MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 357 It-Tnejn, 24 ta' Lulju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 357

It-Tnejn, 24 ta' Lulju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.11 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 24 ta' Lulju, 2000

WERREJ MINUTI 598

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 598

MOZZJONIJIET ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI (L-EWWEL QARI) 603 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' KONVENZJONIJIET TA' PROĊEDURI LEGALI (L-EWWEL QARI) 604

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REFUĠJATI (IT-TIELET QARI) REFUGEES BILL (THIRD READING) 604 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI (IT-TIELET QARI) MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL (THIRD READING) 605 ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT PUBBLIKU (IT-TIELET QARI) PUBLIC TRANSPORT AUTHORITY (AMENDMENT) BILL (THIRD READING) 605 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-ARTIĠJANAT (IT-TIELET QARI) MALTA CRAFTS COUNCIL BILL (THIRD READING) 606 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI (IT-TIENI QARI) MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL (SECOND READING) 606 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' TA' L-ISTATISTIKA TA' MALTA (IT-TIENI QARI) 619 MALTA STATISTICS AUTHORITY BILL (SECOND READING) 619

AĠĠORNAMENT 629

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 633

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 356 li saret fil-21 ta' Lulju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

QORTI - ĠURIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ġurijiet pendenti fuq qtil u attentati ta' qtil?

Kemm hemm persuni ta' nazzjonalita' barranija akkużati f'dawn il-ġurijiet?

Kemm minn dawn ġew appuntati?

Kemm ilu l-aktar ġuri jistenna biex isir?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Nista' ngħid li hemm 11-il ġuri fuq qtil li huma pendenti u sitta minnhom ġew appuntati; hemm għaxar kawżi fuq attentati ta' qtil u ħamsa minnhom ġew appuntati; hemm żewġ persuni ta' nazzjonalita barranija dwar ġurijiet fuq qtil; u nista' ngħid li m'hemmx persuni ta` nazzjonalita` barranija akkużati b`attentat ta` qtil.

Il-ġuri fuq l-aktar qtil li ilu jistenna biex isir huwa dak li l-att ta` l-akkuża daħal fir-reġistru tal-qorti kriminali fl-1992.

Il-ġuri fuq l- aktar attentat ta` qtil li ilu jistenna biex isir huwa dak li l-att ta` l- akkuża daħal fir-reġistru tal-qorti kriminali fl-1996.

KUNSILL LOKALI - ĦAL TARXIEN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi spejjeż huma maħsuba li se jkopru l-fondi li ngħataw lill-kunsill lokali ta' Ħal Tarxien minn fondi għall-assoċjazzjonijiet sportivi?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li kienet saret talba għall-għajnuna mill-kunsill lokali ta' Ħal Tarxien sabiex jiġi rranġat Ġnien Joanne, li kien fi stat ta' abbandun.

Peress li dan il-ġnien huwa ċentru ta' rikreazzjoni għall-komunita` u ż-żgħażagħ ta' madwar, is-segretarjat parlamentari intervjena mal-ministeru ta' l-ambjent u flimkien mal-kunsill lokali ta' Ħal Tarxien, ix-xogħol neċessarju inqasam bejn dawn it-tliet entitajiet.

L-ispiża tas-segretarjat parlamentari kienet ta' Lm4,520.

Ta' min jgħid li l-kunsill lokali ta' Ħal Tarxien kien beda taħditiet sabiex tiġi ffurmata għaqda sportiva lokali li tkun tiġbor fiha l-għaqdiet sportivi kollha tal-lokal.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ħalli nerġa' mmur lura għall-mistoqsija li għamilt il-ġimgħa l-oħra dwar il-ground tal-football tax-Xgħajra.

Is- Segretarju Parlamentari jirriżultalu li l-periklu li hemm f'dan il-ground ġie kkaġunat minn dawk il-persuni li bnew biswit?

Jaf li dik l-art kienet indikata biex hemmhekk jinbena sports complex u fil-fatt kienet anke saret rakkmandazzjoni lill-President tar-Repubblika biex tkun tista' ssir l- esproprjazzjoni neċessarja?

Jaf li mbagħad saret talba oħra lill-President biex dak il-bini jingħata lil sid l-art?

Jaf is-Segretarju Parlamentari li min hu responsabbli minn dan il-bini huwa l-istess bniedem li ħareġ għall-kunsill lokali tax-Xgħajra fi ħdan il- Partit Nazzjonalista?

Ittieħdu xi passi kontra din il-persuna min-naħa tal- ministeru jew mill-awtorita'?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT (Segretarju Parlamentari): Jien m'iniex informat dwar id-dettalji li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, pero' nista' ngħid li qegħdin niġbru l-biċċiet kollha ta' l-istorja biex naraw kif nistgħu nintervjenu.

MELLIEĦA - RESCUE OPERATION

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Meta rċeviet l-ewwel rapport il-pulizija u ġiet informata li kien waqa' żagħżugħ fl-aħrax tal-Mellieħa fil-lejl ta' bejn is-7 u t-8 ta' Lulju, 2000?

Kemm ħadet il-pulizija biex marret fuq il-post bl-apparat meħtieġ biex jittella' ż-żagħżugħ?

Fil-ħidma biex itellgħuh, itteħdu l-passi kollha kif suppost f'sitwazzjoni bħal dik?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li kien għal ħabta ta` 4.35 a.m. ta' nhar is-Sibt 8 ta` Lulju, 2000 li sar ir-rapport permezz ta` telefonata lill-kwartieri ġenerali tal-pulizija dwar l-inċident li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant.

Immedjatament wara li daħlet din it-telefonata ġew informati d-dipartiment tal-protezzjoni ċivili, l- armata, il-pulizija tad-distrett, dawk tal-mobile u bdiet l-operazzjoni ta` salvataġġ.

Ninsab informat ukoll li għal dak li jirrigwardja d-dipartiment tal- protezzjoni ċivili, l-ewwel sejħa għal għajnuna li daħlet fil-fire station tad-dipartiment tax-Xemxija kienet għal ħabta tal-4.45 a.m. Il-membri tal- protezzjoni ċivili waslu fuq il-post għal ħabta tal-5.00 a.m., jiġifieri madwar ħmistax-il minuta wara li daħlet is-sejħa.

Bħalma jiġri f`każi oħra simili, ittieħdu l-passi kollha neċessarji, inkluż l-użu tal-helicopter - għalkemm dan ta` l-aħħar ma setax jopera minħabba diffikultajiet topografiċi - sabiex jittella` l-kadavru tal- vittma.

ETC - REĠISTRAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tagħrif dwar il-livell skolastiku primarju, sekondarju, post sekondarju u terzjarju, skond l-etajiet u s- sess differenti ta' dawk li qed jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba.

SKEJJEL - TRACER STUDY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' jsir tracer study biex nesploraw kif marru l-istudenti li għaddew mill-eżamijiet tal-junior lyceum fl-1995 meta ġew biex jagħmlu l-eżamijiet tas-SEC f'Mejju 2000 fis-suġġetti tal-Malti, Ingliż u Matematika?

Xi gradi kienu ġabu fl-1995 u xi gradi ġabu f'dawn is- suġġetti f'Mejju 2000?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li hu maħsub li d-dipartiment tal-kurrikulu, permezz ta' l-educational assessment unit, jaħdem fuq proġett ta' tracer study.

Dan se jkun parti mir-riċerka li din il-unit qed tagħmel dwar l-eżami għad-dħul fil-junior lyceum u l- effetti tiegħu fuq it-tagħlim ġenerali u fuq l-istudenti partikolari.

Informat li l-MATSEC support unit ma għamel ebda tracer study fuq studenti li daħlu l-junior lyceum fl-1995.

Madanakollu nafu bi studenta fil-fakulta` ta' l-edukazzjoni li qed tagħmel studju ta' din in-natura fuq junior lyceum partikolari.

PRIĠUNIERI - LIVELL SKOLASTIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tagħrif dwar il-livell skolastiku tal-priġunieri Maltin fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin, skond l-etajiet, is-sess u l-livell skolastiku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li f`Marzu ta` din is-sena kien sar studju fuq 96 priġunier - jew aħjar 44% tal-popolazzjoni fil-faċilita` korrettiva ta' Kordin - li kien jirrigwarda l-livell ta` edukazzjoni tal- priġunieri.

Minn fost dawn is-96 priġunier, 71 kienu Maltin.

Minn dan l-istħarriġ irriżulta li 10% attendew skola primarja, 40% attendew skola sekondarja, 40% attendew skola tas-snajja', 5% attendew post-secondary studies u 5% attendew l-universita`.

Fil-maġġoranza tagħhom dawn ma komplewx l-istudji li kienu qed jagħmlu u spiċċaw mingħajr kwalifiki.

Fil-fatt 33% qalu li għandhom xi kwalifiki waqt li 67% qalu li m`għandhomx kwalifiki.

Hawn taħt qed nelenka l-kwalifiki li l-priġunieri qalu li għandhom:

|computer skills |1 | |mechanical engineering|2 | |gardener |1 | |interior designer |1 | |chef |3 | |upholsterer |1 | |O Level English |3 | |diving instructor |1 | |nurse |1 | |6 O Levels + 1 A |2 | |business management |2 | |welder |2 | |lawyer |1 | |printing (City & |2 | |Guilds) | | |electrician licence |1 | |electrician |1 | |degree in political |1 | |studies | | |electronics (City & |1 | |Guilds) | | |computer literecy |1 | |mechanic |1 | |4 O Levels |1 | |carpenter |2 |

L-etajiet ta` dawk li pparteċipaw f`dan l-istudju kienu hekk:

|20-25 sena|14 | |26-30 sena|31 | |31-35 sena|17 | |36-40 sena|16 | |41-45 sena| 8 | |46-50 sena| 6 | |51-55 sena| 1 | |56-60 sena| 2 | |61-66 sena| 1 |

MDC - ESTATES MANAGEMENT COMPANY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min se jkollu l- ishma tal-kumpannija estates management company li se titwaqqaf mill- korporazzjoni Maltija għall-iżvilupp?

Meta se titwaqqaf il-kumpannija?

X'se jkunu r-reponsabbilitajiet tagħha?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): L-ishma ta' din il-kumpannija se jinżammu mill-korporazzjoni għall-iżvilupp ta' Malta kif ukoll mill-MGI u l-MIMCOL.

Huwa maħsub li din il-kumpannija titwaqqaf fil- futur qarib.

Din il-kumpannija se tkun responsabbli biex isir użu aħjar ta' l-oqsma industrijali; biex jinstabu metodi ġodda għall-finanzjament ta' żviluppi ġodda fl-oqsma industrijali; biex timplimenta politika ġdida dwar kera, kostruzzjoni, riabilitazzjoni u manutenzjoni ta' l-oqsma industrijali; u timmoniterja l-allokazzjoni ta' spazju u l-utilizzazzjoni tal-fabbriki.

Sur President, kif qed nitkellem fuq l-MDC, irrid ngħid li assolutament nikkundanna l-istqarrija li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dawn il-jiem meta qal li l-ST Microelectronics qed tikkonsidra li tagħlaq.

Dan l- istatement mhux talli huwa irresponsabbli talli nista' nikkonferma li l-ST qed taħseb biex tespandi u se tkompli timpjega n-nies.

Huwa veru li kellna problema bid-dawl imma huwa veru wkoll li r-reserve capacity li tieħu l- kumpannija ġie utilizzat ħafna aktar malajr milli wieħed kien jistenna.

Fil-fatt ġew provduti żewġ linji tad-dawl extra li se jidħlu fis-seħħ f'nofs Awissu meta l-kumpannija tkun bix-shutdown.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li għandna pjan li sa l-aħħar tas-sena nipprovdu d-dawl permezz ta' distribution centre ġdid.

Qed tiġi kkonsidrata wkoll l-espansjoni fil-futur li għandha bżonn il-kumpannija u b'diskussjoni mal-kumpannija stess intlaħaq ftehim dwar x'tip ta' utilisation u x'tip ta' capacity se jkun hemm bżonn.

Allura assolutament m'huwiex veru dak li qed jintqal.

Nerġa' ngħid li m'huwiex sew li wieħed jitfa' dawn it-tip ta' statements b'dan il-mod, bla bażi ta' xejn u kontra d-direzzjoni ta' kull diskussjoni li għandna mal-kumpannija.

Dawn l-istatements iqajmu fil-poplu ħafna ħsebijiet bla bżonn, speċjalment fost il-ħaddiema ta' din il-kumpannija, u dan biex wieħed mingħalih jagħmel xi gwadann politiku.

Nerġa' ngħid li ST Microelectronics qiegħda tespandi u se tkompli tespandi skond il-pjani tagħha.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, ma nafx fejn sema biha l-Ministru din l- istqarrija jew f'liema gazzetta qraha!

(Interruzzjonijiet) Milli jidher hemm xi logħba għaddejja bejn il-gvern tiegħu u "The Malta Independent".

Jien smajtu jitkellem lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u nista' nassigura lil kulħadd li dak id-diskors ma ntqalx.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, hawn it-tendenza li meta sħabna tan- naħa l-oħra tal-Kamra jiżolqu fuq xi qoxra ta' banana, jibdew iġibu l- iskużi kollha.

(Interruzzjonijiet) Jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma qalx dak li hemm irrapportat fil-gazzetta għandu jara li toħroġ stqarrija.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ma jistax jgħidli li jien żlaqt għax jien kont preżenti u naf preċiż x'qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Issa jekk il- Ministru jrid ikompli jagħżaq affari tiegħu imma nista' ngħidlu li mhux qed jgħid il-verita'.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-Onor.

Mizzi qed jgħid li m'iniex qed ngħid il-verita' meta jien qiegħed sempliċement nirreaġixxi għal dak i deher fil-gazzetta.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel allegazzjonijiet serji.

(Interruzzjonijiet) Mela allura joħroġ stqarrija u jgħid li mhux veru dak li ġie rrapportat li qal.

Sakemm ma jgħidx hekk jien se nibqa' nikkundannah li huwa kap illeġittimu li qiegħed fejn qiegħed bit-tbagħbis tal-voti.

ONOR.

JOE MIZZI: Taf li l-kap tiegħek kien sar b'konfoffa fis-satra tal- lejl meta kienu tajru lil Borg Olivier u laħqu lilu minfloku?

Tafha din?

Din bil-provi u mhux bħal dan il-ħafna paroli vojt li qed tgħid!

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-Onor.

Mizzi reġa' żelaq fuq qoxra ta' banana hawn!

AWTORITA' TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI ON LOAN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru ta' ħaddiema li huma on loan ma' l-awtorita' tat-turiżmu?

Jista' jgħid x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Ninsab informat li l- għadd ta' ħaddiema on loan ma' l-awtorita' tat-turiżmu huwa ta' sitta, cioe' żewġ diretturi eżekuttivi, manager, żewġ messaġġiera u xufier.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx policy jew deċiżjoni mill-kabinett biex dawn il-ħaddiema jmorru lura minn fejn ġew?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Mr Speaker, se nwieġeb għal dak li jirrigwardja dawn is-sitt ħaddiema li semmejt.

