MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 659 L-Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 659

L-Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.03 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2001

WERREJ

MINUTI 742

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 742

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IL-ĦAMES JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD 747

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI.

(IT-TIELET QARI)

ANIMAL WELFARE BILL (THIRD READING) 774

AĠĠORNAMENT 774

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 775

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 658 li saret fl-4 ta' Diċembru, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MELLIEĦA - LANDSCAPING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Issa li l- gvern ħabbar fil-budget li se jsir landscaping aħjar tal-pajsaġġ, jista' l- Ministru jara li parti mill-flus ivvotati għal dan il-għan jmorru sabiex isir l-embellishment meħtieġ fil-qasam tad-djar Ta' Pennellu, fil-Mellieħa?

Fid-dawl li matul dawn l-aħħar tmien snin il-kunsill lokali tal-Mellieħa ħalla l-embellishment f'dawn l-inħawi abbandunat u hekk se jkompli jagħmel minħabba li għandu djun kbar, jista' l-Ministru ġentilment jawtorizza li dawn ix-xogħolijiet isiru immedjatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru għall- Ambjent): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall- mistoqsija parlamentari nru.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li jien kont għamilt din il-mistoqsija lill- Ministru responsabbli mill-qasam ta' l-agrikoltura, lill-Ministru responsabbli mill-ambjent u lill-Ministru responsabbli mill-politika soċjali u dawn fit-tweġiba tagħhom kollha rriferewni għal xi ministeru jew dekasteru ieħor, jista' l-Ministru jgħidli lil min għandi nindirizza din id- domanda?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ovvjament m'għandix dawn id-dettalji, pero` meta wieħed qed jitkellem dwar embellishments f'areas differenti jrid iżomm quddiem għajnejh li l-flus li jiġu vvotati għal dan il-għan jiġu mifruxa madwar il-pajjiż kollu biex kulħadd ikun jista' jgawdi minnhom.

Jien naħseb li din id-domanda għandha tiġi mwieġba mill-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma peress li l-gvern ukoll ħabbar numru ta' proġetti għal-landscaping tal-pajsaġġ u peress li huwa normali li l- embellishment fil-qasam tad-djar ikun responsabbli għalihom id-dipartiment tal-housing u se mai d-dipartimenti tal-kunsilli effettivament jiddeċiedu huma fuq il-proġetti tal-budgets tagħhom, jista' jagħti l-każ li din il- mistoqsija għandha tmur ukoll lid-dipartiment tal-housing?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiena nista' nitkellem mill-esperjenza li għandi fil-kunsill lokali tan-Naxxar.

L-embellishment li sar fil-housing estates tan-Naxxar sar primarjament b'kollaborazzjoni bejn il-kunsill lokali u l- ministeru tal-politika soċjali u ovvjament għalhekk qiegħed ngħid lill- Onor. Farrugia biex jirriferi lill-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali, pero` dan qiegħed ngħidu mill-esperjenza tiegħi.

Jekk l-Onor.

Interpellant irid aktar dettalji jkun aktar xieraq jekk jistaqsi bil-miktub lill-ministru nkarigat mill-kunsilli lokali dwar kemm jilħaq ċertu vot ta' flus.

MELLIEĦA - BDIEWA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li t-triq li jużaw il-bdiewa fl-inħawi ta' Ġebel Inbark fl-irdum tal-Qammiegħ, fil-Mellieħa hija mudlama u qed tikkawża diffikultaijiet minħabba l-fatt li qed jidlam kmieni, jista' jara li tiġi stallata bozza ġdida ħalli jkun evitat kull perikolu għall-istess bdiewa?

Jekk fl- affermattiv meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ikun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku fit-talba tiegħu.

MELLIEĦA - IRDUM IL-QAWWI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li t-triq li jużaw il-bdiewa li tagħti għall-Irdum il-Qawwi, fl-Aħrax tal-Mellieħa, tinsab fi stat ħażin u qed tikkawża inkonvenjent kbir għall-istess bdiewa, jista' l-Ministru jara li din tiġi rranġata?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jippreżenta pjanta lit- taqsima ta' l-agrikoltura u żvilupp rurali biex jispeċifika liema triq jixtieq li tiġi rranġata biex din tkun tista' tiġi kkonsidrata mal-lista ta' talbiet għat-tiswija ta' toroq tal-bdiewa.

Bħalma jaf kulħadd, id-dipartiment tal-biedja għandu vot żgħir li nippruvaw inġebbduh kemm jista' jkun biex ċerti areas u toroq rurali li jintużaw mill- bdiewa fil-kampanja, jiġu asfaltati u cioe` jiġu mgħoddija bil-qatran għalkemm in-norma hi li d-dipartiment jipprovdi l-concrete u l-bdiewa li jużaw din l-istess mogħdija, jiftehmu bejniethom biex dak il-concrete jwittuh huma għal livell aċċettabbli biex ikunu jistgħu jgħaddu bl-inġenji li jintużaw fir-raba`.

Jien nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jgħaddi s- site-plan tal-mogħdija li qed jirriferi għaliha lin-nies konċernati ħalli din tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, xtaqt nagħmel punt ta' kjarifika u mistoqsija fl-istess ħin.

It-talbiet li għamlu l-bdiewa f'dan ir-rigward – kemm rigward l-Irdum il-Qawwi fl-Aħrax tal-Mellieħa kif ukoll rigward Ġebel lnbark - saru lill-uffiċċju ta' l-extension service.

Jista' l-Ministru jivverifika għal aktar informazzjoni min-naħa tiegħu dwar dawn it-talbiet?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, fil-mistoqsija hemm imsemmija t-triq li jużaw il-bdiewa li tagħti għall-Irdum il-Qawwi fl-Aħrax tal-Mellieħa.

L- aħjar ħaġa hi li din il-mogħdija tiġi mmarkata fuq site-plan permezz ta' highlighter bl-isfar sabiex it-tekniċi tad-dipartiment jindunaw għal-liema area qegħdin nirriferu, ikunu jistgħu jikkalkulaw l-ammont ta' concrete neċessarju - jieħdu t-tul, il-wisa' u l-ħxuna li normalment tingħata t-triq – u tkun tista' ssir stima ta' l-ammont ta' concrete li hemm bżonn.

Imbagħad ovvjament tkun tista' toħroġ l-istima tal-finanzi.

Nispera li fit- futur immedjat din it-talba tiġi milqugħa u attwata.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI TA' L-SKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li tilfu l-benefiċċji soċjali ta' l-SKA matul l-aħħar ħames snin sena b'sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' persuni li għal xi raġuni jew oħra twaqqfitilhom l-għajnuna għall-mard kien hekk:

Fl-1997 kien 930, fl-1998 kien 1033, fl-1999 kien 1068, fl-2000 kien 1600 u bejn Jannar u Ottubru ta' l-2001 kien 1205.

HOUSING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex il-familja residenti fl-indirizz li qed jintbagħat separatament qed tiġi nformata li m'huwiex possibbli li tixtri l-appartament tagħha minħabba problemi dwar it- titolu ta' l-art meta mbagħad fl-istess block hemm familja li xtrat l- appartment b'arranġamenti ma l-Awtorita` tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Qabel ma tbigħ xi proprjeta` tal-gvern lill-inkwilini rikonoxxuti, l-Awtorita` tad-Djar titlob il-permess meħtieġ mid-dipartiment ta' l-artijiet.

Ninsab informat li fil-każ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant, fejn sar il-bejgħ f'Diċembru 1992, l-imsemmi dipartiment kien informa lill-awtorita` li setgħet tmexxi bil-bejgħ ta' l-appartament.

Sussegwentement ġie ppubblikat l-Avviż Legali li juri li l-appartament ġie trasferit lill- Awtorita`.

Fil-każ l-ieħor fejn ma sarx il-bejgħ, id-dipartiment ta' l-artijiet informa lill-Awtorita` li l-appartament in kwestjoni kien mibni fuq art li tappartjenti lil fondazzjoni reliġjuża u għalhekk, sakemm jiġi stabbilit jekk il-gvern huwiex is-sid jew huwiex biss amministratur ta' dik l-art, ma kienx rakkmandat li bini fuq dik l-art jinbiegħ.

Għaldaqstant il-bejgħ ta' dan l-appartament ma setax isir.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Napprezza t-tweġiba tal-Ministru Deguara imma peress li l-każ issa ilu pendenti sa mill-1992, jista' l-Ministru jgħid x'miżuri qed jittieħdu biex forsi tinstab soluzzjoni?

Irrid infakkar li hawnhekk qed nitkellmu dwar żewġ appartamenti li jinsabu fl-istess sular u fl-istess block.

Għandi nifhem li fil-file forsi hemm riferenza għal xi teknikalita` li biha jitħaffu l-proċeduri sabiex dawn l-inkwilini jkunu jistgħu jixtru l- appartament tagħhom kif awtorizzat mill-istess Awtorita` tad-Djar?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru tas-Saħħa.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, m'għandix risposta dettaljata għall- query li qed iqajjem l-Onor.

Farrugia.

Jidher li l-kriterji dwar jekk isirx bejgħ jew le huma stabbiliti u ma naħsibx li hemm lok fejn wieħed iqajjem xi dubji.

Għalkemm hawnhekk m'għandix id-dettalji li qed jitlob l-Onor.

Farrugia, għadhom kif informawni li l-qasma bejn ħabel u ieħor tgħaddi eżattament minn nofs Block D u din tista' tispjega għaliex nofs il-bini jista' jinbiegħ u n-nofs l-ieħor ma jistax jinbiegħ.

Filwaqt li nemmen li hemm raġuni valida għaliex fuq l-istess sular hemm appartament li seta' jinbiegħ filwaqt li ieħor ma setax, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel domanda bil-miktub lill-ministru konċernat.

ENEMALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jkun hemm dawl adegwat fi Sqaq A/1 MRUZ, Triq San Franġisk, ir-Rabat peress li fil-preżent hemm ħafna dlam li kien kaġun ta' diversi waqgħat ta' anzjana ta' 82 sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'inhi l-policy tal-korporazzjoni Enemalta f'ċirkostanzi ta' din ix-xorta fejn anzjani li jkunu ta' eta` kbira, bħal fil-każ ta' din l-anzjana, ikunu ilhom jistennew dan it-tip ta' servizz għal numru ta' snin?

Jista' jara x'qed jikkawża dan id-dewmien?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naturalment il-gvern huwa mpenjat biex jgħin liċ- ċittadini kollha, b'mod partikolari lil dawk li jkollhom xi bżonnijiet speċjali u lill-anzjani.

Wieħed irid jara x'inhu dan il-każ partikolari.

Kif kulħadd jaf, id-dwal ta' ħafna lokalitajiet bħalissa qed jgħaddu f'idejn il-kunsilli lokali u wieħed irid jara jekk tkunx saret it-talba għal dawn id-dwal.

It-talbiet għad-dwal huma driven mill-kunsilli lokali, jiġifieri huma jagħmlu t-talbiet fejn jixtiequ li jkun hemm imdawwal fil- lokalitajiet tagħhom.

Naturalment il-kunsilli lokali jħarsu wkoll lejn il- ħteġijiet taċ-ċittadini l-aktar anzjani u jagħtuhom l-attenzjoni xierqa.

Dwar dan il-każ ma nistax ngħid aktar ħlief li se ssir l-investigazzjoni u naraw jekk huwiex il-każ li l-isqaq imsemmi jiġi mdawwal aktar.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato, domanda supplimentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Fil-kontest tar-risposta li għadu kif ta l-Ministru jista' jagħti feedback dwar x'inhi l-qagħda preżenti bejn il-kunsilli lokali u l-Enemalta fil-kwestjoni tad-dawl u cioe` x'arranġamenti saru u jekk hux il-kunsilli lokali kollha qegħdin inklużi f'dan l-arranġament?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, din hija materja li jkollna diversi mistoqsijiet dwarha u fil-fatt prorpju l-bieraħ kien hawn il-ministru responsabbli mill-kunsilli lokali li żied parti mir-risposta tiegħu ma' dak li kien qed jingħad.

Is-sitwazzjoni preżenti hi li hemm diversi kunsilli lokali li ngħaqdu bejniethom u peress li ħarġet talba għal offerti biex isir xogħol ta' bdil ta' bozoz, dawn qed jevalwawha huma.

Hemm kunsilli lokali li għadhom ma ħadux din l-opportunita`.

Il-problema li teżisti u li jien dejjem rajt f'dan il-qasam, hi li kemm ilhom li twaqqfu l-kunsilli lokali, is-sistema kienet dejjem li l-kunsill lokali jagħmel it-talba u l-Enemalta talloka l-bozoz skond il-budget tagħha, skond it-talbiet li jkollha u skond il-prijoritajiet li jkollu l- kunsill lokali.

Nista' ngħid li f'dawn l-aħħar tliet snin il-budget ta' l-Enemalta fuq id- dwal irduppjajnih u naturalment xorta waħda jibqa' jkollok talbiet partikolari.

Id-diffikulta` hi li ma kienx hemm linkage bejn ir-riżorsi available u t-talbiet li jsiru.

Jien mill-ewwel deherli li għandu jkun hemm vot apposta għax għal ħafna snin dan kien amministrat mill-Enemalta, jiġifieri kien qed joħroġ mill-vot ta' l-Enemalta u l-gvern ma kien qed joħroġ xejn għalih.

Allura kellna sitwazzjoni fejn it-talbiet mhux dejjem ikunu relatati mar-riżorsi li l-kunsilli lokali jkollhom available għat-tip ta' servizzi li jagħtu, inkluż li jiżguraw li l-post ikun imdawwal sewwa.

F'dan l-istadju mexjin bil-proċess li l-kunsilli lokali ikollhom il-vot speċifiku, dan fil-fatt diġa` ngħata, u għaddej ix-xogħol biex isir dan it- take over ta' responsabbilta` mill-kunsilli lokali.

Sfortunatament pero`, diversi kunsilli lokali donnhom ippreferew is-sistema tal-lum, li jitolbu lill-Enemalta li twaħħal il-bozoz mhux a spejjeż tagħhom u l-vot li l-gvern ivvota għall-bozoz jeħduh xorta u jużawh għal affarijiet oħra.

Din is- sitwazzjoni qed twassal għal ċirkostanzi li m'humiex aċċettabbli u kif tħabbar il-bieraħ ukoll mill-ministru responsabbli għall-kunsilli lokali, din is-sitwazzjoni m'hijiex se tiġi tollerata aktar.

Fil-fatt jekk kunsill lokali ma jagħmilx l-arranġamenti tiegħu sa April li ġej, ma jkollux il- flus għad-dispożizzjoni tiegħu biex ikun jista' jsir dan ix-xogħol.

Kif wieħed japprezza, din hija materja li għandha twassal għal responsabbilta` fejn għandha tkun fuq il-livell lokali biex jiddawlu l-postijiet fil- lokalita`.

GĦALLIEMA TA' L-ISTORJA TA' MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Nirriferi għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.

Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi żviluppi fis- sitwazzjoni ta' dan l-għalliem peress li xi ġenituri qaluli li s'issa t- tfal tagħhom għadhom qed jiġu mgħallma l-Istorja ta' Malta bl-Ingliż u li skond it-tweġiba tiegħek l-ilmenti ilhom isiru għal aktar minn tliet snin?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni qed tieħu l-passi meħtieġa fil-limiti ta' l-att dwar l- edukazzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Helen D'Amato, domanda supplimentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm kien hemm għalliema li ħadu l-warrant u x'inhuma l-obbligi li jġorr miegħu dan il- warrant?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dan l-aħħar kelli l-okkażjoni nippresjedi l-għoti ta' 316-il warrant lil għalliema nisa u rġiel.

Bħalma nafu, il-kwantita` kbira ta' għalliema huma nisa filwaqt li n-numru ta' għalliema rġiel huwa limitat.

Fil-liġi dwar l-edukazzjoni l-warrant ifisser il-liċenzja ta' l-Istat biex l-għalliema jkunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni tagħhom.

Fl-opinjoni tiegħi dan il-fattur huwa wieħed storiku li kien daħal taħt il- gvern preżenti fl-1988 meta sar l-att dwar l-edukazzjoni fi żmien il- Ministru Ugo Mifsud Bonnici u dakinhar l-għalliema ġew mogħtija status professjonali bħal dak tat-tobba, l-avukati, il-periti, l-inġiniera u l- accountants.

Kien hawn żmien meta l-awtoritazzjoni uffiċjali ta' l-Istat biex teżerċita professjoni kien ristrett għal professjonijiet tradizzjonali u cioe` ta' l-avukati, tat-tobba u tal-periti.

F'dawn l-aħħar snin żviluppa l-kunċett ta' x'inhuma professjonijiet u daħlu l-professjonijiet il-ġodda, fosthom il-professjoni ta' l-għalliema.

Dan l-istatus professjonali mhux biss huwa status legali li joħroġ mill-att dwar l-edukazzjoni imma huwa wkoll status li ġie rikonoxxut fil-ftehim kollettiv li għamlet l-MUT mal-gvern.

Dan huwa rikonoxxut fil-manjiera kif inhu stmat u kif inhuma l-kondizzjonijiet tal-ħlasijiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-għalliema.

Jiena nħobb nenfasizza ħafna li l-obbligi li jġib miegħu l-warrant huma differenti ħafna mill-obbligi li jġib miegħu s- sempliċi mpjieg ta' għalliem mal-gvern.

Hemm obbligi li jemerġu mill- kuntratt tax-xogħol li huma stabbiliti fil-ftehim kollettiv.

Min jerfa' l- unur ta' l-istatus tal-professjoni, iġorr miegħu wkoll ċerti obbligi, għax il-professjoni tfisser li min se jeżerċita d-dmirijiet, se jeżerċitahom fuq miżura qawwija ta' ġudizzju personali li hu jkun qiegħed jagħmel fl-għoti ta' dak is-servizz fil-konfront tal-klijenti tiegħu, li f'dan il-każ huma l- istudenti.

Allura l-warrant iġib miegħu obbligu li huwa ħafna akbar u usa mis-sempliċi kondizzjonijiet tax-xogħol.

Jien inħobb nenfasizza wkoll li fil-każ ta' l- għalliema, f'ċertu sens bħal fil-każ tat-tobba u anke f'każijiet oħrajn, il- professjoni m'hijiex sempliċi professjoni imma hija vokazzjoni.

Huwa fit- twettieq tal-vokazzjoni li aħna nkunu nistgħu nirrispettaw l-obbligi tagħna professjonali.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2002

IL-ĦAMES JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 258 tas- 26 ta' Novembru, 2001 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l-kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikultura u Sajd): Mr Chairman, nipproponi:

VOT 46 - MINISTERU GĦħALL-AGTIKOLTURA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 11,177,000 li titħallas mil-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 46 - Ministeru għall-Agrikoltura u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2002.

VOT X - MINSITERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,810,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għall-Agrikoltura u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta l-Estimi Ġenreali ta' Nefqa għas- sena 2002.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, nipproponi din l-emenda:

VOT 46

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

Personal Emoluments

Item 11 Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm13,769" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm13,768".

Delete the figure "Lm13,769" and substitute therefor the figure "Lm13,768".

Sur President, nipproponi wkoll li jitneħħewlu Lm2 oħra talli għollew il- qbiela għal Lm4.

(Interruzzjonijiet)

Sur President, tajjeb li niċċara li dan il-budget huwa ta' nsult għall- intelliġenza u l-kapaċita` tan-nies fil-minsteru tal-biedja, tal-bdiewa, tar-raħħala, tas-sajjieda u tal-ħaddiema fl-agro-industrija u fl-industrija ta' l-ipproċessar.

M'hemmx dubju li r-rabja espressa mill-Kap ta' l- Oppożizzjoni meta ndirizza l-kritika tiegħu għall-budget u li skanta biha l- Prim Ministru tirrappreżenta dan l-insult.

