MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 460 It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 460

It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Jannar, 2001

WERREJ

MINUTI 770

KUNSENS 770

PETIZZJONI 770

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 770

TQEGĦID TA' KARTI 774

KONDOLJANZI 778

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJI TA' IMPORTAZZJONI

(L-EWWEL QARI) 779

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-INTERPRETAZZJONI (IT-TIELET QARI)

INTERPRETATION (AMENDMENT) BILL (THIRD READING) 779

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONSERVAZZJONI U L-AMMINISTRAZZJONI

TAS-SAJD (IT-TIELET QARI)

FISHERIES CONSERVATION AND MANAGEMENT BILL (THIRD READING) 780

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KOMUNIKAZZJONIJIET U TRANSAZZJONIJIET

ELETTRONIĊI (IT-TIELET QARI)

ELECTRONIC COMMERCE ACT, 2000 (THIRD READING) 780

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI (IT-TIENI QARI)

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 781

AĠĠORNAMENT 798

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 802

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 459 li saret fit-12 ta' Diċembru, 2000 ġew konfermati.

KUNSENS

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma li l-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XXIX ta' l-2000 - Att ta' l-2000 dwar l-Approprjazzjoni (2001); u

Att Nru XXX ta' l-2000 - Att ta' l-2000 dwar it-Tieni Approprjazzjoni (2000).

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

PETIZZJONI

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nieħu l-opportunita' biex f'din l- ewwel seduta tas-sena 2001 inressaq petizzjoni għan-nom tar-residenti fil- qasam tad-djar tal-Mosta.

Din hija ffirmata minn 400 ruħ u titlob lill- ministri konċernati - il-ministru tal-qasam tad-djar, il-ministru għall- ambjent, il-ministru għat-trasport u komunikazjoni u l-ministru għall- agrikoltura u sajd - sabiex fil-programm tagħhom ta' xogħol għal din is- sena jaraw kif iwettqu l-ħteġijiet u x-xogħlijiet meħtieġa fil-lokalita' tagħhom, inkluż l-għoti ta' tarmac f'numru ta' toroq u l-ħtieġa ta' landscaping ta' l-inħawi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - GYNAE WARD

L-JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li f'Settembru 2000 f'room 16, fil-gynae ward ta' l-Isptar San Luqa, ma kienx hemm la purtieri u lanqas paraventi?

Jista' jgħid jekk dawn issa ġewx provduti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Xi żmien ilu saret talba biex jitwaħħlu purtieri fil-gynae ward.

Din it-talba qed tiġi pproċessata u hu mistenni li dawn il-purtieri jinxtraw fi żmien qasir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq bis-sinċerita' kollha nkun naf - għalkemm forsi se ninstema' banali - għala hemm bżonn din il-burokrazija kollha biex jinxtraw purtieri għall-gynae ward.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Cristina għandha raġun.

Naħseb li dan huwa frott tal-burokrazija li għandna fis-sistema tagħna u fil-fatt nikkonferma li din it-talba ġiet reġistrata fis-17 ta' Awissu, 2000.

Li ġara hu li ntbagħtu xi kampjuni ta' purtieri li jintużaw is-soltu iżda ma ntogħġbux.

Min-naħa l-oħra l-purtieri li ntagħżlu kienu għoljin ħafna.

Ovvjament item bħal dan jinxtara bi quotation u, skond il-ministeru tal- finanzi, it-tliet quotations li kienu ntgħażlu minn min hu in charge ta' dan il-ward kienu għoljin ħafna.

Issa mid-dehra ftehmu, kemm dwar il- kulur kif ukoll dwar il-pattern, u t-talba se tiġi pproċessata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, nixtieq nagħmel mistoqsija li hija relatata mal-qasam tas-saħħa.

X'inhi r-raġuni li l-ġimgħa li għaddiet il- canteen ta' l-Isptar Mount Carmel kien magħluq għal diversi drabi?

Jista' l-Ministru jgħid f'liema ġranet kien magħluq u jekk ir-residenti li kellhom bżonn jixtru xi ħaġa tħallewx joħorġu barra mill-isptar biex jinqdew minn ħwienet oħra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jien informat li l-ġimgħa l-oħra l-canteen ġewwa l- Isptar Mount Carmel ingħalaq għal ġurnata waħda biss b'sinjal ta' protesta minħabba xi staff.

Ġew approached xi nies u peress li ma reġax kelli complaints, assumejt li dan reġa' nfetaħ bħas-soltu.

Biss quddiemi m'għandix id-dettalji kollha u jkolli nivverifika l-affarijiet sew.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, il-burokrazija ilha snin twal iġġarrab u ġġebbed minn amministrazzjoni għall-oħra fid-dipartiment tas- saħħa.

Sfortunatament dan huwa riżultat ta' prattiċi antiki li qatt ma raw wiċċ il-bidla, b'konsegwenza li jbati l-pazjent, ibati d-dipartiment u anke tbati l-Kaxxa ta' Malta.

X'qed isir fil-preżent biex ikun hemm gwerra kontra din il-burokrazija u jkun hemm aktar effiċjenza?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Aħna konxji mill-burokrazija żejda li xxekkel l- effiċjenza fid-dipartiment tas-saħħa u niftakar li meta konna ftaħna l- isptar Zammit Clapp, ix-shadow minister - dak iż-żmien kien Prof. Edwin Grech - kien irrimarka li dan huwa l-mudell li rridu nimxu fuqu.

Fil-fatt fl-aħħar programm elettorali hemm imniżżel li wieħed mill- għanijiet ta' dan il-gvern hu li l-isptarijiet jibdew jitħaddmu b'mod awtonomu li jippermetti iżjed flessibilita', sabiex il-managers ma jibqgħux imxekklin ma' sistemi antikwati, fosthom mal-mod kif jitqassmu n-nies fid- dipartiment.

Aħna kemm-il darba għedna li għandhom jiddaħħlu sistemi ġodda, pero' l-kollega tiegħi jrid japprezza li dan ix-xogħol jieħu tul ta' żmien.

Aħna mexjin lejn toroq ġodda u nisperaw li sa l-aħħar ta' din is-sena nkunu avvanzajna biżżejjed biex inkunu nistgħu nwettqu din l- awtonomija.

Kien anke nbeda proċess ġdid ta' auditing u management fuq bażi sperimentali ġewwa l-Isptar Boffa - u dan kien tkompla mill- amministrazzjoni ta' warajna - bil-ħsieb li din is-sistema tiġġedded u tinfirex ġewwa sptarijiet oħra.

Fil-fatt it-tieni fażi kienet bdiet tiġi implimentata ġewwa l-Isptar Monte Carmeli, sar progress sostanzjali u dawn is-sistemi se jiġu mplimentati wkoll ġewwa l-Isptar San Luqa.

Sa ftit żmien ilu ma kellniex biżżejjed informazzjoni li tippermetti li nkunu nafu eżattament x'qiegħed jiġri u kif nistgħu ntejbu s-sistemi tagħna.

Issa sar studju biex naraw kif ġewwa l-X-ray department u t- theatre nkunu nistgħu nużaw ir-riżorsi li għandna bl-aħjar mod possibbli għax meta jkollok l-informazzjoni, ikun aktar faċli li tidentifika fejn qiegħda l-ineffiċjenza u l-ħala.

L-għan aħħari tagħna hu li l-isptarijiet ikunu mmexxija b'mod awtonomu u meta dan esperimentajnih ġewwa l-Isptar Zammit Clapp, ta s-suċċessi mixtieq.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Jista' l-Ministru jieħu l-passi biex deċiżjoniiet li għandhom x'jaqsmu ma' l-għażla ta' purtieri fl-isptarijiet, jintefgħu fuq il-perit inkarigat?

Jiena naħseb li jridu jintrefgħu ħafna kpiepel għax jekk din id-deċiżjoni se toqgod iddur fuq ħafna nies, ħadd m'hu se jasal biex jieħu deċiżjoni!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett irrid nippreċiża li m'hemmx periti ngaġġati mad-diviżjoni tas-saħħa.

Li ġara f'dan il-każ huwa li l-purtieri li għażel l-istaff tal-gynae ward kienu jaqbżu b'xi tliet darbiet dak li huwa permess li jinxtara by quotation.

Pero' kif għedt, issa donnu ntlaħaq ftehim u l-proċess huwa miexi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Dwar id-domanda li għamilt preċedentement, il- Ministru ma jirriżultalux li l-canteen għalaq għal jumejn u mhux biss għal ġurnata waħda?

Fil-fatt jien informat li dan għalaq il-Ħamis u s-Sibt.

Jista' jgħidli f'liema stadju waslet din il-problema u jekk ġietx riżolta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jista' jkun li l-Onor.

Membru ma kienx attent meta weġibtu.

Jien għedtlu li lili ġibduli l-attenzjoni li l-canteen kien magħluq ġurnata waħda biss.

(Interruzzjonijiet) Pero' jien għedtlu wkoll, bil-ġentilezza kollha, li quddiemi m'għandix id-dettalji u li se niċċekkjalu u nagħtih risposta aktar tard.

Jekk irid jista' wkoll jagħmel domanda bil-miktub u nkun nista' nirrispondih.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jekk jirriżultalu li l-canteen ingħalaq għal jumejn, ma jħossx li din hija irresponsabbilta' u jeħtieġ li ssir investigazzjoni biex min hu responsabbli jħallas għal għemilu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb l-aħjar li l-ewwel nistabilixxu l-fatti u mbagħad naraw il-konsegwenzi li joħorġu minn dawk id-deċiżjonijiet li ttieħdu.

INCOME TAX - REFUŻJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm baqa' refunds ta' income tax x'jitħallsu mill-gvern għas-snin ta' qabel l-1998 u minn meta dawn huma dovuti, dejjem bħala totali globali?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l- pjani u l-miri tal-gvern biex dawn it-taxpayers jirċievu lura l-ħlasijiet dovuti lilhom?

Kemm minn dawn huma dovuti lis-self-employed, lill- kumpanniji u lid-ditti kummerċjali separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent) (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

|Sena ta' Stima |Ammont | | |Lm | |Sas-sena 1989 | | | |200,385 | |1990 | | | |53,569 | |1991 | | | |55,301 | |1992 | | | |107,430 | |1993 | | | |233,111 | |1994 | | | |295,041 | |1995 | | | |732,642 | |1996 | | | |1,389,908 | |1997 | | | |2,375,423 | |1998 | | | |12,474,483 |

Minn dawn, Lm1.63 miljun huma dovuti lis-self-employed, Lm6.08 miljun lill-kumpanniji u l-kumplament lil individwi oħra.

SAĦĦA - LEAD POISONING

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk isirux testijiet dwar livell ta' tossiċi taċ-ċomb fid-demm fuq it-tfal?

Jekk iva, meta jsiru u x'qed jirriżulta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dawn it-testijiet isiru biss kull meta jkun hemm suspett li l-pazjent ikollu sintomi li jistgħu jindikaw li għandu lead poisoning.

Din hi problema rari ħafna u m'hemmx lok li jittieħdu dawn it- testijiet b'mod regolari.

Fil-fatt jirriżulta li f'dawn l-aħħar ħames snin kien hawn biss tliet każi ta' lead poisoning fit-tfal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru huwa aware li minn testijiet ta' riċerka li saru minn studenti universitarji jirriżulta li f'ċerti areas - per eżempju, in-naħa tad-dockyard, fejn hemm il-baċir - ir-residenti għandhom livell għoli ta' ċomb fid-demm?

Ma jidhirlux li għandu jsir sampling fuq bażi regolari biex wieħed ikun jaf x'inhi l-qagħda?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-domanda ma kenitx fuq nies li jbatu minn livell għoli ta' demm imma kienet speċifikament fuq tfal.

Issa jekk l-Onor.

Membru qed jirriferi għal nies li huma aktar suġġetti minn ħaddieħor, f'dak il-każ it-testijiet isiru fuq bażi regolari.

Fejn ikun hemm riskju akbar ta' tinġis li jista' jikkaġuna lead poisoning fuq ħaddiema, jien informat li t-testijiet isiru fuq bażi regolari pero' fuq it-tfal ma jsirux b'mod regolari.

Ma jidhirlix li l-istudju li qed isemmi l-kollega tiegħi jagħmel differenza bejn tfal u kbar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Il-ħabib tiegħi l-Onor.

Mizzi għamel domanda b'mod ġenerali u nafu kemm hawn areas li qed joħolqu tinġis fl-arja bħall- Magħtab, il-power station tal-Marsa u l-grit blasting tat-tarzna.

Minbarra hekk għandna volum kbir ta' karozzi li qed jikkawżaw ħsara kbira lil kulħadd.

Ħafna drabi l-ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol ikollhom mezz kif jagħmlu ċerti testijiet minħabba skemi ta' saħħa li jkollha l- kumpannija jew l-azjenda fejn jaħdmu.

Ma jaħsibx il-Ministru li hemm il- ħtieġa li t-tfal ukoll jibdew isirulhom dawn it-tip ta' testijiet, fl- iskejjel jew b'xi mezz ieħor, biex tkun tista' tinżamm statistika dwar il- ħsara li qed jagħmel dan iċ-ċomb fl-arja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ngħid li għall-ewwel darba fl-istorja tagħna beda jsir monitoring ta' l-arja u dan se jibda jsir b'mod regolari.

Mr Speaker, ma nafx jekk il-Ministru Zammit Dimech jixtieqx iżid xi ħaġa wkoll.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Nikkonferma li għall-ewwel darba saru testijiet - fil-fatt s'issa saru fi 17-il lokalita' - biex ikollna indikazzjoni oġġettiva ta' diversi parametri li bihom tikkalkola l-kwalita' ta' l-arja.

Ir-riżultati għamilnihom pubbliċi.

Dawn it-testijiet se jibqgħu jsiru u naturalment minn żmien għal żmien nippubblikaw ukoll l-aħħar riżultati li jkollna kemm għal skop komparattiv, bejn lokalita' u oħra, kif ukoll għal quddiem.

Għaliex naturament s'issa billi dawn kienu l-ewwel riżultati dan ma setax isir, li jkollok ukoll paragun bejn perijodu u ieħor u tkun taf f'lokalita' partikolari, anke jekk ma tipparagunahiex ma' oħrajn, jekk it-tinġis baqax fl-istess livell ta' dak indikat mill-parametri li qed insemmu, jew jekk kienx hemm titjib jew is-sitwazzjoni marritx għall-agħar, u allura jkollok monitoring oġġettiv u xjentifiku ta' parametri relevanti li jimmarkaw il-kwalita' ta' l-arja fil- pajjiż.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, sors importanti ta' ċomb li fit-tfal jagħmel ħafna ħsara - kultant anke jbatu konsegwenzi mentali - huwa l- petrol.

F'ħafna pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea dan is-sors diġa' nqata'.

X'diffikultajiet qed jiltaqa' magħhom il-gvern biex jara li anke f'pajjiżna jinqata' dan is-sors li jagħmel daqshekk ħsara?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naturalment id-domanda kif saret f'dan l- istadju tikkonċerna l-ministeru għas-servizzi ekonomiċi, pero' ta' min jgħid li l-Korporazzjoni Enemalta diġa' ħadet il-passi meħtieġa biex tnaqqas il-livell ta' ċomb fil-petrol, minkejja li dan kien ifisser spiża addizzjonali.

Naturalment 'il quddiem wieħed ikun irid jara wkoll l-impatt li telimina għal kollox iċ-ċomb mill-petrol, kemm fid-dawl ta' esiġenzi ambjentali, kemm fid-dawl ta' esiġenzi ta' saħħa li pajjiżna għandu, u naturalment ukoll fid-dawl tad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

F'dan il-każ għandek eżempju ta' direttivi f'timeframe li inti trid tara skond il-ħteġijiet nazzjonali, pero' tajjeb li inti tuża dawn id-direttivi bħala gwida u timxi lejhom preċiżament għax hawn dawn il-konsiderazzjonijiet ta' natura kemm ambjentali u kemm ta' saħħa b'mod ġenerali.

Struttura li nawgura li titwaqqf fl-ewwel xhur tas-sena l-ġdida hi l- istruttura ta' l-awtorita' dwar ir-riżorsi - kellna dibattitu dwarha f'dan il-parlament - li se jkollha wkoll rwol ta' regolatur importanti, li allura tkun tista' tagħti gwida fuq dawn l-oqsma li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Membru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il- Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

258 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar ġurisdizzjoni u koperazzjoni Ewropea fix- xandir; u

Avviż legali nru.

260 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar ġurisdizzjoni u koperazzjoni Ewropea fix-xandir.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

264 ta' l-2000 - Ordni ta' l-2000 biex jirregola l- pagi mill-kunsill tal-pagi għas-settur li jipprovdi servizzi ta' sigurta';

Avviż legali nru.

265 ta' l-2000 - Ordni ta' standard nazzjonali ta' l-2000 dwar l-inqas paga nazzjonali;

Avviż legali nru.

266 ta' l-2000 - Ordni ta' standard nazzjonali ta' l-2000 dwar żieda fil-paga għall-impjegati;

Tagħrif dwar l-għadd ta' persuni li f'Novembru 2000 kienu qed jaħdmu part-time, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar persuni b'diżabilita' li kienu jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar ta' Novembru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar persuni jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar ta' Diċembru tas-snin 1975, 1980, 1985, 1990, 1995 u Settembru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22231; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' impjiegi full-time li nħolqu bejn l-1994 u Settembru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali Nru 253 ta' l-2000 - Regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għal diploma in operational island hydrology;

Tagħrif dwar assenteiżmu minn uffiċjali fi skala 9 fid-diviżjoni ta' l- edukazzjoni, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar assenteiżmu minn uffiċjali fi skala 7 fid-diviżjoni ta' l- edukazzjoni, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar assenteiżmu minn uffiċjali fi skala 16 fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar overtime maħdum minn ħaddiema fid-dipartiment taż- żgħażagħ u sport bejn Jannar u Novembru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Lista tal-membri ta' l-istaff mhux akkademiku fl-Universita' ta' Malta li ngħataw qualification allowance matul l-1999, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22245; u

Tagħrif dwar applikazzjonijiet sottomessi f'Diċembru 2000 għall- programm ta' għajnuna għal inizjattivi minn għaqdiet taż-żgħażagħ, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali nru.

257 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar il-warrant ta' l-arkitetti u inġinieri ċivili (periti); u

f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

259 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw l-ewwel skeda li tinsab ma' l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni;

Avviż legali nru.

271 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jissostitwixxu t-taqsima D tal-ħmistax-il skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż legali nru.

272 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw il-ħdax-il skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż legali nru.

273 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw it-tmien skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż legali nru.

274 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-raba' skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (emenda nru.

Avviż legali nru.

275 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti dwar rati ta' taxxa dwar bini;

Avviż legali nru.

278 ta' l-2000 - Ordni ta' l-2000 li jemenda l- ordni dwar il-kontroll fuq il-kambju;

Avviż legali nru.

281 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti tad-dwana;

Proklama nru.

XIV ta' l-2000 maħruġa fis-27 ta' Diċembru 2000 dwar Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' l-Importazzjoni; u

Kopja draft ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' l- Importazzjoni, Kap. 337.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

269 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar il- protezzjoni ta' xerrejja f'kuntratti ta' time-sharing fi proprjeta' immobbli; u

Avviż legali nru.

279 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar il- kontribuzzjonijiet tas-settur privat għal servizzi tat-turiżmu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 263 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar Malta internet exchange;

Avviż legali nru.

277 ta' l-2000 - Civil aviation (route charges for navigation services) (amendment) regulations, 2000;

Avviż legali nru.

280 ta' l-2000 - Nomina ta' l-awtorita' kompetenti skond l-Att biex jirregola t-Telekomunikazzjoni, Kap. 399; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

261 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar il- komputerizzazzjoni, spezzjoni u riċerki fir-reġistru pubbliku;

Avviż legali nru.

262 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw l-iskedi li jinsabu ma' l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku;

Lista ta' korrezzjonijiet u żidiet f'annex 8 tal-ftehim milħuq bejn is- Santa Sede u l-Gvern ta' Malta dwar artijiet tal-knisja mgħoddija lill- gvern; u

Tagħrif dwar artijiet meħuda mill-gvern għal skopijiet ta' esproprjazzjoni li dwarhom sar il-kuntratt matul l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

267 ta' l-2000 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur;

Avviż legali nru.

276 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar il- promozzjoni ta' prodotti lokali (emenda tat-tieni skeda) (nru.

Avviż legali nru.

282 ta' l-2000 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2000 dwar it-Trademarks (Att nru.

XVI ta' l-2000);

Avviż legali nru.

283 ta' l-2000 - Regoli ta' l-2000 dwar provvedimenti u drittijiet dwar trademarks; u

Avviż legali nru.

284 ta' l-2000 - Regoli ta' l-2000 li jemendaw ir- regoli dwar it-tribunal għal talbiet tal-konsumaturi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

255 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar stabilimenti għall-ippakkettjar u proċessar ta' ħut;

Avviż legali nru.

268 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 dwar dolċifikanti li jintużaw f'oġġetti ta' l-ikel; u

Avviż legali nru.

270 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jħassru r-regolamenti dwar prodotti kosmetiċi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż legali nru.

254 ta' l-2000 - Regolamenti ta' l-2000 li jemendaw l-iskeda ta' l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja;

Avviż legali nru.

256 ta' l-2000 - Ordni ta' l-2000 li jemenda l- ordni dwar id-delega ta' infurzar mill-kunsilli lokali (emenda nru.

12); u

KLBL 28/22/2000 - Bye-Laws ta' l-2000 dwar reklami fuq għamara tat- toroq (kunsill lokali Iklin);

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-kondoljanzi u nsejjaħ lill-Viċi Prim Ministru.

KONDOLJANZI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr. Speaker, matul il-ġranet li għaddew sirna nafu bil-mewt tal-mama' tal-kollega tagħna l-Onor.

John Attard Montalto.

Jien lill-mama' ta' John ma kontx nafha, pero' naturalment, kif inhu xieraq f'okkażjonijiet bħal dawn, f'isem sħabi ta' din in-naħa - u m'għandix dubju anke f'isem sħabna kollha ta' dan il-parlament - nesprimi l-kondoljanzi sinċieri tagħna lill-Onor.

John Attard Montalto u lill-familjari kollha tiegħu għal din it-telfa kbira.

L-omm ma tistax tiġi sostitwita u allura, f'mument bħal dan, li hu diffiċli għall-persuni kollha li jkunu involuti, ilkoll kemm aħna ningħaqdu f'sentiment ta' kondoljanzi lill-Onor.

Attard Montalto u lill-familja kollha u nesprimu s-solidarjeta' tagħna magħhom.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, hija dejjem okkażjoni doloruża li niġu hawnhekk biex nesprimu l-kondoljanzi tagħna meta jkun hemm xi mewt fil-familja, għax il-mewt fil-familja ta' kull wieħed u waħda minna inħossuha qisha xi mewt fil-familja tagħna stess.

Jien, f'isem l-oppożizzjoni Laburista u f'ismi personali, nestendi l-kondoljanzi lil sieħbi u ħabib tiegħi John Attard Montalto, lill-missieru u lill-familja kollha tiegħu, għat-telfa kbira li ġarrbu.

It-telfa ta' l-omm hija forsi l-agħar fost it-telfiet qawwija li tista' tħoss f'ħajtek, u tħossha aktar wara li tkun ġrat milli forsi meta tkun qed tistenniha.

Jien, l-istess ma tantx kont naf daqshekk personalment lill- mama' ta' seħibna u ħabib tagħna John.

Kont naf aktar lil missieru u għalhekk nixtieq anke personalment ngħaddi l-kondoljanzi mhux biss lil John, imma anke lil missieru, u nassigurawhom li min-naħa tagħna mhux biss hemm din l-espressjoni ta' sogħba, imma ukoll l-espressjoni sħiħa ta' solidarjeta' u ta' sejħa lilhom għall-kuraġġ u għall-faraġ fiż-żmien li ġej.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Is-sedja tingħaqad mas-sentimenti ta' sogħba espressi miż-żewġ naħat tal-Kamra u titlob lill-Iskrivan tal-Kamra jwassal dawn il-kondoljanzi lill-familjari ta' l-Onor.

Attard Montalto.

L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, kemm ngħidilkom grazzi verament mill-qalb għall-kliem tassew sabiħ ta' solidarjeta' li esprimejtu miegħi f'dan il-mument diffiċli għalija, u speċjalment għal missieri.