Fil-fatt dawn huma maċ-ċivil u kif jaf l-Onor.

Membru, Att XII ta' l-1999 jagħti l-poter lill-awtorita' tat-turiżmu biex tistieden lil numru ta' ħaddiema jaħdmu magħha.

Fil-fatt dawn il-ħaddiema kienu jaħdmu hemmhekk qabel ma ġiet imwaqqfa l-awtorita' tat-turiżmu u bħalissa għaddejjin proċeduri biex dawn jiġu assorbiti taħt din l-awtorita' għat-terminu ta' l- Att li għadni kemm semmejt.

MMA - IMPJEGATI ON LOAN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru ta' ħaddiema li huma on loan ma' l-MMA?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-awtorita` marittima m`għandha l- ebda mpjegati on loan.

TRASPORT - KONSULENTI LOKALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill- ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid min huma u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid x'salarji u kundizzjonijiet għandhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba tingħata f`xi seduta oħra.

INTERN - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid x'salarji u kondizzjonijiet għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar persuni li nqatgħu mir-reġistru tax-xogħol minn Settembru 1998 sa Mejju 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 19 ta' Lulju, 2000 mibgħuta mill-Ambaxxata Maltija f'Ruma lis-Sur John Cassar, b'riferenza għall-korrispondenza mibgħuta mill-istess ambaxxata lill-awtoritajiet Taljani dwar ir- rikonoxximent ta' ċertifikat mill-iskola internazzjonali għax-xjenzi turistiċi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il- Ministru Gatt.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l-2000 li jemenda l-Kodiċi Ċivili."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2000 li jemenda l-Kodiċi Ċivili", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-RATIFIKA TA' KONVENZJONIJIET TA' PROĊEDURI LEGALI

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' liġi msejjaħ "Att ta' l-2000 Ratifika ta' Konvenzjonijiet ta' Proċeduri Legali."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att ta' l- 2000 dwar Ratifika ta' Konvenzjonijiet ta' Proċeduri Legali", ikun moqri l- Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IR-REFUĠJATI

REFUGEES BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Refuġjati.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jagħmel provvedimenti dwar u jistabbilixxi proċeduri għar-rigward ta' rifuġjati u persuni li jfittxu asil" jiġi moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BASTIMENTI MERKANTILI

MERCHANT SHIPPING (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR AWTORITA' DWAR IT-TRASPORT PUBBLIKU

PUBLIC TRANSPORT AUTHORITY (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-ARTIĠJANAT

MALTA CRAFTS COUNCIL BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għall-inkoraġġiment, promozzjoni u regolament ta' l-artiġjanat u l-artiġjani, b'mod partikolari l-artiġjanat li jagħmel sehem mill-wirt storiku ta' Malta, għat-twaqqif ta' kunsill nazzjonali għall-artiġjanat li jkun magħruf bħala l-Kunsill Malti għall-Artiġjanat, u għal dak kollu li hu anċillari jew li għandu x'jaqsam ma' dan" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-21 ta' Lulju, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi huwa in possession.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, illum se nitkellem ftit fuq il-punti li qajjem il-Ministru għall-ambjent fil-ftuħ tad-dibattitu ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Jien m'inix beħsiebni nitkellem fuq l-ilma u l-enerġija għax sħabi tkellmu biżżejjed fuq dan imma nixtieq nitkellem fuq materji oħra li huma ta' importanza kbira; qed nirriferi għall-aspett ambjentali u għall- qasam taż-żejt.

Peress li jien ix-shadow minister ta' dawn l-oqsma jkun tajjeb li nagħti l-opinjoni tiegħi fuq dawn iż-żewġ fatturi.

Fil-bidu tad-diskors tiegħu l-ministru qal li din l-awtorita' se tagħti garanzija li se tipproteġi l-ambjent u fl-istess ħin qal ukoll li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea l-ambjent se jitjieb pero' jien ngħidlu li huwa żbaljat.

Qed ngħid dan għax jekk wieħed iħares lejn dan l-abbozz ta' liġi jsib li din l-awtorita' se jkollha funzjonijiet regolatorji li jirrigwardaw riżorsi relattivi għall-ilma, għall-enerġija u minerali, fosthom iż-żejt pero' dwar dak li għandu x'jaqsam ma' l-extraction tal-minerali l- awtorita' hija bla snien u ma tista' tagħmel xejn jekk ma jkollhiex xi ħaġa bil-miktub mill-prim ministru.

Mela nistgħu ngħidu li mhux veru li din l- awtorita' mhux veru se tipproteġi l-ambjent u se tikkontrolla affarijiet oħra li għandhom x'jaqsmu mal-kwalita' ta' l-ilma u ma' l-enerġija.

Għalhekk jidher ċar li dan l-abbozz ta' liġi sar biex l-Enemalta u l- water services corporation ikunu jistgħu jingħataw lill-privat u fuq dan sħabi spjegaw biżżejjed.

Jekk wieħed irid jipproteġi l-ambjent bis- serjeta' m'huwiex biżżejjed li jiġi f'dan il-parlament u jgħid li issa se jkollna din l-awtorita' li se tipproteġilna l-ambjent għax se tirrikkmanda lill-ministru x'għandu jsir u ma jsirx.

Tajjeb li wieħed ifakkar li meta qabel il-Partit Nazzjonalista kien fil- gvern m'għamel assolutament xejn dwar it-tinġis ta' l-arja li kien qed jiġi kkawżat minn ħafna affarijiet fosthom mir-riżorsi ta' l-enerġija.

Fil- fatt meta fl-1996 tela' fil-gvern il-Partit Laburista sab li dwar dan ma kien sar xejn.

Li sibna kien li minkejja li seta' jinxtara ċertu apparat biex wieħed ikun jista' jara l-kwalita' ta' l-arja ħalli jara minn fejn ġej dan it-tniġġis ma nxtara xejn, pero' l-gvern Laburista mill-ewwel kien ħa l- passi u kien ġab l-esperti ħalli joħroġ tender u dan l-apparat jinxtara.

Per eżempju, kien gvern Laburista li nieda l-istudju dwar l-ambjent u li ta bidu għar-rapport dwar the state of the environment.

Fil-fatt ftit xhur wara li niżel mill-poter il-gvern Laburista, diġa' kellna f'idejna d-draft ta' dak ir-rapport.

Qed ngħid dan biex nuri f'liema stadju avvanzat kien wasal dan ir-rapport.

Din hija xiehda li fejn hemm ir-rieda tasal u aħna ma ħloqniex awtoritajiet.

Issa billi tagħmel l-awtoritajiet u dawn tużahom bħala camouflage!

Mr Speaker, illum il-Partit Nazzjonalista fil-gvern jirċievi ħafna lmenti dwar it-tinġis ta' l-arja u hija ħaġa ċerta li parti kbira minn dan it-tinġis ġejja mill-enerġija li tiġi prodotta.

Il-ministru m'għandux għalfejn joqgħod jilgħab bid-diskors u jħalli lin-nies tan-naħa ta' isfel ta' Malta, b'mod speċjali r-residenti tal-Marsa, jbatu.

Jien nista' ngħid li mill-istudju mhux uffiċjali li kien sar fi żmienna rriżulta - nista' ngħid li jien dħalt personalment f'dan l-istudju - li dan it- tinġis ta' l-arja kien qed jiġi kkawżat minn tliet entitajiet, cioe' mill- power station, mill-inċineratur ta' Kordin u mill-inċineratur ta' l-isptar.

Illum l-inċineratur ta' Kordin m'għadux jintuża, pero' baqa' l- inċineratur ta' Kordin u hemm il-power station u minkejja l-ħsara li qed issir, il-ministru qed joqgħod iġib l-iskuża li jrid ikollu r-rapport ta' l-esperti u allura mhu qed jittieħdu l-ebda passi.

Allura ladarba lanqas il-ministru ma ħa passi, l-awtorita' se ġġiegħlu jieħu l-passi?

Dawn kummiedji, affarijiet li ma jitwemmnux!

Il-ġimgħa l-oħra lill-ministru għedtlu li hemm rapport li juri li fil- Kottonera hemm tinġis allarmanti ħafna ta' l-arja, pero' dan ġab skuża u qalli biex insemmilu għal min qed jgħid u qalli wkoll li m'hemm xejn fiż- żgur.

X'jiġifieri!

F'dan l-istudju li sar hemm ċar li nġabar trab li kkaġuna dan it-tinġis.

L-unika ħaġa li m'hemmx fiż-żgur hija minn fejn ġej dan it-trab.

Imma allura dan ir-rapport taqbad u tarmih!

Lir-residenti tan-naħa ta' isfel ta' Malta ma qalilhomx li dan huwa trab perikoluż ħafna, pero' la jasal il-mument jien lest li nagħti dan ir-rapport lill-poplu biex ikun jaf bih għax hawnhekk qed nitkellmu fuq xi ħaġa li hija ta' detriment għas-saħħa.

U l-ministru jmissu ħa l-passi mhux qabad u warrbu dan ir-rapport.

Mhux hekk għandhom isiru l-affarijiet.

Mr Speaker, jidher ċar li anke dan l-abbozz ta' liġi huwa ta' kaf kaf.

Qed ngħid dan għax fih m'hawn xejn li jindika li jista' jkun possibbli li madwar 20 sena oħra l-ilma baħar ikun jista' jintuża bħala sors ta' enerġija oħra.

Dan il-punt ma nkludewhx u dan juri li l-affarijiet qed isiru bl-addoċċ.

Jekk wieħed jara studji li saru fuq l-ilma baħar isib li f'ċerti areas hemm ammont allarmanti ta' nickel u materjal ieħor li huwa 20 darba aktar min-normal, u ftit 'il bogħod minn dan inkabbru t-tonn.

Dan ifisser li mhux talli mhux qed nagħtu kas li xi darba mill-ilma baħar jista' jkollna xi sors ta' enerġija talli lanqas qed nagħtu kas is-saħħa taċ-ċittadin.

Dawn huma l-affarijiet li qed jiġru llum u minkejja li ftaħru ħafna li ladarba nidħlu membri ta' l-Unjoni Ewropea nkunu tajbin f'kollox, matul dawn is-snin kollha mhux talli m'għamlu xejn talli pprovaw jingannaw lill-poplu.

Tan-naħa l-oħra jgħidu li ladarba nidħlu membri fl- Unjoni Ewropea l-istat ambjentali ta' pajjiżna jitjieb, pero' jien ngħid li din hija gidba faħxija għax huma stess qalu li l-ambjent irridu ntejbuh mhux biex nogħġbu lill-barranin imma għax hekk ikun jaqblilna.

Mela allura jaqbel lil pajjiżna dejjem, irrispettivament jekk inkunux membri ta' l- Unjoni Ewropea jew le!

Il-membri tan-naħa l-oħra jgħidu wkoll li l-Unjoni Ewropea se tgħinna biex inġibu l-miljuni tal-liri.

X'paroli fil-vojt!

Dawn huma l-istess nies li wegħduna Lm100 miljun iżda l-flus baqgħu ma ġewx.

(Interruzzjonijiet) Li ħadu kien ċertifikat li fil-qasam ta' l-ambjent, b'mod speċjali għal dak li huwa tinġis ta' l-arja, kwalita' ta' l-ilma u l-immaniġġjar ta' l-iskart ma sar xejn.

Dan kollu imniżżel fir-rapport ta' l-Unjoni Ewropea li ħareġ fl-aħħar tas-sena li għaddiet.

Dawn l-affarijiet mhux aħna għidnihomlu imma sħabu ta' l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Dażgur li dak huwa l-ewwel rapport!

Naħseb li għadu ma ħariġx rapport ieħor pero' ma naħsebx li dan se jgħid li qegħdin fil-ġenna ta' l-art!

(Interruzzjonijiet) Mela m'intix taqra gazzetti?

Lanqas qatt ma ġrat fl- istorja ta' Malta li xi ħadd talab lill-ministru responsabbli mill-ambjent biex jirriżenja!

Hawnehekk dan iparla u jgħid li fil-qasam ta' l-ambjent kollox sejjer tajjeb meta l-poplu Malti qed jegħreq fil-ħmieġ.

Għalhekk il- poplu qed jgħolli leħnu u jgħid lill-ministru li l-affarijiet mhux qegħdin kif qed igħid hu.

Lill-ministru rrid ngħidlu wkoll li anke l-Ambaxxatur Franċiż għamel kritika qawwija dwar l-istat ta' l-ambjent f'pajjiżna.

Fil-fatt f' ''The Times'' kien hemm artiklu li jgħid:

"It is easy for the public to blame the EU for the changes that have to be made."

- jidher ċar li l-gvern qed jipprova jinfluwenza lill-poplu li l-Unjoni Ewropea trid tkun biex ittejjeb l-ambjent -

"That is fine by us.

Continue to blame us for imposing it on you but do something about your environment."

Dan ifisser li ta' l-Unjoni Ewropea qed jieħdu għalihom għax qed jindunaw li l-gvern qed jużahom bħala karrotta u qed jgħidulu biex fil-qasam ta' l- ambjent jibda jagħmel xi ħaġa.

Jidher ċar li anke fejn jidħol infurzar mhu qed isir xejn, Sur President.

Per eżempju, fid-Dwejra ntrema ħafna skart u l-ministru qalilna li sar jaf b'dan mill-gazzetta.

Prosit x'infurzar għandu!

(Interruzzjonijiet) Aħna dawn l-affarijiet ħadnihom bis-serjeta' għax nemmnu li l-ambjent huwa xi ħaġa importanti għall-kwalita' tal-ħajja tagħna u għall-akbar industrija li għandna li hija t-turiżmu.

Aħna mhux bħalhom, niġu hawnhekk niftaħru li se noħolqu awtorita' biex intejbu l-affarijiet.

Kulma jagħmlu dawn jagħmluh biex jaqdu ċertu tip ta' nies u biex jekk xi ħaġa tmur ħażin iwaħħlu fl-awtorita' u ma jeħilx il-gvern.

Dan li qed jagħmlu dawn.

Dawn dejjem jaraw kif se jaġevolaw lil dak u lil ieħor.

Per eżempju, wieħed mill-advisors li hemm fil-ministeru għall-ambjent huwa s-Sur Saviour Balzan u għal din is-sena dan ħa kuntratt li se jiġi jiswa lill-gvern Lm10,000, minbarra affarijiet oħra.

Issa dan kien editur ta' gazzetta.

Allura taħseb li dan ma jaħsibhiex darbtejn qabel ma joħroġ jattakka lill-ministru li għamillu pjaċir u tah kuntratt ta' Lm10,000?

Dawn x'affarijiet huma!

Dawn hekk jaħdmu u għalhekk jagħmluhom l-awtoritajiet.

Ara aħna aħna ma noqogħdux nistennew lill-Unjoni Ewropea.

Aħna naqblu ma' dawk il-liġijiet li huma favur l-ambjent u nieħdu l-inizjattiva li jkun hemm bżonn.

