MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 240 It-Tnejn, 14 ta' Frar, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 240

It-Tnejn, 14 ta' Frar, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 14 ta' Frar, 2000

WERREJ MINUTI 865

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 865

TQEGĦID TA' KARTI 869

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI (L-EWWEL QARI) 871

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TRATTAMENT XIERAQ TA' ANNIMALI (L-EWWEL QARI) 871

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

(EMENDA NRU 2) (IT-TIENI QARI)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.2) BILL (SECOND READING) 872

AĠĠORNAMENT 892

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 899

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 239 li saret fid-9 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - OUT-PATIENTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Karl Chircop) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew invistati nies fid- dipartiment ta' l-out-patients ta' l-Isptar San Luqa, matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): In-numru ta' pazjenti li ġew invistati fid-dipartiment ta' l-out-patients fl-Isptar San Luqa matul dawn l-aħħar għaxar snin hu hekk:

Sena New Cases Follow Ups -------------------------------- 1990 90,586 230,300 1991 81,316 219,562 1992 79,076 226,369 1993 78,404 230,095 1994 79,224 235,870 1995 80,539 234,103 1996 77,790 241,744 1997 75,493 244,956 1998 75,059 249,293 1999 71,140 233,692 --------------------------------- Irrid ngħid li l-average ta' każi ġodda li jiġu eżaminati f'San Luqa kull sena jlaħħaq medja ta' 77,000; u f'dak li huwa follow-ups, jekk wieħed iħares lejn iċ-ċifri jsib illi fl-1998 ilħaqna ċifra record ta' 250,000 vista.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR MARIO GALEA: Billi bħalissa jidher li hemm kwestjoni bejn il-union tan-nurses u d-dipartiment tas-saħħa dwar is-superviżjoni ta' pazjenti li jkunu priġunieri fl-Isptar Monte Carmeli - u peress li jien kont naħdem hemm naf illi mhijiex sitwazzjoni faċli, għax kultant ikollok ċerti priġunieri li jkunu aggressivi u billi huma pazjenti, ċerta limitazzjoni kif tista' titratta magħhom hemm, allavolja jkollhom pulizija magħhom - jista' l-Ministru jinforma l-Kamra prattikament x'inhu jagħmel biex jintlaħaq ftehim b'mod aċċettabbli għal kulħadd dwar din il-kwestjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett nixtieq ngħid li l-kwestjoni kollha qed tinqala' minħabba l-allegat nuqqas ta' sigurta' tan-nurses li jaħdmu f'ward 10 f'Monte Carmeli; anzi biex inkun iktar preċiż, l-allegazzjoni hija dwar nuqqas ta' sigurta' lin-nurses meta jkun hemm priġunier partikolari ġewwa ward 10.

Hawn ta' min ifakkar illi kienet ittieħdet id-deċiżjoni sena ilu li ward 10 tingħalaq għal kulħadd, ħlief għall-priġunieri, deċiżjoni li kienet ittieħdet minħabba l-fatt illi d-diriġenti ta' l-isptar kienu ddeċidew illi mhuwiex għaqli li jkollok nies forsi b'passat kriminali, ħafna minnhom bi stejjer ta' traffikar jew abbuż mid-droga, li jitħalltu ma' pazjenti oħrajn ġewwa s-swali.

U minħabba li din is-sala kienet se tintuża biss għall- priġunieri, ovvjament m'hemmx complement jew numru fiss ta' nurses illi jaħdmu fiha.

Pero' dawk in-nurses li jaħdmu hemm kollha jaħdmu overtime.

Barra dan ta' min jgħid ukoll illi shift ta' overtime f'din is-sala nhar ta' Ħadd jew f'xi festa jiġi jiswa lill-poplu Malti Lm44.41 u jekk ma jeħdux it-time-off waqt dan ix-shift iċ-ċifra titla' wkoll għal Lm45.56.

Tajjeb inżid li ma' kull priġunier ikun hemm għassa pulizija kif ukoll nurse, li jkun qed jagħmel supervision kontinwa.

Issa fil-każ ta' dan il- pazjent illi dwaru nqala' d-diżgwid, minħabba n-natural tiegħu li jista' jkun aggressiv, minflok li jkun hemm pulizija b'constant watch miegħu minbarra n-nurse ġie miftiehem li jkun hemm tnejn.

Interessanti l-fatt li ħafna min-nurses li jaħdmu f'ward 10 huma l-istess nurses li jagħtu dan is-servizz ukoll fl-isptar ta' Corradino, fejn ħafna drabi jkun hemm preżenti biss żewġ nurses jew inkella nurse ma' żewġ gwardjani għal kull 50 ħabsi.

Għalhekk ma nistax nifhem kif inqala' dan id-diżgwid.

Jiena naħseb li n-nurses iktar ikunu f'pożizzjoni perikoluża meta qegħdin ma' 50 priġunier milli ma' priġunier wieħed.

Pero' minkejja li dawn il-priġunieri jkunu f'ward 10, xorta jibqa' l-fatt illi huma pazjenti waqt li qegħdin l-isptar u allura għandhom jiġu ttrattati bħala tali u jgawdu l-istess benefiċċji.

Sadattant, minn meta ttieħdet id- deċiżjoni dwar ward 10 nistgħu ngħidu li ma nqala' xejn partikolari.

Fil- fatt hemm iżjed probabbilta' li xi ħadd jiġi attakkat ġewwa l-emerġenza jew ġewwa health centre milli ġewwa ward 10!

Issa l-Onor.

Interpellant staqsieni x'passi qegħdin nieħdu.

Irrispettivament minn dak li pprepiċita din il-kwestjoni, nista' ngħid li tkellimna mal-ministru ta' l-intern, u tkellimna mal-kummissarju tal- pulizija u anke mad-direttur tal-ħabs u ġie deċiż illi ward 10 se tkun taqdi funzjoni bħal dik li qiegħda taqdi St. Michael's ward fl-Isptar San Luqa.

Jiġifieri din se tkun estensjoni tal-Corradino correctional facilities u se tkun ukoll manned minn gwardji speċjali tal-ħabs, minbarra naturalment minn-nurses.

Naħseb illi d-diżgwid inqala' għax minkejja li jkun hemm pulizija ma' kull ħabsi preżenti - u f'dan il-każ partikolari, nerġa' nirripeti, kien hemm żewġ pulizija - donnu xi ħadd daħħal f'moħħ il- pulizija li xogħolhom f'ward 10 huwa biss illi ma jħallux il-priġunier jaħrab.

U ovvjament inqalgħu ċerti inċidenti minuri fejn forsi l-pulizija ma tawx l-għajnuna mill-ewwel lin-nurses u dan qajjem ċertu allarm fost il- unions, li bi dritt għandhom l-obbligu li jaraw li jissalvagwardaw l- interessi tal-ħaddiema.

Naħseb li l-punto di partenza tad-diżgwid kollu li hemm ġej mill-fatt, li minkejja li ngħataw assigurazzjoni mill-kummissarju tal-pulizija, il- unions baqgħu jinsistu li ma' dan il-priġunier irid ikun hemm membri ta' l- SAG dettaljati miegħu.

Jiena naħseb li jekk wieħed iħares lejn din il- problema jinduna kemm mhuwiex ġustifikat dak li qed jitolbu n-nurses.

Biex inkun prattiku nġib eżempju, li jekk fi skola jkollok ġenitur li jattakka teacher għal darba darbtejn ....

Nista' nifhem li kemm l-awtoritajiet kif ukoll il-unions tan-nurses jitolbu l-protezzjoni tal-pulizija, pero' ma naħsibx li meta l-kummissarju qed jagħti garanzija l-unions għandhom jinsistu li jkun hemm ukoll membri ta' l-SAG.

Dan huwa l-bidu ta' din it- tilwima kollha li bħalissa qiegħda tiġi diskussa mal-unions.

Jiena nispera li dan huwa biss każ tal-mikrobu ta' San Valentinu wara dak tal-Y2K!

Nittama wkoll li jirbaħ is-sens komun għaliex qed isir ħafna storbju fuq xi ħaġa li niddubita kemm il-unions għandhom dritt jinsistu mal-kummissarju tal-pulizija dwar x'tip ta' protezzjoni għandu jipprovdi ma' dawn il-pazjenti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: La qed nitkellmu fuq il-wards, bħalissa hawn ċerta għagħa, speċjalment fost il-ġenituri, dwar l-għeluq tas-sala Wonderland.

Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni x'wassal għall-għeluq ta' din il-ward u x'konsiderazzjoni qiegħda tittieħed għax-xewqa ta' għadd ta' ġenituri li din il-ward tibqa' miftuħa għas-servizz ta' tfal Maltin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Kellna diġa' kelliem ieħor li għamel din l-istess dikjarazzjoni (Interruzzjonijiet).

Imma inti għamilt dikjarazzjoni li s- sala Wonderland se tingħalaq, anzi għadek kemm għedt li għalqet.

Is-sala Wonderland mhux veru li ngħalqet.

Kulma qiegħed jiġri hu li d-diviżjoni talbet lill-ispeċjalisti u lid- diretturi jagħmlu studju - peress li għandna żewġ wards tat-tfal illi l- bed occupancy tagħhom hija 50% biss - u la l-ministru u lanqas il-ministeru m'huma se jieħdu huma d-deċiżjoni jekk Wonderland tingħalaqx jew le.

Imma qegħdin nitolbu l-parir ta' l-esperti biex naraw nistgħux namalgamaw is- servizzi li qegħdin jingħataw minn żewġ swali tat-tfal illi l-bed occupancy tagħhom hija 50%.

B'hekk ikollna għad-dispożizzjoni ward ċkejkna fejn ikun jista' jsir assessment u investigazzjoni ta' pazjenti li jkunu ġew ammessi l-isptar - jew ikun hemm bżonn li jiġu ammessi - filwaqt li d-dinjanjosi tkun għadha ma ġietx stabilita.

Qed nitkellem, per eżempju, fuq każ ta' chest pain, illi jista' jvarja minn attakk tal-qalb għal ulċera.

Jekk ikollna din ir-rakkmandazzjoni, din il-ward se sservi proprju għal dan il- għan.

Pero' nista' ngħid illi l-ebda deċiżjoni ma ttieħdet.

Ħadd ma qal, ħlief l-oppożizzjoni, li s-sala Wonderland se tingħalaq.

Mr Speaker, hawnhekk irrid nagħmel appell dwar ċerti affarijiet li l- ewwel jingħadu ġol-parlament - f'dan il-każ mhux mill-Onor.

Cuschieri imma minn xi ħadd ieħor - u wara jibdew jinkitbu ittri fuq ittri fil-gazzetti u kulħadd jagħmilha fatta li s-sala Wonderland se tagħlaq.

Ma naħsibx illi din it-tensjoni ġiet attenwata mill-istaff għax l-istaff kien l-iktar li kkontribwixxa biex jippropaga din id-diċerija li s-sala Wonderland se tingħalaq.

B'danakollu, kif għedt, bħalissa qiegħed isir studju u nista' nikkonferma li ma ttieħdet l-ebda deċiżjoni.

Wieħed l-ewwel irid janalizza l-konsegwenzi ta' deċiżjoni bħal din, imbagħad ovvjament fuq il-parir ta' l- esperti jkun jista' jasal għall-konklużjonijiet tiegħu.

Irrid ngħid ukoll illi dan it-tip ta' studju jsir biex tibqa' tiżdied l- effiċjenza tas-servizz billi nagħmlu l-aħjar użu mir-riżorsi limitati li għandna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR MARIO GALEA: Mr Speaker, ippermettili nagħmel żewġ mistoqsijiet qosra.

Għandi l-impressjoni, forsi żbaljata, illi kultant donnu jkun hemm ċerta leġġerezza għall-mod kif ċerti detenuti mill-ħabs ta' Kordin jiġu rriferuti fl-Isptar Monte Carmeli.

Jistgħux isiru laqgħat, anke mad- direttur tal-ħabs jew mat-tobba nkarigati, għaliex mill-esperjenza li għandi meta kont Monte Carmeli donnhom jiġu rriferuti ċerti nies illi naħseb ikunu f'sensihom iktar minni?

Din soġġettiva, kif qed jgħid il- ministru tal-ġustizzja u gvern lokali.

Li qed ngħid jien hu li kultant din tista' sservi ta' get-away għal dak il-priġunier li jkun irid jiskappa minn Kordin u allura jivvinta xi ħaġa biex imur Monte Carmeli.

It-tieni mistoqsija hija jekk huwiex qed jiġi kkonsidrat illi fl-out- patients, biex ikun hemm ftit iktar organizzazzjoni - forsi dan diġa' qed isir, ma nafx - jibdew jingħataw l-appuntamenti bil-ħin, minflok ngħidu lil kulħadd jiġi għad-9.00 a.m. Jekk qegħdin jingħataw appuntamenti bil- ħin, dawn qegħdin jinżammu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett irrid nirriferi wkoll għall-artiklu li deher f'waħda mill-gazzetti, fejn intqal li ċertu pazjent kull meta jrid jaqbad u jmur l-Isptar Monte Carmeli.

Dan mhu veru xejn.

Fil-fatt biex priġunier jiġi rriferut minn Corradino correctional facilities għal Monte Carmeli, dan l-ewwel irid jiġi ċċertifikat minn psikjatra li jagħmel id- dijanjosi.

Imbagħad meta jiddaħħal l-isptar jiġi assessjat mill-konsulenti ta' Monte Carmeli.

Barra dan nixtieq ngħid illi l-ġimgħa d-dieħla se niftħu kamra ġewwa Corradino correctional facilities.

Dan se jsir wara laqgħat mal-ministru ta' l-intern u mad-direttur tal-ħabs.

Din il-kamra se sservi bħala sala ta' osservazzjoni ġewwa l-ħabs stess, sabiex qabel ma' pazjent jintbagħat Monte Carmeli, ikun jista' jagħmel perijodu ta' osservazzjoni on location ġewwa Corradino.

Dwar it-tieni domanda ta' l-out-patients, kelli ċans nitkellem fit-tul il- ġimgħa li għaddiet.

Se jkun diffiċli ħafna li dan in-nuqqas li għandna fl- out-patients jiġi korrett jekk mhux se tiġi estiża u rraffinata s-sistema ta' komputerizzazzjoni ġewwa l-isptar.

Irrid ngħid ukoll li dan il-proċess kien beda fl-1995 u fejn is-sistema qiegħda taħdem tajjeb - bħalma huwa fil- każ tad-diabetic clinic u fil-każ ta' l-ophtalmic clinic - dan il-garr dwar id-dewmien ma jeżistix.

Meta wieħed iħares lejn iċ-ċifri li għadni kemm semmejt dwar kemm nies jattendu l-out-patients, issib li għandek 250,000 ruħ imorru għal follow-up u madwar 77,000 jattendu bħala new cases.

Meta tgħoddhom flimkien issib illi n-numru ta' nies li jattendu fl-out-patients ta' l-Isptar San Luqa ...

Wieħed jista' jinnota wkoll li minn mindu daħħalna s-sistema fl-1995 ta' konsulent fil-health centres, in-new cases minn 80,000 diġa' niżlu għal 71,000.

Jiġifieri kieku ma ħadniex dik il-miżura u m'aħniex nespandu fuqha, in-numru ta' każi kien jibqa' jiżdied.

(Interruzzjonijiet) Meta wieħed jgħoddhom flimkien isib illi on average kull Malti jmur darba fis- sena l-Isptar San Luqa, jiġifieri hawn għandna indikazzjoni ċara li qed isir abbuż mis-sistema kollha.

Barra minn hekk, wieħed irid iżid il- 100,000 pazjent li jattendu d-dipartiment ta' l-emerġenza darba fis-sena.

MR SPEAKER: L-Onor.

Adrian Vassallo, mistoqsija supplimentari.

ONOR ADRIAN VASSALLO: Mela ward 10 l-ewwel għedna li ngħalqet u issa qegħdin ngħidu li ma ngħalqet xejn pero' inbidlet il-funzjoni tagħha!

Jiġifieri issa kull priġunier li għandu problema mentali qiegħed jintbagħat f'ward 10?

Dan ifisser li se jkollok il-priġunieri kollha, kemm dawk vjolenti kif ukoll dawk li mhumiex, miġburin f'ward 10.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Le, aħna qegħdin ngħidu li dan isir meta t-tabib jew il-psikjatra ġewwa Corradino correctional facilities jindividwa priġunier li jkollu bżonn ttrattament taħt osservazzjoni - jew ikollu bżonn kura speċjalizzata għal problemi psikoloġiċi - u allura jintbagħat f'ward 10.

In fatti on average ikollna bejn tlieta u ħames priġunieri jew pazjenti kuljum f'ward 10.

F'din il-ward ma jiddaħlux pazjenti li mhumiex priġunieri u dan konna ddikjarajnieh meta għalaqna s-sala u għedna li din se tingħalaq għall-pazjenti.

U fil-fatt infetħet acute ward oħra ġewwa Monte Carmeli, li hija ward 2, fejn il-pazjenti jiġu ttrattati u jingħataw l-istess servizz li jingħataw f'ward 10 il-priġunieri.

Irrid ngħid illi meta jkun hemm bejn tlieta u ħames priġunieri, ikun hemm bejn tlieta u ħames pulizija għassa magħhom, ovvjament minbarra n-nurses.

Dan nagħmluh biex noffru protezzjoni u nagħtu garanzija ta' sigurta' lil dawk illi jkunu qegħdin jaħdmu f'sala10.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jispjega x'inhi r-raġuni li lanqas li kien hemm każi ġodda f'dawn l-aħħar għaxar snin kien proprju fl-1999?

Kif jista' l-Ministru jispjegali wkoll li f'dawn l-aħħar snin, l-inqas li kien hemm follow-ups kien proprju fl-1999?

Jista' jgħidli x'inhi r-raġuni?

Nispera li ma jgħidlix illi minħabba s-sistema tal-computers!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, donnu li hawn ġew għandna problema serja ta' komunikazzjoni bejnietna għax nitkellmu bil-Malti u xorta ma niftehmux!

Il-computers jien ma semmejthom qatt.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li mhux il-computers biss ibatu mill-Y2K bug imma anke ċerti Onor. Membri!

(Interruzzjonijiet) Jien għedt illi jekk wieħed iħares lejn in-new cases li jattendu l-isptar isib illi n-numru ta' każi ġodda dejjem nieżel u għedt ukoll li fil-każ ta' follow-ups għandna l-istess trend, xi ħaġa li ilna nosservawha għal dan l-aħħar ħames snin.

Imma dan m'għandu x'jaqsam xejn ma' l-appuntamenti jew mal-komputerizzazzjoni!

Anzi jiena għedt illi n- numru beda jonqos minn mindu bdejna noħorġu l-konsulenti minn ġo l-isptar għal ġol-health centres.

Jiġifieri llum jekk inti new case u għandek bżonn tiġi investigat għal chest pain, għall-istonku, eċċ, għandna servizz ta' konsulent fil-mediċina li qiegħed jattendi ġewwa l-health centres u l- pazjent m'għandux għalfejn jibqa' jiġi rriferut bħala new case ġewwa l- isptar imma jiġi rriferut ġewwa l-health centre.

Minn dawn il-konsulenti, li qegħdin inżiduhom, għandna erbgħa minnhom fil- mediċina u dawn qegħdin joffru a gatekeeper role, illi qabel kien esklussivament f'idejn it-tobba tal-privat.

Dan ifisser li llum it-tobba tal-privat għandhom il-lussu li biex pazjent jiġi investigat minn konsulent, m'hemmx għalfejn jeħduh ġewwa l-isptar imma jista' jiġi investigat ġewwa l-health centre.

U dan hu kostanti ma' dak li wegħedna fil-programm elettorali, li l-kura - anke dik speċjalizzata - kemm jista' jkun tingħata viċin il-klijent biex innaqqsulu l-inkonvenjent illi joqgħod imur ġewwa l-isptarijiet.

Mela din m'għandha x'taqsam xejn mas-sistema tal-computers imma minħabba sistemi ġodda li daħlu wara l-ħatra ta' konsulenti fil-komunita'.

Din hija sistema li se tkompli tiġi amplifikata biex noffru servizz iżjed komplet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vassallo.

ONOR ADRIAN VASSALLO: Jiġifieri issa kwalunkwe priġunier, vjolenti jew le, se jibda jintbagħat f'ward 10?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR LOUIS DEGUARA: Qegħdin ngħidu li din mhix kwestjoni ta' jekk il- pazjent ikunx vjolenti jew le.

Jekk il-psikjatra jiddeċiedi li dan għandu bżonn constant watch allura jintbagħat f'ward 10.

U din id-deċiżjoni kienet ittieħdet, kif għedt qabel, għaliex ma jidhrilniex li hija prattika tajba li jkollok pazjenti b'ċerti problemi li jiġu ttrattati f'wards mal- pazjenti l-oħra.

Ħafna mill-każi li jkunu priġunieri u li jkollhom bżonn għajnuna psikjatrika ta' ċertu livell jiġu rikoverati f'ward 10, li s'issa għadha taqa' taħt l-isptar.

Pero' hemm il-ħsieb li ward 10 tiġi bħalma llum għandna St. Michael's ward ġewwa l-Isptar San Luqa, ċioe' estensjoni ta' Corradino.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 23 ta' l-2000 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta;

Lista ta' uffiċjali għolja fiċ-ċivil li għandhom karigi oħrajn, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13703;

Tabella li turi r-rakkmandazzjonijiet tal-PSC dwar każi kriminali li fihom kienu involuti uffiċjali pubbliċi;

Tabella li turi r-rakkmandazzjonijiet ta' l-istess kummissjoni dwar każi ta' dixxiplina li ġew investigati mill-bord ta' dixxiplina tal- PSC; u

Tabella li turi r-rakkmandazzjonijiet ta' l-istess kummissjoni dwar każi ta' tkeċċija mis-servizz pubbliku minħabba assenteiżmu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13707; u

f'ismi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 25 ta' l-2000 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita'; u

Tabella li turi l-għadd ta' ħaddiema li tilfu l-impjieg bejn Settembru 1998 u Diċembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13886.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:- Avviż Legali Nru 24 ta' l-2000 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija;

Avviż Legali Nru 26 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar iċ-ċittadinanza;

Tabelli li juru l-għadd, l-eta' u l-lokalita' ta' priġunieri fil- faċilita' korrettiva ta' Kordin miżmuma l-ħabs fuq każi relatati ma' droga, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13574;

Kopja ta' action plan għal Ta' Qali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13705; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 17 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1998 tal-kors għal certificate u diploma in information technology;

Avviż Legali Nru 18 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għad-Dip.

P.E. (Primary);

Avviż Legali Nru 19 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1998 tal-kors għall-grad ta' B.Eng.

(Hons);

Avviż Legali Nru 20 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1994 tal-kors għall-grad ta' B.A. Leg. & Hum.

Studies;

Avviż Legali Nru 21 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għal undergraduate certificate in mentoring;

Avviż Legali Nru 22 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għall-grad ta' B.A. u B.A. (Hons) in European studies;

Kopja tar-rapport dwar course in dental technology li l-board of studies ta' l-Universita' ta' Malta bagħat lid-direttur ta' l- institute of health care, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13704; u

Tagħrif dwar xogħol imwettaq mill-bord li jieħu ħsieb il-maintenance grants ta' l-istudenti post-sekondarji u terzjarji, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 13776.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabelli li juru l-allokazzjoni ta' fondi lil kull kunsill lokali għas- snin 1999/2000 u 2000/2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13719.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali.

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Ninu Zammit.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI

ONOR NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar Għaqdiet tal-Produtturi".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att dwar Għaqdiet tal-Produtturi'' ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR TRATTAMENT XIERAQ TA' ANNIMALI

ONOR NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar Trattament Xieraq ta' Annimali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ''Att dwar Trattament Xieraq ta' Annimali.''.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU 2)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.2) BILL

Ikompli mid-9 ta' Frar 2000

MR SPEAKER: L-Onor.

Adrian Vassallo, huwa in possession.

ONOR ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, jekk tippermettili mmur daqsxejn lura u nagħmel resume' qasir ta' dak li kont għedt nhar l-Erbgħa qabel ma' aġġornajna.

Jiena kont qed ngħid illi sfortunatament, gvern wara l-ieħor ħafna drabi jħarsu lejn dan il-vizzju tat-tipjip bħala mod kif iżidu d-dħul tagħhom.

U kont qed ngħid illi filwaqt illi fl-1998 il-gvern kien daħħal Lm14.5 miljun mid-dazju tas-sisa fuq it-tabakk, din is-sena huwa stmat illi l-gvern se jdaħħal Lm17-il miljun.

Kont qiegħed ngħid ukoll illi ħafna nies, u naħseb anke gvernijiet, jinsew illi t-tabakk huwa vizzju illi fih in-nikotina, li hija droga bħall-oħrajn.

Ħafna nies li jpejpu huma psikoloġikament jew fiżikament addicted għal din id-droga.

Min-naħa l-oħra, imbagħad tisma' lil dawk li ma jpejpux li malli jogħla d-dazju tas-sisa fuq it-tabakk jgħidulek li s-sigaretti huma kapriċċ - bħalma kien hawn min f'din il-Kamra rraġuna u qal: Sewwa tagħmel jekk tgħollilhom il-prezz! - għaliex hawn min jaħseb li jekk jogħla l-prezz jonqos it-tipjip.

Fil-fatt dan mhu veru xejn, ukoll jekk għal ftit ġranet jista' jonqos xi ftit it-tipjip għax, tgħolli kemm tgħolli l-prezz tas-sigaretti, xorta se jkollok nies li se jibqgħu jpejpu.

Ngħid għalija naraha ħasra li qegħdin nonfqu tant flus f'dak li għandu x'jaqsam ma' prevention tat-tipjip, imbagħad wieħed isib illi l-health education unit mhix qiegħda tgħallem biżżejjed li mhux it-tipjip biss huwa ħażin, imma hu importanti wkoll kif għandek iġġib ruħek, f'dak li għandu x'jaqsam ma' exercise, ma' l-ikel, mal-ħxuna, mad-dieti, eċċ. Din is-sena dan il-unit se jingħata biss Lm35,000 meta huwa stmat illi l-gvern se jdaħħal Lm17-il miljun.

Jista' jkun hawn min jgħid: U iva, l-aqwa qegħdin indaħħlu Lm17- il miljun!

Mr Speaker, meta tikkalkola l-ammont ta' flus li l-pajjiż joħroġ sena wara sena biex nies illi jkunu ilhom ipejpu ma jibqgħux, u dan ikun kollu għalxejn, allura bilfors ma tħossokx sodisfatt.

M'għandniex xi ngħidu, kulħadd jaf, kemm min ipejjep kif ukoll dawk li jkunu ħdejn min ipejjep, jiġifieri il-passive smokers, kemm it-tipjip iġib kwantita' kbira ta' mard.

Għandek il-mard tal-qalb, il-mard ta' l-arterji periferali, il-mard ta' l- arterji tal-moħħ - li jistgħu jingħalqu u allura jkun hemm iktar ċans ta' puplesiji - hemm il-kanċer tal-pulmun, l-asthma, is-sinuses, il-barxa fl- istonku, eċċ. Sodda ġewwa l-Isptar San Luqa nikkalkolaw li tiswa - flimkien mat-testijiet li jsiru - mat-Lm80.

Smajna l-ministru jgħid illi bypass tal-qalb tiswa Lm4,000.

Ma' dan wieħed jista' jżid it-testijiet u l-X-rays kollha li jsiru, u t-telf ta' xogħol li jkun hemm minħabba persuni li jkunu morda.

Qed ninsa nsemmi l-human cost ta' bniedem li jkun marad u bniedem li sfortunatament ikun miet.

Il-human cost u l-human suffering ma tista' tikkalkolahom qatt.

Il-flus li nonfqu minħabba l-mard li jġib it-tipjip jammontaw għal miljuni kbar.

F'pajjiżi oħra jikkalkolaw li jintnefqu minħabba mard relatat mat-tipjip miljuni kbar, kważi nofs il-budget tas- saħħa.

Meta tagħmel dawn l-ismoking cessation clinics tara li mhumiex biżżejjed.

Illum jeżistu n-nicotine patches u l-acupuncture.

B'danakollu meta wieħed iħares lejn l-istatistika jsib illi huwa diffiċli ħafna biex min jibda jpejjep jieqaf.

Ma rridx ngħid li ma jkunx hawn imma l-maġġoranza ma tantx jirnexxielhom, speċjalment dawk li jkunu ilhom ipejpu għal snin twal.

Għalhekk it-target għandhom ikunu tfal li għadhom l- iskola.

It-tfal illi llum huma bbumbardjati kontinwament għax jaraw lill-ġenituri jpejpju, jaraw nies barra ipejpju, barra r-riklami u n-nies li jarawhom ipejpu fuq it-television.

Jiġifieri llum it-tfal huma bbumbardjati kemm f'dak li għandu x'jaqsam mat-tipjip kif ukoll max-xorb.

Għalhekk hemm irid isir l-isforz.

Jiena naħseb illi sfortunatament f'pajjiżna mhuwiex qiegħed isir sforz biżżejjed biex lit-tfal nedukawhom u nipprovaw inbegħduhom mit-tipjip sa minn meta jkunu għadhom żgħar; illi postijiet pubbliċi li jkunu taħt is-saqaf, speċjalment dawk governattivi, għandhom ikunu no-smoking, bħalma hemm f'ħafna pajjiżi barra minn Malta.

Dan jgħodd ukoll għar-ristoranti li għandhom ikollhom areas fejn wieħed jista' jpejjep u areas oħrajn fejn wieħed ma jistax ipejjep.

U għal min jikser dawn ir-regolamenti għandu jkun hemm pieni ħorox.

Nhar l-Erbgħa semmejt - u dan m'għandux x'jaqsam mat-tipjip - każ fejn persuna ttellgħet il-qorti u nstabet ħatja li qiegħda tbiegħ l-alkoħol lil tfal minorenni, u ta' dan weħlet Lm20.

Kulħadd jaf illi hawn ħafna tfal illi jieħdu l-alkoħol.

Jekk wieħed iħares lejn ċerti studji li saru jsib li llum tfal ta' eta' żgħira qegħdin ipejpju, jixorbu u saħansitra jabbużaw ukoll mid-droga, bħall-ħaxixa, eċċ. Irid ikun hemm ċertu ammont ta' deterrent - u jiena nemmen ħafna fid-deterrenti - biex dawn l-abbużi jkunu kkontrollati bis-serjeta'.

Ta' min jgħid li f'sena tliet persuni biss ittellgħu l-qorti għax inqabdu jbiegħu l-alkoħol lit-tfal; u dan meta jekk tmur Paceville jew wara xi marċ tara tfal żgħar kollha bil-fliexken tal-birra f'idejhom.

U miċ-ċifri li jingħataw f'dan il-parlament, Alla jbierek, naraw li mhu qed jinqabad ħadd.

Forsi għax ħafna gvernijiet, sfortunatament, iħarsu lejn il-vizzju tat-tipjip bħala mezz ieħor kif iżidu d-dħul u l-erarju tagħhom.

Ċertament għandha ssir ħafna iktar enfasi fuq dak li għandu x'jaqsam ma' health education.

Naturalment mhux biss f'dak biss li għandu x'jaqsam mat- tipjip imma anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-alkoħol, mad- drogi u anke ma' living a healthy lifestyle.

Per eżempju, f'pajjiżna hawn tfal li jaraw seba' sigħat television kuljum.

Ma naħsibx illi dan huwa ta' ġid għalihom.

Jiena ma nafx kif il-ġenituri tagħhom iħalluhom jagħmlu dan.

Veru li l-ġenituri ħafna drabi lanqas ikunu d-dar għax ikunu jaħdmu jew ikollhom xi mpenji oħra, imma tixxokkja ruħek meta tisma' li t-tfal iqattgħu ħinijiet daqshekk twal quddiem it-television jew quddiem l- internet.