Permezz ta' dan il-budget se nkomplu naraw l-inċertezza li kellna dawn l-aħħar tliet snin f'dan il-qasam anke fis-snin li ġejjin proprju għaliex dan il-budget m'huwiex jindirizza l- veru żvilupp sostenibbli li neħtieġu biex ikollna settur li tabilħaqq irendi u jkun vijabbli għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

U m'hemmx dubju li dawn l-istess sentimenti ta' rabja espressi mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni se jkunu qed jesprimuhom il-bdiewa, il-produtturi tat-tiġieġ, produtturi tal- majjal, produtturi tal-ħalib, industrijalisti u ħaddiema li jaħdmu fil- mistier tas-sajd u tal-biedja kemm bħala nies tekniċi kif ukoll bħala nies tas-sengħa fil-jiem u l-ġimgħat li ġejjin.

Filwaqt li niftaħru bil-miljuni kbar tal-liri li se nagħtu bħala sussidji sabiex dan is-settur ikun jista' jirristruttura ruħu, insibu per eżempju, li produttur tal-bajd frisk għandu inqas minn milleżmu sussidju fuq kull bajda li jipproduċi, u ċioe` erba' ċentiżmi fuq tużżana bajd.

Dan meta fl- istess li l-gvern qed ineħħi 6ċ7m minn fuq il-levy ta' protezzjoni.

Imbagħad insibu, Sur President, li fis-sena 2008, meta allura l-levy oriġinali ta' 48ċ titneħħa kollha, il-gvern se jagħti ċenteżmu sussidju fuq tużżana bajd.

Sur President, m'hemmx dubju li meta qed nisimgħu lill- Ministru Ninu Zammit jitkellem dwar l-għexieren ta' miljuni ta' liri li se nġibu biex nissusidjaw, ma nippretendux li ftit milleżmi jew ċenteżmi fis- sena 2008 se jkun biżżejjed biex tabilħaqq pajjiżna jwettaq il-bidliet hekk imsejħa sostenibbli importanti biex pajjiżna jaġġorna u jkun konformi mar- regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

Issa ħalliha li l-istess Prim Ministru qal li ma sar ebda investiment bis-serjeta' fis-snin l-imgħoddija - u m'inix se noqgħod nikkontesta jekk sarx investiment jew le f'dan l-istadju - u li hemm bżonn isir dan l-investiment kollu.

Huwa għalhekk li jiena m'għandix dubju li r-rabja li esprima l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fil-kritika tiegħu għal dan il-budget, se jesprimuha wkoll il-produtturi tal-bajd frisk f'Malta u Għawdex li b'tant sagrifiċċju, b'tant sigħat ta' xogħol u b'tant kapaċita' f'pajjiżna matul dawn l-aħħar ħames ġenerazzjonijiet dejjem għarfu jipproduċu dan il-prodott frisk għall-konsumatur lokali u għall- industrija tat-turiżmu.

Sur President, l-istess sitwazzjoni nsibuha fil-każ tal-mushrooms.

F'dan il- każ is-sussidju se jkun ftit iktar mill-milleżmu fuq kull kilo.

Jiġifieri filwaqt li kellna ftit anqas minn milleżmu għal bajda frisk, issa għandna ftit iktar minn milliżmu għal kilo mushrooms.

F'dan il-każ insibu wkoll li fl-1 ta' Jannar li ġej se jitneħħew 24ċ mil-levy li tipproteġi lil din l- industrija f'pajjiżna b'detriment għal dawn in-nies li minn sena għal oħra jipproduċu prodott ta' kwalita` u minn sena għal oħra, nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea, dejjem jinvestu biex jagħmlu l-prodott tagħhom ta' kwalita' aħjar u iktar kompetittiv.

Minn sena għall-oħra dawn jagħmlu l- investiment meħtieġ biex din l-industrija tkun aktar integrata fis-suq lokali.

Hawnhekk ta' min li barra li hemm 380,000 konsumatur din l- industrja tagħmel ukoll catering għall-fuq miljun turist fis-sena.

Lil dawn se nibdew niżmantellawlhom il-levy b'14ċ mil-lira li għandhom imbagħad minn Jannar ta' l-2002 se nagħtuhom milleżmu u nofs u fl-aħħar ta' l-2002 nagħtuhom ċenteżmu fuq kull kilo.

Dan ifisser li anke dawn se jkunu qed jesprimu l-istess rabja l-Kap ta' l-Oppożizzjoni - u konna miegħu l-grupp parlamentari Laburista - fil-kritika tiegħu għal dan il-budget u dan aktar u aktar meta jafu li finalment id-dinja kollha għandha protezzjoni għall- biedja.

Dan nafuh kemm minn dak li żviluppa mill-Unjoni Ewropea u kemm f'dik li hija s-sitwazzjoni tal-pajjiżi kollha tad-dinja membri tal-World Trade Organisation.

Dwar dan irrid ngħid li għalkemm fil-meeting li sar fil- Qatar intweriet l-intenzjoni, pero' ebda kwota, ebda tariffa, ebda special safeguard provision for agricultural produce ma tneħħiet.

Sur President, jiena nerġa ngħid li ma kontx nippretendi dawn it-tip ta' sussidji meta għandna l-Prim Ministru li qed jgħid li ma sar ebda żvilupp bis-serjeta' u meta għandna l-Ministru Ninu Zammit jgħid li ġejjin għexieren ta' miljuni ta' liri bħala għajnuna.

L-istess Ministru Zammit qagħad jispjega anke kemm il-Ġermanja tinvesti fl-agrikoltura tagħha, pero' hawnhekk irridu ngħidu li l-Ġermanja mhux bħal Malta, għax din tirċievi kemm bl-10% u kemm bid-90% li l-Unjoni Ewropea tagħti għall-gvernijiet tal- pajjiżi membri tagħha biex jiżviluppaw l-agrikoltura.

Sur President, l-istess sitwazzjoni tirrepeti ruħha - ovvjament b'ċifri differenti – rigward prodotti oħra.

Fil-każ tal-patata se jagħtu sussidju ta' 1.5 mils fuq kilo imbagħad jagħtu 1ċ fis-sena 2008.

Fil-każ tat-tadam se jagħtu 1.5 mils f'Jannar li ġej u se jneħħu l-levy ta' 8ċ5m.

Mela l- protezzjoni se tibda tonqos b'8ċ5 imbagħad insibu li s-sussidju li se jingħata huwa 1.5 mils fil-kilo.

Imbagħad fl-aħħar sena se jingħata ċenteżmu.

Mela se nneħħu levy ta' 60ċ fil-kilo fuq it-tadam frisk imbagħad se nagħtu sussidju ta' 1ċ u dan meta nafu kemm jirrikjedi xogħol, kemm il- ħajja trid togħla għal dawn in-nies tax-xogħol u naturalment kemm iridu jintroduċu żviluppi li m'humiex marbuta mal-karatteristika u mal-ħteġijiet tal-gżejjer tagħna imma li jkunu marbuta ma' dak li timponi fuqna l- politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk tajjeb li nfakkar ukoll li minkejja li jgħidu li l-politika Laburista ta' Svizzera fil-Mediterran ma teżistix, l-istess gvern qed jipprova jinnegozja pakkett speċjali għall-agrikoltura tagħna, u dan għal raġuni li bir-regoli tal-politika komuni agrarja ta' l-Unjoni Ewropea s- settur ta' l-agrikoltura f'pajjiżna ma jibqax ekonomikament vijabbli.

Aħna min-naħa tagħna nagħrfu li dan is-settur f'pajjiżna jiġġenera eluf ta' impiegi full-time u part-time u jiġġenera medja ta' Lm70 miljun ta' attivita' ekonomika fis-sena, huma wkoll is-sors tal-provvista ta' l-ikel tal-Maltin u Għawdxin u tal-miljun turist li jżuru l-gżejjer tagħna fis- sena u qed ngħidu dawn l-affarijiet forsi l-gvern ibiddel fehmtu u mhux biex inkunu scaremongers.

U dwar dan nitkellem aktar 'il quddiem meta nagħmel riferenza anke għal dak li rriżulta lill-gvern minn studju.

Dan kien jgħajjar lili l-ewwel wieħed scaremonger - dak iż-żmien kien għad jiktiblu l-artikli l-PRO tiegħu, tal-ministeru, is-Sur Bugelli fejn semma' idle congesture - imbagħad insibu li effettivament kellu jitlob supply measures u jipprova jinnegozja anke metodi ...

THE CHAIRMAN: Point of order, il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Meta jinkitbu, Mr Chairman, normalment narahom jien, jiġifieri l-input ikun tiegħi mhux ta' xi PRO.

(Interruzzjonijiet) Barra minn hekk, mhux sew li jissemmew nies li ma jkunux hawn ġew.

Inkunu daqsxejn diċenti, jekk jogħġbok.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-punt hu li ntqal li jiena nbeżża lin-nies bil- babaw pero' mbagħad irriżulta li l-gvern kellu jitlob sensiela ta' supply measures biex ovvjament jipprova jagħmel tajjeb għall-iżvantaġġi ta' politika bħal dik.

Dan juri kemm hi korretta, trasparenti u realistika l- politika Laburista li nagħmlu u niżviluppaw l-eqreb relazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea imma mhux ta' sħubija sħiħa.

M'hemmx dubju li fost in-nies li jkunu suġġett għal din id-disfatta huma l-biedwa, ir-raħħala, is-sajjieda u huwa s-settur ta' l-agro-industrija li kif għedt, f'pajjiżna jiġġeneraw attivita' ekonomika annwali ta' madwar Lm70 miljun fis-sena.

Sur President, il-gvern jiftaħar bil-miljuni li se jagħti mbagħad meta wieħed jagħsar isib li fil-fatt is-sussidji li qed jagħti huma biss loqom.

Hemm ukoll każi fejn jaċċellewraw ftit is-sussidji fejn jibdew minn 7 mils fil-kilo għal 5ċ fis-sena 2008.

Jiġifieri minn Jannar li ġej jibdew sussidji ta' 7 mils fil-kilo u mmorru lura għal 5ċ fil-kilo fis-sena 2008.

Fil-każ tal-frawli se nneħħulhom 14ċ f'dik li hija protezzjoni u se nagħtuhom 7 mils.

L-istess bħall-ħawħ.

F'dan il-każ se nneħħulhom 7ċ f'dik li hija protezzjoni u se nagħtuhom 7 mils.

L-istess bħall-berquq.

Fuq dan il-prodott se nneħħulhom 7ċ f'dik li hija protezzjoni tal-levy u se nagħtuhom 7 mils.

Fil-każ tal-lanġas se nneħħulhom 5ċ bil-protezzjoni u se nagħtuhom 7 mils.

Fil-każ tal-bettieħ se nneħħulhom 8ċ u se nagħtuhom 7 mils.

Fil-każ tal-larinġ ta' Malta se nneħħulhom 5ċ u nagħtuhom 7 mils.

Imbagħad fl-aħħar sena fil-każ tal-frawli nkunu neħħejna protezzjoni ta' Lm1 u se nagħtuhom 5ċ.

Sur President, jien nixtieq li xi ħadd min-naħa tal-gvern ifehmni kif bi ftit milleżmi se jkun possibbli għall-bdiewa u r-raħħala tagħna li jwettqu dak l-iżvilupp li hu qed jippretendi.

Qed ngħid "qed jippretendi" għaliex fil-fatt insibu li l-gvern fir-raba' budget tiegħu la għandu flus ivvotati u lanqas qiegħed ipoġġi fit-twettiq il-politika tiegħu għal dak li suppost huwa l-pjan nazzjonali għall-produzzjoni agrikola organika.

Jien naf li l- gvern m'għandux pjan nazzjonali għal din it-tip ta' produzzjoni agrikola.

Jiena għamilt diversi mistoqsijiet matul dawn l-aħħar tliet snin dwar dan is-settur.

Tlabt lill-ministru jinformani x'ġara mill-e-mail li kien bagħtlu f'Ottubru 1998, jiġifieri xahar wara li sar ministru, Dr Ricardo Cozzo tal-kumpannija Bioagrico.

Din il-kumpannija hija akkreditata mill-E- farm biex tiċċertifika l-prodotti organiċi mkabbra b'mod organiku fil- Mediterran u li magħha, aħna bħala gvern u bħala ministeru kellna diġa' ħidma ongoing dwar kif nistgħu nintegraw il-produzzjoni agrikola organika fil-gżejjer tagħna.

Peress li Dr Cozzo għadu ma rċieva ebda informazzjoni nkluż mill-ministru, nitlob il-permess biex inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra xi mistoqsijiet li kien wieġeb il-Ministru fi Frar ta' l-1998 fejn kien qal hekk:

"L-Interpellant japprezza l-fatt li l-Ministeru qed jibni u jorganizza l-mezzi kollha meħtieġa fuq il-livelli professjonali bil-għan li din il-fergħa bis-serjeta' tgħaddi għall-fatti mill-paroli".

Illum, f'Diċembru ta' 2001 irrid spjegazzjoni għaliex f'dan il-budget mhux qed jivvota flus u lanqas hemm pjan nazzjonali għall-produzzjoni agrikola organika minkejja dawn l-insulti li mill-paroli ngħaddu għall-fatti.

Sur President, irrid ngħid ukoll li fl-istess budget il-gvern la qed jivvota flus u lanqas qed iħejji pjan għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- iżvilupp ta' l-agro-turiżmu fil-gżejjera tagħna.

Aħna nafu li fi gżira bħal tagħna jagħmel ħafna sens li niżviluppaw l-agro-turiżmu pero' bħal fil-każ tat-tliet budgets li għaddew, f'dan il-budget la qed jivvota flus u lanqas għandu pjan nazzjonali għall-iżvilupp ta' l-agro-turiżmu f'pajjiżna.

Wieħed għandu jistenna li xi ħadd igħid ukoll x'inhuma t-targets tal-gvern anke fid-dawl ta' dak li kkummentat l-Unjoni Ewropea dwar il-management tas- settur tal-biedja fil-gżejjer tagħna.

Hawnhekk m'inix qed nirriferi għall- kapaċita' personali tal-ministru jew għall-kapaċita' personali tan-nies tad- dipartiment imma qed nirriferi għall-andament sħiħ tat-tmexxija tal-gvern Nazzjonalista.

L-istess m'hemm l-ebda pjan nazzjonali għar-riabilitazzjoni tal-kampanja tal-gżejjer tagħna, u dan minkejja li ntqal li gvern preċedenti Laburista ma kien għamel xejn.

Issa ta' min igħid li wara sitt xhur tiegħu, gvern Laburista kien vara proġetti importanti fosthom ir-riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa u numru ta' inizjattivi oħra ta' tħammil ta' widien li kien isir kemm mid-dipartiment ta' l-ambjent u mid-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi.

Kien hemm ukoll l-inizjattiva li kienet għaddejja mid-dipartiment ta' l-ambjent sabiex jitneħħew it-tankijiet u jiġu sostitwiti jew b'ħitan tas-sejjieħ jew b'siġar biex ikunu ta' lqugħ għall-bdiewa u fl-istess ħin ma jkunux ta' detrimenti għall-karatteristika rurali tal-gżejjer tagħna.

F'dan il-każ mhux talli m'hemmx pjan nazzjonali dwar ir-riabilitazjoni tal- kampanja talli wkoll jien għamilt sensiela ta' mistoqsjiet u rriżulta li lanqas inbnew ħitan tas-sejjieħ imqar biex jiġu riabilitati l-ftit li ġġarfu matul il-maltemp.

Gvern Laburista kien qed jgħallem lill-ħaddiema tad-dipartiment ta' l- agrikoltura b'teknoloġija moderna biex minkejja li m'humiex periti jew esperti, dawn jindirizzaw il-bżonn li f'pajjiżna nindirizzaw il- hydrological cycle, jiġifieri l-ilma tax-xita, il-problema tas-soil erosion u l-problema ta' l-ekoloġija tal-flora u l-fawna.

Dan qed ngħidu għax minħabba nuqqas ta' manutenzjoni li seħħet fil-kampanja tal-gżejjer tagħna matul dawn l-aħħar erbgħin sena, ħafna ħitan jaqgħu, tintilef il-ħamrija, jintilfu l-uċuħ tar-raba' u jinqerdu ħafna karatteristiċi.

Wara sitt xhur li konna ilna fil-gvern aħna bdejna niżviluppaw dawn l-inċentivi.

Aħna ridna wkoll inġibu lill-Maltin u lill-Għawdxin konxji ta' dan l-iżvilupp u ridnihom ikunu jafu li aħna nirrikjedu li f'pajjiżna nkunu konformi ma' l- istandards ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, mill-banda l-oħra fit-tliet snin ta' dan il-gvern fil-qasam ta' l-organic farming ma sar ebda progress, u dan tiddikjarah l-Unjoni Ewropea f'paġna 40 tal-progress report dwar Malta.

F'paġna 43 ta' l-istess rapport l-Unjoni Ewropea tiddikjara wkoll li fejn jidħol l-iżvilupp rurali tal-gżejjer tagħna l-gvern la għandu strateġija u lanqas kapaċita' amministrattiva.

L-importanti hu li matul dawn it-tliet snin abbandunajna ċerti inizjattivi li ttieħdu mill-gvern Laburista fosthom rigward il- proġett ta' riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa li konna qed nagħmluh bl- iktar mezzi flessibbli u maturi u skond in-normi kemm tal-politika globali u kemm tal-politika ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, minn dan li qed ngħid nixtieq nieħu spunt biex nirringrazzja lill-ġurnal "The Times" li kien għeni meta jiena kont qed nimbotta biex jitwaqqa' bridge tal-konkos li kien qed jinbena b'mod illegali flok l- iżvilupp li kien maħsub.

Jiena dan għamiltu biex dan il-wied ma jkomplix jiġġaraf minn dik li hija karatteristika tiegħu.

Sur President, jiena qed ngħid dan kollu biex nuri li aħna wkoll konna bdejna proġetti, għalkemm mhux b'ħafna daqq tat-trombi.

Ħafna drabi jintqal li kien hemm proġetti maħsuba li jsiru minn gvern preċedenti u aħna abbandunajnihom.

Dan sar għax l-aġenda ta' kull gvern tinbidel.

Per eżempju meta kont ministru sibt li l-gvern preċedenti, permezz ta' l-Onor.

Censu Galea li dak iż-żmien kien il-ministru responsabbli, kien qed jara li jsir coastal green bank.

Kien hemm il-ħsieb li jiġu xi ajruplani u jiżirgħu żerriegħa ma' l-irdumijiet bil-għan li titħaddar Malta, u għal dan kien hemm maħsub li jintefqu xi Lm1.5 miljun.

Dan huwa proġett utli u importanti, pero' aħna ħsibniha mod ieħor.

U jien min-naħa tiegħi niftakar li dak iż-żmien iddiskutejna l-kwestjoni ma' l-uffiċjali kollha nkluż il- permanent secretary u mal-persuna li dak iż-żmien kien id-direttur ġenerali Dr Franco Serracino Inglott – u dan huwa wieħed mill-iktar diretturi li kulħadd jirrikonoxxi, li huwa ta' stoffa u serva għal numru ta' snin kemm taħt gvern Laburisti u taħt gvernijiet Laburisti u Nazzjonalisti u twarrab għal xi sena biss minn sieħbi l-Ministru Ninu Zammit, u George Cardona...

(Interruzzjonijiet) Imma llum.

Kemm inbidlu l-affarijiet illum!

Ma' dawn in-nies tkellimna b'mod realistiku u għedna li jagħmel ħafna sens li jkollna coastal green bank, pero' jagħmel iktar sens li nagħmlu proġett ta' riablitazzjoni tal-widien fejn hemmhekk m'għandniex ilqugħ għall-ilma tax- xita, m'għandniex protezzjoni għall-ħitan tas-sejjieħ.

Minħabba dan in- nuqqas il-bdiewa tul tletin jew erbgħin sena tilfu ħafna ħamrija u din kellna nerġgħu nagħtuhielhom biex jerġgħu jgħollu l-livell tal-ħamrija li għandhom fuq l-uċuħ tagħhom.

Dawn kollha kienu pjanijiet mingħajr daqq ta' trombi u mingħajr il-ħafna buzzwords li jintużaw illum.