Nista' ngħid li peress li Malta hija gżira mdawra bil-baħar, aħna ħsibna għall-eventwalita' li jkun hemm xi diżastru fuq il-baħar u għaldaqstant ħsibna biex inkunu armati għal din il-possibbilta'.

Aħna ħsibna biex jekk jinqasam jew jaqbad xi bastiment viċin il-kosta tagħna jew inkella joħroġ xi żejt waqt li jkun qed jingħata l-bunkering, inkunu nistgħu niġbru ż-żejt u għal dan il-għan inqdejna bil-protokoll Taljan.

Peress li aħna rridu nipproteġu l-ambjent u l-ħajja taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin u ta' dawk li jiġu jżuruna, ġibna opri li jkunu jistgħu jikkumbattu t-tinġis tal-baħar u diżgrazzji oħra ambjentali.

Aħna ma konniex qed nistennew li nidħlu fl-Unjoni Ewropea, għalkemm ma' l-Unjoni rridu li jkollna relazzjonijiet mill-qrib.

Mela kif qal l-Ambaxxatur Franċiż u kif qalu huma stess fil-budget, trid tkun l-inizjattiva int u mhux toqgħod tistenna li tidħol fl-Unjoni Ewropea biex ittejjeb l- affarijiet.

Aħna l-inizjattivi ħadnihom bis-serjeta' u ma ħloqniex awtorita' biex taparsi nuru li qed nagħmlu xi ħaġa dwar l-ambjent.

Aħna l- aspett ambjentali nagħtuh prijorita'.

Per eżempju, meta bdejna nħaffru bir f'Għawdex biex infittxu għaż-żejt għamilna ħafna kondizzjonijiet għax ma ridniex nagħmlu ħsara lill-pajjiż, aktar u aktar lil Għawdex.

Aħna nemmnu li Għawdex hija ħolqa prinċipali fejn jidħol it-turiżmu u allura ma ridniex li t-tħaffir għaż-żejt iħalli impatt negattiv.

Ta' min jgħid li l-Partit Nazzjonalista ma qabilx li jsir it-tiftix għaż-żejt f'Għawdex minħabba l-ambjent.

Għal Għawdex it- turiżmu huwa importanti ħafna.

Per eżempju, l-Onor.

Michael Refalo kien qal hekk:

"Minflok ma nħaffru għaż-żejt, għandna nagħtu lil Għawdex il-mezz kif jagħmlu d-deheb."

Hawnhekk qed jingħad li tan-naħa l-oħra kienu jippreferu li f'Għawdex ma jsirx tħaffir għaż-żejt.

Dan kien diskors dwar it-turiżmu fejn intqal li għandu jkun hemm lukandi 5-star u affarijiet bħal dawn.

Mr Speaker, anke s- Sinjorija Tiegħek kienet qalet li ġaladarba jibda t-tiftix għaż-żejt m'għandhiex issir ħsara ambjentali f'Għawdex u l-oppożizzjoni ta' dak iż- żmien kellha dritt tistaqsi x'se jiġri eżattament.

Huwa veru li meta jsir it-tiftix għaż-żejt jista' jkun hemm aspett negattiv pero' aħna min-naħa tagħna dejjem tajna l-informazzjoni kollha bil-provi u qatt ma ħbejna xejn.

Pero' ġara illi mbagħad saru xi mistoqsijiet dwar kif dik l-area tista' tiġi riabilitata.

Niftakar li l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien kienet ħadet gwadann politiku billi qalet li l-kunsill lokali kellu jingħata xi fondi.

Mela filli riedu li ma kellux isir tiftix għaż-żejt minħabba l-ambjent, u filli f'daqqa waħda riedu li l-kunsill lokali ta' Kerċem jingħata xi fondi.

Aktar 'il quddiem aħna spjegajna li mil-lat ambjentali aħna konna qed nagħtu garanzija li ħadna l-prekawzjoniiet kollha u nista' ngħid li konna ebsin.

Tant hu hekk illi aħna daħħalna kondizzjonijiet fil-kuntratt illi qatt ma kienu daħlu qabel u se nikkwota żewġ paragrafi biex nuri kemm aħna ħadna l- aspett ambjentali bis-serjeta'.

"The contractor shall employ the most advanced techniques for the prevention of environmental damage to which petroleum operations may contribute and for the minimisation of the effects of such operations on adjoining and neighbouring areas, and impliment the proposals contained in the development programme regarding the prevention of pollution, the treatment of waste and the safeguarding of natural resources".

Paragrafu ieħor jgħid hekk:

"If the government has reason to believe that any works or installations selected by the contractor or that any petroleum operations carried out may endanger persons or any property of any other person, or may cause pollution, or may harm wildlife or the environment to a degree which government deems unacceptable, the government may require the contractor to take remedial measures within such reasonable period as may be determined by the government and to repair any damage to the environment.

If government deems it necessary, it may require the contractor to discontinue petroleum operations in whole or in part until the contractor has taken such remedial measures or has repaired any damage".

Għalina l-ambjent tant kien jiġi qabel kollox li jekk kienet se ssir xi ħsara konna lesti li nwaqqfu l-operazzjoni kollha.

Sur President, aktar 'il quddiem se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan l-istudju li sar dwar l-impatt ambjentali biex nuri l- prekawzjonijiet li ħadna.

Se nqiegħed ukoll korrispondenza u kondizzjonijiet li l-awtorita' ta' l-ippjanar għamlet lid-dipartiment f'dak li għandu x'jaqsam mat-tiftix taż-żejt f'Għawdex, u nixtieq inqiegħed ukoll l-environment planning statement li sar dwar it-tħaffir taż-żejt ġewwa Għawdex.

B'hekk il-poplu Malti u Għawdxi jkun jaf b'liema serjeta' mxejna biha biex nipproteġu l-ambjent waqt it-tħaffir għaż-żejt f'Għawdex.

Minkejja li għamilna l-affarijiet bis-serjeta' u bil-permessi kollha, konna niġu akkużati min-naħa ta' l-oppożizzjoni ta' dak iż-żmien li konna qed nittraskuraw l-ambjent u li konna qed nagħmlu l-affarijiet bla permess u wara li ntqal ħafna paroli minn dan, anke mill-Onor.

Mugliett, irriżulta li kollox sar bil-permessi neċessarji.

Il-verita' hi li l-affarijiet saru bla permess meta l-Partit Nazzjonalista tela' fil-gvern.

Tan-naħa l- oħra qatt ma riedu jħaffru għaż-żejt għax kienu jgħidu li dan se jħalli impatt negattiv fuq l-ambjent.

Tant hu hekk li din tant għamluha bi kbira li kien hemm min qal li mir-riċerka li għamel l-Onor.

Psaila Savona nstab li jekk jinstab iż-żejt, dan joħroġ xi nofs kilometru madwar il-ħofra, iż- żejt li joħroġ ikun irretrievable u l-ħsara li tkun saret ma tkunx tista' titreġġa' lura.

Minkejja li aħna ħadna l-aspett ambjentali bis-serjeta' u minkejja li daħħalna ċerti affarijiet fil-kuntratti li għandhom x'jaqsmu mat-tħaffir taż-żejt, l-oppożizzjoni Nazzjonalista kienet tagħmel kritika inġusta u qabel l-elezzjoni kienet tivvinta ħafna affarijiet, fosthom li konna qed inħaffru għalxejn u li konna qed nisfurzaw biex ikomplu jħafru.

Imbagħad wara l-elezzjoni nsibu li minkejja li qabel kienu qalu li ma kenux se jħaffru minħabba l-ambjent u li hemmhekk m'hemmx żejt, l-ewwel ħaġa li għamel l-Onor.

Fenech Adami l-għada ta' l-elezzjoni kienet li ta kuntratt biex ikomplu jħaffru u wara qal li hemmhekk hemm iż-żejt żgur u dalwaqt se jsibuh.

Per eżempju, l-Onor.

Zammit Dimech kien qal li kien instab xi żejt pero' dan ma kienx kummerċjali.

Issa jien qatt m'għedt li hemmhekk hemm żejt kummerċjali jew mhux kummerċjali.

Jien dik qatt ma stajt ngħidha għax dik mhux jiena inkun nafha imma ta' fuq.

Li huwa żgur huwa li aħna kellna rapporti li kien hemm iż-żejt.

Imma mbagħad x'ġara?

Meta raw li l-affarijiet kienu pożittivi, l-Onor.

Giovanna Debono qalet illi kien mertu tagħhom li sar il-bir ġewwa Għawdex.

Ara x'imposturaġni u x'ipokrezija!

Wara ma qalux li dan it-tħaffir kien se jħalli impatt negattiv fuq l-ambjent!

U meta waslu l-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali ħarġu jgħidu li sabu xi gass u li dalwaqt konna se nsibu ż-żejt, pero' mbagħad sparixxa kollox!

Mr Speaker, jien ngħid li jekk f'pajjiżna għandna dawn ir-riżorsi għandna dritt intellgħuhom u pajjiżna jibdel ir- rotta li għandu bħalissa u ma jibqax jegħreq.

It-tama li kellna li nsibu ż- żejt ma seħħitx għax il-gvern beda jindaħal direttament kif għandhom isiru ċerti testijiet u spiċċajna biex għamilna diżastru.

Hawnhekk nixtieq nirriferi għad-diskors li għamel l-Onor.

Tabone meta qal li l-poplu għandu d-dritt ikun jaf l-aspett negattiv li jista' jkun hemm fuq l-ambjent għax dawn ir-riżorsi huma tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

U meta jien kont tlabt li ssir inkjesta biex toħroġ il-verita' dwar x'ġara meta konna fil-final li għall-ewwel darba nsibu l-materja prima, din l- istedina ma ġietx milqugħa.

Mela allura meta kontu fl-oppożizzjoni kontu tgħidu li għandu jkun hemm it-trasparenza u li l-poplu għandu jkun jaf l- affarijiet, u issa li qegħdin fil-gvern il-poplu m'għandux ikun jaf l- affarijiet!

Qed ngħid dan għax il-gvern ma jagħti l-ebda informazzjoni li hija ta' interess għall-poplu Malti u Għawdxi, speċjalment issa li pajjiżna qed jegħreq u dejjem nieżel 'l isfel.

Fil-mistoqsijiet parlamentari kollha li nagħmlu dwar iż-żejt il-Prim Ministru dejjem jibqa' b'ħalqu magħluq.

Allura l-poplu m'għandux ikun jaf bit-taħwid li qed isir rigward dak li għandu x'jaqsam maż-żejt li huwa riżors importanti ħafna għal pajjiżna?

Qed ngħid hekk għax il-Partit Laburista mhux dan il- kuntratt biss għamel dwar it-tħaffir għaż-żejt ġewwa Għawdex imma għamel kuntratti oħra li jwasslu biex isir tħaffir għaż-żejt fl-ibħra ta' pajjiżna, pero' l-gvern ma jagħti l-ebda informazzjoni dwar dan.

Allura issa l-poplu m'għandux dritt ikun jafhom l-affarijiet għax hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern?

X'ipokrezija grassa!

Il-gvern ma jridx jagħti informazzjoni għax jidher li hemm affarijiet jintnu bis-serjeta'.

Mr Speaker, f'kull kuntratt li għamilna aħna dwar l-esplorazzjoni u t- tiftix għaż-żejt dejjem ħadna ħsieb l-aspett ambjentali.

Per eżempju, fl- agreement li kien sar ma' l-AGIP fil-25 ta' Awissu ta' l-1997 biex issir esplorazzjoni f'area ta' 9,000 square km. konna ftehemna li 12-il xahar wara l-25 ta' Awissu ta' l-1997 jibdew isiru diskussjonijiet.

Jien se nispeċifika eżatt x'tgħid din il-parti tal-kuntratt:

"Within 12 months from start-up date, 7th October, AGIP shall conduct and complete the study.

Any costs will be borne by AGIP."

U jkompli jgħid hekk:

"Within 60 days from completion date, AGIP shall have the option to notify the Malta Government whether it desires to enter into negotiations."

Pero' x'ġara?

Peress li kien hemm riżultati pożittivi fit-tħaffir tal-bir ġewwa Għawdex, dawn talbuna biex jistennew sakemm jispiċċa t-tħaffir kollu tal-bir ħalli mbagħad ikunu f'pożizzjoni li jiddeċiedu.

Pero' jkun tajjeb li ngħid ukoll illi in the meantime, skond il-kuntratt li kellna, aħna kien ikollna laqgħat - fil-fatt waħda saret f'Milan u l-oħra saret f'Malta - dwar il-progress li kien qed isir u dwar ir- riċerka li kienu qed jagħmlu.

Fil-fatt kien qed jirriżulta ċar li t-Taljani tant kienu qed isibu riżultati pożittivi li kienu kważi ċerti li se jagħmlu kuntratt mal- gvern biex iħaffru għaż-żejt.

Barra minn hekk, peress li t-tħaffir tal-bir f'Għawdex kellu jispiċċa, aktar tard żidna l-perijodu u minflok ħallejnih sa Diċembru estendejnih ftit sakemm jispiċċa t-tħaffir tal-bir f'Għawdex, ħalli mbagħad nagħmlu diskussjoni finali.

Pero' minn dan kollu x'ġara?

Minkejja li kien hemm riżultati pożittivi, għadu ma sar xejn ma' l-AGIP biex jibda t-tħaffir ta' bir u l-poplu għandu dritt ikun jafhom dawn l- affarijiet.

Ta' min igħid ukoll li kien hemm agreement ieħor u kif kien qal l-Onor.

Tabone mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni, il-poplu Malti għandu jkun jafhom dawn l-affarijiet.

Hawnhekk qed nirriferi għall-exploration agreement ma' ROC Oil Coy.

Ltd. u ma' MEO Ltd. fuq block 7, area 4 li kien sar fil-5 ta' Mejju.

Dawn kienu marbutin b'perijodu li wara 18-il xahar jagħmlu ċerti affarijiet ħalli mbagħad jgħaddu għat-tieni fażi biex finalment jiġi deċiż jekk jitħaffirx bir ġewwa Għawdex u xi flus kellhom jitħallsu għal Malta.

Imma mbagħad sar agreement ieħor ma' Hardman Resources u ma' Planet Oil Holdings Ltd. fejn kien hemm imdaħħla magħhom il-Golden Gate Resouces Ltd. fuq blocks 4 u 5 f'area 3 fl-14 ta' Awissu ta' l-1992.

Issa m'hemmx għalfejn ngħid illi fil-gazzetti kienu ilhom jgħidu li f'din l-area hemm iż- żejt żgur għax rawh mis-satellita.

Aħna ċerti affarijiet konna nafuhom u konna wasalna biex nagħmlu agreement magħhom illi wara ċertu żmien dawn iridu jħaffru bir.

Pero' llum x'ġara?

Il-bir beda jitħaffer?

Il-poplu għandu dritt ikun jaf.