Kienu ilhom miżżewwġin 50 sena u tista' timmaġina kemm ħass in-nuqqas tagħha.

Meta tkun f'din il-pożizzjoni tibda tapprezza l-unita' li teżisti fost il- membri parlamentari u għalhekk, kull espressjoni żgħira kemm hi żgħira, kull kelma, kull karta li tirċievi, kull attendenza anke fil-funeral, fejn qabel forsi ma kontx tapprezzahom għax ma jkunux tiegħek, u tapprezza li sħabek ikunu qegħdin jerfgħulek parti mill-piż.

Nirringrazzjakom ilkoll għall-mod kif esprimejtu ruħkom u għall- kondoljanzi li offrejtu lili, lill-papa' tiegħi u lill-familja.

Grazzi ħafna.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Francis Zammit Dimech.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR ID-DAZJI TA' IMPORTAZZJONI

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l- Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni, Kap. 337".

MR.

SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni, Kap. 337" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

Il-Ministru Gatt.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-INTERPRETAZZJONI

INTERPRETATION (AMENDMENT) BILL

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni, Kap. 249".

MR.

SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONSERVAZZJONI U L-AMMINISTRAZZJONI TAS-SAJD

FISHERIES CONSERVATION AND MANAGEMENT BILL

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-regolazzjoni, konservazzjoni u l-amministrazzjoni tas-sajd f'Malta u għal ħwejjeġ inċidentali għalihom".

MR.

SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-regolazzjoni, konservazzjoni u amministrazzjoni tas-sajd f'Malta u għal ħwejjeġ inċidentali għalihom" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KOMUNIKAZZJONIJIET U TRANSAZZJONIJIET ELETTRONIĊI

ELECTRONIC COMMERCE ACT, 2000

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għar-rigward tal-kummerċ elettroniku u sabiex jipprovdi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' dan jew li hu anċillari għalih".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNIICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ""Att sabiex jipprovdi għar-rigward tal-kummerċ elettroniku u sabiex jipprovdi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' dan jew li hu anċillari għalih" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

MR SPEAKER: Il-Ministru Josef Bonnici.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI

INDUSTRIAL DEVELOPMENT (AMENDMENT) BILL

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, għandi messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President:

GUIDO DE MARCO PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325", jirrakomandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

18 ta' Diċembru 2000

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali, Kap. 325".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr. Speaker, huwa ta' sodisfazzjon għalija li wasalna fi stadju biex inressqu dawn l-emendi li għandhom x'jaqsmu mal- promozzjoni tan-negozju f'Malta.

Nibda l-ewwelnett billi nsemmi l- importanza tas-settur tal-manifattura li, kif jaf kulħadd, iħaddem madwar 30,000 ruħ, li jiġu madwar terz mill-impjiegi kollha fis-settur privat.

Ċertament li s-settur tal-manifattura huwa pilastru fl-ekonomija tagħna, pilastru li rridu nkomplu nsostnuh, inkattruh u nkomplu nsibu mezzi biex nagħmluha faċli biex ikun hemm żvilupp, investiment u tkattir tal-ġid.

Jien naf li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu li għandna nippromwovu b'mod partikolari s-settur tal-manifattura u, kif se ngħid aktar tard, se jittieħdu inizjattivi f'dan is-sens.

Mr. Speaker, l-inċentivi flIndustrial Development Act għaddew l-ewwel darba minn dan il-parlament preċiżament fil-5 ta' Lulju ta' l-1988, u l- iskop tagħhom kien li norjentaw is-settur tal-manifattura għall- esportazzjoni.

Dak iż-żmien ħafna setturi u kumpanniji kienu orjentati aktar lejn is-suq lokali milli lejn is-suq barrani.

Minħabba l- limitazzjonijet tas-suq lokali kien aktar għaqli li wieħed jespandi s-suq ta' l-esportazzjoni u jinkoraġġixxi lill-kumpanniji biex jagħmlu din it-tip ta' bidla u għalhekk ġew introdotti inċentivi bħal dik tat-tax holiday għal dawk li jesportaw mal-95% tal-prodott tagħhom.

Din kienet miżura utli u żgur irnexxielha twassal għal żvilupp li kieku ma daħlitx ma kienx iseħħ imma maż-żmien beda jidher li din il-miżura kien qed ikollha ċerti limitazzjonijiet.

Peress li kienet qiegħda tippromwovi l-industrija li tesporta 95% tal-prodott tagħha, kienet qed twassal għal sitwazzjoni fejn ħafna minn dawk il-kumpanniji li jibbenefikaw mill-miżura kellhom foreign ownership.

Dan wassal għal ċerta dikotomija, fejn il-promozzjoni u l- inċentivi kienu qed igawdu minnhom il-barranin u l-investituri lokali forsi għax ma kenux qed jiffukaw biżżejjed fuq is-suq ta' l-esportazzjoni, ma kenux qegħdin jieħdu benefiċċju minn dawn il-miżuri.

Naturalment qed nitkellem b'mod ġenerali u kien hemm eċċezzjonijiet, madankollu dejjem inħasset ċerta limitazzjoni.

Mr. Speaker, minħabba f'hekk, taħt iż-żewġ amministrazzjonijiet, anke dik tal-gvern preċedenti, kien inħass il-bżonn li wieħed jemenda dawn il- miżuri.

Fil-fatt dawn ġew emendati fl-1997 bil-kunsens miż-żewġ naħat, fejn daħlu parti minn sensiela ta' bidliet li kellna bżonn biex intejbu s- sitwazzjoni ta' l-inċentivi li noffru.

Waħda mill-problemi kienet li l- inċentivi kienu marbuta speċifikament ma' li wieħed jesporta.

Jiġifieri l- Gvern Malti kien qed jagħti l-inċentiv - u għadu jagħtih - tat-tax holiday jekk fabbrika tesporta 95% tal-prodott tagħha u naturalment din il-ħaġa kienet tiddiskrimina xi ftit ma' industriji oħra li ma kenux jilħqu dak il- perċentaġġ.

Ta' min jgħid ukoll li minn dak iż-żmien inħolqu żviluppi oħra fid-dinja.

Waħda minnhom kienet il-world trade organisation, u fil-fatt aħna ilna membri tad-WTO mill-1995.

Din bdiet tiffoka l-aktar fuq miżuri li tħoss li m'humiex kompatibbli ma' żieda fil-manifattura u fil-kummerċ internazzjonalment.

Id-WTO tixtieq tara żvilupp kullimkien u mhux żvilupp f'industriji għax qegħdin jippenetraw swieq ta' pajjiżi oħra.

Dan ifisser li trid toqgħod attent ħafna minn ċertu impatt negattiv meta jkollok policy li tipprova tisfrutta swieq ta' pajjiż ieħor, pero' s-swieq tagħha ma tagħtihomx l-istess trattament.

Din hija issue bażata fuq x'ġara snin ilu, speċjalment fis-snin tletin meta kien hemm il-great depression madwar id- dinja, b'mod partikolari fl-Amerika, fl-Ingilterra, fil-Ġermanja, fl-Italja u fi Franza.

Minħabba l-great depression, għal ċertu żmien refgħet rasha l-issue li wieħed jipprova jipproteġi s-swieq tiegħu mill-kompetizzjoni barranija.

Li wieħed jidħol fis-swieq barranin dak iż-żmien kienet xi ħaġa aċċettata, pero' dan pjuttost wassal għal gwerra ekonomika fejn pajjiżi bdew jipproteġu s-swieq tagħhom billi jżidu t-tariffi fuq il-prodotti li jikkompetu mal-prodotti tagħhom.

Ir-riżultat kien tnaqqis fil-ġid fid- dinja, tnaqqis fil-kummerċ internazzjonali, żieda fl-ineffiċjenza, għax l- ispeċjalizzazzjoni ma baqgħetx isseħħ u allura minflok li mxejna pass 'il quddiem imxejna lura fiż-żmenijiet diffiċli ta' qabel it-tieni gwerra meta kien hemm it-tieni great depression.

Din ma kenitx xi ħaġa great, sabiħa, imma kienet xi ħaġa tant kbira li qabel ma konniex rajna bħalha, sal-lum għadna ma rajniex, u j'Alla ma narawx.

Jiġifieri l-approach kien li wieħed jippromwovi l-kummerċ across the board u jnaqqas il-protezzjoni fis-swieq tiegħu, iżda ukoll jiffaċilita l-penetrazzjoni ta' prodott minn pajjiż għas- swieq ta' pajjiż ieħor.

Dan wassal biex id-WTO bdiet timbotta l-prinċipju li l-inċentivi li l- pajjiżi joffru m'għandhomx ikunu marbuta ma' l-esportazzjoni.

Dan kien kontra dak li aħna kellna fil-liġi tagħna.

Issa ta' min wieħed jgħid li dak li kellna fil-liġi tagħna kien jagħmel sens għal numru ta' snin, iżda rridu nifhmu li pajjiż żgħir bħal tagħna, b'suq limitat, jekk nippretendu li se jkollna aċċess aħjar għal swieq oħra, irridu wkoll nimxu mar-regoli internazzjonali.

Anzi huwa aktar importanti għalina li nagħmlu dan proprju minħabba ċ-ċokon tagħna li jagħmilna aktar sensittivi għal xi shift kontra fis-sens li s-swieq ma jkunux miftuħa daqshekk għalina.

Mr. Speaker, biex nilħqu dan il-għan kellna nagħmlu din il-bidla fl- orjentazzjoni ta' l-inċentivi.

Din ħolqot sfidi kbar biex jinħarġu skemi ta' inċentivi li huma aktar ġenerali u li japplikaw mhux għal min jesporta biss imma għal kull min jagħmel il-kummerċ.

U madwar sena ilu ttieħdet id- deċiżjoni li nbiddlu din it-tip ta' strateġija li kellna fl-inċentivi.

Fil- fatt il-white paper ''prosperity in change'' proprju tgħid li kellna nagħmlu wkoll:

"A reconsideration of export promotion as the primary criteria for eligibility under the IDA".

Irrid ngħid ukoll li anke jekk jantiċipa żvilupp ta' industrial free trade zone, wieħed irid ukoll jimxi mar-regoli tad-WTO, ta' l-OECD u anke ta' l-EU f'dan il-qasam.

Aħna ridna nbiddlu din l-orjentazzjoni ta' l- export promotion u l-white paper f'paġna 45 tgħid:

"The new focus of the incentive package will be the promotion of rapid growth in value added".

Il-value added huwa aspett mill-aktar fundamentali fil-produzzjoni għax huwa magħmul minn dak li l-industrija qegħda tagħti, li jista' jiġi maqsum bejn wieħed u ieħor f'parti li tmur f'pagi u salarji u f'parti li tmur fil- profitti.

Il-valur miżjud huwa dak li jibqa' wara li tnaqqas l-ispejjeż tar- raw materials u ta' l-inputs li tuża, minbarra naturalment l-input tal- ħaddiema, u allura jippermettilek tagħmel analiżi interessanti biex tevalwa industriji differenti u l-kontribuzzjoni li jagħtu.

Il-white paper tkompli hekk:

"The criteria that can best achieve this is the amount of investment in physical and human capital".

Meta aħna qed nippromwovu l-valur miżjud qegħdin nippromwovu l-investiment, għax biex ikollok valur miżjud aktar għoli irid ikollok investiment f'makkinarju aktar avvanzat u investiment biex jittejbu l-iskills tan-nies, li huwa l-akbar riżors li għandna f'pajjiżna.

B'dan il-mod bniedem ikun jista' jipproduċi prodotti aktar avvanzati li ġibu prezz aħjar u li għandhom valur miżjud aħjar.

Aħna ridna nimxu fuq il-prinċipju li nżidu l- valur miżjud u l-inċentivi għandhom ikunu f'dik id-direzzjoni.

Mr. Speaker, forsi kif jgħidu it is easier said than done, u l-kriterju ta' inċentivi vis-a-vis l-export kien iktar faċli.

Kien faċli għax jekk kumpannija se tiġi Malta u se tesporta, jekk ma nagħtihiex xi inċentiv bħat- tax holiday din taf tmur x'imkien ieħor u minn tax revenue int xorta ma tiggwadanja xejn.

Din mhux qed tiġi hawn għas-swieq tagħna.

Mill-aspett ta' kriterju anke għall-MDC kien faċli għax din sempliċiment kienet tgħid li jekk kumpannija tesporta 95% tal-prodott tagħha tikkwalifika u jekk le ma tikkwalifikax.

Mela dan kien kriterju faċli miż-żewġ naħat.

Min-naħa kien jipproteġi ċertu revenue tal-gvern għax dan ir-revenue kien imur x'imkien ieħor u min-naħa l-oħra jagħmilha aktar faċli ukoll għall- korporazzjoni li topera dan it-tip ta' kriterju.

Dan ifisser li kellna liġi pjuttost easy to apply li ma kellhiex il-komplikazzjonijet li sfortunatament kellna nidħlu fihom b'dan it-tip ta' żvilupp li qed nintroduċi llum.

Mr. Speaker, barra d-difett li pajjiżi oħra ma jħarsux lejn il-policies li jippromwovu l-exports bħala policies aċċettabbli llum fis-sistema kif kienet sal-lum kien hemm difett ieħor.

Peress li kien hemm ftit kundizzjonijiet fil-liġi dwar il-valur miżjud konna nispiċċaw li tiġi kumpannija hawn Malta biex tagħmel xi buttuni tal-ħwejjeġ u għax hi export- oriented kienet tieħu tax holiday.

Din bażikament tkun qed topera bi ftit nies u bi ftit magni u għax qed tesporta tieħu l-benefiċċju.

Mill-banda l- oħra tista' tiġik kumpannija ħafna akbar li se tagħmillek xi ħaġa aktar avvanzata bħal per eżempju irmontar tal-computers, u din ma tikkwalifikax għax ma tilħaqx in-95%.

Il-valur miżjud meta timmonta l-computers huwa ferm akbar għax trid timmonta u tagħmel it-testing u mhux sempliċiment tagħmel buttuna f'kaxxa u tibgħatha għall-esportazzjoni, u hija ħaġa unfair li bil-liġi kif qegħda din il-kumpannija ma tikkwalifikax.

Fil-fehma tiegħi kien difett kbir tas-sistema preċedentili kultant kien iwassal għal żvilupp ta' ċerti industriji li ma kenux daqshekk ta' prijorita' jew ta' valur għoli biżżejjed għal pajjiżna.

U meta aħna bdejna dan l-eżerċizzju ftit aktar minn sena ilu, b'team ta' esperti - u dan hu eżerċizzju komplikat mill-aspett ta' liġi, ta' accounting, ta' ekonomija u mill-aspett ta' x'qed jagħmlu pajjiżi oħra - bdejna naraw kif nistgħu nagħmlu ċerti prijoritajiet, anke kif kien mistqarr fil-white paper tas- setturi tagħna, u l-ewwel analiżi kienet kif se nagħmlu r-ranking, kif se nagħtu prijorita' lis-setturi tal-manifattura.

U waħda mill-prijoritajiet li sibna kienet li nużaw il-kejl tal-valur miżjud.

U meta għamilna hekk ħriġna bi klassifikazzjoni li bażikament qiegħda turi b'mod ċar li ċerti setturi għandhom valur miżjud aktar għoli minn setturi oħrajn.

U fil-fatt, fis-setturi li qed jespandu u li ilhom jespandu għal dawn l-aħħar għaxar snin, il-valur miżjud għal kull ħaddiem per eżempju huwa ferm aktar għoli mis-setturi li kellhom tendenza li jiċkienu f'dawn l-aħħar snin.

Fil-fatt, fil-kalkoli tagħna ħriġna valur miżjud medju ta' madwar Lm8,000 għal kull ħaddiem, u bażikament is-setturi li għandhom valur miżjud aktar minn dak tajnihom definition bħala target sectors.

Għamilna wkoll xi ftit eċċezzjonijiet minħabba l-fatt li diġa' kien hemm setturi li għadhom s'issa jibbenefikaw minn protezzjoni, u din trid tispiċċa għax xi drabi twassal għal ċerti returns aktar għoljin milli jkun ħaqqhom dawk is-setturi.

U għalhekk dawn is-setturi kellna naqilgħuhom 'il barra.

Mr. Speaker, dan l-abbozz se jissostitwixxi l-abbozz li għandu x'jaqsam ma' l-industrija.

Kien wasal iż-żmien li forsi nwessgħuh aktar u allura t- tieni ħaġa li ħsibna fiha kienet li nagħmlu liġi ta' natura enabling, jiġifieri li tipprovdi għall-punti ġenerali imbagħad ċerti dettalji u ċerti skemi jibdew joħorġu permezz ta' legal notices.

Ir-raġuni għaliex għamilna dan hija ovvja.

Meta għandek skema f'legal notice minflok f'liġi, per eżempju x'rata ta' taxxa se jkollok, din twassal biex dik l-iskema tkun aktar flessibbli.

Fil-fatt legal notice tista' tiġi challenged pero' m'hijiex xi ħaġa li trid tiġi scheduled bilfors għad-dibattitu fil- parlament, u allura għandha ċerta tieqa minn fejn tista' tgħaddi.

Aħna ħarisna wkoll lejn pajjiżi oħra u sibna li dawn qed jużaw sistemi ferm aktar flessibbli.

Sar hekk għax f'dinja aktar globalizzata inħasset il- ħtieġa li l-istituzzjonijiet ta' pajjiż għandhom ikunu kapaċi jirrispondu aktar malajr.

Aħna ma naffordjawx li naqgħu lura.

Ma naffordjawx li biex nagħmlu xi bidla rridu noqogħdu nistennew li bilfors tgħaddi mill-programm tal-parlament, għax b'hekk nitilfu l-investiment lejn pajjiżna.

Ridna nagħmlu xi ħaġa aktar flessibbli, u l-Business Promotion Act, li se jieħu post l-Industrial Development Act se jkun driven by legal notices.

B'hekk qegħdin inwessgħu l-iskop ta' dak li qed nagħmlu.

Fejn qabel konna qed niffukaw prattikament fuq il-manifattura, il-liġi li qed niddibattu llum tipprovdi biex jidħlu skemi mhux għall-manifattura biss, imma għall- agrikoltura, għat-turiżmu u għal setturi oħra li jwasslu għal ċerta flessibilta' u ġeneralita',.

Dawn kienu tliet prinċipji li ħdimna fuqhom u li għażilnihom wara li għamilna ċerta riċerka u wara li qisna x'inhi l-aħjar strateġija li għandna naddottaw għall-pajjiż.

Minn hemm x'għamilna?

Ridna nsibu skema li tinkoraġġixxi l-valur miżjud.

U l-ewwel sfida kienet kif se nissostitwixxu t-tax holiday.

L-ewwelnett se nagħmlu tax holiday kif kienet fil-liġi preċedenti?

Issa rridu nifhmu x'inhi tax holiday.

Din tfisser zero tax.

Jiġifieri l-profitti minn fuq kumpanniji li jesportaw aktar minn 95% tal- prodotti tagħhom għandhom zero tax.

Aħna dehrilna li m'għandniex nagħmlu such a blanket provision fejn sempliċiment ngħidu li jekk kumpannija tikkwalifika tieħu zero tax.

Ridna nagħmlu sistema li toffri ċertu inċentiv b'mod speċjali għal dawk is-setturi li nqisuhom bħala setturi li għandhom aktar potenzjal ta' growth.

Għal dawn is-setturi, minflok nagħmlu sistema ta' zero tax, se nagħmlu sistema fejn it-taxxa tkun baxxa imbagħad tista' tinżel aktar jekk wieħed jinvesti.

Dan qed nagħmluh għax l-investiment huwa ċ-ċavetta biex ikollna valur miżjud għoli.

B'hekk aħna qegħdin nagħtu direzzjoni ċara li l- investimenti li nixtiequ nippromwovu huma investimenti li veru jirrendu valur miżjud aktar għoli.

U l-iskema li qed nadottaw għal dawn l'hekk imsejħa target sectors hija li jkollhom taxxa ta' 5% għall-ewwel seba' snin - għax naturalment l-aktar diffiċli huwa l-bidu - din titla' għal 10% għas- sitt snin ta' wara, titla' għal 15% għall-ħames snin ta' wara, imbagħad tkun skond ir-rata ta' tassazzjoni ta' dak iż-żmien.

Din tapplika għal kumpanniji ġodda.

Kien hemm punt ieħor li kien ilu żmien jinkwieta lill-policy makers miż- żewġ naħat.

Fis-sistema l-antika kellek għaxar snin ta' tax holiday imma ma kienx hemm speċifikat dwar x'jiġri wara li jgħaddu dawn l-għaxar snin?

Kellna daqxejn ta' lakuna u minn 0% tax dawn f'ċerti każi kienu jitilgħu għal 35% tax.

Meta jkun hemm xi tax treaties mal-pajjiż li minnu tkun oriġinat il-kumpannija t-taxxa kienet tkun 15% jew 20% imma minn 0% għal 25% jew 35% hemm qabża kbira li kultant kienet qed tħajjar lil dawn il- kumpanniji jikkonsidraw il-lokazzjoni tagħhom, speċjalment fis-sitwazzjoni reali tal-lum fejn għandek tant pajjiżi fl-Ewropa ċentrali u fl-Ewropa tal- Lvant, li qed jikkompetu direttament magħna, li għandhom structure simili u għandhom produttivita' simili.

Minħabba f'hekk aħna ridna nsibu xi skema biex kemm jista' jkunu niġbdu lil dawn il-kumpanniji, jew nagħmluha aktar interessanti għalihom li jibqgħu f'pajjiżna.

Hemm kumpanniji li ilhom 10 snin, 15-il sena, 20 sena li għalihom ridna nagħmlu pakkett speċifiku biex nimlew dan il-gap li kellna fil-liġi u fis-sistema ta' tassazzjoni.

Mr. Speaker, bdejna naraw jekk għandniex nagħmlu ċerti kondizzjonijet attraenti lill-kumpanniji li qegħdin fit-target sectors li bbenefikaw mit- tax holiday u issa wasal biex jispiċċalhom dan il-benefiċċju.

F'ċerti każi nafu li xi kumpanniji minnhom qed jikkonsidraw jekk għandhomx imorru x'imkien ieħor.

Minħabba f'hekk kellna diskussjonijet ma' l-FOI, maċ- chamber of commerce, ma' l-MCED - li tinvolvi wkoll il-unions - u anke ma' ħafna kumpanniji individwali biex wieħed jifhem il-problemi partikolari.

Ix- xogħol ta' konsultazzjoni ried bilfors ikun wiesa' biex wieħed joħroġ il- pakkett adattat.

Wasalna għall-konklużjoni li dawk il-kumpanniji li huma f'dan is-settur ta' prijorita' għandhom ukoll jiġu provduti b'xi benefiċċju.

Issa dan il-benefiċċju mhux se jkun ta' 5% tax bħall-kumpanniji l-ġodda, iżda se jkun 10% tax għall-ewwel sitt snin, imbagħad jiġi 15% tax għall-ħames snin ta' wara.

B'dan il-mod qed nagħtu window of opportunity oħra fejn ikollhom taxxa ridotta.

Irridu niftakru issa li l-kondizzjoni li biex tieħu l-benefiċċju trid tesporta 95% tal-prodott se tispiċċa u dan ifisser li dawn il-kumpanniji f'dawn is-setturi jkunu jistgħu jibbenefikaw irrispettivament mill-esportazzjoni.

F'dan ir-rigward nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' proposta ta' avviż legali in konnessjoni mal- Business Promotion Act, flimkien ma' l-iskeda relattiva.

Mr. Speaker, b'din is-sistema ta' inċentivi se naqbdu diversi kumpanniji li s'issa ma kenux jikkwalifikaw minħabba l-export condition li kien hemm.

Dan ifisser li se nagħtu inċentiv reali lill-operaturi ta' kumpanniji Maltin li qabel ma kenux f'possibbilta' li jieħdu dawn l-inċentivi.

U naħseb li dan huwa pass kuraġġjuż anke mill-aspett ta' revenue implications, iżda pass li nqisu li jrid jittieħed għax wasal iż-żmien li ma nibqgħux nagħmlu diskriminazzjoni bejn wieħed li qed jopera għall- esportazzjoni u ieħor li qed jopera għal-lokal.

Ħsibna wkoll f'dawk is-setturi li nsejħulhom priority areas.