Wara li ftehmna li nagħmlu l-proġett ta' riabilitazzjoni taċ-Chadwick Lakes ftehmna wkoll li nagħmlu proġett ta' żewġ serer speċjalizzati għaliex l- għan tal-Ministru Gatt u tal-Ministru Censu Galea li ċ-ċentru tal- micropropagation irendi għall-ġid komuni tal-bdiewa ma kienx qed jintlaħaq.

Fil-fatt meta mort hemmhekk rajt ħafna pjanti pero' ma kienx hemm nies li jaħdmu f'dan il-qasam li kienu qed jitħarrġu.

Wara li rajna hekk qbilna flimkien li jagħmel iktar sens li flok bank taż-żerriegħa nagħmlu żewġ serer speċjalizzati ħalli nipproduċu dwieli, xtieli u siġar ħielsa mill- mard u fl-istess ħin li jkollna l-proġett ta' riabilitazzjoni ta' Wied il- Qlejgħa għaddej.

Jiena nixtieq lill-Ministru jispjega x'ġara dwar dan il-proġett biex almenu ma nkunux qed indaħħqu lin-nies biss b'dawn id-dibattiti imma nkunu qed nagħtu raġuni għal dak li hemm ħażin.

Jiena nistax nifhem kif infaqna dawn il-miljuni ta' liri f'dan l-iżvilupp u sal-lum għadna m'aħniex kapaċi nipproduċi dwieli, xtieli u siġar ħielsa mill-mard.

Dan minkejja li dan il- proġett kienu bdewh l-ex-ministru Gatt u l-Ministru Censu Galea u komplejt niżviluppah jien.

Dan huwa insult mhux lejn il-bdiewa imma lejn in-nies kapaċi li huma fi ħdan il-ministeru ta' l-agrikoltura u sajd.

Issa ta' min igħid li min kien inkarigat – u minħabba f'hekk jien kien ikolli problemi miegħu - kien isiefer kważi kull xahar u li ma kontx noqgħod attent anke kull ġimgħa.

Dan qed ngħidu għax wara dan is-safar kollu dan il-bniedem ma jistax jgħid li m'għandux in-knowhow jew il-kwalitajiet.

Naħseb li dwar dan xi ħadd irid jagħti rendikont lill-poplu.

Sur President, nixtieq ngħid li aħna ridna nagħmlu dawn is-serer bl-iskop li almenu fis-sena 2000 jew 2001 ikollna xi forma ta' produzzjoni ta' siġar biex imbagħad niżirgħuhom fil-widien li nkunu ħammilna u rranġajna.

B'dan il-mod aħna ridna nagħmlu l-landscaping.

Aħna ma qgħadniex nistennew lill- Unjoni Ewropea tgħidilna fl-paġna 43 li m'għamilna xejn f'dak li jidħol l- iżvilupp rurali tal-gżejjer tagħna.

Dan konna qed nagħmluh minkejja li kellna applikazzjoni għal sħubija fl- Unjoni Ewropea ffriżata.

Kieku f'dawn it-tliet snin konna aħna fil-gvern dan il-proġett kien ikun seħħ u mhux ikun għadu on paper bħala l-pjan tagħna biex niżviluppaw l-agro-turiżmu.

Dan ridna nagħmluh għax jagħmel sens u bil-għan li noħolqulu swieq mhux ta' l-esportazzjoni imma fejn nistgħu nbiegħu.

Sur President, irrid ngħid ukoll li lanqas hemm pjan għall-esportazzjoni tal-prodotti tal-biedja.

Matul dawn it-tliet snin jiena ġejt imżeblah dwar l-esportazzjoni.

Hawnhekk irrid ngħid li meta konna fil-gvern jiena kont iddiskutejt din il-kwestjoni mat-tliet persuni li semmejt aktar kmieni u li magħhom kont kontinwament naħdem fil-qrib, u wasalna għall-konklużjoni li l- esperjenza tal-Ministru Gatt u l-esperjenza tal-Ministru Galea fil-qasam ta' l-esportazzjoni kienet qed tindirizza skop partikolari u ma rnexxietx minħabba numru ta' fatturi.

Dwar l-esportazzjoni kkritikawna li ma ntlaħaqx l-iskop.

Intqal ukoll li kien fjask meta ma ġiex esportat cherry tomatoes u frawli, imma mbagħad ta' min jirrikonoxxi li dawn kienu inizjattivi importanti.

Ikun tajjeb li kull ministru jipprova jsib xi prodotti ġodda li nkunu nistgħu nesportaw.

Aħna wara din l-esperjenza pprovajna nsibu xi prodotti li ma kinux suġġett għal ċerti problemi kif kellhom iċ-cherry tomatoes u l-frawli.

L-Unjoni Ewropea timponi kwota, tariffa jew kontrolli oħra fuq dawn il-prodotti u aħna pprovajna nsibu prodotti oħra fosthom il-kosbor u l-ispinaċi li ma jirrikjedux serra.

Fuq dawn il-prodotti ma tistax tista' tiġi applikata sustanza artifiċjali jew bexx u prattikament stajna nimmarkitjawhom bħala chemical free u hekk għamilna.

Fil-bidu kellna seba' bdiewa li mbagħad telgħu għal għaxra, u fit-tieni stadju, meta għat-tieni kuntatt minflok 15ċ kienu qed idaħħlu 25ċ fil-kilo kellna 38 bidwi li daħal f'din il-ħaġa.

X'ġara, Sur President?

L- ewwelnett irrid infakkar li fix-xitwa ta' l-1998 kien għamel kwantita' ta' silġ - u kulħadd kien skanta kif niżel dan is-silġ u b'ċajta kien intqal li diġa' qegħdin Svizzera fil-Mediterran – u dan għamel ħafna ħsara.

Minħabba f'hekk kellna nirrikorru għall-importazzjoni tal-ħaxix u fil-fatt konna anke baxxejna l-levy tal-protezzjoni.

(Interruzzjonijiet) Jien qed nipprova nispjega l-verita'.

Imbagħad jekk inti ma tridx tagħti kasha f'idejk.

Effettivament kellna ndaħħlu jdejna fil-but kif wara kollox għamlu ministri preċedenti.

Sur President, irrid ngħid ukoll li aħna konna nġibu food quality assurers minn barra biex ifehmu lill-bdiewa xi jfisser li inti tesporta prodott.

Barra minn hekk, kull tliet xhur jew kull xahrejn aħna konna nqabbdu nies kapaċi biex jagħmlu survey dwar dak li qed jagħmlu l-bdiewa.

Dan għamilnieh għax aħna bħala dipartiment ħloqna l-inizjattiva imma mbagħad fl- istess ħin ma tlaqnihomx għal rashom, u konna nsegwuhom biex inkunu nafu x'qed jagħmlu.

Il-Ministru qagħad isemmi l-bebbux u mhux bebbux.

Hawnhekk irrid infakkar li dawn huma prodotti chemical free u allura bilfors ikunu suġġett ta' ċerti affarijiet.

Issa llum x'ġara minn dawn il-kumpanniji?

Dawn qed imorru Ċipru, l-Eġittu u pajjiżi oħra biex minn hemm jixtru l- istess produzzjoni, u minkejja dan il-Ministru la ltaqa' mal-bdiewa u lanqas iltaqa' mal-kumpannija.

(Interruzzjonijiet) Jekk se mai ma tridnix nikkritikak li qgħadt tagħmel ħafna diskors barra minn loku, għax ma bgħattx għal dawn il-bdiewa u għedtilhom li jekk iridu jesportaw prodott iridu jikkoreġu l-iżbalji li kellhom?

M'għamilx hekk għax dwar dawn l- affarijiet il-Ministru m'għamilx pjan.

Jien ngħidlu bl-iktar mod sinċier u bl-iktar mod leali lejn il-ġurament li ħadt li nkun fidil u leali lejn il-Kostituzzjoni tal-pajjiż u lejn il-poplu tiegħi biex jieħu interess f'din il-kwestjoni.

Jekk ma jridx ikellem lill- bdiewa, għandu jibgħat għal Dr Adrian Zammit li kien it-tekniku inkarigat biex jispjegalu x'inhuma l-argumenti tiegħu u biex almenu jisma' l-opinjoni tiegħu.

Dan qed ngħidu għax huwa importanti li l-iżvilupp nkattruh b'mod sostenibbli u b'mod li jifhmuna n-nies.

M'għandna qatt ninsultaw l-intelliġenza u l-kapaċita' tal-bdiewa, kif infakkar qed jagħmel dan il-budget permezz tas-sussidji loqom li qed jivvota l-gvern Nazzjonalista.

Sur President, il-gvern jaf li m'aħniex se nibbenefikaw mid-90% tas- sussidji, imma se nibbenefikaw mill-10% li l-Unjoni Ewropea tagħtina minħabba li m'għandniex art biżżejjed biex nipproduċu z-zokkor, iċ-ċereali, farms kbar tal-laħam aħmar inkluż il-ħaruf.

Aħna m'għandniex art biżżejjed biex inwaqqfu farms kbar biex ikollna biżżejjed produzzjoni lokali f'ħalib biex nagħmlu l-butir u l-ġobon u l-by-products kollha u m'għandniex art biżżejjed biex inkabbru s-siġar taż-żebbuġ ħalli nieħdu s-sussidji biex nagħmlu ż-żejt taż-żebbuġ.

M'għandniex art biżżejjed biex inkabbru r-ross u t-tabakk.

Minkejja dan, Sur President, il-gvern jinsab konvint li Malta se tibbenefika bl-istess mod bħall-Ġermanja.

X'ġara per eżempju, issa li l-gvern sab l-art mill-iżvilupp tal-fabbrika tal-ħalib?

Mela għandna fabbrika li ilha erbgħin sena u li nafu li trid tinbidel biex il-prodott tagħna jkun tabilħaqq sab l-art, pero' l-gvern din ma bidilhiex.

Mela l-gvern jgħid li r-raħħala jridu jagħmlu r- restructuring, pero' mbagħad min-naħa tiegħu l-gvern qal li se jibni l- fabbrika tal-ħalib u ma bnihiex.

(Interruzzjonijiet) Dażgur, imbagħad tirranġaw minn wara mar-raħħala.

(Interruzzjonijiet) Intkom meta ridtu tiddeċiedu li tneħħu l-levy, taf x'għedtulhom lir-raħħaħa, barra li ma ddiskutejtux magħhom?

Għedtulhom li l-levy se titneħħa wara li nsiru membri imbagħad irriżulta li l-levies ta' protezzjoni se jibdew jiġu żmantellati minn Jannar li ġej.

(Interruzzjonijiet) Dan qalu l-Ministru għall- Affarijiet Barranin.

Jekk tafu kif tiddeċiedu fl-aħjar interess tal-poplu mela allura għaliex m'għamiltux il-fabbrika tal-ħalib?

Jew m'huwiex fl- interess tal-poplu li tagħmlu dan l-iżvilupp?

Ilkom tgħidu tant bir- ristrutturar!

Illum il-Prim Ministru qed jikkonferma li ma sarx investiment.

Mela allura għaliex m'għamiltuhx?

Se noqogħdu nitfgħu l-ġebla u naħbu idejna?

Għaliex qed noqogħdu nfehmu lill-bdiewa li jridu jbiddlu u min-naħa tagħkom ma jsir xejn?

B'dan il-mod qed titfa' liż-żiemel quddiem il-karattun.

Dan x'tibdil hu, x'ristutturar huwa dan?

Hekk qed tagħmlu intom.

L-istrutturar mhux fil-fabbrika biss bħala struttura jrid isir.

Irid isir ukoll żvilupp u immodernizzar fix-sheds tal-Pitkalija.

L-istess fil-packing station f'Ta' Qali.

Hemmhekk ma sarx l-investiment biex naraw liema huma dawn ix-xita ta' prodotti li issa suppost se nesportaw meta nkunu membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea.

L-istess, per eżempju, fiċ-ċentru tal-frott.

Kelli nkun jien b'diversi PQs li nagħmel biex jitnaddaf dan il-post għaliex il-kwantita' ta' ġrieden li kien hemm hemmhekk kienu qed iwerwru lil kulħadd.

U dan meta niftaħru li rridu nirristrutturaw.

(Interruzzjonijiet) Il-pjan u l-istrutturar fil-kwarantina tal-pjanti u ta' l-annimali sar biex inkunu konformi ma' l-acquis.

Dan huwa insult lejn l-intelliġenza u lejn il-kapaċita' tan-nies fil-mistier tal-biedja.

Filwaqt li l-gvern qed jgħidilhom biex jirristrutturaw, qed jagħtihom ftit mils fuq kull kilo u dan barra li hu ma jagħmilx l-investiment li hemm bżonn u li jrid isir nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li l-iżvilupp ta' l-iskola tas-sajd konna niddiskutuh jien u sieħbi l-Onor.

Evarist Bartolo regolarment.

Aħna konna gvern tal- Maltin u ta' l-Għawdxin kollha, u ma konniex noqogħdu ngħidu li m'aħniex tobba u nagħrfu lin-nies mill-kulur tal-wiċċ jew mill-fiżika tagħhom.

Meta telqgħet il-problema bejn il-permanent secretary Dwardu Gauci Borda u l- Profs.

Agius, jien lil sieħbi l-Onor.

Bartolo mill-ewwel għedtlu li rridu nirrispettaw il-kapaċita' ta' dawn it-tnejn min-nies.

Jien iddikjarajt mill-ewwel li se nkompli nappoġġja l-inizjattiva li ried jieħu l-permanent secretary tiegħi pero` fl-istess ħin jien informajtu li għalkemm irrid li hu jkollu l-freehand imma ma rridx nitlef il-kwalitajiet u s-servizzi tal- Profs.

Agius.

Informajt b'dan lill-Profs.

Agius biex jibqa' kosulent għax dan ikun il-bniedem ideali li f'pajjiżna jibnilna l-iskola tas-sajd.

U iva, nista' ngħid li flimkien konna qed naraw jekk hux possibbli li nagħmluhom ħbieb.

Jiena nista' ngħid li minkejja li fl-ewwel seminar li għamilna dwar is-sajd tat-tonn kien inqala' l-inkwiet, pero' dawn it-tnejn kienu preżenti fuq l- istess mejda.

Aħna ma ridniex li nitfgħu l-affarijiet u nħalluhom imbagħad naraw x'jiġri u noqogħdu nispiċċaw biex ikollna xi segretarju parlamentari, kif għamel l-Onor.

George Pullicino li qagħad jgħid li fiċ-ċentru ma sar xejn.

Ħalliha li mbagħad l-istess ministru ġie hawn u wieġeb li xi ħaġa fiċ-ċentru sar.

X'sar fiċ-ċentru, Sur President?

Jaqaw l-Onor.

George Pullicino nesa li d-dipartiment tas-sajd qed iħallas Lm40,000 fis-sena f'konsulenti.

Nesa li s-segretarju permanenti kien qed imexxi d- delegazzjoni li marret tiddiskuti l-multileteral u l-bilateral bejn Malta u Brussell?

Dan kif jista' ma nsejjaħlux insult lejn l-intelliġenza u l- kapaċita' tal-bniedem?

U issa li hemm gvern Nazzjonalista dan ma sarx għax mhux veru hemm il-qalb.

M'hemmx id-determinazzjoni, m'hemmx l-għaqal, m'hemmx ir-rieda, m'hemmx il-galbu, m'hemmx l-inizjattiva u m'hemmx il- wens.

Tan-naħa l-oħra jidħqu bina meta nsemmu dawn l-affarijiet, imma huma jweġġgħu lin-nies tagħhom stess bihom dawn l-affarijiet.

Il-gvern jaqbillu joqgħod attent, għaliex l-agħar ħaġa li jista' jagħmel hija meta jarmi l- intelliġenza tal-bniedem.

Sur President, niġi issa għall-argument tar-ristrutturar.

Il-gvern min-naħa tiegħu mhux talli m'għamilx ristrutturar imma talli lanqas għamel pjan nazzjonali f'dak li aħna niftehmu bih bħala kunċett tal-produzzjoni agrikola organika.

Issa dan fir-raba' budget u wara li l-Ministru ilu tliet snin jgħid li mill-paroli jrid jgħaddi għall-fatti.

Imma ħalli niġi għall-kwestjoni tar-ristrutturar.

Jien għandi nifhem li l-gvern messu għamel mezz kif f'dawn it-tliet snin il- biċċerija tilħaq EU standards.

Jekk aħna marbutin li naġġornaw ruħna mal- politika agrarja ta' l-Unjoni Ewropea u ma' l-istandards tagħha, għaliex f'dawn it-tliet snin ma ġibniex EU standard fil-biċċerija biex nagħmlu kuraġġ lir-raħħala tagħna u lill-produtturi tal-majjal u taċ-ċanga biex jinvestu?

Kif se nippretendu li dawn jinvestu bil-milleżmu u biċ-ċenteżmu li se nagħtu fuq il-majjal?

Dawn kif se jagħmlu r-ristrutturar li hemm bżonn biex jintegraw f'dan il-kobor kollu ta' sistemi li huma sistemi marbutin għall-economy of scales ta' 400 miljun konsumatur u mhux għal economy of scales ta' 380,000 konsumatur?

Dan ukoll huwa insult lejn il- kapaċita' u l-intelliġenza tan-nies tal-mistier, jiġifieri tal-bdiewa, tar- raħħala, tas-sajjieda u ta' l-agro-industrijalisti, Sur President.

Ma jistax ikun tpoġġi lil dawn in-nies f'pożizzjoni bħal din sempliċement għaliex inti ossessjonat li ssieħeb lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Niġi issa għall-producers' organisation, Sur President.

Fil-pajjiżi, speċjalment ta' l-Unjoni Ewropea hemm sistemi li jagħmlu sens, li daqskemm irridu nikkontrollaw il-produzzjoni tal-bdiewa, tar-raħħala, tas-sajjieda u ta' l-agro-industrija, daqstant ieħor irridu nikkontrollaw l-importazzjoni.

Mela x'tagħmel l-Unjoni Ewropea?

Fl-istrutturi tagħha għandha 87 tariff quotas.

Issa l-Ministru jgħid li l-protezzjoni trid tispiċċa fid-dinja kollha.

Jiena nistaqsih: Mela tariff quota x'inhi?

Jien infakkar lill- Ministru x'weġibni f'waħda mill-mistoqsijiet riċenti.

Dan qalli li meta saret membru tal-WTO Malta ma ntrabtitx bi kwoti.

Mhux veru!

Fil-fatt Malta għandha qafas wisq aħjar, u din hija l-fehma ta' l-esperti kbar.

Qed jikkonferma hu stess fil-mistoqsija li jien għamiltlu dwar il-WTO li skond l-esperti kbar għandna qafas wisq aħjar u se jiżmantellah.

Issa dan se jagħmlu meta jaf li se jgħabbi lill-poplu tagħna, , lill-bdiewa tagħna, lir- raħħala tagħna, lis-sajjieda tagħna b'dawn il-kwoti li żgur ma jirrappreżentawx il-bżonn tagħhom, imma jirrappreżentaw il-bżonn tal-popli tal-pajjiżi membri.

Imbagħad x'insibu iktar, Sur President?

Insibu li dak li jipproduċu l- bdiewa u r-raħħala jridu jikkontrollawh u dak li jiġi mportat le.

Dan il- prinċipju m'hu prattikat ma' ħadd.

Dawn jgħidu li l-politika ta' Svizzera fil-Mediterran ma tagħmilx sens imma hija l-politika tagħhom li ma tagħmilx sens.

Ma jagħmilx sens li jiżmanetallaw il-protezzjoni meta l-istess Unjoni Ewropea fi ħdan il-WTO għandha reġistrat 87 tariff quota u għandha reġistrata 539 special provision for agriculture produce biex jipproteġu ċerti prodotti ta' l-agrikoltura ġejjin minn pajjiżi li m'humiex membri.

Imbagħad niġu hawn u ngħidu li l-protezzjoni trid tispiċċa!