Il-gvern Laburista għamel diversi kuntratti biex ir-riżorsi li għandu pajjiżna jittellgħu ħalli nsalvaw lil pajjiżna mill-għarqa li qed jegħreq minn ġurnata għal oħra, pero' fl-istess ħin ħa l-prekawzjonijiet neċessarji biex jipproteġi l-ambjent ħalli jieħu ħsieb is-saħħa taċ- ċittadini u ċerta industrija li hija importanti ħafna għal pajjiżna.

Aħna kellna informazzjoni u evidenza li f'pajjiżna hawn ir-riżorsi u allura għamilna l-isforz kollu u rnexxielna nagħmlu diversi kuntratti.

Suppost li uffiċjalment ingħad li f'area partikolari hemm iż-żejt għax permezz tas- satelliti llum wieħed jista' jara fejn joħroġ iż-żejt u l-kurrenti 'l fejn mexjin jiġifieri hemm ammonti kbar ta' riżorsi.

Pero' minkejja li wasalna biex inħaffru bir taż-żejt - fil-fatt dan tajnih l-isem ta' "Adeodata" - insibu illi minn dan kollu l-poplu ma jaf xejn.

Issa l-poplu Malti u Għawdxi għandu dritt ikun jaf illi filwaqt li l- Partit Laburista fil-gvern ipprova jara kif jagħmel biex jieħu dak li jista' mir-riżorsi li għandu, ħadna wkoll ħsieb l-ambjent.

U l-ministru jmissu jgħid il-verita' kemm aħna pproteġejna l-ambjent meta konna qed infittxu għaż-żejt.

Il-ministru għandu l-kopji ta' l-agreements li għamilna u allura għandu jkun raġel biżżejjed u jgħid li aħna ħadna ħsieb l-ambjent u li tan-naħa l-oħra kienu żbaljati meta kienu qed jagħmlulna ħafna akkużi.

Qabel l-elezzjoni kienu jgħidu ċerti affarijiet biex jieħdu l-gvern f'idejhom u xejn aktar u din hija ipokrezija.

Għalhekk issa għandhom jitkellmu ċar u lill-poplu jgħidulu li daħqu bih.

Ara aħna konna ċari mal-poplu għax għidnielu li hemm bżonn indaħħlu d- dixxiplina u s-serjeta', hemm bżonn li kulħadd jagħti l-parti tiegħu u li rridu nikkontrollaw l-ispejjeż tal-gvern.

Pero' wara li aħna għedna l- verita', tan-naħa l-oħra bdew jgħidu li la huma jitilgħu fil-gvern l- affarijiet se jagħmluhom sewwa u se nkunu ġenna ta' l-art.

U issa li telgħu fil-gvern m'għadhomx jgħidu li m'għandniex għalfejn nagħmlu sforzi jew li m'għandniex noqogħdu lura.

Kemm qalulna qabel l-elezzjoni li aħna konna qed napprofittaw ruħna billi ngħidu li sibna ż-żejt!

Imbagħad wara l- eIezzjoni qalu li ż-żejt instab imma mhux f'ammont kummerċjali.

Il- gvern għandu l-obbligu li jinforma lill-poplu dwar dawn l-affarijiet.

U issa l-poplu qed jistenna lill-gvern, immexxi minn dak li jmexxi l- ipokrezija f'dan il-pajjiż, l-Onor.

Fenech Adami, illi l-pajjiż tah x'jifhem li pajjiżna se jkun ġenna ta' l-art, biex jispjegalu dawn l- affarijiet.

Illum il-poplu nduna li m'aħniex fil-ġenna ta' l-art li wiegħdu dan il-gvern pero' issa huwa diffiċli li treġġgħu lura minn dak li ġie mwiegħed.

Il-poplu għandu jkun jaf illi hemm tliet kuntratti pendenti għat-tiftix żejt, għandu dritt ikun jaf x'qed isir minnhom u għandu dritt ikun jaf min għamel l-iżball li wassal biex pajjiżna tilef l-ewwel ċans li jsib il- materja prima.

Jien ngħid li għandha ssir inkjesta u investigazzjoni dwar dan għax għad jgħaddi ż-żmien u l-poplu Malti u Għawdxi jikkundanna lill- gvern Nazzjonalista ta' l-Onor.

Fenech Adami, illi l-pajjiż kien hu li għarrqu u li daħħal ċerti prattiċi li jmorru kontra l-interess tal- pajjiż.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

JOE MIZZI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' mistoqsija parlamentari nru.

14429 tas-6 ta' Marzu 2000 dwar advisors impjegati mal-ministeru għall-ambjent;

Estratt minn kuntratt tal-gvern dwar petroleum operations;

Kopja ta' ittra datata 17 ta' Frar 1998 mibgħuta mill-environmental management unit ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar lill-oil exploration division fi ħdan l-uffiċċju tal-prim ministru dwar i-tħaffir ta' stratigraphic well f'Il-Vapur, limiti ta' Kerċem, Għawdex;

Environmental planning statement dwar drilling of a deep stratigraphic well at Il-Vapur, l/o Kercem, Gozo, maħruġ minn MUS Ltd fi Frar 1998;

Estratt minn artiklu intitolat "Effetti Negattivi fit-Turiżmu, il- Manifattura u l-Kummerċ" li deher fil-ħarġa ta' "In-Nazzjon" tas-7 ta' Novembru 1997;

Estratt minn diskors ta' Dr. Joe Psaila Savona f'seduta tal-parlament numru 155 tal-Ħamis, 27 ta' Novembru 1997, dwar possibbilta' ta' ħsara lill-ambjent waqt tiftix għaż-żejt;

Estratt minn exploration study agreement between the Government of Malta and AGIP s.p.a. maħruġ f'Awissu 1997;

Estratt min-North Malta offshore regional study - progress meeting No. 2 maħruġ fit-23 ta' Ġunju 1998;

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mid-dipartiment ta' l- informazzjoni fil-25 ta' Awissu 1997 rigward ftehim dwar tiftix għaż- żejt;

Estratt minn exploration study agreement with AGIP - progress meeting no. 1 datat 26 ta' Frar 1998;

Kopja ta' exploration study agreement between the Government of Malta and Hardman Resources N.L., Planet Oil Holdings Ltd & Golden Gate Resources Ltd maħruġ f'Awissu 1998; u

Kopja ta' ittra datata 27 ta' Marzu 1998 mibgħuta mill-Onor.

Joe Mizzi lill-Prim Ministru Dr Alfred Sant dwar proposta għal production sharing contract mal-Gvern Malti sottomessa minn MEO Ltd u ROC Oil Coy Ltd.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, insejjaħ lill-Ministru Zammit Dimech biex jagħmel il-winding- up.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, fit-tmiem ta' diskussjoni dwar it-twaqqif ta' awtorita' mill-aktar importanti għal pajjiżna, nixtieq nirringrazzja lid-diversi kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Zammit Dimech.

L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li bħalissa qed nitkellmu fuq xi ħaġa importanti għal pajjiżna, li tinkorpora wkoll l-aspett ambjentali, kont nistenna aktar impenn min-naħa tal-gvern.

Qed ngħid dan għax bħalissa m'hawn ħadd u allura nsejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fl-10.15 a.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Il-Ministru

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, f'din id-diskussjoni ttieħdu tmien seduti, b'interventi kontinwi minn diversi kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Fil-fatt nikkalkola li kellna 18-il kelliem min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Kellna interventi interessanti miż- żewġ naħat tal-Kamra dwar dan l-abbozz ta' liġi verament importanti għaliex dan jipprovdi għat-twaqqif ta' awtorita' dwar oqsma li jolqtu lilna fil- ħajja ta' kuljum.

X'hemm li jolqotna aktar mill-ilma, mill-enerġija u mir- riżorsi minerali?

Naħseb li meta nitkellmu dwar dawn l-oqsma nkunu qegħdin nitkellmu dwar il-fatt li hemm bżonn - kif ġie wara kollox rikonoxxut miż-żewġ naħat tal- Kamra - li jkun hemm distinzjoni bejn min joffri dawn is-servizzi u min jirregolahom.

Wieħed mill-kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni qal li fid- dinja tal-lum wieħed ma jistax ikun player u referee fl-istess ħin.

Mela almenu hawn il-qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra fuq l-aktar thrust importanti ta' din il-liġi.

Donnu fejn m'hawnx qbil huwa fuq il-forma li għandu jieħu r-regolatur u fuq hekk nitkellem aktar tard.

Donnu ntużat l-okkażjoni biex l-oppożizzjoni tagħmel dan l-iscaremongering, twaddbilna ħafna dubji u tgħidilna kemm se jkollna problemi jekk ikun hawn element ta' liberalizzazzjoni jew element ta' kompetizzjoni f'dawn l-oqsma.

Naturalment dan wieħed jistennih u nirriferi għalih aktar tard ukoll.

Pero' ejja almenu nitilqu mill-fatt li naqblu li għandu jkun hemm regolatur - apparti l-format li jieħu dak ir-regolatur - għal dawn l-oqsma tant importanti fil-pajjiż.

Donnu naqblu wkoll - hawnhekk qed nirriferi għall-ewwel intervent ta' l- Onor. Louis Buhagiar - li rridu nagħtu aktar importanza lil dawk is-sorsi li jiġġeddu u lil sorsi alternattivi ta' l-enerġija.

Meta llum nafu xi sforzi qed isiru f'pajjiżi oħrajn, biex ikollna aktar enerġija hemm bżonn li nimpurtaw aktar żejt.

B'hekk inħaddmu aħjar il-power station eżistenti - din forsi tkun tista' titkabbar ftit - u nkunu nistgħu nipproduċu l- enerġija kollha li għandna bżonn.

Huwa veru li mil-lat ekonomiku hija prijorita' li jkollok l-ammont meħtieġ ta' enerġija li l-pajjiż għandu bżonn, u nista' ngħid li l-gvern preżenti kellu din il-prijorita' meta ħa t-tmun tal-pajjiż f'idejh fl-1987.

Din kienet prijorita' kbira għaliex kif stajna aħna nattiraw lejn pajjiżna kwalunkwe forma ta' investiment jekk is- supply ta' l-enerġija elettrika fil-pajjiż tkun bir-ration?

Qabel fil- gazzetta kont tista' taqra f'liema ġurnata se jkollok l-elettriku u f'liema ġranet oħra l-elettriku se jkun sospiż!

Kieku bqajna nimxu b'dik il-mentalita', x'investiment u xi tkattir ta' impjiegi kien ikollna?

Mr Speaker, huwa veru li fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm emendi konsegwenzjali li jolqtu l-liġi li tirrigwarda l-korporazzjoni Enemalta u l-liġi li tirriferi għall-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma.

Hawnhekk qed ngħidu li dawn mhux bilfors jibqgħu f'sitwazzjoni ta' monopolju.

Jien nemmen li hekk għandu jkun għaliex jekk pajjiż tassew irid isejjaħ lilu nnifisu modern u tassew irid jara l-progress u l-avvanzi, għandu jgħid li dik hija l-istruttura adattata għalih.

Ilum ħadd m'għadu jrid struttura ta' monopolji fil-pajjiż u jien niskanta ħafna jekk min- naħa ta' l-oppożizzjoni jkun hemm min jipprova jippromwovi din il- mentalita'.

Jien nittama li jkolli l-ħin biex nuri b'mod konkret kif illum il-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u ta' l-Ewropa tal-Lvant u l-pajjiżi li kienu jiffurmaw parti minn dak li kien jissejjaħ il-blokk komunista, qed jieħdu inizjattivi kbar biex fl-oqsma ta' l-ilma, l-enerġija u r-riżorsi minerali jiftħu l-bibien beraħ, jespandu s-servizzi tagħhom, jagħmlu miżuri ta' liberalizzazzjoni u jdaħħlu element ta' kompetizzjoni.

Illum l- argument li inti tista' biss tiggarantixxi l-impjiegi tal-ħaddiema tiegħek billi żżomm il-monopolji ta' l-Istat huwa argument antikwat, huwa ppruvat li huwa skorrett u huwa argument li kienu jagħmluh biss f'dawn il-pajjiżi tal-blokk komunista qabel il-waqa' tal-komuniżmu u qabel il-waqgħa tal-ħajt ta' Berlin.

Huwa veru li hemm min jesprimi n-nostalġija u jgħid: Kemm nixtieq immorru lura għaż-żmenijiet tal-passat!

Din anke f'Malta smajna min jgħidha fil-pubbliku.

Pero' jien nawgura li min-naħa ta' l-oppożizzjoni jkun hemm il-maturita' politika meħtieġa u jkun hemm il-viżjoni għall-futur li hija ggwidata minn prinċipji li nemmnu fihom ilkoll u ngħidu li f'pajjiżna hemm bżonn li nieħdu eżempji oħra.

Il-fatt li llum, per eżempju, b'inizjattivi li kien diġa' ħa l-gvern Nazzjonalista ta' qabel l- 1996, il-monopolju tal-korporazzjoni Telemalta m'għadux jeżisti, jfisser li ntilfu xi impjiegi fil-qasam tal-komunikazzjoni jew ifisser li ġew iġġenerati mijiet ta' impjiegi ġodda?

It-tweġiba jagħtihielek kulħadd.

Fil-fatt ġew iġġenerati mijiet ta' impjiegi ġodda.

Jien ma rridx intawwal l-analoġija mad-dinja tal-komunikazzjoni għaliex żgur li n-nofs siegħa li għandi għall-winding-up - issa għandi ħames minuti nieqsa - ma tkunx suffiċjenti imma jien nixtieq nagħti żewġ eżempji.

Jien irrid infakkar li fl-1987 anke biża' mill-fax kien hemm u jekk wieħed kien irid fax kien ikollu jħallas liċenzja addizzjonali.

Dak kien monopolju.

Issa dak iż-żmien ma konniex nitkellmu fuq l-internet kif nitkellmu llum, għax dak iż-żmien din kienet għadha mhix żviluppata kif nafuha llum.

Dak iż-żmien jekk kien ikollok fil-pussess tiegħek cordless telephone kont qed tkun tikser il-liġi.

Issa hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq mobile telephone jew fuq web telephone.

Per eżempju, kien intqal li r- raid li kien sar mill-pulizija fuq id-dar ċentrali tal-Partit Nazzjonalista - għalkemm mhux dik kienet il-vera raġuni - kien sar biex ifittxu għal cordless telephones.

Imma ntilef xi impjieg għax il- korporazzjoni Telemalta m'għadx għandha monopolju fil-pajjiż?

Illum f'dan il-qasam għandek operators differenti kif għandek fil-qasam tal-paging, fil-qasam tal-mobile telephony u kif se jkun hemm ferm iżjed fix-xhur li ġejjin u b'mod partikolari fi żmien tliet snin.

Intilef xi impjieg, per eżempju, għaliex il-gvern preżenti fetaħ bl-aktar mod apert l- importazzjoni tal-computers u m'għadniex nitolbu lin-nies jimlew formola u dikjarazzjoni fejn jgħidu li jekk idaħħlu computer m'hu se jkeċċu lil ħadd?

Dak li ġara - u din l-analoġija - fil-qasam tal-komunikazzjoni.

Dak li kien ukoll rikonoxxut mill-gvern Laburista bejn l-1996 u 1998 se jiġri wkoll f'dawn l-oqsma.