Ħafna drabi ma' dawn it-tfal lanqas ikun hemm persuni kbar u Alla jaf xi jkunu qegħdin jaraw.

Dan kollu jiffigura f'ċertu tip ta' edukazzjoni li għandek tagħti lit-tfal minn meta jkunu għadhom żgħar.

U lit-tfal mhux se toqgħod tgħidilhom: Tarax l-internet, tarax hekk jew tarax hekk!

Barra minn Malta qed isir ħafna research dwar ċerti programmi.

Ħafna drabi dawn il-programmi jsiru f'auditorium ta' skola u mhux fi klassi waħda.

Isiru speċi ta' plays biex it-tfal jgħallmuhom jagħmlu life interesting.

Illum għandna problema kbira bit-tfal illi meta jaqbżu ċerta eta' jibdew ma jkunux iridu jmorru skola.

Kulħadd ġej, min irid ċertifikat, min ma jridx imur, min għax iddejjaq, min għax iġiblek skuża ta' bullying, min għax qabad miegħu t-teacher, eċċ. Fl-opinjoni tiegħi l- iskola m'għadhiex daqstant interessanti.

Li tmur l-iskola fit-8.00 a.m. u tagħmel sas-2.00 p.m., lezzjoni wara lezzjoni, mingħajr ma jkollok iċ-ċans titkellem ma' sħabek u tilgħab, ma tantx tattira lit-tfal.

Meta jien kont l-iskola - ħafna minn sħabi ta' din il-Kamra konna fl-istess sena - konna ndumu sa l-4.00 p.m. Jien niftakar li anke marid kont inkun irrid immur għaliex kien ikollna diversi breaks barra l-ħafna attivitajiet.

Imma llum l-iskola saret studju biss, titgħallem dejjem l-istess ħwejjeġ u tingħata ħafna homework.

Dan lit-tfal ma jinteressahomx.

Jien m'għandi l-ebda dubju li dan qed jikkawża ħafna assenteismu.

Dawn tfal huma, u t-tfal iridu jilagħbu, jesperimentaw u jitkellmu ma' xulxin.

Għalhekk irridu nsibu metodi oħrajn kif ngħallmuhom.

After all, il-frott ta' dak li tgħallimhom meta jkunu għadhom żgħar tieħdu meta dawn ikunu kibru.

Pero' issa nixtieq ngħaddi għal xi ħaġa oħra għaliex, kulmin tkellem minn naħa l-oħra tal-Kamra, kulħadd semma illi fi 22 xahar gvern Laburista għamel 33 taxxa, u allura jingħad li aħna m'għandniex kuxjenza soċjali.

Jiena naħseb illi l-iktar ħaġa li tgħodd mhux kemm tagħmel taxxi - għax taxxi tista' tagħmel kemm trid - imma kemm tiġbor flus mit-taxxi li inti tkun għamilt.

Tajjeb naraw x'ġara mill-1998 sa din is-sena.

Mhux se noqgħod insemmi ħafna affarijiet imma nsemmi biss ħames taxxi li jaf bihom kulħadd, u nibda bl-income tax.

Fl-1998 gvern Laburista, li ma kellux kuxjenza soċjali, ġabar Lm110 miljun mill-income tax waqt li għas-sena li qegħdin fiha, gvern Nazzjonalista qed jaħseb biex jiġbor Lm137 miljun.

Jiġifieri fi żmien sentejn mill-income tax il-poplu se jiġi mġiegħel iħallas Lm27 miljun iktar.

Jekk inħarsu lejn is-social security, f'dik is-sena li kien hemm gvern Laburista - li lanqas għamilha kollha għax għamel biss tliet kwarti minnha - il-poplu ħallas Lm135 miljun f'bolla.

Din is-sena gvern Nazzjonalista, li jgħid li għandu kuxjenza soċjali, qed jippjana li jiġbor Lm163 miljun, jiġifieri Lm28 miljun aktar minn fuq is-social security.

Jekk imbagħad inħarsu lejn id-dazju u s-sisa, wieħed isib illi fl-1998 l-gvern ħa lill- poplu Lm53 miljun filwaqt li din is-sena ħadlu Lm60 miljun, Lm7 miljun aktar.

Jekk wieħed iħares lejn il-liċenzji u l-multi, fl-1998 il-gvern li suppost ma kellux kuxjenza soċjali ġabar Lm60.5 miljun u din is-sena gvern Nazzjonalista qed jippjana li jiġbor Lm68 miljun, jiġifieri Lm7.5 miljun aktar.

Fl-1998 il-gvern mis-CET daħħal Lm72 miljun.

Din is-sena huwa stmat illi mill-VAT, li suppost hija iktar effiċjenti u b'iktar kuxjenza soċjali, il-gvern qed jistenna li se jiġbor Lm100 miljun, jiġifieri Lm28 mijun iktar.

Jien mhux 33 taxxa semmejt imma ħamsa biss, ħames taxxi li kemm ilu hemm gvern Nazzjonalista għolew.

Imbagħad dan il-gvern jiftaħar li għandu kuxjenza soċjali!

Fil-fatt jekk tgħodd dawn l-extras kollha li l-gvern Nazzjonalista se jkun ġabar minn fuq il-poplu, wieħed isib illi fi żmien sentejn - veru ngħasar il-poplu u ma nafx x'baqagħlu joħroġ minnu, forsi llum naqra għaraq, imma erbat ijiem oħra jibda ħiereġ id-demm - il-poplu se jkun ġie mġiegħel iħallas madwar Lm100 miljun f'iktar taxxi.

Jekk toqgħod tara kemm hawn nies, bit-turisti li jkun hawn kull xahar, issib illi fi żmien sentejn li l-Partit Nazzjonalista ilu fil-gvern kull persuna f'Malta, minn tarbija sa min għandu mitt sena, se jiġi qisu qed iħallas Lm200 addizzjonali.

Jekk dan mhuwiex ingann, ma nafx x'naqbad insejjaħlu!

Żieda ta' 20% fit-taxxi fi żmien sentejn, meta suppost illi għandna gvern li għandu kuxjenza soċjali kbira!

Għalhekk il-poplu bir-raġun li jgorr meta jiftakar li f'sentejn il-gvern se jkun ħadlu Lm200 u ta' dan jagħtih Lm1 fil-ġimgħa!

M'għandniex xi ngħidu, imbagħad jidħlu affarijiet oħra, li forsi jkun hawn min jgħid li dawn jidħlu taħt il-VAT, bħall-petrol li għola bi 15%; u mingħalija d-darba l-oħra l-petrol għola wkoll mingħajr ma kien hemm VAT fuqu.

Rigward it-telephones issa għandek spejjeż oħra għax biex idaħħlulek is-servizz trid tixtri s-set int, barra milli jekk ikollok ħsara trid tħallas għaliha, filwaqt li t-tiswijiet ġewwa trid tagħmilhom int.

L-aħħar darba l-Onor.

Michael Asciak qal li trid tara x'sar meta konna hemm aħna u x'inhu jsir illum.

Jiena lin-nies ngħidilhom: Morru araw jekk il-kontijiet li qegħdin tirċievu llum humiex kważi d-doppju ta' dawk li kkontu tirċievu fl-1998, u dan għadu mhu xejn!

Lin-nies ngħidilhom ukoll: Dawru l-page - għax forsi ħafna minnhom ma ndunawx - u ħarsu lejn is- sussidju li kien jagħtikom il-gvern Laburista.

Is-sussidju minn kważi Lm2 fuq kull persuna din is-sena niżel għal 60c, jiġifieri hemmhekk il-gvern diġa' ħa Lm1.40 oħra minn fuq kull persuna.

Irridu ngħiduha wkoll din li s-sena d-dieħla sussidju ma jkun hemm xejn.

Is-sussidju fuq il-ħobż spiċċa bl-iskuża li kienu qegħdin jabbużaw.

Jekk dan hu minnu allura kellu jinqabad min kien qiegħed jabbuża.

Is-sussidju fuq tal-linja spiċċa, bħalma se jispiċċa fuq l-ilma.

Dawn iġibu kwalunkwe skuża għaliex se jispiċċaw dawn il-forom ta' sussidju, iżda ħadd minnhom m'għandu d-diċenza jgħid illi fir-realta' dawn iridu jitneħħew bilfors, bħalma jridu jitneħħew sussidji oħrajn jekk il-gvern irid ikompli miexi fi triqtu lejn l-Ewropa.

Meta toqgħod taqra dawn l-ispejjeż kollha fuq il-VAT, fuq it-telephone, fuq id-dawl u l-ilma, barra l-ispejjeż tat-tobba u oħrajn, bilfors li tagħtik rasek.

Illum anke jekk tmur tixtri f'supermarket issib li qegħdin jgħollu l- prezzijiet.

Jien nistaqsi: Kif gvern Nazzjonalista se jagħti żieda ta' l- għoli tal-ħajja?

Forsi se jagħti Lm1 jew Lm1.50?

Ma jistax ikun illi l- poplu jibqa' sejjer hekk.

Illum għandek is-self-employed li l-bolla għolitilhom għal 10%.

Dawn huma nies li jekk jieħdu s-sick jitilfu l- introjtu tagħhom.

Għalhekk ġieli jaħdmu extra sat-8.00 p.m. u dak il-ħin mhuwiex magħdud bħala overtime, bħalma m'humiex magħduda il-Ħdud u l-festi.

Imbagħad lil dawn it-talin kulħadd jgħajjarhom ħallelin!

Issa neħħewlhom il-levies ħalli jkomplu jfarrkuhom iktar, filwaqt li l-bolla minn Lm15 fil- ġimgħa telgħatilhom għal Lm18.

Jiġifieri s-self-employed żdiditlu l-bolla għall-massimu issa, u meta qed ngħid massimu jfisser jekk taqbad iktar minn Lm5,000 fis-sena u mhux jekk taqbad xi Lm20,000.

Morru staqsu lill- ħaddiema Maltin kollha jekk kienx hemm wieħed minnhom li sab iċ-cheque tal-paga biż-żieda!

Il-gvern jagħti żieda ta' Lm1 fil-ġimgħa mbagħad il- ħaddiem isib cheque inqas minn qabel!

Il-paga llum mikula bit-taxxi, bil- bolla balla u bl-income tax, u dawn mhux aħna żidniehom imma dan il-gvern fis-sentejn li ilu fil-poter.

Mhux ta' b'xejn hawn inċertezza kbira fuq ix-xogħol!

Hawn inċertezza kbira dwar jekk il-ħaddiema humiex se jkollhom pensjoni meta jaslu għall-eta' ta' l-irtirar.

Dawn huma dawk li kienu jgħidulna li aħna m'għandniex kuxjenza soċjali!

Il-pensjonant x'ħa f'dan il-budget?

Ħa biss 67c, li jekk issarrafhom f'sigaretti - għax issa qegħdin nitkellmu fuq it-tabakk - issib li jiġi ħa 13-il sigarett u biċċa filter.

Daqshekk ħa l-pensjonant!

Daqshekk huwa stmat il-pensjonant, 67c fil- ġimgħa!

MR SPEAKER: Ippermettili, Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkun tista' tkompli tinstema'.

ONOR ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Nipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Vassallo jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Agreed)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR ADRIAN VASSALLO: Nirringrazzja lill-proponent u lis-sekondant u lill-Kamra talli tawni ċ-ċans inkompli nitkellem.

Il-pensjonanti jinsabu maħkumin b'inċertezza kbira għax ma jafux x'se jsir mill-pensjoni tagħhom.

Jista' l-ministru jaċċerta lil dawn il-pensjonanti li s-sena d-dieħla se jieħdu ż-żieda li ħaqqhom fil-pensjoni?

Għaliex mid-diskors li smajna fil- budget jidher illi hawnhekk beda jberraq ukoll.

Lill-pensjonanti li qegħdin fid-djar tal-gvern u dawk li qegħdin fir-residenza ta' San Vinċenz de Paule, minn 40% tal-pensjoni issa ħadilhom 60%.

Jiġifieri taxxi fuq taxxi għal kulħadd u l-gvern jippretendi li kulħadd għandu jross iċ- ċintorin.

Imbagħad hu, min-naħa tiegħu minflok iross iktar jaħli!

Naraw per eżempju, illi din is-sena l-gvern qiegħed jaħseb illi se jonfoq kważi Lm900,000 f'safar.

Mhux qed ngħid li ma jsifrux fuq ċertu xogħol, għax bilfors trid issiefer.

Imma meta inti għandek dan id-dejn kollu u qed tross in-nies u toħdilhom minn ħalqhom dawn l-Lm100 miljun, għandek tmur ittajjar Lm1 miljun f'safar?

Fuq it-television ġieli rajna li f'ċerti pajjiżi kien hemm bżonn illi jittieħdu ċerti miżuri ta' awsterita'.

Per eżempju, ċerti ministri rajniehom imorru għax-xogħol bil-mixi jew bir-rota.

Miniex ngħid li dawn għandhom imorru x-xogħol bir-rota, għax kieku jkunu qishom sejrin pellegrinaġġ bin-nies warajhom!

Imma lanqas nippretendi li tixtri karozza ġdida wara sentejn - u kollha hekk għamlu dawn, u nefqu dawk l-eluf kbar ta' liri meta kulħadd qiegħed jiġi mġiegħel iross iċ- ċintorin - għax wara sentejn karozza tkun għadha ġdida.

Fuq kollox iil- ministru mhux se joqgħod jiġri biha l-ħin kollu.

Dan kemm jista' jiġri, mix- xogħol għax-xogħol!

Imbagħad għandek il-konsorzji, dawk li se jieħdu ħsieb il-proġetti tal-Kottonera u ta' Manoel Island, li l-gvern ħelishom mill- boll ta' Lm4 miljun.

Sewwa, mela l-poplu jħallas uu min għandu jiffranka jonfoq Illum kulħadd jaf illi n-nies qiegħda tibża' tonfoq u x'inhu ġej ħadd ma jaf għax ħlief għaks m'hawnx.

Jien ma nistax nifhem kif dal-gvern ħoloq 1,300 job 'l hawn u 'l hemm.

Allura l-qgħad kif ma jonqosx?

Il-qgħad tiela' bil-mod u issa stabilixxa ruħu għal 8,000.

Issa jasal is-sajf, meta jispiċċaw xi 2,500 student mill- iskola, u l-qgħad ikompli jisplodi.

Hekk sejrin!

Infetħu xi fabbriki?

Kien hawn fabbriki li forsi kabbru ftit pero' ċertament ma kabbrux bir- rata li pajjiżna għandu bżonn.

Minn barra ftit li xejn ġej investiment.

Jekk tara x'inhu jiġri f'pajjiżna - u din l-iktar ħaġa li tinkwetani - issib li llum 15% tat-tfal illi jispiċċaw mill-iskola qed jispiċċaw illitterati, jiġifieri la jafu jaqraw u lanqas jiktbu.

Fejn se jaħdmu dawn it-tfal 'l quddiem?

Mela billi toqgħodu tgħidu li tridu tagħmlu minn pajjiżna ġenna tas-servizzi finanzjarji!

U erbat ijiem oħra meta nidħlu fl- Ewropa se jkollna problemi oħra.

Imma lkoll nafu li min hu illitterat ftit li xejn jista' jsib impjieg fil-qasam tas-servizzi finanzjarji; dak miskin mhux tort tiegħu.

B'danakollu, fl-opinjoni tiegħi, m'aħna nagħmlu assolutament xejn biex ngħinu lil dawn it-tfal.

Rigward it-turiżmu, jiena nixtieq li jiġu iktar turisti f'pajjiżna pero' naħseb li hu daqsxejn impossibbli, għax wara li tilħaq ċertu limit dan ma jistax jibqa' jitla'.

Imbagħad wara kollox kulħadd jipprova jisraq lit- turisti ħajjin, filwaqt li l-ħajja qiegħda togħlielhom u l-VAT qiegħda tikolhom.

Biex tagħqad hawn telqa ma' kullimkien - araw it-toroq kollha mfarrkin! - imbagħad ngħidu li rridu t-turiżmu.

Inti trid toħloq il-ġid u mhux tagħsar lil dak li jkun, għax iktar ma tagħsar iktar se jkun hawn nuqqas ta' spending power, u meta jkollok dan in-nuqqas u inċertezza l- istaġnar jikber, bħalma fil-fatt għandna u li m'għandix dubju li 'l quddiem se jkompli jikber.

Il-proġetti li suppost ilhom li bdew għadhom ma bdew xejn u se jimxu pass ta' nemla.

F'Manoel Island hemm proġett ta' Lm120 miljun over 20 years.

Għax ma ngħidux li l-ekonomija tal-pajjiż għadha lanqas iċċaqalqet!

Ħu l-bini tal-Hilton.

Saru żewġ films li qamu $60 miljun f'temp ta' ftit xhur u baqa' ma ċċaqlaq xejn, aħseb u ara kemm se tiċċaqlaq l-ekonomija tal-pajjiż!

Dan juri kemm illum hi marida l- ekonomija ta' pajjiżna meta jkun hemm investiment fuq dak it-tul ta' żmien.

Ikunu se jibnu blokk u wara jimxu għal blokk ieħor.

Dan żgur mhux se jħaddem l-eluf tal-ħaddiema li l-gvern qed jipprova jpinġi li se jaħdmu fih.

Niġu għall-privatisation.

Jekk il-flus li ddaħħal mill-privatisation tużahom sempliċement biex tħallas id-dejn - u hawn mhux se noqgħod nitkellem fuq il-flus li tilef il- pajjiż, allavolja Lm10 miljun 'l hawn u 'l hemm il-Prim Ministru qal li dawk m'huma xejn, dawk peanuts għal pajjiżna - fl-aħħar se jispiċċalek kollox.

Imbagħad minn fejn se ġġib aktar flus?

Aħna qegħdin nipprivatizzaw azjendi li kienu jirrendu ċertu ammont ta' miljuni fis-sena.

Issa dawn il-miljuni fis-sena li kienu ġejjin mill-privatisation min se jħallashom?

Se jħallashom il-poplu billi nkomplu nagħsruh bit-taxxi bħalma sar s'issa?

Jien li nidħol fid-djar tan-nies u nitkellem magħhom kuljum qed nara li l-poplu qed ibati wkoll.

Dak li qal il-Prim Ministru li ħadd mhu qed imut bil-ġuħ dak veru għax s'issa ħadd ma miet bil-ġuħ, pero' n-nies qiegħda tbati.

Hawn eluf ta' nies li għandhom Lm120 pensjoni fix- xahar.

Imma tnjen minn nies b'Lm120 kif jistgħu jgħaddu llum?

Jiena naf pensjonanti li l-mara tagħhom qatt ma ħarġet taħdem qabel imma issa, għax ir-raġel bil-pensjoni, kellha toħroġ taħdem; pensjonanta din u bħalha hawn oħrajn.

Nista' nagħti lista ta' każi simili li jinsabu f'diversi nħawi ta' Malta.

Dawn il-miżuri li ħa l-gvern qed jgħid li mhumiex negozjabbli.

Iżda jiena ngħid illi l-ħaddiema fil-GWU u fil-Partit Laburista se jsibu tarka u nispera li fil-futur qarib ma jkunx hawn inkwiet industrijali kbir għax din hija l-aħħar ħaġa li għandu bżonn pajjiżna.

Jiena ma nafx għalfejn jaqbdu jitfgħu sweeping statements li dawn il-miżuri mhumiex negozjabbli.

Fil-każ ta' l-universita' qalu li mhumiex negozjabbli imbagħad il-gvern quddiem il- unions safejn naf jien ċeda, bħalma ċeda ma' tad-dockyard u mal- Korporazzjoni Enemalta.

Issa se tqum l-union u m'għandix dubju li b'daqsxejn pressure jiġri l-istess.

Għax s'issa l-gvern dejjem ħareġ tellief meta pprova jiġġieled mal-unions u mal-ħaddiema.

Jiena naħseb illi jkun ħafna aħjar illi minflok noqogħdu nimpikaw ma' xulxin nersqu aktar lejn xulxin u nitkellmu, għaliex b'hekk igawdu l-ħaddiema.

Meta titkellem man-nies issir taf kemm hawn inċertezza kbira għax hemm il-VAT fuq l-ikel u fuq l-edukazzjoni, u l-withholding tax minflok 15% se ssir 20%.

Se jibdew jibagħtu kontijiet lil nies li jmorru l-isptar għal xi operazzjoni, bl-iskuża li daħlu l-isptar, għamlu l-operazzjoni u li din ġiet tiswa Lm1,000.

Imma x'inhu l-iskop ta' dan?

L-iskop hu li erbat ijiem oħra jgħidulek: Mhux Lm1,000 se nitolbuk imma 10%, biex inti mbagħad tgħid: Ara l-gvern iffrankali Lm900!

IIlum in-nies hi nkwetata, qiegħda tara l-income tagħha jonqos għax iċ- cheque qiegħda tirċevih bin-nieqes.

Ix-xogħol naqas u min hu self-employed jaf x'qed ngħid.

L-expenses qegħdin kulma jmorru jiżdiedu u n-nies xebgħet.

The least we can afford to have issa hu l-inkwiet industrijali.

Iżda dan qiegħed jerfa' rasu u m'għandi l-ebda dubju li r-risposta ta' kemm huma kuntenti n-nies u kemm in-nies ma jinsabux bil-ġuħ se jeħduha għada u nhar il-Ħamis meta l-poplu se juri lill-gvern illi xeba' u xeba' bil-kbir.

Tkellmu man-nies u tipprovawx twebbsu raskom għaliex bħalma tliftu fil- passat terġgħu titilfu fil-futur!

Terġgħu titilfu bilfors għax is-saħħa tal-ħaddiem qed tikber.

Ir-rabja fost il-ħaddiema qiegħda tikber u l- ħaddiema issa qegħdin jingħaqdu.

Għax kemm iddum taqla' ġo fik u tbati?

Jien inħeġġeġ lil dawk illi ħassewhom ittraduti bil-230 wegħda tal- programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista biex issa juru l-għadab tagħhom, speċjalment għada u nhar il-Ħamis.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR HELENA DALLI: Illejla qegħdin nitkellmu dwar taxxa fuq is- sigaretti.

Skond statistika li għandna - u li kkwotajna diversi drabi - ma nistgħux ma ninkwetawx bin-numru dejjem jikber ta' nisa li jpejpu, speċjalment żgħażagħ, uħud minnhom għadhom l-iskola.

Studju li ħareġ il- ġimgħa l-oħra mir-Royal College of Physicians ta' l-Ingilerra jgħid illi n- nikotina hija iktar addictive mill-eroina.

Tant hu hekk li iktar diffiċli tieqaf tpejjep milli taqta' minn kull forma oħra ta' abbuż mid-droga.

Għaldaqstant hu importanti li nilħqu liż-żgħażagħ qabel ma dawn jibdew ipejpu, billi nuruhom il-ħsara li jġibu magħhom is-sigaretti.

Jiena naqbel mal-kelliem ta' qabli, li l-Lm35,000 li hemm ivvotati għall-health promotion żgur li mhumiex biżżejjed biex nagħmlu xogħol bis-serjeta' dwar problemi li jġib miegħu t-tipjip.

Minħabba f'hekk qed tiġina z-zalza ħafna iżjed ogħla mill-ħuta, għax l-ispejjeż tal-kura huma fenomenali.

Kif qal ukoll il-kelliem ta' qabli - u kif juri dan l-istudju - huwa diffiċli ħafna li taqta' mis-sigaretti peress li n-nikotina hija l-iktar forma ta' droga li hi diffiċli biex tieqaf minnha.

Għalhekk l-enfasi għandha tkun fuq it-tfal u fuq iż-żgħażagħ biex dawn ma jibdewx ipejpu, u b'hekk ma jkollhomx il-problema li jaqtgħu t-tipjip.

Anzi jiena ngħid illi l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hija li npejpu quddiem it-tfal, għaliex dawn żgur mhux se jifhmuna meta ngħidulhom kemm huma ħżiena s-sigaretti meta fl-istess ħin jarawna npejpu quddiemhom.

U nistgħu mhux inġibu reklami fuq kemm huwa ħażin it-tipjip għax sakemm it-tfal żgħar jibqgħu jaraw lill-ġenituri tagħhom jew lill-qrabathom ipejpu, żgur li mhux se jdaħħluha f'moħħhom li dan hu ħażin għalihom.

Tajjeb niftakru li t-tfal iħobbu jimitaw lill-kbar.

Għalhekk il-ġenituri għandhom jagħrfu l-ħsara li jagħmlu meta jpejpu quddiem it-tfal, mhux biss ħsara fiżika li tirrendihom ukoll f'passive smokers, imma anke ma rridux ninsew l-effett psikoloġiku li dan l-eżempju jħalli fuqhom.

Għandna statistika li turi li waħda minn kull għaxar imwiet fost in-nisa kkawżati minn mard tal-qalb u mill-istroke, hija relatata mat-tipjip.

Ta' min iżid ukoll l- imwiet bil-kanċer tal-pulmun.

Għalhekk nisa li jieqfu jpepju jnaqqsu bil-kbir ir-riskju ta' attakk tal-qalb u ta' l-istroke.

Irrid insemmi wkoll illi meta persuna jkollha ħafna strokes żgħar, aktar tard din tista' żżidilha d-deterjorazzjoni tal-moħħ.

Mela anke n-nisa anzjani jkollhom x'jibbenefikaw min-nuqqas ta' tipjip.

Meta niġu mbagħad għall-kanċer insibu li sebgħa minn kull għaxar każi ta' kanċer fil-pulmun fost in-nisa jiġu mit-tipjip.

U dan it-tip ta' kanċer fil-pulmun żdied tul dawn l-aħħar snin, speċjalment fost in-nisa, tant li qabeż dak tas-sider, li huwa l-aktar kanċer komuni.

Dejjem qed nitkellem fuq statistika dwar in- nisa, statistika li tgħid illi madwar nofs il-cancers tal-ħalq, tal- gerżuma u tal-pajp tan-nifs, u terz tal-cancers tal-frixa u ta' l-għonq ta' l-utru huma wkoll relatati mat-tipjip.

Mhux biss hemm link mal-kanċer ta' l-għonq ta' l-utru imma t-tipjip jaffettwa wkoll partijiet oħra tas- sistema riproduttiva tagħna.

Għalhekk nisa li jpejpu jistgħu jsibuha iktar diffiċli biex ikollhom it-tfal u jaslu għall-menopawsa ukoll xi sentejn jew tliet snin qabel.

It-tipjip iżid ukoll ir-riskju ta' l-osteosclerosis .

Ma nistgħux ovvjament ma nsemmux - la qegħdin nitkellmu fuq nisa li jpejpu - is- sistema riproduttiva u l-ħsara li ssir meta mara tpejjep waqt it-tqala.

Dan għaliex il-velenu tas-sigarett jgħaddi mill-placenta u jaffettwa r-rata tat-taħbit tal-qalb tat-tarbija u l-proċess tat-teħid tan-nifs.

Mhux biss imma meta l-omm tkun tpejjep it-tarbija tikber bil-mard u dan iwassal sabiex din titwieled ta' piż baxx, biex ma nsemmix ir-riskju li t-tarbija tista' tmut mat-twelid.

Hemm imbagħad il-kwestjoni ta' l-asthma li tista' taqbad lit-tarbija meta l-omm jew il-missier ipejpu fl-istess kamra, għax b'hekk l-ulied ikunu qegħdin ipejpu indirettament.

Biżżejjed li aħna u wliedna nkunu esposti għad-dħaħen kif noħorġu barra; għallinqas għandna nevitaw dawn id-dħaħen għalina nfusna u għat-tfal tagħna meta nkunu ġewwa.

Studju ieħor li sar mill-Universita' ta' Bristol minn Dr Peter Fleming jgħid illi 60% tal-cot deaths huma kkawżati minn ġenituri jew nies illi jpejpu ħdejn it-tfal tagħhom waqt li dawn ikunu reqdin.

Anzi Dr Fleming isostni illi għal kull siegħa fil-ġurnata li tarbija tkun f'atmosfera fejn ikun hemm it-tipjip, ir-riskju ta' cot death jiżdied b'100%.

Hawnhekk naraw x'riskju jkunu qegħdin ipoġġu lit-tfal fih dawk il-ġenituri li jpejpu fil-kamra fejn ikun hemm tarbija rieqda.

Qed ngħid dan kollu għaliex naf li hawn nies illi jisimgħuna jew li jaqraw dak li jingħad hawn ġew.

Għax ma nistgħu qatt nitkellmu biżżejjed fuq il-kruha, fuq il-ħsara u fuq il- problemi li jġib miegħu il-vizzju tat-tipjip.

Iżda x'inhuma r-raġunijiet li minħabba fihom ħafna nisa jibdew ipejpu?

Minn xi ftit riċerka li għamilt sibt - kif diġa' semma xi ħadd minn sħabi - illi l-biċċa l-kbira tan-nisa jibdew ipejpu qabel jagħlqu s-16-il sena u jagħmlu hekk għax iħarsu lejn it-tipjip bħala parti mill-ħajja soċjali.

Ħafna żgħażagħ jistqarru li meta jpejpu jħossuhom aktar confident.

Jaħsbu wkoll illi s-sigaretti jistgħu jgħinu persuna li tkun frustrata jew dipressa, speċjalment meta din tara li ftit għandha ċans li ssib xogħol jew inkella li tkompli l-istudji tagħha.

Fil-fatt studju ieħor li kkwota minnu l-Onor.

Evarist Bartolo wera li fil-livelli l-aktar baxxi, fejn hemm nies bla xogħol u bla edukazzjoni, jinsabu l-aktar nies li jpejpu.

Fejn mitt sena ilu t-tipjip kien xi ħaġa ta' l-elite, issa nqaleb kollox u sar iktar komuni fost nies bla xogħol jew fost dawk illi m'għandhomx livell għoli ta' edukazzjoni.

Ċerti nisa, speċjalment żgħażagħ, jibdew ipejpu għaliex ikunu nkwetati dwar il-piż u/jew id-dehra tagħhom.

Dawn jaħsbu li permezz tat-tipjip ikunu jistgħu jrażżnu l-aptit billi jieklu inqas, allura jkunu jistgħu jżommu l-piż fil-livell illi jixtiequ.

L-istess studju jikkonkludi li hawn iżjed nisa żgħażagħ, jiġifieri minn teenagers sal-bidu ta' l-għoxrinijiet, illi jpejpu milli hawn ġuvintur.

Dan hu fatt inkwetanti ħafna, l-aktar meta wieħed jiftakar fil-mard li semmejt konness magħna n-nisa.

Dan juri kemm għandu jsir aktar xogħol fil-qasam tal-prevenzjoni, ħalli kemm jista' jkun inbaxxu n-numru ta' nisa żgħażagħ illi jsiru smokers ġodda.

Għax b'hekk biss jiġi evitat il-mard relatat mat-tipjip illi semmejt qabel.

L-istudju mbagħad ikompli biex jeżamina ħalli jsib ir-raġuni għaliex dawk in-nisa li bdew ipejpu ta' eta' żgħira jkomplu jpejpu.

Dan kollu jseħħ għax għalkemm it-tipjip iħalli effetti serji fuq is-saħħa, ħafna nisa jibdew isibu s-sigaretti bħala refuġju mill-pressjoni tal-ħajja.

Issa peress li n-nisa jkollhom iktar ċans ta' livell baxx ta' għajxien minħabba jew pagi baxxi - u aħna nafu li overall in-nisa jaqilgħu inqas mill-irġiel - jew inkella għax il-benefiċċji li jkollhom ma jkunux biżżejjed, is- sigarett ikun l-uniku item ta' personal spending.

Min-naħa l-oħra, niftakru li fir-rwol tan-nisa hemm il-ħsieb ta' l-oħrajn.

In-nisa jieħdu ħsieb it-tfal, l-anzjani u jagħmlu ħafna xogħol domestiku.

Dawn allura jħarsu lejn it-tipjip bħala a way of escapism.