Dan m'huwiex biss insult lejn l-intelliġenza u l-kapaċita` tan-nies fil-mistier tal- biedja imma huwa insult lejn il-kapaċita' u l-intelliġenza tal-konsumaturi u tan-nies tax-xogħol f'pajjiżna fejn qed ngħidulhom li l-kontrolli se jispiċċaw pero' jekk aħna nidħlu membri fl-Unjoni Ewropea, il-ħaruf ta' New Zealand ...

(Interruzzjonijiet) Għax aħna ma tlabniex special measure fuq kwalunkwe laħam aħmar imma tlabna biss fuq beef.

Dan ifisser li jekk nidħlu fl-EU aħna se nkunu suġġetti fuq il-laħam tal-ħaruf li aħna ma nipproduċux hawn.

Aħna la għandna industrija, la għandna raħħala li jipproduċuh dan, la għandna agro-industrija u lanqas għandna investiment.

Mela issa dan il- ħaruf se jkun suġġett ta' kwota.

Meta l-Ministru hawnhekk kien qed jgħid li din il-kwota tinqasam mal-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien f'Novembru li għadda minn jeddi mort u ltqajt ma' New Zealand farmers – u jekk irid nagħtih l-indirizzi biex jiltaqa' magħhom huwa wkoll - u tlabthom jgħiduli eżatt kemm se tkun il-kwota li se jkollha allokata.

Irriżulta li l-kwota hija ta' 225,000 tunnellata, jiġifieri jiġu 0.6 of a kilo għall-konsumaturi fis-sena ta' l-Unjoni Ewropea.

Għedtilhom biex jgħiduli kemm hi l-kwota li se tkun allokata għalina għax il-ministru lili fehmni li hemm kwota ta' xi 42,000 jew 43,000.

Hu qalli li hemm kwota ta' Lm225,000 u biex Malta tilħaqha trid tikkompeti mas-supermarkets u ma' l- importaturi ta' Munich, ta' Lisbona u ta' Pariġi.

Jien għedtlu li l- ministru qed jgħid li minn dawk il-225,000 aħna se jkollna kwota.

Qalli li huwa veru li se jkollna kwota imma permezz ta' sistemi kummerċjali li allura jew inħallsu dan il-prezz jew le.

Dan jiena kollu vverifikajtu u dan ifisser li l-Ministru huwa skorrett meta jgħid li mhux veru li se jkun hemm splużjoni fil-prezz.

Jien dwar dan nistiednu biex jara x'jgħid sieħbu l-Ministru Josef Bonnici li qal li meta se jkun hemm il-kwota l-prezz se jogħla.

Sur President, minħabba dawn il-kwoti li aħna bi sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea se nkunu suġġett għalihom se jiġrilna li bħalma ġralhom Canary Islands li jħobb jirriferi għaliha anke l-Ministru.

Qaluli li fil- Canary Islands hemm domanda għan-New Zealand lamb li ma jistgħux jissodisfawha u dan għaliex għalkemm m'hijiex gżira stat bħall-Malta, Canary Islands hija parti mill-Unjoni Ewropea imma u hija marbuta bir- regoli ta' l-Unjoni Ewroepa.

Sur President, jiena semmejt il-ħaruf ta' New Zealand bħala eżempju.

Mela sewwa, se nneħħi l-levy tiegħi u mbagħad bdejt indaħħal dazji fuq prodotti li l-ministru qal li dawn huma prodotti taż-żibel.

Jien m'inix se noqgħod nidħol f'dan l-argument jekk hux taż-żibel jew le pero' nixtieq insemmi l- każ tal-corned beef.

Dan il-gvern għadda liġi din is-sena li permezz tagħha l-prodotti proċessati ġejjin mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, bħalma huwa l-corned beef, minn 1ċ2 għollih għal 7ċ fil-kilo.

Issa meta tlabt lill-Ministru Dalli biex jagħti garanzija lill-oppożizzjoni Laburista li din iż-żieda se tiġri biss fuq dan il-prodott u mhux fuq firxa ta' prodotti oħra ġejjin minn barra l-Unjoni Ewropea, il-ministru dakinhar qalli li ma jistax jagħtini din il-garanzija.

Issa hawnhekk ta' min igħid li aħna nimpurtaw 75% ta' dak li jikkonsmaw u għandna protezzjoni fuq 25% ta' dak li jirrigwarda s-settur ta' l- agrikoltura u tas-sajd.

Mela aħna għandna biss protezzjoni limitata.

Nerġa' ngħid li minn sena għal oħra dan is-settur jiggarantixxi eluf kbar ta' impjiegi full-time u part-time li jiġġeneraw attivita' ekonomika ta' Lm70 miljun plus li l-bdiewa jikkultivaw madwar 100,000 tomna raba' biex isebbħu lill-pajsaġġ.

Dan ngħidu fl-isfond li biex iżomm il-ġonna u r- roundabouts u s-centre strips fi stat tajjeb il-gvern iħallas medja ta' Lm4 miljun fis-sena.

Sur President, f'dan l-isfond kollu ma jagħmilx sens u tabilħaqq qed inweġġgħu u ninsultaw l-intelliġenza u l-kapaċita' tal-bdiewa meta nagħtuhom 6 mils f'sussidju.

Hawnhekk irridu niftakru li barra li jgħixu huma, bil-flus il-bdiewa jridu jipproteġu l-ftit ta' art li għandhom mill- elementi tar-riħ u l-ilma bil-melħ li kontinwament ikissruhom u biex jagħmlu dak li hemm bżonn dwar in-nuqqas ta' ħamrija li hemm fuq l-uċuħ tar- raba'.

Sur President, lill-bidwi qed ngħidulu li aħna se nikkontrollaw x'jipproduċi, pero' fl-istess ħin huwa jrid ineħħi l-levy tiegħu.

Per eżempju, jien kelli ittra li rċevew il-bdiewa mingħand il-koperattiva tagħhom li informat lill-bdiewa li jridu jieħdu inqas minn dak li ordnaw f'dak li hu żriegħ tal-patata.

Għaliex?

Għax hekk huma l-kondizzjonijiet.

Skużi, mela minn banda qed ngħidu lill-bdiewa li ċ-ċansijiet ta' l- esportazzjoni kibru, qed ngħidulhom ukoll biex ikunu iktar sostenibbli u kompetittivi imma mbagħad qed ngħidulhom li ma jistgħux jipproduċu kemm iridu.

Dan barra li qed nagħtuhom is-sussidju miżeru li diġa' semmejt.

Il- Ministru għandu jispjega dan ix-xenarju għax in-nies m'humiex qed jifhmu dak li qed jiġri.

Sur President, x'insibu aktar dwar il-patata?

Insibu li l-gvern se jneħħi l-levy għall-patata li ġejja mill-Unjoni Ewropea pero` l-Unjoni Ewropea mhux se tagħmel l-istess għall-patata li se tiġi esportata minna.

Almenu l- gvern missu pprova jirranġa biex iż-żmien jiżdied ħalli flok 2,000 tunnellata Sante` u 4,000 tunnellata Alfa jlaħħqu jesportaw 10,000, għax f'dak iż-żmien ikun hemm suq kbir.

Bdew inaqqsu l-levy tagħna u dan meta l- Unjoni Ewropea tapprova almenu tliet ġimgħat estenzjoni sew qabel u sew wara d-data stabbilita.

Again, Sur President, dan huwa insult mhux biss għall-bdiewa, r-raħħala u s-sajjieda.

Dan mhux insult biss għall-konsumatur imma huwa insult ukoll għall-gvern.

Jien għandi nippretendi li meta se niżmantella dawn il-levies kollha, l-uniku oġġett li jista' jivvantaġġa lill-bdiewa Maltin huwa li jiġi rranġat iż-żmien biex huma jkunu jistgħu jesportaw aktar patata, pero' din il-kondizzjoni l-gvern ma ġabhiex.

Dawn huma l-affarijiet, Sur President, u meta nsemmuhom aħna nkunu qed nitkellmu bis-serjeta' u bir-responsabbilta' li għandna kemm bħala oppożizzjoni u kemm bħala gvern alternattiv li jrid imexxi 'l quddiem il-ġid komuni tal- Maltin u l-Għawdxin u mhux inġibu d-djun kif għamel il-gvern Nazzjonalista matul dawn l-aħħar tliet snin.

Sur President, il-ministru lili spiss jibagħtni nfittex fuq il-website ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien ippruvajt infittex fuq il-website ta' l-Unjoni Ewropea u ma rnexxilix niskopri liema huma l-85 tariff quota.

Jiena nixtiequ jgħid ukoll għal xiex inhuma dawn il-kwoti.

Jekk dawn il-kwoti qegħdin hemm biex jipproteġu lill-bdiewa ta' l-Unjoni Ewropea allura mela mhux veru li l-protezzjoni trid tispiċċa.

Mela se mai inħallu l-protezzjoni tagħna hemm kif anke kontu qed twegħdu intom stess lill-bdiewa.

Il-Ministru għandu tekniċi biżżejjed, ilhom ġejjin u sejrin il-Portugal.

Naf ukoll li t- technicians u l-esperti fuq il-WTO huma nies kapaċi - u dawn ħdimt magħhom jien ukoll - u allura jistgħu jagħtuh identifikazzjoni dwar x'ġara fil- Portugal fir-rigward ta' dawn il-protezzjoni.

Qed nistaqsi dawn il- mistoqsijiet għaliex meta jien f'dawn it-tliet snin tlabt lill-Ministru Josef Bonnici u lill-viċi prim ministru dwar jekk il-gvern għamilx impact assessment ta' x'se jkun l-impatt għall-konsumatur fil-gżejjer tagħna u għall-industrija tat-turiżmu meta rridu nitgħabbew b'dawn il-kwoti u b'dawn il-539 special safeguards li l-Unjoni Ewropea timponi fuq il-popli u l- gvernijet tal-pajjiżi membri kont informat li l-impact assessment ma sarx u lanqas hemm ħjiel jekk hux se jsir.

Sur President, il-gvern dejjem jipprova jagħti tumakka lill-kelliema ta' l- oppożizzjoni billi jgħid li ma teżistix il-politika ta' Svizzera fil- Mediterran, jiġifieri li nagħmlu l-aqwa relazzjonijet speċjali u li ninnegozjaw l-aqwa rabtiet possibbli ma' l-Unjoni Ewropea pero' mbagħad qed jgħid li għandna bżonn pakkett speċjali.

Mela allura kif tgħidu li l- politika tagħna ma teżistix?

Mela l-politika tagħna teżisti u hija l- politika li jaqbel għal pajjiżna.

Meta konna fil-gvern sieħbi l-ex-ministru u ex-viċi prim ministru l-Onor.

George Vella kien ilaqqgħani ma' nies mill- Unjoni Ewropea u lil dawn konna nfehmuhom, per eżempju, li aħna għandna bżonn immedjat li ninnegozjaw fost oħrajn dwar din il-kwestjoni ta' l- esportazzjoni tal-patata.

Konna ngħidulhom ukoll li aħna ma niċċarġjawhomx levy fuq il-patata taċ-chips lesta taħt it-2.5 kilo u min-naħa tagħhom huma jridu jirrispettaw il-fatt li hemm bżonn li l-istaġun jitwal ġimgħa fil- bidu u jitwal bi ħmistax oħra fl-aħħar ħalli l-esportazzjoni tagħna tabilħaqq tkun tista' tkompli tiġi mibnija u dan irrispettivament Malta tidħol jew ma tidħolx membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea.

Again, Sur President, x'insibu?

Insibu li f'dan ir-rigward illum għandna gvern li jibgħat lili biex infittex fuq il-website ta' l-Unjoni Ewropea dwar x'inhuma l-kwoti fuq il-ħaruf, fuq New Zealand beef u fuq 85 prodott li huma suġġett ta' kwota li m'hi xejn ħlief protezzjoni li tgħolli l-prezz għall-konsumatur.

Issa ħalliha li dawn qed jgħidu li se jneħħu l-levies biex iroħħsu l-prodotti għall-konsumatur.

Permezz ta' dawn il-kwoti l- protezzjoni qiegħda hemmhekk imma b'xorta oħra u din se tkun imposta fuq 75% tal-prodotti ta' l-ikel li nimportaw.

Qed ngħid dan għax irridu niftakru li ħafna mill-każijiet mhijiex il-materjal prima biss li tkun suġġett ta' dazju imma anke l-prodott lest.

Ħalli nġibu eżempju żgħir biz- zokkor.

Meta kont infehmhom li mhux iz-zokkor biss huwa suġġett tal-kwoti mill-Unjoni Ewropea, imma anke z-zokkor bħala kompożizzjoni fi prodotti ta' ġelati, tal-ġamm, u f'numru ta' prodotti oħra tan-naħa l-oħra kienu jidħku bija u jgħidu li qed inbeżża' lin-nies bil-babaww.

Illum kienu huma l-ewwel nies li talbu special supply measure dwar dawn il-prodotti, u għamlu hekk għax jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea nkunu suġġett ta' dawn l-integrated tariffs of the European communities.

F'dan il-każ qisu għandek erba' ħitan ta' Berlin.

Mela għandek l-ewwel il-ħajt tat-tariff quota u mbagħad għandek il-ħajt ta' l-ispecial safeguards imbagħad għandek il-ħajt tat- tariff quota u on top of all this hemm dawk li jgħidulhom l-export refunds.

Mela allura l-export refunds jissussidjaw sija z-zokkor bħala materja prima u sija z-zokkor bħala kompożizzjoni fiċ-ċikkulata li wkoll fiha trab tal-ħalib u fiha ingredjenti oħra, bħala zokkor fil-gallettini, bħala zokkor fil-ġammijiet.

U meta l-gvern jitlob supply measures fuq dawn l- affarijiet kollha jkun qed jikkonferma kemm huwa veru li l-kontrolli jeżistu.

Għaliex il-gvern ma jispjegax li se nneħħu l-kontrolli tagħna biex inkissru lill-ftit bdiewa, raħħala, produtturi tat-tiġieġ u tal-majjal u lill-ftit agro-industrija li għandna fil-gżejjer tagħna?

Sur President, irrid ngħid ukoll li rigward l-industrija tal-majjal, għalkemm għedna li l-prezzijiet se jorħsu pero' meta għamilna r-rapport irriżultalna li hemm prodotti ta' l-għalf tal-majjal li se jogħlew bejn 30% u 50% fil-prezz, u hemm prodotti għall-produtturi tat-tiġieġ li se jogħlew bejn 15% jew 18%.

Mela l-gvern qed jitlob supply measure biex dawn ma jogħlewx imma mbagħad fl-istess ħin se jiżmantella l-protezzjoni tal-levy.

Il-prezz majjal ilu ma jiżdied mill-1994.

(Interruzzjonijiet) Fiż-żmien, il-produtturi tal-majjal biegħu 11-il miljun majjal minn 8.5 miljun!

Imma apparti dan ...

(Interruzzjonijiet) Fuq l-esportazzjoni...

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru Dalli wkoll jagħmel ħażin joqgħod jisma' minnek!

Imma ħalli niġi għall-punt tal-majjal, Sur President.

Mela aħna nafu li l- produtturi tal-majjal tliet xhur ilu talbu 3ċ żieda għax kien ilu ma jogħlielhom il-prezz mill-1994 'il hawn u issa għolielhom kollox.

(Interruzzjonijiet) Ir-raħħala li jipproduċu l-ħalib mhux huma qed jitolbu ż-żieda imma l-koperattiva tagħhom għaliex dawk għandhom arranġamenti li meta toħroġ il-Lm1.50 żieda l-koperattiva tagħhom tħallashom bħala raħħala talli jipproduċu l-ħalib u allura mill-1994 jew mill-1995 'il hawn ħadu 2ċ5 żieda fil-gallun tal-ħalib.

Għalkemm il-koperattiva ma ħadithiex imma r- raħħala ħaduha.

Fil-każ tal-produtturi tal-majjal le, u allura bir-raġun dawn qed jitolbu 3ċ oħra.

X'ġara?

Mela l-gvern jaf li jrid jogħlielhom il- prezz ta' l-għalf u allura qed jitlob supply measure biex ikun jista' jixtrih minn fejn irid u bi prezz irħis li jrid minn sorsi oħra.

Issa jista' jkun li dawn is-sorsi ma jkunx aċċettati mill-istandards ta' l- European Union.

(Interruzzjonijiet) Erħilu dak l-argument, mhux se noqogħdu nidħlu fil-mertu tiegħu aħna, pero' l-fatt hu li flok almenu dan irrispetta li huma għandhom prezz ta' 84ċ qabad u qalilhom: Ara, jien se nagħtikom 1ċ il-kilo sussidju pero' mill-80ċ tridu tniżżlu għal 60ċ.

Dan ifisser li l- gvern lanqas biss ġibed average price bejn l-84ċ u l-87ċ li qed jitolbu huma.

(Interruzzjonijiet) Kif x'qed inħawwad?!

Jgħidli jekk hux veru jew le li talbuh 3ċ?

(Interruzzjonijiet) Dażgur, għax l-iskop tiegħek huwa li tkun parti minn din il-politika tal-gvern li tinsulenta l-intelliġenza u l- kapaċita' tan-nies.

(Interruzzjonijiet) M'intix kapaċi tgħid li l- prodotturi tal-majjal talbuk 3ċ żieda.

(Interruzzjonijiet) Imma jien ngħidlek, għax jien hawnhekk ħadt ġurament ta' rġulija.

Inti ppruvajt tevita anke li tirrispondi dwar il-permanent secretary...

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: M'hemmx interruzzjonijiet.

Kompli Onor. Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dwar dan jien għamiltlu ħafna mistoqsijiet minn dawn it-tliet xhur 'il hawn u ma rrispondinix.

Il-Ministru jrid jaħbi għax huwa parti minn din is-sistema politika ta' gvern jrid jinsulta l-kapaċita' u l- intelliġenza tal-mistier tal-biedja.

U l-loqom ta' sussidji li qed jagħti jixhdu dan li qed ngħid, u dan minkejja li tissemma' ċ-ċifra ta' Lm2.38 miljun.

L-istess tneħħija ta' levy hija ħafna akbar minn dak is-sussidju ta' protezzjoni li se jagħti għal dawn in-nies.

Sur President, jien nixtieq li f'dawn il-ħames minuti li baqagħli nagħmel nagħti xi raġunijiet għaliex aħna nemmnu fil-politika li minn Malta nagħmlu Svizzera fil-Mediterran.

Aħna nirrealizzaw li l-agrikoltura tagħna li minnha tiddependi l-provvista ta' l-ikel frisk għal 380,000 ċittadin u industrija ta' miljun turist, ma tista qatt tkun ekonomikament vijabbli taħt umbrella ta' politika komuni ta' l-Unjoni Ewropea u f'dik l-economy of scales enormi.

Infakkar, Sur President, li d-densita' tal-popolazzjoni tagħna jekk tikkalkula t-turisti li jżuruna minn xahar għal ieħor hija ta' 1,300 ruħ f'kilometru kwadru, u minħabba f'hekk diġa' għandna problema biex inkabbru s-settur ta' l- agrikoltura.

Imbagħad jerġa' minħabba dan iċ-ċokon ta' art diġa' għandna problemi oħra li ma nibbenefikawx għal 90% tas-sussidju li l-Unjoni Ewropea tagħti lill-gvernijiet u lill-popli tal-pajjiżi membri sabiex jiżviluppaw l- agrikoltura tagħhom.

Issa barra minn hekk, l-Unjoni Ewropea torbot lill- popli tal-pajjiżi membri b'regoli komuni fuq dak li jirrigwarda l- importazzjoni kemm tal-materja prima ta' l-ikel u kemm tal-prodotti finished ta' l-ikel.

Minħabba l-problema tan-nuqqas ta' art ma nibbenefikawx mis-sussidju u b'dan il-mod se nheddu serjament il- flessibilta' li jgawdu l-Maltin u l-Għawdxin bħala konsumaturi u l- flessibilta' li jgawdu l-industrija tat-turiżmu, l-agro-industrija, l- industrija ta' l-ipproċessar fis-swieq internazzjonali, kemm meta jixtru l- prodotti li ma jipproduċux il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda tagħna u sija l-prodotti li ma jipproduċux l-agro-industriji tagħna.

