MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 251 It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 251

It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.06 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000

WERREJ MINUTI 437

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 437

TQEGĦID TA' KARTI 443

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (IT-TIENI QARI) BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (SECOND READING) 444

AĠĠORNAMENT 464

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 468

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 250 li saret fit-28 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

LIĊENZJI U TESTIJIET - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tad-dipartiment tal-liċenzji?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 ġew trasferiti żewġ impjegati fid-dipartiment tal-liċenzji u testijiet għal dipartimenti oħra minħabba f'esiġenzi tas-servizz.

SPTAR ZAMMIT CLAPP - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema ta' l- Isptar Zammit Clapp?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Fl-Isptar Zammit Clapp ma ngħatawx trasferimenti lill-ħaddiema mis-16 ta' Settembru 1999 sal-4 ta' Jannar 2000.

It-trasferimenti jsiru skond l-esiġenzi tas-servizz.

PIXXINA NAZZJONALI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tal- pixxina nazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li fil-perijodu msemmi ma kien hemm ebda trasferiment fil-pixxina nazzjonali.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, xi żmien ilu konna għamilna mistoqsija minn din in-naħa dwar xi rapport li kien qed isir fuq it-tmexxija tal- pixxina nazzjonali.

Jista' l-Ministru jagħtina ftit aktar dettalji dwar fiex wasal dan ir-rapport?

F'każ li ġie konkluż, jista' jekk jogħġbu jqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, ir-rapport m'huwiex konkluż pero` nista' ngħid li fil-ministeru, anke permezz tal-kollega tiegħi s-segretarju parlamentari, qegħdin nikkonsidraw toroq differenti għall-aħjar utilizzazzjoni tal-pixxina, mhux fis-sens tal-pixxina weħidha imma fis-sens tal-kumpless kollu kemm hu.

Kif taf il-Kamra, il-pixxina nazzjonali qiegħda fil-kuntest ta' ambjent u ta' spazju għall-faċilitajiet sportivi u hija ta' livell għoli ħafna.

Hemm ukoll ground tal-football u anke hemm faċiltajiet oħra għall-atletika, li l-livell tagħhom irid jitjieb.

Imbagħad hemm il-kumpless l-ieħor ta' l-isport, li minkejja li kien inbeda madwar ħames snin ilu baqa' sal-lum mhux komplut.

Il-ħsieb tal-ministeru huwa li nħarsu lejn l-ispazju kollu li qed nitkellem dwaru, bl-iskop li naraw l-options differenti, biex l-ewwelnett inkunu nistgħu nagħżlu l-aħjar triq li ġġib l-aħjar żvilupp ta' kwalita` ta' din l-area kollha - din hija area li tista' sservi mhux biss lill- universita` imma tista' sservi lin-nies kollha ta' dawk l-inħawi u f'ċerti dixxiplini lin-nazzjon kollu - it-tieni nett sabiex nassiguraw li t- tmexxija ta' dan il-kumpless ma tibqax frammentata kif inhi llum - b'biċċa taqa' direttament taħt l-universita`, biċċa jagħmel minnha l-kumitat, biċċa għandha l-kumpannija tagħha u biċċa ma nafux eżattament taħt min taqa' - u tielet nett sabiex nassiguraw li r-running ta' dan il-kumpless kollu jsir b'metodi li jkunu, għar-rigward tan-nefqa mill-aktar effettivi, bl-inqas piż fuq l-erarju pubbliku u b'dawk is-sussidji li huma assolutament meħtieġa, biex nassiguraw li jibbenefikaw minnhom kemm l-istudenti kif ukoll gruppi sportivi oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk hemmx il-ħsieb li jiddaħħlu jaħdmu aktar ħaddiema fil-pixxina nazzjonali.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din hija materja li qed jiddeċiedi fuqha l-management ta' din il-faċilita` sportiva.

Jiena personalment m'iniex informat dwar id- dettalji tal-bżonnijiet - riċentement konna tajna tweġiba f'dan il- parlament li kien hemm bżonn ta' xi personnel li jieħu ħsieb ċertu safety u jidhirli li hemmhekk il-management kien qed jaħseb biex jara li jkollu r- riżorsi meħtieġa - imma l-parir tiegħi dejjem huwa li wieħed m'għandux ikollu mpjegati aktar milli assolutament huwa meħtieġ, wisq aktar fid-dawl ta' dawn l-iżviluppi li qed nitħaddet dwarhom, 'il quddiem jista' jkun jkun hemm tmexxija differenti minn dik li għandna llum, u allura jiena dejjem ngħid li wieħed m'għandux jippreġudika dan l-iżvilupp billi jgħabbi l- faċilitajiet b'nies li għada pitgħada, f'ċirkostanzi ta' tmexxija differenti, jista' jkun li ma jkunx hemm bżonnhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna jekk is-Sur Silvio Zammit, li ngħata ammont ta' flus in settlement tal-kwestjoni li ntqal li kellu mal-gvern, għadux interessat li jerġa' jidħol jaħdem fil- pixxina nazzjonali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, jien jidhirli li l-arranġament kellu jkun ir-rinunzja daparti tas-Sur Zammit għal kwalunkwe pretenzjoni li jiġi ri-ingaġġat f'dan il-kumpless.

Tajjeb ngħid li l-kumpens li ngħata s-Sur Zammit għat-terminazzjoni ta' l-ingaġġ tiegħu mill-amministrazzjoni preċedenti kellu jkun regolat bil-kuntratt li kien hemm bejn il-management u bejnu, u l-affarijiet saru in settlement ta' dawn id-diffikultajiet li kienu nqalgħu, u anke wara li ġiet ċeduta parti mill-azzjoni ġudizzjarja li kien hemm quddiem il-qorti.

MALTA STOCK EXCHANGE - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mal-Malta Stock Exchange mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bejn is-16 ta' Settembru, 1999 u l-4 ta' Jannar, 2000 ġew impjegati erba' minn nies ġodda fil-Borża ta' Malta.

Dawn in-nies ġew impjegati kollha minn fost lista ta' persuni mibgħuta mill-ETC u għalhekk ma kienx hemm ħtieġa li toħroġ applikazzjoni pubblika.

In-numru ta' dan il- permess kien 186/99.

NTOM - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tal- NTOM?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Ninsab infurmat li ma ngħataw l-ebda trasferimenti mis-16 ta' Settembru, 1999 sa' l-4 ta' Jannar, 2000.

INDAFA PUBBLIKA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati fid-dipartiment ta' l-indafa pubblika mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l- ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

Jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid il-Ministru xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li fil-perijodu msemmi mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000 ma kien hemm l-ebda mpjieg ta' ħaddiema ġodda fid-dipartiment ta' l-indafa pubblika.

MALTA FILM STUDIOS - POMPA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkummissjona bord ta' esperti sabiex jivverifikaw u jaraw x'inhi r-raġuni li kull sena l- pompa tad-drenaġġ li hemm taħt il-Malta film studios tinfaqa' u, apparti l- irwejjaħ, tniġġeż il-baħar mix-Xgħajra sa tas-Sliema?

Jista' jiġi wkoll studjat x'effetti negattivi dan kollu qed iħalli fuq il-ħajja marittima?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministeru għall-Ambjent): Ninsab informat li l-problema li hemm fil-pompa taħt il-film studios diġa` ġiet identifika u qiegħda tiġi indirizzata.

Meta din taħdem sewwa d-drenaġġ jiżbokka 'l barra mix-xatt għax b'hekk jaħdem l-outfall ukoll.

Li qiegħed jiġi studjat huwa l-ħsara li qiegħda ssir mis-sajjieda fuq is- submarine pipeline, biex b'hekk l-outfall ikun jista' jaħdem fit-totalita` tiegħu.

TRASPORT - COACHES/MINIBUSES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm coaches u minibuses liċenzjati?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li sa l-aħħar ta` Jannar 2000 kien hemm liċenzjati 148 coach u 388 minibus.

BORMLA - PJAZZA SANTA MARGERITA - XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol fuq Pjazza Santa Margerita, Bormla waqaf?

Meta se jitkompla u meta se titlesta din il-fażi?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Ambjent): Nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 13897 f'seduta 243.

VERDALA - SATELLITE DISHES

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistgħux jingħataw permessi li jitwaħħlu dishes għar-reception ta' l-istallazzjonijiet tat- television fuq il-bjut ta' Verdala housing estate?

Peress li skond il-CRR mhux permess li dawn jitwaħħlu fuq swar antiki, jistax jiġi ċċarat li Verdala housing estate m'huwiex sur?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Skond avviż legali 137 ta` l- 1997 ippubblikat fil-gazzetta tal-gvern tat-12 ta' Settembru 1997, l- istallazzjoni ta' dish għas-satellita hu meqjus bħala żvilupp permess mill- general development order.

Madanakollu skond il-kondizzjonjiet u l- limitazzjonijiet ta' klassi 1(iv) ta' l-istess avviż legali, ma jkunx permess jekk ikun ser jitwaħħal fuq proprjeta`/bini skedat, bħalma huma s- swar kollha f'pajjiżna.

Barra minn dan kull dish m'għandu jħalli ebda impatt viżwali, kif jirregola artiklu 3 ta' l-avviż legali.

Huwa minnu li Verdala housing estate ma jifformax parti mis-swar, iżda hu fatt li dan l-estate hu mibni biswit l-istess swar u għalhekk kull żvilupp jista' jkollu effetti negattivi fuq l-inħawi.

Dwar jekk jistgħux jingħataw il-permessi li rrIfera għalihom l-Onor.

Interpellant, ninsab informat li dan jiġi kkonsidrat wara li ssir applikazzjoni formali f`dan ir-rigward.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, il-bieraħt lura l-ministru responsabbli mill-agrikoltura għamel stqarrija fejn qal li l-awtorita` ta' l-ippjanar se tinkludi fl-iskemi tagħha mijiet ta' tmien ta' art għall- iżvilupp.

Jista' l-Ministru Borg jikkonferma dak li qal l-Onor.

Ninu Zammit?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: L-impenn tal-gvern skond il-programm elettorali huwa li fejn jista' jkun hemm estensjoni ta' l-ischeme minħabba xi inġustizzja li nħolqot fil-passat, din tiġi kkonsidrata.

Naturalment biex tiġi kkonsidrata trid tiġi mgħoddija u approvata fil-local plan, approvata mill- planning authority, approvata mill-ministru u approvata minn dan il- parlament, għaliex una volta li jkun hemm reviżjoni tal-pjan ta' struttura allura trid tiġi approvata fil-parlament.

Il-commitment m'huwiex li kulma kien xi darba fl-ischeme jerġa' jkun fl-ischeme - safejn naf jien lanqas il- Ministru Zammit ma qal hekk - imma li jiġu kkonsidrati b'mod partikolari proprjetajiet li xi darba kienu fl-ischeme u li m'huwiex ġust li jibqgħu barra mill-ischeme meta wieħed jara l-konfigurazzjoni tal-bini llum.

Ċertament li bl-ebda mod il-Ministru Zammit u lanqas il-gvern m'għamel xi commitment li kull tomna raba' li xi darba kienet fl-ischeme se terġa' tkun fl-ischeme.

Safejn naf jien dak huwa li qal il-Ministru Zammit - il- ministru qiegħed hawnhekk u naħseb li jista' jirrispondi huwa stess dwar dan - u l-pożizzjoni tal-gvern hija li fl-aħħar mill-aħħar id-deċiżjoni tkun tal-planning authority u tal-parlament.

MR SPEAKER: Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, kulma għedt dakinhar li tkellimt fis-Siggiewi kien dak li hemm imniżżel fil- programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista, ċioe' dak li l-poplu vvota għalih b'maġġoranza assoluta.

Jiena għedt - kif anke ġejt rapportat f'"The Malta Independent" - li dawk l-areas li qabel kienu mneħħija barra mill- ischeme u għandhom il-potenzjal li jerġgħu jiddaħħlu, jiddaħħlu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, filwaqt li naqbel li hemm areas li għandhom potenzjal li jiġu żviluppati, il-Ministru Zammit ġie rraportat li qal li dan se jsir fil-ġimgħat li ġejjin.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena m'għedtx hekk.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Imma hekk ġejt irrapportat li għedt.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Imma aħna llum għalhekk għamilna dik il-kjarifika fil- gazzetta.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, peress li wieħed ingħata x'jifhem li din se ssir dalwaqt, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi time-frame propost mill-awtorita` ta' l-ippjanar għal meta dan jista' jsir?

MR SPEAKER: Il-Ministru ta' l-Intern.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, ir-riformi tal-liġi fl-awtorita` ta' l- ippjanar m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-possibbilta` ta' estensjoni ta' l- ischemes jew mal-local plans.

L-abbozz ta' liġi in kwestjoni jinsab fi stadju avvanzat ħafna - u nimmaġina li fil-ġimgħat li ġejjin jiġi ppubblikat - u huwa lest sabiex jiġi diskuss fl-organi kollha tal-gvern.

Sadanittant hemm ċans tajjeb ħafna li fil-ġimgħat li ġejjin il-planning authority tiddiskuti riforma sħiħa tad-DC1 ta' l-1988 - għalkemm m'hijiex bidla tal-liġi, xorta għandha ttejjeb il-proċess ta' applikazzjoni u, kif jaf l-Onor.

Buhagiar, hemm ċerti affarijiet fid-DC1 ta' l-1988 li huma tajbin u oħrajn li għamlu żmienhom - u anke l-possibbilta` li tiġi estiża wkoll il-GDO.

Jiġifieri qed ngħidu li fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin se jiġu approvati mill-planning authority d-DC1 ta' l-1988 u l-GDO, imbagħad jitressaq l-abbozz quddiem dan il-parlament.

Għar-rigward tal-local plans irrid ngħid li kemm fil-budget tal-planning authority tas-sena li għaddiet u anke ta' din is-sena tajna riżorsi li naħsbu huma biżżejjed biex it-time-frames li kien hemm qabel - dawn kienu maħsuba li se jitlestew fl-2002 - jiġu miġjuba aktar 'il quddiem.

Fil- fatt hemm żewġ pjani partikolari, in-north harbour u n-north west, li jinsabu fi stadju avvanzat ħafna u nisperaw li malli jintemm il-proċess ta' konsultazzjoni jiġu approvati mill-planning authority.

Huwa f'dak il- mument li jkun hemm diskussjoni dwar jekk għandhomx jiġu estiżi l-ischemes jew le, pero` dan jista' jieħu ż-żmien u m'hux lakemm taqbad toħroġ il- local plan għaliex jekk il-local plan jipproponi estensjoni ta' l-ischeme, aħna marbutin - bil-liġi li approvajna f'dan il-parlament - li jekk ikun hemm bżonn ta' tibdil tal-pjan ta' struttura, irridu niġu biha hawnhekk quddiem dan il-parlament.

Jiġifieri għalkemm id-deċiżjoni ta' estensjoni ta' schemes, żgħira jew kbira, tista' ssir fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin, peress li d-deċiżjoni aħħarija hija ta' dan il-parlament, xorta waħda tista' tieħu ċertu żmien.

Pero` rrid nerġa' ngħid li ż-żewġ issues m'għandhomx x'jaqsmu flimkien u rridu nisseparawhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Fid-dawl li f'pajjiżna hemm numru sostanzjali ta' djar li m'humiex abitabbli aktar minħabba l-kondizzjoni li jinsabu fiha, u fid-dawl li l-art f'pajjiżna hija limitata ħafna, xtaqt nistaqsi jekk l- awtorita` ta' l-ippjanar hijiex beħsiebha tibdel xi wħud mill-policies tagħha dwar it-twaqqigħ ta' dawn id-djar.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, minn mindu twaqqfet l-awtorita` ta' l- ippjanar kien hemm ċertu konservazzjoni ta' bini antik għalkemm forsi mhux daqskemm wieħed jixtieq għaliex wara kollox kulħadd jiżbalja.

Naħseb li kemm ilha li twaqqfet l-awtorita` ta' l-ippjanar it-tgergir huwa pjuttost bil-maqlub, fis-sens li qed jiġu protetti ċerti affarijiet li forsi m'humiex daqshekk meħtieġa għall-wirt storiku tagħna.

Li huwa interessanti wkoll huwa li dan l-aħħar ħarġet għall-ewwel darba ordni mhux biss ta' konservazzjoni imma anke biex djar privati, ta' proprjetarju privat, jiġu rranġati.

Jien naħseb li għalkemm din ilha teżisti fil-liġi għal seba' snin qatt ma kienet ġiet attwata, u ġiet attwata għall-ewwel darba din is- sena fil-konfront ta' proprjeta` f'Ta' Sliema, li għalkemm inxtrat mill- privat u għalkemm hemm ordni ta' konservazzjoni minħabba l-valur arkitettoniku tagħha, xorta waħda s-sid kien qed iħalliha taqa' biċċiet.

Għalhekk ingħatat ordni lis-sid sabiex isewwi dik id-dar.

Irrid ngħid, Mr Speaker, li l-planning authority m'hijiex is-soluzzjoni tal-problemi kollha li hawn f'dan il-pajjiż fil-kamp tal-housing u l- akkomodazzjoni, pero` naħseb li qiegħda tgħin sabiex nikkonservaw dak li għandu jiġi kkonservat mingħajr ħafna fanatiżmu żejjed, la naħa u lanqas oħra, fis-sens li jekk ikun hemm ċertu bini li m'għandux għalfejn protezzjoni m'għandux jingħata dik il-protezzjoni.

Li wieħed jista' jikkonsidra huwa li hemm ċertu bini li m'għandu l-ebda valur storiku, għalkemm qiegħed fil-qalba ta' belt jew raħal, u minħabba li hemm ċertu height limitations fuqu, ħafna żgħażagħ li huma mdorrijin b'ċertu livell ta' ħajja aħjar mill-ġenerazzjonijiet ta' qabel ma jkunux iridu jibqgħu joqogħdu fih.

Allura qed jiġri li f'Ta' Sliema, per eżempju, issib ċerti areas fejn id-djar qed jiżvujtaw sempliċement minħabba li hemm ċertu height limitations.

Kemm jiena kif ukoll is-segretarju parlamentari kemm-il darba tkellimna favur il-fatt li sakemm ma jkunx ta' ħsara għall-ambjent u sakemm il-bini ma jkunx xi ċentru storiku, għandu jingħata l-permess li wieħed iżid sular sabiex dawn l-areas, li qed jittrasformaw ruħhom f'depressed areas u vakanti, jerġgħu jieħdu r-ruħ.

Dawn is-sottomissjonijiet aħna qed nagħmluhom fil-konfront ta' kull pjan lokali, fejn dan huwa indikat, biex għallinqas in-nies jibqgħu joqogħdu fil-qalba tar-raħal u l-belt tagħhom u mhux kulħadd liberu jinbi u jagħmel pressjoni anke fuq l-ischemes, għax kulħadd jgħid li issa m'hemmx bini jew art fl-ischeme.

Bini jew art fl-ischeme, anke skond studji ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar, għad hemm u l-persentaġġi huma għoljin.

Dan ma jfissirx li m'għandhomx jiġu estiżi ċerti schemes fejn huwa indikat li għandhom jiġu estiżi, imma li aħna nsibu s-soluzzjoni tal-problema tal-bini u tal-housing f'Malta billi ngħidu li hemm bżonn jiġu estiżi dawn l-ischemes, naħseb li nkunu qed nikkundannaw għall-mewt mhux biss l-ambjent imma anke industriji u oqsma oħrajn, partikolarment it-turiżmu.

Ma jistax ikun li aħna nibqgħu nibnu bir-rata li qed nibnu imbagħad nagħmlu pressjoni biex nestendu l- ischeme sempliċement biex ikollna aktar post fejn nibnu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, il-Ministru għamel riferenza għall- ordni ta' konservzzjoni li ħarġet fuq proprjeta` ġewwa Ta' Sliema, u qal li permezz ta' din l-ordni s-sidien qegħdin jiġu mġiegħla jżommu din il- proprjeta` fi stat tajjeb.

Issa jien xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk jaħsibx li rridu naslu f'sistema fejn jekk qegħdin nippretendu li l-privat li jkollu dawn id-djar jieħu ħsiebhom b'mod li hu xieraq li jsir, irid ikollu ċertu għajnuna min-naħa ta' l-awtoritajiet.

Jien ma naħsibx li hu sewwa li timponi fuq is-sidien li jżommu proprjeta` fi stat tajjeb għaliex għandha ċertu valur, meta forsi jista' jagħti l-każ li jkun hemm sidien li ma jaffordjawx li jagħmlu dan ix-xogħol.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan huwa punt validu ħafna pero` Allaħares din is-sistema tintuża żżejjed għaliex tista' toħloq lok għal abbuż - fil- fatt f'seba' snin intużat darba biss - fis-sens li jista' jagħti l-każ - m'iniex qed nirriferi għal dan il-każ partikolari - li xi ħadd ikollu interess li dar li jkun xtara u li tkun ta' ċertu valur arkitettoniku jħalliha taqa' biċċiet biex imbagħad wara li taqa' biċċiet ngħidu li m'hemmx x'wieħed jagħmel u allura minflokha nibnu block flats.

Biex dan ma jsirx qiegħda tintuża din l-ordni ta' konservazzjoni.

Nerġa' nirrepeti li mhux qed nirriferi għal dan il-każ partikolari imma qed ngħid xi tkun ġeneralment il-biża' ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar.

Normalment - almenu f'dan il-każ partikolari - ma jkunx hemm il-problema li qed isemmi l-Onor.

Interpellant pero` l-problema tista' tqum fil-futur.

S'issa qed nafda ħafna fid-diskrezzjoni ta' l-awtorita` ta' l-ippjanar li tuża dan il-poter f'każi partikolari biss, u nista' ngħid li s'issa ma ġiex abbużat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-wage regulation orders 2000 maħruġ mid-dipartiment tar- relazzjonijiet industrijali u l-impieg, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14149.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' suġġetti ta' eżamijiet tas-secondary education certificate għas-sessjoni ta' Mejju 2000, flimkien ma' listi li juru l-għadd ta' studenti Għawdxin u studenti fi skejjel tal-knisja u privati li se jersqu għall-eżamijiet tas-SEC, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14268; u

Tabelli li juru l-għadd ta' studenti fl-iskejjel primarji fl-1 ta' Ottubru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14340.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

L-ordni għat-Tieni qari ġie moqri.

Ikompli mit-28 ta' Frar, 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Buhagiar huwa in possession.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, fil-ftit ħin li għamilt nitkellem il- bieraħ kont bdejt ngħid xi ħaġa dwar il-famuża ħofra fil-finanzi tal-gvern, liema ħofra qabel l-1996 kienet għada ħrafa għall-Partit Nazzjonalista imma li llum tant hija reali li qegħdin niġu quddiem dan il-parlament sabiex almenu nippruvaw nindirizzaw din il-problema.

Mr Speaker, matul dan id-dibattitu u anke fid-dibattitu ta' qabel smajna ħafna fuq x'għamel gvern Laburista ta' qabel l-1987 li seta' wassal, skond il-kelliema tan-naħa tal-gvern, għal din il-ħofra u donnu kull meta jitkellmu n-naħa tal-gvern dejjem jgħidu li l-ħofra fil-finanzi pubbliċi qiegħda hemmhekk għall-fatt li gvern Laburista qabel l-1987 kien impjega madwar 8,000 ruħ mal-gvern.

Hemm ukoll min jgħid li l-ħofra qiegħda hemmhekk minħabba xi sussidji li jagħti l-gvern lix-shipbuilding u lid- dockyard, pero` fir-realta` hemm raġunijiet oħra għalfejn hemm din il-ħofra fil-finanzi tal-gvern.

U waħda mill-ikbar raġunijiet għalfejn inħoloq dan id-deficit huwa minħabba mismanagement totali u nuqqas ta' ippjanar serju ta' kif kienu jsiru l-affarijiet fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' bejn l-1987 u l-1996.

Il-bieraħ ilħaqt tajt eżempju wieħed ta' dan in-nuqqas ta' ippjanar u tkellimt dwar il-qasam ta' l-ilma, fejn spjegajt li minkejja li l-gvern Nazzjonalista ta' dakinhar kien jaf li l-problema kbira fil-qasam ta' l- ilma kienet in-nuqqas ta' effiċjenza fit-twassil ta' l-ilma li nipproduċu - tant kien kbir in-nuqqas ta' effiċjenza li kellna madwar 66% unaccounted for water - minflok il-gvern għamel kif tgħid il-loġika u qabad il-barri minn qrunu u tejjeb is-sistema tad-distribuzzjoni, baqa' jibni l-impjanti tar-reverse osmosis bil-konsegwenza li l-ilma li kien qed jintilef baqa' jintilef u b'hekk baqa' jibni fuq l-ineffiċjenza tiegħu stess.