Dan sar magħruf wara li saru kuntatti ma' nisa li jpejpu u staqsewhom għaliex komplew jagħmlu hekk.

Ħafna drabi dawn wieġbu: Għax jiena dejjem nieħu ħsieb ħaddieħor, għandi 'l ommi, lit-tfal, 'il missieri, pero' mbagħad għandi t-tipjip li huwa l- uniku ħaġa li jiena nagħmel għalija.

Hekk jirraġunaw xi wħud.

Imbagħad mhux ta' min jinsa lil dawk in-nisa iżolati d-dar, speċjalment dawk illi ma jsibux xogħol barra d-dar, jew inkella ma jistgħux imorru jaħdmu minħabba responsabbiltajiet familjari.

Dawn allura jħossu t-tipjip bħala l-unika ħolqa li tgħaqqadhom mad-dinja soċjali.

Hemm anke dawk in- nisa li jieħdu t-tipjip bħala break; break ta' ftit minuti biss 'il bogħod mit-tfal jew minn xi sitwazzjoni fuq ix-xogħol inkella minn xi ħaġa tedjanti li forsi jkunu qegħdin jagħmlu fid-dar.

Jgħidulek: Ħa nieħu break ta' ftit minuti u npejjep sigarett.

Dawn huma r-raġunijiet li jagħtu n- nisa għaliex ipejpu, raġunijiet illi jekk irridu naħdmu tassew fuq il- prevenzjoni, għandna nħarsu lejhom sew biex inkunu nistgħu nattakkaw il- problema mill-għeruq tagħha.

Sur President, jien ngħid li inutli niġu hawnhekk, naghtu statistika

u ngħidu li r-rata ta' nisa żgħażagħ li jpejpu hija ogħla minn dik ta' l- irġiel żgħażagħ.

Once li mbagħad inkunu nafu r-raġunijiet, meta nagħmlu kampanji ta' prevenzjoni nkunu nistgħu nattakkaw dan il-vizzju b'mod aktar effettiv.

Għax wara kollox veru li għandna l-figuri tal-livelli tat- tipjip bejn in-nisa u l-irġiel imma għandna biss idea, għax qatt ma tista' tkun taf eżatt minn dawn is-surveys.

Imma b'dan il-mod kampanja ta' prevenzjoni tista' tkun aktar effettiva għax se tkun taf eżatt fejn għandek tattakka.

Issa jien għandi dubji kemm iż-żieda fil-prezz tas-sigaretti se tgħin biex in-nies ipejpu inqas.

Anzi min-naħa l-oħra naħseb illi se nżidu l-problema finanzjarja ta' ħafna familji, speċjalment ta' dawk bi dħul baxx.

Għax kif diġa' qalu wħud minn sħabi, minn studji li saru jidher ċar li l-aktar li jpejpu huma dawk il-familji bi dħul baxx.

La qed insemmi d- dħul ma nistax ma nitkellimx xi ftit fuq il-miżuri tal-budget u l-effetti li dawn qed ikollhom fuq id-dħul tal-familji tagħna.

U kif dan il-gvern mhux qed jirnexxilu jkabbar l-ekonomija biex itaffi l-piż minn fuq dahar il- poplu.

F'eżerċizzju li għamilna fost l-impjegati taċ-ċivil sibna li se jintlaqtu ħażin dawk minn scale 14 'il fuq.

Dawn il-workings kont poġġejthom fuq il- Mejda tal-Kamra f'Diċembru li għadda, fi żmien il-budget.

U mhux imbilli jiġi l-Prim Ministru, kif għamel il-ġimgħa l-oħra, u qisu qed itella' it- tombla, daqqa jgħid li se jiġu affettwati dawk minn scale 10 u mbagħad wara jgħid dawk minn scale oħra.

Sadattant il-workings li jiena poġġejt ħadd ma kkontestahom.

Iżda kemm aħna, kif ukoll il-GWU, minn dan l- eżerċizzju li għamilna sibna li dawk minn skala 14 'il fuq qegħdin jiġu affettwati ħażin.

U minkejja li l-Prim Ministru jgħid li qed jitfa' l-piż fuq min jiflaħ, jiena ngħid illi hawnhekk mhux qegħdin nitkellmu fuq xi livelli għoljin li forsi ma jħossux daqstant it-tnaqqis imma qegħdin nitkellmu fuq clerks, kuntistabbli u livelli simili.

Dawn kollha għandhom piż kbir ta' taxxi fuq spallejhom li ma jifilħux għalih.

Iżda minkejja dan kollu, il-ġimgħa l-oħra fit-taħdidiet li kellu mal-GWU, il-Prim Ministru kull darba rrepeta l-istess ħaġa u qal: Il-piż qed jerfgħu min jiflaħ għalih.

Meta nisimgħu dawn l-affarijiet aħna ngħidu li l-Prim Ministru m'għandux saqajh ma' l-art u li mhux qed jitkellem man-nies, għaliex kieku dawn jgħidulu li l-piż mhux qed iġorruh biss dawk li jifilħu għalih iżda wkoll dawk li ma jifilħuhx.

Jiena diġa' tajt eżempju ta' minn liema skala ta' nies taċ-ċivil qegħdin iġorru dan il-piż, u żgur illi ħadd ma jista' jgħid illi dawk ta' scale 14 jifilħu għalih, kif qed jgħid il-Prim Ministru.

Fl-aħħar tal-ġimgħa dawn l-impjegati u l-familji tagħhom se jkunu bejn Lm4 u Lm6 short minn dak illi kien jibqgħalhom f'idejhom mill-paga tas-sena l-oħra.

Dan jgħodd minn scale 14 'il fuq sa scale 7.

Dan jistona ħafna ma' dak li kien qal il- Prim Ministru xi xahrejn qabel il-budget - u qiegħed on record - f'intervista lil "The Times" illi għall-mistoqsija jekk hux se jżid it- taxxi wieġeb kategorikament: No. Kelma waħda li safejn naf jien ma tridx xi interpretazzjoni jew reading between the lines, għax lanqas lines m'hemm imma hemm biss kelma waħda b'żewġ ittri.

Imma issa qegħdin naraw mod ieħor.

Tajjeb li nifhmu illi mhux dawk illi jaħdmu mal-gvern biss intlaqtu minn dan li qed ngħid imma għandek 'il fuq minn 100,000 ħaddiem illi l-paga li rċevew fl-aħħar ġimgħa tax-xahar ħaduha b'inqas minn dik tax-xahar ta' qabel.

It-take-home pay tagħhom kienet inqas minn l-aħħar waħda li ħadu s-sena l-oħra.

Issa dawn il-ħaddiema qegħdin jaraw b'għajnejhom li għall-ewwel darba kemm ilhom jaħdmu, il-paga tagħhom effettivament naqset minkejja li ngħataw żieda għall-għoli tal-ħajja.

L-effetti fuq il-pagi huma minħabba ż-żieda fil-bolla u fl-income tax, fejn fil-każ ta' persuna waħedha li tiddikjara li taqbeż Lm4,000 fis-sena dawn jaqbżu l-Lm1 żieda.

U fil-każ tal- miżżewġin, fejn waħda mill-koppja taħdem, l-effetti tat-tnaqqis jinħassu minn Lm5,500 'il fuq.

Pero', anke min jaqla' inqas minn hekk huwa affettwat.

Fil-fatt ġew affettwati l-ħaddiema kollha minħabba ż-żieda fil- bolla.

Barra dan, dawk illi jaqilgħu inqas, u allura ma kellhomx dak it- tnaqqis reali fil-paga, xorta waħda se jiġu affettwati miż-żieda fil- prezzijiet, bħaż-żieda ta' 15% VAT fuq il-petrol, biż-żieda fuq it- telephone, biż-żidiet fil-prezzijiet ta' l-ilma u ta' l-elettriku.

Dawn awtomatikament sarilhom tnaqqis fil-livell ta' l-għajxien tagħhom.

Issa mbagħad hemm dawk li minħabba li qegħdin jieħdu paga mnaqqsa jsostnu li se jkollhom inaqqsu minn dak illi soltu jonfqu.

Għax jekk inti se tieħu paga mnaqqsa se toqgħod iktar attent x'se tonfoq.

Dan ifisser - għax waħda torbot ma' l-oħra - li se tkompli tonqos l-attivita' ekonomika, li diġa' hija dgħajfa ħafna.

Lilna waslitilna informazzjoni li meta xi ħaddiema taċ-ċivil marru għand il-prinċipal tagħhom biex jilmentaw li qegħdin jaqbdu paga inqas, qalulhom: Mis-sena d-dieħla se jkollkom żidiet sostanzjali!

Għax iż- żidiet mis-sena d-dieħla se jidħlu fil-paga u mhux se jkunu f'forma ta' allowance, kif inhuma s'issa - hawn min qed jgħid illi se jkun hemm xi Lm20 żieda, pero' dan mhu veru xejn - għax iż-żieda se tibda tinħadem fuq il-collective agreement u skond f'liema skaluna tkun.

Allura għal kull Lm1 illi jieħu l-labourer il-kap se jieħu Lm4, iżda qegħdin jagħmlu żball oħxon imexxuha li s-sena d-dieħla l-ħaddiema se jkollhom din iż-żieda ta' Lm20 u ma jgħidulhom xejn aktar.

Fil-fatt ħafna qegħdin jistaqsu: Imma dan veru jew mhux veru?

Minn dak li qed jingħad il-ħaddiem jiżfen fin-nofs, jipprova jagħmel patching u jagħmel sens minn dak illi qiegħed jisma'.

Mhumiex qegħdin jgħidulhom li l-allowance ta' Lm13 fix-xahar li qed jieħdu bħalissa l-ħaddiema tal-gvern, kollha ħaduha across the board; jiġifieri kemm jekk inti l-AG u kemm jekk inti permanent secretary, dawn qed jieħdu Lm13 fix-xahar bħalma qed jieħu l-labourer.

Issa sena oħra din mhux se jeħduha imma minflok se jieħdu biss żieda relattiva.

Filwaqt li l- allowance għal din is-sena kienet għal kulħadd l-istess, sena oħra ż- żieda fil-paga se tkun relattiva għax filwaqt li dak li llum qed jieħu labourer qed jieħdu l-permanent secretary, id-director general u l-AG, mis- sena d-dieħla għal kull lira li se jieħu labourer, il-permanent secretary se jieħu Lm4.

Jiġifieri min qed jgħid dawn l-affarijiet lill-ħaddiema tal- gvern, għandu jkollu ftit deċenza u ma joqgħodx jidħak bin-nies imma għandu jgħid l-affarijiet kif fil-fatt huma.

Mr Speaker, ma nistax ma nsemmix anqas il-kwestjoni tal-pensjonijiet li ma ġewx aġġornati mal-ftehim kollettiv il-ġdid, għax suppost li l-ħaddiema tal-gvern li rtiraw bejn l-1996 u l-2000 kellhom jieħdu pensjoni aġġustata skond iż-żidiet li ttieħdu matul dawn is-snin.

Diġa' mhijiex ġusta li tingħata żieda li ma tkunx parti mill-paga, kif fil-fatt ingħataw iż-żidiet lill-ħaddiema tal-gvern fil-perijodu msemmi, aħseb u ara kemm mhix ġusta aktar li ma tingħatax dak li jkun dovut lilek!

Għalhekk il-pensjonanti li spiċċaw f'dak il-perijodu li semmejt issa qegħdin jieħdu pensjoni mnaqqsa.

Dan irrid insemmih ukoll fl-isfond li l-persuna li llum hija segretarju parlamentari għall-anzjani, fil-kampanja elettorali kienet qalet illi l- pensjonanti se jibdew jieħdu pensjoni sħiħa, ħaġa li hija mniżżla wkoll fil-progamm elettorali.

Hemm ukoll il-pensjonijiet tal-ħaddiema tal-gvern li marru ma' entijiet pubbliċi.

Dawn, kemm bil-liġi kif ukoll bil-ftehim mal-union, bħal fil-każ tal-posta, huma ntitolati għall-pensjoni tal-gvern, jiġifieri għas-somma u għall-pensjoni, u skond l-Ordinanza tal- Pensjonijiet dawn suppost li jibqgħu jgawdu d-drittijiet f'dan ir-rigward anke fl-impieg il-ġdid tagħhom.

Iżda l-gvern mhux qed jagħtihom dan id- dritt u kull darba li nistaqsi dwar dawn il-ħaddiema, il-gvern dejjem iġib ħafna skużi.

Anke f'dawn l-entijiet hemm għadd kbir ta' ħaddiema li rtiraw bl-eta' u qegħdin jieħdu pensjoni mnaqqsa.

Mr Speaker, irrid ngħid xi ħaġa dwar il-privatizzazzjoni, għax din ukoll hija xi ħaġa preokkopanti għal ħafna ħaddiema.

Jekk inħarsu lejn il- white paper li ħareġ il-Ministru Dalli xi xahrejn ilu, ''Privatisation - Strategy for the Future'', insibu tabella dwar government services with the potential for privatisation in Malta.

F'din it-tabella hemm lista ta' servizzi tal-gvern li jistgħu jiġu privatizzati u fosthom hemm il- mechanical, il-construction, il-maintenance, il-printing u t-tindif.

M'ilux din kont qiegħda niddiskutiha ma' xi nies tal-union u ġejna f'konklużjoni li b'din il-privatizzazzjoni se jiġu affettwati eluf ta' ħaddiema.

Nista' ngħid li diġa' qed titqajjem il-mistoqsija ta' x'se jiġri minn dawn il-ħaddiema u meta nsemmu din l-issue jgħidulna li għandhom jiltaqgħu mal-unions.

Iżda meta niċċekkja ma' dawn insib li s'issa għadhom ma saru l-ebda laqgħat dwar din il-kwestjoni.

La qiegħda nitkellem dwar dan is-suġġett nixtieq ukoll ngħid xi ħaġa dwar ir-riforma li kienet saret bejn l-1991 u l-1995, b'liema riforma kienu ġew ri-organizzati l-gradi ta' l-impjegati tal-gvern.

Dakinhar kien inbeda eżerċizzju korrettiv biex jaraw fejn żviluppaw anomaliji f'dan l-eżerċizzju ta' riforma.

Peress li ma saritx riorganizzazzjoni waħda imma kienu saru diveri għall-gradi differenti, u minħabba li kienu għaddew xi snin mill- ewwel agreement sa l-aħħar wieħed, kien meħtieġ li jsir eżerċizzju ieħor minħabba li fl-aħħar ftehim setgħu jinkisbu benefiċċji li ma kenux inkisbu f'dak li kien sar fil-bidu.

Nista' ngħid li dan l-eżerċizzju għadu ma ntemmx.

Mr Speaker, xtaqt insemmi wkoll l-famuża Lm10 li l-gvern tana sabiex tagħmel tajjeb għall-għoli fil-prezz tal-ħobż.

M'hemmx għalfejn noqgħod ngħid jiena, għax in-nies diġa' qed jgħidu li dan huwa bżar fl-għajnejn, għax skond l-istatistika li joħroġ il-gvern stess jingħad li l-ħajja għoliet b'5%.

Għiduli daqsxejn x'tista' tagħmel il-mara tad-dar b'Lm10 li se tingħata darba biss f'sena?

U dan wieħed irid jarah ukoll fil-kuntest li fl-ewwel żewġ budgets ta' dan il-gvern il-piż tat-taxxi fuq il-ħaddiema żdied bi Lm42 miljun meta wieħed jikkonsidra ż-żieda fl-income tax, iż- żieda tal-bolla għal sena wara oħra, iż-żieda fil-prezz tal-ħobż, iż- żieda tas-sigaretti, tan-nolijiet tal-karozzi tal-linja, l-introduzzjoni tal-VAT fuq il-petrol u d-diesel u ż-żieda fit-tariffi ta' l-elettriku u ta' l-ilma.

Jiena niftakar - u dan m'ilux wisq - li meta l-gvern Laburista kien se jgħolli t-tariffi ta' l-elettriku u ta' l-ilma, f'dan il-parlament kien hemm min staqsa jekk kienx sar a social impact assessment fuq din il-miżura li kienet se tittieħed.

Dakinhar kien anke ssemma a gender impact assessment għax kienu qalu li huma n-nisa li jimmaniġġjaw il-flus fil- household.

Jiena ngħid li dawn l-assessments fi żmien gvern Laburista kienu saru u għalhekk kienu ġew riveduti t-tariffi.

Pero' issa nixtieq nitfa' din il-mistoqsija lura u nistaqsi lil dan il-gvern jekk dawn l- assessments sarux qabel ma ttieħdu l-miżuri li għandna f'dan il-budget.

Nerġa' ngħid li dan kellu jsir għax, kif nafu, id-dħul tal-familji se jonqos filwaqt li l-ispejjeż, kemm f'taxxi kif ukoll minħabba l-għoli tal- ħajja, se jiżdiedu.

Kif għedt qabel, minħabba li huma n-nisa li jimmaniġġjaw il-flus tal-familja - għax is-soċjeta' tagħna hekk għadha taħdem - huma n-nisa li l-aktar se jkollhom uġigħ ta' ras biex jaraw kif se jagħmlu, biex bi dħul inqas u bi ħruġ iżjed jipprovaw iżommu l-istess livell ta' għajxien.

Jiena m'iniex qed ngħid li għandhom jaraw kif se jgħollu dan il-livell ta' għajxien - għax bil-miżuri li ttieħdu f'dan il- budget huwa prattikament impossiblli - imma għallinqas jaraw kif jistgħu jżommu l-istess livell ta' għajxien.

Jiena naħseb li ma sar l-ebda assessment, la s-social impact assessment u lanqas il-gender impact assessment.

Kieku saru, kieku t-token ta' Lm10 kienu jibagħtuh lill-mara u mhux lir-raġel.

Aħna ta' kuljum immorru fid-djar tal-kostitwenti ħalli nisimgħu x'għandhom xi jgħidu.

Dwar din il-biċċa xogħol jiena mhux biss niltaqa' magħhom fi djarhom imma anke jċempluli regolarment u jgħiduli li ċ-cheque wasal imma r-raġel ma tahulhomx.

Oħrajn jgħiduli li lanqas jafu jekk wasalx għax ir-raġel ma jurihomx kollox.

Dan qed ngħidu għax aħna ma nistgħux naħsbu li fil-familji kulħadd kuntent u li l-affarijiet isiru bil- miftuħ.

Nafu li hawn ħafna familji bi problemi u li għandna każi fejn l- Lm10 għal ħobż diġa' spiċċat jew għall-birra jew għal-logħob.

U din hija sitwazzjoni reali, Sur Ministru!

Qed narak tħares b'ċerta mistoqsija fuq wiċċek.

Dawn huma r-realtajiet illi qegħdin ngħixu.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Ippermettili, Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR RITA LAW: Nipproponi li l-Onor.

Membru tkompli tinstema'.

ONOR ANĠLU FARRUGIA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Dalli tkompli bid-diskors tagħha.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR HELENA DALLI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Hawn familji li minkejja li wasal iċ-cheque ta' l-Lm10 għall-għoli tal-ħobż, dawn il-flus diġa' spiċċaw u marru fejn mhux suppost kellhom imorru.

Dawn in-nisa jilmentaw magħna billi jistaqsuna: Il-gvern jaf x'inhu jagħmel?

Issa aħna nafu li fil-biċċa l-kbira tal-każi huma n-nisa li jixtru l-affarijiet ta' kuljum biex jitimgħu l-familja, b'danakollu ċ- cheque għand ir-raġel mar.

Naturalment hawn familji li għandhom but wieħed, kulħadd jieħu l-flus għall-ħajja b'mod miftuħ, pero' għandna familji li għandhom problemi u mhuwiex daqshekk faċli li l-mara tieħu dak illi jkollha bżonn biex titma' familja.

Kienet għal din ir-raġuni li qiegħda nsemmi li aħna konna ddeċidejna li ċ-cheque taċ-children allowance jintbagħat fuq isem il-mara, għaliex kellna ħafna każi fejn il-flus tat- tfal ma kinux imorru għat-tfal.

Meta fl-1997 konna fil-gvern kien ikollna ħafna complaints mingħand nisa anzjani li r-raġel ma kienx jagħtihom parti mill-pensjoni u allura bdejna naraw kif nistgħu noħorġu żewġ ċekkijiet, wieħed għar-raġel u wieħed għal mara, f'każi fejn ikun hemm dawn il-problemi.

U dan għax bis-serjeta' konna nagħmlu a gender impact assessment fuq il-policies tagħna.

U l- gender impact assessment tista' tagħmlu meta jkollok kuntatt man-nies - f'dan il-każ ikollok kuntatt regolari man-nisa - tisma' l-problemi konkreti li jkollhom, u allura meta tkun se tagħmel policy ġdida bħalma kienet din ta' Lm10, ikollok diġa' f'moħħok x'għandek tagħmel.

Meta ma tagħmilx hekk, allura kif ġara jiġri issa, u xi nisa jgħidulek: Jiena lanqas biss xammejthom l-Lm10 għax bagħtuhom fuq ir-raġel u lili ma tani xejn!

Mhux qed ngħid li kulħadd ġralu hekk imma hemm ħafna każi fejn ġraw dawn l- affarijiet.

U din hija area oħra fejn jidħlu problemi li jikkonċernaw l- aktar lin-nisa u fejn il-gvern donnu ma jridx jagħti l-attenzjoni tiegħu.

Mhux se noqgħod insemmi l-liġi tal-vjolenza domestika, li reġgħet baqgħet fuq l-ixkaffa, jew dwar ix-shelters għal dawn in-nisa li s'issa għad ma kellna xejn ħlief kliem fuq iċ-ċentru għar-riċerka u d- dokumentazzjoni.

Mhux se noqgħod nidħol f'dawn l-affarijiet imma rrid nuri kemm dan il-gvern ma jqishiex il-perspettiva tan-nisa u l-ħteġijiet tagħhom.

Fil-fatt dawn l-issues issa tneħħew mill-qalba tat-tmexxija ta' dan il-gvern, bil-kuntrarju ta' gvern Laburista, li kien poġġa l-issues tan- nisa fil-qalba u ra li jittieħdu d-deċiżjonijiet dwarhom.

F'Kastilja dawn il-policies kienu jiġu diskussi u kien hemm min jimbuttahom, imma issa qegħdin f'sitwazzjoni, fejn anke fuq ċuċata ta' Lm10 għall-ħobż, minkejja l- emanċipazzjoni kollha tagħna, għadna fis-sitwazzjoni li l-parti l-kbira huma n-nisa li jixtru l-ħobż.

Xtaqt insemmi xi ħaġa li bħalissa qed jitkellem fuqha l-pajjiż kollu, tmur fejn tmur; qiegħda nirriferi għat-taħdidiet li saru l-ġimgħa l-oħra bejn il-GWU u l-gvern.

Il-gvern ma jridx jaf, anke l-mod kif tkellem kien spiċċattiv.

Jidher illi d-deċiżjoni diġa' ħadha u issa l-GWU ftit baqgħalha toroq x'tagħżel għajr dik illi tipprotesta u tieħu azzjonijiet, la darba l-gvern ma jridx jisma' bil-kelma t-tajba u jmur fuq il-mejda tan- negozjati kif jiddiskutu n-nies ċivili.

Il-gvern jidher illi għalaq il- bibien kollha.

U l-GWU qiegħda tgħidlu: Issa daqshekk!

Anke n-nies qegħdin jgħidu: Issa daqshekk!

Il-Partit Laburista jappoġġja lill-GWU fl- azzjonijiet illi se tieħu għax issa kulħadd xeba'; mhux il-GWU biss, tul dawn is-sena u nofs ta' gvern Nazzjonalista.

Barra l-kwestjoni tal-budget għandek is-sitwazzjoni tal-welfare.

Biżżejjed inħarsu lejn l-istat li jinsab fih il-qasam tas-saħħa.

Għandek il-mod kif qed jiġu privatised ċerti azjendi, bħall-mod kif inbigħ il-Mid-Med Bank, li minnu l-gvern daħħal biss somma ta' darba.

Imma nistaqsi: Din hi s-sistema, li nibdew inbigħu l-affarijiet, nieħdu minnhom somma darba, imbagħad daqshekk?

Dawn huma kollha affarijiet illi qegħdin inisslu ħafna nkwiet fost in-nies, li mhux biss qegħdin jaraw din l-arroganza, mhux biss qegħdin jaraw illi dan il-gvern m'għandux ideat ġodda kif iġib il-flus, li m'għandux proġetti, m'għandux investimenti, biex imbagħad, kultant żmien, nisimgħu b'żieda fit-taxxi u fil-ħlasijiet għal servizzi.

Minn hawn irid iġib il-flus dan il-gvern?

Imbagħad meta nistaqsuh minn fejn se jġib il-flus, jiddeċiedi li jbigħ xi ħaġa, idaħħal somma għal dak il-mument u daqshekk.

Fuq dawn l- affarijiet in-nies titkellem u tinsab imdejqa għax mhix qiegħda tara triq li tista' timxi fiha 'l quddiem.

Sur President, jien nixtieq inħeġġeġ lill-ħaddiema kollha Maltin biex juru dak illi qegħdin iħossu, u nhar il-Ħamis jattendu għall-protesta li ser torganizza l-GWU.

Aħna se nkunu hemmhekk għaliex irridu nagħtu s- support tagħna, għaliex il-complaints li qed ikollha l-GWU mill-ħaddiema huma l-complaints li niltaqgħu magħhom aħna wkoll kull meta mmorru fid-djar tan-nies.

Huwa importanti għalhekk li nuru d-dwejjaq illi hawn fil- pajjiż, mhux biss għax il-gvern qiegħed jiddeċiedi li jżid id-dħul tiegħu imma għax dan qed jagħmlu billi jintaxxa lill-ħaddiema, flok joħloq proġetti, investimenti u xogħol ġdid.

Din hi xi ħaġa li qiegħda toħloq klima ta' sfiduċja u ta' inċertezza u klima fejn in-nies mhux talli mhix qiegħda tgħolli l-livell ta' l-għajxien tagħha, jew qiegħda żżommu kif inhu, imma talli l-livell ta' l-għajxien qiegħed jiċċaqlaq.

Minkejja dan kollu, il-gvern jibqa' għaddej u jibqa' jgħid illi l-piż jifilħu kulħadd.

Iżda aħna nafu li minħabba l-miżuri tal-budget se tikber l- inugwaljanza fis-soċjeta' tagħna.

U nagħti eżempju bir-rati ta' l-income tax u nsemmi lil min jaqla' l-iżjed.

Hawnhekk għandek li min jaqla' Lm10,000 u min jaqla' Lm20,000 se jħallas l-istess, jiġifieri għandek min qed jaqla' d-doppju u se jħallas l-istess rata ta' income tax.

Din mhijiex xi ħaġa ġusta.

M'hemmx għalfejn immorru daqshekk 'il bogħod għaliex, kif għedt qabel, min jaqla' mill-paga minima 'l fuq kulħadd se jintlaqat.

Jekk ma tintlaqatx mill-income tax ser tintlaqat mit-taxxi l-oħra, mill-15% fuq il-petrol, mir-ripple effect tad- dawl u l-ilma.

Mhux kif qal il-Prim Ministru, li min jaqla' inqas minn Lm5,500 mhux se jintlaqat għaliex il-petrol, it-telephone, il-ħobż, id- dawl, l-ilma, kulħadd irid iħallas iżjed għalihom.

Għax dawn kulħadd jużahom.

Għalhekk m'hemmx dubju li l-miżuri ta' dan il-budget huma attakk fuq il-ġustizzja soċjali.

U s-sitwazzjoni li għandna issa hija li d- deficit finanzjarju qed jiġi mdawwar f'deficit soċjali.

Il-gvern qiegħed jipproġetta li jdaħħal dawn il-miljuni kollha li qegħdin insemmu mit-taxxi, mill-income tax u anke mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali.

Pero' n-nies iridu jaraw il-konnessjoni bejn it-taxxi li jħallsu u dak li jsir fil-pajjiż.

Il-konnessjoni bejn it-taxxi u l-infiq għandha tkun kemm jista' jkun evidenti.

U jidhirli l-ġimgħa l-oħra smajt lil xi ħadd isemmi kemm dan mhuwiex minnu.

Allura bir-raġun in-nies qiegħda tistaqsi: Għaliex qegħdin jgħabbuna bit- taxxi?

Dawn it-taxxi fejn qed imorru?

Kif aħna ma narawx riżultati ta' dawn it-taxxi li qegħdin inħallsu?

Veru li bil-mod kif kiber l-Istat u l- komplessita' tiegħu din il-link intilfet, prinċipalment minħabba ċ- ċentralizzazzjoni tal-ġbir tat-taxxi u l-infiq.

U għalhekk huwa diffiċli li n-nies tifhem iż-żieda fit-taxxi meta tara l-istat tat-toroq tagħna, meta tara s-servizz tas-saħħa tagħna sejjer lura, meta tara t-tnaqqis fl- investiment fl-edukazzjoni.

Hija ħaġa ovvja li meta inti qed tħallas iżjed u meta l-gvern qed jagħfsek iżjed, it is only fair li inti titlob li tara iżjed investiment fl-edukazzjoni, aktar servizzi tas-saħħa u ċertament tippretendi li jkollok almenu toroq tajbin.

Imma meta m'hemmx din il-link, u min-naħa tara l-gvern qed jagħfas u min-naħa l-oħra tara diżastru fit- toroq, tara ħerba fl-isptarijiet, nuqqas ta' investiment fl-edukazzjoni, bilfors li n-nies tistaqsi: Għaliex aħna mgħaddsin fit-taxxi u ma naraw xejn in return?

Lanqas triq waħda suret in-nies m'għandna!

Jiena naħseb illi huwa importanti ħafna li l-gvern, kwalunkwe gvern, mhux qed ngħid gvern Nazzjonalista jew gvern Laburista, jirrikonnettja.

Għax jien kont qed ngħid illi l-konnessjoni nqatgħet bejn it-taxxa u s-servizz illi n- nies qegħdin jieħdu.

Allura jeħtieġ illi ssir rikonnessjoni ħalli għallinqas għal ċerti taxxi jkun hemm ġustifikazzjoni.

Tgħid għallinqas qed inħallas imma qed nieħu servizz, qed nieħu toroq tajbin, qed nieħu edukazzjoni tajba u qed nieħu servizz tas-saħħa tajjeb.

Sur President, biex ikollna żvilupp ekonomiku jeħtieġ illi jkollna sistema serja ta' tassazzjoni.

U mingħajrha ma jistax ikollok flus biex jinħolqu l-impiegi, ma jistax ikollok flus sabiex tinvesti u lanqas ma tista' toħloq sistema soċjali li tieħu ħsieb tiżviluppa lis-setturi tant importanti għall-ħajja tagħna, bħalma huma dawk ta' l-edukazzjoni u tas- saħħa.

Lanqas ma tista' tiżviluppa s-servizzi soċjali.

Għalhekk ngħid li s-sistema ta' tassazzjoni hija s-sinsla tas-sistema.

Dan għaliex mingħajr dħul bis-serjeta' ma jistax ikollok ħruġ bis-serjeta' għat-tul u fuq kollox sostenibbli.

Għaldaqstant huwa importanti li nqisu kull pass li nagħmlu, li kemm jista' jkun dan l-appoġġ inżommuh sħiħ.

Dan għandu jkun il-messaġġ li jrid jintbagħat lis-soċjeta' tagħna, imma dan mhux qiegħed jiġri.

Ċertament li ta' min ifakkar dak li avżana bih il-ministru tal-finanzi, li jekk il-miżuri iebsa li jittieħdu din id-darba ma jkollhomx riżultat, il- gvern ikollu jerġa' jgħolli t-taxxi.

Għax dan huwa l-mezz li l-gvern sab biex ikabbar id-dħul tiegħu.

U nafu li meta din tkun l-unika triq, ikun ifisser illi l-gvern ikun wasal fil-qiegħ nett, illi jkun nixef mill-ideat u li l-politika tiegħu tkun falliet.