Aħna għandna biss kontrolli ċkejkna pparagunati ma' dawn il-kontrolli tal-politika komuni agrarja ta' l-Unjoni Ewropea.

Sur President, ta' l-Unjoni Ewropea lilna ma jgħidulniex li m'għamilna xejn fi tliet snin jew li lanqas għadna bdejna naġġornaw ir-regoli tagħna mar- regoli tagħhom.

Malta hija gżira li apparti forsi l-Belt u l-Furjana ftit jew wisq teżisti ftit agrikoltura kullimkien.

Din hija karatteristika ta' pajjiżna.

Barra minn hekk kulħadd jinteressah li l-prodott ta' Malta, speċjalment il-patata li dejjem ġabet prezzijiet tajba, jkunu mtejjba fil- kwalita' biex inkomplu nkabbru s-swieq ta' dan il-prodott pero' l-gvern x'għamel dwar dan kollu f'dawn l-aħħar tliet snin?

Jiena nixtieq li l- Ministru jagħti rendikont ta' x'se jagħmel biex ikun konformi mal-kummenti li għamlet l-Unjoni Ewropea permezz tal-progress report tagħha dwar Malta.

Jiena nixtiequ jispjega għaliex ma teżistix din il-politika.

Irrid ngħid ukoll li f'dan kollu għandna nerfgħu dak li nifilħu.

Nagħlaq billi ngħid l-aħħar sentenza fuq is-sajd, Sur President.

X'inhi l- pożizzjoni tad-dipartiment tas-sajd fuq il-purseiners?

Għal xi żmien konna qed naqblu li peress li rridu jkollna żona ta' konservazzjoni, ma jagħmilx sens li nistadu b'sistemi li jheddu l-annimali protetti, fosthom il-frieken u d-dniefel.

M'hemmx dubju li l-użu tal-purseiners huwa ta' theddida.

Il- gvern x'qed jiddeċiedi?

Qed jiddeċiedi li jagħmel l-ibħra tagħna bla konservazzjoni u allura jdaħħal l-użu tax-xibka tal-purseiner jew inkella jrid jikkontrolla biex tabilħaqq l-istocks tal-ħut fil-periferija u fil- kosta tas-sajd tagħna tabilħaqq ikunu protetti u jibqgħu sostenibbli kemm għal-lum kif ukoll għall-ġenerazzjonijiet tal-futur?

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): Grazzi.

Issa skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni u l-ħin kollu li għad fadal huwa għall- gvern.

Insejjaħ issa lill-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Sur President, huwa pjaċir tiegħi li jien ġej minn kostitwenza rurali ħafna u li l-bdiewa huma fost l-aktar ħbieb tiegħi u fost l-iktar nies li jiena nieħu pjaċir niddiskuti magħhom.

Sur President, il-pilastri ta' l-ekonomija ta' pajjiżna jinqasmu fuq tlieta, illum il-ġurnata anke fuq erbgħa.

Dawn il-pilastri huma l- industrija tal-manifattura, is-servizzi f'dawk li huma t-turiżmu, il- korporazzjonijiet imbagħad għandna l-agrikoltura li għalkemm hija fuq skala ħafna iżgħar minn dak tal-manifattura u dak tas-servizzi imma għandha importanza ħafna.

Illum nistgħu ngħidu li għandna r-raba' pilastru li huwa dak ta' l-informatika u t-teknoloġija.

Minn banda t-tliet pilastri l-oħra jridu jissupplixxu din l-invenzjoni moderna, u min-naħa tagħha l- informatika u t-teknoloġija trid tissupplixxi dawn il-pilastri biex tkompli ssaħħaħhom u tagħtihom iktar forza.

Sur President, l-oppożizzjoni kemm-il darba tgħid li dawn it-tliet snin ġew moħlija.

Fiex ġew moħlija dawn it-tliet snin, Sur President?

Sar titjib f'kull settur ta' l-ekonomija ta' pajjiżna.

Per eżempju, qatt sar breakthrough fl-edukazzjoni bħal dak li sar f'dawn l-aħħar tliet snin?

Il- popolazzjoni fl-universita' wkoll mill-1987 sal-lum kibret minn 700 jew 800 għal 8,000 persuna, daqslikieku għandek popolazzjoni ta' raħal jew inkella belt ġewwa Malta.

Fis-settur tas-saħħa pubblika wkoll għamilna ħafna u rridu nagħmlu ħafna iktar.

Fl-ambjent ukoll għamilna ħafna u fost oħrajn irrestawrajna ħafna affarijiet u nidejna proġetti li dalwaqt se nibdew naraw il-frott tagħhom.

Fis-servizzi soċjali wkoll għamilna progress enormi f'dawk il-programmi ta' fejda kbira.

Hawnhekk daħħalna magħna wkoll lill-NGOs.

Sur President, x'għamilna rigward l-agrikoltura?

Hawnhekk qed nagħmlu injezzjoni qawwija u rridu nagħmlu revoluzzjoni.

Jiena jiddispjaċini nisma' lill-ħabib tiegħi l-Onor.

Noel Farrugia jagħmel ċerta kritika.

Allura m'hemm xejn pożittiv fl-agrikoltura?

Iva allura kollox qed isir ħażin?

Jiena ngħid li aħna ma rridux naraw dan is-settur minn lenti waħda.

Ma rridux ninsew li l-agrikoltura rridu narawha minn perspettiva iktar wiesgħa.

Dawn huma l-ftit nies li fadlilna li qed jieħdu ħsieb ir-raba' u qed jieħdu ħsieb jitimgħuna.

Issa dan il-qasam irridu nirristrutturawh biex inkunu nistgħu nagħmlu l-qabża li rridu nagħmlu.

Jiena nixtieq nagħti xi ftit figuri biex nuri t-titjib f'dan il-qasam.

L-ewwel ħaġa li għamilna matul din is-sena kienet li minn dan il-parlament għaddejna l-att dwar l-iżvilupp industrijali fejn daħħalna għall-ewwel darba l-iżvilupp agrikolu.

Qabel kien hemm li jingħata sussidju f'dik li hija akkwakultura fuq skala kbira.

Din ġiet emendata b'mod li issa se jingħata sussidju fuq sajd u akkwakultura fuq skala kbira.

Dan ifisser li fil-promozzjoni ta' l-iżvilupp industrijali se ndaħħlu wkoll is-sajd jew l- akwakultura fuq skala kbira.

Imbagħad żidna wkoll agrikoltura fuq skala kbira.

Illum il-ġurnata daħħalna wkoll ortikoltura, agrikoltura u trobbija ta' bhejjem fl-irziezet.

Dawn huma, Sur President, l-affarijiet li qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista biex jippromowovi l-agrikoltura u s-sajd ġewwa pajjiżna.

Sur President, kif jistgħu jgħidu li bqajna dejjem l-istess meta fl-1998 il- vot rikorrenti tad-dipartiment ta' l-agrikoltura naqas b'Lm200,000 u dak kapitali naqas b'Lm0.5 miljun?

Kif tista' tagħmel il-progress b'dan in- nuqqas meta llum il-ġurnata trid tikkompeti?

X'għamel il-gvern Nazzjonalista?

L-ewwelnett fl-ewwel sena tiegħu reġa' stabbilixxa dak li kien hemm qabel, u l-vot rikorrenti żiedu b'Lm1.5 miljun għal Lm7,934,000.

Il-vot kapitali wkoll żiedu b'Lm1 miljun.

Hemm tara s-serjeta' tal-gvern li jrid jippompja l-finanzi sabiex jara l-progress fl-agrikoltura.

Issa din is-sena għandna rikorrenti Lm11 miljun u kapitali kważi Lm2 miljun.

Ma rridx noqgħod nirrepeti dak li qal il-Prim Ministru fir-risposta tal- budget għal dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni meta qal li qegħdin naħlu bejn Lm8 miljun u Lm13 miljun fil-programmi ta' l-Unjoni Ewropea meta dawn jistgħu jingħataw lill-anzjani, lill-isptarijiet, lis-saħħa pubblika, lis- servizzi soċjali pero' ngħid biss li għar-rigward ta' l-agrikoltura, fis- sena kurrenti għandna Lm2 miljun, il-gvern kulma se joħroġ huwa Lm700,000 u l-oħrajn ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Din hija l-injection li qed tagħti l- Unjoni Ewropea.

Nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea rridu nirristrutturaw b'mod speċjali l-agrikoltura.

Sur President, huwa għajb għal min qed jagħmel propaganda ħażina dwar dan il-punt.

Huwa għajb għal min qed jiltaqa' mal-koperattivi u jurihom in-naħa s-sewda biss fuq din il-ħaġa, għax hemm ħafna affarijiet pożittivi li se jakkwista l-bidwi.

Dawn l-affarijiet aħna diġa' rrepetejthom u se nkompli nirrepetihom.

X'tagħmel l-Unjoni Ewropea għall-bdiewa?

Jien għandi f'idejja leaflet dwar l-agrikoltura minn dawk li jitqassmu fuq l-European Union meta mmorru Brussells.

Il-bidwi dan li rridu nispjegawlu, mhux nidħku bih imma ngħidulu l-verita`.

Huwa vera li l-bidwi huwa konservattiv, mhux Malta biss imma fid-dinja kollha u hawn min ma tantx ikun jixtieq jagħmel progress u meta tinjettah allura jibda joqmos u huwa għalhekk li din is- sena l-gvern se jivvota Lm2 miljun bħala għajnuna lill-bidwi u dawn iż-Lm2 miljuni m'humiex il-millenżmu fuq kull patata kif qal l-Onor.

Noel Farrugia imma huwa l-injezzjoni biex il-bidwi jkun jista' jagħmel titjib fil-farm, fl-għelieqi u fil-makkinarju li juża biex ikun jista' jipproduċi l-aħjar.

Sur President, jiena ma nafx għaliex lill-Unjoni Ewropea qegħdin immaqdruha hekk.

Din qed tgħallimna u qegħdin nieħdu xi ħaġa minnha li nidħlu jew ma nidħlux membri għandna bżonnha.

Jiena nixtieq insemmi t-tliet punti l-iktar prinċipali fil-European model of agriculture.

L-ewwelnett jingħad li għandu jkun hemm:

"... modern and competitive farming sectors capable of occupying a leading possession on the world market while safeguarding domestic producers, living standards and income."

Jiena nistaqsi: Illum hawn xi bidwi li għandu l-living standards tiegħu salvagwardati bħalma għandhom impjegati oħrajn?

L-Unjoni Ewropea l-ewwel ħaġa li tagħmel huwa li tara li l-living standards u l-income tal-bidwi jkunu xierqa.

It-tieni punt kardinali huwa li jkun hemm:

"A sustainable efficient farming sector that uses hygenic and environmental friendly production methods and gives consumers the quality products they desire."

Jiġifieri mhux kemm tipproduċi, imma l-kwalita`, u din waħda mill- affarijiet li jrid jifhem il-bidwi.

Bħalma qal l-Onor.

Ninu Zammit il- bieraħ fi programm fuq ir-radju, fl-antik kienu jaqbdu l-ixkejjer tal- patata għall-esportazzjoni u fihom jitfgħu affarijiet oħra flimkien mal- patata biex tiżen ħafna.

Dak iż-żmien spiċċa.

Illum qed isir il-grading fil- punt ta' esportazzjoni tal-prodotti tagħna.

Illum l-affarijiet minn barra nirċevuhom fi crates ippakkjati sbieħ għax hekk tridhom l-awtorita'.

Anke l-apparenza kultant tiftaħlek l-aptit.

B'dan il-mod ukoll aħna rridu nippreżentaw l-affarijiet.

It-tielet punt kardinali hu:

"A farming sector that serves rural communities, reflecting their rich tradition and diversity and whose role is not only to produce food but also to guarantee the survival of the countryside as a place to live and work and as an environment in itself.".

Hawnhekk qed nagħtu każ ta' l-ambjent ukoll.

Dan li rridu nispjegaw lill- bdiewa.

Huwa veru li l-bidwi huwa mdorri fir-remissa u forsi b'dawk il- biċċtejn għodda imma llum irid jimmodernizza bħal kull fabbrika oħra.

Hawnhekk nixtieq inġib eżempju bit-turiżmu.

Kieku ma rrinovajniex ħafna lukandi kien ikollna dan in-numru ta' turisti u din il-kwalita' ta' turisti?

Assolutament le.

Aħna ġieli nsiefru u naraw il-kwalita' ta' lukandi.

Illum il-ġurnata l-first class u s-second class hotels lanqas għadhom jeżistu.

Illum għandek three, four or five class, u hawn ukoll il- five plus.

Sur President, min jibbenefika mill-common agricultural policy?

Jibbenefikaw from farmers to consumers.

Hawnhekk jingħad li:

"It guarantees farmers a regular income and assures that European farming is compatible and consumers receive a steady supply of quality products.".

Hawn, Mr Chairman, irridu nipperswadu lill-bidwi biex jagħmel ir- ristrutturazzjoni fil-farms jew l-għelieqi tiegħu.

Hemm bżonn li dan jonfoq il-flus u l-gvern se jagħtih biex jagħmel dan.

Fejn qatt qabel il-gvern Malti kien jiggarantixxi l-living standards tal-farmers?

Jiena nerġa' nikkwota għaliex importanti li jkunu jafuhom dawn.

Ikun hemm:

"... direct payments to farmers are being increased to guarantee a stable income.".

Mhux bħalma ġara din is-sena.

Billi tħawwel ma tagħmel xejn, għaliex jekk m'hawnx ilma, ma jikbirlekx il-prodott, u hawnhekk l-Unjoni Ewropea tiggarantilek a stable income and a fair standard of living.

Imbagħad għandek direct assistance taken into account.

Hawnhekk jingħad li:

"... important factors such as employment, natural handicaps to farming and above all the extra services performed by farmers on behalf of society such as preserving the countryside ...".

U min jippreservaha l-kampanja?

Mhux il-bidwi jew il-kaċċatur?

Aħna forsi mmorru fil-kampanja daqsxejn is-Sibt jew il-Ħadd u naħseb iktar inħammuġuha milli nieħdu ħsiebha, għaliex wara li tagħmel l-ewwel xita tibda tara n-nies jaqilbu l-ħitan tas-sejjieħ biex ifittxu għall-bebbux.

Issa f'dan il-każ l-Unjoni Ewropea u l-gvern huma committed li jgħinu lill- bidwi mhux biss fix-xogħol tiegħu imma anke fl-ambitu ta' l-ambjent.

Sur Presidnet, biex nuri kemm l-Unjoni Ewropea m'hijiex il-babaww irrid ngħid li din se tiggarantilna ħafna affarijiet fosthom li:

"... the member states will be able to vary the amount of aid grants to funds based on criteria such as the number of employees, general level of income and ceilings for individual holdings.".

Dan juri li m'huwiex veru dak li jgħidu lill-bidwi li mill-Unjoni Ewropea ma nieħdu xejn.

Il-gvern qed jagħti prova ċara dwar kemm se nibbenefikaw għax f'dawn it-tliet snin li ġejjin se nagħtu Lm8 miljun.

Din is-sena se nibdew b'Lm2 miljun, is-sena d-dieħla jingħataw Lm3 miljun u s-sena ta' wara Lm3 miljun oħra.

Hawnhekk irrid ngħid li jrid ikun hemm il-koperazzjoni biex naslu għal dan.

Jekk ma jkollniex koperazjoni minn diversi settur ma jistax ikun li naslu.

Irid ikun hemm koperazzjoni bejn il-bdiewa u l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Hemm il-pjan ta' struttura li bħalissa qed jiġi rivedut u jeħtieġ ħafna li dan jiġi emendat għal dak li tista' tesiġi l-Unjoni Ewropea biex tagħti dik l-għajnuna biex lill-bidwi tagħna nżommuh fil-progress li jeħtieġlu.

Jien għamilt rapport u iktar tard nagħtih lill-Ministru ta' l-Intern li huwa responsabbli għall-awtorita' ta' l-ippjanar u anke nagħti kopja lill-istess awtorita' ta' l-ippjanar biex huma jiddiskutu dawn il-proposti li jien qed nagħmel.

Sur President, f'pajjiżna għandna nuqqas ta' irrigation water.

Issa nafu li llum il-ġurnata jkun hemm diversi applikazzjonijiet ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar għat-tħaffir ta' boreholes u ta' ġwiebi partikolarment għaliex il-Water Services Corporation m'għadux jagħti permessi għat-tħaffir ta' boreholes.

Din il-ħaġa m'hijiex fair għal ħafna, pero' ta' min jirrealizza li qed issir ħafna ħsara lill-aquifer minħabba overextraction.

Għalkemm l- awtorita' ta' l-ippjanar illaxkat ħafna rigward il-bini ta' ġwiebi jeħtieġ ukoll li partikolarment id-dipartiment ta' l-agrikoltura jara x'sistemi jista' jsib biex anke l-bdiewa l-oħra jkunu jistgħu jsaqqu mill-ilma riċiklat li jipproduċi l-impjant ta' Sant Antnin u li minnu jsaqqu l-bdiewa tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Jien naħseb li għan-naħa ta' fuq ta' Malta għandu jinstab dan il-mezz ukoll.

Jien naf li n-naħa tal-Lawrenti l-Water Services Corporation fl-1987 kienu bnew ġibjun enormi u dan mhux qed jintuża.

Dan qiegħed fi stat ta' abbandun.

Forsi b'investiment mill-Unjoni Ewropea nistgħu nagħmlu riċiklaġġ ta' ilma anke tad-drenaġġ u nippreservawh hemmhekk.

Hemmhekk m'hemmx bogħod ħafna mill-baħar taż-Zurrieq jew inkella f'Għar Lapsi fejn tista' tarmi r-residue li jista' jifdallek.

Sur President, każ ieħor li huwa diffikultuż jirrigwarda l-vetturi u l- makkinarju tal-bdiewa.

Hija ħaġaassurda li d-dipartiment ta' l-agrikoltura jagħmel it-toroq bil-konkrit meta inti għandek daqshekk fragmentazzjoni ta' għelieqi imma mbagħad il-bidwi ma jingħatax permess mill-awtorita' ta' l- ippjanar biex jagħmel il-passaġġ għall-għalqa tiegħu bil-konkrit imma tħallih biss jagħmlu bil-ħamrija.

Wara li tagħmel ix-xita dan ma jkunx jista jibqa' għaddej bil-makkinarju jew bit-trakkijiet minn fuq il-ħamrija.

Naħseb li din hija policy ħażina tal-planning authority u hemm bżonn li tiġi modifikata biex l-aċċess għall-bdiewa jkun jista' jsir ukoll bil- konkrit.

Għandna wkoll il-kwestjoni ta' l-istrutturi essenzjali for the agriculture.

Huwa veru li saru diversi emendi anke fid-development notification order pero' għadu mhux biżżejjed.

Irrid naraw min huma verament il-farmers, irridu naraw min verament qiegħed ikun ġenwinament qed jaħdem għall- agrikoltura u rridu nbiddlu l-policy li biex inti tingħata permess biex tagħmel farmhouse trid tkun reġistrat full-time farmer u jrid ikollok 20 tomna raba'.

Min huma dawn il-bdiewa li għad fadlilhom 20 tomna raba'?

Niddubita hawnx 20 minnhom bil-fragmentazzjoni li saret.

Meta japplika part- time farmer diffiċli ħafna biex jingħata permess jew inkella jaqilgħulhom fwiedhom.

Ma jistax ikun.

Jiena nifhem li l-awtorita' ta' l-ippjanar trid tipproteġi l-art, imma jeħtieġ li tara l-bżonnijiet veri tal-bidwi u trattab l-affarijiet fir-rigward tagħhom.

Dan qed ngħidu b'mod ispeċjali fid-dawl tal-fatt li llum il-ġurnata l-part-time farmers qed jipproduċu aktar prodotti agrikoli mill-full-time farmers.

Mhux se noqgħod insemmi ħafna figuri pero' biżżejjed ngħid li fl-aħħar sitt snin, fin-northwest local plan kien hemm 350 applikazzjoni mill-bdiewa.