Gvern Laburista kien ipprova jindirizza din il-kwestjoni ta' l-unaccounted for water u fi 22 xahar irnexxilu jniżżel il-persentaġġ minn 67% għal 50%, għalkemm din xorta waħda m'hijiex figura aċċettabbli.

Aħna sibna li kien hemm overcapacity enormi fil-produzzjoni ta' l-ilma, tant li l-impjant tar- reverse osmosis ta' Tigne` żżarma, l-impjanti tal-Marsa 1 u 2 lanqas jaħdmu u ħafna mit-trains ta' Għar Lapsi u Pembroke jinżammu mitfija u ma jipproduċux ilma għaliex m'hemmx il-ħtieġa tagħhom.

Issa jiena m'iniex qed nargumenta li m'għandniex ikollna ċertu ammont ta' overcapacity f'dik li hija produzzjoni ta' ilma, imma sempliċement qed ngħid li meta tibni mpjant, apparti mill-fatt li tagħmel spiża kapitali - f'dan il-każ partikolari żgur li ma kienx hemm bżonnha - tkun qed tgħabbi lill- korporazzjoni jew lill-gvern, skond il-każ kif ikun, b'ċertu nfiq rikorrenti.

U l-problema kbira tal-gvern hija li ma jistax isib irkaptu tan-nefqa rikorrenti li għandu.

Jekk wieħed iħares lejn il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma jara li llum il-gvern qed jissussidjaha bi Lm13 miljun jew Lm14 miljun fis-sena, u effettivament qed jissussidja l-ineffiċjenza tagħha.

Kieku l-gvern kien serju kien jibqa' jagħti s-sussidji li hemm bżonn jingħataw f'dan is-settur - ħadd m'hu qed jgħid li m'għandhomx jingħataw sussidji - imma fl-istess ħin kien jindirizza l-ineffiċjenza li hemm, pero` sal-lum għadu ma sar l- ebda sforz biex dawn l-ineffiċjenzi jiġu indirizzati.

Kien biss gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 li ħa diversi inizjattivi, fosthom li ħa over l-impjanti tar-reverse osmosis mingħand il-kuntrattur privat u beda jħaddimhom hu, u b'hekk iffranka madwar Lm1.7 miljun fis-sena.

Apparti minn dawn l-inizjattivi li ħa gvern Laburista, ma rajna l-ebda inizjattiva oħra tittieħed sabiex f'dan is-settur ikun hemm aktar effiċjenza u tiddaħħal aktar dixxiplina.

Mr Speaker, dan it-tip ta' investiment bla pjan sar f'diversi setturi oħrajn barra dak ta' l-ilma.

U forsi l-aktar każ klassiku kien l- investiment li għamel gvern Nazzjonalista ta' l-1987 fl-impjant tal- composting ta' Sant'Antnin.

Infakkar lil din il-Kamra li dan nefaq madwar Lm6 miljun biex jibni mpjant tal-composting li wara li tlesta ndunaw li ma setax jaħdem għaliex kellu ħafna difetti strutturali.

Meta pprovaw iħaddmuh kien hemm problemi kbar bl-irwejjaħ, u reġgħu għalquh għaliex qalu li biex isewwuh iridu jonfqu Lm4 miljun.

Dawn it-tip ta' investimenti bla sens, bla ħsieb u bla pjan kollha jikkontribwixxu għall-famuża ħofra fil- finanzi pubbliċi li għandu l-gvern.

Mr Speaker, imbagħad xi ngħidu għal dak li beda jsir fit-tieni leġislatura ta' gvern Nazzjonalista, jiġifieri ta' bejn l-1992 u l-1996.

Li beda jiġri dak iż-żmien kien li servizzi li kien joffri l-gvern bin- nies tiegħu bdew jiġu pprivatizzati u n-nies li kellu l-gvern fuq il-kotba tiegħu ma bdewx jiġu utilizzati.

U hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq ftit nies imma qed nitkellmu fuq eluf ta' ħaddiema.

Per eżempju, meta tela' gvern Laburista fl-1996 sibna li n-nies li kienu jaħdmu fil- garaxxijiet tal-gvern - dawk l-ażjendi li għandu l-gvern li jagħmlu xogħol ta' plumbing, elettriku, injam, ħadid, aluminium, u għandhom ukoll il-gafef biex jagħmlu xogħol ta' earth moving u demolition - u li jammontaw għal madwar 800, ma kienu qed jagħmlu xejn filwaqt li x-xogħol kollu li kellu l- gvern kien qed jingħata lill-privat.

Dan ifisser ineffiċjenza u ħela ta' riżorsi.

Imbagħad jiġu tan-naħa l-oħra u jgħidulna li huwa tort tal-gvern Laburista li għandna dan id-deficit kollu għaliex daħħalna ħafna nies jaħdmu mal-gvern qabel l-elezzjoni ta' l-1987!

Jien naħseb li t-tort huwa ta' l-amministrazzjonijiet Nazzjonalista ta' bejn l-1987 u l-1996 li mhux talli m'għarfux jużaw bl-aħjar mod ir-riżorsi li kellhom available, talli bdew jużaw lill-privat biex jagħmel ix-xogħol li suppost kienu qed jagħmlu n-nies tal-gvern.

Mr Speaker, din imbagħad rajniha tiġri wkoll meta twaqqfu l-kunsilli lokali, fejn dawn għall-bidu bdew jagħtu ċertu xogħol lid-dipartimenti tal- gvern imma aktar ma beda jgħaddi ż-żmien bdew jagħtuh lill-privat u l- ħaddiema tal-gvern li kienu jagħmlu xogħol tal-kunsilli ma baqgħu jagħmlu xejn u għadhom ma jagħmlu xejn sal-lum.

U huma dawn it-tip ta' affarijiet li joħolqu l-problemi finanzjarji, meta inti bħala gvern ma tkunx qed tuża bis-serjeta` ir-riżorsi li għandek available.

Issa dan biex ma ngħidu xejn għall-istat li konna wasalna fih qabel l-elezzjoni ta' l-1996 fejn ħafna drabi kien ikun hemm ministri - u f'xi każi anke mhux ministru imma forsi xi uffiċjali għolja tal-gvern - li joħolmu b'xi proġett mal-lejl u filgħodu jqumu jħabbruh bla ma jagħtu kas kif se jiffinanzjawh.

Kellna l-każ, per eżempju, fejn intqal li fil-basement ta' Kastilja kien se jsir mużew għaċ-ċeramika blu, intnefqu l-mijiet ta' l-eluf ta' liri, biex imbagħad baqa' ma sar xejn.

Kellna mbagħad affarijiet iktar serji minn dan fejn qabdu u ħabbruhom mingħajr ma raw kif se jiffinanzjawhom.

Kienu qalulna, per eżempju, li kien hemm bżonn li l-Gozo Channel tbiddel il- flotta tal-vapuri li għandha u qabdu u marru x-shipbuilding, ġew ordnati tliet vapuri li jqumu aktar minn Lm30 miljun minn hemmhekk u sadanittant ħadd kien għadu ma jaf minn fejn kienu ġejjin il-flus biex jitħallsu l- vapuri.

Mhux talli hekk, talli meta dawn ordnaw il-vapuri ħadd ma ta kas tal-fatt li l-mollijiet li għandna, kemm fl-Imġarr Għawdex kif ukoll fiċ- Ċirkewwa, m'humiex tajbin biżżejjed għaliex ir-rampi tal-vapuri l-ġodda tagħhom huma għoljin wisq meta mqabblin mal-livelli tal-mollijiet.

U allura spiċċajna biex il-mollijiet li għandna rridu nerġgħu nagħmluhom mill- ġdid.

Jiġifieri issa rridu nonfqu Lm30 miljun biex nagħmlu l-vapuri l- ġodda u Lm8 miljun oħra biex nirranġaw il-mollijiet taċ-Ċirkewwa u ta' l- Imġarr, u dan għaliex kien hemm xi ħadd li qal li hemm bżonn inbiddlu l- flotta tal-vapuri tal-Gozo Channel.

Darba oħra kien hemm ministru ieħor li qal li kien hemm bżonn li l- karozzi tal-linja nbiddluhom u nagħmluhom low floor.

Il-pjan kien li l- gvern jissussijdja lis-sidien biex dawn ibiddlu l-karozzi tagħhom, pero` ħadd kien għadu ma jaf minn fejn kienu ġejjin il-flus.

Hekk konna nirraġunaw, fis-sens li xi ħadd jgħid li hemm bżonn inbiddlu l-vapuri ta' Għawdex u xi ħadd ieħor jgħid li hemm bżonn inbiddlu l-karozzi tal-linja u naqbdu u nbiddluhom mingħajr ma nagħtu kas kif dawn se jiġu ffinanzjati.

Issa jiena m'iniex qed ngħid li m'hemmx bżonn li jinbiddlu l-karozzi tal- linja u l-vapuri ta' Għawdex, imma żgur li hemm metodi oħrajn li jistgħu jintużaw sabiex jintlaħaq dan il-għan.

Aktar 'il quddiem ngħid kif kien jittekilja l-proġetti tiegħu gvern Laburista imma għalissa ħalli nkompli nitkellem dwar kif kienu jirraġunaw u x'kienu jagħmlu gvernijiet Nazzjonalisti qabel l-1996.

Meta fl-1996 gvern Nazzjonalista ra l-elezzjoni ġejja fuqu tah estru u beda jonfoq il-flus bl-amment biex jiġġenera dak li jgħidulu l-feel-good factor ġewwa l-pajjiż.

U forsi l-aktar li sar dan kien fil-qasam tat- toroq.

F'daqqa waħda, minkejja li ma kienx ġej Prodi, bdejna naraw kullimkien jingħata t-tarmac.

F'kemm ili ngħidlek kull kuntrattur li kellha Malta sar kuntrattur tat-toroq għaliex hemmhekk kien hemm il-flus.

Anke min ma kienx kuntrattur tat-toroq u kien ibigħ il-karawett u l-ġelat sar kuntrattur tat-toroq dak iż-żmenijiet!

Kulħadd kien jieħu x-xogħol tat- toroq, u t-tarmac kien jingħata bla standards ta' xejn.

Imbagħad mal-bidla fil-gvern sibna li l-gvern Nazzjonalista kien nefaq madwar Lm9 miljun fit- toroq aktar milli kienu budgeted.

U dan minħabba li kienet ġejja l- elezzjoni.

Imbagħad jiġu hawnhekk u jgħidu li l-mismanagement tal-finanzi tal-gvern huwa kollu tort ta' gvern Laburista ta' qabel l-1987.

Jien ngħidilhom biex ma jdaħkuniex għax il-mismanagement sar meta gvern Nazzjonalista nqata' mir-realta` u m'għarafx isib mezz kif jimmodernizza lill-pajjiż ma sabx mezz u beda jonfoq u jagħti garanziji bankarji fuq self li ried isir u b'hekk beda tiela' d-deficit tal-gvern.

Mr Speaker, ma noqogħdux nitkellmu u niftaħru bi proġetti kapitali li saru għaliex għalkemm huwa sew li sar it-terminal fl-airport, ma naħsibx li huwa sew li l-composting plant għamilniha kif għamilniha u lanqas huwa sew li nbnew l-impjanti żejda.

Jien ngħid li l-ħofra fil-finanzi pubbliċi hija tort ta' mismanagement tal-finanzi tal-gvern, liema mismanagement sar mill-gvern Nazzjonalista b'mod partikolari dak ta' bejn l-1992 u l-1996.

Issa llum ma nistgħux nibqgħu noqogħdu ngħidu li hemm ħofra finanzjarja imma rridu naraw x'se nagħmlu għaliex din hija problema mill-aktar reali - kienet problema fl-1996 minkejja li kien jingħad li hija ħrafa - li jekk m'aħniex se nieħdu ħsiebha se toħolqilna kriżi mill-aktar serja fl- ekonomija ta' pajjiżna.

U meta għandek sitwazzjoni fejn il-pajjiż għandu deficit qawwi ħafna, xi trid tagħmel?

Bażikament għandek tliet affarijiet x'tista' tagħmel u waħda minnhom hija proprju dak li qed tipproponi din il- liġi, jiġifieri li tagħmel taxxi diretti u indiretti - fil-budget li għadda mhux taxxi diretti biss kellna imma anke taxxi indiretti bħal per eżempju l- VAT fuq il-petrol, id-diesel u t-telephone bil-5% - fuq il-poplu u fl- istess ħin tara li t-taxxi li huma dovuti jinġabru.

Ħaġa oħra li l-gvern jista' jagħmel biex inaqqas id-deficit hija li jara kif jista' jnaqqas l- ispiża tiegħu u jdaħħal aktar effiċjenza fil-mod kif jaħdem is-settur pubbliku.

Jekk wieħed iħares lejn dak kollu li sar matul din l-aħħar sena u jħares lejn il-miżuri kollha mħabbra fil-budget jara li m'hemm xejn li jindika li dan il-gvern huwa verament impenjat sabiex b'xi mod iżid l-effiċjenza fl- operat tiegħu.

Kulma nafu s'issa huwa li diversi ministeri qabdu u taw kuntratt lil kumpannija ta' tobba sabiex dawn imorru jduru lin-nies li jirrapportaw "sick".

Dan huwa pass ċkejken ħafna biex wieħed jara li tiżdied l-effiċjenza; hemm ħafna affarijiet oħra x'wieħed jagħmel, pero` jridu jsiru fuq kulħadd.

Aħna nafu li hemm dipartimenti li qegħdin jenforzaw id-dixxiplina, pero` mal-Laburisti biss.

Per eżempju, fid- dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi hemm sezzjoni - qed nirriferi għas- sezzjoni tad-drenaġġ - fejn l-inspectors - li huma magħrufa għall-kulur politiku tagħhom - qegħdin jenforzaw id-dixxiplina biss fuq dawk li ma jaqblux mal-kulur politiku tagħhom filwaqt lil lill-oħrajn iħalluhom jagħmlu li jridu.

Barra minn hekk f'din is-sezzjoni qegħdin jingħataw ħafna transfers vendikattivi politiċi.

Aħna nafu min huma l-uffiċjali u l- engineer li qed jordnaw dawn it-trasferimenti u lil dawn ngħidulhom li l- kontijiet għad iridu jsiru magħhom; m'aħniex se nħalluhielhom għaddejja lixxa.

Safejn naf jien fi 22 xahar ta' gvern Laburista, għallinqas fil- ministeru li kont inkarigat minnu jien, ma ngħatax transfer wieħed vendikattiv, u jien nippretendi li la aħna mxejna b'dak il-mod ħaddieħor ukoll jimxi b'dak il-mod.

Mhux sewwa li qed jingħataw dawn it-transfers vendikattivi u min qed jagħmilhom - u aħna nafu min qed jagħmilhom - meta jkun il-waqt irid jagħti spjegazzjoni għal dak li għamel u jpatti għalih.

Pero` ħalli nkompli nitkellem fuq l-effiċjenza fis-settur pubbliku.

Din il-problema m'hijiex xi ħaġa li qed jiffaċċjaha dan il-gvern biss.

Il- bieraħ waqt li kien qed jitkellem, l-Onor.

Edwin Vassallo irrifera għal din il-problema u għamel riferenza għalija b'mod partikolari, fejn qal li meta jien kont ministru ipprovajt nara kif indaħħal l-effiċjenza u nieħu aktar mir-riżorsi li kien hemm available.

U jien ngħidlu: Dażgur li pprovajna!

Imma ħalli ngħid x'sibna aħna fl-1996 meta dħalna fil-gvern.

Id- dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi kellu dawk imsejħa distretti - jiġifieri units ta' nies f'lokalitajiet imxerrda ma' Malta u Għawdex li jieħdu ħsieb manutenzjoni ta' l-areas pubbliċi f'dik il-lokalita` - li kull wieħed kellu bejn 60 u 100 ruħ u ġieli anke aktar li suppost kienu qed jagħmlu dan it-tip ta' xogħol.

Meta aħna evalwajna kif qed jaħdmu dawn in- nies sibna li distrett li kellu 80 ruħ u aktar biex jagħmel xogħol ta' manutenzjoni fl-aera tiegħu - li bejn wieħed u ieħor tammonta għal one- tenth ta' l-area kollha ta' Malta - kien jingħata xkora cement f'ġimgħa.

Sibna wkoll li dawn il-ħaddiema ma kellhomx għodda biex jaħdmu, lanqas l- iktar għodda essenzjali bħal, per eżempju, pala.

Jien ma nafx kif jista' xi ħadd jippretendi li juża lill-ħaddiem tal-gvern b'mod effiċjenti jekk dan lanqas biss jagħtih l-għodda u l-materjal biex jaħdem.

Fil-fatt waħda mill-ewwel affarijiet li għamilna aħna kienet li rajna li r-rwol ta' dawn in-nies jiġi definit b'mod preċiż u b'hekk stajna nkunu nafu x'tip ta' għodda u materjal kellhom bżonn.

Qabel l-1996 dawn in-nies kienu qegħdin hemmhekk biex xi kultant jibagħtuhom jaqilgħu l-ħaxix għaliex biex jagħmlu dan ma kellhomx bżonn ta' xi għodda partikolari, anke b'idejhom kienu jaqilgħuh.

U hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq xi ħaddiem jew tnejn imma qed nitkellmu fuq mijiet ta' ħaddiema.

Aħna għedna li kien hemm bżonn li dawn in-nies jerġgħu jiġu ntegrati fuq il-proġetti tal-gvern u jien nieħu pjaċir ninnota li parti kbira mill-proġetti li għamel gvern Laburista, kemm dak ta' Buġibba kif ukoll dawk tas-south ta' Malta, saret mill-ħaddiema tal-gvern.

Aħna xtrajnilhom l-għodda u l-materjal u r-riżultati li tawna dawn in-nies kienu tajbin tant li fejn ħadmu huma x-xogħol sar b'mod li ma reġax inqala' filwaqt li fejn ħadem il-kuntrattur kien hemm diversi partijiet li kellhom jinbidlu għaliex ix-xogħol kien inferjuri.

Qed ngħid dan kollu biex nuri li l-gvern m'għandux joqgħod kull darba jwaħħal fin-nies żejda li hemm jaħdmu mal-gvern imma għandu jwaħħal fih innifsu bħala gvern għaliex imissu ħa inizjattiva biex dawn in-nies jagħtihom ix-xogħol mhux iħalluhom ma jagħmlu xejn kif qed jagħmlu bħalissa.

Anzi dan l-aħħar ġie mwaqqaf unit għal ambjent aħjar fejn almenu parti minn dawn in-nies qegħdin inaddfu t- toroq.

Imma ħalli nkompli ngħid x'għamilna aħna biex indaħħlu l-effiċjenza fil-ħaddiema tal-gvern.

Mr Speaker, fejn aħna rajna li kellna nuqqas ta' expertise - nista' ngħid ukoll li kellna diversi foremen u supervisors li kienu ngħataw promotion bla ma jafu kif u mingħajr ebda training - għamilna korsijiet tailor-made.

Għamilna wkoll korsijiet għal middle management u għal health and safety officers, kemm tal-gvern kif ukoll tal-privat, sabiex inħarrġuhom dejjem aktar ħalli xogħolhom jagħmluh dejjem aħjar.

Aħna ridna ndaħħlu l- effiċjenza fis-settur pubbliku u ħdimna biex nagħmlu dan.

Il-gvern Nazzjonalista mhux talli m'hu qed jagħmel xejn talli anke dak li għamilna neħħa, għaliex il-korsijiet li konna bdejna aħna lanqas komplewhom!

Ir- realta` hi li dan il-gvern, minkejja l-ħafna diskors li jgħid hawn ġew, għadu ma semma xejn dwar kif se jżid l-effiċjenza tal-ħaddiema tiegħu, b'mod partikolari ta' dawk industrijali.

Aħna niftakru kemm ingħataw kuntratti ta' tindif ta' dipartimenti tal-gvern u ażjendi parastatali lill- privat fi żmien gvern Nazzjonalista u niftakru wkoll kemm ingħataw kuntratti ta' xogħol ta' hekk imsejjaħ security.

Allura jekk il-gvern qed jgħid li għandu n-nies żejda, u li dawn m'humiex qed jaħdmu b'mod effiċjenti, aħna ma konniex kapaċi nittrejnjaw lil ftit minnhom biex jagħmluh huma dan ix-xogħol?

Kien hemm bżonn inqabbdu lill-ħaddiema tas- settur privat biex jagħmlu dan ix-xogħol?

Imma l-gvern għażel li jieħu t- triq il-faċli; qabbad lill-ħaddiema tal-privat u lin-nies tiegħu ħallihom ma jagħmlu xejn, anzi ħafna drabi għalaq għajn waħda u ħallihom jiskartaw.

Bħala konsegwenza ta' dan kollu, il-gvern ma kienx qed jaħdem b'mod effiċjenti u għalhekk kellu jirrikorri għand il-privat biex dawn jagħmlu x- xogħol li suppost kienu qed jagħmlu l-ħaddiema tal-gvern u b'hekk baqa' dejjem iżid in-nefqa rikorrenti tiegħu stess.

Ftit ilu kellna l-każ tal-Kalaxlokk, fejn kien hemm 420 ħaddiem li għaliex dan il-gvern ma rnexxielux isibilhom xogħol, kif kien qed jipprova jagħmel il-gvern Laburista ta' qabel, ħallihom id-dar għal disa' xhur sħaħ bil-paga għaddejja u mbagħad meta ma setax ikompli jibagħtilhom il-paga, keċċihom kollha 'l barra.

B'dan il-mod se nġibuha l-effiċjenza fil-korpi parastatali u fis-servizz pubbliku!

Fil-verita' waħda mir-raġunijiet għaliex ninsabu f'din is-sitwazzjoni hi n-nuqqas ta' ħeġġa tal-ministri, ta' l-uffiċjali tagħhom u ta' l-uffiċjali li hemm fid-dipartimenti sabiex jaraw li dawn jaħdmu b'mod verament effiċjenti.

Fejn int m'għandekx effiċjenza bilfors li se jkollok it-telf u bilfors li se toħloq id-deficit għaliex ċertu xogħol bilfors irid isir, u jekk ma jagħmluhx in-nies tal- gvern allura jkun irid isir mill-privat u dan ifisser nefqa akbar.

Fl- opinjoni tiegħi l-gvern mhux qed jindirizza din il-problema fundamentali, jiġifieri l-output tal-ħaddiema tas-servizz pubbliku, liema servizz pubbliku jagħmel parti sostanzjali minn nefqa rikorrenti tal-gvern.

Nerġa' ngħid li kemm f'dan il-budget kif ukoll f'din il-liġi li għandna quddiemna llum ma nsibu xejn li b'xi mod il-gvern qed jindirizza l-problema ta' l- ineffiċjenza li għandu fil-ħaddiema tiegħu stess.

Mod ieħor kif tindirizza l-problema ta' l-iżbilanċ fil-finanzi pubbliċi huwa billi tkattar l-attivita` ekonomika fil-pajjiż u b'hekk ikollok aktar dħul f'taxxa.

Imma jekk wieħed iħares lejn il-budget li ġie ppreżentat din is-sena, jara li mkien ma hemm xi tip ta' inizjattiva ġdida sabiex aħna nkunu nistgħu nħajru l-investiment u nkabbru l-ekonomija f'dan il-pajjiż.

Biex inkunu eżatti, l-uniku tentattiv li forsi jista' jiġi interpretat b'dan il-mod - li pero` fl-opinjoni tiegħi m'huwiex se jagħti riżultati - huwa dak li illum għandna f'din il-liġi, jiġifieri t-tnaqqis fuq it-taxxa tal-boll minn 7% għal 5%, kemm għall-Maltin kif ukoll għall-barranin.

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli tinstema'.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi li l-Onor.

Buhagiar ikompli bid-diskors tiegħu.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Charles Buhagiar ikompli bid- diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Mr Speaker, aħna nafu li hemm bżonn li niġġeneraw ċerta attivita` ekonomika malajr, u mod wieħed kif tista' tagħmel dan huwa billi ċċaqlaq l- industrija tal-kostruzzjoni.

F'pajjiżna dejjem hekk kien; jekk tiċċaqlaq l- industrija tal-bini jibda jiċċaqlaq kollox u allura rajna dan it-tentattiv żgħir f'din id-direzzjoni biex appuntu titnaqqas it-taxxa tal-boll.

Imma anke f'din il-ħaġa, il-gvern qed jaqbad l-affarijiet minn saqajhom.

Il- kriżi li hawn fis-suq tal-proprjeta` m'hijiex ġejja mit-taxxa tal-boll u jekk din hijiex 5% jew 7%.