Fil-fatt minflok ma qed jiġbed l- investiment lejn il-pajjiż u joħloq ix-xogħol, minflok li qed joħloq attivita' ekonomika, għax spiċċawlu l-ideat kollha issa l-uniku mod ta' survival li qed isib huwa li jżid it-taxxi.

Din hija waħda mill-iktar affarijiet faċli li wieħed jista' jagħmel.

Fil-kuntest ta' dan kollu, hawn min jgħid illi l-aqwa mod biex tinvestiga soċjeta' huwa billi tanalizza l-finanzi pubbliċi tagħha.

U l-ispirtu ta' poplu, il-livell kulturali, l-istruttura soċjali, il-policies tiegħu, dan huwa kollu miktub fl-istorja fiskali tiegħu.

U jiena ngħid imneżża' minn ħafna kliem u retorika tal-politiċi, iċ-ċifri jitkellmu ħafna iktar mill- ħafna kliem illi nisimgħu hawn ġew, mill-ħafna intervisti li jkun hemm fuq il-gazzetti, mill-ħafna press releases li joħorġu.

Huwa meta wieħed iħares lejn iċ-ċifri li jkun jista' tassew jinvestiga soċjeta' u jifhem minn xiex dik is-soċjeta' tkun għaddejja u kif tkun għaddejja.

U meta nħarsu lejn is-soċjeta' tagħna u nanalizzawha mill-angolu fiskali, ma tantx nistgħu nħarsu b'kuraġġ għal li ġej, speċjalment meta filwaqt illi l-gvern iżid l-għafsa fuq il-ħaddiema, ninnotaw li ma sar l-ebda sforz biex jitrażżan l-infiq tal-gvern.

Ma nagħmlu l-ebda kuraġġ meta naraw li l- imgħax fuq id-dejn issa tela' għal aktar minn Lm1 miljun fil-ġimgħa.

Dawn huma affarijiet illi ma jistgħux ma jinkwetawniex.

Dawn huma affarijiet illi biex nifhmu tassew is-soċjeta' tagħna minn xiex għaddejja, irridu nħarsu lejhom waqt li nipprovaw nifhmu s-soluzzjonijiet illi qed jipprova jsib dan il-gvern u xi proġetti għandu biex titqajjem l-ekonomija tagħna.

Meta tħares lejn dan kollu, meta tanalizza l-figuri, ssib ħafna affarijiet illi mhumiex inkoraġġanti minkejja li nisimgħu ħafna diskors li ilna nisimgħuh minn qabel l-elezzjoni dwar ġid, fiduċja u direzzjoni.

Jiena ngħidilkom: Ħarsu ftit lejn il-figuri u żgur li la ssibu l-ġid, la l- fiduċja u lanqas id-direzzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn iktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR ANĠLU FARRUGIA: Sur President, suppost li quddiemna għandna abbozz ta' liġi li jittratta ż-żieda fid-dazju tas-sisa, kif imħabbra mill- Ministru Dalli fl-aħħar budget.

Iżda fir-realta' li qegħdin nagħmlu huwa li qegħdin nirriflettu fuq dnubietna, li f'termini politiċi m'huma xejn ħlief l-iżbalji kbar imwettqa minn gvernijiet preċedenti; u ma nistħix ngħid li l-akbar żbalji għamluhom gvernijiet Nazzjonalista.

Inutli tipprova taħrab u ġġib l-iskużi biex mingħalik tikkonvinċi ruħek li l- istorja hija differenti, għaliex iddur fejn iddur dejjem f'post wieħed tasal .

Il-problemi kbar li qegħdin niffaċċjaw illum ġejjin mill- amministrazzjoni Nazzjonalista ta' l-1987 u minn dik ta' l-1992, b'mod speċjali dik ta' l-aħħar, minħabba l-mod kif il-gvern ippreġetta ruħu, minħabba l-mod kif mexa dwar l-infiq u minħabba l-mod kif kollox ħarab mill- idejn.

Sur President, jien mhux se ngħid jekk wieħed għandux jgħolli s-sigaretti jew le imma se nitkellem dwar dawn il-problemi kbar li qegħdin jolqtu lill-ħaddiem, li r-responsabbilta' tagħhom taqa' kollha fuq il- Partit Nazzjonalista.

Kieku tgħolli s-sigaretti biex in-nies ma tpejjipx aktar kieku ma tkunx ħaġa ħażina, imma l-verita' hi li din il-miżura li qed idaħħal il-gvern mhijiex qed issir b'dan il-ħsieb warajha.

L-Onor Adrian Vassallo diġa' semma li biż-żieda ta' 67c fil-ġimgħa li dan il-gvern ta' kuxjenza soċjali ta lill-pensjonanti, ma ħallilhomx biex jixtru pakkett sigaretti.

Lil dak il-pensjonant li jieħu sodisfazzjon jinżel sal-pjazza tar-raħal jitkellem ma' sħabu u fl-istess ħin ipejjep sigarett, għalfejn neħħejtulu dan l- iżvog?

Lanqas biex jixtri pakkett sigaretti ma ħallejtulu!

Kieku qegħdin tgħollu s-sigaretti mhux bl-iskop li żżidu r-revenue imma biex b'xi mod trażżnu t-tipjip, kieku xjentifikament din tirriżulta, allura ngħidilkom għolluhom u ġibuhom Lm4-il pakkett, bħalma għamlu fl-Ingilterra!

Imma l- verita' hi ħafna differenti minn hekk.

Fil-fatt mir-riċerka li saret s'issa jirriżulta - u l-iktar li wettqu riċerka f'dan il-qasam huma l-Amerikani, u tant hu hekk illi fl-Amerika fetħu l-akbar kawżi fil-qrati kontra kumpanniji tas-sigaretti ....

Imma aħna mhux qegħdin hawn biex niddiskutu l-argumenti legali imma biex naraw kemm hu ġenwin il-gvern Nazzjonalista fl-intenzjonijiet tiegħu - u ma ninsewx li l-poplu Malti twikka b'dan il- gvern minħabba li ġie ngannat - li jgħolli s-sigaretti biex in-nies tnaqqas mit-tipjip, ħalli jkollna inqas mard u l-poplu ikun iktar b'saħħtu.

Imma naturalment dan m'hu veru xejn għaliex dan mhuwiex ipprovat xjentifikament u f'Malta qatt ma sar studju f'dan is-sens.

Hawn nixtieq nindirizza ruħi lill-istudenti ta' l-universita' u nitlobhom biex jibdew jagħmlu studji oġġettivi, studji li għandhom iwasslu biex wieħed jgħid iva jew le meta xi ħadd jistaqsi ċerti domandi.

Għax li jiġri huwa li niġu hawn u kulħadd jibda jgħid dak li jrid u dak li jħoss mingħajr ebda prova ta' xejn.

Il-parlament huwa istituzzjoni li jitlob li jkollna dejjem available informazzjoni bbażata fuq studji xjentifiċi, ħaġa li jiena ma sibtha qatt hawnhekk.

U ma naħsibx illi l-gvern Nazzjonalista, li llum qed jagħtina dan l-att biex ikompli jemenda dak ta' l-1995 dwar id-dazju tas-sisa, qed jagħmel dan b'sens oġġettiv jew abbażi ta' xi studju xjentifiku.

Dan ma jistax ikun veru.

Mela dak li għandu l- vizzju tat-tipjip - medikament wieħed jista' jgħid li min ipejjep ikun qed jagħmel ħażin imma mhux dejjem jirnexxilek tikkonvinċih biex jaqta' s- sigaretti - mar ħażin u se jmur iktar ħażin għax il-gvern se jdaħħal aktar taxxi minn fuq dawn in-nies.

Il-verita' hi li qatt ma kien hawn gvern li ssikka u ġabar daqstant taxxi, u faqa' fejn kien hemm bżonn jifqa', tant li laqat nies u kumpanniji, għax tahom terminu ta' żmien li fih irid jiġbor daqskemm ġabar ...

(Interruzzjonijiet) J'Alla dak kollu li għandu jiġbor il- ministru jiġbru!

Jiena naqbel illi b'xi mod trid tiġbor imma mhux b'dan il-mod, li ċertament ma jirriflettix il-politika li l-Partit Nazzjonalista kien jitkellem dwarha qabel l-elezzjoni.

Sur President, matul il-kampanja kollha l-Prim Ministru kien jitkellem b'lingwa li kien qiegħed iwiegħed tnaqqis fil-piż tat-taxxi.

U l-poplu Malti emmnu, bħalma emmnu f'ħafna affarijiet oħra.

Imma l-verita' x'inhi?

Mill-ewwel budget li għamel dan il-gvern inkixfet il-maskra u ġew imposti taxxi ġodda.

Kellna żieda fl-income tax u fil-kontribuzzjonijiet tan- national insurance - dik li ngħidulha l-bolla, fejn qalulna li din is-sena se titla' għal 10%, u hekk ġara - kellna l-VAT u kellna ruxxmata impożizzjonijiet oħra.

Iżda dwar dawn it-taxxi dak iż-żmien ħadd ma kien isemmi xejn.

Ara jekk hawnx xi ħadd li lest li jqum u jgħid - u nisfida lil kull wieħed minn tan-naħa l-oħra tal-Kamra - jekk fil-kampanja elettorali qattx semmew, per eżempju, il-VAT?

Lanqas qatt ma semmewha qabel l-elezzjoni ta' l-1998!

Għaliex?

Għaliex ma redux jikkommettu l- istess żball illi kien wassalhom għat-telfa ta' Ottubru 1996.

Imma x'għamlu wara Settembru 1998?

Eżattament kif rebħu l-elezzjoni daħħlu l- VAT.

Allura dak mhux ingann?

Ma nafx xi trid issejjaħlu, tradiment?

Imma żgur li mhuwiex sens ta' rġulija min-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Sur President, filwaqt li llum il-gvern qed jgħid li qed jagħti Lm1 żieda lil kulħadd, il-verita' hi li lill-ħaddiem mhux talli ma tahx din iż-żieda imma talli bil-mod kif qed jaħdem biex jinġabru t-taxxi, bil-mod kif qed tinqata' mill-paga l-10% tal-bolla, bil-mod kif il-gvern qed jiġbor dan kollu, dak li spiċċa jieħu d-dar il-ħaddiem effettivament qed ikun inqas mill-paga tas-sena l-oħra.

Ara ssiblix fl-istorja ta' Malta meta dan qatt sar?

Lilna kienu jgħidulna: Intom tibqgħu tissemmew bħala l-gvern tal- friża, u veru kien hemm żmien meta konna tal-friża imma kien hemm raġunijiet għaliex għamilna hekk.

Barra minn hekk konna wkoll irġiel biżżejjed biex il-paga ma naqqasnihiex.

Dawn il-miżuri li qed tagħmlu intom mhumiex tal-friża imma tat-tnaqqis!

Dawn huwa rekord ġdid u tajjeb li kulħadd ikun jaf dan.

Ta' min ifakkar li meta fi żmienna aħna konna nitħabtu biex inġibu l-investiment minn barra, sħabna tan-naħa l-oħra kienu jgħidulhom: Hemmhekk tmorrux għax hemmhekk police state!

Dan qed ngħidu għax kultant ikun hawn min jikteb li ma jħossx ruħu komdu meta jfakkruh fl-affarijiet tal-passat.

(Interruzzjonijiet) Għandi lista ta' affarijiet li jekk jiġi hawn ngħidhomlu!

Sur President, jien insostni li meta gvern jiġi biex jimponi żieda tat- taxxa tas-sisa fuq is-sigaretti għandu jara li jagħti spjegazzjoni xjentifika, ħaġa li żgur ma saritx.

Meta l-Ministru Dalli għamel il-budget speech, jiena qgħadt attent bħalma nagħmel is-soltu u bdejt nfittex ħalli nara għaliex beda jgħid li kienu se jogħlew ċerti affarijiet.

Sibt li kultant kien hemm raġunijiet imma kultant ma kienx hemm.

Ftakart li meta konna nagħmlu l-budgets aħna, ukoll mhux kulħadd kien jaqbel ma' ċerti miżuri li konna nieħdu, imma dejjem kien ikun hemm raġunijiet għalkemm wieħed seta' ma jaqbilx magħhom.

L-irġulija titlob illi jekk kulħadd ikun jaf illi hemm ħofra finanzjarja, allura kulħadd għandu jkun raġel biżżejjed u jgħid: Ġiet min fejn ġiet, din hija problema u rridu nammettu li teżisti u hemm bżonn nindirizzawha.

Imma mhux hekk għamlu fl-imgħoddi l-Onor.

Fenech Adami u sħabu.

Dawn qatt ma tkellmu fuq hekk, filwaqt li llum iridu jgħidulna li l-problema saret tant serja li saħansitra tista' tħalli warajha lil min imut bil-ġuħ.

Mela filli qed nitkellmu fuq ġid, fiduċja u direzzjoni u investiment ġdid - lanqas naf x'ma qalux - filli issa l- importanti hu għall-gvern Nazzjonalista li n-nies ma tmutx bil-ġuħ!

Għalhekk tajjeb illi wieħed jirrifletti fuq dan għax din mhijiex biss kwestjoni ta' żieda tad-dazju tas-sisa fuq is-sigaretti, kif qed jipprova jpinġiha l-gvern.

Kieku s-soċjeta' Maltija ma bdietx tiġi ssikkata b'tali mod li bdiet tweġġa', u kieku l-istandard of living m'huwiex nieżel, kieku forsi naslu biex ngħidu li dawn il-miżuri li qed idaħħal il-gvern jagħmlu daqsxejn sens.

Imma l-gvern Nazzjonalista bit-taxxi li qed jimponi qed jattakka lil kulħadd, b'mod partikolari lill-klassi medja u liż-żgħir.

Jien għandi statistika li turi illi madwar 60% tal-ħaddiema li d-dħul tagħhom huwa average għandhom il-vizzju tat-tipjip.

Forsi jkun hawn min jistaqsini: Imma inti taqbel mat-tipjip?

Dażgur li le!

M'hemmx għalfejn tkun tabib biex tispjega - u tajjeb ngħiduha din, anke fil-parlament - illi s-sigaretti jagħmlu ħafna ħsara.

Kulħadd jaf li medikament it-tabakk ma jagħmilx ġid.

Lanqas ix-xorb, illi għola wkoll, ma jagħmel ġid imma kulħadd għadu għaddej jixrob fit-tiġijiet u fil-parties!

Allura kollox irridu nattakkaw?

Lill-ħaddiem li kien imur ix-xogħol b'karozza privata ġibtuh f'pożizzjoni li lanqas jista' jagħmel hekk.

Fuq kollox lanqas jista' jagħżel li jmur b'tal-linja għax in-nollijiet għolew ukoll!

Bqajna għaddejjin minn fuq kulħadd u ma ġibna rispett lil ħadd.

Kif tista' ma titkellimx fuq dawn l-affarijiet?

Illum pensjonant lanqas għandu biex jitla' sal-Belt u jieħu kafe', għax kollox għola mas-swemmiet; kulma tajtuh 67c fil-ġimgħa u żgur li dawn mhux se jservuh, mhux għall-pakkett sigaretti biss imma lanqas biex jagħmel kapriċċ żgħir!

Allura xi żvog baqagħlu l- poplu Malti?

Xejn!

Sur President, jekk mingħalina li se nsolvu l- problemi billi nieħdu dawn il-miżuri u nieqfu hemm, ma tridx wisq biex tinduna li kollox se jikkraxxja.

Hemm bżonn li din il-problema kbira insibulha soluzzjoni oħra, li tista' b'xi mod tirrimedja s-sitwazzjoni għall-ġid tal-ħaddiem.

Illum il-ħaddiema jafu li biex lil dan il-gvern inġibuh f'sensih bilfors irridu nagħmlu xi ħaġa malajr kemm jista' jkun.

Kemm se ddum titkellem ma' bniedem li ma jridx jisimgħek?

Meta xi ħadd ikun irid jagħmel ta' rasu, allura biex inġiegħluh jismagħna jkollna nagħmlu dak li skond il-liġi nistgħu nagħmlu.

Qatt ma kellna mumenti daqshekk koroh bħalma għandna llum, meta ħafna setturi qegħdin f'konfront dirett mal-gvern minħabba dawn il-miżuri drakonjani li ġabu lis-soċjeta' kważi għarkobbtejha.

Għaliex m'aħniex nipprovaw niftħu twieqi oħra?

Għax jekk inti tieħu ċerti miżuri u b'xi mod fl-istess ħin toħloq inċentiv x'imkien ieħor, għallinqas tkun qed tiftaħ toroq oħra biex ngħaddu minnhom.

Imma llum billi lliberalizzajna t- tariffi mill-1 ta' Jannar x'ħadna?

Sur President, nafu li bit-tneħħija tal-levies qed ikollna problemi ġodda, u lill-gvern navżah: Oqgħod attent x'se tagħmel b'dawk il-fabbriki li qegħdin fil-qasam tal-manifattura u li issa m'humiex aktar kompetittivi!

Fi żmien sitta għaxar xhur - ma nagħtihomx sena - se jkollok splużjoni ta' aktar nies bla xogħol, imbagħad ara x'se tagħmel bihom!

Għax kieku inti qiegħed f'pożizzjoni li tgħid: Il-politika tiegħi hija tajba għaliex għalkemm qed inneħħi l-levies, xorta qed nitfa' lil kulħadd fl-istess keffa, għaliex biex nagħmel tajjeb għal dawk li ma jifilħux id-daqqa qed noħloq investiment ieħor ...

Kieku naf li dak li se nitilfu se nġibuh permezz ta' investiment ġdid, jien nasal biex ngħid: M'hemmx x'tagħmel!

Iżda in real terms, kemm qed isir dan?

Kemm ilu hemm il-gvern Nazzjonalista, x'investiment ġie minn barra, ħlief għat-take-over tal-Mid- Med Bank mill-HSBC, jekk trid issejjaħlu investiment dak?

Hawn qegħda l- problema, Sur President.

Għalkemm hawn ċerta liquidity, il-verita' hi li dawn il-flus li hawn fl-idejn mhumiex jissarrfu f'investiment fi proġetti ġodda u meta tara x'sar f'dawn l-aħħar sentejn fi proġetti ġodda ssib li ma sar xejn.

Illum kulħadd sar jitfa' flusu f'depożiti fil-bank jew jinvestihom f'shares, donnu li m'għadx baqa' dik il-fiduċja biex wieħed jinvesti flusu band'oħra.

Tkellem ma' l-industrijalisti tal-medium-sized industries u tara kemm dan hu minnu!

Jiena naf xi wħud minnhom, Nazzjonalisti ġenwini - ma nafhomx kollha, għax uħud trid tkun daqsxejn close magħhom biex ikellmuk - li jgħidulek ċar u tond illi l-politika li miexi biha l-gvern Nazzjonalista mhijiex l-istess politika ta' żmien ilu.

Żgur li ma jaqblux magħha u ssib min ikellmek apertament u jgħidlek: Jien Nazzjonalist pero', kif inhuma sejrin l-affarijiet illum il-ġurnata, aħjar kieku bqajtu intom fil-gvern għax ċertu investiment konna lesti nagħmluh bil-politika li kontu mexjin biha intom.

Il-Ministru Dalli qed jidħak imma fil-fond ta' qalbu jaf illi kien hemm uħud minnhom li magħna marru tajjeb - u mela ma jafx! - u llum jixtiequ jaqtgħu idejhom u jreġġgħu l-arloġġ lura.

(Interruzzjonijiet) Il-problema li kellna aħna ma kenitx li ma kellniex lil min ried jinvesti imma l-problema li kellna kienet li n-nies ma kenux qegħdin jifhmuna.

Ara llum il-poplu Malti qed jifhem ħafna aħjar.

Il- poplu Malti llum qed jifhem li aħna dejjem tkellimna b'mod ċar għax aħna wrejna s-sitwazzjoni kif kienet.

Aħna nitkellmu ċar ma' kulħadd, anke mal- barranin.

Nieħdu t-turiżmu, Sur President.

Żgur li lkoll kemm aħna naqblu illi għandna bżonnu t-turiżmu, dik hija sine qua non.

It-turiżmu Malta tridu bl-art u l-baħar, u allaħares dan kellu jieħu daqqa 'l isfel.

Tgħidulix li qed nipprova nwerwer lin-nies jekk ngħid li anke hawn qiegħed iberraq mill-bogħod.

Meta aħna konna fil- gvern - allavolja kien hemm il-ħofra finanzjarja li għamiltu intom - l- ewwel ħaġa li ħadna ħsieb kienet li biex niġbdu investiment ġdid lejn din l-industrija konna bdejna nirranġaw siti li huma turistiċi, biex għallinqas meta turist jiġi Malta jsib ambjent sabiħ u b'hekk ikollu għalxiex jiġi hawn, anke għal aktar minn darba.

Issa din għandha a multiplier effect u se ngħid għaliex.

Jiena nikkritika lill-gvern Nazzjonalista li f'dan ir- rigward, sena u nofs wara l-elezzjoni, għadu m'għamel l-ebda investiment f'dak li jista' jkollu influwenza diretta u anke indiretta fil-qasam tat- turiżmu, filwaqt li fis-sena u tmien xhur li aħna domna fil-gvern konna għamilna ħafna investiment f'dan ir-rigward, biex issa qegħdin igawduh in- Nazzjonalisti.

(Interruzzjonijiet) J'Alla jgawdih kulħadd għax din hija xi ħaġa ta' kulħadd!

Sur President, tajjeb niftakru li dak il-barrani li jkun interessat li jiġi jinvesti f'Malta l-ewwel ħaġa li jara hija l-infrastruttura tal- pajjiż.

Veru li meta n-Nazzjonalisti kienu fil-gvern irranġaw is-sistema tat-telekomunikazzjoni u rranġaw affarijiet oħra bżonjużi biex jiġbdu l- investiment, imma lanqas għandek tittraskura oqsma oħra.

Trid tagħmel l- affarijiet sewwa biex jekk tiġi f'pożizzjoni li l-investitur lokali ma jibqax kompetittiv, almenu trid tkun ħadt ħsieb biex tibni attrazzjonijiet oħra biex tħajjar lil ta' barra jersqu 'l hawn.

Għaliex il-costs telgħin u l-manifattura mhix qed tibqa' kompetittiva u l-ambjent mhux qed isir isbaħ.

Aħna ninsabu f'sitwazzjoni ta' kriżi qawwija u l-gvern għandu r- responsabbilta' li jqum mir-raqda li jinsab fiha.

Hemm bżonn li dan il- pajjiż isir isbaħ milli hu biex kemm jista' jkun jattira iżjed barranin.

Ħadd m'hu jiġi hawn meta jaf l-istat preżenti tat-toroq li għandna, kif ukoll dak ta' l-infrastruttura.

Għalhekk hu meħtieġ li jsir counter- balancing ta' dak li qed jintilef.

Ejja nammettu li qed nkunu inqas kompetittivi u investiment m'hu ġej xejn.

B'effett ta' dan se jiżdied il- qgħad, li diġa' tela' għal 8,000, u ma jistax ikun li ma jibqax tiela' kif inhuma sejrin l-affarijiet.

Sur President, l-Onor.

Gonzi u sħabu kienu jgħidulna qabel l-elezzjoni li mill-għada li jidħol fil-kariga gvern ġdid Nazzjonalista kienet se tinbet il-fiduċja fil-pajjiż, u l-investiment kellu jiġi bil-gelgul għax gvern Nazzjonalista ġdid kellu jkun gvern maġiku.

Imma l-verita' x'inhi?

Lanqas magics minn taħt il-mejda ma jaf jagħmel dan il-gvern għax kieku kellu xi ħaġa diġa' ħariġha!

Il-verita' hi li wara tmintax-il xahar ta' amministrazzjoni Nazzjonalista diġa' għandna problema bin-nies qiegħda.

Illum il-ġurnata dawk in-nies taħt it-30 sena li huma mingħajr xogħol jammontaw għal iktar minn 3,000, u dawk bejn it-30 u d-49 sena jammontaw għal aktar minn 3,500 - issa bil-miżuri kollha ta' dan il-gvern dawn ħadu daqqa oħra 'l isfel għax lil dawn il-gvern ma qalilhomx: Fejn jidħol il- petrol, fejn jidħol id-diesel u fejn jidħlu t-tariffi tad-dawl u l-ilma, lilkom se nagħtikom inċentiv żgħir, fis-sens illi meta tirċievu l-kont, ladarba ma taħdmux, allura se jkollkom riduzzjoni - u b'kollox hawn qegħdin nitkellmu fuq 8,000 ruħ qiegħda, fenomenu ġdid illi ilu ma jkollna bħalu.

Qegħdin naraw f'ħafna instances li min qabel kellu job fiss, illum qegħdin iħaddmuh on a part-time basis, għaliex ħafna mill-employers m'humiex qed iħossuhom komdi f'din l-atmosfera ta' inċertezza li għandna u allura jippreferu jħaddmu part-timers.

Din hi r-realta', din hi l-fiduċja u din hi d-direzzjoni ta' gvern Nazzjonalista.

Kemm kellna wegħdiet u kemm kienu jgħidulna bl-Unjoni Ewropea u bil-miljuni li kellhom jiġu!

(Interruzzjonijiet) Ħa jiġi Prodi, ħa ngħidulu bil-politika mċajpra u ossessjonata tal-Partit Nazzjonalista!

(Interruzzjonijiet) Forsi jmur lura b'nofs ilsien jew jibilgħu!

Ġieli bela' lsienu f'postijiet oħra imma ma ġara xejn!

Fuq kollox aħna ukoll nzertajna li nafu nies mill-qrib.

Il-verita' hi li kienet il-wegħda ta' Fenech Adami li jekk nidħlu fl-Unjoni jibda ġej l-investiment iżda effettivament bil-maqlub ġara.

Illum pajjiżna għandu problema kbira ta' nuqqas ta' investiment.

Mela l-ossessjoni tal- Partit Nazzjonalista vis-a-vis l-Unjoni qed tkompli tgħarraq is-sitwazzjoni għaliex l-ebda investitur ġdid m'hu qed jinteressa ruħu f'pajjiżna - issa dawn lilna kienu jgħidulna li ma konniex kapaċi nġibu investiment ġdid - u llum qed naraw li l-wegħdiet kollha li għamlu tal-Partit Nazzjonalista sfumaw fix-xejn.

Sur President, illum għandna pajjiż fejn jeżistu iktar spejjeż biex tipproduċi l-istess struttura ta' liġijiet li diġa' jeżistu.

Jien mhux qed ngħid illi m'hemmx affarijiet tajba f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

Diġa' għedtha u u anke ktibtha illi hemm direttivi li tajjeb li jkunu parti mil-liġijiet tagħna.

Iva, hemm ħafna affarijiet li naqbel magħhom, pero' żgur li ma naqbilx illi kulma hemm għandu jiġi applikat għal pajjiżna fiċ-ċirkostanzi tagħna.

L-istruttura tal-liġijiet tagħna trid tkun imsejsa fuq dak illi jista' jiġi applikat fl-interess tal-pajjiż, illi b'xi mod ikun jista' jattira, joħloq, jiġbed, ikattar u jxerred iktar ġid.

Hu ħażin li mingħajr ma tagħmel valutazzjoni ta' dan kollu, tagħlaq għajnejk u tmur għal triq li tista' tkun tajba - imma tista' tkun ukoll ħażina - u ssodd widnejk għal dak li hu ħażin.

Lili dan jinkwetani għaliex hemm min hemm fil-gvern, nixtieq li mingħandu r-responsabbilta' politika u amministrattiva jarah dan kollu, u nixtieq li għallinqas jara li jkun hawn xi forma ta' inċentiv għaliex bħalissa m'hawn inċentiv ta' xejn.

Fil-fehma tiegħi ta' dan jaħti l-gvern Nazzjonalista u ħadd ħliefu.

Sur President, wara sena u nofs ta' gvern Nazzjonalista nirrealizza dejjem aktar dan it- tradiment hekk kbir lejn il-poplu Malti, għaliex lill-poplu Malti urejtuh ħaġa u għamiltu oħra.

Aħna tal-Partit Laburista lill-poplu Malti dejjem kellimnieh ċar.

Anke llum mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni, kif qal Dr Alfred Sant fil- konferenza ġenerali tal-partit, f'dak li għandu x'jaqsam ma' investiment lesti li naħdmu magħkom u nurukom kif għandkom taħdmu.

Nurukom dak kollu li kien se jsir min-naħa tal-Partit Laburista fil-gvern, li kien se jġib investiment lejn il-pajjiż u allura kien se joħloq ix-xogħol.

Aħna lesti li jekk intom taqblu magħna dan nagħmluh flimkien.

Bħala partit responsabbli - u din hija s-serjeta' għalkemm qegħdin fl-oppożizzjoni - ngħidulkom dak li għedna fl-ogħla organu tal-partit tagħna, li f'dak li huwa investiment aħna lesti ngħinukom fejn jirrigwarda proġetti, u hemm lista ta' proġetti li konna se nagħmlu meta konna fil-gvern.

Ara intom dan m'għamiltuhx, allavolja kellkom ċans tad-deheb illi turu lill-poplu Malti kemm intom irġiel.

Fil-proġett tal-Kottonera intom misskom ivvotajtu magħna, mela kontrina!

Għax hawn qegħdin nitkellmu fuq investiment illi se joħloq impjiegi ġodda fil-pajjiż u għan-nofsinhar ta' Malta kellna kollox lest biex nagħmlu ambjent isbaħ għat-turiżmu u nkattru l-investiment.

Dak iż-żmien kellkom karta tad-deheb u armejtuha, u llum il-poplu Malti qed jisħetkom għax intebaħ bit-tradiment li għamiltu kważi sentejn ilu.

Fil- ġranet li ġejjin dan se jġiegħel lill-poplu Malti jqum kontra tagħkom - għalkemm forsi diġa' kważi tard - kif għamel diġa' fid-dimostrazzjonijiet li ġew organizzati mit-trade unions.

Sur President, ħadt pjaċir li l-UHM kitbitli u qaltli li lesta li tiltaqa' miegħi dwar dak li għedt jien fil-parlament.

Il-UHM stqarret miegħi li għandha passat glorjuż fl-interess tal-ħaddiema.

Jiena lest niltaqa' magħhom u nagħmel minn kollox biex immur ħalli nara kemm dawn verament għandhom għal qalbhom il-ħaddiema.

Għaliex f'din il-kwestjoni li għandu quddiemu pajjiżna hemm bżonn li l-unions kollha jieħdu l-pożizzjoni li ħadet il-GWU u kulħadd flimkien jgħid: "Issa daqshekk!"

Hekk jixraqlu l-gvern Nazzjonalista li qiegħed jgħaffeġ lil kulħadd.

Jien nilqa' bil- ferħa l-istedina li għamluli l-UHM ħalli nfissrilhom il-fehma tiegħi dwar dak li għandu jsir fil-preżent.

Illum ma tistax tħalli l-affarijiet għaddejjin qisu m'hu qed jiġri xejn.

Jien irrid inkun responsabbli kemm lejn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kif ukoll lejn il-Partit Laburista, li dak li nemmen fih għall-ġid tal-poplu Malti ngħidu f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Mela fejn triduni ngħidu jekk jiena naf illi llum l-interessi tal-ħaddiema qegħdin jiġu indirizzati ħażin!

Jekk jiena qed nara li hawn min qed jipprova jimmina l-istess organizzazzjonijiet tal-ħaddiema, u jekk jien naf illi fil-gvern hemm min għandu interess li jxekkel dak kollu li huwa fl-interess tal-ħaddiema, allura mhux hawn irrid nitkellem!

Għax jekk ma nitkellmux aħna, jekk ma ngħidux lill-poplu Malti kollu, ħaddiema u pensjonanti, illi għandna gvern li dak kollu li l-ħaddiem ħadem għalih matul is-snin issa se jeħodulu, min se jitkellem?

Aħna rridu naraw illi dan kollu jasal fejn għandu jasal għax dan kollu ġabu b'idejh il-gvern Nazzjonalista, li jiddispjaċini ngħid hu gvern ta' ingann.