Veru it- taxxa hija 5% għall-ġodda għall-ewwel seba' snin jew 10% għall-ewwel sitt snin għal dawk li huma diġa' stabiliti, iżda aħna ridna nimmotivaw akar investiment, li kif tkellimt aktar 'il quddiem iwassal għal valur miżjud aktar għoli, għal pagi aħjar, għal skills aħjar, għal profitti aħjar u għal aktar stabilita'.

Fid-dinja globalizzata wieħed ma jistax joqgħod iċiċċi u ma jagħmel xejn, imma jrid bilfors itejjeb il-prodott tiegħu, il-costs tiegħu u l-marketing tiegħu.

Irid ikun fi ġlieda kontinwa.

Minħabba f'hekk aħna ridna nagħmlu miżura qawwija ħafna li tippremja lil min jinvesti.

U għal dan il-grupp ta' kumpanniji daħħalna s-sistema ta' investment tax credits.

Din hija sistema qawwija ħafna li twassal biex kumpannija żgħira ta' anqas minn 250 impjegat tista' tieħu tax credit ta' 65% ta' l-investiment.

Jiġifieri jekk kumpannija tinvesti Lm100,000 f'makkinarju, 65% ta' dawk il- Lm100,000 tista' teħodhom lura mit-taxxa.

B'dan il-mod qed nagħmlu sistema attraenti, intelliġenti u bi ħsieb.

Hawnhekk qed nagħmlu taxxa ridotta, u jekk il- kumpannija tinvesti, effettivament tista' anke tilħaq is-sistema li kellna qabel ta' zero tax.

Din sistema li bilfors tippromwovi iktar l- investiment fil-kumpanniji li l-gvern jikkonsidra li għandhom l-iktar potenzjal.

Naħsbu li fiċ-ċirkostanzi din hija formola ideali li twassal għall-aħjar riżultat.

Fil-limitazzjonijiet li għandna rridu niżguraw li kull investiment li jsir ikun ta' l-ogħla valur possibbli u huwa għalhekk li qed nagħtu dan l-inċentivi.

Meta tagħmel miżuri bħal dawn nkunu qed infasslu l-effett rridu.

Mela jekk kumpannija tkun tħaddem inqas minn 250 ruħ ikollha inċentiv ta' 65% tax credit.

Dan l-inċentiv jonqos jekk kumpannija tkun ikbar.

Mela hawnhekk qed nintroduċu l-prinċipju li kumpanniji li huma żgħar jew ta' daqs medju għandhom ċerti benefiċċji iktar minn kumpanniji li huma ta' ċertu daqs.

Dan kollu li semmejt hija l-ewwel parti ta' l-istruttura li se tieħu post is-sistema li kellna ta' tax holidays għall-kumpanniji export- oriented.

Mr. Speaker, nafu wkoll li xi kumpanniji bħal tal-clothing, tat-textiles u ta' l-ikel m'humiex qegħdin jespandu bħala numru ta' mpjegati.

Xi kultant dawn joperaw ukoll taħt ċerta protezzjoni qawwija tal-levies li qegħdin jonqsu bil-mod il-mod.

Dawn huma setturi li l-valur miżjud reali tagħhom jaf ma jkunx daqshekk attraenti għal pajjiżna.

Issa hawnhekk wieħed iħoss li qed issir diskriminazzjoni, imma jekk il-policy tal-gvern ma turix id- dritt tkun policy bla attrazzjoni għax tkun qed tittratta lil kulħadd indaqs.

Kieku s-setturi kollha kienu ta' l-istess importanza kien ikun tajjeb imma s-setturi mhux kollha hekk, u allura bilfors trid tagħmel distinzjoni.

Madankollu f'dawn is-setturi wkoll ridna nsibu skema ta' upgrading u l-iskema li ħriġna biha hi maqsuma f'żewġ partijiet prinċipali.

Waħda minnhom hi ntiża biex ninċentivaw l-investiment, u fil-fatt l- investment allowances li kien hemm fil-liġi l-qadima qegħdin kważi nirdoppjawhom biex inħajru lil dawn il-kumpanniji li jinvestu billi jieħdu tax benefit.

Imbagħad daħħalna skema, li nammetti ħabbtitna daqsxejn sakemm żviluppajniha, li għandha attrazzjonijiet kbar.

Din hi l-value added incentive scheme.

Għalkemm waqt il-konsultazzjonijiet il-kunċett kien ċar f'moħħna, fil-prattika, il-formola li għandna llum ma kenitx dik li bdejna biha minħabba li f'dawn l-aħħar xahrejn u nofs jew tliet xhur kien hemm ċertu progression ta' ħsieb u ideat.

Saħansitra waqt il-holidays tal- Milied kellna diversi laqgħat ma' l-esperti u ma' kumpanniji biex naraw din kif taħdem fil-prattika u nirfinawha.

Proprju sas-Sibt li għadda kelli l- aħħar laqgħa biex ħriġna formola li għandha ħafna attrazzjonijiet.

Din il- formola tgħid li jekk kumpannija żżid il-valur miżjud tagħha, bbażat fuq ir- rata ta' żieda fis-sales, jiġifieri qiegħda żżid fil-persentaġġ ta-value added meta tqabblu ma' żieda fis-sales, jekk dik iż-żieda se tkun ogħlja biżżejjed, il-profitti extra li jsiru minn ċertu perijodu jiġu ttrattati b'taxxa ta' 10%.

Mela hawnhekk, Mr Speaker, qed ngħidu li rridu nirristrutturaw lis- setturi l-oħra li m'humiex target sectors, u qed nagħtuhom benefiċċju li huwa iktar attraenti għaċ-ċirkostanzi tagħhom.

U kumpanniji li veru jinvestu u jżidu l-valur miżjud tagħhom, dawn ukoll jaqgħu taħt is-sistema ta' tassazzjoni ta' 10% fuq il-profitti tagħhom, irrispettivament jekk jesportawx jew le.

B'hekk lil dawn qed inpoġġuhom on par mas-setturi li huma target, għax għandhom sfidi simili li jridu jinvestu aktar.

Din il- value added incentive scheme wasslet biex ċerti kumpanniji li bdew iħossuhom li forsi m'humiex qegħdin jingħataw importanza biżżejjed, issa qegħdin jiġu mogħtija importanza ugwali daqs is-setturi l-oħra.

Għas- setturi l-oħra li m'humiex qegħdin taħt il-priority areas hemm żewġ skemi li jwessgħu l-benefiċċji.

Dan jgħodd anke għal dawk li joperaw fis-suq lokali, u minn dawn il-benefiċċji se jkun hemm xi tax implications li jippromwovu dawk il-kumpanniji li veru jistgħu u jridu jżidu l-valur miżjud u l-kwalita' tal-produzzjoni tagħhom.

Naħseb li dawn iż-żewġ skemi li qed insemmu huma l-bażi ta' l-iskema kollha li qegħdin noffru hawnhekk.

Mr. Speaker, l-iskemi taħt il-Business Promotion Act huma ferm iktar wiesa' minn hekk.

Meta qed tagħmel bidla minn sistema qadima, biex insejħilha hekk, għal sistema ġdida, trid toqgħod attent għat-tranżizzjoni biex ma tweġġa' lil ħadd u biex tagħti żmien biżżejjed biex dak li jku jaqleb għas-sistema l-ġdida.

Dan huwa l-prinċipju ta' legitimate expectations.

Jiġifieri jekk wieħed kien qed jopera taħt l-IDA u kellu ċerta aspettattiva li t-tax holiday se ddumlu għaxar snin u s'issa għadhom għaddew ħames snin, dan għandu legitimate expectation għal ħames snin li baqa' u allura jibqa' jibbenefika għal dawk il-ħames snin.

Jekk hija fit- target sector din imbagħad tista' tgħaddi għall-iskala ta' 10% u jekk m'hijiex, tista' wkoll taqa' taħt sistema oħra li introduċejna.

Fl-IDA, dan l-aħħar kien hemm l-export incentive scheme, jiġifieri jekk iżżid l-esportazzjoni tista' tieħu benefiċċju tat-taxxa fuq fuq il-profitti li ġejjin minn dik iż-żieda fl-esportazzjoni.

Hekk tgħid il-liġi, u hemm formola kif din tinħadem.

Aħna daħħalna klawsola li tgħid li jekk kumpannija li m'hijiex fit-target sectors pero' qiegħda tibbenefika mill- export incentive scheme jew mill-investment incentive scheme li daħlet taħt il-gvern preċedenti b'konsensus min-naħa tagħna u li biha noffru tax benefit lil dawk li qed jinvestu iktar minn ċertu ammont, dawn il-kumpannji jistgħu jikkwalifikaw biex jidħlu qishom fit-target sector.

Mela hawnhekk għandna kumpanniji li s'issa kienu qed jiġu trattati taħt il-benefiċċji ta' l-IDA, pero' kienu f'setturi li m'humiex ikkonsidrati bħala priority sectors.

Dawn il-kumpanniji għandhom l-opportunita' li jikkwalifikaw qishom f'target sector jekk huma kienu qed jieħdu ċerti benefiċċji basta jirrinunzjaw għall-benefiċċji li jibqa' taħt il-liġi ta' l-IDA il-qadima.

Mr Speaker, din hija xi ħaġa daqsxejn komplessa, imma fis-settur tal- manifattura b'mod partikolari, wieħed irid jipprovdi inċentivi li jagħmlu sens u li jwasslu għat-tkattir u l-investiment u tal-valur miżjud.

Dawn it- tip ta' skemi, Mr Speaker, huma motivati b'legal notice li qegħda in draft form, u li wegħedt li se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dan huwa suġġett għad-diskussjoni, fis-sens li jista' jkun hemm bżonn ċertu tibdil fihom.

Jiena ma niddejjaqx ngħid li s'issa kelli feedback interessanti ħafna li wassal għal improvement f'dawn it-tip ta' legal notices u li juri wkoll kemm hu għaqli li wieħed jimxi b'sistema bħal din.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Hawn permess biex il-Ministru jqiegħed dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dwar il-legitimate expectations irrid ngħid li dawk li m'għandhomx ċerti aspettattivi taħt il-liġi preżenti se nipproteġġuhom ukoll u se noffru l-possibbilta' li wieħed jaqleb għas-sistema l-ġdida li f'ċerti ċirkostanzi żgur se tkun iktar attraenti.

Aħna rridu nħallu l- liberta' f'idejn dak li jkun u għalhekk il-leġislatur ma jaqbadx u jbiddillu l-bażi mil-lum għal għada b'mod li jħarbatlu l-operazzjoni tiegħu.

Semmejt ukoll miżuri iktar wiesa', Mr Speaker.

Per eżempju fl-IDA kien hemm possibbilta' li kumpanniji jingħataw soft loans u kienet tieqaf hemm.

Din id-darba hemm possibbilta' li jingħataw ċerta assistenza fuq ir-rata ta' l-imgħax.

Wieħed imur jissellef mingħand il-bank, imbagħad l-MDC, skond il-kriterji u skond kemm il-proġett jidher li hu attraenti tiddeċiedi dwar kemm jingħata sussidju fuq il-parti ta' l-imgħax.

Jista' wieħed jagħti, bħalma qed tagħti l-IPSE, garanzija jekk wieħed għandu bżonn jissellef.

Dan qed nagħmluh għax kultant dawn il-kumpanniji jsibu l-problema li l- banek u l-istituzzjonijiet finanzjarji tagħna iktar isibuha faċli li jsellfu fuq bini milli fuq makkinarju u fuq affarijiet li forsi l-valur tagħhom jonqos biż-żmien.

Permezz ta' din il-liġi wkoll, Mr Speaker, jistgħu jingħataw grants.

F'dan l-istadju m'għandix budget għall-grants fil-ministeru tiegħi, pero' qegħdin naraw kif nagħmluha possibbli li jkun hemm finanzjament għal għoti ta' grants.

Fl-Unjoni Ewropea u anke f'pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea hemm sistema ta' grants wiesgħa ħafna bħal per eżempju, grant ta' 40% ta' l- investiment li jkun sar.

S'issa l-għajnuna prinċipali li qed noffru hija t- tnaqqis mir-rata ta' tassazzjoni meta jsiru l-profitti.

Meta wieħed jagħti grant qed ibiddel ix-xenarju kollu.

Kultant ikun hemm investimenti li aħna tassew ma nkunux nistgħu niġbdu lejn pajjiżna, għax fil-passat ma kellniex din il-possibbilta' allura fil-liġi se nagħmlu provision speċifika li jista' jkun hemm grants.

Din tiġi regolata b'legal notice 'il quddiem.

Dan il-finanzjament jista' jiġi mill-Ewropa iktar 'il quddiem, mit-trattati ma' l-Ewropa li jkollna, u jista' jiġi wkoll minn proġett partikolari li darba nkunu qed nikkompetu ma' pajjiżi oħra inkunu rridu nimmiraw u nagħmlu pakkett aħjar.

Qegħdin ukoll, Mr Speaker, inkomplu nikru fabbriki b'rati ridotti ta' renta imma qed nuru wkoll li llum għandna problema ta' limitazzjonijiet finanzjarji.

Il-budget tal-gvern huwa dak li hu, id-domanda għal spazju għal skopijiet industriji hija kbira ħafna u għalhekk irridu nsibu sistema li forsi toffri finanzjament għall-bini ta' fabbriki, li ma tkunx daqshekk piż kbir fuq it-kaxxa tal-gvern.

Ħsibna li jkollna skema li l-gvern jipprovdi l-art, pero' mbagħad l-istruttura tal-bini tkun finanzjata b'mod iktar flessibbli mis-settur finanzjarju.

U l-MDC qiegħda proprju taħdem fuq din it-tip ta' skema li twassal biex tagħtina supply ikbar ta' fabbriki.

Hawnhekk għandna kas ta' bottleneck.

Din il-problema ilha għal ħafna snin u ma rridux inħalluha żżomm l-iżvilupp industrijali f'pajjiżna għax inkella jkollna repercussions ħżiena.

Qed inqisu l-assistenza li se nagħtu għal Għawdex ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mat-trasport pero' issa din l-assistenza mhux se tkun marbuta ma' l-esportazzjoni.

Qed inneħħu dak il-kriterju u allura qed inwessgħuha iktar, u jista' jkun 'il quddiem ukoll nagħtu assistenza iktar speċifika permezz ta' legal notice indirizzata għall-ħteġijiet tal-gżira ta' Għawdex.

F'dan l-istadju il-legal notice għadha ma ġietx żviluppata pero' ta' min igħid li l-liġi tippermetti li din tista' tiġi żviluppata u motivata mill- ministru responsabbli għal Għawdex, fil-każ tat-turiżmu mil-ministru responsabbli mit-turiżmu u fil-każ ta' l-agrikoltura mill-ministru responsabbli mill-agrikoltura.

Naturalment dawn irid ikollhom il- finanzjament tagħha fil-budget tagħhom iżda mbagħad se jkun ferm iktar faċli li wieħed joħroġ b'inċentivi speċifiċi.

Il-liġi se tkun hemmhekk u kulma tkun trid ikun biss il-finanzjament u legal notice ta' kif se taħdem u titmexxa.

Qegħdin ukoll inlibbsu iktar aspett legali f'dak li għandu x'jaqsam ma' l- operat tal-METCO u ta' l-IPSE.

L-inċentivi li dawn kienu jagħtu s'issa kienu biss amministrattivi.

Hawnhekk qed nipprovdu lill-SMEs assistenza bħal dik li hija provduta mill-IPSE u mill-METCO li tiġi wkoll driven minnhom.

Il-liġi wkoll ma tgħidx li l-MDC trid tamministra l-inċentivi kollha pero' inċentivi differenti jistgħu jkunu amministrati minn awtoritajiet kompetenti differenti.

Naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu li jekk għandek inċentiva li għandha x'taqsam ma' trade fairs internazzjonali, għandha tkun il-METCO li jkollha l-inkarigu li tamministra dak it-tip ta' inċentiv.

Jekk hemm inċentivi li għandhom x'jaqsmu mas- settur tan-negozji ż-żgħar mela l-IPSE tkun inkarigata minn dik l-iskema.

Qegħdin ukoll nipprovdu job creation schemes or incentives għal dawk li qegħdin jirreġistraw.

Jekk wieħed iħares lejn iċ-ċifri tal-qgħad isib li l- persentaġġ li jissejjaħ long-term unemployed, speċjalment ta' dawk li huma 'l fuq minn 40, huwa persentaġġ persistenti u kultant issibu li qiegħed ukoll bit-trend upwards.

Din hija nkwetanti fis-soċjeta' tagħna, għax ma nistgħux inħallu riżors uman, kemm f'aspetti soċjali u kemm ekonomiċi, li ma jiġix utilizzat b'mod addattat.

Minħabba f'hekk qegħdin noffru inċentivi fiskali li jħajru kumpanniji jimpjegaw nies li ilhom jirreġistraw jew għandhom iktar minn 40 sena, jew huma b'xi mod disabled u allura m'għandhomx a level playingfield quddiemhom għax qed jikkompetu ma' min m'għandux id-diffikultajiet tagħhom.

Individwi oħra li rridu nżidulhom il-possibbilta' ta' mpjiegi huma dawk f'ċerti taqsimiet tas-settur pubbliku.

F'ċerti oqsma għandna nuqqas ta' ħaddiema u f'oħrajn għandna ferm iktar ħaddiema milli għandu bżonn is- settur pubbliku.

U allura qed noffru inċentiv għal min jimpjega persuna mis-settur pubbliku li taqa' f'ċerti kategoriji.

Ta' min igħid li dawn l- inċentivi jvarjaw.

Per eżempju, jekk qed nittrattaw il-long-term unemployed, l-inċentiv ikun li għal sena 65% tal-paga u 100% tat-training programme ikunu tax deductable.

Jiġifieri dawn ikunu jistgħu jitnaqqsu mit- taxxa ta' dak l-individwu.

Mela jekk kumpannija qed tħallas it-taxxa u timpjega lil xi ħadd li ilu jirreġistra iktar minn sentejn u għandu iktar minn 40 sena, il-paga tiegħu se ġġibha mit-taxxa li kieku titħallas.

Fir-rigward ta' nies fis-settur pubbliku li jmorru jaħdmu mas-settur privat f'dawk il-kategoriji li jiġu speċifikati mill-ETC insibu l-inċentiv li 150% - jiġifieri darba u nofs tal-paga ta' dak l-individwu - jiġu wkoll imnaqqsa mit-taxxa.

U dan jagħmilha ferm iktar attraenti għal dak li jkun li jgħid li jrid jimpjega lil xi ħadd li qiegħed fis-settur pubbliku.

Aħna jidhrilna li din it-tip ta' miżura qed tiddiskrimina pożittivament favur dawk il-gruppi li fis-soċjeta' tagħna rridu nżidu l-possibbiltajiet għalihom, u naħsbu li twassal għad-direzzjoni t-tajba.

Fil-każi kollha, jekk individwu jkun disabled, il-benefiċċji jżidu b'200%.

Hawnhekk għandna miżura li tirrifletti s-solidarjeta' fis-soċjeta' tagħna.

Hawnhekk qed ngħidu li jekk wieħed jimpjega lil xi ħadd li huwa disabled il-benefiċċji li semmejt se jirdoppjaw.

Naħsbu li din twassal ukoll biex ikun hemm ħafna u ħafna iktar opportunitajiet għall-membri tas- soċjeta' tagħna li sfortunatament qegħdin fi żvantaġġ li mhux faċli li wieħed jegħlbu.

Tista' sempliċement tilleġisla u tgħid li jrid ikollok, kif diġa' għandna, ċertu persentaġġ ta' nies f'dan il-qasam, pero' hawnhekk qed noffru wkoll l-element finanzjarju.

Kif għedt, dawn l-inċentivi ma japplikawx biss għall-manifattura iżda għall-ekonomija kollha.

Qegħdin ukoll inbiddlu xi ftit is-sistema ta' training grants u training aids.

Se nkomplu għal xi żmien is-sistema preżenti fejn l-MDC tagħti training grants għal numru ta' ġimgħat u xhur għal min jimpjega lil xi ħadd għall-ewwel darba.

Illum titla' anke sa 48 ġimgħa paga f'sena jekk wieħed jimpjega xi ħadd ġdid b'approved training programme.

Pero' din it-tip ta' training grant se norbtuha ferm iktar mal-programm reali ta' training li jingħata.

Mill-passat innotajna li kultant dawn it-training grants ma jkunux veri training grants iżda jispiċċaw bħala sempliċement sussidju.

M'aħniex kontra li nagħtu sussidju biex wieħed jimpjega ħaddiema ġodda, għax dawk ukoll għandhom żvantaġġ, pero' m'huwiex addattat li dan jingħata in a blanket way, bi ftit li xejn skop ta' veru training biex dak l- individwu jtejjeb il-pożizzjoni tiegħu.

Minħabba f'hekk qegħdin niżviluppaw skema ta' training aid li tiffinanzja tabilħaqq programmi ta' training.

Din fil-fehma tagħna twassal, anke mid-diskussjonijiet li kelli mal-unions, biex dawn il-finanzi jintużaw tassew biex itejbu l-kapaċitajiet tal- ħaddiema Maltin u Għawdxin li jew ikunu għaddejjin minn xi ristrutturazzjoni jew inkella jkunu għadhom qed jidħlu fis-suq tax-xogħol.

Mr Speaker, hemm affarijiet oħra li wieħed jista' jitkellem fuqhom.

Hemm miżura importanti li tittratta l-industriji ż-żgħar li għandna x'taqsam ma' late payments.

Dawn qed insejħulhom il-micro li f'dan l-istadju qed nillimitawha għal dawk li jħaddmu inqas minn għaxra min-nies u hemm miżura oħra għal dawk li jimpjegaw iktar minn 50.

Qed nintroduċuha b'dan il-mod biex inkunu daqsxejn kawti ħalli naraw kif taħdem.

Huwa veru li fis- soċjeta' tagħna għandna sitwazzjonijiet fejn kumpanniji żgħar kultant isibu ruħhom fi żvantaġġ kbir meta qegħdin jittrattaw ma' kumpanniji kbar.

Per eżempju jiena tal-ħaxix u qed inbiegħ nofs il-produzzjoni lil hotel u din tiddeċiedi li ma tħallasnix.

Issa jien għandi problema għax nipprova ngħidilha li jekk ma tħallasnix ma nbegħlhiex pero' b'dan il-mod se nitlef nofs il-bejgħ tiegħi u mhux faċli nsib alternattiva.

Allura Ii qed nagħmlu huwa li qegħdin insaħħu ċerti miżuri li jagħmluha iktar faċli għall- individwu, f'dan il-każ għal min ibiegħ il-ħaxix - jista' jkun kwalunkwe negozju ieħor - biex dan ikun jista' jipproteġi aħjar l-pożizzjoni tiegħu.

Din nistgħu nagħmluha b'diversi miżuri.

L-ewwelnett l-ammont li jibqa' mhux dovut lill-individwu bħalissa hemm limitazzjoni ta' 8% fir-rata ta' l- imgħax.

Dik qegħdin inżiduha sa 10%, qiegħda marbuta mad-discount rate, allura tista' tvarja, pero' għandna minimu ta' 8%.

Bħalissa bid-discount rate kif inhi qiegħda ta' 10.5%.

Allura mal-ewwel, wara ċertu żmien, għandek dritt għal imgħax ferm iktar għoli milli hemm illum.

It-tieninett qed niffaċiltaw li dawn il-flus dovuti jistgħu jiġu assigned, biex ngħid hekk, lil xi ħaddieħor biex jiġbor hu, is-settur finanzjarju billi nneħħu l-istamp duty li s'issa kienet teżisti biex ikun hemm assignment of debt.

L-istamp duty kienet ta' 2.6%.

Jiġifieri jekk jien għandi nieħu l-flus u se nqabbad lil istituzzjoni finanzjarja biex tiġbor il-flus għalija, dak it-tip ta' kuntratt kien suġġett għal stamp duty u din kienet piż li jiskoraġġixxi li jsir dan.

Hemm xi tibdil ieħor li se jidħol fil-kodiċi ċivili biex jiffaċilita l-assignment of debt mill- operaturi ż-żgħar.

'Il quddiem, skond l-esperjenza ta' din, jista' jkun li aħna nespandu dawn il-miżuri għal setturi oħra ta' l-ekonomija tagħna u mhux għal micro industry biss.

Ta' min igħid li hawnhekk kellna feedback pożittiv kemm mill-constituted bodies u kemm mis-setturi finanzjarji u għalhekk dehrilna li għandna nintroduċu dawn il-miżuri b'dan il-mod u naraw kif din tista' tiġi improved u extended iktar tard wara li jkollna ċerta esperjenza fiha.