Il-problema kbira li hawn f'dan is-suq ġejja mill-fatt li l-proprjeta` nnifisha hija għolja.

U ngħid li t-tnaqqis fit- taxxa tal-boll m'hijiex se ċċaqlaq is-suq tal-proprjeta` għaliex min se jixtri proprjeta` li qiegħda fil-higher bracket, jiġifieri li taqbeż is- Lm70,000 u t-Lm80,000 u tnaqqaslu 2% fuq it-taxxa tal-boll, fejn ikun se jibqa', filwaqt li min irid jixtri proprjeta` ta' valur aktar baxx, l- ammont li se jiffranka se jkun żgħir wisq biex jagħmillu differenza.

Jiġifieri meta ngħidu li permezz ta' dak li qed nipproponu se nċaqilqu s- suq tal-proprjeta`, naħseb li nkunu sejrin żbaljati.

Gvern Laburista kien fehem li dan is-suq jiġġenera attivita` ekonomika importanti ħafna għal pajjiżna u pprova jara kif jagħmel sabiex isaħħaħ din l-industrija.

Irrid ngħid li minkejja t-tentattivi li għamilna fi 22-il xahar għad hawn anarkija sħiħa f'din l-industrija.

Hija industrija li m'hija regolata xejn fl-ebda sens; il-kompetizzjoni bejn il-kuntratturi m'hijiex regolata, m'hemm l-ebda tip ta' health and safety regulations applikati u l-ebda standard.

Aħna dan għarafnih u għedna li din l-industrija hemm bżonn li tissaħħaħ, timmodernizza ruħha u timxi 'l quddiem biex tkun tista' tiffaċċja l-isfidi kbar li se jkollha fil-futur.

Fil-fatt li għamilna aħna kien li analizzajna s-sitwazzjoni li kienet tinsab fiha din l-industrija, liema sitwazzjoni kif diġa` għedt ma kenitx waħda feliċi, u għedna li hemm bżonn li f'din l-industrija - li tista' tgħid li hija kollha kemm hi tal-privat għaliex il-gvern ftit li xejn li għandu input fiha - noħolqu xi tip ta' forum fejn jiġu ndirizzati l- problemi tagħha.

Pero` biex isir dan, l-ewwel ridna nagħrfu x'kienu l- problemi.

U kien proprju għalhekk li f'dan il-parlament f'Novembru ta' l- 1997 ressaqna liġi li permezz tagħha konna iffurmajna dak li kien magħruf bħala l-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal-bini (BICC).

Dan il- kunsill kellu l-iskop li jġib flimkien l-operaturi kollha ta' din l- industrija; kuntratturi, periti, estate agents, il-planning authority, id- dipartiment ta' l-artijiet, id-dipartiment tax-xogħlijiet tal-gvern, il- GRTU li tirrapreżenta l-kamra tal-kummerċ, l-FOI u diversi operaturi oħra.

Aħna ridna npoġġu lil dawn kollha flimkien sabiex jaraw x'inhuma l-problemi imbagħad wara li jidentifikaw dawn il-problemi, jipproponu s-soluzzjonijiet għalihom.

Il-ħsieb kien li l-BICC ikun il-forum li jwassal il-proposti, li ħafna minnhom isiru mis-settur privat, għal għand il-gvern b'mod uffiċjali.

Fil-fatt dan beda jaħdem imma biex verament il-BICC ikollu suċċess, il- gvern tal-ġurnata jrid iwettaq il-proposti li jsirulu għaliex huwa inutli li jsiru l-proposti imbagħad dawn jibqgħu fuq il-karta, bħalma qed isir issa.

Jien ħadt gost nara li l-BICC, mal-bidla fil-gvern ġiet rikostitwita u bdiet tittieħed ċerta azzjoni.

Huwa importanti għan-nies tal-BICC li din l- industrija timxi 'l quddiem u tiġi modernizzata peress li dawn jaqigħlu l- għajxien tagħhom minnha.

Allura dawn kellhom interess dirett biex iġibu 'l quddiem il-problemi li kellhom, imma li qed jiġri huwa li filwaqt li huma qegħdin jaħdmu u jressqu l-proposti tagħhom lill-BICC, meta dawn jaslu għand il-ministru jieqaf kollox u ma jiġri xejn aktar.

B'dan il-mod qed jiġi defeated l-iskop li għalih twaqqaf il-BICC.

Waħda mid-diffikultajiet li għandna f'dan il-pajjiż u li nisimgħu ħafna dwarha hija l-problema tas- sigurta` fuq il-post tax-xogħol.

Sal-ġimgħa li għaddiet smajna bi tnejn minn nies li kienu fuq construction site, ċeda s-saqaf bihom u waqgħu minn fuq għal isfel.

B'xorti tajba ma kellhomx ġrieħi gravi, imma seta' kellhom.

Għalhekk hemm bżonn li tittieħed azzjoni biex f'din l-industrija jidħlu ċerti kunċetti ta' health and safety, mhux biss fost il-kuntratturi li jimpjegaw lin-nies imma fost in-nies infushom.

Problema oħra li teżisti hija fejn jirrigwarda l-kwalita` tax-xogħol u li teffettwa ħafna x-xogħol li jsir għad-dipartimenti tal-gvern, fejn sal-lum għadha teżisti l-prattika li d-dipartiment tal-kuntratti jagħżel l-irħas offerta li jkollu mingħajr ma jagħti kas l-istandard tax-xogħol li se jsir u jekk il-kuntrattur għandux l-expertise meħtieġa.

Jien niftakar li meta kont ministru kienu jintefgħu tenders għal xogħlijiet fid-dipartiment tax- xogħlijiet pubbliċi mingħand nies li qatt ma kont smajt bihom - qed ngħid hekk għaliex ovvjament jien perit u l-kuntratturi nafhom - u meta darba minnhom kont qabbadt lil min jiċċekkja dwar ċertu kuntrattur li kien tefa' tender sibt li dan l-hekk imsejjaħ kuntrattur mhux talli ma kellux nies jaħdmu miegħu talli anke hu stess kien qed jirreġistra għax-xogħol.

Ovvjament, peress li dan ma kellux l-overheads li kellhom kuntratturi serji, l-offerta tiegħu kienet iktar baxxa minn tagħhom.

Nista' ngħid li minn dakinhar daħħalna l-prassi - fil-fatt jidhirli li għada titħaddem sal- lum - li meta individwu joffri tender għal xogħol tal-gvern irid jissottometti ċertifikat mill-ETC sabiex jgħidilna kemm għandu ħaddiema jaħdmu miegħu ħalli almenu nkunu nafu jekk huwiex serju jew le.

M'hemmx dubju li hemm ħafna affarijiet li wieħed irid jindirizza f'din l- industrija.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn il-mod ta' kif topera din l-industrija jsib li din sal-lum għadha qed topera bl-istess sistema ta' kif bnejna t-tempji; ġebla fuq oħra, u għalhekk naħseb li llum wasal iż- żmien li din tiġi indirizzata.

Peress li kif nafu, ħafna mill-bini tagħna m'huwiex insulat bil-konsegwenza li fix-xitwa jkollna ħafna bard u fis-sajf ikollna ħafna sħana fid-djar tagħna, irridu naraw li nibdew naħsbu iktar f'heating u f'cooling systems.

Hawnhekk ta' min iqanqal ukoll il-punt li ħafna drabi min irid jaħdem f'din l-industrija jista' jagħmel dan mingħajr l-ebda kwalifiki.

Huwa veru li sa ftit żmien ilu kien hawn l-iskola tal-bini, liema skola mbagħad ġiet żarmata minn gvern Nazzjonalista, pero` huwa fatt li, per eżempju, ġeneralment min isir bennej ikun għażel din it-triq minħabba li ma jkunx laħaq livell ta' edukazzjoni għoli biżżejjed biex ikompli jistudja.

Għalhekk huwa jipprova jsib impjieg billi jmur jaħdem ma' bennej li l-ewwel jgħallmu jagħmel it-tajn, imbagħad jgħallmu kif jaqta' ġebla, imbagħad jgħallmu kif iġġorrha, imbagħad jgħallmu kif ipoġġiha, imbagħad kif isir il- lavur u fl-aħħarnett ikun jista' jgħid li sar bennej.

L-istess nistgħu ngħidu għal dawk li jsuqu l-cranes għaliex ħafna drabi missirijiethom, li jkunu jsuqu l-cranes, ikunu għallmuhom dan ix-xogħol minn mindu kellhom xi 12-il sena.

Jien naħseb li ħafna minna huma konxji tal-fatt li f'pajjiżna għandna ħafna mill-cranes misjuqa minn tfal ta' 12, 13 u 14-il sena.

Fi kliem ieħor, f'pajjiżna wieħed ma jistax isuq karozza u mutur qabel ma jagħlaq 18-il sena filwaqt li mbagħad tifel ta' 12-il sena jista' jsuq crane li jkun jiżen xi 20 tunnellata!

Jeħtieġ li llum qabel għada jsir xi tip ta' enforcement fuq din il-ħaġa, anke jekk ikun hemm bżonn li kull min jaħdem f'dan il-qasam ikollu xi tip ta' liċenzja li tingħatalu wara li jkun segwa xi kors ta' taħriġ f'dan ir-rigward.

Jiddispjaċini ngħid li llum ftit li xejn qed naraw serjeta` fl-industrija tal-kostruzzjoni.

Per eżempju, għaliex kuntrattur li jagħmel xogħlu bis-serjeta` u jkollu l- expertise li jkun hemm bżonn qatt ma jirnexxielu jakkwista xi tender?

Għax l-overheads tiegħu ikunu għoljin u jsiru offerti irħas.

F'dan il-pajjiż aħna għadna m'aħniex qed inħaddmu s-sistema li nirreġistraw lill- kuntratturi bil-konsegwenza li l-gvern ma jkunx jaf x'kapaċitajiet għandu kull kuntrattur.

Fil-fatt il-BICC kien twaqqaf proprjament biex jiġu indirizzati dawn it-tip ta' problemi.

Jekk wieħed ikollu jħares lejn in-numru ta' proprjetajiet li qed jinbiegħu jsib li iktar ma qed jgħaddi ż-żmien, il-qasam tal-proprjeta` f'pajjiżna iktar qed tieħu rankatura 'l isfel, u hawn m'iniex qed nirriferi biss għall-propjeta` li tinbiegħ lill-barranin imma anke għal dik li tinbiegħ lill-Maltin.

L-iktar sena li fiha nbiegħet proprjeta` lill- barranin kienet l-1989, fejn kienu inbiegħu 899 proprjeta` lill-barranin, pero` sas-sena l-oħra din iċ-ċifra niżlet għal ftit iktar minn 100, jiġifieri f'għaxar snin il-bejgħ tal-proprjeta` lill-barranin waqa' b'800% jew 900%, u dan ma naħsibx li seħħ minħabba t-taxxa tal-boll.

Min-naħa l- oħra jekk imbagħad naraw kemm inbiegħet proprjeta` lill-Maltin u lill- barranin insibu li filwaqt li fl-1991 din iċ-ċifra kienet tammonta għal 13,131, is-sena li għaddiet din niżlet għal 7,000, jiġifieri f'perijodu ta' tmien snin il-proprjeta` li nxtrat mill-Maltin niżlet bin-nofs u dik tal- barranin niżlet b'900%.

Meta tara dawn l-istatistiċi jkollok tikkonkludi li bilfors hemm xi ħaġa ħażina fis-suq, u din ix-xi ħażina fis-suq malajr tista' tiskopri x'inhi għaliex jekk imbagħad tħares lejn il-valur tal- propjeta` ssib li f'għaxar snin il-valur tela' għal iktar minn tliet darbiet, jiġifieri dik il-proprjeta` li għaxar snin ilu kienet tinbiegħ Lm10,000 illum qed tinbiegħ iktar minn Lm30,000, u b'hekk dan il-fattur wassal biex ħafna nies qagħdu lura milli jixtru xi proprjeta` għaliex ma kenux jaffordjaw jagħmlu dan.

Waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari ta' dalgħodu ġiet diskussa l- possibbilta` li f'pajjiżna niddedikaw iktar art għall-iżvilupp ħalli forsi b'hekk il-prezz tal-proprjeta` ma jibqax tiela', u fil-fatt dwar dan tkellem ukoll ministru partikolari nhar il-Ħadd li għadda.

Imma hawn nistaqsi: Jekk nagħmlu hekk x'naħsbu li se jinżel; il-prezz jew il-valur?

Jien naħseb li jekk irridu verament li l-prezzijiet tal-proprjeta` jiġu kkontrollati għandna noħolqu a rental market.

F'dan il-parlament smajna lil ħafna jgħidu li f'pajjiżna hawn xi 23,000 proprjeta` abbandunati u ma joqgħod fihom ħadd.

Ngħid għalija, jien ma nemminx li għandna daqshekk proprjetajiet abbandunati, pero` m'hemmx dubju li l-ispekulazzjoni li qed issir fil-proprjeta` għandha tiġi kkontrollata billi noħolqu suq ieħor, dak tal-kera.

Mr Speaker, hemm bżonn li kulħadd jifhem illi din il-problema ma tappartjenix lil xi gvern partikolari u għalhekk irridu naraw kif nistgħu nsolvuha lkoll flimkien.

Xi snin ilu kien sar tentattiv żgħir mill-gvern Nazzjonalista biex din il-problema tiġi solvuta, pero` milli jidher dan ma tax il-frott meħtieġ.

Dak li qed jiġri f'dan il-qasam, jiġifieri li minkejja li f'għaxar snin id-demand tal-proprjeta` waqa' bin-nofs u l-bejgħ tal-proprjeta` lill-barranin niżel b'900%, il-valur tal-proprjeta` baqa' tiela', imur kontra kull sens ta' suq ħieles għaliex normalment meta d- demand għall-proprjeta` tonqos, il-valur tal-proprjeta` jinżel ukoll.

Għalhekk iktar u iktar tikber il-ħtieġa li naraw kif nistgħu ntejbu din is- sitwazzjoni unika li teżisti biss f'pajjiżna għaliex inkella iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar se jkollna nies li ma jkunux jaffordjaw jixtru l- proprjeta` tagħhom u iktar se jkollna nies li se jaqgħu fuq il-gvern biex jipprovdilhom fejn joqogħdu.

Ovvjament imbagħad iktar m'hu se jkollok nies jiddependu fuq il-gvern biex ikollhom fejn joqogħdu, iktar se tikber il- ħofra tal-finanzi pubbliċi.

Ta' min jenfasizza wkoll li l-gvern, ikun min ikun, m'għandux jipprova jsolvi din il-problema billi sempliċement iwaddab il-flus lejha, kif il-bieraħ għedt li jagħmel il-gvern Nazzjonalista.

Mr Speaker, il-gvern għandu juża tliet metodi biex jindirizza l-ħofra li għandna fil-finanzi pubbliċi; li jiġbor it-taxxi - xi ħaġa li dan il-gvern qed jagħmel, imma b'mod anti-soċjali - li jkun iktar effiċjenti f'dak li jagħmel u li jistimola iktar l-ekonomija tal-pajjiż ħalli effettivament ikollu iktar x'jintaxxa.

Madanakollu l-gvern preżenti għandu idea oħra ta' kif jista' jinqala minn din il-barriera li għandu fil-finanzi pubbliċi, u din hi li jdaħħal lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt ħafna mill- kelliema tal-gvern, fosthom l-Onor.

Michael Asciak, qed jipprovaw jagħtu l- impressjoni li l-Unjoni se ssolvilna l-problemi finanzjarji kollha ta' pajjiżna, inkluża l-problema tal-ħofra li għandna fil-finanzi pubbliċi.

Issa aħna lkoll nafu li min qed jitkellem b'dan il-mod m'huwiex qed ikun realistiku għaliex dan m'hu minnu xejn.

Imma l-membri tal-gvern qed jipprovaw jikkonvinċu lill-poplu li ġaladarba pajjiżna jidħol fl-Unjoni, jekk kemm-il darba llum għandna problema fit-toroq, l-Unjoni se tibgħatilna Lm100 miljun fis-sena biex nirranġaw it-toroq; jekk kemm-il darba llum għandna ċerti problemi ambjentali, bħalma hija dik tal-Magħtab, l-Unjoni se tibagħtilna l-flus ħalli nirranġawhom; jekk għandna problema fis-sistema tad-drenaġġ u għandna bżonn nibdlu s-sewage treatment plants, l-Unjoni se tibagħtilna l-flus biex nirranġawha; jekk għandna problema ta' qgħad f'pajjiżna, l-Unjoni se tiftħilna l-bibien biex il-ħaddiema kollha li jridu jaħdmu jistgħu jmorru jaħdmu hemmhekk - u dan minkejja li huma għandhom problema ta' qgħad ikbar milli għandna aħna, għax f'pajjiżna għandna 5% unemployment jew ftit aktar u huma għandhom 9% - u nsomma f'kelma waħda l- Unjoni hija s-salvazzjoni ta' pajjiżna.

Issa jekk verament m'hemm xejn x'wieħed jista' jikkritika dwar l-Unjoni, żgur li jista' tikkritika l-fatt li qegħdin inpinġuha bħala s-salvazzjoni tagħna, Sur President.

Hawnhekk ta' min wieħed jgħid li dan il-kliem ġej minn partit li fil- passat tgħidx kemm kien ħareġ jikkritika meta kien hawn politiku ieħor li tkellem bil-mod li qegħdin jitkellmu bih huma llum.

U rrid infakkar ftit fiż-żmien meta l-Perit Mintoff - għaliex dawn jgħidu li ma nsemmuhx fid- diskorsi li nagħmlu imma aħna t-tajjeb ngħiduh - darba ried li lil pajjiżna jintegrah ma' l-Ingilterra - u mhux l-Ingilterra tal-lum imma l- Ingilterra meta kienet għadha imperu, meta kienet aktar b'saħħitha milli hija l-Unjoni llum - u lill-Ingliżi kien qalilhom li aħna rridu nkunu parti minnhom bl-istess drittijiet u bl-istess liġijiet li għandhom huma.

Il- Partit Nazzjonalista dak iż-żmien tgħidx kemm ħareġ jgħid kontra l- integration, u kienu anke qalu li jekk Malta tingħaqad f'unjoni ma' l- Ingilterra konna nispiċċaw kollha protestanti, jidħol id-divorzju u jidħol l-abbort, u fil-fatt kienu nqdew bil-knisja biex bdew kruċjata sħiħa kontra Mintoff u kontra l-Partit Laburista.

Dakinhar dawn qalu li riedu jkunu indipendenti u llum qed jinsew il-kritika kollha li għamlu kontra l- integration ta' pajjiżna ma' super-potenza ta' dak iż-żmien, Sur President.

Issa jriduna li nifformaw parti mill-Unjoni Ewropea u allura aħna bilfors li narawha ftit stramba li fi ftit għexieren ta' snin partit ibiddel l-ideat tiegħu b'dan il-mod - għax filli kontra l-integration u favur l-indipendenza, u f'daqqa waħda qegħdin ngħidu li rridu nkunu parti minn xi ħaġa akbar minna, għaliex m'aħniex kapaċi ngħixu weħidna - bl- iskuża li m'aħniex kapaċi ngħixu weħidna u għandna bżonn big daddy biex iżommilna jdejna biex nimxu fid-dinja moderna u avvanzata tal-lum.

U aħna ngħidulhom: Ejjew ma ndaħkux nies bina u ma noqogħdux ngħidu dawn il- ħmerijiet!

Jiena m'iniex xi espert fil-qasam ta' l-Unjoni - qatt ma għedt li jien espert - pero` nistgħu nirraġunaw ftit b'moħħna fuq ċerti affarijiet u fuq ċerti affarijiet li huma tant ċari għal kulħadd naħseb li naqblu.

Per eżempju, naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li pajjiżna jrid isib niċeċ li fihom irridu ngħixu, u naqblu wkoll li rridu ngħixu mis- servizzi li nagħtu lil ħaddieħor, mit-turiżmu, mix-ship registration, mill- financial services, minn tip ta' manifattura partikolari imma mhux mill- manifattura kollha għaliex bħala pajjiż għandna l-limtazzjonijiet tagħna.

Aħna poplu żgħir b'riżorsi limitati u li l-akbar riżors li għandna huma n- nies u għalhekk hemm bżonn li nużaw in-nies b'mod li jagħtu l-aħjar servizz.

Matul il-mijiet ta' snin li ilu jeżisti dan il-pajjiż dejjem għexna billi tajna servizz lil ħaddieħor, u allura jekk aħna rridu ngħixu b'dan il-mod kif irridu ningħaqdu ma' l-Unjoni li trid iġġib lil kulħadd l- istess?

Jekk aħna rridu ngħixu b'mod li hemm bżonn insibu lil nagħtu servizz li ħaddieħor m'huwiex qed jagħtih, kif irridu ngħixu f'Unjoni li tagħmel lil kulħadd l-istess?

Kif jista' jkun dan!

Jien ma nistax nifhmu dan l-argument.

Jekk ilkoll kemm aħna, Nazzjonalisti u Laburisti, inħarsu lejn ir-rwol tagħna fiċ-ċirkostanzi tagħna bħala pajjiż ċkejken ta' 380,000 ruħ, naraw li aħna dejjem għexna by our wits, bil-makakkerija tagħna, bil- kapaċitajiet tagħna u bis-servizzi li noffru lil ħaddieħor.

Aħna qatt m'għexna fil-mainstream ta' kif isiru l-affarijiet imma issa f'daqqa waħda qed ngħidu li rridu ngħixu fil-mainstream ta' l-Ewropa u rridu nagħmlu kif għamel ħaddieħor, b'riferenza kostanti għall-Irlanda.

Dawn joqogħdu jgħidulna li meta l-Irlanda ingħaqdet ma' l-Unjoni mxiet ħafna 'l quddiem u llum hija waħda minn dawk li l-aktar għandha GDP għoli fl-Ewropa.

Veru dan imma l-Irlanda hija biss parti mill-istorja u rridu naraw il-parti l-oħra.

Jekk nieħdu l-Italja t'isfel naraw li għalkemm it-Taljani ilhom fl-Unjoni aktar milli ilha l-Irlanda, xorta waħda l-istandard of living tagħhom huwa inqas minn tagħna.

(Interruzzjonijiet) Għal xi ħadd tiġi tajba u għal xi ħadd tiġi ħażina!

Aħna dejjem għedna li rridu naraw x'inhu tajjeb għalina bħala pajjiż u dejjem hekk ħarisna lejhom il-problemi tagħna.

Aħna nirraġunaw bil-mod li pajjiżna huwa żgħir, l-uniku riżors li għandna huma n- nies u allura hemm bżonn li ninvestu fihom.

Fost affarijiet oħrajn, fit-22 xahar li domna fil-gvern aħna konna għedna li jekk irridu ninvestu fin-nies irridu ninvestu fl-edukazzjoni, mhux biss fit-teachers u fil-livell terzjarju imma anke fil-faċilitajiet.

U bdejna programm sabiex l-iskejjel ta' l-Istat jiġu upgraded.

Kif jista' xi ħadd jippretendi li tmur tgħallem lill-istudenti fi klassi bi ħġieġ kollu mkisser u bix-xita dieħla mit-twieqi!

Hemm bżonn li wieħed ikollu l- faċilitajiet neċessarji biex jgħallem.

Aħna bdejna mill-affarijiet l-aktar essenzjali u bażiċi.

Jekk inti verament temmen fl-akbar riżors li għandu l- pajjiż, jiġifieri dak uman, inti trid tagħmel ħiltek u tinvesti l-flus fl- edukazzjoni tan-nies tiegħek; tibda mil-livell l-aktar baxx u tibqa' tiela' sal-livell l-aktar għoli.

U dan it-tip ta' training mhux biss trid tagħtih lill-istudenti imma anke lil min qed jirreġistra għax-xogħol u lil min diġa` qed jaħdem, inkluż il-ħaddiema tal-gvern.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House.

Hawn talba għal-leave of House.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Nirringrazzja lill-Kamra talli għoġobha testendili l-ħin għal darba oħra.

Kont qed ngħid li hemm bżonn nagħmlu upgrading ta' l-iskills tan-nies tagħna, u dak huwa li aħna ppruvajna nagħmlu fit-22 xahar li domna fil-gvern.

Ovvjament fi 22 xahar ma tistax tistenna rivoluzzjonijiet f'dan il-qasam għaliex l-upgrading ta' l-iskills u tal-livell ta' schooling u edukazzjoni huwa proġett li jieħu ħafna tul ta' żmien u żgur li ma tistax tagħmlu fi 22 xahar. pero` nistgħu ngħidu li aħna konna bdejna nagħmlu xi ħaġa f'dan ir-rigward.