Dan huwa rapport tal- planning authority.

Minn dawk ħarġu biss 120 u l-oħrajn, jiġifieri 230, ġew refused.

Kif tista' tinkoraġġixxi l-bidwi b'dan il-mod?

Jiena ma rridx niftiehem li kulmin jitlob biex jibni kamra għandu jingħata permess imma għallinqas għandna nkunu xi ftit aktar lenjanti.

Fis-south of Malta local plan kien hemm 200 applikazzjoni, 80 ġew approvati u 120 refused.

Jiena mhux qed ngħid li għandna naqbdu u nibnu lill-kampanja tagħna kif ġieb u laħaq imma għħandna nagħmlu d-design guidelines serji għall-ġranet tal-lum bil-ħsieb li llum jew għada se nkunu parti mill-Unjoni Ewropea, bil-ħsieb ukoll li l-bdiewi wkoll għandu bżonn l-inkoraġġiment u bżonn fejn ipoġġi l- makkinarju tiegħu.

Mr Chairman, dwar il-greenhouses ukoll hemm bżonn tiġi emendata l-klawsola li tgħid li l-greenhouses irid jiġu mgħottijin b'xi ħaġa.

Jekk inti għandek greenhouse tkun trid massimu ta' sunlight.

Kif jista' jkun imbagħad il- planning authority tagħmillek iċ-ċipress u trid tagħmel iż-żebbuġ?

Greenhouse hija ħaġa riversibbli.

Anke l-Bambin ineħħiha, għax jekk jagħmel daqsxejn riħ ukoll iqaċċathom.

Barra minn hekk illum il-ġurnata hawn greenhouses li jintramaw u jiżżarmaw.

Ma jistax ikun li l-planning authority tkompli tinsisti li madwarhom ikomplu jinżergħu s-siġar.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-land ownership tad-divisions.

Meta jmut il- missier jew xi ħadd, l-art trid jinqasam bejn it-tnejn u ħafna drabi l- awtorita' ta' l-ippjanar ma tagħtix permess li razzett jinqasam.

Jekk missieri minn għaxar tomniet raba' ħallieli ħamsa u lill-ħija l-ieħor ħamsa wkoll, kif jien ma nistax naqsmu dan ir-razzett?

Dan ma jagħmilx sens.

Jeħtieġ li nkunu daqsxejn moderni f'dawn l-affarijiet.

Mr Chairman, jien nifhem li l-bidwi għandu jagħmel planning aid imma mbagħad m'għandniex nimmultawh Lm800 Lm1,000 jew Lm2,000 biex jagħmel landscaping.

Jien ma naqbilx ma' dawn it-tip ta' multi.

Hemm bżonn li nbiddlu l-mentalita'.

Ħalli tgħidlu li biex toħroġlu l-permess hu jrid jagħmel tajjeb billi jsewwi xi ħajt tas-sejjieħ li jkollu, imma mhux inwaħħlu Lm800 u qabel naraw jikbru s-siġar dawk ma nagħtihomlux lura.

Din ma tagħmilx sens!

Ejja niftħu daqsxejn moħħna!

Jiena naqbel mal-proċeduri, mal-liġijiet u mar-restrizzjonijiet ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, imma f'dik li hija agrikoltura għadha wisq marbuta ma' sistema li ma tbiddlitx u mal-konservazzjoni tal-bdiewa wkoll.

Sur President, tajjeb ukoll li wieħed jidħol fil-materja tar-residential farmhouses pero' dan m'inix se nagħmlu issa għax daqwaqt isirli l-ħin.

F'dan il-każ hemm policy stramba ħafna li jekk tmut, il-farmhouse tiegħek ma tistax tgħaddi għand terzi persuni jekk mhux għand l-armla jew inkella wliedek.

Din ukoll ma tagħmilx sens.

Mela jien ma nistax nagħmel li rrid bi ħwejġi?

Jekk lil bniedem qed nagħtih dak il-farmhouse!

Jekk ma nagħmilx kif speċifikat fir-regolamenti dan se jibqa' derelict.

Naraw ħafna kmamar u farmhouses fl-għelieqi.

Għaliex dan?

Lis-sidien tagħhom mhux qed jagħtuhom iċ-ċans biex jirranġawhom.

Jekk għandek ħtieġa agrikola għandek iżżommu u għandek tirrestawrah.

U din irridu naħdmu fuqha.

Hemm provision fejn wieħed ikun jista' jirrestawrah, imma tant qiegħda restrittiva li kulħadd jaqta' qalbu minnha.

Sur President, irrid ngħid ukoll li naħseb li qatt qabel ma saru diskussjonijiet dwar l-agrikoltura bħalma sar fil-MEUSAC.

Il-partijiet iltaqgħu kollha flimkien b'moħħ miftuħ u għall-ewwel darba forsi poġġejna n- nies kollha interessati madwar mejda u tlabnihom jagħtuna l-proposti tagħhom.

Issa aħna se nagħmlu s-sottomissjoni lill-Unjoni Ewropea fuq dawn il-proposti.

Hekk mexjin f'din il-ħaġa, u inutli jiktbu fil-gazzetti kontra dawn l-affarijiet.

Dan qed ngħidu għax f'"The Business Times" inkitbu ċerti affarijiet.

Dan barra li fuq gazzetti oħra qegħdin noħonqu kollox.

Ejja naraw il-ġid ta' l-agrikoltura.

Dan is-settur, għalkemm huwa żgħir, jeħtieġ li nagħtuh l-importanza tiegħu għaliex aħna niddependu minnu.

L-aħħar ħaġa li nixtieq ngħid tirrigwarda t-tuna penning.

Dan l-aħħar anke jien qlajt diversi kritika fuq it-tuna penning għal dawk il-permessi li ħarġu.

Huwa veru li dawn il-farms jistgħu joħolqu ċerti oġġezzjonijiet, pero' nixtieq niggarantixxi – u dan għamluh anke diversi ministeri differenti - li sa l-aħħar ta' Frar li ġej irid ikun hemm policy ġdida fuq il-fish farm units kollha inkluż dawk tat-tuna, tad-dott u ta' l-awrat.

Se nagħmlu programm sħiħ bil-monitoring il-ħin kollu u minn dakinhar 'il hawn kull applikazzjoni li trid tkun in line ma' din il-policy.

Sur President, dan huwa qasam importanti ħafna li jista' jħalli ħafna flus lill-ekonomija ta' Malta, pero' jista' wkoll iħalli impatt fuq l-ambjent.

Kien hemm ittri fuq il-gazzetti u kummenti wkoll fuq ir-radjijiet dwar l- impatt li jista' jħalli fuq l-ambjent partikolarment tal-baħar pero' bir- regolamenti li jistgħu joħorġu u bil-monitoring li se jsir u li se tidħol għalih l-awtorita' ta' l-ippjanar u l-ministeru ta' l-ambjent ninsab żgur li l-affarijiet se jmorru għall-aħjar.

Hawnhekk ta' min ngħid li m'aħniex se nħallu lill-individwu, jagħmel hu r-rapport imma se jkun hemm monitoring uffiċjali u l-awtorita' ta' l-ippjanar tieħu l-azzjoni skond dak il- monitoring.

Ngħid ukoll li min m'huwiex se jżomm mar-regolamenti, jista' jkollu kemm ikollu investiment għax m'hi se tintwera l-ebda ħniena miegħu.

Dan huwa trial period li għamilna s'issa.

Din hija t-tieni sena li forsi kellna t-tuna penning u nispera li għas-snin li ġejjin ikollna xi ħaġa aktar organizzata u mhux b'mod esperimentali.

Jien nawgura li dak li baqa' minn dan is-settur tant u tant importanti għall-ħajja tal-bniedem jiġi salvagwardat.

Irridu naħdmu ħafna aktar u ma rridux nippretendu minn dak li jista' jagħti l-gvern biss.

Aħna nafu li s- sena l-oħra, per eżempju, kien hemm Lm70,000 għat-toroq tal-bdiewa.

Bl- għajnuna ta' l-Unjoni Ewropea f'sena waħda jew inkella f'sentejn nistgħu nagħmlu t-toroq kollha li jkollna bżonn għall-aċċess tal-bdiewa.

Nawgura lill-bdiewa, Mr Chairman, biex ukoll ikollhom l-aħjar staġun minkejja n- nuqqas ta' xita għall-prodotti tagħhom.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Issa nistieden lill-Ministru Ninu Zammit biex jagħmel id-diskors tiegħu.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Chairman, nixtieq fil-ħin li fadalli nagħti tweġiba għad-diversi mistoqsijiet u għad- diversi kummenti li saru f'din il-Kamra dalgħodu.

L-Onor.

Noel Farrugia qal li l-Kap tiegħu, Dr Alfred Sant tkellem bir-rabja hawn ġew dwar il-bdiewa u din l-istess rabja qed jesprimuha l-bdiewa u raħħala wkoll.

Dan iġiegħlni nikkonferma li Dr Alfred Sant ukoll il-memorja tiegħu ma twassalx.

Dr Alfred Sant jaf li l-bdiewa fil-preżent m'humiex irrabjati.

I l-bdiewa jafu li għandhom gvern li bis-serjeta' qiegħed jaħseb u qed jagħmel riforma radikali fis-settur agrikolu.

Jien persważ li Dr Alfred Sant jiftakar meta l-bdiewa verament kienu rrabjati.

Dawn kienu rrabjati erba' snin ilu bil-miżuri li daħħal il-gvern ta' Dr Sant fit- tariffi ta' l-ilma.

Dakinhar lill-bdiewa tal-majjal mhux talli ma tahomx iż- żieda bħalma tahom gvern Nazzjonalista fl-1995 meta tahom 14ċ kull kilogramm talli baltilhom dawn it-tip ta' tariffi.

Dr Alfred Sant taf x'ried jagħtihom fl-1998, Sur President?

Ried jagħtihom taxxa ta' Lm7 kuljum fuq il-konsum ta' l-ilma.

Taxxa ta' Lm7 kuljum li f'sena titla' għal Lm2,704.

Fejn qabel bidwi għal average ta' 100,000 metru kubru ta' ilma kien iħallas mal-Lm91.80ċ bil-meter b'kollox, bit- taxxa ta' Dr Alfred Sant għal dan l-istess ammont kien ikollu jħallas Lm2,704.

Dik kienet iż-żieda li ried jagħti lir-raħħal tagħna bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran.

U mn'Alla kien il-poplu li qam u neħħa l-gvern ta' Dr Alfred Sant u reġa' daħħal gvern li jieħu ħsieb is-setturi kollha tal-pajjiż!

Dalgħodu semmielna wkoll l-ispecial measures for political programme for Maltese agriculture.

Il-kritika li għamel fuq dan jiena naraha unfair u diżonesta.

(Interruzzjonijiet) M'iniex qed ngħid li l-Onor.

Noel Farrugia huwa diżonest imma hija diżonesta` li tiġi tikkwotali ċ-ċifri ta' l-ewwel sena meta l-levies qed jitneħħew bil-mod il-mod.

Jekk tara l-ewwel sena jkun hemm perċentaġġi żgħar.

Jekk tieħu, per eżempju, it-tadam għall- ipproċessar, se jitnaqqaslu mill-import levy ta' 15% pero' xorta se jibqagħlu levy għolja ħafna li jibqa' profitabbli biex jidħol fil-pajjiż.

L-istess għall-patata, tnaqqsilha perċentaġġ żgħir, pero' jibqagħla levy fuq perċentaġġ, jiġifieri xorta jibqa' profitable li tidħol il-prodott minn barra.

Se jkun hemm l-għajnuna meta jkun hemm ftit li xejn import penetration għas-suq tal-prodotti agrikoli.

Irrid infakkar ukoll x'qal Dr Alfred Sant erba' snin ilu, u li għamel sew l- Onor. Farrugia li dalgħodu wkoll reġa' semmiha.

Dr. Alfred Sant kien qal li bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran:

"With free trade we will still have the option of buying what we want from where we want to buy, although ...",

- u hawn hi issa s-sunnara –

"... we wouldn't be able to protect our milk industry, our meat industry, our eggs and our vegetables.".

Dr Alfred Sant dan stqarru iswed fuq l-abjad.

Bil-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran il-levies kollha għandhom jitneħħew u allura jkollna importazzjoni ta' prodott agrikolu fi kwantitajiet bla rażan minn barra bi prezzijiet li l-bdiewa u r-raħħala tagħna ma jkunux jistgħu jikkompetu magħhom.

Sur President, il-poplu m'huwiex beċċun.

Din bħal meta Dr Alfred Sant qabel l-1996 kien qal li jerġa' jraħħas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Issa hawnhekk qed jgħidilna bid-dikjarar li se jneħħi l-protezzjoni, u l-poplu jista' jobsor x'inhu ġej.

(Interruzzjonijiet) Il-poplu jista' jobsor x'inhu ġej għaliex meta qal li se jraħħas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma dawn għollihom aħseb u ara meta diġa' ddikjara li se jneħħi din il- protezzjoni.

Li rrid ngħid hu, Sur President, li l-protezzjoni trid titneħħa anke' bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran.

Issa tan-naħa l-oħra qed igħidu li jekk titneħħa l-protezzjoni ikollna importazzjoni ta' prodotti bla rażan u bi prezzijiet li l-bidwi u raħħal ma jkunx jista' jikkompeti magħhom, li allura tfisser il-qerda tas-settur agrikolu f'pajjiżna.

Għall-kuntrarju, l-politika tal-gvern Nazzjonalista ....

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: On a point of order.

Dan li qed jgħid huwa irrelevanti għaliex il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel dikjarazzjonijiet li l- gvern Laburista jerġa' jdaħħal il-levies li jkun neħħa dan il-gvern.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Issa ma nafx jekk l-Onor.

Farrugia huwiex qed imeri lill-Kap tiegħu.

Kif ngħidu bil-Malti, dan beżaqha fl-1998.

(Interruzzjonijiet) Issa jilagħqha jekk irid.

Din hija l-verita`.

Huwa qalha u l-poplu dik jemmen.

Din hija stqarrija iswed fuq l-abjad li l- levies fuq il-prodotti agrikoli f'pajjiżna jitneħħew anke` bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran.

L-Onor.

Farrugia semma' wkoll l-organic farming.

Jien ukoll naqbel ma' l- organic farming, għax fl-istonku tiegħi ma nħobbx inwaddab kimika, pero' ejjew ma noqogħdux niġu nagħmlu plejtu hawnhekk sempliċement għax jogħla daqsxejn il-bexx għall-bidwi.

Jekk jogħla l-bexx, erħilu jogħla.

Jien ħaġa waħda ngħid, li biex insiru organic ma nistax jien naqbad infaqqa' subgħajja u nsir organic.

Biex issir organic trid programm fuq perijodu ta' snin.

Il-biedja tagħna rridu nnaqsulha bil-mod il-mod l-ammont ta' sustanza u l-ammont ta' kimika li tuża.

Jien persważ li bil-mod il-mod fuq perijodu ta' snin bħalma qegħdin jagħmlu pajjiżi oħra - għax aħna m'aħniex se nivvintaw ir-rota - nimxu lejn sitwazzjoni fejn inkunu organic jew kważi organic.

Jien ngħid li f'pajjiżna f'ċerti affarijiet diġa' qegħdin kważi organic.

Jekk nieħdu l-patata, għall-grazzja ta' Alla, bil-miżuri li ħadu l-bdiewa u bis saħħa taż-żewġ gvernijiet li dejjem jgħidu u jħambqu, għandna ċerti prodotti li huma kważi organic.

Anke hawnhekk, aħna diġa' għaddejna ċerti liġijiet kontra l-pestiċidi.

Għaddejna l-liġi tal-plant quarantine li biha niggarantixxu li jintuża l-inqas ammont teknikament possibbli ta' kimika fuq il-produzzjoni tal-prodotti agrikoli f'pajjiżna.

Irrid ngħid ukoll li f'pajjiżna daħlet ukoll l-integrated pest management, jiġifieri nużaw annimali u insetti oħra biex dawn jieklu u jeqirdu l-insetti li normalment jagħmlu ħsara fl-uċuħ tar-raba'.

Issemma' wkoll il-proġett tal-Qlejgħa li għamlet parti sostanzjali minnu l- amministrazzjoni preċedenti.

L-Onor.

Farrugia semma li kien hemm xi ħadd għamel planka.

Dan kien hemm xi ħadd irresponsabbli li għamel planka tal- konkrit - dawgħa b'Alla ngħidilha jien - min-naħa għall-oħra.

Irrid ngħid li f'dan il-każ ittieħdu l-passi neċessarji mid-dipartiment responsabbli biex din l-eyesore tneħħiet.

Issemma' l-micropropogation centre, jiġifieri ċ-ċentru li għandna Ħal-Lija fejn isir it-tkabbir tax-xtieli u r-root stocks.

Iva, dan inbeda mill- gvern Nazzjonalista, tkompla fiż-żmien il-Labour u lestejnih aħna.

Dan il- proġett sar bl-għajnuna tal-gvern Taljan, u hawnhekk nixtieq ngħid grazzi lil kull min ta sehmu.

Hemmhekk issa trid tibda ssir il-produzzjoni ta' root stocks ta' siġar minna stess għax wasal iż-żmien - u jien diġa' tajt l- instructions f'dan ir-rigward - li l-importazzjoni tispiċċa.

Iċ-ċifra li semma l-ħabib tiegħi Noel kienet ta' Lm150,000 jew Lm120,000 ...

(Interruzzjonijiet) Din is-sena kienet ta' Lm430,000.

(Interruzzjonijiet) Insomma, hi kemm hi, il-fatt hu li jien all out li l-importazzjoni f'dan il- qasam trid tispiċċa.

Hemmhekk għandna nies imħallsa minn flus il-poplu u dak ix-xogħol irid jibda jsir.

U mis-sena d-dieħla jridu jibdew jitkabbru x- xtieli li nipproduċuhom aħna stess.

Għandna l-kapaċita', għandna l-għodda, għandna l-istrutturi u allura bix-xieraq li dan ix-xogħol ma jibqax jiġi impurtat imma jibda jsir hawn Malta.

Saret riferenza wkoll fuq l-agro-turiżmu.

Irrid ngħid li dawn il-proġetti ta' l-agro-turiżmu jkunu fil-Buskett u Wied Incita, u saru l-pjanti biex dawn il-proġetti jkunu jistgħu jiġu attwati.

Sur President, l-Onor.

Farrugia semma wkoll l-export tal-ħaxix bħall-kosbor li kien sar meta hu kien ministru.

Fuq export ta' ħxejjex kemm jista' jkun ma mparlax, imma ladarba rrefera għaliha sieħbi l-Onor.

Farrugia jkolli nirriferi għaliha jien ukoll.

Dan kien proġett ekonomikament fjask.

Ma kienx cost-effective.

Tant ma kellhomx biex jitħallsu l-ispejjeż li ttieħdu Lm13,500 li kienu dovuti lill-bdiewa għall-esportazzjoni tal-patata, jiġifieri flus il-bdiewa, u ttieħdu wkoll Lm8,000 mill-vot li kellu jagħmel tajjeb għall-ħsarat ta' l-għarar.

Dawn marru kif ngħidu bl-Ingliż, down the drain.

F'dan il-każ l-iżball kien il-marketing.

Hawnhekk ma kenux il-bdiewa li għamlu l-iżball imma min mexxihom biex jagħmlu dan l-export.

L-Onor.

Farrugia qal tajjeb li dan kien chemical free.

Huwa veru li kien chemical free, pero' ma kienx bebbux free għaliex tant kien fih bebbux li mir- rapporti li hemm fil-files issib li hemm toqob li tgħaddi munita tal-lira minn ġo fihom!

Barra minn hekk dawn esportajnihom ġo kaxxi bil-logo ta' l- Air Malta.

(Interruzzjonijiet) Hekk hemm imniżżel fil-file.

Esportawhom ġo kaxxi tal-kartun bil-logo ta' l-Air Malta, il-linja nazzjonali ta' l- ajru!

Din hija l-froġa ta' l-export!