Mr Speaker, biex nagħlaq irrid ngħid li l-inċentivi li qed nitkellmu fuqhom u l-bidliet li qed nagħmlu m'humiex bidliet li ġew żviluppati in a vacuum.

Huma bidliet li wasalna għalihom billi studjajna bl-esperti tagħna, ħadna l-pariri u rajna x'qed jagħmlu pajjiżi oħra.

Inħossu li dawn l-inċentivi li għandna quddiemna llum se jagħtu motivazzjoni ġdida biex wieħed jinvesti, biex wieħed itejjeb il-livell ta' produzzjoni tiegħu, biex wieħed ikun jista' jkompli jkattar il-ġid u, ħaġa importanti ħafna biex aħna nkunu nistgħu nħajru kumpanniji li llum qed joperaw f'Malta, speċjalment fil-manifattura, li jibqgħu f'Malta.

B'dan il-mod inkunu qegħdin noffru pakkett ta' inċentivi li jagħmlu lil Malta aktar attraenti meta mqabbla ma' pajjiżi oħra bħall-Ungerija, bħall-Portugal u bħall- Irlanda.

Mr. Speaker, forsi wieħed jista' jgħid li hawnhekk qed nintroduċu flessibbilta' daqsxejn qawwija, għax ħafna mill-iskemi huma motivati bil- legal notice.

Pero' huwa fatt li fiċ-ċirkostanzi tal-lum irid ikollok il- flessibbilta' li tista' tadatta għal dak li jkun hemm bżonn.

Jidhrilna li dan huwa metodu kif wieħed jista' jirrispondi aħjar għad-demands li jkollu billi jkun iżjed faċli għalih li jagħmel miżuri iktar tailor-made għall- bżonnijiet ta' pajjiżna.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li għad hemm affarijiet oħra fil-liġi li wieħed irid jitkellem fuqhom.

Per eżempju qed inwaqqfu state aid monitoring board.

Ir-raġuni prinċipali hija li f'pajjiżna jkollna xi ħaġa li tagħmel monitoring fuq kull assistenza li tingħata mill-istat.

B'dan il- mod ikollna mhux biss ċifri ta' x'qed jingħata, imma wkoll assessments dwar kif din l-istate aid qed tiġi użata u fuq liema prinċipji qed tiġi applikata.

Hemm ukoll ċerti dettalji fil-liġi li huma ta' natura iktar teknika u ma qgħadtx nidħol fihom.

Per eżempju ċerti aspetti mill-IDA issa qed inpoġġuhom taħt l-Income Tax Act.

Qed ikun hemm dan it-tip ta' shift li mhux bilfors irid ikun fuq l-IDA.

Hemm ċerti bidliet oħra li huma ta' natura teknika pero' li għandhom jippermettu s-sistema biex taħdem aħjar.

Bażikament qed niktbu l-liġi mill-ġdid pero' xorta qed nsejħulhom emendi għall-Industrial Development Act.

Dan għar-raġuni li fid-double tax treaties li dan il-pajjiż għandu ma' ħafna pajjiżi oħra, hemm speċifikat dejjem l-IDA, biċ-chapter number tiegħu.

Il-parir legali li għandna huwa li jkun ħafna aktar addattat jekk inżommu l-istess isem.

Mr Speaker, mid-diskussjonijiet li kelli u mill-assessments li għamilna jidher li dawn il-bidliet se jservu biex l-ewwelnett jinċentivaw kumpanniji li qegħdin hawn illum, li kienu - u forsi għadhom - jibbenefikaw li forsi qed jitħajru jiċċaqalqu għal x'imkien ieħor.

Lil dawn qed inkomplu nagħtuhom il-benefiċċji.

It-tieni nett qegħdin inkissru d-distinzjoni qawwija bejn dawk li jesportaw u dawk li ma jesportawx u nifirxu l- inċentivi b'mod iktar wiesa'.

Dawn it-tip ta' żviluppi huma fundamentali għall-iżvilupp tas-setturi tagħna b'mod partikolari dak tal-manifattura.

It-tielet nett qegħdin indaħħlu ċertu element ta' value judgement min- naħa tal-policymaker, fejn il-goal tagħna għandu jkun titjib fil-valur miżjud, investiment iktar u titjib fit-training u fl-iskills tal-ħaddiema.

B'dan il-pakkett ta' inċentivi qegħdin nipprovaw nolqtu kemm jista' jkun il-ħteġijiet tal-lum, waqt li nżommu f'moħħna l-impatt u r-revenue tal- gvern.

Ta' min igħid li b'dan li qed nagħmlu hemm impatt dirett fuq ir- revenue tal-gvern li huwa negattiv fis-sens li qed tifrex iktar il- benefiċċji pero' hemm l-impatt pożittiv li eventwalment ikollok attivita' iktar ekonomika li ġġiblek dħul iktar, għax ikollok iktar nies impjegati, ikollok pagi u profitti aħjar, u allura tkun qiegħed idaħħal iktar u qed tikkrea iktar ġid.

L-inċentivi li għandna huma immirati biex nibnu settur ta' manifattura fuq sisien sodi u biex ikomplu jkabbru l-attrazzjoni ta' pajjiżna, biex dak li għandna nżommuh, kemm jista' jkun ntejbuh u niġbu wkoll industriji ġodda.

Illum din m'hijiex xi ħaġa faċli imma b'dawn l- inċentivi nistgħu nagħmlu pakkett iktar addattat speċifikament għal ħteġijiet ta' kumpanniji partikolari.

Implikazzjoni oħra ta' inċentivi hija l-bidliet li jridu jsiru fl-MDC, li trid tkun kapaċi tirrispondi.

Ir-responsabbilta' mhux biss fuq l-MDC żdiedet imma anke fuq l-IPSE, fuq il-METCO u fuq l-ETC.

Dawn huma kollha istituzzjonijiet li din il-liġi qed tirriferi għalihom u jridu jagħmlu ċerti judgements iktar milli kienu jagħmlu fil-passat.

Iridu jkunu f'pożizzjoni li jevalwaw aħjar.

Dawn mhux se jibqgħu fil-pożizzjoni li sempliċement qed japplikaw 95% export imma se jibdew iħaddmu sistema iktar analitika li hija iktar demanding.

Jiena konvint li dawn l- istituzzjonijiet għandhom il-kapaċitajiet li jagħmlu dan.

L-organizzazzjoni trid tissaħħaħ u għalhekk irridu nsibu sistemi ferm iktar adattati biex inkunu nistgħu nutilizzaw il-human resources kollha f'dawn l- istituzzjonijiet.

Irridu nkunu f'pożizzjoni li nużaw bħala pajjiż ir- risorzi umani kollha fl-istituzzjonijiet pubbliċi, biex it-target ikun wieħed: li nimmotivaw l-iżvilupp ekonomiku, l-investiment f'pajjiżna, l- iżvilupp li jkattar il-ġid, iktar l-impjiegi u jekk il-Bambin irid, iwassalna għal futur dejjem aħjar minn dak tal-lum.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, jien naħseb li jekk naqbad fuq l- aħħar kliem tal-Ministru ma nagħmilx ħażin, għax jekk hemm qasam f'dan il- pajjiż fejn jenħtieġ li jkun hemm kontinwita' u stabilita', mhux biss fis- sens politiku jew industrijali huwa proprju fis-settur ta' l-industrija.

Dan huwa settur iebes u diffiċli.

Min jaħseb li s-settur ta' l-industrija huwa xi settur li jimxi waħdu jkun qed jitqarraq bih innifsu.

Diversi gvernijiet matul iż-żmien iddeċidew li l-industrija għandha tkun kolonna ta' l-ekonomija tal-pajjiż u għalhekk għaddew liġijiet differenti biex jinċentivaw l-investiment fil-pajjiż sabiex l-industrija tikber.

Kien hemm suċċessi, kien hemm fallimenti u kien hemm stejjer Ii bellhu lin-nies kemm fis-sens pożittiv u anke f'dak negattiv.

Tajjeb jew ħażin l-industrija tifforma l-akbar parti tal-GDP ta' pajjiżna.

Mr. Speaker, meta jiena kont ministru tajt importanza għall-ideat li kienu qed jiġu żviluppati, u kien ċar li kien hemm ferment fost minn kien diġa' nvesta f'pajjiżna dwar dak li għandu x'jaqsam ma' l-eżenzjoni tat- taxxa jekk din hijiex se tiġġedded jew le.

Kont żammejt l-istess konsulenti li hemm ukoll illum u li għenu lill-ministru preżenti f'din il-liġi.

Naħseb li kien pass tajjeb, għax f'dawk is-sentejn li konna fil-gvern, is- settur ta' l-industrija wera ċerta pożizzjoni pożittiva, u kien qasam li kien qed jagħti speranzi kbar lill-poplu Malti.

Dan kien qasam li kien qed jiċkien f'dak li huwa numru ta' mpjiegi u f'dik li hi l-esportazzjoni pero' aħna rnexxielna nwaqqfu dan il-proċess u bdejna nespandu.

U nista' ngħid Ii s-sentejn li kelli l-unur li nservi bħala ministru kienu sentejn ta' esperjenzi sbieħ.

Il-manifattura hija qasam li tħaddem 30,000 ruħ, jiġifieri wieħed jista' jobsor l-importanza ta' dan il-qasam.

L-esportazzjoni dejjem qegħda tikber, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-micro electronics, u allura dan jgħin lil pajjiż fil-bilanċ ta' pagament.

Dan huwa qasam li jrid ikompli jiżviluppa billi mhux biss inkattru dak li għandna fostna, imma rridu nattiraw industrijalisti ġodda u investiment ġdid.

Għall-industrja dan huwa importanti u mhux min hemm fil-gvern jew min hemm fl-oppożizzjoni.

Huwa importanti li jkun hemm liġijiet li jinċentivaw.

Barra minn hekk, aktar ma jkun hemm consensus fuq il-qasam aktar niġu ammirati mhux biss mill-popolazzjoni lokali imma anke mill-barranin speċjalment dawk li jridu jinvestu.

Mr. Speaker, l-investitur iħares lejn diversi affarijiet qabel ma jiġi f'pajjiż.

Fost dawn l-affarijiet jara jekk il-politika hijiex stabbli.

Ħadd m'hu se jmur jinvesti f'post fejn hemm problemi soċjali kbar, problemi industrijali kbar jew problemi politiċi kbar.

F'Malta hawn stabilita' politika u għeruq ta' demokrazija u allura l-investitur għandu moħħu mistrieħ għax Malta tista' tingħata top points fuq dan il-qasam.

L- investitur ifittex ukoll li jkollu workforce li jkun ta' ċertu livell.

Ta' xejn jiġi jinvesti u ma jsibx il-ħaddiema.

Aħna għandna livelli li huma għoljin fost il-ħaddiema tagħna, kemm bħala edukazzjoni kif ukoll bħala skills u dan il-fattur ukoll huwa importanti biex tattira investiment fil- pajjiż.

It-tielet ħaġa li l-investitur iħares lejha huma l-inċentivi.

Talli jiena se ninvesti flusi x'inċentivi se jagħtini lura l-pajjiż?

Għaliex għandi niġi Malta u m'għandix immur Ċipru, il-Polonja jew l-Ungerija, fejn m'għandix il-problema ta' transport tal-baħar?

Huwa għalhekk li l-inċentivi li noffru jridu jkunu aktar attraenti minn dawk li joffru oħrajn li huma kompetituri tagħna.

Issa min huma l-pajjiżi kompetituri tagħna?

L-ewwel daqqa ta' ħarta li ħadet Malta f'dan il-qasam kienet meta twessgħet id- demokrazija fl-Ewropa.

Bħala punt storiku din kienet ħaġa importanti, imma għall-industrija Maltija kienet daqqa ta' ħarta għax f'daqqa waħda għandek blokk ta' pajjiżi li għandhom il-ħaddiema tagħhom - speċjalment dawk li kienu jaħdmu fil-qasam militari u ttrejnjati sewwa - u għandhom art kbira u allura m'għandhomx problema ta' fejn se jibnu l-industriji tagħhom.

Sibna ruħna wkoll f'kompetizzjoni fejn għandhom x'jaqsmu s-salarji għax il- ħaddiema tagħhom jitħallsu inqas minn dak li huwa meqjus bħala adegwat f'pajjiżna.

Barra minn din il-mewġa ta' pajjiżi bħall-Ungerija, il-Polonja, ir- Repubblika Ċeka, f'daqqa waħda bdiet tiżvolġi kompetizzjoni minn qasam ieħor tal-Mediterran li huwa l-qasam fl-Afrika ta' Fuq.

U min jaħseb li dawn ma jistgħux jikkompetu magħna jkun qed jieħu falza stikka.

Per eżempju l-ikbar fabbrika li għandna fostna l-ST Microelectronics, fil-Marokk għandha żewġ impjanti enormi.

Dan qed ngħidu biex ma noqogħdux nimlew rasna li għax f'Malta nistgħu noffru xi ħaġa speċjali allura l-industrijalisti mhux sejrin it-Tuneżija jew il-Marokk.

U kienet ilha tinħass il-ħtieġa ta' overhaul fl-IDA.

Emendi kienu saru, darbtejn, tlieta, erbgħa imma l- ħtieġa li din il-liġi tiġi riformata radikalment ilha tinħass.

Il-liġi li għandna quddiemna qiegħda temenda l-liġi li kellna u jekk wieħed jara l-liġi li qed nipproponu mingħajr il-legal notices kważi kważi ma jifhem xejn, għax tant hija teknika u dettaljata li mingħajr il-legal notices it-tifsira għall-individwu tkun minima.

Allura forsi wieħed jistaqsi: Kien ikun aħjar li kieku saret liġi totalment ġdida flok ma nemendaw il-liġi li hemm bħalissa?

Jien naħseb li kien ikun aħjar.

Fl- istess ħin irridu ngħidu - għax irridu nkunu etikament korretti - li l-fatt li l-liġi li kien hemm u l-benefiċċji li kien hemm taħt dik il-liġi qegħdin jiġu miżmuma ifisser serħan tal-moħħ għal min diġa' qed jibbenefika minn dawk il-liġijiet.

Min għandu ċertu benefiċċju fil-qasam ta' l-inċentiv fiskali għandu moħħu mistrieħ li dak il-benefiċċju mhux se jitneħħielu u se jkollu l-opportunita' li jagħżel, jew iżomm dak l-inċentiv jew inkella li jagħmel migration għal sistema ġdida.

Mr. Speaker, l-ewwel ħaġa li wieħed irid jikkummenta dwarha hi li dawn l- emendi se jbiddlu t-tifsira tal-liġi prinċipali billi jagħmluha an enabling act.

Dawn l-emendi se jagħtu l-poter lill-ministru konċernat fuq il-qasam konċernat.

Per eżempju l-ministru responsabbli mit-turiżmu se jkun jista joħroġ regolamenti għall-industrji li għandhom x'jaqsmu mat-turiżmu u dak responsabbli mill-agrikoltura se jkun jista joħroġ regolamenti vis-a-vis l- industrji li jħaddan dan il-qasam.

Issa din fiha t-tajjeb u fiha l-ħażin.

Fiha t-tajjeb għax qed tagħti ċerta flessibilta' lill-ministri u jekk iħossu l-ħtieġa li jdaħħlu xi tip ta' inċentiv ikunu jistgħu jdaħħluh malajr pero' fiha l-ħażin għax meta għandek an enabling law għandek sitwazzjoni fluwida.

U meta għandek liġijiet li jistgħu jkunu fluwidi m'hijiex xi ħaġa li hija meqjusa healthy.

Nafu ukoll, kif spjega tajjeb il-ministru, li se titneħħa d-distinzjoni bejn l-industrija esportattiva u l-industrija li tipproduċi għal-lokal.

Dan huwa punt pożittiv u jistgħu jikkonfermawh l-għaqdiet kostitwiti bħalma huma l-kamra tal-kummerċ u l-FOI.

Meta aħna kellna diskussjonijiet magħhom għamilniha ċara li fl-abbozz li konna qegħdin inħejju biex din id- distinzjoni tispiċċa.

Ladarba konna qegħdin naħsbu f'din il-linja huwa ovvju li din in-naħa taqbel ma din il-ħaġa.

Iżda l-liġi se ddaħħal distinzjoni ġdida.

Se ddaħħal distinzjoni bejn dik it-tip ta' l-industrija li l-pajjiż jixtieq li jattira, bħall-industrija elettronika, u industriji oħrajn li l-pajjiż ma jixtieqx kemm jista' jkun jattira.

Il-ministru ta l- eżempju tal-buttuni.

Industrija dejjem għandek tipprova tattiraha tkun xi tkun.

Veru l-pajjiż jieħu pjaċir aktar b'ċertu tip ta' industriji, imma industrija għandek tipprova tattiraha anke jekk dan ikun għal terminu qasir.

(Interruzzjonijiet) Ħa nispjega ruħi.

Ikun hemm ċertu tip ta' industriji li jiġu u jinvestu fil-pajjiż imma l-iskadenza tagħhom hija ta' erba' jew ħames snin għax wara dan iż-żmien mhux se jkunu kapaċi jikkompetu.

Issa fl-opinjoni tiegħi il-possibilita' li timla l-vojt għal żmien temporanju wieħed m'għandux jiskartaha.

Għandu jżomm għajnejh miftuħa li m'hijiex tip ta' industrija li għandha long term f'pajjiżna, imma madankollu xorta waħda se toħloq ċertu ammont ta' impjiegi u se ġġib ċertu ġid lejn il-pajjiż.

Wieħed għandu jimmonetarjaha biex meta tagħlaq jew tmur x'imkien ieħor ma tħallix ħafna nies jittewbu finanzjarjament, imma dawn it- tip ta' possibiltajiet wieħed m'għandux għalfejn jiskartahom.

Il-kejl fuq il-valur miżjud naħseb huwa pożittiv ukoll, għax wieħed ma jistax jikkritika jekk il-value added ikun ogħla f'ċertu tip ta' industrija minn oħra.

Il-kejl tal-value added ħafna drabi huwa diffiċli biex tasal għalih - jew iżjed komplikat - imma naħseb li dan it-tip ta' termometru huwa tajjeb.

Id-distinzjoni li se ssir hija dwar l-ammont ta' taxxa li titħallas, jew l-ammont ta' rebates li tista' tieħu, għax il-liġi se ddaħħal il-konċett li l-industrija se tibda tħallas it-taxxa.

Qabel f'ċertu qasam ta' l- industrija kienet tħallas taxxa, u f'qasam ieħor ta' l-industrija ma kenitx imma dak kien jiddependi fuq l-esportazzjoni jew inkella l-investiment intern li kienet tagħmel.

Illum id-distinzjoni se tkun l-ammont ta' żmien li tħallas it-taxxa b'rata baxxa jew ogħla.

Din se tkun minn 5% għal 15% għal ħames snin jew sitta, u mbagħad wara ħmistax-il sena skond it-taxxa li tkun applikabbli dak iż-żmien.

Jiena ngħid li jekk l-industrija ma ġietx meta kellha eżenzjoni mit-taxxa mhux se ġġibha meta tagħmel it-taxxa, anke jekk nafu li t-taxxa li se tħallas l-industrija jista' jkollha r-refund jekk hija tinvesti parti mill-profitt fil-makkinarju.

Dan qed ngħidu għax hemm pajjiżi kompetituri tagħna li joffru dak li aħna konna noffru, jiġifieri l-eżenzjoni mit-taxxa.

Il-ministru qal li tajjeb jew ħażin irridu noqogħdu għal ċerti regoli, u semma regoli li joħorġu minn tliet għaqdiet internazzjonali u ta l- impressjoni li fi żmien sena sentejn jew tliet snin aħna ma stajniex inkomplu nagħtu dak it-tip ta' inċentiv.

Jiena naħseb li l-mira m'hijiex dik.

Il-mira hija biex il-pajjiż ma jidhirx ikrah, speċjalment man- negozjaturi ta' l-Unjoni Ewropea u ma' l-amministraturi li hemm fiċ-ċentru Brussell.

Il-gvern qed jipprova jsib mod kif jagħti inċentiv u fl-istess ħin dak l-inċentiv jieħdu lura permezz ta' rebate.

Jiena ma naħsibx li l- fatt li se timponi taxxa b'xi mod se tattira meta qabel kellek l-eżenzjoni u xorta ma attirajtx.

Hawnhekk irridu nkunu realistiċi.

L-ammont ta' industrija ġdida li qed nattiraw lejn il-pajjiż hija kważi negliġibbli.

Għalkemm il-foreign direct investment qiegħed jiżdied imma r-rata li biha qegħdin nipparteċipaw...(Interruzzjonijiet) Se nispjega b'mod differenti.

Jekk tikkompara ma' pajjiżi oħra l-ammont ta' investiment dirett barrani li Malta qed tattira, m'għandniex inkunu sodisfatti.

Meta jien kont ministru ma kontx sodisfatt biċ-ċifri ta' l-FDI f'dak il-perjodu, u naħseb li lanqas il-ministru preżenti m'huwa sodisfatt.

Huwa veru li kien hemm żieda fl-investiment barrani dirett, pero' xorta jibqa' l-fatt li qed nattiraw proporzjon ċkejken wisq meta tara kemm s-sitwazzjoni ta' pajjiżi li huma kompetituri tagħna.

L-argument huwa li aħna għandna popolazzjoni żgħira u trid tikkompara l-popolazzjoni tal-pajjiż ma' l-FDI.

Jiena ngħid li ma rridux nagħmlu hekk, għax pajjiżi ċkejknin bħas-Singapore jattiraw FDI qawwi.

Għandhom pagi daqs tagħna, jekk mhux ogħla, imma forsi għandhom work ethic li tissupera lil tagħna.

(Interruzzjonijiet) Mhux bilfors, imma dik hija waħda mir-raġunijiet.

Mr. Speaker, il-liġi titkellem fuq attrazzjonijiet jew inċentivi oħrajn f'oqsma oħrajn.

Per eżempju l-ministru qal li qed jiddaħħal oġġett ġdid, għax l-inċentivi se jibdew japplikaw mhux biss għal dak li huwa ndustrijali imma wkoll għal dak li huwa turistiku jew agrikolu.

Infakkar lill-ministru li kien gvern Laburista li beda jestendi l-IDA għall-qasam turistiku.

Per eżempju fejn kien hemm affarijiet li kellhom x'jaqsmu ma' enerġija jew ilma, il-lukandi setgħu jibbenifikaw minn soft loans.

Dan huwa tajjeb għax qed nibdew inħarsu lejn inċentivi mhux bħala inċentivi industrijali jew turistiċi imma inċentivi tal-pajjiż fl-ekonomija kollha kemm hi.

Aħna żgħar wisq biex nispezzettaw u forsi kien ikun tajjeb li noħorġu b'kunċett totalment differenti mill-istituzzjoni li għandna llum f'dan il-qasam.

Il-ministru appella lill-MDC to rise to the occasion.

Qalilhom li se jkollhom iktar responsabilitajiet, u semma wkoll istituzzjonijiet oħrajn bħall-IPSE u l-METCO.

Naħseb li jkun importanti ħafna li jkun hemm aktar integrazzjoni bejn istituzzjonijiet differenti li jridu jattiraw investiment fil-pajjiż, per eżempju bejn l-MFSC, l-MDC u l-METCO.

Forsi wasal iż-żmien li nevitaw duplikazzjoni ta' xogħol u ta' ċertu effort.

Huwa tajjeb li jkollok oqsma speċjalizzati, imma mbagħad irid ikollok qasam li jikkordina, u nħoss li dan huwa nuqqas li kien jeżisti meta konna fil-gvern aħna u li għadu jeżisti sal-lum.

Veru li huwa tajjeb li oqsma differenti joffru inċentivi differenti, għax ikunu iżjed hands-on mat-tip ta' industrija partikolari, imma naħseb li huwa mportanti li jkun hemm kordinazzjoni bejn l-istituzzjonijiet differenti f'pajjiżna.

Qal tajjeb ukoll li l-SMEs ġew definiti u se jikkwalifikaw għal aktar għajnuna minn industriji li m'humiex small jew medium.

Hemm distinzjoni li qed issir skond in-numru ta' mpjegati li għandek fl-azjenda tiegħek.

Mhux kulħadd juża dan il-kejl għall-SMEs, imma fix-xenarju industrijali ta' pajjiżna naħseb li hu kejl adekwat u għandu jintuża.