Aħna nistgħu ngħixu weħidna imma dak li hu tagħna rridu nieħdu ħsiebu aħna.

Ara m'hawnx xi ħadd hawn ġew li jaħseb li għax Malta xi darba se tkun membru fl-Unjoni - jekk tkun - se jiġi xi ħadd jieħu ħsieb dak li hu tagħna.

Għandna ċans!

Lanqas nieħdu ħsieb l-affarijiet tagħna aħna!

Biżżejjed wieħed iħares lejn it-telqa li teżisti f'ċerti naħat tal-pajjiż, l-aktar f'postijiet frekwentati mit-turisti li huma l-ġojjelli tagħna, bħal per eżempju l- monumenti storiċi u arkeoloġiċi li għandna u li bihom lilna jgħarfuna minn ħaddieħor u li saħansitra jiġu t-turisti sabiex iżuruhom.

Imissna nistħu lkoll kemm aħna meta naqraw li "dak" it-tempju waqgħetlu ġebla u t-tempju l- "ieħor" waqgħulu żewġ ġebliet!

Il-hypogeum ilu magħluq ma nafx kemm-il sena issa, bil-proġett dejjem għaddej u qatt ma jitlesta!

Sur President, meta tlajna fil-gvern aħna għedna li bħala pajjiż niddependu ħafna mit-turiżmu, għaliex dik hija l-akbar industrija li għandna f'pajjiżna u m'hemmx bżonn inkunu fl-Unjoni biex inġibu t-turisti.

It-turist jiġi hawn Malta biex jara pajjiżna u aħna ma rridux nagħtu dehra ta' a third world country.

Per eżempju, qabel il-buses biex iwasslu lit-turisti sal-lukanda kien ikollhom jgħaddu mill-għelieqi għaliex lanqas toroq ma kien hemm.

Għalhekk aħna għedna li l-ewwel ħaġa li riedet issir kienet li nibdew nagħmlu upgrading ta' l-areas turistiċi ħalli għallinqas ma nibqgħux nitilfu aktar turisti.

U rrid infakkar hawnhekk li sa l-1996 in-numru ta' turisti kien beda jonqos u kien proprju f'dak iż-żmien li aħna konna waqqafna n-numru milli jkompli nieżel - donnu li dawn l-affarijiet malajr jintesew - u konna erġajna bdejna ndawru r-rotta u għall-grazzja t'Alla bqajna dejjem intellgħu 'l fuq in-numru ta' turisti li jiġu jżuruna.

Komplejna imbagħad nagħmlu upgrading tal-pajjiż kollu u dan mhux biss għat-turisti imma anke għalina l-Maltin.

Ma ridniex nagħmlu kif qed isir issa - għax ġej Romano Prodi hawn, allura nnaddfu t-toroq kollha minn fejn se jgħaddi u nagħtuhom laqgħa żebgħa wkoll jekk hemm bżonn! - u ma jiġix il- Ministru Zammit Dimech u jgħidilna mhux veru li t-tindif qed isir għall- wiċċ ill-President tal-Kummissjoni Ewropea għaliex ngħidlu li anke pjanti ta' minn fejn se jgħaddi Prodi tawhom lill-ħaddiema biex żgur ma jimmissjaw l-ebda triq li se jgħaddi minnha!

Il-Partit Nazzjonalista qed jirraġuna bil-mod li la l-Unjoni hija s- salvazzjoni ta' dan il-pajjiż, allura lil Prodi kważi qegħdin iqisuh divin u għalhekk forsi jittrattawh b'dan il-mod.

Kemm jista' jkollok laqiżmu aktar minn hekk, li jkollok gvern ta' pajjiż sovran li għaliex ikun ġej Prodi noqogħdu nnaddfu t-toroq is-Sibt u l-Ħadd u matul il-lejl ukoll?

Dan huwa laqiżmu politku fil-konfront ta' l-Unjoni, biex nuru kemm aħna sbieħ u bravi.

Mhux aħjar lil Prodi ngħadduh mit-toroq imkissrin li għandna f'pajjiżna u nitolbuh jagħtina l-flus, forsi nirranġawhom, minflok immorru nirranġawlu t-toroq minn fejn se jgħaddi?

Dan mhuwiex aġir ta' pajjiż li jgħid li huwa sovran.

Sur President, hemm bżonn li dan il-pajjiż nimmodernizzawh u hemm bżonn li nsibu s-soluzzjoni kif nimmodernizzawh.

Iżda s-soluzzjoni m'hijiex li nkunu parti mill-Unjoni.

Aħna għandna s- soluzzjonijiet ta' kif nimmodernizzaw il-pajjiż mingħajr ma nkunu parti mill-Unjoni.

Dażgur li għandna!

U fil-ftit xhur li għamilna fil-gvern konna diġa' bdejna nattwawhom.

Per eżempju, aħna rajna li t-turiżmu beda jżid f'dan il-pajjiż u fost it- tip ta' turiżmu li beda jżid kellna dawk li jiġu bil-cruise liners, u allura aħna rajna li ma jistax ikun li jiżdied dan it-tip ta' turiżmu meta lanqas biss għandna terminal fejn il-passiġġieri jistgħu jinżlu.

Għedna li hemm bżonn noħolqu terminal għal dawn it-turisti li jżuruna hawn Malta imma m'għamilniex kif kien jagħmel gvern Nazzjonalista, jiġifieri li jaqbad jonfoq xi Lm20 miljun u jarmi l-flus il-baħar.

Aħna għedna li konna ninsabu f'sitwazzjoni fejn il-gvern kellu ħofra finanzjarja kbira u ma setax jaffordja li jagħmel dan it-terminal, allavolja l-pajjiż kellu bżonnu, u allura ssuġġerejna li ssir joint venture bejn il-privat u l- gvern, bil-gvern jipprovdi l-art u din tiġi leased lill-privat biex dan ikun jista' jagħmel ix-xogħol fuqha.

B'hekk il-pajjiż kien ikollu l-cruise liner terminal tiegħu mingħajr ma l-gvern joħroġ il-flus, anzi jkun qed idaħħal tal-lease mingħand il-privat.

Ma jfissirx li għaliex il-gvern ma jkollux flus biex jagħmel ix-xogħol hu, ix-xogħol jibqa' ma jsirx imma trid issib mod kif tagħmel ix-xogħol u ma toħroġx flus mill-but.

U aħna dehrilna li dak kien il-mod kif seta' jsir dan.

Ridna nagħmlu wkoll proġetti oħrajn li kienu jinkludu l-proġett tal- Kottonera.

Il-Malta maritime authority qalet li kien hemm domanda għal yacht marina oħra f'dan il-pajjiż u biex aħna nolqtu żewġ għasafar b'ġebla waħda rajna kif għamilna biex inlaqqgħu flimkien bini storiku li kien qiegħed jaqa' biċċiet litteralment, mal-creek tal-Kottonera, li hija fost l- aqwa mill-postijiet fejn tista' ssir marina, u għedna li nistgħu nagħmlu marina hemmhekk pero` bil-patt li min jagħmilha jieħu ħsieb dak il-bini storiku.

(Interruzzjonijiet) X'ġara wara hija kwestjoni oħra.

Li nista' ngħid żgur hu li l-proġett kif qed jipproponih gvern Nazzjonalista m'huwiex vijabbli għaliex s'issa għadu ma sar xejn.

L-istess jista' jingħad għal proġetti oħrajn li ridna nagħmlu, bħal dak ta' Bieb il-Belt.

Jiġifieri jeżistu metodi ta' kif wieħed jista' jimmodernizza u jġib pajjiżi 'l quddiem pajjiżu mingħajr il-bżonn li jidħol fl-Unjoni.

Issa jien ma rridx niġi interpretat li aħna kontra l-Unjoni, xejn minn dan, Sur President.

Aħna rridu li jkollna relazzjonijiet mill-aktar viċini ma' l-Unjoni għaliex dak huwa trading block kbir ħafna, niddependu ħafna minnu u hemm bżonn li nkunu viċini tiegħu, pero` ma jagħmilx sens li biex inkunu viċin tiegħu rridu nkunu membri sħaħ ta' l-Unjoni.

Tan-naħa l-oħra jgħidulna li jekk m'aħniex se nkunu membri sħaħ ta' l-Unjoni m'aħna se jkollna l-ebda say fuq dak li jsir, imma jiena nistaqsi: Jekk Malta tidħol fl-Unjoni, meta nafu li qed isiru diskussjonijiet interni sabiex joħolqu sistema biex pajjiżi żgħar bħal Malta ma jkollhomx l-istess say li għandhom pajjiżi kbar, bħall-Italja, il-Ġermanja, l-Ingilterra u Franza, x'say se jkollna?

Nafu aħna jekk humiex se jagħtuna commissioner lilna?

M'humiex se jagħtuna, le mela allura x'say se jkollna?

Xejn!

Allura jekk nibqgħu barra mhux se jkollna say u jekk inkunu ġewwa mhux se jkollna say lanqas!

Mela nibqgħu barra ħalli ma jkollniex obbligazzjonijiet imposti fuqna!

Naturalment m'iniex xi espert fuq l-Unjoni - qed nitkellem kif jitkellmu n- nies tat-triq fuq din il-kwestjoni - pero` ma nistax nara għalfejn għandna npinġu l-Unjoni bħala s-salvazzjoni tagħna.

Is-salvazzjoni tagħna huwa aħna, il-poplu Malti u l-mexxejja tiegħu, li lil dan il-pajjiż iridu jarawh miexi b'għaqal.

Hemm bżonn li niffokaw aktar fuq il-problemi li għandna u ma noqogħdux nistennew lill-Unjoni issolvihomlna - l-Unjoni qatt ma solviet il-problemi ta' ħadd - għax għalkemm tista' tgħinna u turina t-triq, finalment ir-rieda politika trid tiġi minna.

U wisq nibża' li dan il-gvern m'għandux ir-rieda politika biex isolvi l-problemi tiegħu, la l-problema tal-ħofra li qegħdin nitkellmu fuqha u l-ebda problema urġenti oħra li għandna.

Għalhekk, Sur President, jien nagħlaq dan id-diskors tiegħi billi nagħmel appell lill-gvern biex minflok joqgħod jinħela f'ħafna diskorsi sbieħ u jagħmel l-almu tiegħu biex jintgħoġob ma' ta' l-Unjoni, jiffoka fuq il-problemi li għandna ħalli flimkien issibu soluzzjonijiet għalihom ħalli lil dan il-pajjiż inġibuh 'il quddiem.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, smajt b'attenzjoni kbira lill-kollega tiegħi l-Onor.

Charles Buhagiar, li tkellem b'mod kalm, down to earth ħafna, mingħajr retorika u mingħajr logħob għall-gallerija.

Iva, illum b'mod raġonevoli ħafna dwar is-sitwazzjoni ta' pajjiżna.

Sfortunatament m'huwiex kuljum li f'dan il-parlament ikollna okkażjoni li nisimgħu diskorsi serji bħalma smajna dalgħodu u jiena ċerta li min kien qed jisma' qal li: Iva, dawn huma affarijiet li qegħdin ngħixuhom.

Jien naħseb li huwa d-dmir tagħna lkoll hawn ġew li nitkellmu fuq dawn l-affarijiet kif qegħdin jiġru bħalissa.

Fil-fatt anke jien xtaqt nagħmel xi osservazzjonijiet fuq is-sitwazzjoni politika biex inwassal ukoll dak li qegħdin jgħidu n-nies li lilhom aħna qegħdin nirrappreżentaw f'dan il- parlament.

Aħna hawnhekk ma niġux nitkellmu għalina imma niġu biex inwasslu l-vuċi tan-nies li qegħdin nirrappreżentaw.

Sur President, nistgħu ngħidu li qegħdin ngħixu taħt gvern li biex jikseb l-għan politiku tiegħu qiegħed jinjora lill-poplu u qiegħed jinjora l- ħteġijiet reali tal-Maltin u l-Għawdxin.

Naturalment gvern li għandu mandat mill-poplu biex imexxih m'għandux jiġi mxekkel milli jagħmel id- dover tiegħu.

Ngħid ukoll li m'huwiex id-dmir ta' l-oppożizzjoni li tfixkel dan ix-xogħol imma dmirha hu li tagħmel kritika kostruttiva.

Naturalment ix-xogħol tagħna huwa wkoll li noqogħdu bħal seqer fuq il-gvern sabiex iċ-ċittadin kemm jista' jkun jieħu l-aħjar deal.

Pero` nistgħu ngħidu li qegħdin naraw li l-gvern Nazzjonalista qiegħed imur b'mod mgħaġġel 'il hinn mil-limiti tal-prudenza u tas-sens komun, u ngħid għaliex.

Qegħdin ninnotaw li l-gvern donnu qiegħed jinsa li għalkemm fit- teorija l-affarijiet jista' jagħmilhom waħdu, minħabba l-maġġoranza li jgawdi, fil-prattika ma jistax jagħmel dan mingħajr ma jkollu l-appoġġ tal- poplu.

Jien nifhem li l-gvern irid jagħmel il-bidliet meħtieġa biex jersaq aktar lejn sħubija fl-Unjoni, iżda min-naħa l-oħra ma nifhimx l-attitudni tal-gvern li donnu lest li jgħarraq lilu nnifsu sa ma jasal biex jilħaq dan il-għan.

Nosservaw li fix-xogħol li qed jagħmel, il-gvern aktar qiegħed iqis kif se jwieġeb għat-talbiet ta' l-Unjoni u donnu li fir-relazzjoni ta' bejn Malta u l-Unjoni qed iħalli lill-poplu barra.

Fil-ħeġġa li għandu biex imexxi 'l quddiem ir-relazzjoni ma' l-Unjoni, l-aktar parti importanti, jiġifieri n-nies, dawk li se jgawdu jew ibatu mid-deċiżjonijiet li se jieħu dan il-gvern, qegħdin jitħallew barra.

U mhux biss il-poplu in ġenerali qed jitħalla barra imma anke aħna bħala oppożizzjoni.

Il-kritika u dak li ngħidu aħna f'dan il-parlament jew f'fora oħrajn, il-gvern donnu m'huwiex jagħti kasna.

Biex nagħti eżempju ta' kemm il-gvern m'hu qed jagħti kas ħadd u qed jibqa' għaddej bir-ras f'dak li jrid jagħmel, insemmi ż-żjara li għamel fostna l-ġimgħa l-oħra l-Prim Ministru tas-Slovenja fejn fil-ftit ħin li ngħatajna sabiex nitkellmu miegħu, waħda mill-affarijiet li qal kienet li aħna għażilna t-triq ta' l-Unjoni għaliex m'għandniex alternattiva aħjar, jew biex nuża l-kliem tiegħu eżatt "because we have no better alternative".

Preokkupazzjoni oħra li wera l-istess Prim Ministru Sloven kienet rigward il-mod mgħaġġel biex il-liġijiet isiru konformi ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea, u b'nofs daħka qal li dan ma tantx jarah mod demokratiku ta' kif isiru l-affarijiet u qal li jiddispjaċiħ ħafna li mhux qed ikollhom iċ-ċans li jixtarru u jiddiġerixxu dawn il-liġijiet, għax uħud minnhom lanqas biss se jiġu quddiem il-parlament.

L-istess Prim Ministru Sloven wera wkoll il- biża' tiegħu li ladarba jkunu parti mill-Unjoni, barranin se jkunu liberament jistgħu jixtru partijiet minn arthom u qal li din hija xi ħaġa li tippreokkupah ħafna.

U jekk il-Prim Ministru Sloven qed juri l- preokkupazzjoni tiegħu dwar barranin li jistgħu jixtru parti mill-art ta' pajjiżu, kemm aktar għandna għalxiex ninkwetaw aħna li artna hija ferm u ferm aktar limitata.

Jien laqatni ħafna l-mod sinċier li tkellem bih għax qal ħafna mill-affarijiet li ngħidu aħna, u li għaliex ngħiduhom niġu kkritikati li ma nafu xejn fuq l-Ewropa u li ma nifhmux.

Issa għandna kap ta' gvern ta' pajjiż li se jidħol fl-Unjoni li hu stess semma l-problemi reali u d-diffikultajiet li jara.

Huwa importanti li wieħed jara l- esperjenzi li jkunu għaddew jew qed jgħaddu minnhom pajjiżi oħra, sabiex in-nies ikunu tassew informati bl-aktar mod sempliċi u ċar, u mhux bil- ħafna dokumenti li nafu li huma l-ftit li joqogħdu jifluhom biex jaraw il- konsegwenzi ta' dak li nkunu deħlin għalih.

Sur President, jien għamilt dan il-parentasi dwar x'qal il-Prim Ministru Sloven sabiex nuri li jekk m'aħniex se nitkellmu bis-serjeta` fuq il-goal li għandu dan il-gvern, se nkunu qed nidħku bin-nies.

Hija biss l- oppożizzjoni li qed issemmi dawn l-affarijiet u minflok ma l-gvern jieqaf u jiddiskutihom b'mod ċivili, qed jibqa' għaddej jgħidilna li qed ninkwetaw għalxejn, qed nivvintaw u qed inxewxu lin-nies.

Il-gvern m'huwa qed jara xejn importanti jew ta' bżonn ħlief dak li jrid jagħmel hu biex jilħaq l- iskop tiegħu.

Mhux biss m'huwiex qed jagħti kas u qed iwarrab dak li mhux fl-interess tiegħu iżda, kif diġa` urejt, dan il-gvern qed jidħak b'kulmin qed isemmi dawn l-affarijiet.

Il-gvern qed jinjora dejjem iżjed il- bżonnijiet vera tan-nies u qed jagħmel taxxi bl-addoċċ mingħajr ma jqis in- natura tal-ħteġijiet li jeżistu f'bosta oqsma tal-ħajja tal-poplu tagħna.

Huwa qed jiffoka bil-qawwa fuq dan l-għan aħħari tiegħu u qed jagħmel dan mingħajr ma jħares la fil-ġnub u lanqas warajh iżda għaddej bir-ras sabiex dawk id-dnubiet li saru fil-pajjiż tul dawn l-aħħar snin - l-aktar mill- 1992 'il hawn - insolvuhom f'sena waħda mingħajr m'hu qed jirrealizza li jekk jibqa' miexi waħdu b'dan il-mod, jista' jiġri li meta jħares lura ma jsib lil ħadd warajh.

Biex forsi nkun aktar realistika ngħid li forsi jkun għad baqa' dawk il-ftit fidili li anke jekk tpoġġihom rashom 'l isfel u saqajhom 'il fuq xorta jibqgħu warajh.

Sur President, filwaqt li l-Prim Ministru u l-ministri tiegħu qed isusu fuq il-miri tagħhom, m'humiex qegħdin jagħtu kas il-ħteġijiet tan-nies li aħna qed nirrapreżentaw.

Aħna ma niġux hawn sempliċement biex inkunu semmajna leħinna imma sabiex nirriflettu l-ħteġijiet tan-nies li nirrapreżentaw.

Hemm ħafna oqsma fejn fihom il-gvern qiegħed jikkawża tbatija lill-poplu - naturalment hawnhekk ma nistax noqgħod nidħol fihom - u se nagħti biss żewġ eżempji proprju mill-ġurnali tal-lum.

Il-Ministru Dalli kien ħa għalih meta waqt dibattitu konna għednilu li huwa faċli li taqbad u tintaxxa, għaliex qal li l-fatt li tintaxxa huwa xi ħaġa tad- dwejjaq.

Huwa veru li żżid it-taxxi hija xi ħaġa tad-dwejjaq imma xorta ma tistax tinnega li huwa aktar faċli milli tipprova żżid id-dħul billi ġġib aktar investiment lejn il-pajjiż.

U min irid jaħdem b'mod serju hekk irid jaħdem.

Illum fuq il-front page ta' "The Times" qrajna li Malta qed titlef ħafna mill-investiment tagħha u ntqal liŻ

"Malta is experiencing a drain of foreign direct investment at the very time it needs it most".

Mr Speaker, imbagħad għandna lill-president tal-Malta Employers Association, is-Sur Victor Scicluna, li qal li:

"The threat of labour-intensive production units migrating from Malta to a more hospitable environment was now materialising".

Dawn huma affarijiet li l-oppożizzjoni ilha tgħid, saħansitra sal-ġimgħa l- oħra meta konna qed niddibattu il-liġi fuq it-taxxa tas-sisa tas-sigaretti u għedna li l-gvern jista' ma tintaxxax daqshekk u minflok jaħdem aktar fuq l-investiment.

Issa qed naraw li l-investiment qed jitlaq minn xtutna u jmur fejn hemm kondizzjonijiet aħjar.

L-MEA qed tkompli tgħid li:

"Particular firms are in the process of reducing and not increasing their investments".

Rigward il-kwestjoni ta' l-Unjoni Ewropea imbagħad dawn qed jgħidu li:

"Certain EU directives in the field of employment and labour laws which set up stringent targets can only aggravate the situation in the short term."

Dawn huma affarijiet li sakemm konna qed ngħiduhom aħna, bl-arroganza kollha li għandu - forsi għaliex għandu maġġoranza ta' ħames siġġijiet - il- gvern ma kienx qed jagħti kasna u kien jgħid li aħna qed niġu hawnhekk biex nopponu, biex nilagħbu għall-gallarija u biex inkunu għedna xi ħaġa.

Issa li għandu lill-MEA qed tgħid l-istess affarijiet, nispera li l-gvern jibda jinkwieta xi ftit.

Il-gazzetta l-oħra li rriferejt għaliha aktar kmieni hija "In-Nazzjon", li qiegħda tirrapporta fuq mozzjoni tas-CMTU u qed tgħid li:

"Mozzjoni oħra li għaddiet unanimament kienet dik dwar il-ħolqien tax- xogħol.

Is-CMTU hi mħassba dwar l-għadd ta' ħaddiema bla xogħol u dan il-kungress iġedded il-proposta tas-CMTU biex il-partijiet soċjali kollha jistudjaw flimkien mezzi biex joħolqu opportunatijiet ġodda ħalli jkollhom xogħol biżżejjed".

Issa aħna lkoll nafu kemm ilna nisimgħu logħob bil-figuri u li jaqtgħu lin- nies minn fuq ir-reġistru biex in-numru ta' nies li ma jaħdmux ma jidhirx li kulma jmur qed jiżdied u llum għandna lis-CMTU li qiegħda turi t-tħassib tagħha dwar l-għadd ta' ħaddiema bla xogħol.

Nerġa' ngħid li l-oppożizzjoni Laburista ilha minn Settembru ta' l-1988 turi t-tħassib tagħha fuq din il- kwestjoni u dan għaliex aħna ta' kuljum nitkellmu man-nies.

Jien nista' ngħid li l-akbar problema li nsib jien bħala deputat hija biex nipprova ngħin lil dawk il-kostitwenti li jiġu għandi jitolbuni ngħinhom isibu x- xogħol.

Jien ċert li kull deputat f'din il-Kamra jaf fuqhiex qed nitkellem, u għalhekk meta nitkellmu kif nitkellmu nkunu qed nagħmlu hekk mill- esperjenza li ngħaddu minnha ta' kuljum.

Għalkemm l-istatistika tal-qgħad qatt ma tkun tajba għaliex ikun fiha ħafna qtugħ, aħna ħdimniha u nafu l- qagħda verament x'inhi u għalhekk ninkwetaw fuq is-sitwazzjoni tax-xogħol f'dan il-pajjiż.

Imma apparti dan kollu, issa għandna lis-CMTU li qed titkellem dwar l-għadd ta' ħaddiema bla xogħol li kulma jmur dejjem qed jiżdied.

Allura issa lanqas se nagħtu kas ta' x'inhuma jgħidu s-CMTU, il- MEA u l-barranin?

Allura l-gvern biss dejjem għandu raġun?

Possibbli li dawn in-nies kollha mġienen?

Il-gvern mhux lilna, lis-CMTU u lill-għaqdiet kollha li qed jitkellmu qed jinjora, imma qed jinjora dejjem iżjed il-bżonnijiet vera tan-nies billi qed jagħmel taxxi bl-addoċċ - kif qed naraw minn din il-liġi - mingħajr ma jqis in-natura tal-ħteġijiet li jeżistu f'bosta oqsma tal-ħajja Maltija.

Nistgħu ngħidu li l-gvern donnu ttarrax għal dak li qed jgħid kulħadd u qed jieħdu l-attitudni li jħalluna nitkellmu u ma jagħtux kasna bħal meta persuna, biex tilħaq skop ta' moħħha, tkun għamja għall-affarijiet li ma jgħinuhiex tilħaq dan l-iskop u għaldaqstant titlef mill-ġudizzju rraġunat tagħha.