Din hija l-isfida u l-opportunita' li jmiss.

U jekk dan ma nagħrfuhx, minflok inkunu qed ngħinu lill-pajjiż u lill-ħaddiema nkunu qed nitfgħu lill-pajjiż lura.

Naturalment waqt dan id-dibattitu saret riferenza wkoll għan-national plan for the adoption of the acquis.

U qalulna min-naħa ta' l- oppożizzjoni li f'dak il-pjan qed nuru biċ-ċar li aħna għandna l-ħsieb li fil-fatt nilliberalizzaw u li niftħu s-suq f'dawn l-oqsma, qishom dawn qed jiskopru l-Amerika.

Illum l-NPAA huwa parti mir-records ta' dan il- parlament.

Kif nafu, għandna anke diskussjoni ma' l-oppożizzjoni dwar dan il-pjan.

Aħna informajna wkoll lill-oppożizzjoni li dan huwa pjan li qed jiġi aġġornat u jkun tajjeb li ssir diskussjoni fuqu, anke fid-dawl ta' emendi li qegħdin isiru għalih.

Dak li qed ngħidu fil-pjan huwa parti mill- pjan tagħna.

Pero' l-aktar ħaġa importanti hija li dan mhuwiex biss pjan biex nadottaw f'pajjiżna l-aquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa tajjeb li tagħmel hekk għaliex Malta m'għandha l-ebda raġuni għalfejn tkun differenti mill-kumplament tal-pajjiżi llum Ewropej l-oħra kollha, li tkun iżolata jew li tkun fil-periferija, pero' apparti li dan il-pjan huwa tajjeb bħala għan fih innifsu - u aħna mhux se nkunu apoloġetiċi f'dan ir- rigward - huwa tajjeb ukoll għax huwa ta' ġid għalina bħala pajjiż.

Qalulna, per eżempju, li fid-dawl ta' l-ammont ta' enerġija li nipproduċu, fid-dawl tad-daqs tagħna u fid-dawl ta' konsiderazzjonijiet oħra, nistgħu nagħmlu l-argument li aħna a small isolated system.

U jien ngħidilhom: Aħna mhux hekk għedna fl-NPAA.

Aħna stess qed ngħidu li aħna nistgħu nikkwalifikaw bħala a small isolated system u allura mhux bilfors li d-direttivi kollha ta' l-Unjoni Ewropea japplikaw kollha għal pajjiżna.

Dan għidnieh aħna stess fl-NPAA qabel ma qalitu l-oppożizzjoni.

Għalhekk meta dawn ikkwotawlna din il-frażi kienu qed jikkwotawlna minn dokument tal-gvern stess.

Mela allura x'inhi l-problema?

Fil-każ ta' Malta ma nipprevedux, almenu f'dan l-istadju, sakemm ma jkunx hemm xi avvanzi fit-teknoloġija, li jista' jkollok aktar minn a national distribution system waħda, jiġifieri li xi ħaddieħor jiġi jipproduċi l- enerġija, joqgħod jgħaddi l-cables minn taħt l-art u jara kif se jwassalhom sal-postijiet fejn irid jikkommunika l-elettriku tiegħu.

Minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna, almenu fit-teknoloġija attwali, jagħmel sens li bħala distribution system ikollok waħda.

Issa hawnhekk nixtieq nagħti eżempju ta' fejn tista' tagħmel miżuri ta' liberalizzazzjoni.

Jekk, per eżempju, jkun hawn entitajiet li jkunu jridu jwaqqfu f'pajjiżna sistemi ta' produzzjoni ta' enerġija permezz ta' wind turbines, dawn għandna ngħidulhom le għaliex hawn liġi li tagħti l-monopolju lill-Enemalta u li kull forma ta' enerġja li tkun prodotta jridu jagħmluha huma jew li l- liċenzja jagħtuh huma biss meta issa suppost qbilna li min jipprovdi servizz ma jistax jirregola hu wkoll?

Kieku ma nemendawx il-liġi dawn mhux biss jipprovdu s-servizz - bħalma kienet il-liġi dwar it-Telemalta qabel - imma jekk xi ħadd jagħmel xi ħaġa, anke remotament, u jikkompeti magħhom, il-liċenzja jridu jagħtuha huma.

U naturalment ħafna drabi jkun hemm il-mentalita' li m'hemmx għalfejn tagħti l-liċenzja.

Issa ħalli naraw dan xi jfisser għalina mil-lenti limitata tagħna flok naraw ukoll l- impatt kollu fuq il-pajjiż.

Hawnhekk kien hawn diversi kelliema li esprimew dubji dwar jekk hux qed noħolmu.

Per eżempju, l-Onor.

Evarist Bartolo qal jekk din hijiex xi ħaġa ttir mar-riħ.

Lill-Onor.

Bartolo nista' nikkonfermalu li fil-ġimgħat li ġejjin kien hemm diversi ditti ta' fama internazzjonali li avviċinaw lill- Gvern Malti li jixtiequ li f'Malta jipprovdu sorsi alternattivi ta' enerġija jekk ikun hawn l-infrastruttura meħtieġa biex dan jagħmluh.

U l- infrastruttura meħtieġa tfisser li jkollok sistema ta' regolatur li tkun indipendenti minn min jopera.

Jekk ikollok il-garanzija li inti tipproduċi enerġija mis-sors tar-riħ jew minn sors ta' sistemi photovoltaic dawn jingħaqdu man-national grid, mela joqogħdu jipproduċuhom u verament itir kollox mar-riħ!

Jekk l-Onor.

Bartolo jrid li noqogħdu għaddejjin b'dan il-ħsieb nista' ngħidlu li hemm affarijiet li taru mar-riħ!

Jien naħseb li għad hemm min jipprova jiddefendi u jesprimi n-nostalġija tiegħu meta jgħid li rridu mmorru lura għall-passat.

Issa l- passat huwa gone with the wind u se jibqa' gone with the wind!

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma nafx għalfejn il-Ministru qed jeċita daqshekk ruħu u nitolbu jgħidli fejn fid-diskors tiegħi jien urejt xi nostalġija għall-imgħoddi?

Apparti minn hekk, jista' l-Ministru jgħidli f'liema parti tat-territorju nazzjonali jkun hemm spazju biżżejjed għall-windfarm li tista' tipproduċi biżżejjed enerġija?

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jista' l-Ministru jgħidli fejn fid-diskors tiegħi urejt xi nostalġija għall-passat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Diversi kelliema ta' l-oppożizzjoni tkellmu b'mod li bdew jiddefendu l-monopolji statali u s-sistemi antikwati.

Jekk m'hijiex nostalġija din ma nafx x'inhi!

(Interruzzjonijiet) Wara li ilhom jitkellmu dan il-ħin kollu, dawn kif jippretendu li ma nagħlaqx id- diskussjoni!

Naħseb li dawn għandhom nostalġija oħra għall-passat għax huma kontra diskussjoni ċivili u demokratika!

ONOR.

CARMELO BORG: Jien ma nafx kif il-Ministru qed jgħid li fid- diskors tagħna aħna wrejna nostalġija għall-passat għax jien għedt li bir- riżorsi kollha li għandu, il-gvern baqa' ma investiex f'alternattivi oħra.

MR SPEAKER: Ikompli l-Ministru u jieqfu l-interruzzjonijiet.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Issa saret xi ħaġa perikoluża li twieġeb lill-kelliema ta' l-oppożizzjoni!

L-Onor.

Bartolo qalilna li hawn erba' prinċipji li huma importanti u dawn huma l-iżvilupp qawwi u sostenibbli, il- ġustizzja soċjali, il-ħarsien ambjentali u l-interess nazzjonali.

Pero' l-interess nazzjonali u l-kunċett tas-sovranita' moderna ma jfissirx li inti tingħalaq b'mod iżolat mill-kumplament tad-dinja imma issa li hemm il- globalizzazzjoni kważi rridu ningħaqdu aktar.

Mistoqsija li saret b'mod kontinwu min-naħa ta' l-oppożizzjoni kienet din: Hemm għalfejn inwaqqfu awtorita'?

F'ħin minnhom staqsew ukoll jekk hux qed nispettezzaw lill-gvern iżżejjed.

Hemm bżonn niddeċiedu għax hawnhekk smajt kritika b'żewġ aspetti.

Dawn qalu li qed inwaqqfu awtorita' indipendenti u li se titlaq għal rasha, iżda mbagħad smajt il-kritika mill- istess kelliema ta' l-oppożizzjoni li din l-awtorita' se nżommuha - mingħalija kienet l-Onor.

Marie Louise Coleiro - qisha puppet on a string.

Anke ikkwotatilna x'kienet tkanta Sandy Shaw!

Meta jiena smajt ir- ripetizzjoni kontinwa minn ħafna membri ta' l-oppożizzjoni ħsibtni qed nisma' "Radio Gaga" mhux ''Puppet on a String''!

(Interruzzjonijiet) Il- kwestjoni kollha hija li rridu niddeċiedu.

Il-verita' hi li hemm bżonn struttura li tkun at arm's length mill-gvern u li tkun ukoll indipendenti mill-operaturi pero' naqblu li din l-awtorita' timxi fuq il-linja ta' policies gwida li jagħti l-gvern ċentrali.

U għalhekk qed ngħidu fil- leġislazzjoni li għandna quddiemna li l-gvern jagħti l-policies ġenerali u jekk jara li l-awtorita' m'hijiex qed timxi ma' dawk il-gwidi li qed jagħtiha dan jista' jintervjeni fl-operat tagħha.

Fil-liġi qed ngħidu wkoll li r-regolamenti se jibqa' jagħmilhom il- gvern, pero' naqblu li din tkun struttura indipendenti li titmexxa bi strutturi bl-aktar mod effiċjenti milli kieku nimxu b'sistema antikwata dipartimentali.

Wara kollox meta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien qed jagħmlilna s-suġġerimenti tiegħu dwar x'inhi l-alternattiva - u jien ipprovajt insegwi b'attenzjoni x'inhi l-alternattiva li se jipproponi - kulma qalilna kien li għandna nħallu l-istrutturi dipartimentali pero' dawn nagħmluhom taħt bordijiet.

Din xi tfisser?

Aħna qed nagħmlu bord li hu l- awtorita', din l-awtorita' jkollha d-direttorati tagħha li timxi b'mod effiċjenti u minflok id-direttorati jista' jkun hemm nies mis-settur pubbliku b'mod ġenerali li jmorru jaħdmu ma' dik l-awtorita'.

Pero' huwa tajjeb illum li toħloq struttura li tkun aktar effiċjenti u aktar moderna milli tagħmel sistema dipartimentali antikwata.

Jien kelli ċans anke nikteb fuq hekk.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-MIA għax naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu ma' l-istruttura li jkollok kumpannija fuq linji kummerċjali li tmexxi l-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Niftakar li meta fl-1992 konna wasalna biex ninawguraw l-ajruport kelli l-unur li nagħmel ir- rakkmandazzjoni li mmorru għal struttura ta' kumpannija kummerċjali.

Niftakar li konna tterminajna dak li kien jissejjaħ l-air terminal department.

Dak kien żmien meta l-ajruport internazzjonali ta' Malta konna qed nibdluh minn sistema ta' tractors li kienu jdaħħlu l-bagalji għal sistema ta' conveyor belt.

Dak kien żmien ukoll meta qlibna minn sistema li biex tagħmel reklam ġewwa l-ajruport kont trid toħroġ tender u tgħid li hemmhekk qed tikri xi ċentimetru kwadru ta' art tal-gvern u tuża proċeduri antikwati li m'għandhom x'jaqsmu xejn mat-tmexxija ta' ajruport modern għal sistema fejn għandek kumpannija li tagħmel profit-sharing ma' diversi ħwienet u entitajiet li llum huma preżenti fl-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Allura għamilna ħażin li ma bqajniex fuq struttura dipartimentali u għamilna dak li kien hemm bżonn?

L-oppożizzjoni ma' xiex trid tkun marbuta; ma' sistemi ta' tractors tad-duħħan jew ma' sistema ta' conveyor belt li ħiereġ dejjem b'ideat ġodda, b'viżjoni għall-futur u li tassew naraw x'għandu bżonn pajjiżna għall-futur?

Inċidentalment hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni talli fl-aħħar għamlilna kumpliment.

Qed ngħid dan għax sentejn ilu, minħabba deċiżjonijiet żbaljati min-naħa tiegħu u minħabba r-ras iebsa li kellu, tant li ġie biex ixolji dan il-parlament, minn din il-Kamra, ftit 'il bogħod minn fejn qiegħed jien bħalissa, l-Onor.

Sant kien għamel diskors u kien ipponta lejna wieħed wieħed.

Dakinhar lilna li konna n-naħa ta' l-oppożizzjoni kien qalilna li aħna skaduti.

Issa ġie hawnhekk b'catch phrase ġdida u qalilna li aħna nejjin.

Mid-dehra avvanzajna ħafna għaliex li minn skadut taqleb għal stat nej naħseb li huwa avvanz!

Mr Speaker, hawnhekk semmejna l-importazzjoni taż-żjut.

Li jkollok sistema fejn l-importazzjoni taż-żjut tkun miftuħa jew liberalizzata jew li jkollok kumpanniji diffferenti li jistgħu jimportaw hija xi ħaġa ħażina?

Meta jrid il-pajjiż jista' jagħmel l-għażliet tiegħu.

Pero' li nista' ngħid lill-oppożizzjoni hu li d-dħul illi llum il-gvern jagħmel permezz ta' l-importazzjoni taż-żejt jista' jagħmlu xorta waħda għax kulma jrid jagħmel hija struttura ta' royalties fuq min qed jimporta ż-żejt għall-pajjiż u joffri liċ-ċittadin l-għażliet li għandu f'pajjiżi oħrajn bejn grades differenti u bejn ditti differenti.

B'hekk tkun qed tkattar aktar impjiegi u aktar ġid ekonomiku u tkun qed tagħmel rivoluzzjoni simili għal dak li ġralna fil-qasam tal-komunikazzjoni.

B'dan il-mod ma nkunux qed inbeżżgħu bil-babaw bħallikieku kull forma ta' kompetizzjoni u kull forma ta' liberalizzazzjoni hija ħażina.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' enerġija jien tajt l-eżempju tal-wind turbines u tal-photovoltaic systems, tajt l- eżempju dwar l-importazzjoni taż-żejt u nista' nagħti wkoll eżempju dwar is- sistema ta' l-ilma.

Illum jagħmel sens li jekk ikollok min irid jagħmel sistema ta' second- class water u jorbotha ma' l-impjanti tat-trattament tad-drenaġġ, dawn bilfors ikunu taħt il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma jew jista' jkollok kumpanniji li joperaw b'dan il-mod u li mbagħad huma jkunu parti mill-water supply fit-totalita' tiegħu għax dik hija second-class water?

Illum il-water services corporation qed tagħmel ħażin li hi stess tissupplixxi u tgħin lil min irid ikollu sistema ta' reverse osmosis plant għall-industrija tiegħu jew għal-lukanda tiegħu?