U din il-froġa mhux il-bdiewa għamluha.

(Interruzzjonijiet)

Mr Chairman, jien hawnhekk poġġejt u nerġa' nġib fuq il-mejda tal-Parlament ir-rapport li sar mill-membru li kien fil-bord ta' dik l-esportazzjoni u jara kif esportaw ħaxix li kien fih toqob li minnhom tgħaddi munita tal- lira u li dan kien ippakkjat ġo kaxxi bil-logo ta' l-Air Malta.

Nerġa' ngħid, Mr Chairman, mhux il-bdiewa li għamlu ħażin, imma dawn ġew immexxija ħażin.

Issemmiet ukoll lil-fabbrika tal-ħalib.

Jien irrid ngħid li kif tlajna fil- gvern kellmuni r-raħħala u riedu site biex jagħmlu l-fabbrika fuqha.

Is- site sibniha, ir-raħħala għamlu kumitat, fittxew diversi sites, għamlu l- analisi tas-site ħadu in consideration is-servizzi bħall-ilma, id-drenaġġ, id-dawl, l-elevation fejn qiegħda s-site, kemm għandek l-arja nadifa u dawn l-affarijiet kollha.

Is-site sibniha u ġiet approvata mill-Kabinett ukoll pero' għal xi raġuni l-koperattiva tar-raħħala ma tridx tibda x-xogħol.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Farrugia qed jgħid aqbad u ibniha.

Fil-kuntratt hemm imniżżel li l-gvern jista', bi ftehim dejjem magħhom, jibni din l- istruttura bil-ġebel u saqaf u mbgaħad jiċċarġja lir-raħħala bit-8%.

Din hija ġennata.

Jien lir-raħħala ma rridx inneżżagħhom erwenin.

Jekk aħna nibnulhom l-istruttura mbagħad inniżżlulhom fil-kuntratt li niċċarġjahom bit-8% hekk inkunu qed nagħmlu.

Issa huma jistgħu jagħmlu dan permezz ta' loan bis-6%, jiġifieri jibnuha bis-6% u jiffrankaw 2% għaliex jekk jibnilhom hu, il-gvern se jiċċarġjahom bit-8%.

Hekk trid tagħmel in-negozju minn fuq ir-raħħala!?

Biex imbagħad ir-raħħala jerġgħu jagħmlu claim biex ngħollu l-ħalib?!

Imbagħad min se jħallas?

Mhux il-mara tad-dar se tħallas?

(Interruzzjonijiet) L-affarijiet għandhom isiru bil-għaqal.

Nafu li l-MDP għandha flus.

(Interruzzjonijiet) Kulħadd ixammar u kulħadd jagħmel id- dover tiegħu, u din id-dairy plant tinbena għall-ġid tal-konsumatur.

Irridu niftakru li wara kollox il-biedja la jmexxiha Noel Farrugia, la Ninu Zammit u lanqas il-ministri li ġew qabilna.

Il-biedja u l-agrikoltura tmexxiha b'mod partikolari l-mara tad-dar.

U din trid tidħol f'moħħ kulħadd, Sur President.

Il-mara tad-dar hija l-konsumatur u l-konsumatur iħallas prezzijiet kif jixraq għall-prodott li jkun safe.

J'Alla kulħadd idaħħal ġo moħħu li din id-dairy għandha ssir għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxin.

Semmielna wkoll il-ġrieden fil-Pitkalija.

Il-kwestjoni tal-ġrieden ġieli semmejtha jien ukoll.

Fil-Pitkalija għal min ma jafx, hemm sezzjoni tal- ħxejjex u hemm sezzjoni li hija tal-frott tal-partikolar, jiġifieri din m'hijiex tal-gvern.

Din is-sezzjoni qiegħda għand il-partikolar, jiġifieri n-negozjanti u l-aġenti u hemmhekk iħallu ħafna ħmieġ.

Dwar dan aħna ġbidnilhom l-attenzjoni u.....

(Interruzzjonijiet) Fuq tal-frott iva, ħadna l-passi.

Tkellimna mal-Land Department biex dik l-area trid tiġi miżmuma nadifa kif suppost.

L-Onor.

Farrugia qal ukoll li fi żmienu ried jagħmel xi skola tas-sajd pero' l-iskola tas-sajd ma saritx.

Fi żmienna din ma baqgħetx fuq il-karta.

Aħna għamilna skola tax-xjenza tas-sajd, qiegħda taħdem bis-serjeta', u bdejna l-kors is-sena l-oħra.

(Interruzzjonijiet) Qed tgħidli għalissa għandna l-Profs.

Agius.

Għalissa.

Aħna f'Malta mhux il-Profs.

Agius biss għandna.

Bir-rispett kollu lejh, il-Profs Agius huwa tajjeb pero' għandna nies oħra tajbin ukoll u mhux se noqgħod insemmihom.

J'Alla jasal iż-żmien, ma ndumux u l-Profs.

Agius ukoll jagħti l-kontribut tiegħu.

Għax il-Profs.

Agius jaħdem l-universita' u għandu l-istudenti l-universita'.

(Interruzzjonijiet) J'Alla l-istudenti jibbenefikaw kemm jistgħu u jagħmlu l-aħjar użu mir-risorsi li għandna.

J'Alla jasal iż-żmien u ma ndumux ħalli anke l-istudenti ta' l-universita' jiġu integrati f'din l-iskola tax- xjenza tas-sajd li għandna f'San Lucjan.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-permanent secretary.

Jien irrid ngħid dak li diġa' għedt hawnhekk f'dan il-parlament fir-rigward tal-permanent secretary li kien hemm u spiċċa.

Il-kliem li għedtlu għedtulu f'wiċċu fil-preżenza ta' persuna oħra li qiegħda hawn ġew u li ma nixtieqx insemmi.

Issemmew ukoll il-producers' organisations.

Irrid ngħid li l-producers' organisation hija l-għodda li permezz tagħha l-bdiewa jridu jingħaqdu biex jipproduċu prodott ta' kwalita' aħjar u jkunu għaqlin li jikkontrollaw skond id-domanda ta' pajjiżna.

Din irid jifhimha kulħadd.

Jekk se nippretendu li se nibdew nagħmlu Malta kollha tadam, forget it, m'intix se tieħu s-sussidju fuq Malta kollha.

Lanqas jekk tagħmel Malta kollha patata għall-konsum lokali.

Ix-xogħol ma jitħaddimx hekk.

Ix-xogħol jitħaddem billi naf kemm huma l-quotes ta' dawk il-prodotti li nipproduċu...(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Farrugia qal li z-zokkor ma nipproduċuhx.

Mela xi darba xi ħadd ipproduċa z-zokkor f'pajjiżna!

Jekk m'għandniex mezzi kif irridu nipproduċuhom dawn l-affarijiet?!

(Interruzzjonijiet) Kieku aħna self-sufficient fihom, iva.

Din hija l- politika tagħna, dan il-pakkett skond dawk iċ-ċifri li storikament aħna dejjem introduċejna biex il-poplu Malti u Għawdxin ikun moqdi bi ħtieġijiet tiegħu tal-prodotti agrikoli.

Permezz tal-producers' organisations jingħaqdu huma bħala bdiewa, bħala raħħala biex ikomplu jipprovdu prodotti ta' kwalita' u talli għamel hekk u talli jżomm l-ambjent sabiħ, talli jżomm l-ambjent f'kondizzjoni tajba, iva l-poplu Malti se jwieżen lill-bdiewa u r- raħħala biex ikomplu jipproduċu dan il-prodotti ta' kwalita'.

Issemma wkoll id-dejn.

Dwar din tad-dejn, meta inti tgħid waħda jien ngħidlek tnejn.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Farrugia jmissu jtakar li fi żmien li għamlu fil-gvern, huma ssellfu u żiedu d-dejn b'Lm0.5 miljun kuljum.

L-Onor.

Farrugia jmissu jiftakar fl-istraġi li ħallew, jiġifieri ma noqogħdux insemmu dawn l-affarijiet.

B'dan il-mod ma nagħmlux ġid lill- pajjiż. jJkk għamilna żball ejja nirranġawh.

Warajna jiġu wliedna u warajhom iridu jiġu wlied uliedna.

Ejja ma noxrux il-ħwejjeġ maħmuġin fuq barra.

U ladarba semma' d-dejn jien nixtieq ngħidlu li aħna niżżilna d- deficit diġa' għal Lm82 miljun, issa se nniżżluh għal Lm77 miljun.

(Interruzzjonijiet) Intom ħallejtu deficit ta' Lm150 miljun.

Għamiltu dejn ta' Lm0.5 miljun kuljum.

(Interruzzjonijiet) Dan skond iċ-ċifri li ppubblikajtu intom!

U ejja ma noqogħdux induru mal-lewża!

Sur President issemmiet ukoll iż-żieda.

Hawnhekk ta' min igħid li fl-1994, tal-majjal ħadu żieda ta' 14ċ kull kilo.

Għamlu t-tender u għadha qed tiġi studjata.

Jekk it-talba tkun ġustifikata, dan il-gvern qatt ma jgħid le, għax dan huwa gvern ta' kulħadd.

(Interruzzjonijiet) Intom it-taxxa ta' Lm7 kuljum fuq kull razzett għamiltu.

Dik aħna m'għamilnihiex u lanqas se nagħmluha.

Sur President, jien smajt ukoll id-diskors li għamel il-Kap ta' l- Oppożizzjoni bħala kritika għall-budget u niżżilt xi notamenti.

Dr Alfred Sant qal li jerġa' jdaħħal il- levies.

Jien nerġa' nagħmel riferenza għal dik l-istqarrija li kien għamel huwa stess u li għadu marbut magħha.

Il- poplu jaf kif jirraġuna Dr Alfred Sant.

Il-poplu m'huwiex fidil, u jiftakar li meta Dr Afred Sant kien qal li se jbaxxi t-tariffi, dan għamel bil- kontra meta sar prim ministru.

Il-poplu jaf ukoll li Dr. Sant għamel dikjarazzjoni iswed fuq l-abjad bir-ritratt b'kollox, li se jneħħi l- levies u allura l-poplu konvint li anke l-politika ta' Svizzera fil- Mediterran għal hemm se twassal.

Il-politika ta' Svizzera fil-Mediterran ma tfisser xejn ħlief - u hemm id-dokumenti jikkonfermaw dan – li l- importazjoni tal-prodotti agrikoli tibda ssir bla rażan b'mod li l- prezzijiet ikun tant baxxi li l-bdiewa u r-raħħala tagħna ma jkunux jistgħu jikkompetu magħhom.

Dan awtomatikament ikun ifisser il-qerda tal-biedja f'pajjiżna.

L-Onor.

Sant qal ukoll li skond il-kalkoli tiegħu - u jien qatt ma rajthom dawn il-kalkoli, la jien u lanqas ħadd ma rahom - b'din ta' l-Unjoni Ewropea il-poplu jiffranka lira u jrid joħroġ Lm5.

Din il-calculation għadni ma rajtha mkien u nixtieq xi darba Dr Alfred Sant jurini xi ħaġa minnhom.

(Interruzzjonijiet) Qabel kellna l-istorja ta' agħtini sitta u nagħtik sold, u hawnhekk qed ngħidu li se nagħtik Lm1 u neħodlok Lm5.

Nixtieq inkun naf kif inħadem dan il-kalkolu.

Nixtieq inkun naf jekk jaħdimx fuq l-istess prinċipju ta' agħtini sitta u nagħtik sold.

Jekk niftakar sewwa s-sitta qed tirreferi għas-sitt ħabbiet.

L-Onor.

Farrugia semma wkoll il-kwestjoni tal-ħaruf u tal-kwota u staqsa dwar x'se jiġri.

Se jiġri li fejn tidħol l-importazzjoni tal-ħaruf aħna għandna kwota.

Jekk m'iniex żball aħna nimportaw xi 800 tunnellatta ta' ħaruf.

Din nimportawha minn New Zealand biex nikkunsmawha aħna.

Qalulna bosta drabi li kemm-il darba nidħlu fl-Unjoni Ewropea ma nkunux nistgħu nagħmlu din l-importazzjoni.

Dan m'hu minnu xejn.

It-800 tunellata tagħna tiżdied mal-kwota ta' 120,000 tunellata li għandha l-Unjoni Ewropea.

Ninnegozjaw biex it-800 tagħna tiżdied mal-kwota ta' l-Unjoni Ewropea (Interruzzjonijiet) Mhux hekk isiru l-affarijiet fid-dinja ċivili?

Dan ifisser li mhux se jiżdied il-prezz bil-mod kif jgħidilna l-Onor.

Farrugia fil-gazzetti u f'diversi statements.

Dan mhux se jiżdied b'500% kif qed jgħid l-Onor.

Farrugia imma kulma jiżdied huwa bejn 10% u 11%.

(Interruzzjonijiet) Il-kalkoli aħdmuhom sewwa, għaliex il-poplu mhux baħnan jew fidil.

Kulħadd jaf jaħdem bil-calculator, m'għadux iż-żmien ta' l- antik li mmorru għand l-avukat u n-nutar biex jaqralna l-ittra.

Mr Chairman, nixtieq nirreferi wkoll għall-programm tagħna.

Il-programm tagħna huwa li l-levies se jitneħħew u din it-tneħħija se ssir b'mod gradwali.

Min qed jgħid li l-levies se jitneħħew f'daqqa huwa żbaljat u jkun qed jigdeb.

Il-levies mhux se jispiċċaw f'daqqa imma se jispiċċaw b'mod gradwali.

Dan barra li se jkun hemm għajnuna finanzjarja.

Dan il- pakkett ta' għajnuna, special package, jitla' għal għexieren ta' miljuni ta' liri fuq perijodu ta' snin.

Għall-ewwel sena huwa kkalkolat li l- għajnuna se tkun Lm2 miljuni, għat-tieni sena Lm3 miljun oħra u għat-tielet sena Lm3 miljun oħra.

Din se tkun għajnuna diretta għall-istakeholder, jiġifieri għall-bidwi, għar-raħħal u ftit ukoll għall-proċessuri.

Se jkun hemm ukoll iż-żmien tat-transizzjoni biex nagħtu ċ-ċans li l-istess operaturi, l-istess bdiewa u raħħala jagħmlu r-ristrutturar neċessarju.

Mr Chairman, hawnhekk irrid nagħmilha ċara li min qed jaħseb li kulħadd se jibda ġej għaliex irid għal hekk, irid għal hekk, u biex jixtri hekk huwa żbaljat.

Dan mhux se jsir hekk.

L-għajnuna kollha li tingħata se tkun relatata ma' l-irċevuta fiskali.

Din se taħdem bħas-sistema li biha s- sajjieda tagħna jibbenefikaw minn provvista ta' fuel duty free.

Fuq is- sajjied aħna konna lħaqna ftehim li għal kull 94ċ3 valur ta' ħut li jdaħħal fil-pixkerija jew inkella jġib irċevuta fiskali biex turi li jkun biegħu s- sajjied jieħu litru diesel duty free.

Din l-iskema se taħdem bl-istess mod u parti mill-għajnuna se tkun ibbażata fuq il-produzzjoni bil- kilogrammes u parti oħra tkun ibbażata fuq l-area, jiġfieri kemm il-tomna jaħdem il-bidwi.

F'dan il-pakkett finanzjarju hemm imdaħħlin il-prodotti li huma l-iktar sensittivi.

Per eżempju, għandek it-tadam, fejn għall-ewwel sena nipproduċu storikament 15,000 tunnellata ta' tadam.

It-target għas-sena d- dieħla huwa li nipproduċu 15,000 tunnellata tadam u s-sussidju se jkun maħdum fuq dan l-ammont.

Għandna l-patata.

Meta nitkellmu fuq il-patata, qegħdin nitkellmu fuq il-patata għall-konsum lokali u mhux fuq il-patata għall-export.

Hawnhekk qegħdin nibbażaw iċ-ċifri tagħna fuq il-produzzjoni ta' 23,000 tunnellata patata għall-konsum lokali.

Imbagħad għandek is- settur l-ieħor ta' ħxejjex fis-settur tal-frott li huma flimkien, li għandek ċertu ammont ta' tunnellaġġ.

Hemm ukoll is-settur tal-majjal li kull sena aħna noqtlu madwar 11,000 tunnellata majjal.

Għandek is-settur tat-tjur fejn qed nikkalkolaw li għandna 7,000 tunnellata.

Hemm ukoll il- bajd.

L-Onor.

Farrugia qal li f'kull bajda jkun hemm farka sussidju, imma rridu niftakru li l-produzzjoni tal-bajda tikkonsisti f'10 miljun bajda fis- sena.

Għandna wkoll l-oqsma tal-produzzjoni ta' l-imbid u l-għasir ta' l- għeneb li wkoll se jibbenefikaw minn dawn iż-Lm2 miljun li se jingħataw is- sena d-dieħla.

Nerġa' ngħid, Mr Chairman, li kollox huwa marbut ma' irċevuti fiskali, jiġifieri biex il-bidwi u r-raħħal jibbenefika jrid juri l-irċevuta ta' kemm daħħal prodott fil-Pitkalija, jew inkella kemm biegħ prodott li idealment ikun kollox through one market, fil-Pitkalija, pero' jekk ikun hemm xi oħrajn li jbiegħu lil tar-ristoranti wkoll jiġu aċċettati jekk jiġu bl-irċevuta u dan biex isir l-audit trail

Issemmew ukoll l-ispecial supply measures u l-ispecial support measures f'dak li jirrigwarda prodotti li ma nkabbrux f'pajjiżna.

Lilna l-Bambin bagħtna ġo din il-gżira żgħira - u nirringrazzjah kull ħin u kull mument li bagħtni hawn - fejn ma nistgħux inkabbru l-qamħirrum, ix-xgħir, il-qamħ u z- zokkor għax m'għandniex art, m'għandniex ilma u m'aħniex f'pożizzjoni ġeografika ideali.

Dawn il-prodotti minn żmien in-nanniet u l-bużnanniet u l-kavallieri dejjem daħħalnihom minn barra.

Ovvjament ladarba nidħlu fl- Unjoni Ewropea l-prezzijiet se jinbidlu u hawnhekk fejn se nitolbu dak li jissejjaħ special supply measure.

Ejja nieħdu l-qamħirrum.

Aħna nużaw bejn wieħed u ieħor 50,000 tunnellata qamħirrum fis-sena u allura fuq dan il- prodott se nitolbu special supply measure.

Din m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Jekk nieħdu Spanja u l-Portugal li daħlu fl-Unjoni Ewropea fl- 1986, dawn ta' kull sena sal-lum u anke s-sena d-dieħla u ta' wara għandhom special supply measure fuq 2.5 miljun tunnellata qamħirrum.

Dak li qed nitolbu aħna huwa 2% biss ta' dak li jieħdu l-Portugal u Spanja flimkien u ladarba Spanja u l-Portugal ingħataw special concession fuq 2.5 miljun tunellata ma nimmaġinax li aħna se niġu rifjutati fuq din in-nitfa ta' 50,000 tunnellata.

L-istess se jsir fuq iċ-ċanga, fuq iz-zokkor u fuq diversi affarijiet oħra.

Imbagħad hemm is-support measures.

Anke fejn jidħol l-importazzjoni taż- żriegħaħ, hawn irridu nagħmlu l-enfasi li meta tintalab special support measure il-prodott trid tużah għall-konsum tiegħek biss.

Ma tistax tippretendi li aħna se nitolbu li nġibu z-zokkor bi special supply u mbagħad nerġgħu nesportawh lejn l-Unjoni Ewropea.

Lilna jagħtuna bi ftehim li ninnegozjaw dak l-ammont li aħna nikkonsmaw f'pajjiżna biss.

Ma nistgħux inġibu over and above biex nerġgħu nużawh għall-export.

Sur President, irrid issa nagħmel riferenza għall-import quota.

Qed jgħid li l-Unjoni Ewropea għandha import quota.