Il-fatt li l- industrija żgħira se tingħata aktar għajnuna biex tiżviluppa aktar ruħha huwa fatt pożittiv.

Aħna konna bdejna l-idea li noħolqu ċerti inċentivi għall-industrija żgħira, li kważi kważi tiddubita kemm tista' ssejħilha industrija.

Konna qsamna l-industrija żgħira fi tnejn, għal dawk li huma proġetti ambizzjużi konna rranġajna fabbrika fl-industrial estate ta' Ħal Kirkop, biex ikunu fabbriki żgħar fejn jistgħu jiġu żviluppati b'ċerti teknoloġiji li jkunu aktar ambizzjużi, u fl-istess ħin konna qegħdin naħsbu għall-qasam ta' servizzi, bħalma huma t-tellara u dik ta' l-injam fl-industrial estates eżistenti billi nipprovdulhom l-art b'ċens twil biex ikunu jistgħu jibnu l-faċilita' tagħhom.

U hawnhekk wieħed bilfors jitkellem fuq id-diffikultajiet li l-pajjiż għandu f'dak li hu spazju tal- fabbriki.

Waħda mill-attrazzjonijiet prinċipali ta' pajjiżna hija li l-factory space huwa rħis pero' l-problema hi li ma tantx hawn fejn tista' tespandi u tagħmel oqsma industrijali ġodda.

Meta kont nistaqsi lill-ministru kemm għandna fabbriki vojta qatt ma kien jagħtini n-numru eżatt.

Dan qisu xi sigriet tal-korporazzjoni.

Fil-fatt sirt naf eżatt, għax ħdimt b'mod laterali.

Rajt fejn konna ninxurjaw u nassiguraw il-fabbriki u permezz ta' l-assigurazzjoni kont naf eżatt kemm għandna fabbriki vojta.

Madankollu hawnhekk għandna sitwazzjoni ta' bottleneck għax m'għandniex fabbriki u għax ħafna mill-fabbriki li għandna m'humiex adegwati għat-tip ta' teknoloġija u għat-tip ta' industrija li rridu nġibu.

Kulħadd irid imurlek it-technopark, pero' hemmhekk ukoll għandek limitazzjoni ta' spazju u limitazzjoni ta' fondi, u l-iżjed eżempju ċar huwa tal-Brandstatter.

Dawn jagħmlu ħafna affarijiet u mhux pupi biss, u huma maqsuma f'diversi fabbriki.

Hemm min jagħmel affarijiet ta' l- elettriku hemm min jagħmel il-pupi, u biex ikunu aktar kompetittivi jipprovaw jamalgamaw ċerti oqsma li huma komuni.

Dawn iridu jibnu fabbrika ġdida biex tikkordina s-satelliti tagħha u l-ammont ta' flus li kienet se tqum din il-fabbrika kien iżjed mill-ammont allokat fil-budget għall-bini ta' fabbriki u manutenzjoni ta' l-istess gvern mhux ta' sena waħda, imma ta' aktar.

Madankollu sibna mod kif l-MDC tiffinanzja dan il-proġett kbir tal-Brandstatter li għandu jsir Ħal Far.

Nisperaw li dan isir fi żmien kemm jista' jkun qasir, għax dan il-proġett ifisser li l-Brandstatter aktar u aktar qed tagħmel egħruq f'pajjiżna.

Imma l-problema finanzjarja hija hemmhekk, u huwa importanti li fondi li nakkwistaw minn organizzazzjonijiet internazzjonali, jew oqsma bħalma huma l-EU jiġu investiti f'dan il-qasam.

Sur President, irrid ngħid li meta konna fil-gvern kien hemm ċerta insistenza min-naħa tiegħi li konna se naffaċċjaw kriżi, fis-sens li konna se nġibu investiment barrani ġdid li ma kienx se jkollna fabbriki fejn se npoġġuh.

Fil-fatt hekk ġara f'sentejn.

Kellna tmintax jew għoxrin industrija li kienu approvati u ma kellniex post fejn setgħu joperaw.

Issa ta' min igħid li kien hemm fabbriki li ma kenux jintużaw bħala fabbriki u jiena ħadt deċiżjoni - u r-responsabbilta' kienet tiegħi - li min ma jużax il-faċilita' industrijali għal skop industrijali jitneħħa minn hemmhekk.

Bdejna nidhru koroh, imma ma kienx hemm triq oħra.

Is-siti industrijali huma limitati f'pajjiżna u aħna ma rridux li nġibu l-industriji u dawn jitgerrxu minħabba li m'għandniex lok fejn inpoġġuhom.

Min jiġi u jinvesti fil-pajjiż irid ikun ċert li jista' jibda il-proġett tiegħu fl-iqsar żmien possibbli.

Jekk Ċipru mid-data ta' l-applikazzjoni sal-bidu tal-produzzjoni jkun hemm tmien xhur, dan m'għandux l-interess li jiġi f'Malta, meta aħna ndumu qrib is-sena, u jiena bħala guideline ridt inniżżilha għal erba' xhur, u kien hemm każi fejn niżżilniha għal erba' xhur mill-mument li industrijalist jiġi f'pajjiżna sakemm jista' jibda jimmanifattura.

Ftit jimmaġinaw li l-industrijalist jara kemm żmien għandu bżonn minn meta jiddeċieda li jinvesti f'pajjiżek sakemm jipproduċi.

Din hija ħaġa li aħna jmissna noffruha għax tiddependi minna biss.

Sfortunatament, minħabba l- burokrazija li ħloqna matul iż-żmien biex nevitaw li jkun hemm abbużi finanzjarji il-proċedura tieħu ċertu żmien.

Irridu naqtgħu l-burokrazija u rridu nkunu aktar prattiċi.

Jekk trid li l-investitur jiġi f'pajjiżek trid tgħidlu li għandek il-post u jekk huwa jiġi approvat mill-qasam konċernat, f'dan il-każ l-MDC, għandu jingħata l-faċilita' li jibda jipproduċi fl- iqsar żmien possibbli.

Wara kollox iż-żmien għall-investitur huwa flus.

Wieħed mill-kunċetti li konna kapaċi nagħmlu meta konna fil-gvern kien li ndaħħlu sens ta' fiduċja fl-investitur.

L-industrijalist ma tantx kien iħares lejn il-Partit Laburista b'lenti pożittiva.

Dejjem kien jiġi mbeżża' li gvern Laburista kien se jgħolli t-taxxi jew ineħħi t-tax holidays, inkella li se jagħmel xi miżuri li jorbtu l-industrijalist.

Mhux hekk ġara u f'sentejn l-industrjalisti raw li mhux talli setgħu jafdaw il-gvern Laburista, talli gvern Laburista ħareġ l-id tal-ħbiberija u beda joħloq affarijiet li bihom wera li verament iħobb l-industrija u lest li joħroġ għonqu għaliha.

L-industrija hija qasam li jista' jkun time bomb.

Huwa qasam li jista' jisplodielek f'wiċċek.

Hija parti integrali mill-ekonomija ta' pajjiżna u mhux dejjem tista' tikkontrolla x'jiġri, għax ħafna drabi ċerti affarijiet li jiġru barra minn pajjiżek jikkontrollawlek x'jiġri f'pajjiżek.

Jekk għandek investitur li għandu fabbrika fil-Messiku u f'Malta, jekk huwa jirnexxilu jsolvi l-problema ta' trasport fil-Messiku biex iwassal il-ħaddiema għax-xogħol, hu se jkompli jkabbar hemm u jċekken hawn, kif fil-fatt ġara għal industrija partikolari.

Smajna ukoll li l-industrija Għawdxija se tingħata ċerta preferenza u naqbel ma' dan, għax mhux kulħadd hu kapaċi li joffri s-servizzi f'Għawdex.

Għawdex għandu l-iżvantaġġ li hemm dak il-baħar li jaqsam minn Malta pero' mbagħad għandu vantaġġi oħrajn.

Per eżempju l-ħaddiema Għawdxin huma meqjusa bħala ħaddiema verament dedikati u l-livelli tal-produzzjoni tagħhom hija fost l-ogħla, u dan wieħed għandu japprezzah meta jiġi jinvesti jew f'Malta jew f'Għawdex.

Il-Ministru semma wkoll inċentivi li għandha din il-liġi biex tattira nies li jkunu ta' ċerta eta' u ilhom jirreġistraw għax-xogħol.

Il-kunċett huwa tajjeb, m'hemmx dubju.

Għandek parti min-nies li jirreġistraw għax-xogħol li għandhom ċerta eta' u li jekk industrijalist jinvesti fit-training tagħhom jispiċċa jitlifhom malajr minħabba l-eta'.

Allura huwa tajjeb li l- industrijalist tattirah jinvestilek fil-human resources ta' ċerta eta' billi toffrilu nċentiv.

L-istess għas-settur pubbliku.

Kulħadd jgħid kemm hu kbir u kemm hu overblown u dan is-settur pubbliku jibqa' dejjem hekk.

Fl-imgħoddi saru ħafna żbalji għax l-impjieg mas-settur pubbliku huwa karrotta għall-voti u rridu nirrealizzaw li s-settur pubbliku ma jistax ikompli jitkabbar.

U jekk tara n-numru ta' impjegati tgħid: Imma kif jista jkun li minkejja dawk li jispiċċaw bil-pensjoni n-numru jibqa' hemm u jikber?

U hawnhekk qed narawha ħaġa pożittiva li jiġi offrut lill- industrijalist inċentiv biex jassorbi n-nies mis-settur pubbliku.

U din naħseb irridu naraw jekk taħdimx jew le.

Ta' min igħid li l-idea kien ħareġ biha Alfred Mifsud, pero' issa rridu naraw jekk taħdimx.

Għandna wkoll ċertu ammont tal-popolazzjoni li hija disabled u li ssibha diffiċli ħafna għax-xogħol.

Jien naf fabbriki fejn iħaddmu nies b'ċerta diżabilita' u l- produzzjoni tagħhom hija tajba.

Meta kont inżur il-fabbriki - u kont nipprova nżur waħda jew tnejn fil-ġimgħa - kont napprezza li anke min hu diżabili jista' jiġi mpjegat b'mod li jħalli qliegħ.

Jiġifieri ħafna drabi m'huwiex il-kas li meta jimpjegah l-industrijalist ikun qisu qed jagħmel xi servizz soċjali.

Il-ministru semma wkoll il-qasam ta' late payments u d-diffikultajiet li jkun hemm fil-cash flow u l-abbużi li jsiru meta fabbrika ma tħallasx ta' ċertu xogħol li tkun għamlet sourcing out tiegħu.

Il-fatt li se tgħolli l- imgħax, ngħidlek li l-unika ħaġa li se jagħmel l-industrijalist prinċipali hi li jfittex industrijalist ieħor.

Il-ministru tana l-eżempju tal-lukanda u minn ibegħelha l-ħaxix.

Li jiġri huwa li jmurlek għand xi ħadd ieħor u jħallih jittewweb u jfittxu legalment.

Dawn huma affarijiet li qed narawhom jiġru l-ħin kollu fil-qrati tagħna, għax hemm problema ta' cash flow all along the line.

Xtaqt nagħmel ukoll referenza għall-problema li se naffaċjaw jekk inkunu membri ta' l-EU - u din il-problema wieħed irid ikun konxju tagħha - li hija l-kwestjoni tal-materja prima.

Ħafna fabbriki Ġermaniżi kienu ġew Malta preċiżament għax Malta ma kenitx membru ta' l-Unjoni Ewropea u setgħet timporta l-materja prima minn pajjiżi barra mill-Unjoni.

Peress li l-materja prima setgħu jakkwistawha bi prezz orħos mill-kompetituri tagħhom fil-Ġermanja stess, il-prodott kien qed joħroġ bi qliegħ aktar minn pajjiżna.

Irridu nkunu konxji li dan kien u hu inċentiv importanti li jispiċċa kif Malta tissieħeb b'mod sħiħ ma' l-Unjoni Ewropea.

U nuża l- kliem "b'mod sħiħ" għax kont wieħed minn tliet ministri involuti fid- diskussjonijiet ta' l-integrazzjoni industrijali bejn Malta u l-Unjoni Ewropea , għax il-politika Laburista kienet u għadha li f'dak li għandha x'taqsam il-manifattura għandu jkun hemm liberta' assoluta ta' esportazzjoni u importazzjoni bejn l-Unjoni u pajjiżna.

Dan billi jiġu żmantellati l-levies fuq perijodu raġonevoli biex dawk l-industrji li jiġu milquta jkollhom is-sostenn ħalli jkunu jistgħu jilqgħu għall-isfida tal- kompetizzjoni.

Kif jaf kulħadd din m'hijiex il-politika tal-gvern preżenti.

Bil-politika tagħna Malta ma kenitx se tiffaċċja l-miżuri li għandhom x'jaqsmu mal-materja prima, u din wieħed irid jaraha u janalizzaha, għax naħseb li se tkun daqqa ta' ħarta għal ċerti industriji li jiddependu minn materja prima irħisa minn barra l-Unjoni Ewropea.

Wieħed irid ikun onest irid jgħid li huma biss l-ST Microelectronics flimkien ma' fabbriki li jipproduċu dak it-tip ta' oġġett li qed jikkontribwixxu għall-espansjoni fl-esportazzjoni.

Jekk tara l- esportazzjoni fl-oqsma l-oħra kif inhuma elenkati tinduna li minflok għandna espansjoni għandna l-oppost.

U l-pajjiż aktar ma jmur aktar qed jiddependi fuq l-ST Microelectronics għall-iżvilupp ekonomiku u industrijali tiegħu.

Din m'hijiex biss problema tal-gvern preżenti imma tal- pajjiż.

Nafu li niddependu ħafna minn dan il-ġgant li lil pajjiżna tah ħafna u ħa ħafna.

Issa waħda mir-raġunijiet li ġew Malta kienet preċiżament minħabba l-inċentiv fiskali, u kif qal il-ministru hija ħaġa tajba li dawn għandhom id-dritt għal-legitimate expectation.

Niftakar meta darba kont Milan u ltqajt ma' l-ogħla diriġenti ta' l-ST Microelectronics dawn kienu diżappuntati li Malta kienet għadha m'għaddietx, dak iż-żmien, l- estensjoni ta' l-eżenzjoni minn ċerta taxxa vis-a-vis ċertu investiment u esportazzjoni.

Niftakar li dawn kellhom pressjoni biex ma jkomplux ikabbru f'Malta.

Fil-fatt irnexxielna ngħaddu l-liġi b'consensus man-naħa l-oħra u d-deċiżjoni ttieħdet li mhux jespandu f'pajjiż ieħor imma jespandu f'Malta.

U llum qed naraw il-frott, għax ma' l-ST Microelectronics kien hemm assorbiment qawwi ta' impjegati li qabel ma kenux jaħdmu jew li kienu impjegati post ieħor.

Wieħed irid ukoll jirreferi għall-qasam importanti ħafna tat-training grants.

Jekk irridu nattiraw ċerta industrija sofistikata u sensittiva l- pajjiż irid ikun lest li jonfoq ħafna aktar milli qed jonfoq fit-training speċjalizzat.

Niftakar li meta kont ministru kien hemm kumpannija Ġappuniża li kienet lesta li tiġi Malta - u dan kien ikun breakthrough kbir, għax il- Ġappuniżi kellhom esperjenza f'pajjiżna li ma ħallitilhomx togħma qarsa - imma l-ħaddiema kellhom jiġu trained il-Ġappun għal perjodu ta' xi sitt xhur u l-ispiża mingħalija li kienet qrib il-Lm100,000.

Dan kien jassorbi l-budget kollu tat-training grants imma jekk ma nirrealizzawx li rridu nagħmlu investiment qawwi ħafna fir-retraining jew training tal-workforce allura ta' xejn nonfqu l-flus f'advertising jew f'inċentivi oħrajn.

Hawn Malta għandna workforce ta' ċertu livell pero jekk irridu nattiraw ċertu tip ta' industrija bilfors irridu nagħmlu investiment qawwi f'dan il-qasam.

Kien hemm ukoll l-idea li jiġu żviluppati oqsma li joffru s-servizzi bħal per eżempju tiswija jew service lill-magni tal-helicopters.

Kien hemm l- idea li nibdew nagħmlu service lill-ajruplani sabiex huma jiffrankaw li jmorru jew ir-Russja fil-każ ta' kumpannija Russa, jew postijiet fl- Ewropa.

Il-problema, li hija kbira ħafna, m'hijiex li jkollok ajruplan imma fejn se tagħmel service wara li jkollok dak l-ajruplan.

Il-kumpanniji li jsewwu u li jagħmlu dawn it-tip ta' services ħafna drabi jkunu pre- booked u fl-Ewropa hemm domanda kbira għal dan it-tip ta' xogħol.

Minħabba f'hekk kien ikun ideali għal pajjiżna li nibdew nagħmlu dan it-tip ta' xogħol ukoll, u dan mhux biss fil-qasam ta' l-ajruplani, imma anke fil- qasam marittimu.

L-idea kienet li parti mix-shipbuilding inħalluh għall- kostruzzjoni u refurbishment ta' affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-baħar u f'parti lejn Ħal Safi norganizzawha għax-xogħol li jkollu x'jaqsam ma' l- ajruplani.

U dawn huma l-ideat li wieħed irid jaħdem fuqhom għax kienu se jħallu numru sostanzjali ta' mpjiegi u anke valur miżjud f'pajjiżna.

Nispiċċa billi ngħid li l-industrijalist iħares ukoll lejn dik li hija paċi industrijali.

Aħna għandna unions li huma maturi, żviluppati, organizzati u japprezzaw id-diffikultajiet ħafna drabi kemm tal-membri tagħhom kif ukoll ta' min ikun qed jimpjegahom.

Mill-esperjenza tiegħi - anke personali bħala avukat - nista' ngħid li hemm maturita' u kuxjenza qawwija fil-unions ewlenin u għalhekk huwa importanti li l-gvern tal- ġurnata japprezza r-rwol li dawn għandhom fl-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż.

Nirringrazzjak.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ issa lill-Ministru għall- Ambjent biex iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 9 ta' Jannar 2001, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari:

Abozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, fl-ewwel aġġornament f'din is-sena nixtieq li nawgura sena tajba ta' ħidma lil kulħadd.

Ikolli ngħid li din kienet sena li bdiet tajjeb.

Jiena llum se nsemmi ħidma li ilna nagħmlu f'dawn l-aħħar sentejn u li għadna għaddejin biha fil-ministeru għas- servizzi ekonomiċi.

Din il-ħidma tinvolvi li nibdew inwaqqfu ċerti strutturi fi ħdan iċ-ċivil li fis-snin ta' qabel ma kinux jeżistu u li jkunu ffukati fuq il-promozzjoni u l-ħarsien tan-negozji ż-żgħar.

Dan qed nagħmluh għaliex illum il-politika fuq livell dinji qiegħda tagħti iktar importanza lill-iżvilupp tas-settur kummerċjali mill-punto di vista wkoll ta' l-iżgħar inizjattivi kummerċjali.

Is-sena li għaddiet rajna wkoll il-pubblikazzjoni ta' l-European charter for small enterprises li jaċċenna biex kull gvern ikollu aktar impenn favur dawn it-tip ta' intrapriżi.

Dan speċjalment fi żmien meta l-globalizzazzjoni żarmat ħafna fruntieri f'dak li huwa kummerċ.

Hawnhekk mhux qed nirreferi biss għall- fruntieri fiżiċi bejn pajjiż u ieħor imma wkoll għal kull tfixkil li seta' kien hemm bejn pajjiż u ieħor meta jkun qed isir in-negozju.

Grazzi għal dan illum il-kummerċ żied ir-ritmu tiegħu u qiegħed jikber bl-inqas tfixkil possibbli.

F'din il-kumplessita' kollha donnu li r-riħ hu in poppa għall- iżvilupp tad-drittijiet ta' min hu żgħir fil-kummerċ.

F'pajjiżna wkoll qegħdin nirrispondu għal din it-tip ta' mentalita' u ċ- ċivil u anke l-ministeri qed jagħtu importanza lis-settur tan-negozju ż- żgħir.

Irrid nirringrazzja lill-korpi kostitwiti, l-FOI, il-GRTU, il-kamra tal-kummerċ u għaqdiet u koperattivi oħrajn li min jaf matul iż-żmien kemm kienu jsemmgħu leħinhom biex il-gvernijiet tal-ġurnata jagħtu l-importanza li kien jixraq lis-settur tan-negozju ż-żgħir.

Donnu li llum wasal iż-żmien li jinqata' l-frott li żergħu għax illum m'hemmx għalfejn li l-għaqdiet tan- negozji joqogħdu jgħajjtu biex il-gvern tal-ġurnata jismagħhom.

Bħal kull gvern ieħor f'ekonomiji li jridu jiżviluppaw, aħna mhux qegħdin inħarsu biss lejn l-industriji l-kbar imma qed nagħtu ċ-ċans biex is-settur tan-negozju ż-żgħir jiżviluppa aħjar.

B'din il-mentalita', anke aħna fi ħdan il-ministeru għas-servizzi ekonomiċi qegħdin naħdmu - u naħseb ir- riżultat qiegħed jidher - biex naraw li jkollna dawk l-istrutturi li jgħinu biex is-settur tan-negozju ż-żgħir jaħdem bl-inqas tfixkil possibbli.

Jista' jkun hemm min għaddej tajjeb fil-kummerċ u jgħid li m'għandux bżonn dawn l-istrutturi.

Lil dan jiena ngħidlu prosit.

Dan bħalma jeżisti l- isptar.

J'Alla ħadd ma jkollu bżonn l-isptar, pero' mbagħad ħadd ma jista' jgħid li l-isptar jista' ma jiġix irranġat għax hu m'għandux bżonnu għaliex huwa b'saħħtu.

Jista' jkun li fil-futur ikollu bżonn imur l-isptar u jkun ta' sodisfazzjon li jara li l-isptar hu armat tajjeb.

Hekk ukoll meta tkun fin-negozju.

Meta int tkun għaddej tajjeb ma jkollokx bżonn is-servizzi li jista' joffri l-gvern għaliex dawn huma l-iżjed servizzi bażiċi.

Ta' min jgħid li s-servizzi li qed nitkellem dwarhom m'humiex xi għotjiet finanzjarji, għalkemm illum bdiet tiġi diskussa liġi fuq inċentivi finanzjarji.

Hawnhekk qiegħed nitkellem fuq servizz li qiegħed jipprova jagħti l-gvern billi jbiddel il-mentalita' fiċ-ċivil.

Qegħdin ngħidu liċ- ċivil sabiex jara kif inkun effiċjenti ma' min qiegħed fin-negozju.

Mr. Speaker, jiena kemm-il darba għamiltu dan id-diskors.

Naħseb li jkun hemm min igħid li dan hu kollu paroli li m'hu qiegħed iwassal imkien.

Biex inkun sinċier xi drabi lili jiġuni dawn il-ħsibijiet ukoll.

Ikolli nammetti li xi drabi r-riżultat ma tarahx mill-lum għal għada.

Dak li qegħdin nagħmlu huwa bidla fil-mentalita' u din m'hijiex xi ħaġa li sseħħ mil-lum għall-għada.

Barra minn hekk meta tkun qed taħdem fuq setturi totalment varji minn xulxin issib li meta tirranġa xi ħaġa għal wieħed tkun qed taqlibha lill-ieħor u faċilment tiġik it-tentazzjoni li taqta' qalbek għaliex taħseb li qiegħed tagħżaq fl-ilma.

Mr. Speaker, ftit tal-ġimgħat ilu kont ressaqt programm ta' ħidma "kompetittivita' b'innovazzjoni" għas-sena li għadna kemm bdejna.

Kont għidt li rridu naħdmu biex nibdew inbiddlu l-proċeduri burokratiċi.

Fih seta' kien hemm kliem li ħafna nies igħidu li dan ma jfisser xejn.

Bdejna ngħidu li bil-ħolqien u bl-organizzazzjoni ta' l-ismall business unit irridu naraw kif inbiddlu l-mentalita' taċ-ċivil fir-rigward ta' min hu fin- negozju, inneħħu u niġġieldu dak il-preġudizzju li jista' jkun hemm u nkomplu ntejjbu t-tajjeb li hemm.

Għedna wkoll li rridu nbiddlu l- mentalita' anke' ta' min qiegħed fin-negozju u għidna li jeħtieġ li kulħadd ikun iktar organizzat għaliex fid-dinja tal-lum hekk jeħtieġ.

Irridu nkunu iktar mgħallmin f'dak li qegħdin nagħmlu.