Qed tagħmel ħażin li hi stess qed toħloq kompetizzjoni magħha nnifisha?

Din qed tagħmel tajjeb!

Imma mhux b'dan il-mod għandna nħarsu 'l quddiem?

L-Onor.

Mizzi qal li l- akbar difett li hemm fl-abbozz ta' liġi huwa li m'hawnx provvediment kif nistgħu nieħdu l-enerġija mill-ilma baħar Qalilna wkoll li din se tkun is- sistema 20 sena oħra.

Din bħall-attitudni ta' l-oppożizzjoni fuq l-Unjoni Ewropea.

Jien ngħidlu illi kieku, per eżempju, fl-1987 qgħadna nirraġunaw, b'dan il-mod, kieku llum tliet kwarti ta' Malti m'għandhiex dawl.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: No cross-debates.

Ikompli l-Ministru, jekk jogħġbu.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tan-naħa l-oħra semmewlna l-kontijiet tad- dawl u l-ilma.

Naħseb li trid tkun ftit tost biex lilna ssemmielna l- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Jien nisfidahom biex jaqbdu liema kont iridu, iqabbluh mat-tariffa tagħna u jaraw jekk tagħhom huwiex ogħla!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

CARMELO BORG: Mr Speaker, jien nixtieq nikkwotalu l-kont tiegħi personali.

MR SPEAKER: Onor. Borg, il-kont tista' turihulu wara jekk trid.

Il- Ministru qed jagħmel il-winding-up u għandu dritt ikompli bid-diskors ta' l-għeluq.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Borg jista' jgħaddili l-kont li qed jirriferi għalih ħalli naħdmuh bir-rata li kien iffissa l-gvern tiegħu u jkun jaf kemm kien se jeħel iżjed.

(Interuzzjonijiet) Le, jien m'hu qed nirtira l-ebda challenge.

F'ħin minnhom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal - din tefagħha hekk, bħala aside - li l-korporazzjonijiet kienu tefgħulu torpedo.

B'dan jien fhimt li qishom dawn bellgħulu xi ħaġa.

Imma skużi, jekk dan jiġi jkellimna fuq l-input u l-output u fuq is-sistemi maniġerjali moderni, kif jista' jkun li l-gvern Laburista ma kienx kapaċi, jekk stess kellu parir mill-korporazzjonijiet, jara l-input u l-output x'kien se jkun?

Qabel nagħlaq nixtieq nagħmel stedina lill-oppożizzjoni biex din tara x'se jiġri fi Praga fejn f'Ottubru ta' din is-sena se titlaqqa' konferenza li jisimha "New Europe 2000 - Infrastructure for New Europe".

It-temi se jkunu preċiżament l-elettriku, l-ilma, il-gass, iż-żjut u riżorsi oħra.

F'din il-konferenza se jipparteċipaw il-gvernjiet kollha ta' l-Ewropa Ċentrali u ta' l-Ewropa tal-Lvant.

Din hija konferenza li se ssir mal- Kummissjoni Ewropea u ma' l-aqwa media representatives bħall-Financial Times, il-BBC World Service, il-Warsaw Business Journal, il-Prague Business Journal u ditti oħrajn.

Se jkun hemm ukoll l-aqwa utility providers fl- Ewropa u dawn se jiddiskutu l-ħtieġa ta' bodies indipendenti regolatorji, l- iżvilupp ta' l-infrastruttura, opportunitajiet ġodda, kondizzjonijiet għal suq iktar miftuħ, opportunitajiet ġodda ta' investiment u kif isir il- financing ta' proġetti bħal dawn.

Mr Speaker, dan kollu se jsir għax dawn il-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant fetħu moħħhom u m'għadhom jesprimu l-ebda nostalġija.

Dawn qed jaraw sfidi u opportunitajiet ġodda u llum bit-twaqqif ta' l- aworita' dwar ir-riżorsi Malta se tkun minn ta' quddiem f'dawn l- opportunitajiet ġodda u f'dawn l-oqsma.

Aħna se noħolqu l-awtorita' meħtieġa biex tiggarantixxi preċiżament dawn l-istrutturi kollha li se jkunu wkoll ta' ġid għal pajjiżna għaliex aħna nemmnu bis-serjeta' li nagħtu lil pajjiżna dak li jistħoqqlu fl-oqsma li jolqtuna fil-ħajja tagħna ta' kuljum.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' awtorita' li tkun magħrufa bħala l- Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi, u għall-eżerċizzju minn jew f'isem dik l-awtorita' ta' funzjonijiet regolatorji li jirrigwardaw ir-riżorsi relattivi għall-ilma, l-enerġija u l-minerali, u sabiex jipprovdi dwar affarijiet anċillari għal dan jew konnessi ma' dan" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

Fl-10.51 a.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet għoxrin minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi jkun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 31

L-Onor. |Abela Anthony |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Galea Pace | |Frederick |Victor | |Azzopardi Jason|Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael|Hyzler George | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina |Mifsud Bonnici | |Dolores |Carmelo | |Dalli John |Mugliett | | |Jesmond | |D'Amato Helen |Muscat Claude | |Debono Giovanna|Pullicino | | |George | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Vella John | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | | | | |

KONTRA : 27

L-Onor. |Abela Carmelo |Farrugia | | |Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto|Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist|Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles| |Buhagiar |Mizzi Joe | |Charles | | |Buhagiar Louis |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian| |Louise | | |Cuschieri |Vella George | |Joseph | | |Dalli Helena |Vella Karmenu | |Debono Grech | | |Joe | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' TA' L-ISTATISTIKA TA' MALTA

MALTA STATISTICS AUTHORITY BILL

MR SPEAKER: Għandi messaġġ mingħand il-President.

GUIDO de MARCO PRESIDENT

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett ta' l-Abbozz ta' Liġi "biex jipprovdi għat-twaqqif ta' awtorita' li tkun magħrufa bħala l-Awtorita' ta' l-Istatistika ta' Malta, u għat-twettiq minn jew f'isem dik l-awtorita' ta' funzjonijiet regolatorji dwar riżorsi li għandhom x'jaqsmu mal-ġbir, kompilazzjoni u pubblikazzjoni ta' statistiċi uffiċjali, u biex jipprovdi għall-ħwejjeġ li huma anċillari għalihom jew li għandhom x'jaqsmu magħhom", jirrakomandah għall- konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

18 ta' Lulju 2000

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' ta' l-Istatistika ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, huwa pjaċir tiegħi li qed nippreżenta dan l-abbozz ta' liġi li se jwaqqaf l-awtorita' dwar l-istatistika.

Tajjeb li ngħidu illi l-liġi preżenti għaddiet mill-parlament fl-1955, jiġifieri meta Malta kienet għada kolonja, u f'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm emendi għall-ħsieb ewlieni tagħha.

Fil-fatt l- emendi li saru fl-iStatistics Act ta' l-1955 prattikament kollha saru qabel l-indipendenza u kienu emendi minuri li jipprovdu għal xi definitions u għall-government statistician, jiġifieri ma kenux emendi ta' sustanza imma kienu emendi biex il-liġi tkun aktar mirquma bit-terminoloġija li bdiet tintuża maż-żmien.

Il-liġi dwar l-istatistika ta' l-1955 kienet pass importanti ħafna għal pajjiżna għax ipprovdiet ċerti elementi li qed jiġu ripetuti u msaħħa bl- abbozz ta' liġi preżenti.

L-ewwelnett l-għan prinċipali tal-liġi ta' l-1955 kien li jkun hemm ġbir ta' statistika bil-liġi.

F'din il-liġi hemm ukoll schedule li tirriferi għal x'tip ta' statistika għandha tiġi ppublikata.

Fil-fatt ikun tajjeb li ngħid illi wara li ġiet ippubblikata l-iStatistics Act ta' l-1955 bdew joħorġu n-national accounts ta' pajjiżna b'mod illi dawn ikunu relatati ma' l-istandards tal-United Nations u b'hekk wieħed seta' jaħdem il-GDP u l-prodott tal-pajjiż u allura wieħed seta' jaqsam il-prodott tal-pajjiż f'setturi varji biex ikun jista' jagħmel analisi ta' l-andament ekonomiku u soċjali ta' pajjiżna.

Il-liġi kienet tipprovdi wkoll l-element ta' konfidenzjalita' ħalli l-istatistika tinġabar b'mod illi tkun tista' tiġi wżata biss għal skopijiet ta' l-uffiċċju ta' l- istatistika u mhux għal skopijiet oħra.

Dan ifisser li l-informazzjoni miġbura għall-finijiet tal-liġi ta' l-istatistika ma tistax tiġi wżata, per eżempju, mid-dipartiment tat-taxxi interni jew minn dipartimenti oħra tal- gvern ħalli l-informazzjoni tingħata b'mod li kemm jista' jkun tkun tirrifletti r-realta'.

Il-liġi tipproponi wkoll ċerti multi f'każ li wieħed ma jagħtix din l-informazzjoni u tirriferi għall-uffiċċju ċentrali ta' l- istatistika bħala dipartiment tal-gvern.

Diversi partijiet minn din il- liġi jitkellmu dwar ir-relazzjoni bejn il-ministru u d-dipartiment illi naturalment fis-snin ħamsin naħseb li kienet in line with the thinking ta' dak iż-żmien.

Pero' llum dawn żviluppaw ideat differenti u hawnhekk hawn kif għandu jkun il-power sharing bejn il-ministru, l-awtorita' u l- uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, li issa se jiġi mwaqqaf minflok l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika.

Mr Speaker, jien nixtieq nitkellem ftit dwar l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi u x'irridu minn awtorita' li tirregola l-ġbir u x-xandir ta' l- istatistika, x'tip ta' statistika għandha tinġabar u fuq liema prinċipji għandha tinġabar.

Naturalment dawk il-prinċipji ma jistgħux jiġu stabiliti bil-liġi, pero' hemm riferenza ċara fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna illi tispeċfika illi wieħed għandu juża sistemi li huma adottati internazzjonalment.

Hawnhekk qed nitkellem fuq definitions u fuq il-mod kif wieħed jiġbor l-informazzjoni, jekk hux b'surveys u f'ċerti aspetti b'records illi jkun hemm dwar l-importazzjoni, l-esportazzjoni, eċċ. Din l-informazzjoni trid tinġabar b'mod xjentifiku u b'mod illi huwa aċċettat internazzjonalment.

Dan ifisser li għall-ewwel darba dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi biex ikollna statistika miġbura on the basis of international standards u dan huwa importanti.

Qabel il-United Nations kienet toħroġ diversi standards u meta fl-1955 għaddiet il-liġi tagħna minn dan il- parlament kienu għadhom kif ippubblikaw a system of national accounts tas-snin ħamsin.

Pero' llum hemm il-Eurostat li biex ngħid hekk huwa l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa importanti li aħna jkollna statistika konsistenti biex ikunu jistgħu jsiru l- comparisons li jkun hemm bżonn, biex wieħed ikun jista' jqabbel like with like u biex wieħed ikun jista' jasal għall-konklużjonijiet validi u mhux konklużjonijiet li jiddependu minħabba xi differenzi li jista' jkun hemm fil-ġbir ta' l-istatistika.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li sa mill-1987, gvern Nazzjonalista ta importanza kbira lill-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika għax deherlu li biex wieħed ikun jista' jieħu deċiżjonijiet validi irid ikollu informazzjoni ta' min jorbot fuqha.

Fil-fatt jien għandi l-pjaċir ngħid li ilni assoċjat ma' l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika, b'mod dirett jew indirett, mill-1987/88 u dejjem ippressajt biex ikollna sistemi aġġornati ta' l-istatistika, biex din tinħareġ fil-ħin u biex tinħareġ b'mod illi jkun utli għall-policy decisions illi wieħed ikollu jieħu meta jkun fil- gvern jew inkella biex wieħed ikun jista' janalizza aħjar l-andament ekonomiku.

Jien għandi l-pjaċir ngħid illi minn dak iż-żmien 'l hawn l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika ġie msaħħaħ kemm bil-fondi finanzjarji kif ukoll bir-riżorsi umani.

Illum għandna uffiċċju ta' madwar 100 ruħ, għandna numru sabiħ ta' gradwati u qed ikun hemm iktar recruitments ta' gradwati.

Fl-1987 l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika ġie allokat lilu Lm200,000.

Dan id-dipartiment kien jiffunzjona mill-Auberge d'Italie u l- istruttura tiegħu kienet tal-mistħija, b'ħafna gabubi ta' l-injam u separations li huma paper thin.

Dan kollu kien ipoġġi problemi kbar fl- ambjent tax-xogħol pero' llum għandna uffiċċju b'ambjent ferm aktar modern u attrezzat bl-equipment neċessarju.

Niftakar li fl-1987/88 ma kienx hemm computer wieħed hemmhekk.

Huwa veru li l-personal computers kienu daħlu fil-bidu tas-snin tmenin, pero' sfortunatament il-policy tal-gvern li kien hemm f'nofs is-snin tmenin kienet li l-computers kienu ta' periklu għall- impjiegi u kienu jħarsu lejhom bħala theddida.

Ovvjament dan kien ġie rifless ukoll fl-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika.

Dak iż-żmien kellna sistema ta' computers ċentrali fis-Swatar pero' għalkemm dan kellu ċertu computing capacity imdaqqsa, kien hemm problemi kbar għax dan kellu jikkompeti ma' ħafna users oħra u ma kienx dedikat biss għall-istatistika bir-riżultat li l-istatistika kienet iddum biex tiġi pubblikata b'mod uffiċjali.

Għall-grazzja ta' Alla minn dak iż-żmien 'l hawn sar progress u naħseb li jekk hemm uffiċċju jew dipartiment tal-gvern li nistgħu ngħidu li laħaq livell ta' statistika u ta' effiċjenza fil-pubblikazzjonijiet tiegħu huwa ċertament l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika tal-lum.

Ovvjament wieħed ħa ż-żmien biex itejjeb il-livell u għad baqa' x'jitjieb.

M'għandniex naħsbu li kollox laħaq il-quċċata ta' l-iżvilupp speċjalment f'qasam daqshekk rilevanti, pero' wieħed irid jgħid li sar progress u sar updating fis-sistemi tan-national accounts li nużaw.

Per eżempju, fl-1987 konna għadna qed nużaw sistemi ta' national accounts ta' meta twaqqfet il-liġi ta' l-istatistika pero' over the years kien hemm titjib.

Pero' kien f'dawn l-aħħar snin illi rajna spinta qawwija biex ikun hemm titjib fit-tip ta' statistika li nużaw u biex din tiġi miġbura b'modi iktar addattati, aktar aġġornati u aktar rilevanti għad-deċiżjonijiet li jridu jittieħdu.

Biżżejjed ngħid illi filwaqt li ħafna mill-pajjiżi li marru għal sistema ta' quarterly GDP accounts, anke f'termini reali, aħna bqajna bis-sistema annwali u as a by-product konna noħorġu l-quarterly accounts.