Għax meta persuna tiffissa fuq xi ħaġa u tinsa u ma tagħtix kas dak kollu li qed jgħidulha ta' madwarha u tibda taħseb li dak li qed tgħid hi biss huwa tajjeb, allura tibda titlef mill-ġudizzju rraġunat tagħha.

Fil- winding-up speech għal-liġi ta' qabel din, il-ministru tal-finanzi ttrattana qisna stupidi, li ma nifhmux fl-argumenti u li allura ma nistgħux niddibattu miegħu għaliex dak li jgħid hu biss huwa veru u l-fatti hu biss jafhom.

Biex nagħti eżempju tal-mod li bih qed niġu ttrattati f'dan il-parlament insemmi każ tiegħi personali fejn għaliex, waqt li kont qed nitkellem fuq kemm għoliet il-ħajja, tajt il-figura ta' l-average rate of inflation ta' kemm ilu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista u l-ministru iddeċieda li jikkwota l-monthly rate of inflation għax-xahar ta' Diċembru li għadda u ovvjament iż-żewġ figuri ma qablux, il-Ministru Dalli qalilna li dan il- parlament ġibnih parlament tat-titotla.

Jiġifieri minflok ma l-ministru qal li konna qed nitkellmu fuq żewġ affarijiet differenti, qal li aħna niġu hawnhekk u nisparaw il-figuri qisna parlament tat-titotla.

Dan huwa eżempju ċar ta' kemm l-arroganza telgħet għal ras il-gvern u ta' kemm tilef ir-raġuni.

Li kieku l-Ministru Dalli ried jitkellem bis-serjeta` kien jgħid li jien kont qed nagħti l-average rate of inflation fuq span ta' madwar sena u nofs, meta hu kien qed jagħti l-monthly rate of inflation għal Diċembru, imbagħad iħalli lin-nies jiddeċiedu huma.

U dwar l-għoli tal- ħajja n-nies ma jiddeċedux bil-monthly rate jew bl-average rate imma b'kemm għandhom flus fil-but.

Imma għal min irid joqgħod jaħdimha bir-rati għandu jkollu l-figuri ċari u m'huwiex sewwa li jiġi hawnhekk il-ministru u jipprova jirredikolana u jgħidilna li nisparaw il-figuri bl-addoċċ.

Dawn huma fatti imma sadanittant il-ministru qed jipprova jqarraq billi jagħti l- impressjoni li aħna niġu hawnhekk biex ngħaddu ż-żmien.

Donnu dak li ngħidu aħna sar ma jgħoddx u l-ħteġijiet tan-nies saru bla siwi għaliex jaħsbu li dan se jtellifhom mill-għan aħħari tagħhom.

Mr Speaker, tajjeb li niffokaw fuq ir-realta` li qed ngħixu illum.

Illum qed naraw il-problema tiżviluppa u qed naraw il-poplu jipprova jlaħħaq mal- ħajja b'paga mnaqqsa u b'żieda fit-taxxi u naturalment b'aktar tbatija.

Il- poplu dejjem qed iħossu aktar impotenti meta quddiem gvern li għandu dan l- għan politiku li jrid jilħaq qed jiġi mġiegħel iħossu żgħir wisq biex jingħata widen.

U meta ngħid il-"poplu" inkun qed nirriferi anke għalina, aħna li qegħdin nirrapreżentaw lill-poplu u li kull darba li nitkellmu l- gvern jipprova jċekken dak li nkunu qed ngħidu.

Għaldaqstant qegħdin naraw gvern li qed jinjora t-tbatijiet li qed jgħaddu minnhom in-nies, saħansitra jidħak bil-preokkupazzjonijiet tagħna, iwarrab u jwaqqa' għaċ-ċajt l- interessi veri tal-poplu, basta jilħaq l-iskop politiku tiegħu u ma jimpurtaħx mill-problemi l-oħra.

Għandna unions li qed jagħmlu t-talbiet tagħhom, għandna ħaddiema membri tal-unions u oħrajn li m'humiex membri li issa qed jirrealizzaw l-impatt ta' dan il-budget.

Nistgħu ngħidu li forsi sa l-aħħar tas-sena l-oħra dak li konna qed ngħidu dwar l-effetti tal-budget dak iż-żmien seta' jinstema' b'mod imbiegħed, għar-raġuni li l-effetti kienu għandhom ma bdewx jinħassu.

Imma issa nistgħu ngħidu li mxejna mit-teorija għall-prattika għaliex ħafna huma dawk li qed iħossu l-effetti tal-budget u ħadd m'għandu bżonn argumenti u spjegazzjoni biex jifhem ir-realta` ta' kif se jintlaqat.

M'hemmx għalfejn noqogħdu nispjegaw u nargumentaw għaliex issa kulħadd qed iħoss l-effetti, biżżejjed wieħed imur isarraf iċ-cheque tal-paga biex jinduna li qed idaħħal inqas filwaqt li qed ikollu jħallas aktar.

U mhux billi noqogħdu ngħidu dawk ta' taħt il-Lm5,000 u dawk ta' fuq il-Lm5,000; il-petrol u l-affarijiet l-oħrajn kollha li għolew kulħadd irid iħallas għalihom u mhux biss min jaqla' aktar minn Lm5,000.

L-istess nistgħu ngħidu għall-pensjonanti; kulma jridu jagħmlu biex jaraw kif ġew affettwati huwa li jmorru jsarrfu ċ-cheque tal-pensjoni tagħhom - m'għandhomx għalfejn joqogħdu jaqraw rapporti u jisimgħu argumenti - u jaraw kif minn dawk il- flus se jkollhom iħallsu għal aktar affarijiet.

Din hija r-realta` u ma naħsibx li hemm xi ħadd li jista' jgiddibha għaliex ilkoll kemm aħna qegħdin ngħaddu minnha.

Mr Speaker, għandna gvern li filwaqt li wiegħed li se jġib ġid, fiduċja u direzzjoni, u anke kien jgħid li d-deficit kien ħrafa vvintata mill- gvern Laburista ta' dak iż-żmien - u bilfors kellu jgħid hekk għaliex inkella ma setax jiġġustifika l-wegħdiet kollha li għamel qabel l-elezzjoni - illum in-nies qed jitolbu li dawn il-wegħdiet jissarrfu.

Kif jgħidu l- Ingliżi, the chickens are coming home to roost.

Niftakru kemm dawn għamlu akkużi li l-gvern Laburista kien tilef il-kuxjenza soċjali, li ma kkalkulax l-impatt soċjali tal-proposti tiegħu, li l-ewwel kellu jiddiskuti l-miżuri tal-budget mas-social partners, li kien qed ikun arroganti u rasu iebsa mal- unions tal-ħaddiema u li ma kienx sensittiv għall-bżonnijiet ta' dawk li għandhom bżonn il-protezzjoni soċjali.

Dawn l-akkużi konna nisimgħuhom inqas minn sentejn illum imma issa r-rota donnha daret.

Min janalizza mingħajr partiġġjaniżmu u b'mod oġġettiv il-budget ta' l-1998 u dak tas- sena 2000, żgur li jasal għall-konklużjoni li dak ta' l-1998 kien budget artab komparat ma' dak ta' din is-sena.

Per eżempju, fil-budget għall-1998 l-aktar li kien sar kjass kien fuq ir-rati tad-dawl u l-ilma.

Issa jekk titkellem man-nies illum jgħidulek li m'hemmx differenza bejn ir-rati proposti dakinhar u r-rati li qed niġu ċċarġjati bihom illum, anzi hemm każi fejn dawn huma ogħla minkejja dak li kien qal l-Onor.

Josef Bonnici - dan qiegħed on record - li r-rati kienu se jmorru lua għal dawk li kienu fl-1996.

Kien sar kjass ukoll mill-Onor.

Fenech Adami dwar it-taxxi l-oħra introdotti fil-budget għall-1998 u lkoll niftakru l-għagħa li kien hawn, imma issa dawn mhux talli ħallewhom talli komplew għollewhom u magħhom illum għandna ż-żieda fl-income tax u fil- bolla, il-VAT fuq it-telephone, il-petrol u d-diesel, iż-żieda fuq il-ħobż u affarijiet oħra.

Min irid ikun oġġettiv, realistiku u saqajh ma' l-art jgħid li dawn l-affarijiet li kienu jingħadu fi żmien gvern Laburista ma kenux ħlief opportuniżmu politiku.

Il-verita' hi li llum dan il-gvern jew ħalla l-affarijiet kif kienu jew żiedhom aktar minn hekk.

Jiġifieri l- akkużi dwar nuqqas ta' kuxjenza soċjali, li ma kkalkulajniex l-impatt soċjali tal-proposti tagħna, li ma ddiskutejniex mas-social partners, li konna qed inkunu rasna iebsa mal-unions u li konna qed inkunu insensittivi għall-bżonnijiet ta' dawk li għandhom il-protezzjoni soċjali, kollha nistgħu nitfgħuhom lura lejn dan il-gvern, bid-differenza li din id-darba dawn il-claims nistgħu nagħmluhom bis-serjeta` għaliex il-budget għal din is-sena huwa ħafna aktar iebes minn dak li għamel gvern Laburista fl-1998.

Imbagħad fil-konfront tar-rabja u l-frustrazzjoni tan-nies li daħku bihom naraw lill-Prim Ministru u lill-ministru tal-finanzi jibqgħu kalmi!

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

KARMENU VELLA: Nipproponi li l-Onor.

Dalli tkompli bid-diskors tagħha.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Dalli tkompli bid-diskors tagħha.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

HELENA DALLI: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Mr Speaker, kont qed ngħid li fil-konfront ta' dan kollu l-Prim Ministru u l-ministru tal-finanzi jibqgħu qisu m'hu qed jiġri xejn.

U mhux talli hekk, talli biex isalvaw wiċċhom qed ikomplu jivvintaw, u nagħti xi eżempji ta' dan.

Dawn qed jgħidulna li qed jieħdu ċerti miżuri minħabba l-problema tad-deficit, pero` qed jgħidu li d-deficit huwa riżultat dirett ta' l-eluf ta' nies li l-gvern Laburista daħħal jaħdmu fis-servizz pubbliku qabel l- elezzjoni ta' l-1987.

Bħallikieku għaxar snin ma kenux biżżejjed biex kieku riedu jikkoreġu din il-problema!

Allura jekk inhu hekk, dan ifisser li problema ta' l-1987 bqajna nkaxkruha sas-sena 2000.

Dan kollu huwa gideb għaliex li kieku l-problema vera kienet li żdiedu n-nies mal-gvern, allura kif wieħed jispjega l-fatt li huma komplew idaħħlu n-nies mas- servizz pubbliku?

Jew qed ngħidu li għandna problema jew se nkomplu nżidu!

Din hi r-responsabbilta`?

Jiġifieri jekk din verament kienet il-problema, il-gvern kien irresponsabbli li ma ppruvax isolviha u kien irresponsabbli aktar li kompla jkabbarha.

Għaliex jekk inti tgħid li għandek 8000 ruħ żejda, suppost tara kif se tnaqqashom mhux iżżidhom.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn il-figuri jara li filwaqt li fl-1987 kien hemm 25,921 impjegat fis-servizz pubbliku, wara żewġ amministrazzjonijiet Nazzjonalisti dan in- numru tela' għal 32,709.

Mr Speaker, fil-ftit xhur li għamel fil-poter il-gvern Laburista wera li huwa gvern serju għaliex minn 32,709 ruħ jaħdmu mas-servizz pubbliku rnexxilu jniżżilhom għal 30,699.

Nerġa' ngħid li minn 32,709 fl-1996 dawn niżlu għal 30,699 fl-1998, u dan mingħajr ma keċċejna lil ħadd imma sempliċement imxejna bis-serjeta`.

Li ġara kien li kien hemm nies li rtiraw, sar ir-redeployment minflok ma ddaħħlu nies ġodda, u konna qed nagħmlu retraining tailormade għal nies f'industrial grades ħalli dawn ikunu jistgħu jintbagħtu f'dipartimenti oħra fejn kien hemm nuqqas ta' nies.

Hekk isir ix-xogħol bis-serjeta`.

Dawn ilhom mill-1987 jgħidu li hemm 8,000 ruħ żejda mal-gvern u baqgħu m'għamlu xejn dwarhom, anzi li għamlu kien li komplew żiduhom.

Dik hija s-serjeta' tas-soluzzjonijiet li kellu jsib dan il-gvern imma mhux bil-kliem jgħid mod u bil-fatti jagħmel mod ieħor.

Mhux talli hekk talli fis-sena u ftit xhur li ilu fil-gvern mill-1998 'il hawn, in-numru ta' mpjegati mas-servizz pubbliku minn 30,699 ruħ diġa` tela' għal 33,000 ruħ.

U qed nikkwota minn statistika li joħroġ il-gvern stess, biex ma jerġax issa jiġi l-ministru tal-finanzi u jgħidilna li dan hu parlament tat-titotla!

Issa jekk lanqas din l-istatistika ma jemmen, allura verament għandu l-problemi!

Din hija s-sitwazzjoni.

Kif diġa` għedt, dawn m'humiex qed jieħdu the honourable way out u jaċċettaw il-kritika ta' dawk li qed iweġġgħu minn dawn il-miżuri li qed jittieħdu imma qegħdin jgħidu li għollewilna t-taxxi minħabba li għandna d- deficit li ġie kkawżat min-nies żejda li daħħal mas-servizz pubbliku l- gvern Laburista.

Issa jien urejt kif in-new Labour naqqas in-nies minn mal- gvern u kif f'din is-sena u nofs li ilu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista reġa' żiedhom.

Dawn joqogħdu jirripetu dawn l-affarijiet - l-ewwel jgħidhom il-Prim Ministru, imbagħad warajh jibdew jgħiduhom il-ministri u wara jibdew jgħiduhom in-nies - and it works għaliex meta aħna niltaqgħu man- nies jgħidulna li kien gvern Laburista li żied in-nies mal-gvern u għalhekk għandna d-deficit.

Imma għalfejn noqogħdu ngħidu dan il-gideb?

Trid tkun veru bniedem bla kuxjenza biex tidħak bin-nies b'dan il-mod u toqgħod tirripeti dan il-gideb kollu.

U huwa biżżejjed li wieħed iħares lejn il- figuri biex jara kemm huwa gideb dan li qed jingħad.

Qalulna wkoll li d-deficit kompla ġie minħabba l-mod ta' kif il-Labour ħadem bejn l-1996 u l-1998 u qalulna li d-deficit laħaq livell record fl- 1998 u li t-tneħħija tal-VAT għamlet toqba fid-dħul tal-gvern.

L-aktar ħaġa li tinkwetani f'dawn id-dikjarazzjonijiet hija li l-Prim Ministru u l-gvern tiegħu qegħdin iqisu l-kumplament tan-nies f'dan il-pajjiż bħala imbeċilli.

U dan m'huwiex mod kif tittratta lin-nies.

Per eżempju hija tad-daħk meta tisma' lill-gvern jgħid li l-infiq tal-gvern fl-1998 kien wieħed record.

U x'għamel il-ministru tal-finanzi preżenti hekk kif telgħu fil-gvern f'Settembru ta' l-1998?

Dan beda jgħabbi fuq l-ispiża tal-gvern l-accruals kollha mis-snin ta' qabel sa mill-1992 u l-ispejjeż li kienu ppjanati għas- snin li ġejjin.

Allura mhux bilfors titla' l-ispiża tal-gvern jekk hekk kif tlajtu fil-gvern daħħaltu l-accruals kollha mill-1992 u daħħalt dak kollu li hu pproġettat li jintnefaq fis-snin li ġejjin!

Kulħadd jaf jagħmilha din, imma fir-realta` x'inhu dak li ġara?

Dawn min-naħa jgħidulna li aħna ridna nagħmlu more with less u min-naħa l-oħra jgħidulna li għamilna nefqa record.

Iddeċiedu!

Dawn huma kollha sintomi ta' xi ħadd li jkun qed idur u jagħqad biex jara ma' xiex se jaqbad.

Aħna almenu nippretendu ftit serjeta` u konsistenza f'dak li qed ngħidu għaliex in-nies m'humiex imbeċilli u għandna nirrispettaw l-intelliġenza tan-nies li qed nirrappreżentaw.

Dan il-gvern donnu nesa kemm kien qal lill-gvern Laburista biex jinnegozja mas-sieħba soċjali ħalli l-miżuri tal-budget ma jkunux daqshekk ta' piż fuq min ma jiflaħx.

Jien naħseb li kulħadd jiftakar kemm kienu jinkoraġġuh biex jinnegozja imma issa għaliex aħna qegħdin hawnhekk u l-gvern qiegħed in-naħa l-oħra, dawn il-miżuri m'għadhomx negozzjabbli.

Mela fi żmien gvern Laburista dawn kienu jħeġġuh biex jitkellem mas-sieħba soċjali, inkluż il-union, għaliex huma r-rappreżentanti tal-ħaddiema u huma jafu min qed jintlaqat, u issa għaliex qegħdin fil-gvern qed jgħidulna li l-miżuri m'għadhomx negozzjabbli.

Dan il-gvern nesa wkoll kemm uża l-istand li kienet ħadet il- GWU dak iż-żmien u anke dak li qalet il-GWU fil-kampanja elettorali biex isawwat lill-gvern Laburista.

Kemm kien faħħarha dak iż-żmien lill-GWU talli kienet għamlet rapport fuq l-effetti tal-budget ta' gvern Laburista!

Huwa kien jgħid li issa din qed timxi bis-serjeta` għaliex qed tagħmel dan l-istudju dwar il-budget.

Issa l-GWU ukoll għamlet rapport fuq l-effett tal- budget ta' dan il-gvern, imma l-istess nies li kienu jgħidu li l-GWU għamlet sewwa li għamlet ir-rapport infexxew f'attakk personali fuq min kiteb ir-rapport u minflok attakkaw l-ideat attakkaw lill-persuna li għamlitu.

Din hija xiehda oħra li tikkonferma kif nimxu politikament għax minflok ma nħabbtu l-ideat ma' xulxin inħabbtu l-irjus.

Mr Speaker, meta wieħed jaqra u jisma' dawn l-affarijiet bilfors li jistaqsi: Allura kulħadd għandu tort minbarra l-ministru tal-finanzi?

Jekk għall-mument inwarrbu r-rapport tal-GWU - għalkemm sentejn ilu n- Nazzjonalisti mhux talli ma warrbuħx talli wżawh bħala frosta biex isawtu lill-Partit Laburista - mal-ewwel tqum il-mistoqsija ta' jekk is-survey li kienet għamlet "Il-Ġens" dwar kif kienu qed jintlaqtu mill-budget ħames tipi ta' familji huwiex ħażin ukoll.

U r-rapport li għamlet il-UĦM, liema rapport juri bil-fatti l-effetti ħżiena li ħarġu minn dan il-budget, huwa ħażin ukoll?

U la qed insemmi l-UĦM, irrid ngħid li dwar dak li ħareġ mir- rapport ma ħadu l-ebda azzjoni u lkoll niftakru s-song and dance li kienet għamlet din l-istess union fejn mingħajr ma ddiskutiet xejn ma' ħadd qabdet u għamlet strike fil-freeport.

Il-GWU kulma għadha għamlet huma biss protesti u tat notice lill-gvern filwaqt li qed tagħtih iċ-ċans biex jiddiskuti, ma qabditx u għamlet strike kif kienu għamlu l-UĦM fil-freeport fi żmien il-gvern Laburista.

X'differenza hemm fl-atteġġament tal-GWU illum mill-atteġġament tal-UĦM fi żmien gvern Laburista!

Il-GWU qed tkun konsistenti u qed timxi ma' dan il-gvern bl-istess mod li mxiet ma' gvern Laburista għaliex l-interess tal-GWU huwa tal-ħaddiema tagħha u mhux ta' xi gvern jew ieħor.

Għalhekk meta m'għoġbuhiex ċerti affarijiet li saru taħt gvern Laburista għamlet rapport u issa qed tagħmel l-istess.

L- inkonsistenza qiegħda fl-atteġġament tal-Partit Nazzjonalista għaliex filwaqt li meta kienu fl-oppożizzjoni lilna kien jgħidulna biex nitkellmu mas-social partners, illum li qegħdin fil-gvern qed jgħidulna li l-miżuri mħabbra fil-budget m'humiex negozzjabbli.

Imbagħad min-naħa jkollna lill- Prim ministru jiffissa l-laqgħat u min-naħa l-oħra l-ministru tal-finanzi jgħid li dawn mhux negozzjabbli!

Id-differenza bejn iż-żewġ partiti fil- gvern hija li filwaqt li l-gvern Laburista kien lest jiddiskuti dawn il- miżuri, il-gvern preżenti m'huwiex lest li jiddiskuti.

Il-Prim Ministru taparsi jagħmel l-appuntamenti għall-meetings u minn warajh il-ministru tal- finanzi jgħid li l-miżuri li tħabbru m'humiex negozzjabbli.

Issa jekk fid- dizzjunarju din il-kelma tfisser xi ħaġa oħra, allura ma nafx għaliex hekk se jibda jkolli ngħid!

Jekk kien hemm xi ħadd li mexa b'inkonsistenza kienet il-UĦM għax filwaqt li fi żmien il-gvern Laburista qabdet u għamlet strike, issa qiegħda tkun kawta ħafna.

Mr Speaker, fl-aħħar mill-aħħar l-effetti tal-budget huma riflessi fil- mod ta' kif ikunu qegħdin iħossuhom in-nies.

U m'hemmx dubju li n-nies qegħdin iweġġgħu, kemm mil-lat finanzjarju għaliex qed ikollhom joħorġu iżjed filwaqt li jdaħħlu anqas, kif ukoll mil-lat psikoloġiku għaliex qed jiġu njorati.

Il-bieraħ ġiet għandi mara anzjana li tgħix waħedha u ġiha kont ta' Lm100 u talbitni niċċekkjalha jekk kienx tajjeb.

Meta ċempilt u ċċekkjajt qaluli li l-kont kien tajjeb u fiċ-ċirkostanzi kulma stajt nagħmel kien li nirrelata dak li qaluli, jiġifieri li l-kont kien tajjeb.

Ovvjament din mal-ewwel qaltli kif jista' jkun li l-gvern ma jammettix li din hija l-verita` meta kulħadd kien qed iħossha u jmissha b'idu stess.

Jien ngħid li dan qed jherri ħafna mill-fiduċja li n-nies seta' kellhom f'min imexxi dan il-pajjiż.

U meta ngħid min imexxi ma nkunx qed ngħid għall-gvern preżenti biss għaliex illum hemm hu fil-gvern u għada jista' jkun qiegħed fl-oppożizzjoni.

Li ma tistax tagħmel huwa li mill- oppożizzjoni tgħid mod u meta tkun fil-gvern tgħid mod ieħor, għaliex jekk tagħmel hekk in-nies ma jibqgħux jeħduk bis-serjeta`.

Mela l-ewwel lill- poplu tgħidlu li rranġajt ir-rati tad-dawl u l-ilma, imbagħad toħroġ b'kontijiet b'rati ogħla minn dawk imħabbra fil-budget ta' l-1998.

U n- nies toqgħod fuq il-kont li tirċievi u trid toħroġ il-flus accordingly.

Issa n-nies mhix tweġġa' biss bil-ħafna taxxi li qed ikollha tħallas u bil- paga mnaqqsa li qed tieħu d-dar, imma qed tweġġa' wkoll mill-fatt li sar ħafna tnaqqis mill-budget soċjali.

Biżżejjed wieħed iħares lejn is-servizzi tas-saħħa u ta' l-edukazzjoni - biex ma nsemmix is-social housing u s-servizzi l-oħra pprovduti mill-Istat - biex jara li dawn huma below standard.

Issa ma' dan kollu wieħed irid iżid jgħid ukoll li llum ma nistgħux nistrieħu aktar fuq l-Istat biex jipprovdi dak li hu bażiku u għaldaqstant qed naraw li n-nies qed ikollhom jonfqu aktar għaliex qegħdin minn issa jaħsbu għal pensjoni privata u jmorru fi sptarijiet u kliniċi privati għaliex m'għandhomx fiduċja f'dak li qed joffrilhom il-gvern.

Jiġifieri filwaqt li l-poplu qiegħed iħallas aktar taxxi, is-servizzi bħalma huma dawk ta' l-edukazzjoni u tas-saħħa m'huwiex jeħodhom.

Jien persważa li kieku l-isptar kien l-aqwa wieħed li għandna f'Malta, kulħadd hemm imur u mhux dak li jkun joqgħod imur iħallas il-flus biex imur fi sptar privat.

L-istess jista' jingħad għall-iskejjel.