Din hija l-istorja ta' l-ewwel sena u nofs tat-tmexxija ta' Fenech Adami u sħabu wara l-aħħar elezzjoni, storja kkaratterizzata kompletament b'ingann.

Imbagħad bil-wiċċ tost kollu dawn imorru jitkellmu mal-poplu Malti, speċjalment mal-ħaddiema, u jgħidulhom: Imma kif ma tistħux titolbu ż-żieda!

Ma tafux illi għandna problema finanzjarja kbira?

Ma tafux illi llum irridu naraw kif se nsolvu il-problema tad-deficit?

Imma jekk illum il-Partit Nazzjonalista fil-gvern jemmen li teżisti din il-problema tad- deficit, allura meta l-Partit Laburista kien fil-gvern u kien qed jindirizza din l-istess problema, għaliex dak iż-żmien ma ħassejtux il- ħtieġa, kif donnkom li qegħdin tħossu llum?

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkun tista' tkompli tinstema'.

ONOR JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Nipproponi li jkompli jistema'.

ONOR KARL CHIRCOP: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Anġlu Farrugia jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra.

Ladarba qegħdin tammettu li din hija problema - u llum kulħadd donnu qed jaqbel li din hija problema - għaliex meta konna aħna fil-gvern ma ħdimtux magħna biex din il-problema tiġi indirizzata?

Wara kollox din aħna wrietniha mingħandkom!

Il-verita' hi li dak iż-żmien aħna konna qed nindirizzawha din il-problema iżda intkom kontu tipprovaw tiddiħku bina.

Illum intom qegħdin fil-gvern u qegħdin taraw kemm kellna raġun.

(Interruzzjonijiet) Qisek qed tara xi ħaġa quddiemek, now you see it, now you don't. Dawn huma affarijiet li meta taħseb dwarhom tibda tgħid: Imma l-poplu Malti daqshekk huwa iblah li ma jarahomx l-affarijiet?

Possibbli li llum intebaħ il-poplu b'dak li konna xbajna ngħidu aħna?

Għalhekk nerġa' ngħid li dan huwa gvern ta' ingann għaliex ħadd ma basar illi l-gvern Nazzjonalista llum, xhur wara, se jpoġġi din il-problema quddiem l-istess poplu Malti, miż-żgħir san-nofs, għax ta' fuq ma tantx qed jiġu marsusin!

Imma hawn qiegħda l-imma, għax kieku għandek problema finanzjarja kbira u b'xi mod tipprova tindirizza ruħek lejn ta' fuq, li ilhom igawdu s-snin, fiha u ma fihiex.

Għalhek nittama li l-ministru, bl- iskwadra li se jagħmel, jibda jaqbad lil min għandu jaqbad, għax ta' fuq ilhom għaddejjin gallerija ġmielhom!

Meta dan l-aħħar kont l-Ingilterra u ħaduni f'post fejn kien hemm diversi bejjiegħa, qaluli: Malta sejra tajjeb!

Jien għedtilhom: Għaliex?

U weġbuni: Għax il-parti l-kbira tal-Maltin jibdlu l-boat kull erba' jew ħames snin!

U meta qed ngħid boat, ma nkunx qed ngħid xi kajjik jew xi frejgatina żgħira li s-sajjied jew dak il-part-time fisherman joħroġ biha barra l-port, jitfa' r-rixa u daqshekk; bil-kelma boat inkun qed nirriferi għal dawk li għandhom yacht kbir biżżejjed biex imorru fuq xi cruise.

Meta smajt hekk inkwetajt, għax tajjeb illi jkun hawn min jonfoq imma li tisma' lil min jgħid li tant qegħdin minn ta' quddiem li nifilħu nixtru l-isbaħ biċċa tal-baħar mill-boatshow ta' Earl's Court ...

Din hi xi ħaġa li ma titwemminx!

Jien nistaqsi: Dawk li qegħdin fil-faxxa ta' fuq, kif se nittrattaw magħhom?

Se nitkellmu biss fuq is-sigaretti u nħallu lil ħaddieħor jagħmel il-kuntrabandu?

Bħalissa għandna kuntrabandu tas- sigaretti tad-ditta Marlboro imma hawn ħafna affarijiet oħra li wieħed jista' jabbuża minnhom.

Meta nara dawn l-affarijiet nasal għall- konklużjoni li jew il-gvern ibiddel ir-rotta jew il-poplu jeħtieġ li jifhem.

Għalhekk inħeġġu lill-poplu kollu biex ma jħallix lil min għal darba tnejn ibellagħlu kollox.

Sur President, jiena r-radio ftit ikolli ċans insegwih - għax min ikun jaħdem il-ġurnata kollha ftit li xejn ikollu ċans jisma' r-radio - imma kultant nisma' Radio 101 biex nara x'inhuma jgħidu, u tiskanta x'joħroġ mill-phone-ins.

Tisma' lil min hu miġugħ, tisma' lil min jilmenta b'xi ħaġa jew b'oħra, bħall-kwestjoni tad-dawl u l-ilma, li issa m'għadhiex l- istess storja ta' sitt xhur ilu ....

Jien nixtieq li jkun hawn min jitkellem fuq din il-kwestjoni.

Per eżempju, wieħed li joqgħod iż-Żejtun bagħtulu l-kont Wied il-Għajn; jew inkella tisma' lil min jilmenta li kont li sa ftit xhur ilu kien jiġih Lm30 illum qed jiġih Lm65!

Issa jekk sena u nofs ilu inti ppredikajt u għedt illi inti difensur tal-batuti - għaliex għedt li għandek kuxjenza soċjali, għax hekk kien jaqbillek tgħid dak iż- żmien biex żgur timmina lilna li konna fil-gvern u konna naħdmu b'responsabbilta' sħiħa - illum min se jemmnek?

Min se jeħdok bis- serjeta' issa meta qed jisimgħek tagħmel dawn l-insulti kollha lill-poplu Malti?

Ftit ilu jien tkellimt f'aġġornament u għedt li m'għandkomx biex tistagħġbu intom in-Nazzjonalisti bil-politika leminija tal-partit ta' Jorge Haïder fl-Awstrija.

B'politika bħal din, minflok li l-problemi tal- pajjiż jiġu indirizzati lejn min l-inqas għandu jweġġa', il-piz jintefa' fuq dawk li l-anqas jifilħu għalih.

Min-naħa l-oħra, il-politika ċentrista la tmur 'l hemm u lanqas 'l hawn imma tipprova toħloq politika ta' bilanċ.

Imma nistaqsikom jien: Fejn hu l-bilanċ tagħkom, intom li tiftaħru li kważi intom ċentristi u bil-kemm ma tgħidux li qed toqorbu lejn is- soċjaliżmu?

Dik ħrafa!

Jekk xi darba kontu qed tipprovaw tersqu lejna billi tibdew tħaddnu politika ħanina, politika ta' kuxjenza, dik issa spiċċat u taret mar-riħ għax mill-aħħar budget 'il hawn qridtuha!

Il- parir li nagħtikom huwa li tibdew tkunu xi ftit kredibbli.

Illum tliftu kollox għaliex il-wegħda li għamlu Fenech Adami u sħabu qabel l-elezzjoni, meta qalu li jridu jmexxu b'kuxjenza soċjali, issa saret żinnata.

Fejn hi l-kuxjenza soċjali?

Anke fejn jidħol il-qasam ta' l-edukazzjoni, qasam li suppost naqblu dwaru, jiġifieri li ngħallmu lil kulħadd jikteb u jaqra, din is-sena ivvotajtu Lm1 miljun inqas milli kien ivvota gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998.

Din hija l-verita'.

L-istess fejn jidħol il-qasam tas-saħħa u l- modernizzar u x-xiri ta' tagħmir ġdid għall-isptarijiet.

Anke hawn qegħdin naraw l-ingann ta' dan il-gvern.

Għalhekk fil-bidu jien għedt li din m'hijiex kwestjoni fid-dazju tas-sisa fuq is-sigaretti u fuq it-tabakk.

Għaldaqstant, Sur President, nerġa' nħeġġeġ lill-poplu Malti kollu biex ladarba dan il-gvern ta' Fenech Adami ma jridx jisma' u ma jridx jammetti s- sewwa magħruf, naqbdu flimkien toroq oħra leġittimi u bl-ordni, pero' toroq li jgħinuna inwasslu l-messaġġ tagħna, jekk hemm bżonn, anke barra minn Malta.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nifhem li l-Onor.

Membru kkonkluda d-diskors tiegħu u nitlob lill-Onor.

Tony Abela biex jirrapporta progress.

ONOR TONY ABELA (Chairman tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra nixtieq nirrapporta li waqt l-aħħar laqgħa tal-kumitat li saret nhar l-Erbgħa, l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi għadda b'diversi emendi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Dalli biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Frar, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar Drittijiet dwar Proprjeta' Intellettwali (Miżuri Intrakonfini) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker.

Jgħidu illi justice delayed is justice denied.

Ftit ġranet ilu l-qorti semgħet fid-dettall kif fil-5 t'April ta' l-1987 membri ta' l-SMU, jiġifieri l-ispecial mobile unit, li kienet twaqqfet taħt il-gvern soċjalista, sparaw bla ħniena fuq partitarji Nazzjonalisti fir-Rabat.

Ċittadini mhux armati dakinhar li nzertaw ir- Rabat ġew milquta, uħud minnhom għall-mewt, b'tiri ta' arma tan-nar, illi llum ġie stabbilit bħala fatt illi ġew sparati mill-SMU.

Is-Surġent Joseph John Grech ġie lliberat, iżda dan ma jfissirx li l-ispecial mobile unit kienet liberata, anzi f'dak il-ġuri ġie kkonfermat kważi bla ebda dubbju li wħud minn stakkament ta' madwar 28 membru ta' l-ispecial mobile unit sparaw u ferew xi nies.

Din l-iskwadra, li kienu jgħidu li kienet imħarrġa mill-Koreani, kienet notorja għax kienet tintuża b'mod effettiv mill-gvern soċjalista ta' dak iż-żmien biex tipprova trażżan kull tip ta' oppożizzjoni kontra l-gvern li kien qed jiggverna bla maġġoranza.

Nies li kienu r-Rabat dakinhar xehdu fil-qorti kif l-SMU sparaw biex iferu u joqtlu nies li mhux biss ma kienu qed jiksru ebda liġi, iżda li lanqas kienu armati.

Per eżempju Fr. John Fsadni, xehed li ra membri ta' l-SMU jaġixxu bl-aktar mod inuman, xehed li semagħhom jgħidu kliem baxx u oxxen u jaqbżu bla ebda kontroll.

Father Fsadni qal li ħassu mbeżża' x'ħin rahom lebsin balaklava u kellhom f'idejhom xi ħaġa ppuntata.

Dawn rahom itajru - qed nikkwota mix-xiehda tiegħu fil-qorti - camera tar-ritratti minn idejn patri, ra wkoll armi tan-nar f'idejn membri ta' l-SMU, li kienu ċorma u li kienu qed jaġixxu bl-aktar mod inuman.

Hekk xehed Fr John Fsadni.

Fr BennyTonna, qassis ieħor li dak iż-żmien jidhirli li kien l-arċipriet tar-Rabat, xehed li l-istrateġija tal-pulizija dehret ċara.

Dawn kellhom jimmiraw u jisparaw canisters tal-gass tad-dmugħ biex jagħtu n-nar lill- każin tal-Partit Nazzjonalista fir-Rabat meta fih kien għad hemm xi nies.

Il-pulizija kienu lebsin - qed jgħid Father Benny Tonna - tip ta' uniformi skura ħafna u kienu armati.

Skond l-esperti li xehdu fil-qorti qalu illi b'canister tal-gass tad-dmugħ tista' tagħti n-nar lil xi bini.

Fil-fatt il- każin tal-Partit -Nazzjonalista dakinhar ingħata n-nar mill-membri ta' l- SMU waqt li fih kien għad hemm in-nies ġo fih.

Is-Sur Joe Galea qal illi mir-Rabat ra nieżel vann mimli membri ta' l-SMU li bdew ikantaw "Għax aħna ma' Karmenu, aħna magħqudin".

Is-Sur George Agius qal lill-qorti li ra lil Mario Pavia ferut ma' l-art, jirtgħod f'rokna ġo għadira demm.

Is-Sur Ray Kerry min-naħa l-oħra, xehed li ra lil Mario Pavia ferut serjament u qallu: "Laqtuni, laqtuni, se mmut, se mmut!".

Is-Sur Henry Scerri qal lill-qorti li meta kien ħdejn Mario Pavia ra lill-SMU jifformaw ringiela, jinżlu għarkobbtejhom, jimmiraw u jisparaw.

Skond is-Sur Scerri l-SMU kellhom armi tan-nar li kienu qishom snieter isserrati ta' kulur iswed.

Huwa wkoll ra lil Mario Pavia jaqa' ma' l-art ferut serjament u semgħu jibki, waqt li beda jgħid: "Sparawli, sparawli, se mmut, se mmut!".

Joe Vella, bħal Mario Pavia, kien iddaħħal fl-intensive therapy unit, u dakinhar stess filgħaxija jien kont mort narahom jiġġieldu għal ħajjithom minħabba tiri sparati mill-SMU fir-Rabat.

Joe Vella qal li kien fi triq dejqa tar-Rabat meta l-SMU immiraw u sparaw fuqu.

Se nikkwota verbatim x'qal Joe Vella:

"Ma kont qed nagħmel xejn, kont sejjer lura d-dar.

Sparaw showers ta' balal lejja.

Bdejt inserrep minn naħa għal oħra tat-triq biex nipprova nevita t-tiri tagħhom.

Bla ebda ħniena komplew jisparaw lejja u laqtuni f'rasi, f'idejja, f'għonqi, f'sidri u f'dahri.

Ma ridux ikorruni biss, riedu joqtluni.

Għad għandi s'issa l-bullets ġo ġismi li l-isptar ma setgħux joħorġuli.

Rajthom veru krudili li minflok jgħiduli biex nieqaf sparaw fuqi bl-addoċċ biex joqtluni.

Kieku ma kinetx għall-familja Micallef li fetħuli biebhom biex imsieken jipproteġuni, kieku Alla biss jaf x'sar minni!

Waqajt tliet darbiet, iżda komplew jisparawli.

Riedu joqtluni akkost ta' kollox.

Kont waħdi u ma kont qed nagħmel assolutament xejn."

Hekk temm jgħid Joe Vella li llum għadu ħaj b'miraklu.

L-SMU ma waqfux hemm, Mr Speaker.

Joe Vella, kien ferut serjament u fil-periklu imminenti tal-mewt u kellu tiri anke f'rasu u kien qed jiġġieled għal ħajtu għand il- familja Micallef li tatu l-protezzjoni.

Il-qorti semgħet kif membri ta' l- SMU ippruvaw jidħlu bil-forza u b'mod mill-aktar selvaġġ għand il-familja Micallef billi wżaw lembubi u bdew jgħidulhom li riedu jidħlu għax ir-raġel li kellhom hemm ġew kien wieħed perikoluż.

Il-familja Micallef minn wara l- bieb qalulhom: "Hawn mhux raġel perikoluż għandna, hawn għandna raġel qed imut!"

Min bħali jaf lil Joe Vella, jaf li hu raġel kwiet u assolutament m'huwiex perikoluż.

Huwa raġel tal-familja, illum anzjan.

Li ma nistax nifhem kif raġel qed imut jista' jiġġustifika l-mod selvaġġ kif l-SMU li ppruvaw jidħlu ġo dik id-dar fejn l-imsejken Vella kien qed jingħata kura sakemm jeħduh l-isptar.

Fil-fatt huwa ttieħed l-isptar ġo karozza privata, lanqas b'abbulanza.

Għal dawn il-kriminali lebsin l-uniformi - għax din il-kelma tixraq lil dawk it-talin ta' l-SMU, speċjalment lil dawk li sparaw fuq nies mhux armati, kriminali lebsin l-uniformi, u filwaqt li dawn kellhom idejhom imċappsin bid-demm ta' nies innoċenti, min kien f'pożizzjoni li jagħmel xi ħaġa, hu min hu, ħalliehom - li tkun partitarju nazzjonalista kienet ġustifikazzjoni biżżejjed biex jisparawek u jippruvaw joqtluk!

Mr Speaker, il-punt li naħseb ta' min jirrifletti dwaru hu li l- kondotta ta' Joe Vella hija waħda nadifa.

Jiena għandi dubji serji ħafna jekk uħud minn dawk ta' l-SMU li kienu fir-Rabat jistgħux jgħidu l-istess ħaġa fuqhom infushom!

Jista' jkun li għadhom ma ġewx identifikati u misjuba ħatja ta' dak li għamlu dakinhar, biss dan bl-ebda mod ma jista' jfisser li huma innoċenti.

Mhux kull min qatel jew kull min seraq inqabad imma dan ma jfissirx li hu innoċenti!

Is-supretendent tal-Pulizija Joe Rizzo xehed illi l-SMU kienu armati b'armi qishom snieter u l-esperti balistiċi kkonfermaw illi Mario Pavia, John Vella u Stephen Tanti kollha ntlaqtu wkoll mill-istess tipi ta' bullets li sejħulhom "ċomb oħxon".

Stephen Tanti xehed li għadu sal-lum isofri b'diżabbilta' permanenti minħabba tiri li qala' fir-Rabat mingħand l-SMU.

Il-qorti semgħet ukoll kif l-ebda skrataċ dakinhar ma nstabu fir-Rabat għax l-SMU kellhom ordni biex wara li jisparaw jiġbru l-iskrataċ kollha.

Id-deputat kummissarju, is-Sur Anthony Mifsud Tommasi qal li dakinhar ir-riot squad ma obdewx l-ordnijiet tiegħu biex jirtiraw.

Huwa qal li ra membri ta' l-SMU jżommu ġuvnott żgħir, filwaqt li oħrajn bdew jippruvaw imorru għalih.

Is-Sur Mifsud Tommasi qal dawn il-preċiżi kelmiet fil-qorti:

"Ordnajt lin-nies tiegħi, jiġifieri lill-pulizija, biex jirtiraw iżda njorawni u ħadd minnhom ma obdieni."

Li ma ntqalx mis-Sur Tommasi hu jekk hu, bħala deputat kummissarju, wara ħax l-inizjattiva biex jara li jittieħdu passi kontra l-membri kollha tal- pulizija li njoraw l-ordni tiegħu.

Hu kien fid-dmir li jagħmel dan iżda hu qal biss li kien informa b'dan lill-Kummissarju ta' dak iż-żmien, Dr. Lawrence Pullicino.

Mr Speaker, jiena għadni sal-lum ma nistax nifhem kif nies bħas-Sur Mifsud Tommasi rnexxielhom jibqgħu fil-korp tal-pulizija.

Għax kont naħseb - u din hija l-opinjoni tiegħi, forsi żbaljata - li bħala deputat kummissarju, jekk tkun f'operazzjoni delikata bħalma kienet dik tar-Rabat, tagħti ordni lill-pulizija biex jirtiraw, u dawn jisfidawk u ma jobduhiex, allura hemm żewġ alternattivi: Jew ikollok il-kuraġġ u tinsisti akkost ta' kollox li jittieħdu passi dixxiplinarji kontrihom inkella tirriżenja minn deputat kummissarju.

Għax għalhekk kienu jiġru dawk l-affarijiet f'dawk iż- żmenijiet, Mr. Speaker, għax min kellu dmir jieħu azzjoni baqa' ma ħadhiex.

U niskanta kif nies bħas-Sur Mifsud Tommasi they survived in the police corps.

Mr. Speaker, jiena kont naħseb li korp tal-pulizija hu ċivilizzat, dixxiplinat u jobdi l-ordnijiet superjuri speċjalment f'operazzjoni delikata bħalma kienet dik tar-Rabat.

Kont naħseb li l-korp jaġixxi fit- termini u fil-limiti li tagħtih il-liġi, għax ħadd m'hu 'l fuq mil-liġi, lanqas l-SMU.

Iżda minflok, mix-xhieda tas-Sur Mifsud Tommasi wieħed jieħu l-impressjoni li dak iż-żmien minflok korp tal-pulizija dixxiplinat kellna qabda red indians lebsin ta' pulizija li kienu josservaw biss il-liġi tal- ġungla.

U xi stramberija ta' SMU kellna fir-Rabat!

Uħud mill-membri milli jidher kienu torox, għomja u jbatu bil-marda ta' l-amnesia.

Fil-fatt fil-qorti dawn qalu li ma raw xejn, ma semgħu xejn u ma ftakru kważi xejn!

Milli jidher kellhom abbilita' waħda, dik li jagħmlu Vjetnam ieħor mir-raħal pjuttost kwiet tar-Rabat.

Jimmiraw, jisparaw, jiggassjaw, iferu u jekk mhux ukoll joqtlu.

Kif qal uffiċjal għoli tal-pulizija fil-qorti, lil ta' l-SMU ħadd ma kien jindaħlilhom għax dawn ovvjament kienu l-krema tal-korp immexxija minn Dr. Lawrence Pullicino.

Ta' l-SMU kienu l-aktar armati fil- korp, kienu nies magħżula - kif qalet Daphne Caruana Galizia f'wieħed mill- artikli tagħha - minn fost il-Laburisti u għalhekk kienu protetti mill- gvern laburista ta' dak iż-żmien.

Mr Speaker, wara 13-il sena għad hawn numru ta' mistoqsijiet li għadhom mhumiex imwieġba.

X'ġara minn dawk it-28 persuna ta' l-SMU, apparti John J. Grech li ġie lliberat?

Fejn huma l-oħrajn?

Uħud minnhom jista' jkun li għadhom sal-lum fil-korp u b'xi arma uffiċjali ta' l-istess korp!

Jiena bħala ċittadin nista' nserraħ rasi illi fil-korp tal-pulizija m'għadx hemm membri illi 13-il sena ilu sparaw fuq nies mhux armati u li llum m'għadx għandhom arma tal-pulizija f'idejhom?

Jiena bħala ċittadin ma jistax li jkolli rasi mistrieħa.

Possibbli li għandna korp tal-pulizija daqshekk impotenti li fi 13-il sena ma kienx kapaċi jinvestiga u jara min minn dawk fi ħdanu kien spara fuq nies innoċenti fir-Rabat?

Possibbli l-korp mhux kapaċi jinvestiga biex isir magħruf min ordna biex jiġbru l-iskrataċ wara li sparaw biex jaħbu kull traċċa, ħaġa li nafu li tellfet l-inkjesta maġisterjali li kienet saret?

Min ta l-ordni biex jisparaw fuq nies mhux armati?

Kellhom ordni minn min kien qed imexxihom jew ħadu l-inizjattiva huma stess?

Min ipproteġihom wara?

Għaliex ma sarux investigazzjonijiet bis- serjeta' meta ġie magħruf li dawn kienu sparaw u ferew għall-mewt nies innoċenti?

Punt ġdid li ħareġ fil-qorti, Mr. Speaker, huwa dak li dawn jew iffalsifikaw id-dokumenti ta' l-istrongroom ta' l-SMU jew inkella kellhom f'idejhom armi oħra mhux uffiċjali.

Għax fil-qorti qalu li l-munizzjon li ħarġu l-SMU reġa' daħal kollu lura u li sparaw biss canisters tal-gass tad- dmugħ.

Dan meta Joe Vella u diversi nies oħra xehdu li l-SMU kienu sparaw fuqhom u ferewhom.

Allura, jekk in-nies xehdu li l-SMU sparawlhom u l- esperti qalu li dawn intlaqtu b'ċomb oħxon, kif ta' l-SMU jgħidu li l- munizzjon li ħarġu daħħluh lura?

Tgħid iffalsifikaw id-dokumenti?

Mhux ħaġa kbira li ġara dan!

Dak iż-żmien kollox kien jiġri!

Kienu jinqatlu n- nies fid-depot u jintremew qisek kont qed tarmi kantun!

Anke jisparixxu n- nies kienu dak iċ-ċmien.

Dak iż-żmien minn kollox kien jiġri f'pajjiżna!

Tgħid kellhom armi oħra mhux uffiċjali?

Din ukoll hija mistoqsija li aħna għandna dritt insaqsuha!

Mr Speaker, jien m'inix avukat, iżda nistaqsi bil-qawwa kollha u nitlob, kif qal il-ġurnal "il-mument" li għandha terġa' ssir inkjesta fuq l-operat kollu ta' l-SMU fiż-Żejtun u fir-Rabat.

Jeħtieġ li nsiru nafu jekk dawn kinux involuti b'xi mod dirett jew indirett, per eżempju, fil-frame-up ta' Pietru Pawl Busuttil!

Jiena għandi informazzjoni li l-arma li nstabet fir- razzett ta' Pietru Pawl - li llum ġie ċċertifikat li kien frame-up - tpoġġiet waqt li kien hemm l-SMU għassa mar-razzett tiegħu!

U jekk hu hekk, allura dik l-arma poġġewha jew ma poġġewhiex huma?

Raw lil xi ħadd ipoġġiha u ħallewh jew ma raw lil ħadd?

Jekk huma ma kinux involuti, ngħidu li ma kinux involuti, imma għallinqas ma nibqgħux b'dawn is- suspetti!

Veru li bdiet tiġġerra l-kelma li waqt li Pietru Pawl Busuttil kien l-isptar - dan miskin kien qed jiġġennen - xi ħadd kien tah parir biex joqgħod attent u ma jorqodx bil-lejl għax setgħu jagħmlulu xi ħaġa?

Nistgħu niċċekkjaw liema lejl kien u min kien xogħol dakinhar?

Ftit ġranet ilu Pietru Pawl Busuttil qalli li bil-lejl xi nies tfew id- dawl, daħlu fuqu bit-torches baxx baxx u fetħu t-tieqa li tagħti għal isfel.

X'kienu se jagħmlu dakinhar?

Veru li kienu se jwaddbuh għal isfel lil Pietru Pawl Busuttil, iżda dan laħaq qam u beda jgħidilhom: "X'se tagħmluli?"

Veru kien se jkollna t-tieni vittma?

Ejjew ninvestigaw biex naraw dan huwiex veru jew le!

Nistgħu nkunu nafu liema lejl kien.

Jiena naf liema lejl kien.

Il-Pulizija tista' tinvestiga min kien xogħol dakinhar.

Għaliex għandna nibqgħu bis-suspetti?

Jekk mhux għalxejn għandna nagħmlu ġustizzja ma' l-istorja.

Dawn l-affarijiet veru ġraw jew ma ġrawx?

Jew issa se jintesa kollox?

Jiena l-ewwel wieħed deċiż li mhux se nħallihom jintesew dawn l-affarijiet, Mr Speaker!

Nesiġi li għandha ssir inkjesta biex dawn l-affarijiet jiġu ċċarati!

Min bħali għex dawk is-snin tal-biża' taħt gvern laburista żgur li jibqa' jistaqsi dawn il-mistoqsijiet u jistenna risposta.

Dawn bħali jridu l-ispjegazzjonijiet.

Iridu li ssir ġustizzja.

Mhux ma nistgħux jew ma rridux ninsew, iżda m'għandniex ninsew.

Jiena ngħid li għandna dmir ma ninsewx għax min jinsa jerġa' jġarrab, tgħid l-istorja!

U għalhekk qed nitlob u ninsisti minn hawn illi għandha terġa' tinfetaħ inkjesta fuq l-operat kollu ta' l-SMU.

Għandha tinfetaħ din l-inkjesta għaliex fit-8 ta' Novembru 1986, meta ġie mġiegħel jirriżenja Charles Cassar - u nagħmilha ċara, li jien m'inix qiegħed hawn biex niddefendi lil xi ħadd, u min għamel ħażin għandu jlaqqatha, hu min hu - l- "orizzont" tat-8 ta' Novembru 1996 kienet qalet:

"Cassar, li taħtu l-SMU għamlet ħniżrijiet fir-Rabat u fiż- Żejtun...".

Mela meta keċċew lil Cassar jew ġegħluh jirriżenja, l-"orizzont" qalet li ta' l-SMU għamlu ħniżrijiet fir-Rabat u fiż-Żejtun u llum jiġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jgħidilna li dak kien frame-up.

Għamlet ħniżrijiet l-SMU jew kien frame-up?

Dawn imeru lilhom infushom, Mr Speaker.

U dan hu punt importanti, għax waqt li f'dawk iż-żmenijiet diffiċli dan il-pajjiż kien qed jissielet, l-Onor.

Alfred Sant ma kienx barra mix-xena.

Hu kien fil- fatt il-president tal-Malta Labour Party, jiġifieri kien fl-ogħla kwartieri tal-partit li kien fil-gvern.

Dan ifisser li l-Onor.

Alfred Sant ma jistax jgħid li m'għandu ebda responsabbilta', diretta jew indiretta, għall-ħerba li kien hawn fil-pajjiż f'dawk iż-żmenijiet diffiċli meta d-drittijiet fundamentali tal-bniedem kienu mkasbra bl-aktar mod selvaġġ.

Jekk kien jiġi ġurnalist jikkritika xi ħaġa f'pajjiżna kienu jgħidulu "persona non grata".

Smajna xi ħaġa simili ftit ġranet ilu meta l-Onor.

Alfred Sant qal lil Verheugen biex jigdem l-ilsien twil li għandu jew inkella jigdmuhulu huma.

Dak il-kliem kważi fakkarni kif kien jagħmel Mintoff.

Veru li dawn ma nbidlux!

Imma meta mmorru lura għaż-żminijiet li qed nirriferi għalihom ta' min ifakkar li l-Onor.

Alfred Sant kellu pożizzjoni għolja fil-partit.

Ħalli nsemmi eżempju ta' dak li qed ngħid.

Jien illum uffiċjal tal-partit tiegħi bħala segretarju tal-grupp parlamentari.

Mela jekk il-Partit Nazzjonalista fil-gvern jagħmel dawn il-ħniżrijiet, u l-pulizija jibdew jisparaw fuq in-nies u jien ma ngħid xejn, jien ukoll responsabbli, għax għandi responsabbilta' xi nġorr, aħseb u ara kieku nkun president tal- partit fil-gvern kif kien dak iż-żmien l-Onor.

Alfred Sant.

Mr. Speaker, kien f'dan iż-żmien ukoll li ġie maqtul Raymond Caruana fil- każin Nazzjonalista tal-Gudja.

Raymond Caruana nqatel għal żewġ raġunijiet; għax kien supporter nazzjonalist u għax inzerta kien fil-każin Nazzjonalista tal-Gudja.

Dak il-ħin, terroristi politiċi - iva kellna t- terroristi politiċi fosthom Żwieten illi kienu mrawma u protetti mill-Gvern Soċjalista ta' dak iż-żmien u kulħadd kien jaf min huma - iddeċidew li joħorġu f'xi l-11.00 p.m. u jerġgħu jilagħbu logħba oħra bis-sub-machine gun li kellhom.

Dak kien l-istess sub-machine gun li ġie sparat f'Tal- Barrani u f'Ħal Tarxien.

Kien ukoll l-istess sub-maching gun illi ġie sparat waqt carcade fl-1 ta' Diċembru fis-6.00 p.m. Dakinhar kienet inġabret hawn, quddiem il-Parlament, folla li kienet magħmula minn partitarji Laburisti magħrufa, fosthom Żwieten.

Magħhom kien hemm Land Rover tat-Totò miż-Żejtun.

Jekk hu kienx hemm ma nafx, u jien m'għandix x'naħbi, pero' li nista' ngħid hu li kien hemm Land Rover bil-laqam tiegħu fuqha.

Dawn huma fatti u qed ngħidhom għax jiena ċert minnhom.

Dik il-carcade waqfet quddiem il-każin tagħna ta' Ħal Tarxien u xi ħadd spara tiri ta' sub-machine gun.

U jiena informat li s-supretendent, mar jinvestiga din l-isparatura xi 12-il siegħa wara li kienet saret, flok dak il-ħin stess.