Pero' dawn il-quarterly accounts ma kenux miġbura on quarterly basis kollha u allura kien ikun hemm ċerti stimi u ċerti assumptions li jridu jiġu introdotti.

U s-sistema moderna hija illi wieħed jimmira biex jiġbor quarterly accounts u mhux jimmira biex jiġbor annual accounts imbagħad as a by-product joħroġ quarterly accounts li jiġu tard wisq.

Għalhekk jien ngħid illi llum l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika laħaq ċertu livell ta' żvilupp.

Dan l-iżvilupp tkompla meta tan-naħa l-oħra kienu fil-gvern u baqa' għaddej meta l-partit Nazzjonalista ħa r-riedni tal-pajjiż fl-1998.

Dan il-gvern kompla jsaħħaħ dak li kien inbena f'dawn l-aħħar 13-il sena.

Mr Speaker, naħseb li din il-liġi m'għandhiex tkun waħda kontroversjali.

Din hija waħda mil-liġijiet li qed tipprovdi għal aktar awtonomija u indipendenza u qed tpoġġi black on white illi l-istatistika trid tkun waħda illi ma jkollhiex influwenzi politiċi imma tkun waħda li tirrifletti r- realta' ta' pajjiżna mingħajr l-ebda ndħil minn ħadd.

Naturalment wieħed irid jitkellem dwar ir-responsabbiltajiet lejn il-parlament u lejn il-gvern u dwar kif isiru l-affarijiet.

Aħna addottajna sistema li permezz tagħha noħolqu awtorita' awtonoma li tkun komposta minn tmien persuni.

Naturalment din ikollha chairperson li jiġi nominat mill-gvern u jkollha bħala ex officio member lid-direttur ġenerali ta' l-uffiċċju li nitkellem fuqu aktar tard.

Imbagħad ipprovajna niftħu l-membership ta' din l- awtorita' għal diversi oqsma ta' pajjiżna.

Irrid ngħid illi forsi din m'hijiex daqshekk oriġinali, fis-sens illi konna diġa' qed nipprattikaw sa ċertu punt, din it-tip ta' struttura.

Hawnhekk qed nirriferi għar-retail price management board illi kien twaqqaf bl-inizjattiva tal-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku, li fil-fehma tiegħi ħadem tajjeb ħafna għax neħħa l-kontroversja li kien ikun hemm fuq l-indiċi tal-prezzijiet.

Tant hu hekk li llum m'għadx ikun hemm it-tip ta' diskussjoni li kien ikun hemm għaxar snin ilu, bħal, per eżempju, jekk l-indiċi tal-prezzijiet huwiex reliable, jekk hux qiegħed iħalli affarijiet barra jew jekk hux qed jirrifletti s-sitwazzjoni tal-lum.

Illum ir-retail price managment board huwa kompost kemm mir-rappreżentanti tal-unions kif ukoll mir- rappreżentanti ta' min iħaddem u constituted bodies u dan irnexxielu joħroġ bil-fiduċja neċessarja illi there is not only an actual objectivity imma a perceived objectivity mill-poplu in ġenerali.

U l-awtorita' se tkun, sa ċertu punt, qed tirrifletti din l-esperjenza tagħna li kien bdiha gvern Nazzjonalista u kompliha gvern Laburista fit-18-il xahar li għamel fil-gvern.

Aħna qed nipproponu li maċ-chairperson ta' l-awtorita' u mad-direttur ġenerali jkun hemm rappreżentant tal-bank ċentrali għax dan għandu element ta' importanza kbira f'pajjiżna, speċjalment dwar il-policy monetarja.

Jekk jista' jkun dan ikun jippermetti li l-bank ċentrali jkollu involviment fil-ħruġ ta' l-istatistika kif ngħid aktar tard.

Għidna wkoll li għandu jkun hemm rappreżentant nominat mill-universita' ta' Malta.

Kritika li dejjem qamet kienet illi forsi l-istatistika tagħna m'hijiex qed isservi biżżejjed bħala mezz għar-riċerka u allura naħseb li huwa importanti li fl- awtorita' ta' l-istatistika jkollna dan l-input mill-universita'.

Wara kollox fl-universita' hemm ħafna riċerkaturi illi l-materja prima tagħhom hija l-istatistika li jipproduċi l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika.

Għalhekk huwa importanti illi jkollna dak it-tip ta' input ukoll.

Imbagħad hemm membru ieħor maħtur wara konsultazzjoni mal-union movement fi ħdan il- kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku - nistgħu ngħidu li fir-retail price management board dan l-eżerċizzju kien ta' suċċess u dehrilna illi għandna nifformalizzawh issa fuq din l-awtorita' - u membru ieħor maħtur wara konsultazzjoni mal-constituted bodies illi qegħdin fuq il-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku.

Ikun tajjeb li ngħid illi aħna għandna l-ħsieb li kunsill Malti għall- iżvilupp ekonomiku jiġi mwaqqaf b'liġi u jista' jkun ukoll li jkollu terms of reference iktar wiesgħa pero' ċertament dan il-kunsill irridu nsaħħuh.

Dan qed nirrikonoxxuh b'mod speċifiku fil-liġi billi r-rappreżentanti fuq l-awtorita' jkunu ġew maħtura wara konsultazzjonijiet mal-unions li hemm mal-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku, ma' min iħaddem, ma' constituted bodies oħra ta' l-employers, tal-federation of industry, taċ- chamber of commerce u tal-hotels.

B'hekk ikollna din it-tip ta' rappreżentanza minn dak il-qasam.

Imbagħad hemm żewġ membri oħra li jkunu professionals in the field of statistics illi jinnominahom il-gvern.

B'hekk ikollna input ieħor minn speċjalisti dwar l-istatistika partikolari illi jistgħu jagħtu l-kontribut tagħhom f'din l-awtorita'.

F'dan l- abbozz ta' liġi hemm li jekk jista' jkun dawn in-nies għandu jkollhom ċertu understanding, ċertu background u ċertu knowledge ta' l-istatistika biex naturalment l-affarijiet ikunu jistgħu jimxu 'l quddiem aktar u biex wieħed ikollu nies orjentati għal-lingwa ta' l-istatistika illi wara kollox m'hijiex lingwa faċli imma hija lingwa illi tirrikjedi ċertu tip ta' background.

Mr Speaker, din l-awtorita' hija awtonoma u għandha diversi funzjonijiet li huma elenkati b'mod ċar f'dan l-abbozz ta' liġi.

Naturalment irid jitħejja pjan ta' dħul u nefqa għall-awtorita' u għall-amministrazzjoni ta' l-istatistika.

Din l-awtorita' se jkollha l-inkarigu ili tirregola u tissorvelja b'mod ġenerali l-produzzjoni ta' statistiċi uffiċjali skond ħteġijiet u standards internazzjonali.

Hawnhekk qed nagħtu importanza kbira illi l-istatistika tagħna jkollha standards internazzjonali.

Dan huwa importanti għax meta nqabblu ma' statistiċi Ewropej u ma' statistiċi oħra tad-dinja rridu nkunu qed inqabblu like with like.

Per eżempju, jekk inkomplu mexjin fit-triq għal sħubija u nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea nkunu f'pożizzjoni li jrid ikollna statistika li titqabbel anke f'termini ta' purchasing power u dan l-eżerċizzju qed isir.

Dan huwa importanti irrispettivament jekk nidħlu jew ma nidħlux għaliex fuq dan l-element jiddependi kif wieħed ikun jista' jikklassifika lil pajjiżna.

Dan jiddetermina l-assistenza li wieħed ikun jista' jiġbed lejn pajjiżna illi għandha x'taqsam mal-fondi li l-Ewropa tagħti skond il-partijiet tagħha li huma l-iktar fil-bżonn.

Fil-fatt jien għandi pjaċir ngħid li mill-ewwel riżultati tal-purchasing power parity tal-GDP, illi hija miżura tal-GDP illi tagħti attenzjoni u tipprova tikkoreġi għad-differenzi fil-prezzijiet fid-diversi pajjiżi, instab illi l-ewwel draft statistic hija illi Malta għandha GDP corrected għall-purchasing power parity ta' madwar 60% tal- medja ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa importanti għal pajjiżna għaliex jirriżulta li fil-fatt jekk ikollok inqas minn 75% tal-medja ta' l-Unjoni Ewropea tiġi kklasifikat bħala reġun jew bħala pajjiż illi għandu ħteġijiet speċjali u allura tkun f'pożizzjoni illi tista' timmassimizza l-għajnuna li tingħata.

Dan kollu juri l-importanza ta' l-istatistika beyond our shores.

Fil-fatt il- purchasing power parity ma tinħadimx mill-uffiċċju ċentrali ta' l- istatistika imma tinħadem mill-Eurostat.

Din tinħadem b'mod illi l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika jipprovdi l-informazzjoni u l-Eurostat taħdem l-istatistika skond il-prinċipji tagħha, tinformana x'qed tagħmel u naturalment jekk ma naqblux inkunu nistgħu ngħidu li ma naqblux u jkun hemm diskussjoni.

Iċ-ċifra tal-purchasing power parity hija importanti għax inkunu qed nippjanaw għall-futur, pero' sa ftit xhur ilu din ma kenitx teżisti.

F'dan l-abbozz ta' liġi hawn li l-awtorita' għandha l-inkarigu:

"li tiddiskuti u tagħti parir dwar ħwejjeġ ta' statistika, inkluż il- metodoloġija meħtieġa rigward il-ġbir, komplikazzjoni u xandir ta' statistiċi; li tistabbilixxi prijoritajiet fil-waqt li tirrispondi għad-domanda ta' statistiċi uffiċjali;

li żżomm kuntatt bejn l-Uffiċju u korpi pubbliċi oħra li għandu x'jaqsam ma' l-għoti ta' data u l-koordinament ta' attivitajiet b'implikazzjonijiet statistiċi; u

li xxandar it-tagħrif ta' statistiċi uffiċjali.".

Jista' jkun ukoll li l-awtorita' jkollha bżonn tikkummenta fejn meħtieġ fuq ir-rapport annwali sottomess mid-direttur ġenerali dwar ix-xogħol ta' l- uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika illi se nitkellem fuqu minn hawn u ftit ieħor.

Dan ifisser li mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' joħroġ ċar li l-awtorita' għandha r-responsabbilta' li tħares lejn l-operat u l- uffiċċju b'mod in ġenerali u mhux b'mod speċifiku pero' l-awtorita' għandha funzjoni importanti ħafna.

Naturalment il-membri ta' l-awtorita', sakemm ma jkunux ħadu xi ġurament dwar il-konfidenzjalita', mhux se jkollhom aċċess għal statistika konfidenzjali għax l-uffiċċju biss se jkollu dak l-aċċess.

Ir-responsabbilta' ta' l-awtorita' hija li tagħmel ċerta sorveljanza u li tieħu ħsieb policies in ġenerali illi l-uffiċċju jkun qiegħed isegwi.

Naturalment l-awtorita' hija awtonoma pero' l-liġi tipprovdi li jista' jkun hemm ċirkostanzi fejn il-ministru responsabbli mill-istatistika jista' jinforma lill-awtorita' dwar policies li għandhom jiġu segwiti fit-twettiq tal-funzjonijiet vestiti fiha li ma jkunux konfliġġenti ma' l-Att fih innifsu.

Dan għandu jkun fl-interess pubbliku.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jgħid:

"Il-Ministru jista', għar-rigward ta' dawk l-affarijiet li jkunu jidhrulu li jolqtu l-interess pubbliku, minn żmien għal żmien, jagħti lill-Awtorita' direttivi bil-miktub ta' xorta ġenerali ...".

Naħseb li dan huwa importanti għax finalment il-ħteġijiet ta' pajjiżna jridu jiġu protetti u segwiti.

Kif għedt diġa', fid-dinja moderna tal-lum fejn l-informazzjoni hija waħda mill-prime movers ta' l-ekonomija tagħna, anzi saret industrija fiha nnifisha, huwa importanti li l-gvern ikun moqdi bix-xogħol li l-awtorita' tkun qed tħejji fil-pjanijiet tagħha.

Hawnhekk għandna din id-division of powers bejn il-ministru u l-awtorita'.

Fil-fatt fil-liġi l-qadima r-relazzjoni kienet pjuttost bejn il-ministru u l-kap tad- dipartiment u allura kienet tippermetti ferm iktar - għallinqas fit-teorija - direzzjoni diretta mill-ministru bħalma jista' jkollok f'każ ta' kull dipartiment.

Din qed tiġi mibdula b'mod sinifikanti u qed tiġi mibdula wkoll fuq bażi ta' standards internazzjonali.

Jiġifieri aħna mhux qed nivvintaw mill-ġdid imma qed insegwu mudelli li llum huma adottati f'diversi pajjiżi madwar id-dinja żviluppata.

Mr Speaker, issa nixtieq nirriferi għal dokument maħruġ mill-United Nations illi ġie adottat fl-1992, bl-isem ta' "United Nations Commission for Europe", illi jirriferi għall-fundamental principles of official statistics in the region of the Economic Commission for Europe.

Dan id- dokument għandu diversi punti rilevanti u aħna pprovajna ninkluduhom fil- liġi tagħna.

Naturalment jista' jkun hemm xi prinċipji illi ma jkunux daqshekk rilevanti għalina minħabba ċ-ċokon tagħna, pero' l-prinċipji ġenerali huma illi l-istatistika trid tkun oġġettiva, trid tkun qed tirriferi, kemm jista' jkun għad-dinja reali, li ċ-ċittadin għandu dritt għall-informazzjoni u li għandu jkun hemm trasparenza fis-sistemi.

Din kienet xi ħaġa oħra li l-liġi l-qadima ma ssemmix.

Fil-fatt hemm id-dover li t-techniques użati jiġu ppubblikati kif fil-fatt diġa' beda jagħmel l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika pero' mhux dejjem kien il-każ li kien isir hekk u allura jkollok ċertu hesitation għax wieħed ma jkunx jaf b'ċerti techniques illi jkunu wżati u allura jistgħu jinżergħu ħafna dubji.

Dan mhux il-każ.

Fl-aħħar snin l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika beda jippubblika b'mod iktar dettaljat il-metodoloġija li tintuża u din issa qed tissaħħaħ bi provvediment dirett fil-liġi.

U allura huwa l-element tat- trasparenza illi jrid ikun preżenti fl-istatistika li tiġi ppublikata biex wieħed dejjem jassigura li dejjem ikollu l-aħħar ċifri aġġornati.

Aktar kmieni semmejt l-investiment li sar fid-dipartiment ta' l- istatistika u dan ma sarx biss fin-nies.

Illum għandna dipartiment ferm aħjar milli kellna 13-il sena ilu pero' l-fondi li qed jingħataw għall- istatistika żdiedu.

Fil-fatt fl-1987 il-budget ta' l-uffiċċju ta' l- istatistika kien taħt il-Lm200,000 u llum dan tela' għal Lm700,000 minbarra l-ispiża kapitali li qed ikun hemm minn żmien għal żmien.