Sur President, irridu ngħidu li mhux bilfors li kulmin imur fi skola privata jagħżel li jagħmel hekk imma hemm min jibgħat lit-tfal tiegħu fi skola privata għaliex m'għadx baqagħlu fiduċja fl-iskejjel ta' l-Istat.

M'iniex qed ngħid li dawk kollha li jibagħtu lit-tfal tagħhom fi skola privata jagħmlu dan minħabba f'hekk għaliex hawn ukoll min jippreferi dawn l-iskejjel u Allaħares ma kienx hekk għaliex kieku l-burden ta' l- edukazzjoni fuq il-gvern tkun ħafna akbar.

U l-biċċa l-kbira ta' dawk li jibagħtu lit-tfal fi skejjel privati huma fil-faxxa tan-nofs u din hija r- raġuni oħra għalfejn ma nistgħux nibqgħu nagħfsu fuq din il-klassi.

Jiġifieri dawn, minbarra li m'humiex qed jieħdu s-servizz ta' l-edukazzjoni tat-tfal tagħhom mingħajr ħlas allavolja qegħdin iħallsu t-taxxi bħal ħaddieħor, qegħdin inkomplu nagħfsu fuqhom iżjed u nitfgħulhom aktar piż.

U hawnhekk ta' min wieħed ifakkar li waħda mill-wegħdiet elettorali ta' dan il-gvern kienet li kellhom jaqgħtu xi ħaġa mit-taxxa ta' dawk in-nies li jibagħtu lit-tfal tagħhom fl-iskejjel privati.

S'issa nistgħu ngħidu li diġa` għaddew żewġ budgets u għadna ma smajna xejn.

Ftit ilu kont qed nitkellem ma' waħda li hija floating voter u li tivvota skond liema programm elettorali tara li jkun l-aħjar biex itejjeb il-ħajja tagħha u tal- familja tagħha - ħaġa rraġunata - u qaltli li kienet ivvutat għall-Partit Nazzjonalista minħabba li hi tibgħat lit-tfal tagħha fi skola privata biex forsi titnaqqsilha xi ħaġa mit-taxxa.

Issa din għandha tifel li qiegħed form III u ieħor li qiegħed form II u qaltli li jekk dawn se jdumu aktar biex iwettqu din il-wegħda lilha ma tkunx taffettwaha aktar għaliex it-tfal ikunu laħqu ħarġu mill-iskola.

Mr Speaker, jien għamilt din il-parentesi sabiex nuri kemm minkejja li n- nies qed jiġu magħsura aktar bit-taxxi, dawn m'għadx baqgħalhom fiduċja fis- servizz tas-saħħa u l-affarijiet l-oħra li semmejt.

U min-naħa l-oħra rridu nqisu wkoll li t-tassazzjoni li qed jagħmel dan il-gvern qed tneħħilna wkoll l-għażla minn affarijiet oħra, għaliex jekk se taqbad inqas paga bilfors li se jkollhok tnaqqas xi ħaġa minn dak li qed tagħmel f'ħajtek.

Allura jien ngħid li l-mod li bih qed jintaxxa dan il-gvern, lilna qed jibdilna minn kmandi tal-futur tagħna - meta tista' tiddeċiedi x'tagħmel bi flusek qed tkun kmand tal-futur tiegħek u tal-familja tiegħek - u jirrendina għal sefturi tal-ministru tal-finanzi.

Hekk spiċċajna issa, sefturi tal-ministru tal-finanzi.

Inti ma tistax tkun kmand tal-futur tiegħek u tiddeċiedi b'mod li tgħid li għandek ċertu income u li se tonfoq daqshekk għal din u daqshekk għall-oħra, għaliex meta fl-aħħar tas-sena il- ministru tal-finanzi jagħmillek budget jiddisturbalek kollox u addio commitments u addio kollox.

Nerġa' ngħid li qed nispiċċaw bil-ministru tal- finanzi bħala r-regolatur ta' ħajjitna.

U meta l-poplu jara l-mod li bih qed jiġi ntaxxat bilfors li jistaqsi fejn qed imorru dawn il-flus kollha la m'humiex qed imorru fl-edukazzjoni u fis-saħħa.

MR SPEAKER: Onor. Dalli, reġa' skadielek il-ħin u għandek bżonn leave of House biex tkun tista' tkompli bl-intervent tiegħek.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva )

Il-permess ingħata.

ONOR.

HELENA DALLI: Nirringrazzja lill-Kamra talli għal darba oħra għoġobha testendili l-ħin.

Kont qed ngħid li n-nies qegħdin jistaqsu fejn qed imorru dawn il-flus.

Żgur li mhux fit-toroq!

Kif diġà għedt drabi oħra, il-flus li qed jinġabru mit-taxxi mhux qed jirriflettu r-riżultati li wieħed jistenna.

Inkunu nistgħu ngħidu li huwa ġustifikat li jinġabru daqshekk taxxi kieku l-gvern qed jagħti servizz tas-saħħa tajjeb u edukazzjoni tajba għat-tfal u kieku għandna toroq tajbin imma dan mhux qed jiġri.

Allura dan ikompli jżid mad- dwejjaq li qed iħossu ħafna familji fis-sitwazzjoni li qegħdin fiha.

Kif diġà semma l-Onor Buhagiar, bħalissa qed naraw ftit tindif u mili ta' ħofor minn fejn se jgħaddi Prodi imma naturalment in-nies li qed tħallas it-taxxi mhi tara l-ebda titjib imkien.

Il-bieraħ kont Wied il-Għajn f'attività tal- kunsilli lokali u ħafna nies ġew jgħiduli li f'dik il-lokalità għad hemm toroq li qatt ma saru.

Jien niftakar li meta konna fil-gvern l-Onor.

Charles Buhagiar kien għamel pjan ta' kif kellu jitmexxa x-xogħol hemmhekk.

Fil-fatt kien beda x-xogħol fuq il-promenade u kien se jibda x-xogħol fuq it-toroq ta' ġewwa.

Iżda f'din is-sena u nofs il-ħaddiema tar-roads department lanqas biss resqu 'l hemmhekk.

Naturalment dan nista' nikkonfermah jien peress li ngħaddi ta' spiss minn dawn it-toroq u f'dawk it-toroq li ma ngħaddix minnhom jien jikkonfermawli n-nies li ma nbeda l- ebda xogħol fihom.

Jien ma nafx fejn qed isiru t-toroq imma dak li kien ippjanat u li kien beda jsir minn gvern Laburista żgur li ma tkompliex.

Il- bieraħ stess ir-residenti t'hemmhekk qaluli li r-road contribution ilhom is- snin li ħallsuha, peress li wħud minnhom ilhom joqogħdu hemm 12 jew 14-il sena.

Din mhix problema tal-lum jew tal-bieraħ imma ilha ħafna snin u naħseb li l-inqas li nistgħu nagħmlu għal dawn in-nies huwa li nagħmlulhom it-toroq għax qed jgħixu f'kondizzjonijiet mill-agħar.

Nerġa' ngħid li kien gvern Laburista li daħal f'din il-problema bis-serjetà u kien beda x- xogħol, imma f'din is-sena u nofs ma sar xejn iżjed.

Dan huwa eżempju wieħed ta' xogħol li suppost isir mit-taxxi li jħallas il-poplu, imma l- gvern irid jieħu biss u ma jagħti xejn lura.

Mr Speaker, il-gvern m'għandux jikkonċentra biss fuq kif se jiġbor il- flus mit-taxxi, imma għandu jara kif se jnaqqas l-infiq u joħloq proġetti biex l-ekonomija tagħna tiċċaqlaq.

Kif jaf kulħadd dan mhux qed jiġri u bħalissa l-pajjiż jinsab f'diżastru finanzjarju li kien l-istess gvern li daħħalna fih u issa taparsi qed isolvih.

Ngħid "taparsi" għax dan huwa gvern li qed juri nuqqas ta' tmexxija serja.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal lejla, it-Tlieta 29 ta' Frar, 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet – Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità dwar it-Trasport Pubbliku – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.).

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hemm rimarki?

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, f'dawn l-aħħar ġranet il-media u l- gazzetti Nazzjonalisti flimkien ma' l-alleati tagħhom għamlu kjass sħiħ u pprovaw ineffħu kemm jifilħu l-inċident li seħħ waqt protesta tal-GWU fil- Marsa.

Qed nirriferi għall-ħruq tal-badiera ta' l-Unjoni Ewropea.

Nagħmilha ċara li dan l-inċident m'għandu qatt jiġi ġġustifikat minn ħadd u, għalkemm dawn huma affarijiet li wieħed jista' jarahom ta' kuljum meta jara l-aħbarijiet ta' barra fuq it-television, aħna nippreferu li affarijiet bħal dawn ma jsirux f'pajjiżna.

Fost l-esponenti ewlenin tal- Partit Nazzjonalista li kabbru kemm felħu dan l-inċident kien hemm il-Prim Ministru, il-Viċi Prim Ministru, l-Onor.

Jason Azzopardi u s-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista.

Kif diġa' għedt, jiena ma niġġustifikax inċidenti bħal dawn imma rrid ngħid li fil-passat saru inċidenti ferm aktar gravi minn dan li qatt ma ġew ikkundannati min-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Allura trid tkun veru ipokrita u taħseb li l-poplu huwa imbeċilli meta tipprova tagħmel gwadann politiku minn dan l-inċident.

Hawnhekk nista' nsemmi t-tkissir u l-ħruq tal-billboards tal-Partit Laburista, wara li l-Partit Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni ġenerali ta' l-1998.

Meta jiena staqsejt lill-Prim Ministru jekk għandux jikkundanna dawn l-inċidenti, l-Onor.

Fenech Adami kien irrispondieni hekk:

"Jien ma pparteċipajtx u ma rajtx ix-xeni li kien hemm, per eżempju, f'Tas-Sliema imma nista' naħseb li kien hemm ewforija li kważi ma tispjegahiex.

Mill-banda l-oħra naħseb li kienet reazzjoni naturali.

Veru li eluf ta' nies ħassew li kellhom jiċċelebraw b'dan il-mod ...."

Minn hawn jidher ċar li l-Prim Ministru fl-ebda mument ma kkundanna dak li sar.

Nerġa' ngħid, li għalkemm l-inċident tal-ħruq tal-bandiera ta' l- Unjoni Ewropea m'għandux ikun ġustifikat, ta' min jgħid li f'dak l-inċident ma saret ebda ħsara fuq xi proprjeta' bħalma sar fil-każ tal-ħruq u t- tkissir tal-billboards tal-Partit Laburista.

Mr Speaker, il-Viċi Prim Ministru kien l-ewwel wieħed li talab lill-GWU biex tikkundanna l-inċident tal-ħruq tal-bandiera ta' l-Unjoni Ewropea imma fl-ebda mument ma ħareġ jikkundanna dak li sar mill-partitarji Nazzjonalisti wara l-aħħar elezzjoni ġenerali.

Mela inti tippretendi li ħaddieħor jikkundanna inċident li ma messux sar imma l-inċidenti li jsiru min-naħa tal-partitarji tiegħek tħallihom għaddejjin qisu qatt ma ġara xejn.

Hawnhekk ta' min ifakkar fil-kliem irresponsabbli li kien qal ex- ministru tal-Partit Nazzjonalista, in-Nutar George Bonello Dupuis, waqt mass meeting.

Dan kien qal hekk:

"Ejja nżommu l-entużjażmu ħalli mbagħad wara naħarqu kollox.".

U hekk ġara għax kif tħabbar ir-riżultat ta' l-elezzjoni kollox inħaraq.

Dakinhar mhux biss inħarqet proprjeta' ta' ħaddieħor imma ġew imsawta anke n-nies.

Ta' min ifakkar kif ġie msawwat brutalment Tarcisio Mifsud u kif ġew attakkati ċerti każini Laburisti.

Xi ħadd minn tal-Partit Nazzjonlista ħareġ jikkundanna dawn l-affarijiet!?

Mr Speaker, l-esponenti tal-Partit Nazzjonalista qed jgħidu li l-ħruq tal- bandiera ta' l-Unjoni Ewropea għamel ħsara kbira lill-image ta' pajjiżna.

Hawnhekk jiena ngħid kemm għandhom memorja qasira tal-Partit Nazzjonalista.

Mela nsew meta kienu marru jqassmu l-Malta file bl-isem ta' "Is Malta Burning?" barra minn Malta.

Forsi dik ma kenitx ħsara għall-image ta' pajjiżna?

Dak il-file kien wieħed infami u kemm min għamlu kif ukoll minn qassmu messhom jistħu jgħidu li huma Maltin.

Wieħed ukoll ma jridx jinsa li qabel l-1987, meta l-Partit Laburista kien fil-gvern, esponenti fil- Partit Nazzjonalista kienu jmorru għand il-ħbieb ta' Kohl, dak iż-żmien Kanċillier tal-Ġermanja, u jissuġġerulhom biex jirtiraw l-investiment minn pajjiżna, bl-iskuża li f'dan il-pajjiż ma kienx hawn demokrazija.

Dik hija ħsara għall-image ta' pajjiżna!

X'iżjed ħsara minn hekk jista' jkollok għall-image ta' pajjiżek?

Jagħmel ħsara lil pajjiżna meta jkollok folla nies li tkun qed issegwi attivita' sportiva - bħalma darba kien hemm ġewwa l-Birgu - u l-membri tal- korp tal-pulizija jinżlu jkantaw "Ole', ole', ole' Nazzjonalisti" u jagħtu xebgħa lil kulmin jaraw quddiemhom u jitfgħu l-gass tad-dmugħ fuq it-tfal, nisa, irġiel u żgħażagħ li kien hemm.

Ejja ma ninsewhomx dawn l- affarijiet.

Triq tkun veru ipokrita biex tqajjem din l-għagħa kollha u tippretendi li xi ħadd jikkundanna l-ħruq tal-bandiera ta' l-Unjoni Ewropea meta int ma kkundannajt l-ebda wieħed mill-inċidenti li semmejt.

Ngħid għalija l-Partit Nazzjonalista fil-gvern tant qed iħossu dahru mal-ħajt, tant jinsab issikkat, tant qed jiġi kkritkat min-nies tiegħu stess li issa qed ifittex xi ħaġa biex jaljena lill-poplu mir-realtajiet li bħalissa għaddej minnhom pajjiżna.

X'inhuma dawn ir-realtajiet li bħalissa għaddej minnhom pajjiżna?

U hawnhekk infakkar x'wiegħed il-Partit Nazzjonalista qabel l-aħħar elezzjoni u x'inhu jagħmel fir-realta', issa li għandu l- gvern f'idejh.

Fil-11 ta' Awissu, 1998, ftit inqas minn xahar qabel l-elezzjoni, Dr Fenech Adami kien qal li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern inaqqas il-piż tat-taxxi.

Kulħadd jaf x'ġara.

It-taxxi komplew jiżdiedu.

Fis-27 ta' Awissu, 1998, il-Prof.

Josef Bonnici, illum ministru għas-servizzi ekonomiċi, qal li t-tariffi tad-dawl u l-ilma se jnaqqsuhom b'mod li jerġgħu jsiru kif kienu qabel ma għollihom il-gvern Laburista.

X'ġara?

Illum l-poplu qed jirċievi kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma esaġerati.

Titkellem ma min titkellem kulħadd jilmenta mill-kontijiet li qed jirċievi.

Huma jafuha r-realta' u qed ineffħu l-każ tal-ħruq tal-bandiera ta' l- Unjoni Ewropea biex jaljenaw lill-poplu.

Illum għall-ewwel darba f'dan l- aħħar seklu l-ħaddiem Malti tnaqqsitlu l-paga.

Dawn kienu jgħajru lill- gvern Laburista għax kien għamel il-wage freeze biex issa spiċċaw li se jibqgħu magħrufa bħala "il-gvern tal-wage decrease", għax kif għedt il- ħaddiem qed imur lejn id-dar b'paga inqas milli kellu s-sena l-oħra.

Din hija xi ħaġa li qatt ma saret fl-istorja ta' pajjiżna.

Barra minnhekk dan il-gven għolla n-nolijiet tal-karozzi tal-linja, żied l-income tax u l- bolla, neħħa s-sussidju minn fuq il-ħobż, għamel il-VAT fuq is-servizz tat- telephone, fuq il-petrol u fuq id-diesel u żied il-kirjiet tad-djar tal- gvern.

Titkellem ma' min titkellem kulħadd jgħid li ma jistax ilaħħaq ma' l-għoli tal-ħajja.

Dan huwa l-gvern li qabel l-elezzjoni wiegħed li se jnaqqas il-piż tat- taxxi.

Dan huwa l-gvern li wiegħed li se jiġu Lm100 miljun mill-Unjoni Ewropea u minflok ġew mill-Ewropa qed jiġborhom f'taxxi minn fuq dahar il- ħaddiem.

Dan huwa l-gvern li wiegħed kollox lil kulħadd imma qed juri li hu gvern tas-swat.

Il-gvern irid jifhem li l-poplu huwa mweġġa' u qed jgħid ajma bis-serjeta'.

Il-poplu qed jurih li hu mweġġa' għax qed isemma leħnu kemm minn fuq ir-radjijiet, kemm minn fuq it-televiżjoni u saħansitra anke mit-toroq imma dan hu gvern arroganti tant li wasal biex għalaq il- bibien f'wiċċ il-GWU li fiha tħaddan 50,000 membru kollha ħaddiema.

Dan huwa gvern li jrid lill-unions isolvulu l-problemi li ħoloq hu stess.

Jiena ngħidlu jekk inti wegħidt kollox lil kulħadd kif issa trid lill-GWU u l-UĦM isolvulek il-problemi huma!

Il-problemi solvuhom intom għax intom wegħidtu kollox lil kulħadd.

Intom wegħidtu li se ġġibu Lm100 miljun mill- Unjoni Ewropea u dawn baqgħu ma ġewx.

Intom wegħidtu li malli nneħħu l- applikazzjoni ta' Malta mill-friża se jaqa' l-ġid kollu fuq Malta.

Il- verita' hija bil-kontra għax l-investiment qed jinxef, il-qgħad qed jiżdied u l-flus fi bwiet il-ħaddiem qed jonqsu.

Il-gvern ma fadallux triq oħra ħlief li jżid it-taxxi fuq il-poplu, liema taxxi qed jolqtu bis-sħiħ lill- ħaddiema u lil dawk l-aktar fil-bżonn.

Dan hu gvern li meta kien fl- oppożizzjoni kien jippriedka l-kuxjenza soċjali imma issa din taret mar-riħ għax il-ħofra finanzjarja li skopra l-gvern Laburista, liema ħofra ħallewha huma qabel l-1996, illum saret realta'.

Mr Speaker, nagħlaq billi ngħid li l-gvern m'għandux juża inċident hekk żgħir - ħruq ta' bandiera - biex jaljena lill-poplu u jnessih il-problemi li bħalissa għaddej minnhom pajjiżna.

Ejjew niffokaw fuq ir-realtajiet, speċjalment fejn jidħlu l-ħaddiema Maltin u Għawdxin għax il-ħaddiema jistħoqqilhom aħjar.

Il-ħaddiema jistħoqqilhom gvern li dak li jkun wegħidhom jagħtihulhom u mhux jingannahom.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Sammut.

ONOR.

JOE SAMMUT: Mr Speaker, nixtieq li f'dawn il-ftit minuti li għandi nitkellem fuq tliet aspetti differenti li nħoss li b'mod jew ieħor jinfluwenzaw il-ħajja tagħna ta' kuljum.

Nibda biex ngħid li għalkemm ma rridx nidħol fil-mertu ta' kif il-qrati jamministraw il-ġustizzja jew kif imexxu x-xogħol fil-qrati, irrid insemmi xi ħaġa li dan l-aħħar laqtitni ħafna.

Qed nirriferi għax-xogħol doppju li joħroġ mill-istess proċedura li minnu nnifsu qed ikun ta' toqol u ta' ħafna ħela ta' ħin fuq l-istess ġudikanti tagħna.

Ħalli nsemmi każ wieħed partikolari.

Fil-Kodiċi Ċivili ta' Malta aħna għandna l-azzjonijiet possessorji, bħalma hi l-azzjoni ta' l-ispoll.

Il-kawża ta' spoll hi meta jkollok bniedem f'pussess ta' oġġett, ikun ta' liema xorta jkun, li jista' ma jkunx tiegħu u persuna oħra tallega li l-oġġett hu tagħha u taqbad u tieħdu.

F'kelma waħda dik il-persuna tkun ħadet il-liġi b'idejha.

Per eżempju, jista' jkollok bniedem li xtara biċċa art u qabad u neħħa l-ħamrija.

Jekk din l-azzjoni ssir fi żmien xahrejn bir-rekwiżiti l-oħra jiġi kommess spoll.

Fil-Kodiċi Kriminali għandna artiklu 85 li ftit jew wisq jikkontempla l-istess sitwazzjoni.

Jiġifieri jkollok bniedem li għax jippretendi li għandu xi dritt fuq xi oġġett jaqbad u jieħu l-liġi b'idejh u jieħu dak l-oġġett.

Fil-qrati tagħna għandna diversi kwestjonijiet b'mod partikolari fuq passaġġi f'għalqa fejn persuna tkun qabdet u għamelt kanċell f'tali passaġġ u mbagħad issir kwerela quddiem il-kummissarju tal- pulizija biex dan jieħu passi kontra dak li jkun qabad u bidel is-serratura jew il-katnazz u għalaq il-kanċell.

Fl-istess ħin tkun qed tiġi intavolata kawża oħra ta' spoll quddiem iċ-ċivil.

B'hekk ikollok żewġ kawżi identiċi bl-istess persuni, l-istess inċident u l-istess stat ta' fatt quddiem żewġ qrati differenti u li fihom ikunu qed jitqabbdu żewġ periti.

Dan ikun qed joħloq spejjeż għall-pajjiż, spejjeż għall-klijent u ħafna dewmien.

Barra minnhekk iż-żewġ qrati jridu jibqgħu mexjin bil-proċedura.

Sakemm tinqata' kawża minnhom ħadd ma jwaqqaf il-kawża tiegħu għax ma tagħmilx sens li għandek żewġ sentenzi fuq l-istess punt.

Dawn jistgħu jkunu sentenzi konfliġġenti għax qorti tara l-punto di vista mod u oħra tarah mod ieħor.

Kulħadd jaf li l-qrati u l-imħallfin għandhom pressjoni kbira ta' xogħol u għalhekk naħseb li wasal iż-żmien - u nemmen li dan il-pass irid jibda minn dan il-parlament - li tibda tiġi diskussa soluzzjoni biex dan ix-xogħol doppju ma jibqax isir.

Jiena naħseb li jekk il-proċeduri ta' kawża jkunu nbdew quddiem qorti, ma narax għaliex għandhom jerġgħu jibdew quddiem qorti oħra.

Nemmen li għandhom jibqgħu iż-żewġ fakultajiet, sew il-kawża bil-pulizija kif ukoll biċ-ċivil, imma għandha ssir definizzjoni ta' x'inhi kawża fuq dritt ta' passaġġ li titressaq bi kwerela.

Għandha titressaq bi kwerela?

Għandha tidħol il-pulizija fuq kwestjoni jekk jien għalaqtx id-dritt ta' passaġġ jew le?

Personalment ngħid li m'għandhiex tkun azzjoni mill-pulizija.

Għaliex?

Għax section 85 tal-Kodiċi Kriminali qed tikkontempla l-każ fejn bniedem daħal il-qorti b'urġenza.

Forsi tgħidli jekk bniedem għandu xi bhejjem u ma jkunx jista' jidħol jagħlifhom, mhux każ urġenti?

Jiena ngħid li dak li jkun għandu jifhem l-urġenza ta' dak il-mument u l-pulizija għandha tagħti l-protezzjoni lil min qed iressaq il-complaint.

Imma fejn għandek bniedem li għandu u jista' juża dħul ieħor ma naħsibx li l-kawża għandha titressaq bil-pulizija u wara tinfetaħ quddiem il-Qorti ta' Fuq u naħlu dan il-ħin kollu lill-impjegati ta' l-Istat, lill-ġudikatura u lil ħafna oħrajn.

Naħseb li jkun opportun li f'dan il-parlament jiġi diskuss kif għandhom jiġu amministrati dawn l-affarijiet fil-qrati tagħna.

Mr Speaker, punt ieħor li nixtieq nitkellem dwar llum huwa l-miżbla li hemm fir-Żurrieq.

Xi snin ilu fiż-Żurrieq kienet ġiet magħżula area biex tintuża bħala miżbla f'wieħed mill-isbaħ widien li kellna f'Malta, wied li jagħti direttament għall-baħar.

Għal snin twal din il-miżbla kienet problema kbira għar-residenti taż-Żurrieq u l-inħawi tagħhom.