Ara x'pulizija kellna dak iż-żmien!

Dik l-istess sub- machine gun, li ġiet modifikata fit-Tarzna ta' Malta, intużat ukoll biex biha inqatel Raymond Caruana.

Jiġifieri ntużat f'carcade Laburista fil-5 ta' Diċembru 1996, intużat f'Tal-Barrani u ntużat biex inqatel Raymond Caruana u issa sirna nafu li ġiet misruqa mill-istrongroom tal-qorti.

Ta' Raymond Caruana kien inċident serju ħafna, u dan ġie segwit b'inċident ieħor traġiku, il-frame-up ta' Pietru Pawl Busuttil li jiena nemmen, li ġie ppjanat u esegwit mhux bla involviment tal-pulizija għax fil-fatt l-SMU kienet ir-razzett ta' Pietru Pawl Busuttil, kif għedt diġa'.

Għalhekk qed nistaqsi li ta' min ikun jaf, jekk dawn kellhomx x'jaqsmu direttament jew indirettament mal-każ.

Iżda l-mistoqsija kruċjali hija din: Fuq min taqa' r-responsabbilta' ta' dan kollu?

L-Onor.

Alfred Sant, bħala President tal-Malta Labour Party, nassumi li kien f'pożizzjoni li jinfluwenza d-deċiżjonijiet u allura seta' juri li ma kienx jaqbel mal-ħniżrijiet li kienu qegħdin isiru, bħalma seta' jikkundannahom.

Jekk internament dak iż-żmien ma rnexxilux jasal, jien ngħid li almenu kellu d-dmir illi jiddissassoċja ruħu pubblikament minn dak li kien qed jiġri u jirriżenja.

U mela meta miet Raymond Caruana ġie bil- bukkett tal-fjuri!

Imbagħad it was too late!

Imbagħad il-froġa kienet laħqet saret!

Kieku ħadna passi qabel, ma kienx hemm għalfejn imut Raymond Caruana!

Raymond Caruana miet minħabba n-nuqqas ta' azzjoni minn min kellu r-responsabbilta' li jeħodha, ma ħadhiex.

U wara l-inċidenti f'Tal- Barrani, il-Malta Labour Party missu ħadha l-lezzjoni f'dan il-pajjiż!

Anzi jien ngħid li quddiem dawn l-inċidenti serji li kienu qed iseħħu jum wara l-ieħor ħadd ma kellu d-dritt li jibqa' sieket, lanqas il-president tal-partit li kien fil-gvern.

Għax is-silenzju jfisser li int taqbel jew li tapprova dak li jkun qiegħed iseħħ.

U li tapprova jfisser ħaġa waħda, li inti kompliċi.

Is-skiet, speċjalment f'dawk iż-żminijiet kien ifisser kompliċita'.

Min-naħa l-oħra, lil dawk li f'dawk iż-żmenijiet kissrulhom ħajjithom hemm verita' waħda li tista' tgħinhom biex terġa' tibnihielhom lura, verita' li trid u li tista' tiġi biss mill-mexxej laburista li llum reġa' qiegħed fuq quddiemnett tat-tmexxija ta' l-istess partit illi tant ġiegħel nies isofru fil-passat.

Dan huwa l-istess persuna li llum jagħtina l- lectures fuq id-demokrazija, fuq it-trasparenza u kif hawnhekk għandna nkunu serji.

Dr. Sant għandu ta' lanqas jammetti li l-partit tiegħu f'dawk iż-żmenijiet żbalja u li kien ċaħħad lil pajjiżu mid-demokrazija.

Ma jistax ikun li Alfred Sant ikun daqshekk irresponsabbli u jgħid li dak li ġara fir-Rabat kien frame-up.

Għallinqas, ejjew nagħmlu ġustizzja ma' l- istorja u ngħidu kif qalet l-"orizzont", li dawk kienu ħniżrijiet!

Kif tibqa' tgħid li kien frame-up meta l-istess John J. Grech qal li dan ma kienx għax meta ħabbat il-bieb sabu magħluq.

Jidhirli li xi ħaġa hekk qal, f'"The Malta Independent".

Jiena ma nistax nemmen, ma narahiex tagħmel sens, u lanqas loġika, li Dr. Alfred Sant, iggradwat mill-Universita' ta' Harvard, jibqa' jiċħad din il-verita' li llum jafha kulħadd inkluż hu.

Għax li tiżbalja darba huwa uman, imma li tippersisti fl-iżball għal 13-il sena sħaħ, l-inqas li tista' tgħid huwa li inti djaboliku.

Għalhekk il- pożizzjoni ta' l-Onor.

Alfred Sant ma tagħmilx sens!

Dan messu jitlob apoloġija lill-poplu Malti u jgħid li l-partit tiegħu dakinhar żbalja filwaqt li jagħti garanzija li mhux se jerġgħu jiġru affarijiet bħal dawn.

U mela jibqa' jgħid li dak kien frame-up u jiddefendi lil Haïder u jikkundanna lill-Partit Nazzjonalista għax qabel ma' l-Unjoni Ewropea li ċċensurat lil Haïder!

Ejjew inkunu ġusti u nagħmlu ġustizzja ma' l-istorja!

Hawn min jgħidilna: Insewhom, ħalluhom jistrieħu dawk il-katavri.

Ħalluhom jistrieħu u aħna nistrieħu magħhom.

Biex taħfer huwadiffiċli iżda possibbli imma min ġarrab biex jinsa huwa impossibbli.

Għal min bħali ra u mess lil dawn il-vittmi - anke l-familja tiegħi kienet imsawta u tterorizzata fiż-Żejtun...

Batejna u konna vittmi fiż-Żejtun, imma kien hemm min kien vittma ħafna aktar minna.

Iva, Mario Pavia, Raymond Caruana u Pietru Pawl Busuttil, batew ħafna aktar minna.

Jien rajthom ibatu smajt il-biki tagħhom u tal-familji tagħhom.

Mario Pavia u Joe Vella kienu bejn ħajja u mewt fl-ITU!

Pietru Pawl Busuttil ġie mifrud mill-familja, bata ħafna u kien akkużat bi qtil li m'għamilx min-nies illi parti minn xogħlhom kien li jaraw li affarijiet bħal dawn ma jsirux u mhux li jagħmluhom huma stess.

Imbagħad kien hemm vittma oħra.

Lil dan ma stajtx inkellmu għax ma kienx se jkellimni.

X'ħin rajtu ma kienx qed ibati.

It-tbatija għalih kienet spiċċat, intemmet.

Qed nirriferi għal Raymond Caruana li dakinhar jiena ħriġt bħala nurse mill-casualty u rajtu mejjet.

Kien ħaddiem żagħżugħ li kellu futur u qatluh ġo għadira demm b'tiri ta' sub-machine gun għax kien nazzjonalist u għax kien fil-każin nazzjonalista tal-Gudja!

Mr Speaker, jiena ngħid: Iva, ejjew nidfnuhom dawn il-katavri.

Jiena wieħed minn dawk li lest li nidfnuhom u nħallihom jistrieħu, iżda qabel nidfnuhom ninsisti illi għandha ssir awtopsja ta' l-istorja ħalli nkunu nafu eżatt x'ġara.

Ħalli nkunu nafu min kien responsabbli jew bl-azzjoni diretta tiegħu jew bin-nuqqas ta' azzjoni tiegħu, inkella min kien responsabbli bis-iskiet tiegħu!

Għax anke s-skiet hu responsabbilta' li wieħed irid jerfa'.

Meta fil-pajjiż jibdew jinqatlu n-nies jew jibdew jisparixxu għax ikollhom x'jaqsmu mal-pulizija bħalma qegħdin nisimgħu b'każ ta' persuna oħra, illi jista' jkun li kien hemm l-involviment, allura tibda titħasseb.

Iżda hekk kien dan il-pajjiż, jinqatlu n-nies id-depot, il-pulizija tispara fuq persuni, oħrajn jisparixxu, tkun arrestat, toħroġ tgħid li sawtuk u mbagħad isibuk Ta' Qali mejjet b'tiri ta' arma tan-nar!

Dawn huma affarijiet li għandhom jiġu investigati.

Jiena għamiltha missjoni tiegħi - ukoll meta naf, Mr Speaker, li dan li qed ngħid jista' jħalli fuqi xi konsegwenzi - li ma nħalli lil ħadd jinsa.

Se nibqa' nitkellem u nitlob li ssir inkjesta.

Jekk baqagħli erba' snin oħra f'dan il-Parlament nibqa' nfakkarhom dawn l-affarijiet għax min jinsa jerġa' jġarrab, għalhekk kulma naf se nibqa' ngħidu.

Dan m'inix nagħmlu għall- gost jew għall-vendikazzjoni.

Jien ma rrid nagħmel vendikazzjoni lil ħadd, lanqas lil min sawwat lill-familja tiegħi imma ta' lanqas, aħna li batejna nixtiequ li ssir ġustizzja ma' l-istorja!

Mhix ħaġa sewwa li nibqgħu ngħawġu l-istorja!

Ejjew ma nibqgħux immeru l-fatti magħrufa u ngħidu li dak li ġara fir-Rabat kien frame-up!

Jekk taqraw - jiena qrajtha qabel ma ġejt hawn - ix-xiehda li ħarġet fil- qorti bil-ġurament, inkluża dik ta' qassisin, m'għandu jkollkom l-ebda dubju li dakinhar l-SMU ma sparawx fuq in-nies, Allura kif niġu ngħidu li tar-Rabat huwa frame-up?

Illum anke dak li Hitler wettaq f'Auschwitz, qed imorru hemm biex ifakkruh.

Ċertament, mhumiex jagħmlu dan b'sens ta' vendikazzjoni, iżda biex dawk l-atroċitajiet li saru ma jintesewx.

Allura f'dan il-pajjiż m'għandniex għalfejn infakkru dawn l-affarijiet?!

Ma ninsewx lill-vittmi, imma ejjew nagħmlu ġustizzja ma' l-istorja, Mr Speaker.

Min miet, min bata, min kissrulu ħajtu għandu dritt għall- verita'!

U jiena ngħid, u nieqaf hawn, illi din il-verita' ħadd m'għandu dritt jiċħadhielhom lil dawk in-nies li batew, li mietu, li sparixxew; la l- gvern, la l-kap ta' l-oppożizzjoni, la l-kummissarju tal-pulizija, la l- pulizija u lanqas ħadd!

Dawn iridu li ssir ġustizzja magħhom u ma' l- istorja.

U jien se nibqa' ninsisti li ssir.

Dan hu d-dritt tagħhom.

U verita' waħda hawn, mhux kif kien jgħid l-Onor.

Alfred Sant li hawn aktar minn verita' waħda.

Jekk l-SMU kienu innoċenti, nagħmlu investigazzjoni u ngħidu li kienu nnoċenti.

Jiena lest li nkun l-ewwel wieħed li nqum u ngħidilhom: "Prosit, kontu innoċenti, ħsibna ħażin fikom".

Imma jekk ma kinux innoċenti għallinqas ngħidu li f'dawk iż-żmenijiet ġraw il-ħniżrijiet.

Ejjew niftehmu bejnietna u waqt li nammettu li veru ġraw dawk il-ħniżrijiet, niddeċiedu illi dak li ġara darba taħt gvern soċjalista, issa jkun hemm min ikun hemm fil-gvern, nagħtu garanzija lill-poplu Malti u Għawdxi li tant bata f'dawk iż-żmenijiet, li qatt u qatt aktar dawk l-istejjer ma jerġgħu jirrepetu ruħhom.

Bdejt bil-kliem justice delayed is justice denied.

B'dan l-istess l-kliem nispiċċa, Mr Speaker.

Grazzi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BANK ĊENTRALI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-Bank Ċentrali mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas kienu applikati għall-imsemmi mpjieg, jista' l-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: 1.

Il-Bank Ċentrali impjega tliet ħaddiema ġodda mis-16 ta` Settembru, 1999 sal-4 ta` Jannar, 2000.

Dawn kienu żewġ Research Officers u Micro Computer Technician.

L-applikazzjonijiet għal Research Officers ħarġu f`Awissu 1999 wara li l-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ ma setgħatx tissodisfa it-talba tal- Bank minn fost nies jirreġistraw għax-xogħol.

Rigward l-ingaġġ tal-Micro Computer Technician, il-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ setgħet tissodisfa t-talba tal-bank minn fost nies jirreġistraw għax-xogħol u b`hekk ma kienx hemm il-ħtieġa li joħorġu applikazzjonijiet għal din il-vakanza.

Il-persuna impjegata mill-Bank Ċentrali bħala Micro Computer Technician qatt ma kienet applikat għal dan l-impjieg.

Il-kriterji li ntużaw għal mili ta` vakanza ta` Micro Computer Technician kienu:

li l-kandidat jipposjedi l-Journeyman`s Certificate għal kors ta` Micro Computers Technician maħruġ mill-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ; u

li l-kandidat għandu ta' lanqas tliet snin esperjenza f`ambjent kompjuterizzat f`bank.

PORT ĦIELES - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tal-Malta Freeport?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti każ b'każ?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul il-perijodu msemmi ma sarx trasferimenti ta` haddiema fil-Malta Freeport.

Jekk fil-futur ikun hemm htiega li jsiru trasferimenti minhabba l-interessi ta` l-azjenda, allura dawn isiru.

TARZNA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tat-Tarzna?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol isemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul il-perijodu msemmi saru 14-il trasferiment fit-Tarzna ta` Malta.

Dan iċ-ċaqlieq sar minħabba struttura ġdida fl-azjenda, promozzjonijiet, raġunijiet mediċi u mili ta` vakanzi.

F`azjenda bħalma hija t-Tarzna ta` Malta dejjem jista` jkun hemm lok ghal trasferimenti ghar-ragunijiet li semmejt.

MINISTERU TA' L-INTERN - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-pulizija?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn is-16 ta` Settembru, 1999 u l-4 ta` Jannar 2000, kien hemm 66 membru tal-Korp li tbiddlilhom ix-xogħol tagħhom fid-diversi sezzjonijiet tal-Korp tal-Pulizija.

Kif diġa` kelli okkażżjoni li ngħid, dan it-tibdil fil-Korp tal-Pulizija jsir meta u kif ikun il-bżonn fl-aħjar interessi ta` l-istess korp u tal-pubbliku in ġenerali.

PA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn is-16 ta` Settembru, 1999, u l- 4 ta` Jannar, 2000, ingħataw erba' transfers fl-Awtorita` ta` l-Ippjanar fejn erba' persuni ġew trasferiti minn unit għal ieħor.

Bħal f`kull dipartiment ieħor, transfers isiru skond l-esiġenzi tas- servizz fiċ-ċirkostanzi prevalenti.

DIPARTIMENT TA' L-AVJAZZJONI ĊIVILI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis- 16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tad-Dipartiment ta' l-Avjazzjoni Ċivili?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti każ b'każ?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li kien hemm zewġ impjegati fid- Dipartiment ta` l-Avjazzjoni Ċivili li ngħataw transfer bejn is-16 ta` Settembru, 1999 u l-4 ta` Jannar, 2000.

F`każ minnhom, l-impjegat konċernat m`għażilx li jmur ma` l-MIA u baqa` mad-dipartiment fejn ix- xogħol tiegħu ma kienx aktar meħtieġ.

Fil-każ l-ieħor, il-persuna konċernata ngħatat transfer għal mad-Direttur tal-Corporate Services fl- istess ministeru.

EU - PERMESSI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni minn pajjiżi membri ta' l-EU li għandhom permess jaħdmu Malta u kemm hemm applikazzjonjiet pendenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta` persuni li ġejjin minn pajjiżi membri ta` l-EU li għandhom permess jaħdmu Malta hu ta` 859.

Ninsab informat ukoll li ma tinżammx statistika dwar minn liema pajjiżi ġejjin il-persuni li dwarhom hemm applikazzjonijiet pendenti.

It-total ta` dawn l-applikazzjonijiet hu ta` madwar 770.

QORTI - ESPERTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu flus persuni mqabbda mill-Qorti biex iservu bħala "esperti tal-Qorti" matul is-sena 1999? kemm kien in-numru ta' persuni li tħallsu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpelant illi l-ammont ta` flus imħallsa direttament mill-Qorti lill-persuni li servew bħala `esperti tal-Qorti kien ta` Lm231,733.

In-numru ta` esperti tal-Qorti li tħallsu kien ta` 192.

QORTI SUPERJURI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-każijiet pendenti quddiem il-Qorti Superjuri u dik tal-maġistati fl-aħħar tas-sena 1999?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fl-aħħar tal- 1999 kien hemm pendenti:-

Qrati Superjuri Qrati tal-Magistrati

Prim`awla 11979 Ċivil 3165 Appelli Ċivil u Kost.

1111 Tribunali u Bordijiet 3015 Appelli Inferjuri 83 Kriminal 7260 Appelli Bordijiet 70 Appelli Small Claims Trib.

1 Appelli CCT 2

Kriminal:Gurijiet 36 Appelli Gurijiet 16 Appelli Kriminal 161

SAĦĦA - OPERAZZJONI TAL-HIP REPLACEMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni fuq il-waiting list biex issirlhom operazzjoni ta' hip replacement u knee replacement u kemm ilhom jistennew?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Persuni li qed jistennew biex issirilhom operazzjoni ta' hip replacement hemm 172.

Persuni li qed jistennew biex issirilhom l-operazzjoni ta' knee replacement hemm 843.

L-aktar persuna li ilha fuq il-waiting list ilha tistenna madwar 20 xahar.

SAĦĦA - KAŻI TA' INFECTIOUS DISEASES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' infectious diseases matul is-sena 1999 u x'tip ta' marda kienet f'kull każ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi n- numru ta' infectious diseases irrapportati matul l-1999 kien ta' 1169.

Dawn jinqassmu kif ġej:

Notifiable Disease Total Acute Flaccid Paralysis 5 Acute Viral Encephalitis 2 AIDS 5 Chickenpox 267 Shingles, Herpes zoster 20 Herpes Simplex 1 Erysipelas 3 Food Poisoning, Campylobacter 11 Food Poisoning, E. Coli 1 Food Poisoning, Salmonella 318 Food Poisoning, Shigella 1 Food Poisoning, Toxic 5 Food Poisoning, Unspecified 203 Hepatitis A 5 Hepatitis B 4 Hepatitis C 2 Legionnaire's Disease 3 Leishmaniasis , Cutaneous 14 Leishmaniasis, Visceral 8 Malaria (exogenous) 1 Measles 1 Meningitis, (Other bacterial) 14 Meningitis, Meningococcal 4 Septicaemia, Meningococcal 19 Mumps 98 Rubella 8 Scarlet Fever 2 Tubercolosis, Non-Pulmonary 3 Tubercolosis, Pulmonary 20 Typhus, Murine 44 Typhus, Tick-borne 17 Whooping Cough 60

SAĦĦA - KAŻI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' suwiċidji u/jew attempted suicide matul is-sena 1999?

Kemm kienu nisa u rġiel u x'eta' kellhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mir-records tad-Diviżjoni tas-Saħħa kien hemm 25 każ ta' suwiċidju fl-1999.

Minn dawn kien hemm tliet nisa u 22 rġiel.

L- etajiet kienu kif ġej:-

Rġiel Nisa

30 sena jew taħt 5 0 31 sa 40 sena 6 0 41 sa 50 sena 7 1 51 sa 60 sena 1 0 61 sena 'l fuq 3 2 TOTAL 22 3

(ii) Attempted Suicide

It-terminu attempted suicide mhuwiex preċiż fis-sens illi mhux kull min jagħmel ħsara lilu nnifsu għal tapposta jkun qed jipprova jikkommetti suwiċidju.

Għaldaqstant jintużaw it-termini deliberate self harm jew parasuicide, termini aktar preċiżi.

Matul l-1999 kien hemm 21 każ ta' deliberate self harm li ġew ammessi fl- isptarijiet tagħna.

Kien hemm disa' nisa u 12-il raġel.

L-etajiet kienu kif ġej:-

Rġiel Nisa taħt 30 sena 0 4 31 sa 60 sena 10 5 61 sena 'l fuq 2 0 TOTAL 12 9

(iii) Ta' min iżid illi kien hemm ukoll 205 każ ta' overdose li ddaħħlu fl- isptarijiet u li dwarhom saret konsulta psikjatra bħala parti mill- assessement.

Dawn kienu mqassma f'86 raġel u 119-il mara.

SAN PAWL IL-BAĦAR - TARMAC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li l-maltemp kkawża ħafna ħsarat fit-toroq ta' San Pawl il-Baħar, jista' l-Ministru jara li jsir programm ta' għoti tat- tarmac f'din il-lokalita'?

Jista' jara li f'dan il-programm ta' għoti ta' tarmac f'San Pawl il-Baħar jinkludi toroq Romano Perellos, Emanuele Pinto, Jean de la Valette?

Jista' jgħid kemm-il metru tarmac ingħata f'San Pawl il-Baħar matul l-1997, 1998 u 1999?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-toroq indikati huma parti minn xogħol ippjanat fl-inħawi ta` San Pawl il-Baħar.

L-ammont ta` hot asphalt li ngħata f`San Pawl il-Baħar fis-snin indikati hu kif ġej:

1997 - 1660m 1998 - 800m 1999 - 2474m

Tajjeb wieħed jinnota li fit-tul ta` tarmac li sar fl-1998 irid jerġa' jinqala' gandott li minnu jgħaddi cable ta` l-Enemalta u ieħor tal-Melita Cable.

Dan kien diġa magħruf qabel sar ix-xogħol fl-1998.

Fl-istess ħin, hemm tul ta` 400m fix-xogħol li sar fl-1999 li fihom trid tinbidel is- sistema tad-drenaġġ.

DJAR - KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li f'mistoqsija parlamentari numru 12,558 l-Viċi Prim Ministru qal li l-kalkoli huma ħżiena, qed nibgħat kopja tal-P3 tas-sena 1996 u 1997, u għalhekk jista' l-Viċi Prim Ministru jinvestiga mill-ġdid?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li erġajt tlabt lid-dipartiment ikkonċernat sabiex jerġa' jaħdem is-sussidju rriżulta li m'hemm ebda żball.

Għalhekk, m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 12588.

SAJJIEDA MALTIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-Ministru fil-ġurnal "The Times" ġie rrapportat li qal li l-CFP mhux se ġġib problemi għaliex, nikkwota l-kliem eżatt; "There are mechanisms in place and mechanisms planned which safeguard the livelihood of the Maltese fishermen", jista'l-Ministru jgħid x'inhuma dawn il- "mechanisms" li l-Ministru qed jirriferi għalihom u jpoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fost il- mekkaniżmi li għalihom kont qiegħed nirriferi kemm dawk li jinġabru flimkien taħt il-"Financial Instrument for Fisheries Guidance".

Ma' dawn ġew amalgamati miżuri oħra mill-"Aġenda 2000".

Wara li jsiru n- negozjati nkun f'pożizzjoni li nagħti d-dettalji tal-pakkett kollu.

SAJJIEDA - TAC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kif il-Ministeru se jipproteġi l-ibħra Maltin u s-sajjieda Maltin u Għawdxin mill-quota hoppers li jkollhom il- permess jistadu skond agreed quota (TAC) li 'l quddiem l-Unjoni Ewropea timponi fuq is-sajjieda Maltin u Għawdxin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nibda billi ninforma lill-Onor.

Interpellant illi "TAC" tfisser Total Allowable Catch u mhux Agreed Quota kif qed jgħid hu mingħajr ma fittex qabel qalha.

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi t-TAC`s jiġu ffissati kull sena mill-kunsill tal-ministri li jiltaqgħu għal dan il-għan kull Diċembru.

Id-deċiżjonijiet jittieħdu fuq rakkomandazzjonijiet li jkunu riżultat ta` studji xjentifiċi miġbura minn organizazzjonijiet nazzjonali u internazzjonali bħall-International Council for the Exploration of the Sea (ICES).

Ikun involut ukoll is-Scientific, Technical and Economic Committee for Fisheries (STECF), kompost minn esperti ta` kull pajjiż membru.

Fil- Mediterran l-unika kwota li teżisti hija dik tat-tonn hu din hija stabbilita mill-International Commission for the Conservation of Atlantic Tuna (ICCAT) u mhux mill-Kummissjoni Ewropea.

Malta tosserva r-regolamenti u r-riżoluzzjonijiet tal-ICCAT.

L-Unjoni Ewropea għandha proċedura li permezz tagħha tistabilixx TAC's għall-ċertu ħut li jinqabad fl-Atlantiku u MHUX fil-Mediterran.

Fil- Mediterran teżisti kwota fuq it-tonn biss li hi ffissata mill-ICCAT u adottata mill-Kummissjoni Ewropea.

EU - EXCLUSION ZONE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-exclusion zone tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea huma biss 12-il mil, jista'l-Ministru jgħid kif Malta se żżomm il-25 mil tal-kosta tas-sajd tagħha, wara li ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposta tad-domanda ta' l-istess Interpellant numru 11638.

EU - RIFORMI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-EU Regular Report qal, u nikkwota eżatt: "No progress in aligning legislation to the acquis has been reported" u sostna li hemm bżonn "a major reform of admistrative structures" , jista' l-Ministru jispjega kemm se jiswew fi spejjeż lill-Gvern Malti dawn ir-rfiormi mposti mill-Unjoni Ewropea u minn fejn se jiġu l-fondi kollha?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ħafna mill-leġislazzjoni ġiet abbozzata u l- amministrazzjoni qed tiġi msaħħa.

Il-Gvern qed iħejji pjan nazzjonali dwar dan li jinkludi pjan ta` finanzjament għall-miżuri neċessarji.

TAXXA - PENSJONANTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Issa li l-pensjonanti ġew informati li l-ħlas tat-taxxa se jibda jinqata' mill-pensjoni tagħhom direttament, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm xi threshold ta' kemm jista' pensjonant iħallas mill-pensjoni tiegħu bħala ħlas tat-taxxa?

ONOR.

JOHN DALLI: L-ogħla rata li tista` titnaqqas mill-pensjoni hi skond ir-regoli tal-FSS.

Tajjeb li wieħed jgħid li 89% ta` dawk il-pensjonanti li qegħdin jinqabdu bit-taxxa għandhom rata ta` inqas minn 10% tal- pensjoni.

PENSJONANTI - TAXXA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Issa li l-pensjonanti ġew informati li l-ħlas tat-taxxa se tibda tinqatagħlhom direttament mill-pensjoni, jista' l- Ministru jgħid jekk il-ministeru tiegħu għamilx social impact assessment fuq kif jistgħu jiġu milquta ċertu pensjonanti, minħabba din il-miżura?

Jekk dan l-impact assessment sar, x'jirriżulta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din il-miżura ġiet mdaħħla wara kunsultazzjoni mill-Għaqda tal-Pensjonanti u kien hemm ukoll pensjonanti li talbu direttament lid-dipartiment biex it-taxxa titnaqqas mill-pensjoni.

L-Onor.

Interpellant messha tifhem li din il-miżura amministrattiva tevita li l-pensjonanti jkollhom iħallsu t-taxxa dovuta minnhom fl-aħħar tas-sena u minflok din tinfirex matul ix-xhur tas-sena.

B'hekk, fl-aħħar tas-sena la jkollhom iħallsu taxxa u l-anqas ikollhom taxxa x'jieħdu lura.

Din hi l-istess sistema li biha jħallsu l-impjegati kollha f'dan il-pajjiż.

ETC - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni jirreġistraw għax-xogħol sa l-aħħar ta' Jannar, 2000 skond il-lokal minn fejn ġejjin?

X'inhi l-eta' tagħhom, skond il-lokal tagħhom?

X'inhuwa l-livell edukattiv tagħhom, skond l-eta' u l-lokal?

Għal-liema mpjiegi qed jirreġistraw skond l-eta' u l-lokalita'?

Kemm ilhom jirreġistraw, skond l-eta' u l-lokalita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mhux possibbli li din l-informazzjoni tinġabar fi ftit ġranet għaliex tirrikjedi eżerċizzju dettaljat wisq.

Pero, l-Onor.

Membru tista' tirriferi għall-istatistika ppubblikata mill-Uffiċċju Ċentrali ta' l-Istatistika li fiha tweġiba għal uħud mill-mistoqsijiet tagħha.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm każijiet ta' inmates fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin li huma relatati ma' drogi?

Jista' jagħti din l- informazzjoni bin-numru ta' persentaġġ ta' l-inmates kollha?

Kemm hemm minnhom li huwa l-ewwel każ tagħhom?

X'inhi l-eta' ta' l-inmates b'każijiet ta'drogi?

Minn liema lokalitajiet ġejjin?

Kemm hemm minnhom li qed jagħmlu l-programm ta' riabilitazzjoni mid-droga?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fis-6 ta` Frar, 2000, in-numru ta` priġunieri li kienu l-ħabs dwar każijiet relatati mad-droga kien ta` 106.

Din il-figura tirrapreżenta 49% tal-popolazzjoni tal-ħabs.

Ninsab informat ukoll li minn dawn il-106, in-numru ta` dawk li għalihom kien l-ewwel każ hu ta` 49, filwaqt li n-numru ta` dawk li fil-preżent qed jagħmlu programm ta` riabilitazzjoni mid-droga hu ta` 19.

It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellanti dwar il-lokalitajiet mnejn ġejjin dawn il-persuni u l-etajiet tagħhom hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ANZJANI - ŻABBAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb li jiftaħ dar ta' l-anzjani ġewwa Ħaż-Żabbar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, li preżentement il-Gvern m'għandu l-ebda ħsieb li jiftaħ dar ta' l-anzjani ġewwa Ħaż- Żabbar.

GĦAJNUNA SOĊJALI - KARTA ROŻA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-eżerċizzju li ġie mħabbar fil-budget, dwar ir-reviżjoni ta' l-hekk imsejħa kartuna roża u safra, inbediex?

Jekk inbeda, x'qiegħed isir?

Jekk għadu ma nbediex, meta se jinbeda?

Kif beħsiebu l-gvern jagħmel dan l- eżerċizzju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nfurmat li l-ewwel fażi ta' l-eżerċizzju li ġie mħabbar fil-budget dwar ir-reviżjoni ta' l-hekk imsejħa Kartuna Roża w Safra li jintitolaw persuna għal għoti ta' mediċini b'xejn inbeda.

F'dan l- istadju ġie mwaqqaf kumitat fid-Dipartiment tas-Saħħa, u li fuqu hemm rappreżentant tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali, biex tinġabar l- informazzjoni meħtieġa, bl-iskop li sussegwentement it-Task Force li għandha titwaqqaf u li se tinkludi wkoll rappreżentant tal-Ministeru tal- Finanzi, jkollha bażi fuqhiex taħdem.

Għaldaqstant hu ndikat li għal aktar dettalji dwar l-istadju li wasal fih dan l-eżerċizzju, din il-mistoqsija tiġi riferuta wkoll lill-Ministru nkarigat mis-Saħħa.

BIEB IL-BELT - PROĠETT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-istudji tal-gvern biex iseħħ il-proġett ta' Bieb il-Belt li jinkludi l-venda tal-karozzi tal-linja?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi saret out line development application lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u din qiegħda tiġi diskussa hemmhekk.

BELT VALLETTA - TEATRU RJAL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Bħala ministru responsabbli minn proġetti kapitali, jista jgħid fiex waslu l-pjani tal-gvern għall-bini mill-ġdid tat-Teatru Rjal fil-Belt Valletta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 13658 ta' din is-seduta.

AWSTRIJA - RELAZZJONIJIET BILATERALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'relazzjonijiet bilaterali ta' pajjiżna mal-Awstrija ġew effettwati mill-ħatra tal-gvern il-ġdid ċentru lemini?

Jekk iva, kif?

ONOR.

JOE BORG: Ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta mal-Awstrija ma ġewx effetwati mill-ħatra tal-Gvern il-ġdid Awstrijak, għalkemm is- sitwazzjoni politika ta' dan il-Gvern ġdid qed tinżamm taħt osservazzjoni.