Biex kulħadd jifhimna, jekk inti għandek produzzjoni biżżejjed għall-poplu tiegħek u għandek is-surplus, inti tagħmel kwota, restriction, ta' kemm għandek timporta prodott minn pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea biex tiggarantixxi li l- produzzjoni lejn l-Unjoni Ewropea tlaħħaq mad-domanda li jkollhom l-istess pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Fil-każ tagħna, Mr Chairman, għandna tariff quota fuq il-ħaruf għax ma nipproduċux ħaruf biżżejjed għalina.

L-istess fuq iċ-ċanga.

(Interruzzjonijiet) Kif nagħmel tariff quota fuq iċ-ċanga meta nafu li dak li nieklu rridu nimportawh?

Ma nagħmlux ir-restrictions, x'nagħmlu?

Noqgħod inżid it-taxxi biex ngħollih lill-mara tad-dar?

Jekk m'hemmx produzzjoni lokali allura għalfejn tagħmilha?

(Interruzzjonijiet) Ma taħdimx hekk.

(Interruzzjonijiet) Meta jinqala' l-mard imbagħad nieħdu l- prekawzjonijiet li ħadna.

Kien hawn żewġ mardiet li għall-grazzja ta' ħanin Alla ħlisna minnhom bis-saħħa tax-xogħol li għamlu l-veterinarji.

Dawn għamlu biċċa xogħol tajba fuq il-foot and mouth disease.

Lanqas il-BSE ma daħlet fil-pajjiż u dan grazzi għalihom u għall-miżuri li ħadu, li kienu iżjed ħorox, u iżjed ibsin minn dawk li ħadu diversi pajjiżi msieħba fl- Unjoni Ewropea.

B'dan il-mod iggarantew u għadhom jiggarantixxu li dan il- mard jibqa' jinżamm 'il bogħod minn xtutna.

Sur President, nixtieq issa nsemmi daqsxejn fuq fuq ix-xogħol li sar matul din l-aħħar sena.

Irrid ngħid li bl-għajnuna ta' kulħadd, anke ta' l- oppożizzjoni, għaddejna sitt liġijiet minn dan il-parlament matul din is- sena li huma l-liġi tas-sajd, l-immaniġġar tas-sajd, il-liġi fuq il- kontroll tal-pestiċidi, il-liġi dwar il-kwarantina tal-pjanti, il-liġi dwar l-imbid kif ukoll il-liġi tas-servizzi tal-veterinarji.

Hawnhekk irrid nirringrazzja lil kull min ta sehmu.

M'inix se noqgħod insemmi lil dak u lill-ieħor pero' rrid infakkar li dawn kienu kollha liġijiet immirati għall- food safety, b'mod partikolari biex indaħħlu f'pajjiżna l-kunċett li kull prodott li jiġi mkabbar għall-ikel irid ikun ċertifikat li jkun safe.

Hawnhekk nieħu l-opportunita` biex nappella lill-poplu Malti biex ikompli juża l-prodott Malti għax aħna, il-bdiewa u s-sajjieda, qed niggarantulu prodott li jkun bnin u safe għall-ikel.

Sur President, ngħid xi ħaġa fuq il-patata.

Irrid ngħid li għal din is- sena wkoll kellna prezzijiet tajbin.

Il-varjeta' Sante` ġabet prezz tajjeb ta' Lm14 u l-varjeta' Alfa ġabet prezz tajjeb ukoll ta' Lm11.27.

Hawnhekk irrid ngħid grazzi u prosit lil kulmin huwa involut.

Nibda minn min qed jimporta lejn l-Olanda u nieqaf sa kull persuna f'pajjiżna, b'mod partikolari l-bdiewa li huma n-nies li jkabbru l-prodott.

Irrid nagħti prosit b'mod partikolari lill-bdiewa għall-mod kif bil-mod il-mod qegħdin inaqqsu l-użu tal-bexx b'mod partikolari fil-qtugħ tal-faxxina u għall-mod kif din is-sena bl-aktar mod serju daħħalna t-traceability ħalli nkunu nafu mil-liema għalqa u mil-liema biedwi jkun ġie kull lott li ġie esportat.

Il- fatt biss li jkollok prodott ta' kwalita' ukoll iġiblek prezzijiet tajbin.

Sur President, aħna nġibu prezzijiet tajbin għall-patata tagħna għaliex huwa prodott bikri.

Irrid ngħid li barra l-fatt li f'pajjiżna m'għandniex kobor biżżejjed biex inkabbru kemm irridu l-produzzjoni tagħna, aħna rridu nibqgħu nesiġu li nesportaw kemm jista' jkun b'mod bikri.

Ir-raġuni hija għax jekk inti taqbeż l-aħħar ta' Mejju u tidħol għal nofs Ġunju tibda dieħla patata minn pajjiżi oħra.

Aħna għandna fama tajba għall-patata tagħna pero' meta jaqbiżlek nofs Mejju u Ġunju tant tibda dieħla patata fis- swieq Ewropew li l-prezz jibda jaqa'.

Imbagħad ikun inutli toqgħod tipproduċi żżejjed.

B'dan il-mod inkun biss qed naħli r-riżorsi tiegħi ta' l-ilma u dan ir-riżors jiswa l-flus ukoll.

Irridu nagħmlu target li l- esportazzjoni nagħmluha jekk jista' jkun f'Marzu, April u fil-bidu ta' Mejju.

Irrid ngħid ukoll li għamilna kuntratt over and above fejn ġie garantit li l-overpricing, jiġifieri dak li jingħata ....(Interruzzjonijiet) Dan issa ġie garantit u allura l-prezzijiet għall-Alfa u Sante` is-sena d-dieħla għandhom ikunu aħjar milli kienu din is-sena.

Barra dan kollu għandna kuntratt ieħor over and above għall-esportazzjoni ta' 600 tunnellata patata oħra u dan se jitħallas bil-prezz ta' meta jintbagħat.

Jiġifieri jekk l- alfa tkun qed tiġi esportata bil-prezz ta' 34.6 gilders kull xkora ta' 25 kilogramm, u l-patata ta' varjeta' ġdida għaliex hemm erba' varjetajiet ġodda, jiġu esportati fl-istess perijodu, dawn jitħallsu bi prezz għoli ta' 30.6 gilders li meta taqlibhom għal-liri Maltin u taqta' l-ispejjeż għandu jiġi madwar Lm12-il qantar.

Sur President, irrid ngħid ukoll li hemm assoċjazzjoni ta' Peter Axisa li din qiegħda taħseb jekk tesportax il-patata hi.

Hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jekk ikun hawn assoċjazzjoni li lesta li tesporta l-patata hi, din trid tidħol responsabbli għall-esportazzjoni kollha hi, jiġifieri anke għax- xiri taż-żerriegħa, u trid tiggarantixxi lill-bidwi minn qabel prezzijiet għall-prodott.

Jiġifieri jekk hawn xi ħadd mingħalih li se jkabbar il- patata għall-esportazzjoni u mbagħad iħalliha ma' wiċċna hawnhekk, ngħidlu li din mhux se toħroġ għall-konsum lokali, għaliex b'dan il-mod nispiċċaw b'surplus u allura tbaxxi l-prezz lill-bidwi.

Biex niggarantixxu li l- prezzijiet għall-bidwi tagħna jibqgħu stabbli, aħna qegħdin ngħidu li jekk hawn xi ħadd li lest jesporta over and above dawn iż-żewġ kuntratti jrid jagħmel tajjeb finanzjarjament biex jiggarantixxi l-prezzijiet lill-bdiewa kif ukoll irid jiggarantixxi u jintrabat li dik l-esportazzjoni jrid jagħmilha kollha hu.

Sur President, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-micropropagation centre.

Hawnhekk nerġa' norbot ma' dak li kien qed jgħid l-Onor.

Farrugia li iva, fiċ-ċentru ta' Ħal Lija bis-serjeta' rridu nibdew inkabbru x-xtieli kemm tal-frott u kemm siġar oħra ornamentali, endemiċi u indiġeni biex inkomplu nħaddru pajjiżna.

Bħalma jaf kulħadd, hemm areas kbar f'pajjiżna, fosthom lejn Delimara, li llum ma fihomx xtieli u siġar.

Aħna se naħdmu flimkien u niġbdu ħabel wieħed flimkien ħalli nħaddru dawn l-areas li huma barren għall-ġid ta' kulħadd.

Rigward it-tkabbir tas-siġar taż-żebbuġ irrid ngħid li d-dipartiment baqa' għaddej ilaqqam is-siġar taż-żebbuġ u jekk m'inix sejjer żball din is-sena laqqam mas-7,000 siġra.

Is-sena l-oħra kien laqqam 5,000 siġra.

Din il-moda tat-tkabbar taż-żebbuġ dieħla sewwa fil-pajjiż.

Issa daħal ukoll il-kunċett il-ġdid li ż-żebbuġ jiġi magħsur biex inkunu nistgħu nagħmlu ż-żejt.

Għalissa hawn min qed jgħidlu hobby u hawn min qed jagħmel xi ftit flus minnu, pero' jien inħeġġeġ li t-tħawwil tas-siġar taż-żebbuġ inkomplu għaddejjin bih.

Huma affarijiet sbieħ li nkabbru s-siġar taż-żebbuġ għax barra hija siġra li tagħti frott bnin u li minnu nagħmlu ż-żejt, din is- sigra hija ever green u allura ssebbaħ lill-pajsaġġ ta' pajjiżna.

Rigward is-sajd irrid ngħid li saru diversi xogħlijiet fuq mollijiet u fuq slipways f'diversi portijiet żgħar li għandna f'pajjiżna.

Fil-preżent qed isir ix-xogħol fl-infurzar ta' dak il-moll li hemm fejn Delimara power station biex jekk Alla jrid insewwuh darba għal dejjem.

Irrid ngħid ukoll li s-sena l-oħra s-sajjieda bbenefikaw minn għotjiet ta' għexieren ta' eluf ta' liri biex jirranġaw u jimmodernizzaw l-opri tal-baħar tagħhom.

Irrid infakkar ukoll bħalma jiftakru s-sajjieda stess, li tul dawn l-aħħar snin ibbenefikaw minn roħs fl-ispiża tax-xiri tal-fuel għaċ-ċifra ta' madwar Lm110,000.

Għalkemm għandna madwar 400 sajjied dan ma jfissirx li hemm 400 bastiment għaliex hemm inqas bastimenti.

Jekk teħodhom dawn il-250 bastiment tas-sajd, dawn ibbenefikaw minn għajnuna mingħand il-poplu Malti li f'sena titla'għal Lm110,000.

Sur President, se jsir ukoll overhaul tal-pixkerija u se nkomplu nimmodernizzawha ħalli tkompli tħaddem il-ħteġijiet tal-pajjiż fil-futur immedjat.

Irrid ngħid ukoll li għadha kemm ingħatat għajnuna finanzjarja fuq self lill-koperattivi tas-sajjieda ħalli dawn idaħħlu f'pajjiżna sistemi ta' kaxxi ġodda tal-plastik għall-industrija tas-sajjied.

Min jinżel sa fejn hemm il-ministeru tal-biedja u sajd jara dawn il-kaxxi tal- ħut ħodor li huma ġodda u li waslu diġa`.

(Interruzzjonijiet) Rajthom dawn il-kaxxi, Onor. Farrugia?

(Interruzzjonijiet) Jekk dawn għoġbu lill- Onor. Evarist Bartolo li jiġi min-naħa tal-Mellieħa li hija area fejn tradizzjonalment hemm is-sajjieda għandhom jogħġbu lill-Onor.

Noel Farrugia ukoll!

Sur President, irrid ngħid li f'San Luċjan għandna grupp ta' xjentisti Maltin u Għawdxin żgħażagħ u jien bħala Malti ninsab ferħan bihom.

Dawn verament qed jagħmlu riċerka u qed jaħdmu wkoll fuq speċi oħra.

Jekk jirnexxi dan l-esperiment din l-ispeċi tibda' titkabbar fil-fish-farms f'pajjiżna flimkien ma' l-ispnott u l-awrat.

Irrid ngħid ukoll li din is-sena kellna xi problemi fis-settur tal-qbid u ta' l-esportazzjoni tat-tonn.

Il-problema bdiet inizjalment minħabba li kien hemm żewġ koperattivi li waħda ħarġet bit-tender u l-oħra ma ħarġitx, jiġifieri kien hemm disgwid bejniethom.

(Interruzzjonijiet) Kien hemm disgwid bejniethom imbagħad kien hemm ċerti inċidenti oħra, pero' bl- għajnuna ta' kulħadd erġajna laqqajna lill-koperattivi tas-sajjieda u kif rajna dan l-aħħar fil-mezzi tax-xandir, issa s-sajjieda ftehmu li bejniethom joħorġu tender waħda għall-esportazzjoni tat-tonn u l-qbid tat- tonn.

Jien lil dawn is-sajjieda ngħidilhom prosit talli ftehmu fuq din u l- awgurju tiegħi hu li anke għall-futur ikomplu jiftehmu fis-setturi kollha tal-qasam tas-sajd.

Kien hemm ukoll inċidenti fil-qasam tal-qbid tal-lampuki pero' jien informat li min-naħa tad-dipartiment hemm it-tekniċi tagħna li qegħdin jitkellmu mat-tekniċi tat-Tuneżini ħalli flimkien isibu l-aħjar mod kif jaħdmu biex ma jinqalgħux inċidenti ta' dan it-tip.

Rigward is-servizzi veterinarji rrid ngħid li dawn qegħdin jaħdmu biex jinbnew incinerators fil-pajjiż, wieħed li jkun fixed u l-ieħor li jkun mobile.

Qed isir ukoll xogħol biex tiġi stallata linja ġdida tal-majjal fil-biċċerija l-ġdida.

Qed isir ukoll training ta' biċċiera żgħażagħ ħalli jkollna r-riżorsi umani neċessarji f'din l-industrija tal-qatla tal-bhejjem f'pajjiżna.

Irrid ngħid ukoll li baqa' għaddej l-upgrading tal-laboratorju u baqa' jsir ix-xogħol fuq sistemi ta' identification text li għandhom jitwaħħlu mal-widnejn ta' l-annimali jew ma' xi parti oħra tal-ġisem ta' l- annimal ħalli b'hekk inkomplu niggarantixxu li jkollna t-traceability u nkunu nafu minn fejn ikun ġej kull kilo li jidħol fil-biċċerija.

Sur President, dwar il-micropropagation centre li għandna f'Ħal Lija diġa' tkellimt.

Irrid ngħid li barra dan ix-xogħol li sar aħna żidna l-ammont ta' serer, u għamilna ċ-ċensiment tad-dwieli kollha li għandna fil-pajjiż.

Qegħdin jagħmlu d-DNA fuq kull varjeta' tad-dielja li għandna fil-pajjiż u f'dan il-qasam għaddej xogħol ta' riċerka kif suppost u kif jixraq.

Irrid ngħid ukoll li se jibda l-maintenance work fil-farm ta' l-Għammieri.

Hemm dik it-triq li qisha triq fid-deżert u issa se tiġi rranġata.

Għal dan il-għan diġa' ħarġu t-tenders.

Barra minn hekk hemmhekk se jkun hemm servizzi ġodda.

Per eżempju se nagħmlu wkoll substation waħda biex naqtgħu l-losses.

(Interruzzjonijiet) Qed nara lil George Cardona jagħti b'rasu!!!

George Cardona jibża' mis-switches u mid-dawl u għalhekk se nagħmlu substation waħda b'tali mod li nneħħu ċ-ċans li jkollna lil xi ħadd jieħu xi xokk ta' l-elettriku.

Biex inkomplu fuq il-farm ta' l-Għammieri rrid ngħid li se nkomplu l- maintenance work u se jkompli l-immodernizzar neċessarju biex dan il-farm ta' l-Għammieri nerġgħu ntellgħuh għall-istandard li kien fil-passat.

Irrid ngħid ukoll li hawnhekk kif ukoll fil-Pitkalija sar xogħol ħalli tiddaħħal iżjed is-sistema ta' l-informatika.

Per eżempju fil-point of sales tal-Pitkalija għamilna t-trinek neċessarji, għaddejna l-fibre optic cable neċessarju biex tkun tista' tiddaħħal is-sistema ta' l-informatika.

Sur President, i rrid ngħid ukoll li barra li għaddej ix-xogħol fuq il- point of sales biex b'hekk jiġi kontrollat il-proġett kollu tal-bejgħ u tax- xiri tal-prodott tal-bejjiegħa, fir-rigward tal-Pitkalija qegħdin f'kuntatti u għaddejjin diskussjonijiet mad-diriġenti tal-koperativa ċentrali biex naħdmu flimkien ħalli naraw kif ikollna Pitkalija suret in- nies għall-bżonnijiet ta' pajjiżna.

B'dan qed infisser li aħna rridu pitkalija fejn ikollok il-faċilitajiet kollha, fejn il-bidwi bil-kumdita' kollha jdaħħal il-prodott tiegħu, li l-prodott li jdaħħal il-bidwi jkun jista' jiġi mwieżen ħalli b'hekk inkunu nistgħu niggarantixxu anke l-ħlas permezz ta' dak il-pakket finanzjarju li semmejt fil-bidu.

Sur President, nikkonkludi billi ngħid li dan il-budget juri l-impenn tal- gvern li dan is-settur verament isaħħu u jkompli jżommu sostenibbli għall- futur.

U l-impenn, Mr Chairman, huwa konkret uhuwa viżibbli fejn għas-sena d-dieħla hemm Lm2 miljun u għas-snin li ġejjin hemm Lm8 miljun.

U jekk wieħed jara kemm kien il-vot għall-agrikoltura u sajd fis-sena 1998 u jqabblu ma' dan is-sena u s-sena d-dieħla, jsib li fl-1998 il-vot kollu tal- biedja u sajd kien ta' ftit inqas minn Lm7.5 miljun.

Għas-sena d-dieħla dan il-vot tela' għal madwar Lm13 miljun.

Dan ifisser li żidna l-vot b'75%, Dan qed insemmih biex wieħed ikun jista' jara l-injection finanzjarja li dan il-gvern qed jagħti biex ikompli jsaħħaħ u jagħmel dan is-settur iżjed sostenibbli.

Dan kollu qed isir biex ikun jista' jiġi mwettaq il-mission statement tagħna li jgħid li f'pajjiżna għandu jkollna produzzjoni ta' tkabbir ta' prodotti ta' kwalita' bnina, varjeta' ta' prodotti bi prezzijiet adegwati għall-konsumatur pero' li jħallu wkoll dħul xieraq u ġust għar-raħħal biex il-biedja tibqa' sostenibbli u tibqa' tiggarantixxi li jkun hemm inqas impatt negattiv fuq l-ambjent li aħna ngħixu ġo fih.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 46 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Noel Farrugia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 258 tas-26 ta' Novembru, 2001.

Billi intalbet votazzjoni, il-Kumitat ġie sospiż fin-12:30 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l- emenda għall-Vot 46 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Noel Farrugia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 30

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

KONTRA: 31

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Louis | |

L-emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 46 - MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 11,177,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 46 - Ministeru għall-Agrikoltura u Sajd, kif dettajata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 46 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT X - MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,810,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot X - Ministeru għall-Agrikoltura u Sajd, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2002.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot X għaddiet.

Il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 46 u X tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR.

SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRATTAMENT XIERAQ TA' L-ANNIMALI.

ANIMAL WELFARE BILL

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali.

MR.

SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nissekonda.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex joħloq u jikkonsolida l-protezzjoni ta' l-annimali miżmuma għal skopijiet ta' xogħol, sport, wens u ikel" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda..

MR.

SPEAKER: Issa nistieden lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħ.bu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, l-Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2001 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2002-01-06

Is-Sitt Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għas-Saħħa

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, l- Erbgħa, 5 ta' Diċembru, 2001 fis-6:00p.m. bl-aġenda kif komunika mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.42 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 258 tas-26 ta' Novembru, 2001..

MISTOQSIJIET GĦALL-TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL - EQUIPMENT AND FURNITURE IN SCHOOL VOTE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-vot ta' equipment u furniture fl- iskejjel, skola bi skola għas-sena skolastika 2000-2001?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi għat-tweġiba għal Mistoqsija Numru 30193 ta' l-istess Onor. Membru.