Saħansitra kien hemm żmien fejn din l-istess miżbla kienet ta' periklu għall-ajruport għax kienu jintefgħu ħafna żjut u affarijiet oħra u dan kollu kien jiġi mogħti n-nar.

Għandi anke ritratti li juru l-villaġġ taż-Żurrieq u l- akkwati litteralment fgati bid-duħħan.

Apparentament f'din il-miżbla qed jerġa' jintefa' l-iskart.

Kien hemm diversi dikjarazzjonijiet tal-ministru konċernat li jgħidu li din il-miżbla se tingħalaq u mhux se jibqa' jintefa' skart fiha imma milli jidher din il-miżbla qed terġa' tinfetaħ.

Għalhekk niġbed l-attenzjoni ta' kulħadd għall-ħsara kbira li qiegħda ssir fl-inħawi taż-Żurrieq.

Dawk li huma dilettanti tal-baħar u jmorru jgħumu fl-inħawi ta' fejn illum hemm il-miżbla - qabel kienet area mill-isbaħ, nerġa' ngħid, anke bħala qiegħ ta' baħar - jafu li llum dan il-post huwa aridu, b'ħaxix bla saħħa u ħut ma tara xejn, allavolja dan hu post inaċċessibbli u ma tistax tinżel mill-art, trid tmur bilfors bi frejgatina, outlets tad-drenaġġ m'hemmx u skart ma jintefax.

Mela għalfejn dan huwa post sprovvist mill- ħajja f'qiegħ il-baħar?

Ir-raġuni hija sempliċi.

Dan il-wied kien ingħażel bħala area biex issir din il-miżbla fih, bir-riżultat li kull darba li tagħmel ix-xita l-ilma dejjem joskula direttament għal ġewwa l-baħar, b'konsegwenza li l-veleni tossiċi li qed jinżlu fil-baħar direttament minn din il-miżbla huma kbar.

Barra minnhekk l-area issa hija saturata u jekk il-Miżbla ta' Wied Fulija se tkompli tikber din se thedded ħafna fdalijiet storiċi li nsibu fil-lokalita'.

Hemm diversi fdalijiet li jmorru lura ħafna fis-snin iżda sfortunatament jidher li la l-awtorita' ta' l-ippjanar, la l-mużewijiet u lanqas l-għaqdiet li tant jgħajtu bin-natura ma jinteressahom.

Każ partikolari li rrid insemmi hu li kien hemm bjar li kienu tqattgħu u ma sar assolutament xejn.

L-istess problema kienet inqalgħet qrib l-istess miżbla, fejn kellek torri antik ħafna imsejjaħ it-Torri tal-Ħġejjeġ li jmur lura għal qabel il-Kavallieri li kien jagħti l-warning meta l-gżejjer tagħna kienu jsofru xi ħbit mill-baħar.

Minn informazzjoni li għandi dan it-torri nħatt, ittieħed u ħadd ma jaf x'sar minnu.

Il-probabbilta' hi li dan it-torri spiċċa li minn fuqu sar kummerċ u nbiegħ għal skopijiet lukrattivi.

Sfortunatament ħadd ma nnota l-għajbien ta' dan it-torri u ħadd m'hu qed jikkummenta.

Barra minnhekk irrid nenfażizza li l-miżbla taż- Żurrieq m'għandhiex terġa' tinfetaħ u għandu jinstab post ieħor aktar adattat fejn jintefa' l-iskart biex ma ssirx ħsara aktar lill-ambjent.

Mr Speaker, fl-aħħar irrid nitkellm dwar inċident li kont preżenti għalih dalgħodu stess, fejn rajt li l-proċeduri tal-qorti huma litteralment iġġamjati.

Jirriżulta li l-apparat li l-pulizija u t-tobba jużaw fil- forensika biex jeżaminaw il-kampjuni tad-demm, liema apparat huwa antikwat ħafna, bħalissa mhux qed jiffunzjona.

Konsegwenza ta' hekk sew il-pulizija kif ukoll l-esperti li jitqabdu mill-qorti ma jistgħux jagħmlu t-testijiet forensiċi u b'hekk il-kampjuni jew jintbagħtu barra minn Malta, u l- ispejjeż ikunu spejjeż fenominali, jew inkella t-testijiet jibqgħu ma jsirux.

B'hekk qed ikollok nies li jkunu miżmuma taħt arrest - issa meta bniedem qiegħed taħt arrest ma jfissirx li huwa bilfors ħati ta' dak li jkun qed jiġi akkużat bih - nies li qegħdin jistennew maqfulin f'ħabs jew f'xi istituzzjoni oħra u l-proċeduri ma jistgħux ikomplu għas-sempliċi raġuni li mgħandniex dan l-apparat.

Din hi sitwazzjoni gravi għax fl-aħħar mill-aħħar dan l-apparat kulma jiswa hu xi Lm20,000 u ma nistax nifhem kif l-Istat se jħalli lill-pulizija u l-qrati tagħna sprovvisti minn apparat daqshekk importanti, li permezz tiegħu dawn jistgħu jħaffu x-xogħol tagħhom, ikollhom riżultati aħjar u barra minnhekk jista' jkun apparat li jwassal sabiex issir ġustizzja f'każi fejn ikun hemm reati serji.

Il-fatt li l-Istat qiegħed jixxaħħaħ biex jixtri dan l-apparat hija ħaġa serja ħafna.

Daħlet il-kwestjoni jekk għandhiex tixtrih il-pulizija jew le.

Jiena ngħid li għandhom jittieħdu l-passi neċessarji kollha biex dan l- apparat jinxtara - mhux il-każ li noqogħdu nidħlu fi kwestjonijiet ta' min għandu jixtrih - għax meta wieħed iġib quddiem għajnejh it-tip ta' krimini serji li qed ikollna, wieħed malajr għandu jinduna li fil-ħajja sofistikata u moderna tal-lum ma nistgħux nibqgħu mingħajr dan l-apparat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SANT'ANĠLU - RESTAWR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li Sant'Anġlu għadda f'idejn il-Kavallieri, jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' restawr sar u x'se jsir fil-futur qarib?

ONOR.

TONIO BORG: Sal-lum il-post għadu m'għaddiex uffiċjalment f`idejn l- Ordni ta` San Ġwann.

BORMLA - NUGRUFUN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13710, fejn fir-risposta ntqal li l-istorbju minn ġeneraturi fid-dar ta' l- anzjani ta' Bormla issa waqaf, jista' l-Ministru jivverifika ma' min tah l- informazzjoni, għax minn dak li rajt jien personalment fuq il-post ma' numru ta' ġirien, l-inkonvenjent ta' storbju minn ġeneraturi jew pompi għadu hemm?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-uniku nkonvenjent li qed ikun hemm fid-dar ta' l-anzjani ta' Bormla hu minnħabba l-pompa ta' l-ilma li ma kenitx imsemmija fil-mistoqsija parlamentari numru 13710.

Biss, irrid ngħid li qed jittieħdu passi ħalli dan l-inkonvenjent jiġi nvestigat u jitneħħa wkoll.

PROGRAMM TA' SATU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tinfetaħ sezzjoni għan- nisa fil-programm SATU?

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm fil-preżent m'hemm l-ebda ħsieb li tinfetaħ sezzjoni għan-nisa fil-programm SATU, dan mhux eskluż li jiġi kkonsidrat fil-futur.

Minħabba n-numru żgħir ħafna ta` priġunieri nisa, dawn jistgħu jsegwu programmi oħra ta` riabilitazzjoni.

CARITAS/SEDQA - RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm qed iżommu żgħażagħ taħt it-18-il sena għall-programmi ta' riabilitazzjoni mid-droga l-Caritas u s-Sedqa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-aġenzija Sedqa bħalissa għandha żewġ persuni ta' 18-il sena li għaddejin mill-programm ta' riabilitazzjoni ta' droga fil- komunita' Santa Marija.

Ragward il-Caritas, din hija organizzazzjoni mhux governattiva, għalhekk m'għandiex informazzjoni dwarha.

WAGES COUNCIL - REGOLAMENTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-regolamenti tal-wages council kollha li għadhom in vigore?

Meta ġew riveduti l-aħħar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-29 ordni tal-kunsill tal-pagi kif inhuma in vigore bħalissa tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

Dawn l-ordnijiet tal-kunsilli tal-pagi ġew riveduti l-aħħar kif ġej:-

Agriculture and Allied Industries 20/07/90 Beverages Industries 20/07/90 Canning Industries 22/09/89 Cargo Clearance & Forwarding Agents (Burdnara) 22/12/78 Cinemas and Theatres 22/12/78 Clay and Glass Products 16/07/91 Construction 30/03/90 Domestic Workers 17/11/89 Electronics 01/06/79 Food Manufacture Industry 14/05/91 Hire Cars and Private Buses 24/04/79 Hospitals and Clinics 28/04/78 Hotels and Clubs 28/03/90 Jewellery and Watches 08/12/78 Laundries 16/07/91 Leather Goods and Shoes Industry 16/07/91 Paper, Plastics, Chemicals and Petroleum 20/02/81 Printing and Publishing 12/01/79 Private Schools 05/02/80 Professional Offices 12/04/79 Public Transport 02/03/79 Seamen 20/07/90 Sextons and Custodians 12/01/96 Textiles and Allid Industries 30/03/90 Tobacco Industry 16/07/91 Transport Equipment, Metal and Allied Trades 30/03/90 Travel and Insurance Agencies 01/12/78 Wholesale and Retail 17/03/89 Woodworks 19/06/90

GVERN AWSTRALJAN - TAĦDIDIET BILATERALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern kellux xi taħdidiet bilaterali mal- Gvern Awstraljan dwar iċ-ċittadinanza ta' Maltin li, minħabba ċ- ċirkostanzi partikolari tagħhom, kellhom jaqilbu ċ-ċittadinanza Maltija għal dik Awstraljana meta emigraw u llum jixtiequ li jerġgħu jiksbu ċ- ċittadinanza Maltija,iżda jekk se jagħmlu dan minħabba r-regolamenti Awstraljani se jitilfu dik Awstraljana?

Jekk ma sarux taħdidiet, hemm ħsieb li jsiru?

ONOR.

TONIO BORG: Il-liġijiet ta` l-Awstralja jagħmilhom il-Gvern Awstraljan.

Bħalma ħadd ma ndaħlilna jekk indaħħlux iċ-ċittadinanza doppja, lanqas m'hu prudenti li l-Gvern Malti jagħmel pressjoni fuq ħaddieħor biex ibiddel ir-regoli tiegħu.

Fl-Awstralja l-liġi tipprovdi li kull persuna - mhux Maltin-Awstraljani biss - li tapplika għal ċittadinanza barranija titlef iċ-ċittadinanza Awstraljana.

Kien għalhekk li l-liġi l-ġdida Maltija tat iċ-ċittadinanza Maltija awtomatikament lil kull ċittadin barrani - inklużi l-Maltin Awstraljani - li kienu Maltin, tilfu ċ-ċittadinanza Maltija, u qattgħu sitt snin barra minn Malta.

WAGES COUNCIL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna x'qiegħed isir biex jiġi assigurat li kull employer iżomm ma' dak li jitlob minnhom il-wages council?

X'tip ta' strutturi għandu d-dipartiment tax- xogħol biex jagħmel il-monitoring li hemm bżonn?

Kemm hemm persuni jaħdmu fid-dipartiment f'dan il-qasam?

Min hu l-uffiċjal responsabbli minn din it- taqsima?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dipartiment tar-relazzjonijiet industrijali u ta' impjieg għandu taqsimiet ta' spettorat u inforzar tal-liġi sabiex jiżgura li l-liġi tax-xogħol tkun osservata.

Dawn iż-żewġ taqsimiet jikkonsistu f'16-il-persuna.

Mhux etiku li jissemmew l-ismijiet ta' l- uffiċjali responsabbli minn dawn iż-żewġ taqsimiet, iżda dawn huma fi grad ta' prinċipal.

SAĦĦA U SIGURTA' IMPJIEGI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni jaħdmu fit-taqsima tas-saħħa u tas-sigurta' fuq il-postijiet tax-xogħol?

Kemm-il spezzjoni saret bejn Settembru, 1998 u l-aħħar ta' Jannar, 2000 xahar b'xahar?

F'liema postijiet saru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent it-taqsima saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol għandha sitt persuni li huma appuntati bħala spetturi skond Att Numru VII ta' l-1994 u tabib mediku.

Tlieta minn dawn l-uffiċjali għandhom postgraduate qualifications fil-materja.

Hemm ukoll ħames trainee inspectors li dalwaqt se jkun appuntati bħala spetturi, wara li ottjenew id-Diploma Social Studies (Occupational Health and Safety) mill- Universita'.

It-taqsima tuża wkoll is-servizzi ta' erba' skrivani u ta' żewġ messaġġiera.

Fost id-diversi funzjonijiet li jaqdu l-ispetturi, hemm dik ta' spezzjonar ta' postijiet tax-xogħol.

Bejn Settembru, 1998 sa l-aħħar ta' Jannar, 2000 saru 968 l-ispezzjoni li jkopru s-setturi kollha tax-xogħol.

BDIEWA/SAJJIEDA/RAĦĦALA - GĦAJNUNA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Legal Notice 83/81, maħruġa taħt Att Agricultural and Fishing Industries (Financial Assistance) (Cap.

146) li tawtorizza għajnuna finanzjarja lill-bdiewa, sajjieda u raħħala ta' nazzjonalita' Maltija, m'hijiex in line mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea (acquis).

Jista' l- Ministru jgħid x'tibdil irid isir f'din il-liġi jew legal notice, u fi kliem sempliċi jgħid kif dan it-tibdil se jolqot lill-bdiewa, sajjieda jew raħħala Maltin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Fi kliem sempliċi, din il-liġi trid tiġi emendata, fis-sens li kull bidwi jew sajjied stabbilit f'Malta jkun jista' jibbenefika mill-għajnuna finanzjarja li tkun disponibbli taħt dan l-Att.

Il-bdiewa, raħħala u sajjieda Maltin ikunu jistgħu japplikaw għal għajnuna finanzjarja taħt skemi operati skond il-politika agrikola komuni (CAP) ta' l-Unjoni Ewropea, inklużi d-direct payments u l-programm taħt l-iskema ta' l-iżvilupp rurali.

PULIZIJA - NUMBER PLATES

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn karozzi jew vetturi oħra bil-mutur f'pajjiżna li fil-pjanċa tan-numri (number plate) għandhom bħala l-ewwel tliet ittri s- segwenza ta' ittri li tinqara "SEX"?

Jikkonferma l-Ministru li kien hemm ftehim taċitu meta nbidlu l-pjanċi tan-numri li ċerti kumbinazzjonijiet ta' ittri m'għandhomx jintużaw, jekk jirriżulta li meta jinqraw iwasslu ċerti messaġġi?

Min kien responsabbli li ħareġ, jew awtorizza l-ħruġ ta' tali pjanċi, jekk fil-fatt jeżistu fit-toroq tagħna?

ONOR.

TONIO BORG: Nissuġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi din il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

AMBJENT - ĦARSIEN TA' L-AMBJENT

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jelenka xi żviluppi seħħew minn Settembru, 1998 sal-lum fit- twettiq tal-programm nazzjonali għal moniteraġġ (monitoring) tal-kwalita' ta' l-arja f'pajjiżna minn kif ħalla l-affarijiet gvern Laburista?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn Settembru, 1998 saru ħafna żviluppi fil-kamp tal-monitoraġġ ta' l-arja.

Inxtraw strumenti għall-analiżi ta' sulphur dioxide, nitrogen oxides, ozone, carbon monoxide u particulate matter.

Dawn l-istrumenti ġew installati fuq mobile monitoring station.

F'Settembru, 1999 ingħata bidu għall-monitoraġġ ta' l-arja f'għadd ta' lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex permezz ta' dan il-mobile station.

Fl-1999 ħarġet tender għax-xiri ta' diffusion tubes.

Il-monitoraġġ ta' l- arja, permezz tad-diffusion tubes jagħti informazzjoni li tikkumplimenta dik li jagħtu l-istrumenti.

Dawn id-diffusion tubes waslu fi Frar, 2000 u dalwaqt jibdew jiġu mmuntati fl-irħula u bliet f'Malta u f'Għawdex.

F'Diċembru, 1999 id-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent ikkummissjona studju biex tiġi studjata l-problema ta' trab iswed li jeffetwa l-parti t'isfel ta' Malta u tiġi stabilita l-oriġini ta' dan it- trab.

Ittieħdu diversi kampjuni u ntbagħtu barra għall-analiżi.

L-ewwel riżultati huma mistennija għal nofs din is-sena.

NPAA - WASTE MANAGEMENT

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jispjega kif f'paġna 141 tan-NPAA taħt waste managament jingħad li environment protection act ġdid li jissodisfa l-obbligazzjonijiet li joħorġu mill-acquis qiegħed jiġi drafted u jsir liġi matul din is-sena, filwaqt li f'paġna 145 ta' l-istess document taħt short term priorities (2000) u subheading water regulation jingħad li parti IV ta' l- environmental protection act li għandna issa (Kap 348) tiddaħħal in vigore matul din is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Hemm diversi liġijiet u regolamenti li jaqgħu taħt l-environmental acquis li jistgħu jinġiebu fis-seħħ taħt il- liġi eżistenti dwar il-ħarsien ta' l-ambjent, anke qabel ma ssir il-liġi l- ġdida.

ORGANISMI/IKEL

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju jinstab il-ħsieb li tiġi mnedija kampanja informattiva, indirizzata lill-pubbliku in ġenerali u l-konsumatur in partikolari, dwar organismi u ikel li jkun modifikat, trasformat jew mibdul ġenetikament - genetically modified organisims, jew genetically modified food)?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-issue ta' organiżmi u ikel li jkun modifikat ġenetikament, inkluż kampanji informattivi lill- pubbliku, qed jiġi trattat fl-isfond tal-leġiżlazzjoni Ewropea u fil-qafas ta' miżuri li jridu jittieħdu biex Malta tikkonforma ma' din il- leġiżlazzjoni.

NPAA - GENETICALLY MODIFIED ORGANISIMS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: F'paġna 148 ta' l-NPAA, taħt genetically modified organisims f'(c) jingħad li training of government employees who are to impliment the directives will be also (sic!) organised.

Billi hemm indikat li dan huwa ongoing, jista' l-Ministru jgħid: fuq liema direttivi qed jitkellem ir-rapport; kemm ħaddiema tal-gvern qegħdin jiġu mogħtija t-tħarriġ li hemm riferenza għalih; fiex jikkonsisti dan it-tħarriġ; kif intgħażlu dawn in-nies; u kemm huwa kkalkolat li jdum dan it-tħarriġ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-direttivi li jagħmel riferenza għalihom ir-rapport huma:

Council Directive 90/219/EEC on the contained use of genetically modified organisms.

Council Directive 90/220/EEC on the deliberate release into the environment of genetically modified organisms.

Il-parti ta' l-NPAA li qed jagħmel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant ma tgħidx li l-ħaddiema tal-gvern qed jingħataw taħriġ iżda li t-taħriġ meħtieġ għad irid jiġi organizzat.

Il-ħsieb huwa li diversi mpjegati tad-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent jingħataw taħriġ meħtieġ biex jiġu mħarsa l-obbligi li joħorġu mid- direttivi.

Minħabba n-natura tas-suġġett li huwa għal kollox ġdid it-taħriġ irid ikun fuq bażi regolari u mhux ta' darba.

SERVIZZI EKONOMIĊI - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall-impjegati fis- servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, jista' l-Ministru jinformana kemm, u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid-dekasteru li jaqa' taħtu?

Jista' jgħid kemm qed jitħallsu t-tobba konċernati għal kull żjara?

Jekk hemm xi forma ta' kuntratt bejn il-ministeru u t-tobba, jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid kemm-il viżta/żjara għamlu għand il-ħaddiema sa l-aħħar ta' Jannar, 2000?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li ma ġew ingaġġati ebda tobba biex jinvistaw lill-impjegati fis-servizz pubbliku li jaħdmu f`xi dipartiment li jifforma parti mid-dekasteru tieghi.

INTERN - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall-impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, jista' l-Ministru jinformana kemm u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid-dekasteru li jaqa' taħtu?

Jista' jgħid kemm qed jitħallsu t-tobba konċernati għall kull żjara?

Jista' jgħid kemm-il viżta/żjara għamlu għand il- ħaddiema sa l-aħħar ta' Jannar, 2000?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li minn meta ġiet introdotta l-iskema ta` viżti mit-tobba għall-impjegati fis-servizz pubbliku ma kien hemm l- ebda tabib li ġie ngaġġat għal dan l-inkarigu.

Ninsab infurmat ukoll li fil-każ ta` dipartimenti kbar, bħalma huma l- pulizija, ħabs ċivili u l-awtorita` ta` l-ippjanar, dawn kienu u għadhom jagħmlu użu mis-servizz tat-tabib/tobba li kien/u jagħti/u dan is-servizz qabel ma ġiet introdotta din l-iskema.

GĦAWDEX - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall-impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, tista' l-Ministru tinformana kemm u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid-dekasteru li jaqa' taħtha?

Tista' tgħid kemm qed jitħallsu t-tobba konċernati għal kull żjara?

Tista' tgħid kemm-il viżta/żjara għamlu għand il- ħaddiema sa l-aħħar ta' Jannar, 2000?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien infurmata li t-tabib li ngħata l-inkarigu li jagħmel il-viżti fuq l-impjegati li ma jkunux jifilħu huwa Dr Coronato Grech.

Ma hemm l-ebda kuntratt bejn il-ministeru u dan it-tabib sabiex isiru dawn il-viżti.

Huwa jitħallas extra biss għal viżti li jagħmel barra l-ħin normali tax-xogħol u jitħallas bir-rata ta' overtime ta' Lm3.60,1 fis- siegħa.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika l-perijodu li fih it-tabib għamel dawn il-viżti.

SAĦĦA - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall-impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, jista' l-Ministru jinformana kemm u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid-dekasteru li jaqa' taħtu?

Jista' jgħid kemm qed jitħallsu t-tobba konċernati għal kull żjara?

Jekk hemm xi forma ta' kuntratt bejn il-ministeru u t-tobba, jista' jitpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid kemm-il viżti/żjara għamlu għand il-ħaddiema sa l-aħħar ta' Jannar, 2000?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diviżjoni ftehmet ma' żewġ kumpaniji tat-tobba, jiġifieri l-Pegasus Medical Services Group u l-Health Maintenance Organisation, li tħallas Lm3 għal kull viżta li jagħmlu t-tobba tagħhom għand impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux.

M'hemm l-ebda forma ta' kuntratt.

In-numru ta' viżti li għamlu minn mindu bdiet l-iskema, jiġifieri mill-11 ta' Ottubru, 1999 sa l-aħħar ta' Jannar, 2000 huwa ta' 462.

AFFARIJIET BARRANIN - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall-impjegati fis- servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, jista' l-Ministru jinformana kemm u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid-dekasteru li jaqa' taħtu?

Jekk hemm xi forma ta' kuntratt bejn il-ministeru u t-tobba, jista' jtpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOE BORG: Għadhom ma saru l-ebda arranġamenti fir-rigward li semma l-Onor.

Interpellant.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - VIŻTI MINN TOBBA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Wara li ġiet riveduta l-iskema ta' viżti mit-tobba għall- impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu ma jifilħux, jista' l-Ministru jinformana kemm u min huma t-tobba li ġew ingaġġati għal dan l-inkarigu fid- dekasteru li jaqa' taħtu?

Jekk hemm xi forma ta' kuntratt bejn il- ministeru u t-tobba, jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid kemm-il viżta/żjara għamlu għand il-ħaddiema sa l-aħħar ta' Jannar, 2000?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-ministeru u fid-dipartimenti u l-kummissjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, għadu ma ddaħħal ebda servizz mediku dwar visti għand impjegati fis-servizz pubbliku li jkunu bis-sick leave.

Fil-qrati tal-ġustizzja nġabu quotations dwar il-provvediment ta' l- istess servizz.

Dawn qed jiġu kkunsidrati.

UE - TIĠIEĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-impjant fejn jiġi pproċessat il- laħam tat-tiġieġ huwiex konformi mar-regolamenti u l-ħteġijiet ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal liema impjant qiegħed jirriferi.

Pero' nżid ngħid li, kemm bi sħubija kif ukoll kemm mingħajr sħubija, jekk l-imsemmi mpjant mhux ta' standard Ewropew xorta fil-futur immedjat l-istess standard irid jiġi upgraded għal- livell tajjeb biżżejjed fl-aħjar interess u għall-ġid tal-konsumatur.