QRATI MALTIN - ŻJARA PRESIDENZJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li inti għażilt li ma tattendix l-ewwel żjara presidenzjali lill-qrati Maltin?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-premessi tad-domanda tal-Onor.

Interpellant huma żbaljati.

Iż-żjara ma kenitx mill-President tar-Repubblika fil-Qorti iżda mill-President bħala chairperson tal-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal- Ġustizzja lill-ġudikatura.

Kemm-il kummissjoni kif ukoll il-ġudikatura huma u għandhom jibqgħu indipendenti mill-gvern u konsegwentament jidhirli li l-ħaġa korretta kienet li jien la niġi mistieden u lanqas nattendi.

Nista` nassigura lill-Onor.

Interpellant li kieku ż-żjara saret mill- President tar-Repubblika lid-Dipartiment tal-Qorti kont inkun preżenti kif kien ikun d-dover u l-pjaċir tiegħi.

WHITE ROCKS PROJECT - TENDERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jippubblika r-rapport tas-selection committee tat-tenders tal- White Rocks Project li skond ma' inti ġejt ikkwotat li għedt, kienu ikkonklużivi?

Ma jaħsibx l-Ministru li l-atteġġjament tiegħu jista' jwassal biex ikun hemm xi ħadd mill-bidders prospettivi għal proġett li jasal biex jirtira?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Risposta tingħata f`seduta oħra.

SEGRETARJU PERMAMENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li fis-sena 1992 int kont ġejt irrapportat mill-ġurnal tal-partit tiegħek stess li fil-kapaċita' tiegħek ta' Prim Ministru għedt li min jinħatar segretarju permanenti għandu jgawdi l-fiduċja sħiħa tal- ministri li jkun irid jaħdem magħhom?

Għadek taħsibha l-istess?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li kulħadd jaqbel li Ministru jrid ikollu fiduċja sħiħa fil-kapaċita' ta' l-individwu li jservi fil-ministeru tiegħu bħala Segretarju Permanenti b'performance agreement għal perijodu ta' tliet snin.

Madankollu, dan bl-ebda mod ma jfisser li segretarju permanenti għandu joffri r-riżenja tiegħu meta jkun hemm bidla fl-amministrazzjoni jew ta' ministru.

GĦAWDEX - AIR STRIP

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Fid-dawl tal- oġġezzjonijiet ta' diversi gruppi ambjentali beħsiebek tibqa' tinsisti fuq il-proposta li jkun hemm air strip f'Għawdex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-materja ta' airstrip f'Għawdex tqajjmet f'seminar li sar f'Għawdex riċentament meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jien ntlabna nesprimu l-fehmiet tagħna dwarha.

Filwaqt li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni esprima ruħu definitivament kontra l-bini ta' air strip għal raġunijiet li huwa sejħilhom ekologiċi, jien esprimejt ruħi li l-materja hija importanti għall-iżvilupp ta' Għawdex u teħtieġ konsiderazzjoni minn kull aspett, mhux lanqas dak ambjentali.

Dwar raġunijiet ta' żvilupp ekonomiku jien esprimejt ruħi fis-sens li jidher li mezz ta' komunikazzjoni bejn iż-żewġ gzejjer bl-ajru, huwa essenzjali.

Fl-istess waqt huwa magħruf li s-servizz attwali bil- helicopter la tista tistrieħ fuqu u lanqas m'huwa finanzjarjament vijabbli.

Għedt ukoll li l-Air Malta ma tistax tibqa tissussidja dan is-servizz għal dejjem.

Il-gvernijiet kellhom parir li s-servizz b'fixed wing aircraft huwa ħafna aktar finanzjarjament vijabbli.

F'dawn iċ-ċirkostanzi jiena stedint l-udjenza u l-pubbliku in ġenerali li jkompli jiddiskuti fl-interess nazzjonali x'inhu l-aħjar li jsir.

Għedt ukoll li l-gvern ma ħax deċiżjoni li terġa' ssir t-talba għal bini ta' l- air strip.

QRATI - KAŻ TA' FERIMENT FUQ JOSEPH SPITERI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għar-rapporti li l-qorti Maltija damet ma appuntat persuna biex tittraduċi dokumenti bl-iSpanjol konnessi ma' każ tal-feriment ta' Joseph Spiteri minn kadetti Cilejani, jista' l-Ministru jgħid x'wassal għal dan id-dewmien?

Dan ifisser li l-qorti ma kenitx sabet il-persuna/i adatti mill-bidu għal dan ix-xogħol?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien informat illi l-Qorti insistiet li t-traduzzjoni tad-dokumenti mill-Malti għall-Ispanjol issir min persuna li mhux sempliċiment taf il-lingwa, iżda li l-kapaċita` taghha hi sostnuta min kwalifiċi akkademiċi.

QRATI - KODIĊI KRIMINALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jifli l-proposta li l-kunċett tal-plea bargaining jiġi kristalizzat u ntrodott fil-Kodiċi Kriminali stante l-fatt li, filwaqt li jsir regolament fil-Qorti Kriminali u huwa konswetudini, qatt ma jseħħ quddiem il-Qorti tal-Maġistrati u allura tajjeb li l-liġi tirregola dan l-istitut?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi dan is- suġġeriment qiegħed jiġi studjat.

MALTACOM - ĦSARAT

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jivverifika għaliex, minkejja diversi talbiet, il- ħsara li hemm f'telephone number 441259 (fuq isem Gauci) għadha ma ssewwietx?

Jista' jassigura li t-tiswija ssir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li mir-records tal-Maltacom jirrizulta li n-numru tat-telefon in kwestjoni kien irrapportat li hu bil-ħsara fl-20 ta` Jannar, 2000, u meta saru t-testijiet meħtieġa permezz tal-line test system instab li fil-fatt ma kienx hemm ħsara.

L-uffiċjal inkarigat ipprova jagħmel kuntatt mal-klijenta biex jinfurmaha b`dan, pero`, ma rnexxielux għaliex meta ċempel fuq in-numru rrapportat bil-ħsara ma kienx hemm tweġiba u l-klijenta ma ħallietx contact number ieħor meta rrapportat il-ħsara.

Għalhekk min-naħa tal-Maltacom il-każ ġie magħluq.

Wara li fid-9 ta` dan ix-xahar il-każ kien riferut lill-Maltacom, lines technician mill-exchange ta` Birkirkara reġa' fetaħ il-każ u għal darb`oħra ma nstabet ebda ħsara.

Id-dar tal-klijenta ma kien hemm ħadd u tħallitilha nota biex tikkuntattja lill-uffiċċju biex ikun jista` jsir appuntament ħalli jsiru testijiet mill-master switch 'il ġewwa.

Sadanittant, il-klijenta, proprju dakinhar stess, marret personalment fl- Uffiċċju Ċentrali tal-Maltacom fil-Marsa u sa dakinhar wara nofsinhar it- telefon kien qed jaħdem tajjeb, tant li l-Public Affairs Executive tal- kumpannija tkellem mal-klijenta li min-naħa tagħha kkonfermatlu li ma kienx fadlilha problemi.

TRADE FAIR GROUNDS - BUSINESS CONVENTION

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13295, peress li l- Ministru wieġeb li l-Ministeru ma kienx responsabbli mill-amministrazzjoni finanzjarja tal-business convention, jista' għalhekk jgħid f'idejn min kienet fdata din l-amministrazzjoni u jitlob l-informazzjoni mitluba?

In kwantu għall-aħħar tweġiba, jista'l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija in konnessjoni ma' personnel in ġenerali kif impoġġija l-mistoqsija f'domanda parlamentari numru 13295, u mhux personnel mqabbad mill-Ministeru?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-amministrazzjoni tal-konvenzjoni kienet fdata f`idejn il-Korporazzjoni tal-Fieri u ma narax raġuni għaliex għandi noqgħod nitlob tagħrif dwar finanzi u personnel.

Minbarra l-fatt li din il- korporazzjoni hija indipendenti mill-gvern, żgur li għandha esperjenza fl- organizzazzjoni ta` attivitajiet varji konnessi mal-kummerċ u għaldaqstant taf tagħmel użu tajjeb kemm mill-finanzi kif ukoll mill-personnel għad- dispożizzjoni tagħha.

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari numru 13288, u b'mod partikolari l-parti li l-Ministru wieġeb li hija ta' "natura kummerċjali", jista' l-Ministru jgħid liema huma l-aġenti tar-reklamar konċernati, mingħajr ma jiżvela l-ammont ta'flus involuti għal kull azjenda biex ma jkunx hemm ħsara kummerċjali mit-tweġiba tal-Ministru?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Informat mill-Awtorita tat-Turizmu li l-agenti tar- reklamar li magħhom taħdem l-awtorita' huma dawn li gejjin:

* Germanja * Svizzera Adam & Partner GmbH * Awstrija * Franza SFCP * Benelux CSO Marketing Communicatie * Skandinav * Renju Unit HDM Agency * Amerika Point Blank, Inc.

MONUMENT TA' DUN MIKIEL XERRI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4962, jista'l-Ministru jinformana jekk kienx hemm xi żviluppi dwar it-trasferiment tal-monument ta' Dun Mikiel Xerri għal Misraħ il-Palazz, il-Belt?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandix żviluppi ġodda x'nirrelata.

KORP DIPLOMATIKU - UFFIĊJALI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista'l-Ministru jagħti lista ta' l-uffiċjali li jagħmlu parti mill-korp diplomatiku u li qed iservu fis-segretarjat tal-Ministeru jew dekasteru ieħor?

Jista'jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt jew kondizzjonijiet li ngħataw lil dawn l-uffiċjali?

ONOR.

JOE BORG: Hemm żewġ uffiċċjali mill-korp diplomatiku li qed iservu fis-segretarjat tiegħi b'kuntratt skond id-dokument Engagement of Staff for Private Secretariat' li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru. 124 fis- 16 ta' Ġunju, 1999 u għalhekk m'hemmx għalfejn titqiegħed kopja tal- kuntratti speċifiċi ta' dawn iż-żewġ uffiċjali fuq il- Mejda tal-Kamra.

Hemm uffiċjal diplomatiku ieħor li qed iservi fil-Ministeru għal Għawdex.

L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi l-aħħar parti tal-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

Nixtieq inżid ngħid li żewġ uffiċjali oħra qed iservu fl-Uffiċċju tal- President u l-kuntratti tagħhom jinżammu f'dak l-uffiċċju.

AFFARIJIET BARRANIN - UFFIĊJALI - KORSIJIET

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali fid-dipartiment li bdew isegwu korsijiet minn Settembru 1998 sal-lum?

Min huma?

Xi grad għandhom?

X'kors qed isegwu?

Kif saret l-għażla?

X'renumerazzjoni qed jirċievu?

Kemm huwa twil il-kors li qed isegwu f'kull każ?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

KOTTONERA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema raġuni l-kumpless sportiv li se jsir fil- Kottonera se jkollu ground tal-football għal 5-aside biss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġett tal-Kumpless Sportiv fil- Kottonera jaħseb, fost faċilitajiet oħra, għall-bini ta' football ground 5- a-side skond rakkmandazzjonijiet tal-kumitat ad hoc li kien twaqqaf sabiex jevalwa l-ħteġijiet ta' Ċentri Sportivi Reġjonali, kif ukoll sussegwentement fuq pjanti mfassla b'konsultazzjoni ma' entitajiet kompetenti fil-qasam ta' l-isport nazzjonali.

L-ewwel fażi tal-proġett ġie konkluż bl-approvazzjoni tad-disinn u sottomissjoni ta' applikazzjoni ta' żvilupp lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid min mill-uffiċjali għolja tas-servizz pubbliku li jaqgħu taħtu (mil-livell ta' direttur sa dak ta' segretarji permanenti) għandu xi xogħol/ħatra li qed jitħallas għalih/a?

Fiex jikkonsisti dan ix- xogħol, din il-ħatra?

F'kull każ x'inhu l-ħlas?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Tabella li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BOARD OF STUDIES GĦAT-TEKNOLOĠIJA - RAPPORT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li l- board of studies għat-teknoloġija bagħat fit-18 ta' Ġunju, 1997?

Liema membri tal-bord iffirmaw dan ir-rapport?

Min ma ffirmahx?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-rapport mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

TA' QALI - ACTION PLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-action plan għal Ta' Qali li għadu kif ġie ffinalizzat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: Kopja ta` l-action plan għal Ta` Qali tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

VETTURI LIĊENZJATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 13486, jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn il-vetturi huma liċenzjati li jidħlu l-Belt Valletta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li hemm 49,569 vettura liċenzjati biex jidħlu l-Belt.

SERVIZZ PUBBLIKU - PSC

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm-il deċiżjoni ttieħdet mill-Public Service Commission f'każi ta' dixxiplina kontra ħaddiema taċ-Ċivil?

Jista' jikkjarifika t-tip ta' deċiżjonijiet li ttieħdu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fil-mistoqsija tiegħu l-Onor.

Interpellant ma ndikax għal liema perjodu ta' żmien jixtieq ikun jaf kemm saru rakkmandazzjonijiet mill-kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku dwar każi ta' dixxiplina.

Għaldaqstant, l-informazzjoni li se nagħti hija dwar kemm saru rakkmandazzjonijiet matul l-1999.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq ikollu informazzjoni dwar xi perijodu ieħor ta' żmien, nistiednu jagħmel mistoqsija parlamentari oħra.

Ninsab infurmat illi matul l-1999, in-numru ta' rakkmandazzjonijiet dwar każi ta' dixxiplina li għamlet il-kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku huwa ta' 100.

Dawn huma maqsuma f'dawn it-tliet kategoriji:

a)rakkmandazzjonijiet dwar każi kriminali fil-qorti li fihom ikunu involuti uffiċjali pubbliċi 44

b)rakkmandazzjoniet dwar każi ta' reati serji ta' dixxiplina li ġew investigati mill-bord tad-dixxiplina tal-kjummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku 50

c)rakkmandazzjonijiet dwar każi ta' tkeċċija mis-Servizz Pubbliku minħabba assenteiżmu minn fuq il-post tax-xogħol 6

Total 100

It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar x'kienu dawn ir- rakkmandazzjonijiet huwa kif jidher fit-tabelli a, b u c li tpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SVDP - ANZJANA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l- possibbiltajiet li l-anzjana - dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - tidħol fl-iSptar San Vincenz fejn hemm ir-raġel tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-anzjana li d-dettalji tagħha ntbagħtu separatament, applikat biex tidħol fir-residenza ta' San Vinċenz de Paule fl-24 ta' Jannar, 2000.

Hemm aktar applikanti nisa li għandhom l-irġiel residenti f'San Vinċenz de Paule u kollha qed jiġu kkunsidrati skond il-każ tagħhom.

BIRGU - TRIQ N. LAIVIERA - DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa sabiex il-bozza li hemm quddiem id- dar numru 7, Triq N. Laiviera, Birgu, ma tibqax ta' inkonvenjent għar- residenti ta' din id-dar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ghaddejt l-ilment ta` l-Onor.

Interpellant lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex jiġi mistħarreġ u jekk ikun il-każ jittieħdu l-passi meħtieġa.

BORMLA - NUGRUFUN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jitwaqqaf l- inkonvenjent li qed ikollhom ibatu r-residenti ta' Triq San Ġużepp u Triq il-Konservatorju, Bormla, peress li miċ-ċmieni fuq il-bejt tad-dar ta' l- anzjani f'Bormla qed joħroġ ħafna nugrufun, kif ukoll qed ikollhom ibatu minn storbju, speċjalment bil-lejl, mill-ġeneraturi li hemm fuq il-bejt?

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux se ssir xi ħaġa, jew hux se jibqgħu jbatu għal dejjem dan l-inkonvenjent?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- inkonvenjent li nqala' miċ-ċmieni tad-dar ta' Bormla diġa' ġie rranġat.

Ninfurmak ukoll li l-ġeneratur tad-dar ma jintużax bil-lejl, u għalhekk m'għandux ikun hemm storbju f'dan ir-rigward.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm applikanti li għamlu l-interviews għal vakanzi li kien hemm għal clerks mal-gvern dan l-aħħar?

Kemm minnhom se jingħataw impjieg?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi l-ewwel 50 kandidat skond l-order of merit kif ippubblikat mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ġew imsejħa għall-interview.

Kif imħabbar fis-sejħa għall-applikazzjonijiet li ħarġet fis-27 ta' Lulju, 1999 fil-Ġazzetta tal-Gvern se jimtlew 50 post.

IMPJIEGI - ŻIDIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11756, fejn fir-risposta ntqal li l-persuna ndikata separatament kellha tiġi informata bil-miktub dwar il-pensjoni tagħha, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jsir dan wara li għaddew aktar minn xahrejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata issa nformata dwar il-kalkolu tal-pensjoni tagħha.

Jiena nformat li d-dewmien li kien hemm biex din il-persuna tkun informata kien dovut għall-investigazzjonijiet li riedu jsiru dwar is-salarji tal-post li kien jokkupa l-pensjonant u l-pensjonijiet tas-servizz li jirċievi.

ZABBAR: TRIQ IL-LUQ - CULVERTS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12941, jista'l-Ministru jara li ssir xi ħaġa temporanja, minħabba li diġa' jeżistu culverts sabiex ma tibqax issir ħsara lill-abitanti ta' Triq il-Luq meta tagħmel ix-xita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li saret spezzjoni wara d-djar li jagħtu fi Triq il-Luq fejn qed joqgħod l-ilma u d-dipartiment se jara jekk il-culverts humiex miżdudin.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk l-ETC timponix numru ta' xogħlijiet li persuna li qed tirreġistra għax-xogħol tkun tista' tinkiteb għalihom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Meta persuna tiġi tirreġistra tingħata għażla sa ħames preferenzi ta' xogħol li tkun tista' tirreġistra għalihom.

MALTA RACING CLUB - IMĦATRI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-Malta Racing Club jistgħux isiru mħatri fuq tiġrijiet li jsiru barra minn Malta?

Jikkonferma l-Ministru li din is- sena mill-inqas darbtejn saru mħatri fuq tiġrijiet li saru barra minn Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-isport tat-tiġrijiet taż-żwiemel u tal- klieb tal-liepru huwa l-uniku wieħed fil-pajjiż li fuqu jistgħu jsiru imħatri b'mod organizzat.

Din is-sena kien hemm darba biss li saru imħatri fuq tiġrijiet internazzjonali.

Din kienet meta riċentement sar il-Prix d'Amerique fi Franza li xxandret diretta fuq TVM.

Dan kien ukoll mezz sabiex il-Malta Racing Club jakkwista aktar introjtu.

MALTA RACING CLUB - KUMITAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 10816?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11148 li ngħatat f'Seduta Nru. 180.

MALTA RACING CLUB - LAQGĦAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru laqgħat minn mindu ġie maħtur il-kunsill tal-Malta Racing Club mis-sena li għaddiet sal-lum?

Meta saru dawn il- laqgħat?

X'attendenza kien hemm ta' kull membru ta' l-istess kunsill?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sal-ġimgħa 11 ta' Frar, 2000 saru 21 laqgħa mill-kunsill tal-Malta Racing Club.

Dawn il-laqgħat isiru regolarment kull ġimgħa.

Informat ukoll li f'kull laqgħa kien hemm biżżejjed attendenza sabiex jintlaħaq quorum u ssir il-laqgħa.

KUNSILL LOKALI - ALLOKAZZJONI TA' FONDI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-allokazzjoni li kull kunsill lokali ħa bħala budget għal din is-sena bil-formula l-ġdida?

Jista' jgħid ukoll kemm kienet l-allokazzjoni ta' kull kunsill fil-budget għas-sena li għaddiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MOSTA - TOROQ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba t-triq bl-isem Alley No.6 Main Street, Mosta hux kompetenza tal- kunsill lokali tal-Mosta li ssir jew le, u f'kull każ, jista' jinforma l- Kamra jekk din hijiex se tiġi rranġata billi qed jingħad li ilha snin twal biex issir?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq flimkien mal-kunsilli lokali qed jipprepara programm għal asfaltar ta` toroq simili ma` Malta kollha u x-xogħol fil-lokal isir skond il-prijoritajiet li se jirriżultaw minn dan il-programm.

TAXXI INTERNI - CAPITAL GAINS TAX

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm hemm kwestjonijiet pendenti ta' capital gains tax ġewwa l-hekk imsejħa business section ta' l-income tax department u f'kemm żmien huwa previst li dawn il-pendenzi/arretrati jinħelsu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta` kwestjonijiet pendenti hu ta` 6068.

Qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex numru ta` assessuri jkunu allokati fuq dan ix-xogħol biex l-assessments kollha jkunu jistgħu jitlestew fl-iqsar żmien possibbli matul din is-sena.

MALTACOM - APPELL NRU.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara għaliex l-appell interpost minn Richard Carabott (Appell Nru. 6525) il-bord ta' l-appell tal-ħatriet fil-Maltacom u li ġie intavolat fl-24 ta' Diċembru, 1998, għadu sal-lum ma ġiex appuntat u lanqas mismugħ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li bħalissa l-bord ta` l-appelli dwar il-promozzjonijiet, wara li ttratta madwar 220 appell, qieghed jisma` l- madwar 125 appell pendenti dwar promozzjonijiet li kienu ħarġu bejn Lulju u Settembru 1998.

L-appelli dwar il-promozzjonijiet fil-grad li għalih kienet applikat il- persuna msemmija fil-mistoqsija, li jammontaw għal disgħa, mistennija jiġu ttrattati wara li jkunu konklużi l-kumplament ta` l-appelli msemmija aktar `il fuq.

ZEBBUĠ - TISWIJA TA' LAMPA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11928, jista' l-Ministru jara li din il-lampa li ilha ma tixgħel għax aktar minn sena tiġi rranġata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-lampa li għaliha qed issir riferenza tinsab fil-vicinanzi ta` kamra tan-nar f`Wied Qirda, Ħaż-Żebbuġ.

Kemm din il-lampa kif ukoll il-linja ta` l-elettriku li tissuplixxiha kienu sofrew ħsara meta kienet splodiet l-imsemmija kamra tan-nar.

Għaldaqstant il-korporazzjoni enemalta, għal raġunijiet ovvji, kienet kostretta li ssib post differenti fejn teħel din il-lampa.

Naturalment meta dan il-post jiġi ddentifikat, isir ix-xogħol meħtieġ.

MIMCOL/MGI LTD - SHAREHOLDING

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13284, jista' l-Ministru jagħti aktar informazzjoni dwar l-kumpanniji Malpro Ltd u Malprofuo Ltd bħal xi tip ta' operat għandhom, l-għanijiet għalfejn twaqqfu, kemm huwa t-turnover u kemm jħaddmu nies dawn il-kumpanniji li fihom l-MGI għandha shareholding?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

VRT - TESTIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-vetturi li diġa' sar l-VRT fuqhom sal-lum?

Kemm kien hemm inġenji li weħlu mit-test?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 12802.

Iċ-ċifri għax-xahar ta` Jannar għadhom mhux magħrufa peress li l- operaturi tat-testing stations għandhom sa nofs ix-xahar ta` wara biex jibgħatu l-informazzjoni lid-dipartiment.

Huma obbligati li jagħmlu dan sa nofs ix-xahar ta` wara.

VRT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsiru l-VRT test fuq l- ingenji tal-gvern?

Kemm hemm ingenji li huma tal-gvern?

X'tip ta' ngenji huma?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien nformat li l-vehicle roadworthiness test fuq l- inġenji tal-gvern isir bħal vetturi oħra jiġifieri meta jkun imisshom, skond ix-xahar tal-liċenzji.

Il-gvern għandu `l fuq minn 1,500 vettura.

Dawn huma ta` diversi tipi bħal karozzi, vannijiet, trakkijiet, gafef, eċċ.

TABAKK

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati prodotti tat-tabakk dawn l-aħħar tliet snin 1997, 1998 u 1999?

Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu tali prodotti li fuqhom ma tħallas dazju?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub jidher hawn taħt:

Prodotti tat-Tabakk impurtati fl-1997 - 1998 - 1999

|Prodotti |1997 |1998 |1999 | |tat-Tabakk | | | | | |Lm |Lm |Lm | |Sigarri |189,1|158,3|148,37| | |06 |07 |8 | |Sigaretti |137,0|176,1|180,97| | |97 |65 |2 | |Tabakk |26,28|24,39|18,115| |tal-Pipa |6 |0 | | |Tabakk ieħor |3,839|4,088|4,674,| |immanufattura|,155 |,058 |434 | |t | | | | |Total għal |4,191|4,446|5,021,| |kull sena |,644 |,920 |899 |

Prodotti maqbuda li fuqhom ma tħallasx dażju

| |1997 |1998 |1999 | |Sigarett|232,900|986,040 |569,720| |i | | | |

SHIPBUILDING - STRAY DOGS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kellux complaints rigward stray dogs fix- Shipbuilding tal-Marsa, jew kienx b'xi mod involt bħala l-ministru responsabbli mill-ambjent fuq din il-problema?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-Ministru għall-Ambjent b'ebda mod ma kien involut f'din il-materja.

WIED IL-GĦAJN: TORRI SAN TUMAS - RESTAWR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol ta' restawr tat-Torri ta' San Tumas ġo Wied il-Għajn?

Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti dan ix- xogħol u x'inhu ppjanat li jsir b'dan it-torri eventwalment?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li r-restawr tat-Torri ta' San Tumas hu maqsum f'erba' fażijiet.

L-ewwel fażi hi kważi konkluża u kienet tikkonsisti fir-restawr tal-faċċata li tħares lejn in-Nofs in-Nhar.

It-tieni fażi, dik tal-faċċata li tħares lejn il-Lvant, se jinbeda x-xogħol fuqha dan ix-xahar.

Għad iridu jsiru l-preparazzjonijiet meħtieġa għar- restawr taż-żewġ faċċati l-oħra iktar tard din is-sena.

Ix-xogħol jikkonsisti minn tiswija ta' ħsara fil-ġebel u bdil ta' travi u soqfa perikolużi fuq it-torrijiet.

Għadu ma ġiex identifikat użu għat-torri.

PULIZIJA - QTIL TA' KLIEB

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-pulizija hijiex qed tinvestiga l-każ ta' qtil ta' klieb (The Malta Independent 3/2/2000, Times 2/2/2000, Times 3/2/2000) u jekk fl-affermattiv, jagħti informazzjoni fejn waslu tali investigazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-pulizija qed tinvestiga l-każ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant minkejja li ma kellha ebda rapport formali dwaru.

SHIPBUILDING - KLIEB

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min ta l-ordni biex "jitneħħew" 52, kelb mix-Shipbuilding tal-Marsa kif irrapportat fi gazzetti Maltin The Malta Independent 3/2/2000?

Jista' l-Ministru jgħid min kienu dawn in-nies li tqabbdu, jekk tħallsux u jekk tħallsu, kemm?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ftit taż-żmien ilu, il-management tal-Malta Shipbuilding ħass il-bżonn li l-popolazzjoni tal-klieb li kienu jiggerrew f`dak il-post tiġi kkontrollata.

In-numru kbir ta` klieb li kien hemm fit- tarzna kien qed ikun ta` periklu kemm għas-saħħa kif ukoll għas-sigurta` ta` l-istess ħaddiema u ta` nies ohra li kienu jżuru dan il-post.

Barra minn hekk, nies mhux magħrufa, kienu ħadu d-drawwa li jħallu klieb wara l- bieb tat-tarzna bit-tama li l-ħaddiema jieħdu ħsiebhom.

Meta xi xhur ilu l- Malta Shipbuilding talbet l-għajnuna ta` soċjeta` li tieħu ħsieb l- annimali, b`xorti ħażina ma setgħetx tgħin biex din il-problema tingħeleb.

Għaldaqstant il-management ħa d-deċiżjoni biex in-numru ta` klieb fit- tarzna jitnaqqas.

Sfortunatament din id-deċiżjoni ma ġietx esegwita b`mod għal kollox korrett.

Numru ta` klieb ittieħdu f`postijiet miftuħa fejn setgħu jgħixu fil-liberta`.

Din id-deċiżjoni, għalkemm meħuda b`intenzjoni tajba, setgħet ħolqot tbatija għal uhud minn dawn il-klieb u weggħet is- sentimenti ta` dawk li jħobbu l-annimali.

Sabiex il-ħsara kkawżata minn dan l-inċident tittaffa, saru laqgħat ma` rappreżentanti tal-ħaddiema li jieħdu ħsieb il-klieb li hemm fit-tarzna u ntlaħaq qbil fuq soluzzjoni umanitarja għal din il-problema.

Il-management iltaqa` wkoll ma' rappreżentanti ta` l-Island Sanctuary ta` Marsaxlokk li wiegħdu l-għajnuna tagħhom fil-kura tal-ħafna klieb li fadal fit-tarzna.

Min-naħa tagħha l-Malta Shipbuilding wiegħdet l-għajnuna tagħha biex din l- għaqda tkun tista` tagħti s-servizz tagħha lit-tarzna.

Saru wkoll arranġamenti biex numru żgħir ta' ħaddiema jitħallew jidħlu fit-tarzna fi tmiem il-ġimgħa biex jitimgħu l-annimali.

POSTA - PARCELS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex n-nies tal-Belt Valletta ma jistgħux jirtiraw parcels mill-Posta meta mill-posta ta' bliet u rħula oħra jistgħu?

Għaliex dawn iridu jmorru l-Marsa biex jirtiraw il-parcel post?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li għalissa, peress li l-Parcel Office jinsab il-Marsa, il-parcels iridu jiġu rtirati minn hemm.

EDUKAZZJONI - MAINTENANCE GRANTS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Mindu twaqqaf il-bord li qed jieħu ħsieb il-maintenance grants ta' l- istudenti post-sekondarji u teżjarji kemm-il darba ltaqa'?

Kemm iddeċieda dwar każijiet li kellu quddiemu b'talbiet minn studenti għal xi forma jew oħra ta' għajnuna?

B'liema ammont ta' flus?

Kemm għandu applikazzjonijiet pendenti quddiemu minn studenti?

Meta qed jaħseb li jkun ikkonsidra l-applikazzjonijiet kollha pendenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - KAROZZA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid minn min tintuża l-karozza tal-gvern bin-numru li qed jintbagħat separatament?

Għal-liema skopijiet u f'liema ħinijiet suppost tintuża?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-ebda karozza tal-gvern m'għandha dak in-numru msemmi.

SPTAR SAN LUQA - EMERGENCY LAB - TESTIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il test isiru kull 24 siegħa fl-Emergency Lab ta' l- iSptar San Luqa?

Jista' l-Ministru jgħid kemm bejn wieħed u ieħor joħorġu kuljum ambulanzi mill-Isptar San Luqa?

Kemm minnhom ikollhom porter?

Kemm imutu nies kull sena fl-iSptar San Luqa?

Kemm jiġu admitted nies ġos-swali mill-Casualty Department?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-laboratorju ta' l-emerġenza jsiru madwar 1900 test kull 24 siegħa.

Ikun hemm madwar 133 servizz ta' ambulanza kuljum.

Ma' kull ambulanza jkun hemm porter.

Matul l-1998 mietu 1518-il persuna fl-Isptar San Luqa.

Il-figura proviżorja għall-1999 hija ta' 1506.

In-numru ta' admissions fis-swali mid-Dipartiment ta' l-Emerġenza għas- sena 1999 kienu:-

|Kirurġij|8,053 | |a | | |Mediċina|11,894 | |Pedjatri|1,523 | |ja | |

NAXXAR - TRIQ IL-ĦANNEWIJA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Wara li l-Ministru jikkonsulta mar-Roads Department jista' jara meta se ssir it-Triq il-Ħannewija, Naxxar li għalkemm hi abitata b'diversi residenti li ilhom żmien joqogħdu hemm, għadha aktar tixbaħ wiċċ il-qamar milli triq ta' pajjiż li qed jaspira li jkun fl-Unjoni Ewropea?