Ma nistgħux nibqgħu naħdmu bl- udit, illum nagħmlu hekk u għada nagħmlu hekk.

Dak li nagħmlu m'għandniex nippruvaw nagħmluh mingħajr viżjoni u mingħajr ma nipprevedu d- diffikultajiet ta' għada.

Din hi l-ħidma li qegħdin nippruvaw inwettqu.

Nirringrazzja lill-ħaddiema kollha li kienu nvoluti u li jaħdmu fid-dipartimenti fi ħdan il-ministeru tas-servizzi ekonomiċi partikolarment id-dipartiment ta' l-industrija, id- dipartiment tal-kummerċ, id-dipartiment tal-proprjeta' industrijali u d- dipartiment ta' l-ismall business unit and crafts.

Illum wasal iż-żmien biex nibdew nikkonsolidaw iżjed il-ħidma tagħhom.

Irridu naħdmu iktar bi sforz biex ikun hemm is-sinerġija bejniethom.

U kien għalhekk li għamilna bidla importanti bil-ħolqien ta' commerce division li qiegħda tgħaqqad lid- dipartiment tal-kummerċ, is-small business unit, id-dipartiment ta' l- industrija u l-industrial property flimkien, taħt director general li sa ftit tal-ġranet ilu ma kienx jeżisti.

Issa ġie magħżul bħala director general dak li kien direttur fid- dipartiment ta' l-industrija, is-Sur Lino Galea.

Dan se jkun l-ewwel direttur ġenerali ta' din il-commerce division.

Ta' min igħid li din hi xi ħaġa li kienet imwegħda u issa qegħda ssir.

Fi żmien il-vaganzi tal-Milied meta uffiċini oħrajn fil-qasam governattiv kienu mżejna u lesti għal parties, dawn il-ħaddiema kellhom jirrispondu għall-ħtieġa li kien hemm bżonn.

Ta' dan irrid nirringrazzjahom.

Irrid nirringrazzja wkoll dipartimenti oħrajn bħalma huma d-dipartimenti tal-konsumatur u tal-fair competition li dwarhom għad irid jitkellem sieħbi l-Onor.

George Hyzler għax dawn jaqgħu taħt id-direzzjoni politika tiegħu.

Dawn id-dipartimenti kienu mitluba li jpartu l-uffiċini li kellhom.

Tajjeb li hawnhekk navżaw li d-dipartiment ta' l-industrija llum m'għadux f'Santa Venera imma qiegħed f'Lascaris il-Belt, fejn hemm ukoll id- dipartiment tal-kummerċ u d-dipartiment tal-proprjeta' industrijali.

L- ismall business unit li kienet qiegħda tiġi armata fl-ispazju li kien hemm fl-Auberge d'Aragon, issa qiegħda tagħmel ukoll parti minn din id-diviżjoni u allura l-uffiċini ta' dan il-unit qegħdin ukoll ġewwa Lascaris.

Dan l- isforz se jwassal biex b'mod reali naraw li dawn id-dipartimenti, li llum għandhom il-funzjoni importanti li joffru s-servizzi tagħhom lis-settur kummerċjali partikolarment is-self-employed, jaħdmu b'iktar sinerġija bejniethom.

F'wieħed mir-rapporti li għamlu dan l-aħħar fuq l-accession, l- EU qalet li l-wegħdiet li qegħdin għamlu dawn id-dipartimenti huma tajbin pero' l-isfida hija ta' kemm huma se jkunu lesti li jaħdmu b'sinerġija.

B'sodisfazzjon ngħid li mexjin fuq din il-linja u l-isforz u l-impenn komuni qiegħed isir iktar reali.

Punt pożittiv ukoll huwa li l-one-stop shop concept qiegħed jiġi milħuq ukoll.

Din kienet wegħda elettorali magħmula mill-Partit Nazzjonalista fl- aħħar elezzjoni ġenerali.

Dan il-kunċett tal-one-stop shop m'huwiex se jintlaħaq permezz ta' dan l-eżerċizzju biss, għaliex huwa kunċett li s- servizzi kollha jekk jista' jkun ikunu mmirati biex jiġu mogħtija b'dan l- istil u għalhekk qegħdin naraw li f'din id-direzzjoni nkomplu ntejbu s- servizz li diġa' qiegħed jingħata.

Qed ngħid hekk ukoll għaliex fejn qabel il-burdnara jew inkella dawk mis-settur kummerċjali kienu jmorru biex japplikaw għal exemption tal-levy fid-dipartiment ta' l-industrija f'Santa Venera illum se jkollhom uffiċini li se jkunu qrib ħafna ta' l-uffiċini tad- dwana.

Naħsbu li forsi dan għandu jservi wkoll ta' iżjed effiċjenza, għaliex m'hemmx bżonn jitbiegħdu daqstant mid-dwana biex jiksbu s-servizz minn dawn id-dipartimenti varji ħalli jirrilaxxaw il-merkanzija tagħhom.

Dan għaliex biex japplikaw għal exemption tal-levy issa jridu jmorru f'Lascaris u mhux iktar fl-uffiċini li qabel kienu f' Cannon Road Santa Venera.

Din kienet wegħda sa ftit tal-ġranet ilu pero' llum hi realta'.

Niskuża ruħi u lill-ħaddiema li għandna u lil kulmin jidħol fl-uffiċini ta' Lascaris għaliex ix-xogħol anki ta' embellishment fuq dan il-post għadu għaddej.

Wieħed jista' jara li qiegħed ikun hemm ħidma biex bħala post jiġi attrezzat.

L-impenn tagħna huwa li nkomplu nwasslu dan is-servizz b'iżjed effiċjenza u lesti wkoll li nkomplu nikkonsultaw.

L-impenn li kellna ta' konsultazzjoni huwa miftuħ ħalli l-konsultazzjoni tkun iktar reali ma' kulmin huwa nvolut fil-proċess kummerċjali.

Dan qiegħed inwiegħdu biex nirrispondi għal dak li ntqal il-bieraħ fil-laqgħa ġenerali tal-GRTU.

L- impenn tagħna hu li nitkellmu wkoll ma' din l-għaqda.

Mal-GRTU għandna impenn sinċier u kontinwu li nikkonsultaw u m'għandux għaliex ikun hemm il- biża' li jiena xi darba se nressaq minn hawnhekk - u qed nagħmel dan l- impenn pubbliku biex kulħadd ikun jaf dwaru - xi liġi fejn ma nikkonsultax ma' min hu nvolut.

Qed ngħid hekk għaliex naħseb li ċerti kastelli m'għandniex għalfejn nibnuhom.

M'għandniex għaliex nispiċċaw indewwu rasna qabel ma nweġġgħu.

Naħseb li l-prudenza hi oħt l-għaqal u allura nippretendi li m'għandniex għaliex noħolqu kaos meta dan ma jeżistix.

L-impenn tagħna huwa li nservu.

L-impenn tagħna hu li nagħmlu differenza.

L-impenn tagħna hu li nkunu tajbin.

Dan qegħdin nippruvaw naħdmu għalih b'ħilitna kollha.

Nawgura li din is-sena tkun sena ta' ħidma fejn naħsdu dak li żrajna f'dawn is- sentejn.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, irrid nirringrazzja u nifraħ lill-kollega tiegħi, l-Onor.

Edwin Vassallo tar-riżoluzzjoni li għamel għall-ewwel tas- sena.

Hawnhekk għandna l-konswetudni li waqt l-aġġornament jitkellmu żewġ kelliema li jieħdu kwarta kull wieħed.

Is-sena li għaddiet, u anki ta' qabel, l-Onor.

Edwin Vassallo kien jieħu l-kwarta tiegħu u kien jieħu wkoll għaxar minuti mill-kwarta ta' min ikun se jitkellem warajh u lil dak li jkun iħallilu ħames minuti biss.

Illum għamel progress u minflok ħames minuti ħallieli seba'.

Jiena nifraħlu għax naf li jrid jagħmel sforz biex jieqaf jitkellem.

Mr Speaker, għadna fil-bidu tas-sena u rrid nerġa' nawgura s-sena t-tajba lilek u lill-istaff kollu tal-parlament u l-kollegi tiegħi taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Fil-ftit minuti li fadalli, xtaqt insemmi persuna li tat kontribut fil- ħajja pubblika.

Qed nirriferi għas-sur Joe Stellini li l-bieraħ filgħodu tħabbret il-mewt tiegħu pjuttost ħesrem.

Kulmin jaf lil Joe Stellini naħseb jaf li dan il-bniedem ma qgħadx għall-kumdita' tal-bankina jikkritika 'l ħaddieħor imma qasam għan-nofs it-triq biex jagħti sehemu.

Għamel żmien twil - jidhirli ħamsin sena - jagħti s-servizzi tiegħu f'diversi karigi fil- kamra tal-kummerċ.

Kien ukoll assistent teżorier għal erbatax-il sena tal- Partit Nazzjonalista meta t-teżorier kien in-nutar George Bonello du Puis, imbagħad kien teżorier bejn l-1987 u l-1997 u baqa' jagħti sehmu fil-Partit Nazzjonalista.

Kien ukoll l-ewwel sindku tal-kunsill lokali ta' Ħal Balzan.

Mr. Speaker, naħseb li kulmin jaf lil Joe Stellini jaf - u jien kelli l-privileġġ li kont nafu sew għax kien jaf il-familja tiegħi u konna ħbieb sew - li kien fil-politika u anki fil-Partit Nazzjonalista biex jagħti servizz.

Ngħidha b'wiċċi minn quddiem li Joe Stellini ma kellux bżonn il- partit.

Ma kellux bżonn il-politiċi u ma kellux bżonn il-politika.

Kellu n- negozju tiegħu, kien managing director tal-kumpannija S. Stellini Ltd li twaqqfet fl-1870 mill-antenati tiegħu u kien fil-politika biex jagħti u mhux biex jieħu.

Joe Stellini żgur ma kienx idur mal-politiċi biex jipprova jakkwista xi ħaġa hu anzi pjuttost kien jagħti.

Tant ma kienx ifittex li jieħu mill-politika jew mill-karigi li kellu li meta laħaq l- ewwel sindku ta' Ħal Balzan - naħseb li kien l-ewwel sindku jekk mhux l- uniku - hu kien iddikjara li ma kienx se jieħu l-onorarja ta' sindku imma kien se jħalliha għall-kunsill lokali ta' Ħal Balzan.

Aħna li konna nafuh nibqgħu niftakru ċerti affarijiet f'Joe Stellini.

L- ewwelnett kellu dak li bl-Ingliż igħidulha a contagious smile, tbissima li tittieħed.

Kull meta tarah - jiena rajtu xi tliet ġimgħat ilu - dejjem ikun bit-tbissima.

Niftakar li kull meta ġie jkellimni jew ġie jkellem lil xi uffiċċjal tal-partit dejjem ġie biex jaqdi lil xi ħadd.

Hu qatt ma ġie juża l-pożizzjoni tiegħu biex jagħmel ħsara lil xi ħadd.

Jiena dan nista' naħilfu.

Naħseb li kien ħabib ta' kulħadd, kemm ta' min kien jaqbel miegħu politikament u anki ta' dawk li ma kinux.

Tiġġieled ma' Joe Stellini jekk trid int. Jien għadni ma ltqajt ma' ħadd li jgħid xi ħaġa negattiva dwar Joe Stellini.

Kien galantuom u naħseb li Joe Stellini se jibqa' jissemma' mhux għall- karigi li okkupa - għax hawn ħafna li jokkupaw karigi, imma mhux bilfors jibqgħu jissemmew - imma għax kien sensittiv, kien qalbu tajba, kien sensittiv għal min kien żgħir, kien sensittiv għal min kien fil-bżonn u se jibqa' jissemma' għall-ġenerożita' u għal qalb kbira li kellu.

Il-bieraħ ħafna nies kienu xxukkjati bl-aħbar tal-mewt ta' Joe Stellini, imma din hija l-ħajja.

Għada nagħtuh l-aħħar tislima fil-funeral li se jsir filgħodu u rrid nieħu din l-opportunita' biex insellem lis-sinjura tiegħu Joyce, lit-tifel Alexander u diversi qraba u ħbieb tiegħu u nsellem lilu.

Mr, Speaker, għamiltha punt li nsemmih hawnhekk għax kulmin jaf lil dan il-bniedem jaf li f'ħajtu għamel ħafna u qatt ma pprova jkun fil-limelight biex jissemma'.

Hu baqa' jaħdem fil-Partit Nazzjonalista u fid-diversi karigi u f'diversi għaqdiet oħra għax kien jemmen li jrid jagħti kontribut.

Jiena ħassejt li llum kelli nieħu din l-opportunita' biex insellimlu u ngħidlu grazzi ħafna għal dak kollu li għamel.

Jiena konvint li diversi nies li semgħu bil-mewt ta' Joe Stellini fis-skiet ta' darhom jafu kemm għamlilhom ġid għax kien bniedem li naħseb f'ħajtu pprova jagħmel biss il-ġid u forsi nafu ftit biss minn dak li għamel.

Naħseb li inutli naqbad fuq suġġett ieħor għax l-Onor.

Vassallo ma tantx ħallieli ħin.

Filwaqt li nawgura l-lejl it-tajjeb lil kulħadd nerġa' nieħu din l-opportunita' biex mill-ġdid nawgura sena tajba ta' ħafna xogħol lill- sħabi d-deputati, lill-istaff tal-Parlament, lilek Mr Speaker, u sena ta' risq lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi u nirreċiproka.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 9 ta' Jannar 2001, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MELLIEĦA - QAMMIEĦ - DRENAĠĠ,

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinformani jekk ġewx spezzjonati prodotti tal-ħaxix li qed jikbru fl-inħawi tal-Qammieħ, il-Mellieħa peress li qed jirriżulta li hemm kontaminazzjoni tad-drenaġġ fl-ispieri ta' l-ilma?

Jekk iva, x'irriżulta u x'rapporti saru lid-dipartimenti konċernati biex jirranġaw il-ħsarat mid- dipartiment tad-drenaġġ?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

21929, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'Mejju li għadda l- ispettur tas-saħħa tad-distrett tal-Mellieħa kien irċieva xi lmenti dwar fawran tad-drenaġġ li kien sejjer ġo xi għelieqi fi triq il-Qammieħ, limiti tal-Mellieħa, ħdejn St.Anthony farm.

Wara spezzjoni li kienet saret, ġie kkonfermat li d-drenaġġ pubbliku kien imblukkat u fi stat hażin ta` tiswija.

Dak iż-żmien f'dawn l-għelieqi ma kienx hemm uċuh għal prodotti tal-ħaxix.

Kienu saru rapporti, kemm verbalment kif ukoll bil-miktub, lid- dipartiment tad-drenaġġ.

Fl-istess xahar saru x-xogħlijiet meħtieġa (tibdil f'sezzjoni tad-drenaġġ pubbliku) biex l-inkonvenjent ġie eliminat.

Minn dak iż-żmien 'l hawn ma daħal l-ebda lment, la dwar fawran ta` drenaġġ u lanqas fuq xi kontaminazzjoni ta` xi spieri fl-inħawi tal- Qammieħ.

Għaldaqstant biex neskludu kull possibbilta` ta` kontaminazzjoni, l-ispettur tas-saħħa tad-distrett ġie mogħti struzzjonijiet biex jieħu kampjuni mill-ispieri ndikati.

MTARFA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li t-talba tal-kunsill ta' l-Imtarfa biex jitwaħħlu żewġ bozoz ġodda ħdejn ir-residenza "John Mary"u "Francis" tiġi milqugħa peress li s-sqaq huwa mudlam ħafna u qed ikun ta' nkonvenjent kbir għal dawn il-familji?

Jekk fl-affermativ, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

OPM/PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA - PRIVATE JETS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' private jets li nkrew mill-uffiċċju tiegħu u mill-uffiċċju tal-President tar-Repubblika ta' Malta matul l-1999 u 2000?

Kemm swew f'ċifra ta' flus dawn l-ajruplani u x'kien il-bżonn u l- urġenza għal dawn il-kirjiet mill-Istat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li bejn l-1 ta' Jannar 1999 u t-2 ta' Diċembru 2000 private jet inkera ħames darbiet mill-uffiċċju tiegħi u darba waħda mill-uffiċċju tal-President.

In-nefqa totali f'dawn is-sentejn kienet ta' Lm27,612.

L-għażla ta' dawn it-titjiriet kienet dejjem dovuta għall-eżiġenzi ta' żmien, flimkien ma konsiderazzjonijiet finanzjarji.

GĦAMMIERI - ANNIMALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista l-Ministru jgħid x'ikkawża l-mewt ta' l-ostrich fil-farm esperimentali ta' l-Għammieri matul din is-sena?

Kemm kien fil-fatt in-numru ta' annimali li ntużaw fil-proġett 'Ngħożżu l- Biedja' li mietu u jew ġew mibjugħa matul din is-sena?

Matul l-istess perijodu kemm kien n-numru ta' annimali ġodda li nġiebu fil-farm sabiex iżidu n-numru ta' annimali ta' dan il-proġett hekk għal qalb it-tfal?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat li l-ostrich miet b'attakk f'qalbu.

Dwar annimali li mietu, ma kienx hemm imwiet oħrajn minn dak il-programm wara li tajt risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

Inxtraw ukoll tlett iħrief suwed sabiex jintużaw f'dan il-programm.

FARM - ĦADDIEMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani jekk humiex vera l-UĦM ordnat lill- ħaddiema tal-farm sabiex ma jidħlux fis-serer għaliex dawn huma perikoluż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nikkonferma dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant li l-UHM tat xi direttivi lill-ħaddiema tal-farm.

Fost dawn kien li peress li s-serra numru 3 u dik numru 6 huma tal-ħġieġ, jista' jkun hemm xi perikoli jekk tinkiser xi ħġieġa waqt li l-ħaddiema jkunu jaħdmu fihom.

Filwaqt li qegħdin jittieħdu passi biex issir il-maintenance neċessarju sabiex il-perikolu jitnaqqas, huwa fatt li serra tal-ħġieġ dejjem toffri xi perikolu għal min jidħol fiha.

Pero' nżid ngħid li f'dawn l-aħħar sentejn saru tiswijiet neċessarji u l-maintenance ta' rutina fuq l-istess serrer

Ta' min jgħid li dawn is-serrer għandhom aktar minn 25 sena u għalhekk ikkunsidrati qodma.

Jagħmel aktar sens li dawn is-serer jiġu mibdula minflok nibqgħu nonfqu flus f'maintenance temporanju.

Din hi l-istess sitwazzjoni li kien hemm għal dawn l-aħħar snin, inkluż fiż-żmien meta l-Onor.

Interpellant kien il-ministru responsabbli.

FARM ESPERIMENTALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani għaliex meta ntnefqu tant flus sabiex jiġu rranġati uffiċini u ħwejjeġ oħra, ma ġewx irranġati s-serer tal-farm esperimentali f'dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru: 21988.

IMPJIEGI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' nies li bħalissa qed jaħdmu xogħol part-time bħala x-xogħol prinċipali tagħhom?

X'inhu n-numru ta' nies li minbarra xogħol full-time qed jagħmlu xogħol part-time ukoll?

F'kull każ liema huwa x-xogħol prinċipali li qegħdin jagħmlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li n-numru ta' persuni li f'Novembru kellhom xogħol part-time bħala xogħol prinċipali kien 18,598, filwaqt li n-numru ta' dawk li kellhom xogħol kemm part-time kif ukoll full- time kien ta' 17,758.

Tajjeb li nfakkar lill-Onor.

Interpellant li dawk li għandhom xogħol part-time bħala xogħol prinċipali ma jidħlux fil-kalkolu tal-gainfully occupied population (GOP).

L-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija tqiegħdet fuq il- Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SVPR - ANZJANI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għal mistoqsija parlamentari nru.

22020 għada qiegħda tinġabar.

PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' persuni b'diżabilita' li kienu qegħdin jirreġistraw għax-xogħol fl-aħħar ta' Novembru 2000 kien ta' 299 li minnhom 44 kienu nisa u 255 kienu rġiel.

Il-kumplament ta' l-informazzjoni, jiġifieri l-eta', minn liema lokalita' u t-tip ta' xogħol li għalih qegħdin jirreġistraw jidher fit- tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI - SICK LEAVE -

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tagħrif mogħti għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari nru.

21971, partikolarment għaċ-ċifra ta' 18.5% assenteiżmu fi skala 9 fl- 1998, jista' l-Ministru jgħid f'liema xhur seħħ dan l-assenteiżmu tul l- 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI - SICK LEAVE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 21971, jista' l- Ministru jgħid meta seħħ l-assenteiżmu ta' 15% fi skala Nru 7 tul l-1999?

ONOR.

EDUKAZZJONI - IMPJEGATI - SICK LEAVE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

21971, jista' l-Ministru jgħid meta seħħ l-assenteiżmu ta' 12% għal skala 16 fl-1999?

ONOR.

PA - MULTIGAS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk iċ-chairperson ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar li ddikjara konflitt ta' interess f'laqgħa pubblika dwar l-iżvilupp propost tal-fabbrika Multigas f'Ħal Kirkop ħax sehem fir-rapporti preliminari li l- awtorita' ħejjiet fuq din il-materja?

Min huma l-esperti li ħadmu fuq dawn ir-rapporti u l-enviromental planning statement?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li d-dikjarazzjoni ta' interess fil- Multigas ġiet depożitata miċ-chairman ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar mill- ewwel ġurnata li assuma r-responsabbilta' tiegħu bħala chairman.

Minħabba li kien wieħed mill-konsulenti tal-Multigas, fl-ebda stadju tal- proċess ta' l-applikazzjoni ma ġie nvolut min-naħa ta' l-awtorita'.

L-environmental planning statement ġie ppreparat mid-Ditta tal-Periti Mangion & Mangion fuq terms of reference maħruġa mill-planning authority u mid-dipartiment għall-protezzjoni ta` l-ambjent.

L-esperti kienu: Professor Alfred Vella (air quality); John Demanuele (noise assessment); Eman Calleja & Viktoria Gaydarova Calleja (ecology); John Ebejer (visual impact); Joseph Borg (agriculture); Professor Anthony Bonanno (archaeology).

ENVIRONMENTAL ACTION COMMITTEE - MULTIGAS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed tingħata importanza l-petizzjoni li 96% tal-familja Koppini ffirmaw u li kienet organizzata mill-environmental action committee fi ħdan il-kunsill lokali dwar l-oġġezzjoni għall-iżvilupp propost tal-fabbrika Multigas mill-PA u l-gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-oġġezzjonijiet/petizzjonijiet jiġu nnotati u pproċessati ma' l-applikazzjoni.

In-noti prinċipali ta' l- oġġezzjonijiet jiġu nklużi fir-rapport ippreparat mid-direttorat ta` l- ippjanar.

Qabel ma tintlaħaq deċiżjoni, dawn l-issues jiġu diskussi u kkunsidrati mill-bord, flimkien ma' l-issues mressqa mid-direttorat ta` l- ippjanar.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm instabu każi mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali ta' persuni li tħallsu benefiċċji soċjali iżjed milli kienu ntitolati minħabba żbalji min-naħa tad- dipartiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li ma tinżammx statistika bl- informazzjoni mitluba.

SLIEMA - DAY CENTRE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r- raġuni għaliex s-supervisor fid-day centre ta' Tas-Sliema laħqet wara biss tliet xhur, meta hemm CSAs li ilhom hemm is-snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-CSA li qed tmexxi d-day centre ta' Tas-Sliema ntgħażlet fuq il-merti personali tagħha kif ukoll għax kienet diġa' qiegħda taħdem fuq id-distrett ta' dik il- lokalita'.

APNN - CSA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jaf il-Viċi Prim Ministru li l-uffiċjal ta' l-APNN għandu servizz ta' CSA bħala għajnuna għal ommu meta ommu lanqas biss tgħix miegħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant biex tagħti spjega aktar ċara tal-mistoqsija ħalli d-dipartiment ikun f'pożizzjoni aħjar biex jinvestiga.

SLIEMA - DAY CENTRE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jaf il-Viċi Prim Ministru li CSA li ġiet impjegata madwar sentejn ilu fid-day centre ta' Tas-Sliema qed tagħmel xogħol għal APAN waqt il-ħin tax-xogħol?

Jekk jaf x'passi ttieħdu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment għall-ħarsien ta' l-anzjani jiċħad kategorikament l-allegazzjoni li CSA li taħdem fid-day centre ta' Tas-Sliema tagħmel xogħol għal APAN waqt il-ħin tax-xogħol.