UE - BUTIR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-impjant fejn jiġi pproċessat il- butir huwiex konformi mar-regolamenti u l-ħteġijiet ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Hemm bżonn li l-ewwel jiġu reġistrati l-impjanti tal- butir u wara jiġu klassifikati.

Pero' nżid ngħid li, kemm bi sħubija kif ukoll kemm mingħajr sħubija, jekk l-imsemmi mpjant mhux ta standard Ewropew, xorta fil-futur immedjat l- istess standard irid jiġi upgraded għal-livell tajjeb biżżejjed fl-aħjar interess u għall-ġid tal-konsumatur.

UE - IMBID

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista'l-Ministru jgħid jekk l-impjanti ta' l-industrija ta' l- imbid humiex konformi mar-regolamenti u l-ħteġijiet ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jispeċifika għal liema mpjanti ta' l-industija ta' l-imbid u għal liema regolamenti u ħteġijiet ta' l-Unjoni Ewropea qed jirriferi.

Pero' nżid ngħid li, kemm bi sħubija kif ukoll kemm mingħajr sħubija, jekk l-imsemmi mpjant mhux standard Ewropew, xorta fil-futur immedjat l- istess standard irid jiġi upgraded għal-livell tajjeb biżżejjed fl-aħjar interess u għall-ġid tal-konsumatur.

UE - AGRIKOLTURA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-position papers dwar id-diversi setturi li jaqgħu taħt il-kapitoli ta' l-agrikoltura u jindika l-kapaċita' li Malta trid sabiex tkun konformi mal-provvedimenti ta' l-acquis communautaire?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-position paper dwar id-diversi setturi ta' l- agrikoltura ġew ippreżentati fil-laqgħa tal-MEUSAC.

L-oppożizzjoni għażlet li ma tipparteċipax f'dan il-kumitat u għaldaqstant tilfet l-opportunita', kemm li tkun infurmata kif ukoll li tissuġerixxi xi meljorament fl-interess tan-nazzjon.

UE - BIEDJA U SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jindika l-ħteġijiet li dwarhom għad trid issir diskussjoni ma' l-Unjoni Ewropea dwar il-qasam tal-biedja u sajd fil- gżejjer tagħna?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Diskussjonijiet ma' l-Unjoni Ewropea jridu jsiru dwar l-operat kollu tal-politika agrikola komuni u dwar diversi aspetti tal- politika komuni dwar is-sajd.

Ovvjament dawn in-negozjati jridu jiggarantixxu li f'pajjiżna jkompli jinżamm il-bilanċ bejn provvista bnina ta' prodotti bi prezzijiet adekwati għall-bidwi/raħħal/sajjied, u dan b'mod sostenibbli u b'sistemi li jħallu mpatti posittivi fuq l-ambjent.

UE - MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-aġġornament tal-politika tal-biedja lokali ma' dik ta' l-Unjoni Ewropea, il-CAP, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-position paper li tirrigwardja l-industrija lokali tal-majjal, u b'mod partikolari jindika fejn Malta għandha kapaċita' li tallenja ruħha u/jew tkun konformi ma' l-acquis communautaire, u liema huma dawk il-punti li dwarhom għad trid issir diskussjoni ma' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

IMTARFA - ĠIBJUNI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-ġibjuni qodma li hemm fl-Imtarfa jiġu surveyed mill-uffiċjali tal-korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma sabiex jistgħu jiġu nkorporati fl-istormwater masterplan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

VAT - PERITI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14015, ma jidhirlux l- Ministru li ħlas ta' VAT ta' Lm284.641.94 minn 4781 perit hu żgħir wisq meta tqis li dan ifisser li ras għal ras kull perit għandu turnover ta' Lm4,000 fis-sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li peress li Att ta' l-1998 dwar it-taxxa fuq il-valur miżjud daħal fis-seħħ f`Jannar ta' l-1999 u l-ewwel denunzji bdew jidħlu fid-dipartiment f`Marzu, mhux kull perit li hu reġistrat mid-dipartiment kien laħaq bagħat id-denunzji kollha li normalment jibgħat matul sena.

Intant minn 471 perit reġistrat mad- dipartiment, 356 biss kienu laħqu bgħatu d-denunzji tagħhom sa l-aħħar tas- sena.

Minn dawn 129 huma reġistrati bħala persuni eżenti għax id-dħul tagħhom ma jaqbiżx is-Lm6,000 fis-sena.

Il-kumplament (227) ħallsu s-somma msemmija ta` Lm284,642.

Pero` l-Onor.

Interpellant issa jista` japprezza kif is-sistema tal-VAT tgħin biex jissaħħaħ l-isforz għall-ġbir ta` taxxi u kemm kien ħażin li din is-sistema ġiet stradikata mill-gvern Laburista.

Japprezza wkoll li kulħadd għandu jgħin fit-tkabbir ta` kultura li kulmin jixtri prodott u servizz għandu jesiġi li jingħata rċevuta fiskali.

SWIEQI - SWIEQI RD - UPGRADING

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min għandu r-responsabbilta' għal upgrading ta' Swieqi Road, Swieqi, jekk hux il-kunsill lokali jew il- gvern ċentrali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol ta` upgrading fi Swieqi Road qed isir mill-kunsill lokali u d-dipartiment tat-toroq fuq pjanti li qed jiġu ppreparati mid-diviżjoni tax-xogħlijiet u d-dipartiment tat-toroq.

MATSEC - EŻAMIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li l-Ministru talabini npoġġi l-mistoqsija parlamentari numru 12738 dwar applikazzjonijiet ta' l-istudenti għall-eżamijiet tas-SEC, wara l-15 ta' Frar, jista' issa jwieġeb din il-mistoqsija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' kandidati li ser jersqu għall- eżami tas-secondary education certificate għas-sessjoni ta' Mejju, 2000 huwa hekk:

Numru ta' Applikanti

Malta 7232 Għawdex 730 TOTAL 7962

Il-lista ta' suġġetti li se jersqu għalihom f'din is-sezzjoni kif ukoll l- informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija se titpoġġa fuq il- Mejda tal-Kamra.

WSC - KONTIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ħafna konsumaturi qed jilmentaw minn żieda kbira li sabu fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma għal perijodu bejn Novembru u Marzu, 1999?

Dan jista' jkun attribwit għaż-żieda li ġiet imposta fil-budget ippreżentat fil-parlament f'Novembru, 1998

Kemm kien hemm ilmenti tal-konsumaturi mindu ħarġu dawn il-kontijiet għall-perijodu msemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li t-tariffi li fuqhom inħadmu l- kontijiet tad-dawl u l-ilma għall-perijodu bejn Novembru u Marzu, 1999 huma dawk kif imħabbra mill-gvern prezenti f`Novembru, 1998.

Għaldaqstant ma kien hemm ebda bidla ulterjuri fit-tariffi ħlief għal dawk li jirrigwarda xi rebates.

Ta` min ifakkar li t-tariffi kif riveduti mill- amministrazzjoni preżenti huma magħmula b`mod li jirriflettu l-livell ta` konsum u għalhekk żieda fil-kont tirrifletti żieda fil-konsum.

Meta jagħmel paragun, il-konsumatur għandu jqabbel in-numru ta` units ikkunsmati u mhux il-kont.

Huwa fatt li l-istaġun tax-xitwa bejn tmiem l-1998 u l-bidu ta` l-1999 kien wieħed aktar kiesah minn dawk ta` qabel u għalhekk kien loġiku li l- konsum ta` l-elettriku jiżdied anke jekk mhux neċessarjament żdied l- apparat li jiġġenera s-sħana.

Fl-aħħar, ta` min ifakkar li jekk hemm xi ħadd li m'għandux jitkellem dwar kontijiet tad-dawl u l-ilma huwa l-Partit Laburista.

L-Onor.

Interpellant jaf tajjeb bil-miżuri anti-soċjali li l-amministrazzjoni Laburista, li tagħha kien ministru, kienet ħadet dwar din il-materja.

Kellu jkun Gvern Nazzjonalista biex titneħħa din l-inġustizzja.

BORMLA - ĊENTRU SPORTIV

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta jibda x-xogħol fuq il-bini taċ-ċentru sportiv quddiem il-Kulleġġ De La Salle, hux se titmiss l-iskola Ġużeppi Despott (Verdala) jew xi faċilitajiet tagħha?

Jekk fl-affermattiv, jista' jagħti dettalji?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tweġiba hija fin-negattiv.

Madanakollu, hemm il-ħsieb li fl-istadju tal-bini tal-kumpless sportiv tal- Kottonera tittieħed l-inizjattiva sabiex isir xogħol ta' riabilitazzjoni fil-pitch tal-football ta' l-iskola Ġużeppi Despott (Verdala).

MTAĦLEB - SATU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' nies miżmuma bħalissa fis-SATU fl-Imtaħleb?

Kif jintgħażlu n-nies biex imorru f'dan iċ-ċentru?

Barranin jikkwalifikaw ukoll biex jattendu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fil-preżent in-numru ta` residenti ġewwa l-unit tas-SATU hu ta` 9.

Ninsab infurmat ukoll li, bħala regola ġenerali, jikkwalifikaw li jagħmlu programm ta` riabilitazzjoni dawk il-priġunieri sentenzjati li għandhom problema tad-droga u/jew alkoħol li jkun għad fadlilhom iżjed minn sitt xhur u mhux aktar minn sentejn x`jiskontaw mis-sentenza.

Dawk li volontarjament ikunu jridu jagħmlu dan il-programm ta` riabilitazzjoni jridu jagħmlu talba formali għal dan il-għan lid-direttur tas-servizzi korrettivi.

It-talba titressaq quddiem il-bord li jirrikkmanda jekk it- talba għandhiex tintlaqa' u liema programm għandu jiġi segwit.

Il-priġunieri li ma jikkwalifikawx għal dawn il-programmi huma dawk:

li jkunu miżmuma taħt l-att dwar l-immigrazzjoni;

-li jkunu soġġetti għall-provvedimenti ta` estradizzjoni;

-ta` nazzjonalita` barranija li jkunu se jiġu deportati malli jiskontaw is- sentenza tagħhom;

-li jkunu meqjusa li jkunu morda mentalment jew li jkunu qed ibatu minn diżordni mentali;

-li jkunu f`diviżjonijiet ta` sigurta` massima;

-li jkollhom sentenza għal għomorhom;

-li jirrifjutaw li jagħmlu t-test għad-droga jew li jirriżulta li jkunu pożittivi għaliha fl-aħħar sitt xhur;

-li s-sentenza kurrenti tagħhom jew każ pendenti tagħhom quddiem il-qorti huma relatati ma` offiża gravi.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - PA 0099/00

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-iskop wara applikazzjoni PA0099/00 li saret mid-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-applikazzjoni PA0099/00 tirriferi għall-bini ta' 12-il garaxx f'sit f'San Ġwann.

L-iskop ta' sitta minn dawn il-garaxxijiet hu bħala akkomodazzjoni alternattiva għall-garaxxijiet li jridu jiġu evakwati minn Manoel Island bħala parti mill-proġett ta' Manoel Island, filwaqt li s-sitta l-oħra jkunu għad- dispożizzjoni tad-dipartiment tal-bini u manutenzjoni tad-djar.

GĦAWDEX - VETTURA

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk hux minnu li nxtrat karozza Volkswagen Bora lis- segretarju permanenti?

Jekk fl-affermattiv, kemm intnefqu flus biex inxtrat l-imsemmija karozza?

Tista' tgħid jekk l-imsemmija karozza nxtratx minn vot apposta jew inkella l-flus itteħdux minn voti ntiżi għall- affarijiet oħra?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 13468.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija jien infurmata li peress li kien hemm tifdil fil-fondi għas-salarji u wages u għall-kontribuzzjonijiet tas- sigurta' soċjali sar trasferiment għall-item ta' transport equipment minn fejn tħallset il-karozza msemmija.

SKEJJEL - JUNIOR COLLEGE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għal kull skola sekondarja f'Malta, x'kien il- persentaġġ ta' tfal li ġabu l-kwalifiki minimi biex jidħlu fil-Junior College?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid, għas-snin 1998 u 1999, kemm ingħataw ċitazzjonijiet għall-clamping, towing, breathalyser tests u over speeding?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif ġej :

Ċitazzjonijiet għall- 1998 1999 Ikklampjar 318 309 Irmonkar 3,724 4,397 *Testijiet tan-nifs (pożittivi) 101 122 Sewqan eċċessiv 470 373

* B`effett mill-25 ta` Mejju, 1998, id-data minn meta l-Avviż Legali Nru. 128/98 daħal fis-seħħ.

SKEJJEL - TAX CREDITS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mid-diskussjonijiet li kellhom iseħħu dwar tax credits għal ġenituri ta' tfal li jattendu skejjel privati?

Meta beħsiebu l-gvern Nazzjonalista jwettaq din il-wegħda elettorali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif diġa' kelli l-opportunita` ngħid fil-pubbliku, f'dawn il-ġimgħat ser ikolli laqgħat mal-partijiet interessati fis-suġġett in kwestjoni.

PULIZIJA - FABBRIKI TAN-NAR

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid, sena wara sena għal dawn l-aħħar ħames snin, kemm kien hemm fabbriki tan-nar li kellhom liċenzja?

Jista' jgħid kemm mietu persuni waqt li kienu qed jaħdmu n-nar, kull sena għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

Interpellant huwa kif ġej :

Numru ta` 1995 1996 1997 1998 1999 Kmamar tan-nar liċenzjati 38 38 39 39 39 Mwiet waqt ħdim tan-nar 1 xejn 4 xejn xejn

QRATI - ANNULLAMENTI ĊIVILI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw annullamenti ċivili fil- qrati Maltin, kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm kien hemm żweġijiet, kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Minn dawk li ġabu annullament, kemm minnhom reġgħu żżewġu biċ-ċivil?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kawżi ta` annullamenti matul dawn l-aħħar għaxar snin, sena b`sena, ġew reġistrati kif muri hawn taħt.

Pero` mhux possibbli li jingħad jekk l-annullamenti nghatawx billi trid issir riċerka fuq kull kawża.

Fl-1990: 49; fl-1991: 63; fl-1992 67; fl-1993: 78; fl-1994: 89; fl-1995 17; fl-1996: 6; fl-1997: 120; fl-1998 64 fl-1999: 75; fl-2000 14 sal-lum) Il-kumplament ta` l-informazzjoni mitluba ma tirrigwardax lill-qorti u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant li jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ANZJANI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hemm każi, kull sena, fejn anzjani sfaw vittma ta' swat u serq ġo darhom għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm kien hemm każi kull sena fejn anzjani sfaw maqtula bħala konsegwenza ta' swat u serq ġo darhom, għal dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm minn dawn ir-reati ġew solvuti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-mistoqsija parlamentari numru 14299 għandha tintbagħat lill-ministeru konċernat.

QORMI - ROUNDABOUT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk u meta se jsir ix-xogħol li hemm bżonn isir madwar ir-roundabout il-ġdida fl-area magħrufa bħala ta' l-Erba' Qaddisin (fejn il-fabbrika tal-Lowenbrau) Ħal Qormi biex jiġi evitat l-għargħar li jkun hemm f'din l-area wara kull ħalba xita?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li x-xogħol imsemmi mill- Onor. Interpellant huwa mistenni li jinbeda fi żmien qasir.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' studenti barranin li s-sena li għaddiet, l-1999, attendew xi kors biex jitgħallmu l-Ingliż?

Jista' jelenka l-iskejjel u n-numru ta' studenti li attendew f'kull skola?

Jista' jagħti dettalji dwar il-pajjiżi li ġew minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba se titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra f'xi seduta oħra.

KLINIĊI - TIPJIP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Matul l- 1999, kemm kienu dawk il-persuni li wżaw il-kliniċi biex jieqfu mit-tipjip għall-ewwel darba?

Kemm minnhom fil-fatt komplew il-kors sa l-aħħar?

Meta fil-fatt infetħu dawn il-kliniċi?

Kemm hu stmat li marru nies biex jippruvaw jieqfu mit-tipjip minn dak iż-żmien?

Kemm fil-fatt waqfu għal kollox?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: 1.

Fl-1999 kien hemm 114 persuna li applikaw biex jattendu għall-kliniċi li joffru servizz għal min jixtieq jieqaf ipejjep.

Iċ-ċifra ta' kemm fil-fatt komplew il-kors sa l-aħħar fiċ-ċentri tas- saħħa ma tinżammx.

Hemm min żamm kuntatt bit-telefon mal-facilitator kif ukoll ġew id-dipartiment għall-promozzjoni tas-saħħa għal għajnuna individwali.

Il-kliniċi fl-1999 inżammu hekk:-

April --ċentru tas-saħħa Paola

Mejju ċentru tas-saħħa Paola

Lulju - ċentru tas-saħħa Paola

Ġunju - ċentru tas-saħħa Floriana

Ottubru - ċentru tas-saħħa Gżira

Il-kliniċi bdew oriġinarjament fl-1991.

M'hemmx statistika miġbura kemm hu stmat li attendew nies minn 1991 sa 1998 jew kemm fil-fatt waqfu mit-tipjip.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li koppja anzjani - dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament - li jinsabu fi bżonn kbir li jidħlu f'dar ta l-anzjani tingħata l-priorita' mistħoqqa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-koppja anzjani li d-dettalji tagħha ntbagħtu separatament issottomettew l-applikazzjoni tagħhom fit-3 ta' Frar, 2000.

Il-każ tagħhom jinsab għand is-social worker biex isir ir-rapport dwarhom.

SPTAR SAN LUQA - MRI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 13550, jista' l- Ministru jgħid meta deher għall-ewwel darba fuq il-gazzetta tal-gvern l- avviż dwar it-tender tal-leasing ta' l-MRI?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-avviż dwar it-tender tal-leasing ta` l-MRI deher għall-ewwel darba fl-10 ta` Lulju 1998.

DJAR - SUSSIDJI FUQ KERA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fir- rigward ta' l-iskemi ta' l-Awtorita' tad-Djar, koppja miżżewġa li tbigħ ir- residenza tagħha, tista' tibbenefika minn sussidji fuq ir-rata ta' l- imgħax għax-xiri ta' residenza privata aktar adattata għall-bżonnijiet tal- familja?

Jekk fin-negattiv, kemm irid jgħaddi żmien sabiex jiġri dan?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk koppja miżżewġa tkun qed tgħix f'residenza proprjeta' tagħha li ma tkunx adekwata għall-akkomodazzjoni residenzjali tagħha li ma tkunx ibbenefikat minn xi skema "Sir Sid Darek" ta' l- Awtorita' tad-Djar u/jew tad-dipartiment ta' l-akkomadazzjoni soċjali u/jew id-dipartiment ta' l-artijiet tkun tista' tibbenefika minn self sussidjat biex tixtri residenza privata.

Pero' qabel ma tagħmel applikazzjoni taħt l-iskema relattiva (skema Y - sussidju ta' imgħax fuq self għad-djar settur privat) din il-koppja:-

1) għandha tkun daħlet fi ftehim ta' wegħda ta' bejgħ dwar ir-residenza okkupata minnha bħala residenza ordinarja;

2) qabel ma tkun tista' tiffinalizza s-self u tiġbed fondi taħt l-iskema għandha tikkonkludi l-att ta' bejgħ dwar id-dar ta' abitazzjoni koperta bil- ftehim ta' wegħda ta' bejgħ kif intqal fuq;

3) id-dħul mill-bejgħ skond para (2) għandu jintuża kollu biex jiffinanzja x-xiri tad-djar ta' abitazzjoni li dwarha jkun ġie avvanzat is-self.

LITERACY STUDY

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir sforz sabiex tiġi rimedjata s-sitwazzjoni, kif jirriżulta mil-literacy study li sar fuq tfal ta' sitta jew seba' snin, li biha l-ogħla rata ta' illitteriżmu qiegħda fit-tfal fl- iskejjel primarji tal-gvern fil-Belt, fil-Furjana u fil-Kottonera?

Jista' jiżdied n-numru ta' għalliema f'dawn l-iskejjel sabiex ikun hemm anqas studenti għal kull għalliem/a?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-riżultat u r-rakkmandazzjonijiet li saru fl-istudju dwar il-litteriżmu msemmi fil-mistoqsija se jittiedu b'serjeta` u se jitwettqu l-passi rimedjali li r-riċerka turina li huma effettivi.

Ma rridux nassumu li s-soluzzjoni ewlenija għar-riżultat ta' l-istudju huwa t-tnaqqis tan-numru tat-tfal fil-klassijiet.

Il-verita` hija ħafna iżjed kumplessa u trid tinkludi riflessjoni serja dwar il-metodi tat- tagħlim.

Ħarsa lejn in-numri ta' tfal li hemm bħalissa fil-klassijiet ta' l- iskejjel tar-reġjun imsemmi fil-mistoqsija kif jidhru fil-listi li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta, turina numri li b'ebda kejl ma jistgħu jitqiesu bħala kbar.

Dawn in-numri jkomplu jsostnu l-bżonn ta' ħarsa tajba lejn fatturi oħra li jinfluwenzaw it-tagħlim barra n-numri ta' tfal fil-klassi.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-complement ta' staff akkademiku fl-iskejjel primarji tal-gvern b'mod ġenerali?

Hemm xi ratio bejn in-numru ta' għalliema u n-numru ta' tfal?

Kemm hemm tfal li jattendu u x'inhu l-complement ta' l-istaff akkademiku fl-iskejjel primarji fil-Belt u fil-Furjana, skola bi skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-complement ta' l-istaff ta' l-għalliema fl-iskejjel primarji hu ta' għalliem wieħed għal kull klassi.

Barra mill-għalliema ta' kull klassi fl-iskejjel primarji jista' jkun hemm ukoll numru ta' complementary u peripatetic teachers li jvarja minn skola għal oħra, kif ukoll numru ta' facilitators skond il-ħtieġa.

Tfal li jattendu l-iskejjel primarji:

Subien Bniet Total Il-Belt 131 129 260 Il-Furjana 69 68 137

Staff:

Irġiel Nisa Total Il-Belt 3 8 11* Il-Furjana 1 6 7*

* Dan it-total ma jinkludix il-kapijiet u l-assistenti kapijiet.

IMPORTAZZJONI - TNEĦĦIJA TA' LEVY

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari numru 13267/13459 u testendi t-tagħrif mitlub sa tmiem Frar 2000?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għall din il-mistoqsija ser tingħata f`xi seduta oħra.

MEDIĊINI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Minsitru jgħid kemm kien il-valur ta' mediċini li qassam il-gvern bejn l- 1995 u l-1999?

Kemm kien hemm minnhom li jaqgħu taħt il-kartuna roża u safra rispettivament?

Kemm minnhom tqassmu rispettivament fl-Isptar San Luqa, f'Sir Paul Boffa, f'Mount Carmel kif ukoll f'St.Vincent de Paule u fid-djar l-oħra ta' l-anzjani tal-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata f`xi seduta oħra.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Skond ir-records tal-gvern tal-lum kemm kienu ġew impjegati nies "żejda" fl-1987 f'kull entita' pubblika rispettiva?

Minn dak iż-żmien 'il hawn kemm minn dawn kienu tkeċċew mill-gvern?

Kemm kienu ġew demoted?

Kemm ingħataw transfer għal entitajiet oħra?

Kemm minnhom irriżenjaw volontarjament?

Kemm minnhom ħadu promotion?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mhux ċar f'din il-mistoqsija jekk l-Onor.

Membru hux qed jirriferi għal impjiegi ma' entitajiet pubbliċi (public sector organisation) jew għal impjiegi mal-gvern (public service).

Fiż-żewġ każi, il-Ministeru għall-Politika' Soċjali ma jkollux l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

Infakkar lill-Onor.

Membru li l- korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ twaqqfet fl-1990.

BANK ĊENTRALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Rigward l- applikazzjoni Maltija għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, jista' l- Ministru jidentifika t-tħejjijiet neċessarji sabiex il-Bank Ċentrali jkun jista' jiġi ntegrat l-ewwel fl-ESCB u aktar tard fil-Eurosystem?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għall-din il-mistoqsija ser tingħata f`xi seduta oħra.

UE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma li meta pajjiż jissieħeb fl-UE l-ewwel jkun irid jipparteċipa fl-EMU bi status ta' countries with a derogation, fi kliem ieħor b'impenn li jingħaqad mal-Euro area aktar tard u dan dejjem jekk ikun hemm compliance mal-kriterja ta' konvergenza meħtieġa mit-trattati li jistabilixxu l-komunita' Ewropea?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għall din il-mistoqsija se tingħata f`xi seduta oħra.