Meta hu maħsub li ssir din it-triq?

Kemm hu stmat li tiġi tiswa?

Għaliex s'issa anqas biss għad hemm is-servizzi ta' utilities?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-triq ġiet spezzjonata u l- iżvilupp tagħha għadu lura ħafna.

ĦITAN TAS-SEJJIEĦ - TINDIF

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid minn Settembru 1998, liema kienu dawk l-areas li fihom saret tindifa tal-ħitan tas-sejjieħ minn tankijiet msadda u oġġett oħra, madwar Malta u Għawdex?

Kemm huwa stmat li tneħħew minn dan il-materjal?

X'qed isir minnu?

Kemm tressqu nies il-qorti jew ġew imħarrka għaliex ma neħħewx materjal bħal dan minn fuq il-ħitan tas-sejjiħ f'dan i-perjodu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li minn Settembru 1998 kien hemm diversi areas minn fejn tneħħew xi tankijiet imsadda u oġġetti oħra minn Malta.

Pero' l-areas li spikkaw l-aktar kienu s-Siġġiewi, Mġarr, Kirkop, Iklin, Fgura u limiti ta' Raħal Ġdid/Luqa.

Huwa stmat li tneħħew madwar erba' mitt oġġett, l-aktar tankijiet imsadda.

Dawn ġew mgħoddija lill-kuntrattur li qiegħed jgħaffiġhom bil- compactor.

Ma jirriżultax li tressqu nies il-Qorti jew ġew imħarrka għaliex ma neħħewx materjal bħal dan minn fuq il-ħitan tas-sejjieħ f'dan il-perjodu.

DIPARTIMENT TAD-DRENAĠĠ - SCIENTIFIC OFFICER

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Fl- isfond tad-diżgrazzja li grat fiċ-Ċirkewwa, jista' l-Ministru jgħid kemm ittieħdu kampunji mis-Scientic Officer tad-Dipartiment tad-Drenaġġ matul dawn l-aħħar 13-il xahar biex jissorvelja għal perikli li huma esposti għalihom ħaddiema bħal dawk li diżgrazzjatament tilfu ħajjithom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li s'issa ma kienx fil- kompitu tas-scientific officer tad-Dipartiment tad-Drenaġġ li jagħmel xogħol ta' health and safety.

DRENAĠĠ - SUSTANZI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittieħdu passi legali f'dawn l-aħħar 13-il xahar kontra nies li jbattlu ċertu sustanzi fid-drenaġġ kontra l-liġi ta' l-1993?

X'passi qed jittieħdu kontra dawk il-lukandi jew stabbilimenti oħra li jitfgħu ilma mielaħ tal-baħar fid-drenaġġ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kull meta ġew identifikati xi abbużi, s-sid jew l-operatur ġie mġiegħel jirranġa n-nuqqas li kellu fi żmien raġonevoli u jekk dan ma setax isir l-operatur ingħata l-fakulta' li jidħol fi ftehim volontarju bl-avukat tiegħu fejn intrabat li jagħmel ix-xogħol meħtieġ fi żmien kif ġie miftiehem.

Dan id-dipartiment ma joħroġ l-ebda permess biex jintuża l-ilma mielaħ tal- baħar bħala second class water.

MAGĦTAB - SKART PERIKOLUŻ

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Biex tiġi evitata xi diżgrazzja minnn xi splużjoni ta' gass, jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu jew qed jittieħdu matul l-aħħar sena, sabiex ma jiġix mormi skart perikoluż fil-Magħtab?

X'tip ta' sorveljanza qed issir biex materjal ta' dan it-tip ma jitremix hemm?

Kemm ittieħdu passi legali kontra nies li nqabdu jarmu skart tossiku, mħallat ma' skart ieħor mingħajr permess f'din il-miżbla, jew f'postijiet oħra?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-preżent, il-Magħtab hi s-sit fejn jintrema' l-parti l-kbira ta' l-iskart perikoluż.

Produtturi ta' skart perikoluż jenħtieġu li jinformaw id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent b'dan.

Dan id-dipartiment jinforma d- dipartiment li jopera l-Magħtab biex dan jieħu l-miżuri neċessarji skond il- każ.

Ma kienx hemm każi ta' persuni li nqabdu jħalltu skart tossiku ma' skart ieħor.

SPTAR SAN LUQA - SECURITY OFFICERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-security officers fl-isptarijiet jistgħux jintużaw ħalli jassiguraw l-ordni fil-parking tal-vetturi peress li bħalissa teżisti anarkija sħiħa b'mod partikolari fl-iSptar San Luqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-security guards fl-isptarijiet jieħdu ħsieb li l- parking tal-vetturi jsir bl-ordni.

Ma jirriżultax li hemm xi tip ta' "anarkija'' kif qiegħed jallega l-Onor.

Membru.

ŻABBAR - LIBRERIJA PUBBLIKA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar il-librerija pubblika f'Ħaż- Żabbar qabel din għaddiet f'idejn it-tmexxija tal-kunsill lokali, bħal per eżempju, numru ta' kotba għat-tfal, għall-kbar, b'liema lingwi u informazzjoni ta' interess għal pubbliku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li qabel ma' l-Librerija Pubblika f'Ħaż- Żabbar għaddiet f'idejn it-tmexxija tal-kunsill lokali, kien hemm 4463 ktieb li minnhom 2755 kienu kotba għall-adulti u 1708 kotba għat-tfal.

Dawn il-kotba kienu bil-Malti, Ingliż, Franċiż, Taljan u Ġermaniż.

L- ammonti ta' kotba b'kull ilsien imsemmi kienu kif ġej:

|Malti |1578 | |Ingliż |2847 | |Franċiż |25 | |Taljan |10 | |Ġermaniż |3 |

Informat ukoll li s-self ta' kotba minn din il-librerija fl-1999 laħħaq l- 14,179, jiġifieri żieda ta' 3479 ktieb fuq l-1998.

Fl-aħħarnett informat li bħalissa fil-librerija ta' Ħaż-Żabbar qed isiru l-preparamenti meħtieġa biex din tiġi komputerizzata.

Il-hardware diġa' ġie nstallat u qed tiddaħħal l-informazzjoni bibljografika tal-materjal kollu li hemm fil-librerija sabiex jiġi kompilat katalogu elettroniku.

KORDIN - ĠIBJUN - LEAKAGES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13491?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li ma jidher li hemm ebda ħsarat fin- network ta` madwar il-gibjuni msemmija.

Tajjeb jingħad li bħalissa l- gibjuni ta` Kordin li, effettivament huma tnejn, huma battala biex issirilhom manutenzjoni estensiva.

MEU - ASSOCIATE CONSULTANT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu s-salary scale għal associate consultant li qed tirreklama li trid timpjega bħalissa l-Management Efficiency Unit?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li fil-każ tal-pożizzjoni ta' associate consultant mal-Management Efficiency Unit m'hemmx salary scale iżda band ta' salarji.

Skond il-kompetenza u l-esperjenza tal-persuna magħżula jkun miftiehem salarju fl-aħħar stadju tan-negozjati tal-kuntratt.

TRAFFIC CONTROL BOARD - VIBES

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jikkonsidra l-Ministru li jpoġġi talba lit-traffic control board sabiex fil-viċinanza tal-Vibes isiru xi forma ta' prekawzjonijiet, kemm għat-traffiku kif ukoll għall-pubbliku, sabiex jiġi assigurat safe crossing min-naħa għal oħra ta' din it-triq traffikuża?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lill- Bord għall-Kontroll tat-Traffiku biex jara x'jista' jsir.

B'KARA - TRIQ SANTA RITA - TOROQ

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Billi din is-sena jaħbat iċ-ċentinarju ta' Santa Rita, jista' l-Ministru jagħti struzzjonijiet biex Triq Santa Rita, Birkirkara, tiġi rranġata billi l-pelligrinaġġ ta' Santa Rita se jgħaddi minn din it- triq u barra minn hekk meta tagħmel ix-xita din it-triq tkun ta' inkonvenjent għar-residenti u dawk li jużaw din it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq ħareġ sejħa għal offerti biex jinbeda x-xogħol f'dawn it-toroq.

B'KARA: TAL-QATTUS - TOROQ

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti struzzjonijiet biex it-toroq f'Tal-Qattus, Birkirkara, jiġu rranġati billi, kif naħseb li jaf hu stess, it-toroq f'dan l-estate, speċjalment Triq Dr Paul Borg Olivier, jinsabu fi stat diżastruż?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq diġa' ħa passi biex jipprepara s-schedules tax-xogħol li jrid isir f'toroq ġodda f'din l-area, u t-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant qegħdha nkluża ma' dawn it-toroq.

SPTAR MONTE CARMELI - SERQ TA' SIMENT/LUMINATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13307, jista'l-Ministru jwieġeb il- mistoqsija in konnessjoni mar-rapport li deher fil-ħarġa ta' l-"KullĦadd" tad-9 ta' Frar, 2000 li diġa' rċieva kopja tagħha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nerġa' niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li l-KullĦadd ma ħarġitx fid- 9 ta' Frar, 2000.

DIPARTIMENT TAL-KONSUMATUR - RAPPORTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ilmenti/rapporti li għadhom pendenti quddiem id-dipartiment tal-konsumatur?

Jista' jgħid kemm ilhom pendenti dawn ir-rapporti u kemm hemm personnel mad-dipartiment li jieħdu ħsieb l- investigazzjoni ta'dawn ir-rapporti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li sad-9 ta` dan ix-xahar kien hemm sebgħin ilment pendenti quddiem id-Dipartiment ghall-Affarijiet tal- Konsumatur.

Minn dawn l-ilmenti, tnejn ilhom pendenti mill-1998, 43 mill- 1999 u 25 mis-sena kurrenti.

Fil-prezent id-dipartiment ghandu tmien impjegati konnessi ma` l- investigazzjoni ta` l-ilmenti.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jintervjeni fil-każ ta' persuna anzjana li l-partikolaritajiet tal- każ qed jintbagħtu separatament u li għandha bżonn operazzjoni u għad m'għandhiex appuntament u tinsab miġugħha ħafna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif diġa' għedt f'risposti preċedenti, dan l-aħħar inġibditli l-attenzjoni mil-legal advisor biex informazzjoni tingħata biss, jekk il-persuna li dwarha qed issir id-domanda, tagħti l-kunsens espress tagħha bil-miktub.

Il-kunsens irid jispeċifika liema informazzjoni għandha tingħata.

Tali kunsens għandu jiġi mgħoddi mad-domanda.

DJAR - PROBLEMI B'ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li ssir spezzjoni fuq post, li l-partikolaritajiet tiegħu jidhru separatament minn din il-mistoqsija, minħabba li qiegħed ikun hemm problema bl-ilma jqattar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għal azzjoni meħtieġa.

RAĦAL ĠDID - TELEPHONE BOX

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li ssir telephone box fi Triq Għajn Dwieli, Raħal Ġdid, minħabba li hija ta' bżonn għal numru ta' ħaddiema tat-tarzna u residenti ta' dik l-area?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

VAT - REFUND

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jara li l-persuna, li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħat separatament, tingħata refund tal-VAT wara xiri ta' van għal persuna b'diżabilita'?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-applikazzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant qed tiġi pproċessata.

BORMLA: TRIQ HANOVER - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsijiet parlamentari numru 13616?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li x-xogħol tat-tħaffir u tqegħid ta` kanen fi Triq Hannover, Bormla beda fl-aħħar ġimgħa ta` Jannar li għadda.

Fl-ewwel ġimgħa ta` dan ix-xahar sar il-pressure testing u d-disinfezzjoni tal-kanen il-ġodda u fit-tieni ġimgħa bdew jitqabbdu s-servizzi tad-djar mal-kanen ġodda.

Din hija l-proċedura normali f`dan it-tip ta` xogħol.

GĦAQDIET KULTURALI - KONTRIBUZZJONIJIET FINANZJARJI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 11934 li saret fit-3 ta' Diċembru, 1999 u li għadu ma tax tweġiba għaliha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 11934 li ingħatat f'Seduta Nru. 216.

SAĦĦA - PRINCIPAL RADIOGRAPHER

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi f'Ottubru ta' l-1999 saru interviews għal post ta' principal radiographer u għaddew ħamsa u billi s'issa saru biss tnejn, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li t-tlieta l-oħra li għaddew isiru kif qed jitolbu l-UĦH u l-GWU u d-direttur ġenerali?

Billi jidher li hemm post u vacancies għalihom, hemm il-ħsieb li dawn isiru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-Manpower Plan tad-Diviżjoni tas-Saħħa, inħatru żewġ Principal Radiographers.

Bħalissa m'hemmx vakanzi aktar f'dan il-grad.

Qed isiru diskussjonijiet mal-unions kkonċernati biex jintlaħaq ftehim dwar xi żieda ta' postijiet fil-gradi paramediċi, nkluż dak ta' principal radiographer.

ZABBAR - TRIQ LABOUR - DAWL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara jekk huwiex possibbli li l-Enemalta tinvestiga għaliex il-vultaġġ fi Triq Labour, Zabbar, qed jitbaxxa għal-livell ta' 180- 190 volts meta jien informat li għandu jkun 250 volts, bil-konsegwenza li qed isiru ħsarat f'apparat elettroniku?

Possibbli jsiru investigazzjonijiet u din is-sitwazzjoni tiġi rimedjata bla dewmien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex jiġi stabbilit x`qed jikkawża l-waqgħa fil- vultaġġ u eventwalment jittieħdu l-passi meħtieġa sabiex is-sitwazzjoni tiġi rranġata.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - KONSULENTI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13128 li hija ta' importanza biex jintwera kif u b'liema serjeta' qed jitmexxew is-servizzi tas-saħħa llum?

Jista' jirrispondi l-mistoqsija kollha billi nħoss li hija ta' interess għal membri tal-Kamra u tal-poplu kollu?

Jista' jara li ħadd ma jevadi l-konsegwenzi ta' din il-mistoqsija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba tiegħi għall- mistoqsija parlamentari numru 13479.

ŻEJTUN - TRIQ IL-PRESIDENT ANTON BUTTIGIEG

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min mar jiżbogħ id-double lines f'parti ta' Triq il-President Anton Buttigieg, iż-Żejtun, meta marru u fuq struzzjonijiet ta' min?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li f`Diċembru li għadda l-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku rċieva talba mill-Kunsill Lokali taż-Żejtun biex isiru d-double yellow lines li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

Fit-18 ta` Jannar, 2000 uffiċjali tal-bord marru fil-post biex jikkonsidraw it-talba u sabu li l-linji kienu diġa miżbugħa.

Il-bord mhux f`pożizzjoni li jgħid min zebgħah il-linji in kwestjoni.

WIED IL-GĦAJN: TRIQ IL-MAĦSEL - TARMAC

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tiġi rranġata u tingħata t-tarmac Triq il-Maħsel, Wied il-Għajn?

Kemm-il triq ġiet asfaltata u/jew irranġata f'Wied il-Għajn minn wara l- aħħar elezzjoni u kemm intnefqu flus fl-istess perjodu fuq toroq f'Wied il- Għajn?

Liema toroq se jsiru tul s-sena 2000 f'Wied il-Għajn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li Triq il-Maħsel ġiet spezzjonata flimkien ma` toroq li hemm bżonn jiġu asfaltati f`Wied il-Għajn.

Diġa' ħarġu sejħiet għal offerti għal xogħlijiet f`diversi toroq li fil- każ ta` Triq il-Menħir diġa' tqabbad kuntrattur għaliha.

Peress li x- xogħol għadu qiegħed jiġi ppjanat mhux possibbli li għalissa tingħata l- informazzjoni dwar kemm il-triq se tiġi asfaltata din is-sena f`Wied il- Għajn.

Ninsab informat li d-Dipartiment tat-Toroq m'għamilx toroq f`Wied il- Għajn mill-elezzjoni `l hawn, iżda peress li kien hemm xogħol mill- Ministeru ta` l-Ambjent bħala parti mix-xogħol ta` l-`Embellishment`, l- Onor. interpellant hu mitlub jirriferi din il-parti tal-mistoqsija lill- Ministru kkonċernat.

VAPUR CHIOS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi precautions qed jittieħdu għal possibbilta' li l-vapur Chios jegħreq u joħroġ iż-żejt u d-diesel fil- baħar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Awtorita` Marittima qed tieħu l- passi neċessarji biex tiddisponi mill-vapur.

KUNSILLI LOKALI - FONDI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' l-allokazzjoni tal-fondi lill-kunsilli lokali għas-snin 1999 u 2000?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 13719.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn il- persuna li applikat u ġiet reġistrata bin-numru 12520 mad-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali u li hija ħandikappata, għadha ma ġietx mogħtija akkomodazzjoni u dan meta l-applikazzjoni ġiet intavolata fis-sena 1995?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għalfejn fil-każ ta' din il- persuna anqas l-inspection għadha ma saret?

Jista' jgħid għalfejn dan il-każ ma ġiex ittrattat bl-urġenza li ġew biha ttrattati każi oħra li nqdew fi ftit ġranet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni qed tkun ikkonsidrata flimkien ma' dawk l-oħra li iridu pjan terran fil-Birgu biss.

NAXXAR - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 2666, jista' l- Ministru jgħidilna fiex waslu x-xogħlijiet ta' drenaġġ u ta' surfacing fi Triq Andrea Debono, in-Naxxar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li wara li sar studju biex isir id-drenaġġ f'dawn l-inħawi nstab li din it-triq tifforma parti minn numru ta' toroq li s-sistema tad-drenaġġ tagħhom iridu jaqgħu ġo pumping station.

Dan ifisser li din hija skema ta' extensions ta' drenaġġ mhux normali.

Rigward il-pumping station, ittieħdu proċeduri biex tiġi esproprjata l-art fejn se ssir din il-pompa.

Qegħdin jittieħdu passi wkoll biex tinħareġ offerta għal dawn l-estensjonijiet.

Rigward xogħol ta' surfacing ta' l-istess triq, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 15959: meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t- talba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dettalji mitluba jingħataw biss meta l-Onor.

Interpellant jipproduċi awtorizzazzjoni bil-miktub mingħand l-applikanti konċernati peress li din l-informazzjoni hija waħda strettament konfidenzjali.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 14447: meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t- talba?

ONOR.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 16151: meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t- talba?

ONOR.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni numru 14362: meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; kemm kellha punti; u x'kienet ir-raġuni wara t- talba?

ONOR.

KUMITATI GĦAR-RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu f'pagi u f'allowances iċ-chairpersons, il-membri u l-kordinaturi tal-kumitati għar-riabilitazzjoni tal-Belt, Kottonera u Imdina f'dawn l-aħħar ħames snin (jew inkella minn meta ġew iffurmati fil-każ ta' dawk li m'ilhomx ħames snin)?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-unika persuna li titħallas huwa l-Kordinatur tal-Valletta Rehabilitation Project, Cottonera Rehabilitation Project u ta' l-Imdina Rehabilitation Project.

Din il-persuna tħallset hekk:

Sena Salarju Allowance Lm Lm --------------------------------------------------- 1995 5,774.254 9.75 1996 5,822.998 26.00 1997 5,910.752 20.58 1998 5,798.004 220.00 (Inc. Bonuses & Collective Agreement) 1999 5,889.000 623.00 (Inc. Bonuses & Collective Agreement)

SKEJJEL - SKOLA TAR-RESTAWR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti fl-iskola tar-restawr?

Jista' jgħid kemm kien hemm applikanti biex jidħlu f'din l-iskola?

Jista' jgħid fuq liema kriterji ntgħażlu l-istudenti li hemm illum?

Jista' jgħid kemm hemm għalliema fl-istess skola?

Kemm kien hemm applikanti biex jgħallmu f'din l-iskola?

Fuq liema kriterji ntgħażlu l-għalliema li hemm illum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Waqt li nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlametari 11107, 10965, 10416, 11565 u 11541, informat ukoll li bħalissa hemm:-

a) 16-il studenti isegwu l-kors ta' erba' snin li jwassal għad-degree fil- Conservation and Restoration Studies

b) 60 studenti li qegħdin jagħmlu l-kors preparatorju għall-eżamijiet tad- dħul li jmiss.

Kulmin applika għall-kors preparatorju kien aċċettat.

SKEJJEL - TFAJLIET PREGNANT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti tfajliet li qegħdin jistennew tarbija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti tfajliet li qegħdin jistennew tarbija, skond l-iSchoolgirl Mother's Unit huwa n-numru ta' dawk li għamlu kuntatt jew li ġew riferuti għal din il-unit.

In-numru ta' studenti taħt is-16-il sena huwa ta' 10.

In-numru ta' studenti li jattendu skejjel post-sekondarji bejn is-16-il sena u t-18-il sena huwa ta' 6.

In-numru ta' tfajliet bejn is-16-il sena u t-18-il sena li waqfu mill- iskola jew mix-xogħol huwa ta' 22.

WIED IL-GĦAJN - DAWL

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara għaliex il-familji li joqogħdu fi Triq ta' l-Għargħar, Wied il-Għajn, għadhom mingħajr bozza wara li dawn marru jilmentaw bosta drabi - kien hemm anke inċidenti minħabba li din l-area tinsab fi dlam ċappa - mal-kunsill lokali?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta` l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex jiġi mistħarreġ, u jekk ikun il-każ, jittieħdu l-passi meħtieġa.

RAĦAL ĠDID/FGURA - TINDIF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 13407?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fil-programm ta` xogħlijiet għal din is-sena li fasslet il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma, m`hemmx inklużi x-xogħlijiet imsemmija fil-mistoqsija.

GĦAJNUNA SOĊJALI - REVIŻJONI TA' KERA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li ssir reviżjoni tal-kera biex jingħata s-sussidju lill-persuna li l- partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija parlamentari u li tinsab tgħix bl-assistenza soċjali u għandha tliet itfal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-persuna indikata imissha issirilha reviżżjoni tas-sussidju tal-kera f'Ġunju li ġej u dan jinħadem fuq id-dħul tagħha matul l-1999.

PERSUNI B'INVALIDITA'

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta persuna tgħaddi bord mediku fuq bażi ta' invalidita' permanenti, x'miżuri jieħu d- dipartiment sabiex kull liċenzja li jista' jkollha dik il-persuna ma tibqax aktar valida?

Kemm inqabdu persuni mill-ispettorat tad-dipartiment fis- snin 1998 u 1999 li kienu qed jaħdmu waqt li kienu ġew boarded out indefinittivament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma l-Onor.

Membru li l-pussess ta' xi liċenzja maħruġa mill-Kummissarju tal-Pulizija biex tmexxi kummerċ jew negozju ma ttellifx id-dritt ta' persuna għal Pensjoni ta' l-Invalidita', sakemm dik il-persuna li tkun intitolata għal-Pensjoni għal-Invalidita' ma tkunx qed tagħmel xogħol bi qliegħ permezz ta' din il-liċenzja.

Biex ma jiġix duplikat xogħol, fejn ikun jinħtieġ investigazzjoni dwar xogħol li jkunu qed jagħmlu persuni waqt li jkunu jirċievu Pensjoni ta' l- Invalidita', din issir mill-ispettorat tal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ fuq talba tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Kemm-il darba persuna tinstab li qegħda taħdem waqt li tirċievi l- Pensjoni ta' l-Invalidita', il-pensjoni titwaqqaf minnufih u l-ħlas li jkun sar żejjed jintalab mill-persuna kkonċernata.

Id-dipartiment ma jżommx statistika ta' kemm twaqqfu pensjonijiet minħabba r-raġuni msemmija.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'tista' tagħmel persuna li għalkemm hi sid ta' darha mhijiex f'pożizzjoni finanzjarja li tagħmel it-tiswijiet neċessarji u se tispiċċa bis-saqaf jaqa' fuqha?

Jaf il-Ministru li din il-persuna lanqas biss tista' tapplika għal akkomodazzjoni alternattiva, peress li hija sid tal- proprjeta' u se jkollha tibqa' f'din id-dar li tinsab fi stat perikoluż bil- perikoli kollha li dan iġib miegħu?

Dettalji ta' din il-persuna qed jintbagħtu separatament.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna indikata tista' tapplika taħt l-iskema 2 ta' l-Awtorita' tad-Djar fejn tkun tista' tibbenefika minn għotja sa Lm1800 u self sussidjat sa Lm4000 biex tagħmel ix-xogħolijiet neċessarji.

ŻEBBUĠ - SPEZZJONIJIET TA' IRZIEZET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il spezzjoni saret fil-farms fl-area ta' Ħaż-Żebbuġ mill-health inspectors tal-lokal?

F'liema dati saru matul is-snin 1998 u 1999 u Jannar 2000?

X'inhuma l-irregolaritajiet li nstabu f'kull spezzjoni ta' dawn il-farms?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ġejt informat li matul iż-żmien indikat saru b'kollox 26 spezzjoni f'diversi rziezet wara xi lment.

Minn dawn 11 saru fl-1998, 12 saru fl-1999 u 3 saru f'Jannar 2000.

Il-parti l-kbira ta' dawn l-ilmenti kienu jirrigwardjaw problemi tad- drenaġġ.

Ħafna minn dawn l-ilmenti ma kienux ġustifikati waqt li f'każi oħra sar ix-xogħol biex jitneħħa l-inkonvenjent.

L-areas ta' Wied Qirda, Wied il-Baqqiegħa u Wied il-Kandlora, fejn jinstabu l-akbar numru ta' rziezet jiġu spezzjonati regolarment bħala rutina u partikolarment minħabba xi żbroff ta' drenaġġ mill-fosos ta' dawn l-irziezet.

Spetturi tas-Saħħa jagħmlu spezzjonijiet ta' rutina fl-irziezet tal- bhejjem tal-ħalib billi dawn jiġu liċenzjati mid-Dipartiment tas-Saħħa.

Rigward l-irziezet tal-majjali dawn huma liċenzjati mid-Dipartiment tal- Agrikoltura, u għaldaqstant spezzjonijiet isiru minn uffiċjali ta' dan id- dipartiment.

ŻEBBUĠ - FARMS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' farms li huma stabbiliti f'Ħaż-Żebbuġ li huma reġistrati mad-dipartiment ta' l- agrikoltura?

Għal liema operat dawn il-farms huma liċenzjati?

F'liema areas jinsabu u x'inhu l-indirizz uffiċjali (jew isem) ta'kull farm?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Tlabt lil uffiċjali tad-dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi biex jiġbru l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

Kif tinġabar ngħaddihilu.

KOTTONERA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li ftit ilu l-Ministru qal li beda l-proġett tal-kumpless sportiv fil-Kottonera, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li d-disinn finali lanqas għadu wasal fuq il- mejda tiegħi m'iniex f'pożizzjoni inpoġġi d-dokument fuq il-Mejda tal- Kamra.

DRENAĠĠ - BINI TA' KAMRA

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tiswa biex tinbena kamra għal pompi tad-drenaġġ bis- sump u l-pompi nklużi?

Xi kemm qed ikun il-konsum tad-dawl li jintuża f'kamra tad-drenaġġ bħal dik fuq imsemmija?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Biex l-Onor.

Interpellant ikun jaf kemm tiswa kamra għall-pompi tad-drenaġġ, bis-sump u l-pompi nklużi, jrid jagħti indikazzjoni ta' kemm trid tkun kbira din il-kamra u x'volum ta' drenaġġ trid tkopri.

Mingħajr dawn id-dettalji, huwa mpossibbli biex wieħed joħroġ stima għax il-prezz jista' jvarja minn ftit eluf għal eluf kbar skond id- daqs tal-pumping station.

PULIZIJA - MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' membri fil-korp tal-pulizija li marru jagħtu d-demm matul dawn l-aħħar sentejn, xahar b'xahar?

Jikkonferma l-Ministru li dan l-aħħar fil-korp tal-pulizija ġew introdotti miżuri ġodda ma' dawk il-membri li jagħtu d-demm, cioe' li jingħataw permess biss jekk ikunu first watch biss?

X'effetti qed iħallu miżuri bħal dawn fuq l-għoti tad-demm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li kull meta l-Korp tal-Pulizija jiġi nformat li jkun meħtieġ id-demm, jiġu notifikati l-għasses u s-sezzjonijiet kollha tal-Pulizija, sabiex min ikun jista` jmur jagħti d-demm.

Din il- proċedura ilha tkun segwita u ma ġietx midbula.

Ninsab informat ukoll li ma tinżammx statistika dwar kemm-il darba membri tal-Korp imorru jagħtu d- demm.

DJAR - BORD TAL-KERA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista'l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l- membri fuq il-bord li kien twaqqaf fi żmien amministrazzjoni Laburista dwar il-kera?

Kemm-il darba ltaqa' dan il-bord?

X'kienu r-rakkmandazzjonijiet tiegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din il-mistoqsija se tingħata f'xi seduta oħra.

TILWIEM INDUSTRIJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew reġistrati tilwiem industrijali, sena b'sena, matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tilwim industrijali, sena b'sena matul dawn l-aħħar għaxar snin kienu kif ġej:

|1989 |68 | |1990 |66 | |1991 |54 | |1992 |43 | |1993 |75 | |1994 |70 | |1995 |61 | |1996 |46 | |1997 |60 | |1998 |72 | |1999 |92 |

ETC - IMPJEGATI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' l-impjegati kollha ta' l-ETC?

Jista' jgħid x'inhi l- paga ta' kull ħaddiem u x'inhuma l-fringe benefits?

Jista' jgħid liema huma dawk il-ħaddiema li daħlu jaħdmu fl-ETC mill-5/9/98 'il hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru trid ċertu żmien sabiex tinġabar u għalhekk.

Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJIEGI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema tilfu xogħlhom mill-5/9/98 'il hawn?

Jista' jispeċifika f'liema settur kienu jaħdmu dawn il-ħaddiema qabel ma tilfu xogħlhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella ta' kemm ħaddiema tilfu xogħlhom xahar b'xahar minn Settembru 1998 sa tmiem Diċembru 1999 maqsumin f'setturi kif mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Irrid niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li din l-istatistika trid tinqara fid-dawl ta' kemm persuni oħra sabu mpjieg fis-setturi konċernati kif ukoll man-numru sostanzjali ta' impjiegi ġodda li nħolqu fis-settur privat matul il-perijodu minn Settembru 1998 sa Diċembru 1999.

Parti minn din it-tweġiba kienet diġa' ġiet imwieġba fil-mistoqsija parlamentari numru 7561.

DJAR - KAŻ TA' RICCARDO CESARE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 13113 fejn ġie mistoqsi x'kienu d- diffikultajiet li kellu l-Gvern Nazzjonalista meta ddeċieda li ma jwaqqgħax il-blokki ta' flats fejn kien joqgħod is-Sur Riccardo Cesare fil-Furjana?

Jista' jgħidilna file number ta' dawk l-inkwilini li kienu jgħixu f'dan il- blokk u li rrifjutaw post alternattiv?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

SERVIZZ PUBBLIKU - KOPERATTIVI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi ħaddiem, f'xi dipartimenti, li wrew ix-xewqa li jiffurmaw koperattivi bejniethom?

Jista' jgħid minn liema dipartimenti ġew u jekk it- talba tagħhom ġietx aċċettata?

Liema servizz xtaqu joffru permezz tal- koperattivi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lil-Onor.

Interpellant li bħalissa jeżistu tliet koperattivi reġistrati tal-Gvern,

Dawn huma:

Koperattiva tat-Tabelli u Sinjali tat-Traffiku 2.

Koperattiva tal-Mastrudaxxi

(Dawn jaqgħu taħt id-Dipartiment tas-Servizzi u Manutenzjoni)

Koperattiva linen service Soċjeta' Limitata

(Din il-koperattiva taqa' taħt id-Dipartiment tas-Saħħa)

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li hemm talba mid-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni li bħalissa d-diskussjonijiet jinsabu fi proċess avvanzat, kif ukoll jeżisti proċess ieħor fi stat preliminari mad-Dipartiment ta' l- Agrikoltura.