SKWADRA MARITTIMA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li qed jieħu tant żmien biex jirregolaw s- sitwazzjoni nġusta li għadha tipprevali fit-taqsima ta' l-iskwadra marittima tal-forzi armati ta' Malta, fis-sens li hemm uffiċjali li ilhom 15-il sena fuq l-istess lanċa, filwaqt li pożizzjonijiet fuq laneċ oħra magħrufa bħala ż-żgħar, il-personnel huwa ħafna aktar vantaġġjat mil-lat ta' salarji, allowances eċċ?

Jista' jgħid hemmx xi mod li tibda titħaddem sistema ta' alterazzjoni bejn il-laneċ il-kbar u ż-żgħar?

Jekk fl-affermattiv, meta ser tibda tiġi implementata?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li mit-2 ta' Jannar 2001 ġiet introdotta sistema ġdida dwar l-ekwipaġġi tal-patrol boats li biha se jkun hemm bdil bejn l-ekwipaġġ.

ŻGĦAŻAGĦ U SPORT - OVERTIME

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal -mistoqsija parlamentari nru.

21903, jista' l-Ministru jagħti lista tal-persuni li ħadmu overtime, kemm tħallsu fi flus u dan b'riferenza għad-dipartiment żgħazagħ u sports?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

TAX COMPLIANCE UNIT - IMPJEGAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li l-kap tat-tax compliance unit mistenni jirtira dalwaqt?

Meta għalqu l-applikazzjonijiet?

Kemm kien hemm applikanti għal dan il-post?

Meta mistenni jimtela' l-post?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kap preżenti tat- tax compliance unit għalaq l-eta' ta' 61 sena fil-21 ta' Novembru 2000, iżda l-ftehim li għandu biex iservi fil-kariga ta' kap jiskadi fit-18 ta' Frar 2001.

Għalhekk fl-14 ta' Novembru 2000 ħarġet ċirkolari mill-uffiċċju tal-prim ministru (OPM Circular No. 48/2000) li sejħet għall-applikazzjonijiet biex timtela' din il-vakanza.

Din is-sejħa għalqet nhar il-Ħamis 7 ta' Diċembru 2000 u bħalissa għaddej il-proċess ta' l-għażla.

M'huwiex prudenti f'dan l- istadju li tingħata informazzjoni dwar in-numru ta' applikanti.

Nittama li dan il-post jimtela' fi żmien qasir.

GZIRA - DAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: B'riferenza għad-dar ta' l-anzjani tal-Gzira li għalqet għal tiswijiet billi r-residenti ntbagħtu fi Grosvenor Hotel, jista' l-Viċi Prim Ministru jindika meta dawn mistennija lura fid-dar?

Kemm mistenni jittieħed żmien biex din id-dar titwaqqa' u titranġa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Deċiżjoni finali dwar x'se jiġri mid-dar ta' l- anzjani tal-Gżira għad trid tittieħed wara konsiderazzjoni tar-rapporti ta' l-esperti nvoluti f'dan il-każ.

SAĦĦA - SCHEDULE 5

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi tibdil ikkontemplat għal dawk li jibbenefikaw minn schedule 5 kif ġie ndikat f'sezzjonijiet tal-media?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Membru jindikali għal-liema sezzjonijiet tal-media qiegħed jirriferi.

SVPR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk jistax jikkonferma xi tnaqqis ġdid li ser jibda jsir mid-dħul ta' l-anzjani residenti f'St Vincent De Paule u xi provvedimenti hemm għal dan id-dħul addizzjonali fl- estimi ġenerali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-uniku tnaqqis li qiegħed isir mid-dħul ta' l- anzjani fir-residenza ta' San Vinċenz de Paule huwa kif stipulat f'Avviż Legali 60/2000.

Il-kontribuzzjonijiet hekk miġbura jiġu mgħoddija lill- kumitat tal-welfare.

MSIDA - TWAQQIGĦ TA' BINI ANTIK

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta mistenni li jitwaqqa' l-bini antik u dilapidat li hemm bejn Triq il-Wied u Triq il-Kunċizzjoni, Imsida, qrib il-knisja billi dan qed jkun ta' inkonvenjent kbir għan-nies ta' l-area, minħabba ġrieden, trobbija ta' annimali, eċċ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għad m'hemmx deċiżjoni dwar meta ser jitwaqqa' l-bini antik u dilapidat imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

SPEED CAMERAS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-proċess ta' l-ispeed cameras?

Jista' jgħid jekk dawn bdewx jaħdmu, u kemm ġew jiswew lill-gvern?

Kemm ingħataw ċitazzjonijiet s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellanta tagħmel il-mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat, għaliex l-uniku nvolviment tal-ministeru tiegħi jolqot ir-regoli li jridu jinħarġu skond l-awtorita` tat-trasport.

VAT - TIĠIJIET - REFUNDS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti d-dettalji segwenti: (1) kemm kien hemm applikazjonijiet għal refunds ta' VAT fuq spejjeż relatati ma' tiġijiet minn Jannar 1999 sa Novembru 200; (2) kemm tħallsu f'refunds ta' VAT mill-1.1.1999 sat- 30.11.2000; u (3) minn dawn ir-refunds kemm kien hemm individwalment li jaqbżu l-Lm 500 bħala ammont mogħti lura?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bejn Jannar 1999 u Novembru 2000 in-numru ta' applikazzjonijiet għal refunds tal-VAT fuq spejjeż relatati ma' tiġijiet kien 1,537.

Minn dawn ġew approvati 1,495 li fuqhom tħallset is-somma ta' Lm656,959.13.

Kien hemm 635 applikazzjoni li kienu jaqbżu l-Lm500 kull waħda.

VAT - REFUNDS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti dettalji fuq li ġej u ċioe' jekk kienx hemm appelli fuq refunds mogħtija mill-VAT department bejn l-1.1.1999 sa 30.11.2000?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' appelli dwar talbiet għal refunds lid-dipartiment tal-VAT bejn l-1 ta' Jannar 1999 u t-30 ta' Novembru 2000 kien 281.

Minn dawn kien hemm 130 każ li ġew deċiżi mill-bord ta' l-appelli.

IMPJIEGI - PART-TIMERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Billi part-timer suppost jaħdem massimu ta' 20 siegħa fil- ġimgħa, kif qed jiġu kklassifikati ħaddiema li jaħdmu part-time fuq bażi ta' ġimgħa ta' 25 siegħa?

Bħala full-time jew part-time?

Huwa minnu li dan ħafna drabi qed jiddependi fuq l-engagement form li tkun imliet il-kumpannija li jaħdmu magħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mhux il-każ li part-timers huma dawk li jaħdmu massimu ta' 20 siegħa fil-ġimgħa.

Il-ħin massimu li jistgħu jaħdmu part- timers hu dak stabilit mill-ordni tal-kunsill tal-pagi li jirregolaw il- kategorija speċifika tax-xogħol tagħhom.

Dawn il-ħinijiet ivarjaw bejn 20 u 30 siegħa fil-ġimgħa.

Impjegati part-time li m'humiex regolati minn ordni tal-kunsill tal-pagi, u li skond il-ftehim jew kuntratt ta' xogħol li jkollhom, jaħdmu iktar minn 20 siegħa fil-ġimgħa, ikunu ntitolati għal-leave fuq bażi pro rata ta' dawk l-impjegati full-time.

KUMITAT FESTI NAZZJONALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn huma l-membri li jifformaw il-kumitat festi nazzjonali?

Jista' jgħid ukoll kemm hemm u liema huma s-sub committees u l- kummissjonijiet li joħorġu mill-kumitat festi nazzjonali u min huma l- membri li jiffurmawhom?

Jista' f'kull każ jgħid kemm saru laqgħat matul din is-sena tal-kumitat festi nazzjonali, sub-committees u kummissjonijiet separatament?

Jista' jgħid xi ħlas jirċievu l-membri li jifformaw dawn il-kumitati, kummissjonijiet u sub-committees?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kumitat festi nazzjonali għas-snin 1999/2000 kien kompost minn:-

|Mr Alfred J |Chairman | |Chetcuti | | |Ms Claire Buġeja |Deputy | | |Chairman | |Mr Nenu Aquilina |Membru | |Mr Anthony Bezzina|Membru | |Ms Doris Borg |Membru | |Ms Rosette Fenech |Membru | |Ms Joyce |Membru | |Guillaumier | | |Mr Mario Rick |Membru | |Mifsud | | |Mr Paul Mintoff |Membru | |Mr Piju Spiteri |Membru | |Ms Hazel Sultana |Membru | |Mr George Zahra |Membru | |Mr Anton Miceli |Segretarju |

Il-kumitat festi nazzjonali ser jiġi rikostitwit wara li skada t-terminu tiegħu.

F'dawn l-aħħar xhur ix-xogħol sar mill-uffiċjali tad-dipartiment tal-kultura cioe` Mr Anton Miceli u Mr Noel Castillo megħjunin mis-Sur George Zahra bl-għajnuna u l-parteċipazzjoni diretta tad-direttur tad- dpartiment innifsu flimkien mal-policy co-ordinator tal-kultura mill- ministeru.

Kummissjonijiet jew sub-committees li joħorġu mill-kumitat festi nazzjonali huma tnejn: Il-kummissjoni karnival li t-terminu tal-kariga tagħha skada u l-kummissjoni regatta li spiċċat f'Settembru 2000.

Qed jittieħdu l-passi għar-rikostituzzjoni tagħhom, jekk ikun il-każ.

Iż-żewġ kummissjonijiet tul is-sena 2000 iltaqgħu regoarment.

Il- kummissjoni karnival iltaqgħet formalment għal tmien darbiet, apparti diversi laqgħat oħra bi preparazzjoni għal karnival 2000 u laqgħat oħra ta' tħejjija għal karnival 2001.

Din il-kummissjoni kienet komposta minn Mr George Zahra, Mr Noel Castillo, Mr Anton Gellel, Mr Joseph Borda, Mr Mario Camilleri, Mr Paul Chetcuti, Mr Alfred Debono, Mr Mario Rick Mifsud, Mr Raymond Mugliette, Mr Joseph Sapiano u Mr Anton Miceli ex-ufficio - uffiċjal mill-kumitat festi nazzjonali.

Il-kummissjoni regatta ltaqgħet uffiċċjalment għal għaxar darbiet tul is- sena 2000.

Barra minn hekk żammet laqgħat regolari ta' preparazzjoni konnessi mar-regatta ta' Jum il-Ħelsien u r-regatta ta' Jum il-Vittorja.

L- istess kummissjoni għenet ukoll fl-organizzazzjoni tal-league tar-regatta taħt is-16 li saru f'Malta għall-ewwel darba matul is-sajf 2000.

Il- kummissjoni regatta kienet komposta minn Mr Bertie Muscat, Kapt.

Bennie Grech, Mr Noel Castillo, Mr Jeff Poulton, Mr Reno Chircop, Mr George Brydon, Mr Sammy Busuttil, Mr Joe Cachia, Mr David Brydon, u Mr Anton Miceli ex-ufficio - uffiċċjali mill-kumitat festi nazzjonali.

Il-membri tal-kumitat festi nazzjonali, kummissjoni karnival u l- kummissjoni regatta, eskluż l-impjegati ta' l-uffiċju tal-kumitat festi nazzjonali, ma jirċievu ebda ħlas għax-xogħol li jsir f'dawn il-kumitati.

XORB L-GĦAĠIN - PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-art tal-gvern f'Xorb l-Għaġin, speċjalment fejn kien hemm l-istazzjon tar-radju Deutsche Welle, għadhiex proprjeta' tal- gvern?

Jista' jgħid ukoll jekk ġietx negozjata biex tiġi mibjugħa lil xi ħadd?

Ġiet mgħoddija b'kera, b'ċens jew xorta oħra lil xi ħadd?

Ġiet mibjugħa lil xi ħadd, jew ġiet negozjata bħal ħlas għal proprjeta' li ttieħdet mill-gvern mingħand xi ħadd?

Jekk fl-affermattiv, lil min ġiet mgħoddija din l-art?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-art tal-gvern f'Xorb l-Għaġin fejn kien hemm l-istazzjon tar-radju Deutsche Welle ma ġiet mibjugħa lil ħadd u għalhekk għadha proprjeta` tal-gvern.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, il-bini fejn kien hemm l-istazzjon tar- radju kien ġie kkanibalizzat minn kuntrattur u dak li kien għad fadal beda jiġi vvandalizzat u mkisser.

Kien għalhekk li l-gvern iddeċieda li sakemm jiġi deċiż x'għandu jsir minnu, il-bini jingħata fuq bażi temporanja biex jintuża għal skop ta' ħażna u b'hekk ma tibqax issirlu ħsara.

Fil-fatt dan il-bini ngħata lil-Fish & Fish Ltd. għal żmien temporanju u meta jrid il- gvern jista' jieħdu lura.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: (a) Kemm huwa n- numru ta' ħaddiema barranin jaħdmu f'pajjiżna; (b) minn liema pajjiżi ġejjien; (ċ) ma' liema kumpanniji jew xorta oħra qed jaħdmu; (d) xi professjoni jew sengħa qed jipprattikaw fil-ħidma tagħhom; u (e) jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista dettaljata b'din l-informazzjoni kif ukoll bl-ismijiet ta' dawn il-ħaddiema?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

REQUISITION ORDER 36736

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li requisition order 36736 jitneħħa peress li m'għadx baqa' raġunijiet (la skond il-liġi u lanqas fil-fatt) li jibqa' jissussisti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li peress li l-fond li fuqu hemm l- Ordni ta' Rekwiżizzjoni li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant, jinstab vojt, l-imsemmija ordni ma tistax titneħħa f'dan l-istadju.

Ninsab infurmat ukoll li fl-10 ta' Novembru li għadda s-sid ġie mitlub jipprovdi xi informazzjoni lid-dipartiment konċernat, liema informazzjoni għada ma ġietx provduta.

PULIZIJA - FURJANA - IPPARKJAR TA' KAROZZA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk tistax titneħħa l-karozza Hillman li ilha pparkjata fi Pjazza J Sciberras, Floriana għal żmien twil ħafna jekk jirriżulta' li hi għall-iscrap?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li din il-vettura tneħħiet.

SAN PAWL TAT-TARĠA - TOROQ - TISWIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx pjani għal formazzjoni ta' toroq u l-kostruzzjoni tagħhom fl-inħawi ta' Triq il-Ħannewija, Tal-Wilġ, San Pawl tat-Tarġa, Naxxar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li minn spezzjoni li saret fil- lokalita' mid-dipartiment tat-toroq, jidher li għad hemm ħafna żvilupp xi jsir kif ukoll xogħol ieħor ta' formazzjoni ta' toroq f'dawn it-toroq qabel ma dawn jistgħu jkunu asfaltati.

PULIZIJA - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il-vettura - dettalji tagħha qegħdin jintbagħtu separatament - għadha ma ġietx restitwita lil sidha li ismu qiegħed jintbagħat ukoll separatament, mill-pussess tal-korp tal-pulizija?

Jekk hemm xi investigazzjonijiet għaddejjin, jista' l-Ministru jispjega kif dawn l-investigazzjonijiet għadhom ma ġewx konklużi wara għaxar xhur sħaħ fuq sempliċi każ ta' kolliżjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li dwar il-kolliżjoni li qiegħed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant, fejn persuna kienet korriet gravi u kienet fil-periklu tal-mewt, kienet saret inkjesta mill-maġistrat ta' l- għassa li fiha ġie ordnat li tinżamm il-karozza nvoluta.

Ninsab informat ukoll li hemm proċeduri kriminali pendenti quddiem il-qorti dwar dan il- każ.

WSC - LEAKAGE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru 22114, jista' l- Ministru jwieġeb it-tielet parti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tweġiba għat-tielet parti ta' mistoqsija nru.

22114 tingħata f'xi seduta oħra.

XOGĦOL - FULL-TIME/PART-TIME

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm (a) kien hemm nisa u rġiel jaħdmu full-time fil-31 ta' Diċembru ta' kull sena mill- 1975 sal-lum; (b) kien hemm nisa u rġiel irreġistrati bħala ħaddiema part- time fil-31 ta' Diċembru ta' kull sena mill-1975 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għall- pubblikazzjoni A Window On The World of Work ippubblikat mill-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika fejn issib l-informazzjoni mitluba.

Iċ-ċifri ta' kemm hemm nisa u rġiel jaħdmu full-time mill-1994 sa l-1999 issibhom f'paġni 6 u 7 filwaqt li ċifri ta' kemm hemm nisa u rġiel jaħdmu part-time mill-1994 sa l-1999 issibha f'paġna 26.

Iċ-ċifra ta' qabel l-1994 mhijiex komparabbli peress li kienet seħħet ir- reviżjoni ta' l-istatistika.

ACTIVITY RATE - MALE/FEMALE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti dawn il-figuri: (a) il-male activity rate għal kull sena mill-1975 sal-lum; u (b) il- female activity rate għal kull sena mill-1975 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellanti tirreferi l- mistoqsija parlamentari lill-ministru konċernat.

OPM - ŻJARA FI NEW YORK

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qed nagħti, hawn taħt, l-informazzjoni mitluba dwar iż-żjara li għamilt fi New York fil-bidu ta' Settembru, 2000.

|Del. |Del. |Del.|Del. |Tota|Purp| |Member|Trave|Acc.|Other|l |ose | |s |l | |Expen|Expe|of | | | | |ses |nses|Visi| | | | | | |t | |Prime | | | | | | |Minist| | | | | | |er and| | | | | | |Mrs | | | | | | |Fenech| | | | | | |Adami | | | | | | |Mr R |7,780|3,55|5,516|4,10|Work| |Cachia|.87* |2.44|.17 |5.00| | |Caruan| | | | | | |a | | | | | | |Person| | | | | | |al | | | | | | |Assist| | | | | | |ant | | | | | | |Mr P | | | | | | |Portel| | | | | | |li | | | | | | |Privat| | | | | | |e | | | | | | |Secret| | | | | | |ary | | | | | |

*Jinkludi spejjeż ta' l-ajru għal Detroit u l-Canada waqt li l-biljett tas- Sur Richard Cachia Caruana jinkludi safar lejn il-Belġju, il-Litwanja u l- Ġermanja.

ACTIVITY RATE - MALE / FEMALE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ir-reviżjoni li kienet saret dwar kemm hawn nies jaħdmu bi qliegħ f'Malta u Għawdex affetwatx il-male activity rate u l-female activity rate rispettivament għal dawk is-snin li għalihom saret ir-reviżjoni?

Jekk dawn ġew affettwati, kif ġew affetwati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellanti tirriferi l- mistoqsija parlamentari lill-ministru konċernat.

ETC - NISA U RĠIEL

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm nisa u rġiel rispettivament jaħdmu fis-setturi ekonomiċi kif soltu jiġu ppublikati mill-ETC f'kull 31 ta' Diċembru ta' kull sena mill-1975 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għan-news releases li jiġu ppubblikati miċ-ċentru ta' l-istatistika jew għall-website http://www.magnet.mt/home/cos.

REĠISTRAR - IRĠIEL U NISA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm irġiel u nisa rispettivament jirreġistraw għax-xogħol f'kategoriji ta' etajiet (16-19, 20-24, 25-34, 35-44, 45-54 u 55-65) fl-aħħar ta' Diċembru tas-snin 1975, 1980, 1985, 1990, 1995 u 30 ta' Settembru 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

MPJIEGI - FULL-TIME

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inħolqu mpjieġi full-time ta' rġiel u nisa rispettivament matul is-snin 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999 sa l-aħħar ta' Settembru 2000?

Jekk hu possibli agħtini informazzjoni f'liema settur ekonomiku nħolqu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba għall-perijodu bejn Diċembru 1994 u Settembru 2000.

Ninsab informat li ċ-ċifri ta' qabel l-1994 mhumiex kumparabbli peress li kienet seħħet reviżjoni ta' l-istatistika.

UNIVERSITA' - STAFF MHUX AKKADEMIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri ta' l-istaff mhux akkademiċi ġewwa l- Universita' li marru fuq xi scholarship/kors jew żjarat barra minn Malta matul din is-sena?

Fuq liema kors kull wieħed minnhom mar?Kemm hu t-tul ta' żmien?

Jekk humiex marbutin b'xi kuntratt?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - ADMINISTRATIVE ASSISTANT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-intervisti li saru riċentement għall-promozzjoni ta' administrative assistant fl-Universita', jista' l-Ministru jgħid jekk hux il-kandidati kollha attendew għall-intervista?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wieħed mill-kandidati m'attendiex għall- intervisti li saru riċentement għall-promozzjoni ta' administrative assistant.

STAFF RECRUITMENT & DEVELOPMENT OFFICE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jikkonferma li membru mill-istaff tas-sezzjoni staff recruitment & development office qed jagħti lectures waqt il-ħin tax-xogħol?

Jekk fl- affermativ, meta ngħata dan il-permess u minn min?

Kemm-il siegħa qed jagħti fil-ġimgħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li membru kwalifikat fil-qasam tal- management mill-istaff tas-sezzjoni staff recruitment and development office fl-Universita` ġie mogħti l-permess meħtieġ biex mill-1 ta' Ottubru 2000 jibda jagħti erba` siegħat tutorials f'ħin rikjest mill-fakulta` ta' l- economics, management and accountancy.

Dan il-permess ġie mogħti mir- rettur fuq rakkmandazzjoni tal-fakulta`.

Il-fakulta` qed ikollha diffikultajiet kbar sabiex timpjega lecturers u għaldaqstant għamlet dan l- arranġament sabiex issolvi ċertu bżonnijiet.

UNIVERSITA' - ALLOWANCE

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid min kien ingħata l-qualification allowance fis-sena 1999 mill-membri ta' l-istaff mhux akkademiku ġewwa l-Universita' ta' Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista ta' membri ta' l-istaff mhux akkademiku li kien ingħata l-qualification allowance fis-sena 1999 tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI - INCOME TAX

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu l-massimu ta' l-income li fuqu trid titħallas il-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali?

Kemm hu l-massimu ta' kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali li persuna tista' tħallas kull sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali l-artikoli tal-liġi li jirregolaw klassi u ammont tal-kontribuzzjonijiet huma, b'effett mill-1998, responsabbilta' tal-kummissarju tat-taxxi i. Għaldaqstant l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindirizza din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

FRINGE BENEFITS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid l-impjegati tal-gvern li għandhom fringe benefits bħal użu tal-karozza uffiċjali humiex sejrin iħallsu taxxa fuqhom?

Jista' jikkonferma jekk hemmx xi mpjegati tal-gvern jew tas-segretarjat privat tal-ministri li huma eżenti mill-ħlas ta' din it-taxxa?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li nħarġet ċirkolari mis-segretarju permanenti fil-ministeru tal-finanzi MF 10/2000 dwar it- taxxa li trid titħallas mill-uffiċjali pubbliċi fuq fringe benefits.

NATIONAL INSURANCE CONTRIBUTION

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hija ż-żieda fin-national insurance contribution ta' kull skala minn wieħed sa l-għoxrin skala taċ-ċivil li ser tkun b'effett mill-1 ta' Jannar tas-sena 2001?

Jikkonferma li ma hemm ebda żieda fil-ħlas tan-national insurance contribution għal-iskali għoljin taċ-ċivil?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontribuzjoni tan-national insurance hi maħduma bħala 10% tal-paga bażi.

L-ogħla kontribuzzjoni li titħallas hi ta' Lm654.16.

EUREKA SERVICES LTD

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għar-risposta mogħtija mill-ministru fid-19.10.1999 għal mistoqsija parlamentari nru.

10635 fejn il-ministru qal 'Sadanittant kienu nbdew taħdidiet mill-gvern preċedenti ma l-Eureka Services Ltd.

Dawn it- taħdidiet komplew u kienu fi stadju avvanzat sa lejlet l-elezzjoni', jista' l-Ministru jgħid: Min irrappreżenta lill-gvern f'dawn it-taħdidiet fil-perjodu ndikat?

Kemm saru laqgħat mal-gvern preċedenti u ta' dawn it- taħdidiet jekk inżammux minuti?

X'kien l-eżitu tagħhom?

Kien hemm xi taħdidiet mill-gvern preċedenti ma' xi kumpanija oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li minuti tal-laqgħat indikati mill- Onor. Interpellant ma nstabux, minkejja li ġew imfittxija fil-files tal- ministeru konċernat ta` dak iż-żmien.

Għalhekk miniex f`pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għalkemm reġa` ġie konfermat lili li dawn il-laqgħat attwalment kienu saru.

NPAA

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għal liema raġuni jew raġunijiet se jitwaqqaf office of review fi kważi kull ministeru iżda dan l-uffiċju mhux se jitwaqqaf fil- ministeru għal Għawdex, u dan minkejja li n-national programme for the adoption of the acquis jgħid f'paġna 211 li fost l-inizjattivi li jkunu ddentifikati?

Jista' jgħid ukoll għaliex fis-sejħa għall-applikazzjoni li saret f'Ottubru 2000 għall-mili ta' postjiet ta' director (office of reviews) fi kważi l-ministeri kollha, m'hemmx indikazzjoni li se jitwaqqaf direttorat simili fil-Ministeru għal Għawdex minkejja li f'paġna 71 tal-budget speech għas-sena 2001 intqal espliċitament li dan id-direttorat se jkun introdott f'kull Ministeru għal Għawdex għal dan il-post?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif diġa' weġibt għal mistoqsijiet li saruli fuq is-suġġett, l-iskop ta' l-office of review huwa li jikkordina u jissorvelja proġetti u inizzjattivi kbar ta' bidla li qed iseħħu fil- ministeri u dipartimenti tal-gvern.

Minbarra Għawdex hemm ministeri oħra, fejn għalissa mhux qed jitwaqqaf dan l-office of review u dawn huma l-ministeru tiegħi u dawk tat-turiżmu u ta' l-affarijiet barranin.

Dan ma jfissirx li fil-futur ma jistgħux jinħolqu office of review f'dawn il-ministeri wkoll.

EMBELLISHMENT OF TOURIST AREAS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma x-xogħlijiet proposti li jsiru permezz tal-vot embellishment of tourist areas matul is-sena d-dieħla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li x-xogħol propost mill- vot embellishment of tourist areas għal matul is-sena 2001 huwa:

|Sliema |It-tieni fażi | | |tax-xogħol fuq | | |il-Promenade (minn | | |fejn it-Torri sa fejn | | |Barracuda Restaurant | |San |Ser jinbeda x-xogħol | |Ġiljan |fuq l-ewwel fażi | | |tal-Promenade ta' San | | |Ġiljan (minn fejn | | |iċ-Chains sa fejn | | |il-pitch tal-waterpolo| | |ta' San Ġiljan) | |Paceville|Qed jiġi ppjanat li | | |jinbeda x-xogħol fuq | | |it-tisbiħ ta' Triq | | |Santu Wistin. | |Marsascal|Xogħol ta' tisbiħ | |a |fil-bajja ta' San | | |Tumas. | | |Tkomplija tax-xogħol | | |fuq il-Promenade (minn| | |ħdejn Spigola | | |Restaurant sa St. | | |George's Street). | | |It-tielet u r-raba' | | |fażi ta' xogħol ta' | | |restawr fuq it-Torri | | |ta' San Tumas u | | |r-redoubt. | |Marsaxlok|Xogħol ta' resurfacing| |k |ta' parti minn Triq | | |il-Wilġa. | | |Għarik tal-pavimentar | | |tal-qawwi f'Misraħ | | |il-Parroċċa. | |B'Buġia |Tlestija tax-xogħol | | |fil-Bajja s-Sabiħa. | |Buġibba/ |Hu ppjanat li jinbeda | |Qawra |xi xogħol fl-inħawi | | |tax-Xemxija in | | |kollaborazzjoni | | |mal-Kunsill Lokali ta'| | |San Pawl il-Baħar u | | |l-Ministeru | | |tat-Trasport. |

WASTE MANAGEMENT DEPARTMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema mad-dipartiment tal-waste management u kif inhuma maqsuma fuq ix-xogħol li jagħmlu?

Kif se jiġu affettwati l-ħaddiema bil-proposta għall-privatizzazzjoni tal- waste managment f'pajjiżna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li preżentament hemm 704 ħaddiem mad-dipartiment tal-waste management.

Dawn il-ħaddiema huma mqassma kif ġej:

|Deployment |Number | |Public Conveniences | 182 | |Public Cleansing | 268 | |Sant'Antnin | 52 | |Landfills | 26 | |Administration | 18 | |Personnel at R.D.C. | 98 | |Centre (H.A.B. & other | | |Trades) | | |Koperattiva Indafa | 53 | |Pubblika | | |On Loan to Other | 7| |Departments | | |Total | 704 |

F'dan l-istadju mhux previst li dawn il-ħaddiema jkunu affettwati bil- pjani tal-Gvern fuq l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Jekk 'il quddiem ikun hemm proposti oħra li jolqtu lil dawn il-ħaddiema, dawn il-proposti jkunu diskussi skond proċeduri normali.

VIREMENTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti lista dettaljata tal-virements li saru matul dawn l-aħħar 12-il xahar, inkluż il-voti li saru minn fuqhom, liema xogħol u għal-liema raġuni, flimkien ma' l-ammont tal-virement?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Matul is-sena 2000 kien hemm bżonn li jsiru 'l fuq minn 400 virement fid-diviżjoni tax-xogħlijiet, sabiex il-flus allokati jkunu jistgħu jiġu utilizzati aħjar.

Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tinvolvi ħafna xogħol, risposta tingħata f'seduta oħra.

WASTE MANAGEMENT DEPARTMENT - DIRECT LABOUR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-valur ta' xogħol li sar bid-direct labour mill- ħaddiema tad-dipartiment tal-waste management, liema xogħol ġie kreditat lill-proġetti kapitali matul dawn l-aħħar tnax il-xahar?

Il-valur ta' dan ix-xogħol ġie imnaqqas mill-vot tal-personal emoluments?

Jista' l-Ministru jagħti deskrizzjoni tax-xogħol li sar b'dan il-mod?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-ebda direct labour ma ġie kkreditat lill- proġetti kapitali matul dawn l-aħħar tnax-il xahar.

MANUFACTURING AND SERVICES DEPARTMENT - DIRECT LABOUR

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-valur ta' xogħol li sar bid-direct labour mal- ħaddiema tad-dipartiment manufacturing and services liema xogħol ġie ikkreditat lill-proġetti kapitali matul dawn l-aħħar tnax il-xahar?

Il- valur ta' dan ix-xogħol ġie imnaqqas mill-vot tal-personal emoluments?

Jista' jagħti deskrizzjoni tax-xogħol li sar b'dan il-mod?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li mhux possibbli li nagħti l-valur ta' xogħol li sar bid-direct labour mill-ħaddiema tad-dipartiment tal-manifattura u servizzi.

Dawn il-ħaddiema ħadmu fuq il-proġetti kapitali kollha msemmija fl-estimi.

Il-valur tax-xogħol li jkun sar fuq dawn il-proġetti permezz ta' direct labour jiġi kreditat lill-vot kapitali globalment għall-ammont li jidher fl- estimi.

BUILDING AND ENGINEERING DEPARTMENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu il-valur ta' xogħol li sar bid-direct labour mill- ħaddiema tad-dipartiment building and engineering u liema xogħol ġie ikkreditat lill-proġett kapitali matul dawn l-aħħar tnax il-xahar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li mhux possibbli li nagħti l-valur tax-xogħol li sar bid-direct labour mill-ħaddiema tal-building and engineering department f'xogħlijiet kapitali.

Għar-rigward it-tieni u t-tielet parti tad-domanda, nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta tiegħi għad-domanda tiegħu stess numru 22255.

PA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux possibbli li l-awtorita' ta' l-ippjanar tintervjeni biex tara jekk blokk kbir bini li hemm fi Triq Gwiedi, Żejtun u li jagħti għal Triq l-Ispirtu Santu hux qed isegwi l-kundizzjonijiet imposti meta ngħata l-permess għaliex dan is-sit hu żdingat, ilu hekk għal madwar ħames snin u sar dumping site għall-imbarazz?

Possibbli ssir inspection fl-inħawi u fit-toroq ta' madwar, inkluż Triq il-Gwiedi, Żejtun) għaliex dawn it-toroq spiċċaw kollha ħmieġ u anke hemm periklu għat-tfal għaliex boundary wall li kien sar qed jaqa' bir-riskju li jista' jaqa' xi ħadd għall-isfel?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li wara spezzjoni li saret mill- uffiċjali ta` l-awtorita` ta` l-ippjanar fil-post indikat mill-Onor.

Interpellant, jirriżulta li kien hemm parti mill-bini mhux skond il-pjanti approvati, u li mhux qed jiġu osservati xi kundizzjonijiet mill- permess.Dawn huma:

Minflok pjan terran li jiġi fi Triq Santu Spirtu nbnew garaxxijiet.

Il-boundary wall (hoarding) li qiegħed idawwar is-sit irid ikun żewġ metri mhux 4/3 filati.

Fejn hemm il-materjal huwa maħsub li jkun hemm landscape area.

Dwar din ukoll hemm kundizzjoni speċifika fil-permess.

Ninsab informat ukoll li ġew ikkuntatjati kemm il-perit responsabbli mix- xogħlijiet kif ukoll is-sid, u dawn lesti jirregolaw il-pożizzjoni.

PULIZIJA - RE-INSTATEMENT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministu jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġu re-instated xi pulizija li kienu telqu?

Kemm hemm ex-pulizija li kienu telqu u talbu li jiġu re-instated?

Kemm minn dawn ilhom li telqu aktar min sentejn, aktar minn tliet snin, aktar minn ħames snin u aktar minn għaxar snin?

Kemm minnhom huma ex- pulizija nisa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bħalissa għaddejjin proċeduri biex ex-membri tal-korp li jitqiesu bħala asset għal korp tal-pulizija jiġu reinstated.

Bħalissa hemm 62 persuna li għamlu talba sabiex jerġgħu jidħlu lura fil- korp.

Iż-żmien illi dawn ilhom li telqu mill-korp hu kif jidher hawn taħt:-

|Ilhom li | | | |telqu | | | |Irġiel | | | |Nisa | | | |Sena |Xejn |1 | |Sentejn |7 |Xejn | |Tlett snin |12 |1 | |Ħames snin |17 |4 | |Għaxar snin |20 |Xejn |

ĦABS - TRAINEE CORRECTIONAL OFFICERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta hu maħsub li jieħdu l-appointment it-trainee correctional officers li daħlu fl-1 ta' Ġunju 2000 u issa skadielhom il- perijodu ta' sitt xhur ta' taħriġ skond ma kien indikat fil-Gazzetta tal- Gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li r-rakkmandazzjonijiet dwar l-ingaġġ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant, li saru minn selection board maħtur mill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, qegħdin għall-approvazzjoni ta` l-istess kummissjoni skond proċeduri stabbiliti.

ŻABBAR - BOUNDARY WALL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibbli jittieħdu passi biex biċċa ħajt tas-sejjieħ li hemm int u dieħel fi Triq in-Nissieġ, Żabbar minn Triq San Ġużepp jiġi irranġat għaliex dan il-ħajt li hu boundary wall tat-triq, qed jaqa' u se jispiċċa jweġġa' lil xi ħadd?

Billi din hi l- unika parti fejn il-ħajt m'huwiex tal-kantun, għaliex il-bqija jkompli bil- ġebel tal-kantun, possibbli jiġi rranġat qabel jaqa' fuq xi ħadd?

Possibbli jiġi nnotat li l-kunsill lokali qed isostni li din hi responsabbilta' tal-gvern?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ħajt imsemmi huwa essenzjalment ħajt ta' għalqa li għadu ma sarx żvilupp fiha hekk kif wieħed ikun dieħel fit-Triq in-Nissieġ.

Ħitan bħal dawn iridu jinżammu fi stat tajjeb mill-gabillot li jkun jaħdem l-għalqa u fil-fatt huma l-kunsilli lokali li llum huma responsabbli biex jiġbdu l-attenzjoni tal-gabillotti għal biex jesegwixxu t-tiswijiet neċessarji.

Il-ħajt mhux wieħed għoli ħafna u ma jidhirx li qiegħed f'sitwazzjoni daqstant ħażina.

KUNTRATTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

21966, b'riferenza partikolari għall-oqsma taż-żgħażagħ, sport, kultura u arti?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitluba għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻGĦAŻAGĦ - ĊINA

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din iż-żjara tifforma parti mill-programm ta' skambji li jsiru regolarment kull sena mid-dipartiment taż-żgħażagħ u sport.

Dan il-proġett ta' skambji ilu jsir għal dawn l-aħħar 16-il sena.

Saret sejħa għall-applikazzjonijiet ġenerali u sussegwentament sejħa oħra għal dawk li xtaqu jmorru fuq exchange fiċ-Ċina.

Kien hemm 41 applikazzjoni li minnhom intgħażlu għaxra bil-polza li ħallsu biss il-passaġġ ta' Lm360, filwaqt li ż-żewġ group leaders ħallsu tlett kwarti tal-passaġġ kull wieħed.

L- ospitalita` ġewwa ċ-Ċina ġiet offruta minn federazzjoni taż-żgħażagħ Ċiniża.

Fil-youth exchanges konsiderazzjoni tingħata lil dawk li qatt ma kienu siefru fuq youth exchange.

Pajjiżna rreċiproka dawn iż-żjarat f'Settembru li għadda.

UFFIĊĊJU ELETTORALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb -mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba għada ma waslitx mingħand il-kummissjoni elettorali.

ŻEJTUN - TRIQ ĦABEL IX-XGĦIR - BOZZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu l-passi neċessarji sabiex bozza li tinsab fi Triq Ħabel ix-Xgħir, Sqaq Nru 3.

Żejtun li jidher li hemm xi loose connection din tiġi rranġata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li l-manutenzjoni meħtieġa fuq il- bozza li qed issir riferenża għaliha diġa' saret.

GĦAQDIET TAŻ-ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-avviż li deher fil-gazzetti bħala programm ta' għajnuna għal inizjattivi minn għaqdiet taż-żgħażagħ u li l-applikazzjonijiet għalqu fil-5 ta' Diċembru 2000, jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu applikazzjonijiet u f'isem min huma?

Jista' jgħid ukoll fil-qasir x'inhu l- proġett jew l-attivita li għamlu riferenza għaliha u kemm ġe mitluba fondi f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

KALKARA - SPTAR TA' BIGHI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: B'riferenza għad-domanda parlamentari nru.

11601, jista' l- Ministu jinforma l-Kamra jekk kemm-il darba x-xogħol hemm imsemmi huwiex kontemplat li jsir fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li m'għandix tagħrif ġdid x'inżid mat-tweġiba oriġinali, ser niġbed l-attenzjoni tal-bord tal-gvernaturi taċ-ċentru tar- restawr dwar ix-xogħol imsemmi bl-iskop li jiġi konsidrat tħaffif tax- xogħol.

SKEJJEL - GĦALLIEMA TAL-ĠAPPUNIŻ

L-ONOR.

5155, jista' l- Ministru jinforma l-Kamra jekk kemm-il darba l-Ġappuniż ġiex mgħallem fl- iskejjel sekondarji tul is-sena 2000 u jekk le hemmx il-ħsieb li dan jibda jseħħ fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-risposta hi fin-negattiv.

Jien qed niddiskuti l- possibbilta` ta' twaqqif ta' istitut tal-lingwi li jiġi mogħti l-inkarigu li joffri korsijiet f'numru ta' lingwi bħal Ġappuniż, Russu, Ċiniż u Għarbi, minbarra lingwi oħra li diġa` qed jiġu mgħallma fl-iskejjel sekondarji.

SKEJJEL - GĦALLIEMA TAL-GRIEG

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: B'riferenza għad-domand parlamentari nru.

5154, jista' l- Ministru jinforma l-Kamra jekk kemm-il darba l-Grieg klassiku ġiex mgħallem fl-iskejjel sekondarji tul is-sena 2000 u jekk le hemmx il-ħsieb li dan jibda jseħħ fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju r-risposta hi fin-negattiv.

XGĦAJRA - FORTI SAN ANARD

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għad-domanda parlamentari nru.

15284 u dawk preċedenti, jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk kemm-il darba kienx hemm żvilupp pożittiv għal dak li għandu x'jaqsam mal-Fortizza ta' San Anard, x-Xgħajra u din tistax tiġi lura f'idejn id-dipartiment?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma kien hemm l-ebda żvilupp dwar il-post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant.

VALLETTA - LOWER ST ELMO

L-ONOR.

15283 u l-oħra preċedenti, jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk kemm-il darba hemmx l-probabbilita' li l-post storiku magħruf bħala Lower St Elmo fil-Belt Valletta jittieħed lura mid-dipartiment konċernat sabiex almenu jkun miftuħ huwa wkoll għall- pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma kien hemm l-ebda żvilupp dwar il- post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant u ma jidhirx li jista` jkun hemm żvilupp qabel ma jinstab post alternattiv għal dawk li jaħdmu l- karrijiet tal-karnival f`dan il-post.

ESPROPRIJAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm flus tħallsu f'kumpens għall- esproprijazzjoni tul is-sena 2000. i.e. sal 31 ta' Diċembru u jistax ukoll jiġi ndikat f'liema snin l-artijiet imsemmija ġew effettivament meħuda?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta` Jannar 2000 u l-31 ta` Diċembru 2000 is-somma totali li tħallset għall-proprjeta` li ġiet espropriata kienet ta` Lm5,286,863.00.

Din il-proprjeta` ttieħdet fis-snin indikati ma` kull kuntratt li sar fis- sena 2000, kif inhu indikat fuq il-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

IMMIGRAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid (i) kemm hemm uffiċjali tal-pulizija li ħadmu fit-taqsima ta' l-immigrazzjoni tal-MIA u tas-seaport? (ii) Kemm hemm pajżana jaħdmu fl- istess taqsima fil-MIA u fis-seaport? (iii) Għal kull wieħed min dawn, kemm ilhom jaħdmu f'dawn it-taqsimiet? (iv) X'sistema ta' xogħol jaħdmu bix- shift jew bil-ġurnata? (v) min hija l-persuna inkarigata mid-detailing ta' l-impjegati, uffiċjal tal-pulizija jew pajzan? (vi) kull meta jsir id- detailing ta' l-impjegati? (vii) Min hija l-persuna li f'isem il-principal immigration officer tkun delegata bil-poter li taċċetta u ma taċċettax dħul ta' passiggieri fil-MIA u fis-seaport? (viii) Din il-persuna tkun dejjem preżenti fil-MIA u fis-Seaport matul il-ġurnata u matul il-lejl?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fit-taqsima ta` l-immigrazzjoni tal-MIA hemm stazzjonati 23 membru tal-korp tal-pulizija u 71 pajżana, filwaqt li fis-seaport ma hemmx pajżana u hemm 13-il membru tal-korp.

Kien hemm 45 immigration officers li ngħataw din il-kariga f`Jannar 1998 u 18 oħra bejn Mejju u Ġunju 1999.

Kien hemm ukoll 8 assitant immigration officers li ngħataw il-kariga f`Ottubru 1998.

Dawn jaħdmu bix-xift u jkunu dettaljati għax-xogħol fuq roster ta` day, night, rest u off, liema detail issir kuljum mid-detail officer li huwa membru tal-korp.

Kull uffiċjal ta' l-immigrazzjoni, kemm jekk huwa membru tal-Korp tal-Pulizija, kif ukoll jekk huwa uffiċjal pajżan, huwa delegat f`isem il-principal immigration officer bil-poter li jaċċetta jew ma jaċċettax dħul ta` passiġġieri li jaslu Malta.

REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati bejn l-1 ta' Jannar, 2000 u l-31 ta' Diċembru, 2000?

Jista' l-Ministru jikklassifika r-reati?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għall-perijodu bejn l-1 ta` Jannar u l-31 ta` Ottubru 2000, nirreferih għat- tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

Għall-kumplament tas-sena 2000, cioe` f`Novembru u Diċembru, ninsab informat li ġew irrapurtati lill-pulizija 2,449 reat.

SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġie mwettaq serq bejn l-1 ta' Jannar, 2000 u l-31 ta' Diċembru, 2000?

Jista' l-Ministru jikklassifika s-serq?

ONOR.

Interpellant għall-perijodu bejn l-1 ta` Jannar u l-31 ta` Ottubru 2000, nirriferih għat- tweġibiet li tajt għal mistoqsijiet parlamentari nru.

19988 u nru.

Għall-kumplament tas-sena 2000, cioe` f`Novembru u Diċembru, ninsab informat li n-numru ta` serqiet li ġew irrappurtati lill-pulizija kien ta` 1,469.

TRADING LICENCES

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk matul is-sena 2001 humiex ser jogħlew ir-rati tat- trading licences tal-pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid jekk matul is-sena 2001 negozji u/jew professjonijiet li sal-lum ma jħallsux liċenzji, ser ikollhom jibdew iħallsu għal-liċenzji wkoll?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bħalissa għadu għaddej l- eżerċizzju sabiex ikunu devoluti l-liċenzji ta` negozju li jinħarġu mill- pulizija.

Il-ħsieb wara dan l-eżerċizzju mhux sabiex ikun hemm xi żieda fir-rati, iżda sabiex dawn il-pulizija jkunu jistgħu jikkonċentraw l- attenzjoni u l-attivitajiet tagħhom fuq xogħol purament relatat mall-Korp.

FAĊILITA KORRETTIVA TA' KORDIN - UFFIĊJAL

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'passi dixxiplinari ttieħdu fil-konfront ta' uffiċjal tal- SRT fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin li matul is-sick leave tiegħu inqabad jilgħab id-darts fuq l-iscreens tat-TV tas-Super 1?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li saru l-investigazzjonijiet meħtieġa u l-każ kontra l-uffiċjal imsemmi mistenni li jiġi deċiż aktar tard dan ix- xahar.

BIRKIRKARA - PARKING AREA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Wara x- xogħol li sar mill-Ministeru għall-Ambjent biex tkun livellata u msewwija Triq il-Wied ta' l-Imsida, B'Kara, quddiem is-showroom ta' Pisano Bros car dealers, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li z-zona ta' quddiem din ix-showroom ġiet riservata għall-użu kummerċjali ta' l-istess showroom, bħala parking area, u dan b'detriment għar-residenti l-oħra tat-triq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li qed jagħti l-ministru ta' l-intern għal mistoqsija parlamentari nru.

22333 ta' din is-seduta.

BIRKIRKARA - PARKING AREA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Wara x-xogħol li sar mill-Ministeru għall-Ambjent biex tkun livellata u msewwija Triq il-Wied ta' l-Imsida, Birkirkara, quddiem is- showroom ta' Pisano Bros car dealers, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r- raġuni li z-zona ta' quddiem din ix-showroom ġiet riservata għall-użu kummerċjali ta' l-istess showroom, bħala parking area, u dan b'detriment għar-residenti l-oħra tat-triq?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress illi dan il-ministeru mhux responsabbli għall- għoti ta` reserved parking l-Onor.

Interpellant hu mitlob jindirizza d- domanda tiegħu lill-ministru responsabbli.

BIRKIRKARA - PARKING AREA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Wara x- xogħol li sar mill-Ministeru għall-Ambjent biex tkun livellata u msewwija Triq il-Wied ta' l-Imsida, B'Kara, quddiem is-showroom ta' Pisano Bros car dealers, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li z-zona ta' quddiem din ix-showroom ġiet riservata għall-użu kummerċjali ta' l-istess showroom, bħala parking area, u dan b'detriment għar-residenti l-oħra tat-triq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi din il-parti tas-service road li qiegħed jirreferi għaliha l-Onorevoli Interpellant mhix riservata, u l- pulizija qed tieħu passi sabiex ma jkunx hemm ostakolu.

AIR MALTA - PUNCHING

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-Air Malta nefqet somom konsiderevoli biex iddaħħal sistema modernizzata ta' punching, għal liema raġuni din is-sistema baqgħet ma ddaħħlitx għalkemm installata għal aktar minn sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li għalkemm is-sistema li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant magħrufa bħala time and attendance ġiet installata, din għadha ma tistax tiffunzjona għar-raġunijiet li ġejjin.

L-Air Malta ilha minn Settembru tas-sena l-oħra tistenna lis-supplier tas-sistema IAS jagħtiha l-verżjoni tas-software mill-Amerika biex tkun inteġrata mas-sistema tal-payroll.

Il-GWUqed toġġezzjona għal din is-sistema.

L-union qed issostni li jekk l-impjegati jibdew jużaw din is-sistema minflok dik attwali tat-time sheet, dawn għandhom jitħallsu tas-sahra.