M'hemmx dubju li waħda mill-aspetti essenzjali ta' l-istatistika hija li tipprovdi wkoll għal ċertu ċensiment li jsir, kemm tal-popolazzjoni, kemm ta' l-agrikoltura kif ukoll ta' oqsma oħra ta' pajjiżna.

Per eżempju, bħalissa qed isir household budgetary survey ieħor u qed isir ukoll labour force survey.

Peress li l-aħħar ċensiment għall-popolazzjoni sar fl-1995 il-mira tagħna hija li jsir ieħor sa l-2005 biex ma jkunx hemm iktar minn għaxar snin bejn ċensiment u ieħor.

Niftakru li sfortunatament kien hemm gap kbira bejn iż- żewġ ċensimenti li saru wara l-indipendenza ta' pajjiżna.

Fil-fatt wieħed sar fl-1967 u l-ieħor kien sar 17-il sena wara jiġifieri fl-1985 u dan it- tul ta' żmien kellu effett speċjalment meta kellna perijodu fejn kien hemm ħafna emigrazzjoni u immigrazzjoni u żieda fil-popolazzjoni.

Dan affettwa wkoll ċerti stimi li jsiru dwar il-popolazzjoni tagħna u l-istruttura tagħha.

Issa peress li l-aħħar ċensiment sar fl-1995, proprju għaxar snin wara l-1985, wieħed irid iżomm ruħu aġġornat u jekk jista' jkun dan iċ- ċensiment jiġi in line ma' dawk li kienu qed isiru madwarna u b'hekk tkun qed tħares lejn il-profil tal-popolazzjoni tagħna fl-istess żmien li jkun qed isir profil tal-popolazzjoni tal-pajjiżi ta' madwarna.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar fejn il-ministru jista' jagħti ċertu direzzjoni b'mod ġenerali u l-iskop irid ikun biex dan jipprovdi l-istatistika neċessarja ħalli l-gvern ikun jista' jippjana l- ħidma tiegħu aħjar.

Pero' l-qalba ta' dan l-abbozz ta' liġi hija t- twaqqif ta' l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika li se jieħu post l- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika li kellna qabel.

Dan l-uffiċċju se jkollu ċerti funzjonijiet u ċerti dmirjiet u hawnhekk jidħol il-qofol kollu tax-xogħol li jirrigwarda l-istatistika.

Dan l-uffiċċju se jkollu direttur ġenerali li inizjalment se jkun maħtur mill-gvern għal ħames snin pero' wara dan il-first appointment jibda jinħatar direttur ġenerali kull tliet snin mill-awtorita'.

Hawnhekk l-iskop ikun illi l-ewwel we get it going, bħalma ġara f'awtoritajiet oħra illi waqqafna imbagħad l-awtorita' jkollha wkoll l-inkarigu illi tagħżel id-direttur ġenerali.

Naturalment dan jippermetti biex qabel l-awtorita' tibda tiffunzjona ma jkollhiex il- problema li trid taħtar id-direttur hi.

Dan l-abbozz ta' liġi jitkellem fuq id-doveri u d-dmirijiet tad-direttur ġenerali kif ukoll ta' l-uffiċċju.

Per eżempju, l-ewwel dmir tad-direttur ġenerali huwa li għandu jara li tinżamm l-integrita' u l-validita' ta' l- istatistiċi uffiċjali u li tinżamm il-fiduċja pubblika fihom.

Għandna wkoll li:

"Id-direttur ġenerali jkun responsabbli għal, u għandu jwettaq, it- tmexxija ta' kuljum ta' l-uffiċċju fi ħdan l-awtorita' skond il-linji ġenerali ta' policy stabiliti mill-awtorita' minn żmien għal żmien.".

Dan ifisser li hija l-awtorita' li tistabilixxi l-policy pero' huwa d- direttur ġenerali u l-uffiċju li jpoġġu dawk il-policies into practice.

Għandna wkoll li d-direttur ġenerali għandu jkollu knowledge ta' statistika biex ikun jista' japplikaa dak in- knowledge fil-ġbir u fil-preparazzjoni ta' l-istatistika.

Fil-fatt insibu li dmir ieħor tad-direttur ġenerali huwa li:

"jiddeċiedi, skond konsiderazzjonijiet professjonali u etiċi, l-iskop u l-għan ta' l-istatistiċi provduti fil-pjan ta' dħul u nefqa, u dwar il-metodi u l-proċeduri għall-ġbir, kompilazzjoni, ħażna, preżentazzjoni u pubblikazzjoni ta' data".

Hawnhekk qed nispeċifikaw bl-iktar mod ċar li huwa d-direttur ġenerali u l- uffiċċju li qed imexxi illi jiddeċiedi dwar proċeduri li għandhom jintużaw u d-dettalji ta' dak il-ġbir.

Dan ifisser li m'huwiex id-dover ta' l- awtorita' li tgħid liema price index għandek tuża jew inkella għandekx tuża l-combination tagħhom.

Dak it-tip ta' dettall għandu jkun f'idejn id- direttur ġenerali illi jkun professjonist f'dan il-qasam ta' l-istatistika ħalli d-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod l-aktar xjentifiku.

Pero' l- awtorita' naturalment tesiġi illi tara li l-price index jew indiċi ieħor li jkun qed jinġabar jew il-GDP finalment ikollu rappreżentanza tajba biżżejjed ta' dak li jkun qed isir f'pajjiżna.

Id-direttur ġenerali huwa responsabbli wkoll biex jiġu mħarsa d- diżpożizzjonijiet ta' dan l-att dwar konfidenzjalita' jiġifieri l-liġi qed titfa' l-piż kollu tal-konfidenzjalita' fuq id-direttur ġenerali.

Id- direttur ġenerali huwa l-custodian, biex ngħid hekk ta' l-informazzjoni li tkun inġabret illi kif għedt tista' tkun konfidenzjali ħafna.

Aħna rridu nsaħħu dan l-element biex il-poplu tagħna jkun qiegħed f'pożizzjoni illi jafda iktar u jagħti l-informazzjoni neċessarja li finalment se tirifletti fuq wkoll.

Qed ngħid hekk għax jekk id-deċiżjonijiet se jittieħdu fuq bażi ta' informazzjoni li tkun inġabret mingħand il-poplu tagħna u din ma tkunx korretta u reali, allura jistgħu deċiżjonijiet li jistgħu ma jkunux addatati għar-realta' vera.

Għalhekk biex wieħed jiżgura kemm jista' jkun illi l-istatistika li tinġabar tkun reali qed insaħħu l-element ta' konfidenzjalita' u dan hemm bżonn nitkellmu fuqu biex il-poplu tagħna ma joqgħodx lura milli jipparteċipa u jirrispondi bl-iktar mod addattat, bl- iktar mod ġenwin u bl-iktar mod miftuħ dwar dik l-informazzjoni li tkun qed tinġabar.

Kultant wieħed jinnota li mhux dejjem iseħħ hekk għax meta jistaqsi mistoqsija min-naħa u mistoqsija min-naħa l-oħra jsib illi r- risposti mhux dejjem jagħmlu sens ma' xulxin, forsi minħabba xi biża' minħabba d-dipartiment tat-taxxi interni eċċ., li kif diġa' għidt, m'għandu l-ebda aċċess għal din l-istatistika.

Dan ma jsirx f'Malta biss imma jsir ukoll f'pajjiżi oħrajn biex niżguraw il-konfidenzjalita'.

Id-direttur ġenerali għandu l-inkarigu wkoll li jiżgura li l-uffiċċju jkun mgħammar bil-faċilitajiet meħtieġa ta' teknoloġija ta' informatika ħalli l-informazzjoni ta' l-istatistika tiġi proċessata b'mod effiċjenti.

Huwa inutli li aħna jkollna pubblikazzjonijiet fuq ċertu statistika li jieħdu tliet snin biex jiġu pubblikati għax tliet snin wara jkunu tajbin biss għar-riċerka.

Għalhekk irid ikollna within reason għaliex l- affarijiet ma jsirux billi tfaqqa' subgħajk u l-istatistika toħroġ minn ġol- computer.

Hemm il-proċess ta' ġbir u ta' inputting ta' informazzjoni, pero' ċertament li t-teknoloġija għenet, speċjalment f'dawn l-aħħar 13-il sena, biex l-istatistika tagħna tkun tista' tinġabar b'mod iktar effiċjenti, tiġi mdaħħla fil-computers aktar malajr u tkun tista' tirrifletti aħjar ir-realta' għaliex imbagħad is-sistema mekkaniżżata tippermettilek li tagħmel ċerti proċessi ta' checking ta' l-istatistika miġbura illi ma tkunx possibbli li tagħmilha by hand.

Għalhekk id- direttur ġenerali għandu d-dmir li jipproduċi statistika up-to-date u tajba.

Naturalment id-direttur ġenerali għandu d-dmir ukoll li jħejji abbozz ta' pjani ta' dħul u nefqa skond ir-regoli u proċeduri tal-gvern.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-business plan ta' l-awtorita' illi finalment trid tiġi ffinanzjata mill-gvern u dan irid ikun wieħed illi jirrifletti l-ħteġijiet ta' l-uffiċċju ta' l-istatistika.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jispeċifika li d-direttur ġenerali għandu d-dmir li jirrappreżenta l-awtorita' jew l- uffiċċju barra minn Malta jiġifieri dan ikun il-main representative ta' pajjiżna dwar materja ta' statistika.

Id-direttur ġenerali għandu jissottometti r-rapport annwali dwar ix-xogħol ta' l-uffiċċju lill- awtorita' u għandu wkoll jiżviluppa l-istrateġija meħtieġa għall- implimentazzjoni ta' l-għanijiet ta' l-awtorita'.

Id-direttur ġenerali għandu wkoll jagħti pariri lill-awtorita' dwar kull ħaġa li l-awtorita' tista' tibgħat lilu jew dwar kull ħaġa li hu jikkonsidra meħtieġa jew espedjenti u jwettaq dawk id-dmirijiet kollha li l-awtorita' tista' minn żmien għal żmien tassenjalu.

Dan ifisser li għandna tliet elementi prinċipali; għandna l-awtorita', il-ministru in the background illi jista' bażikament jagħti ċerti direttivi ġenerali u l-uffiċċju mmexxi mid-direttur ġenerali u li allura huwa l-main operator.

Imbagħad l-abbozz ta' liġi jispeċifika l-funzjonijiet ta' l-uffiċċju ta' l-istatistika u jgħid li dan għandu jipprovdi fuq bażi imparzjali, informazzjoni kwantitattiva u rappreżentattiva dwar is-sitwazzjoni ekonomika, demografika, soċjali u ambjentali f'Malta.

L-abbozz ta' liġi jgħid ukoll li dan l-uffiċċju għandu jipproduċi d-data u jkun suġġett għall-prinċipji ta' kredibilita', oġġettivita', rilevanza, konfidenzjalita' ta' l-istatistika, trasparenza, speċifiċita' u proporzjonalita'.

Għalhekk l-istatistika trid turi illi qed tirrappreżenta l-popolazzjoni jew il- qasam li tkun qed tirriferi għalih.

F'paragrafu (b) ta' subklawsola (2) ta' klawsola 10 għandna li:

"L-uffiċċju jista' wkoll jipproduċi statistiċi li jimmiraw biex jirriflettu b'mod eżatt kemm ikun possibbli s-sitwazzjonijiet reali, ixandar ir-riżultati lill-utenti ta' dawk ir-riżultati b'mod newtrali u imparzjali, jiffoka fuq il-fenomini li huma essenzjali għal min jieħu deċiżjoni u jonora d-dritt taċ-ċittadini għall-informazzjoni pubblika.

Informazzjoni individwali li tkun f'forma identifikabbli, miġbura għal għanijiet ta' statistika, ma għandhiex tintuża għal għanijiet oħra ħlief għal dawk stabbiliti b'dan l-Att.".

Imbagħad paragrafu (ċ) ta' subklawsola (2) ta' klawsola 10 jgħid hekk:

"jipprovdi l-informazzjoni neċessarja biex tiġi eżaminata l-kwalita' ta' statistiċi uffiċjali, u li jagħti aċċess lill-pubbliku għall- metodi wżati għall-produzzjoni tagħhom u kif il-prinċipji, li taħthom l-istatistiċi huma miġbura, ġew imħarsa;".

Dan huwa element ġdid f'dan l-abbozz ta' liġi li huwa importanti ħafna.

Fil-fatt jien diġa' rriferejt għalih aktar kmieni u għidt li issa l- proċeduri u t-tip ta' sistemi addottati mhux biss għandhom jiġu ppubblikati imma l-poplu għandu dritt għal din l-informazzjoni biex b'hekk ikun jista' jasal għall-konklużjoni aħjar.

Per eżempju, milli nosserva nista' ngħid li diversi każi jwasslu biex wieħed jaqa' għall-konklużjonijiet illi ma jkunux informati biżżejjed għaliex min ikun qed jagħmel dawk it-tip ta' osservazzjonijiet ma jkunx informa lilu nnifsu dwar x'jinkludu eżattament iċ-ċifri li jiġu ppubblikati.

Jien naħseb li wieħed mill-akbar żbalji li jsiru - issa jekk dawn l- iżbalji jsirux għal tapposta jew le wieħed irid juża l-ġudizzju tiegħu - huwa li dak li jkun ma jkunx informat biżżejjed dwar xi tkun tinvolvi eżattament dik l-istatistika u jasal għall-konklużjonijiet malajr.

Għalhekk nappella lill-business commentators u lill-korpi tal-gvern jew korpi awtonomi li jaqgħu taħt il-gvern illi ma jaqgħux għall- konklużjonijiet malajr.

Bil-Malti ngħidu li l-mistoqsija hija oħt il- għerf u minkejja li fil-passat l-uffiċjal ta' l-istatistika kien lest li jagħti informazzjoni fid-dettall dak li jkun mhux dejjem ipprova jieħu din l-informazzjoni pero' issa qed ngħidu li wieħed għandu dritt li jġib dik l-informazzjoni.

Għalhekk jien nistenna li għandu jkun hemm inqas kontroversja bla bżonn.

Jekk l-informazzjoni ma tkunx ibbażata fuq informazzjoni dettaljata biżżejjed joqgħodu jintefgħu ħafna dubji u implikazzjonijiet, imbagħad meta wieħed jgħid ir-realta' l-argument jaqa' bħal daħna li tevapora fix-xejn.

Jien naħseb illi mill-indipendenza 'l hawn kien hemm diversi każi ta' dan it-tip u naħseb illi wieħed irid ikun aktar oġġettiv u jagħmel ftit aktar homework qabel ma jittieħdu ċerti pożizzjonijiet illi kultant jagħmlu ħafna ħsara.

Imbagħad għandna wkoll li l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika:

"jipprovdi dawk l-ispjegazzjonijiet tekniċi tar-riżultati biex tiġi evitata interpretazzjoni żbaljata;".

Għalhekk dan l-uffiċċju ma jistax igħid li mhux se jirrispondi għax ikun hemm kwestjoni li tkun daħlet f'kontroversja politika imma għandu d-dmir jispjega eżattament x'inhi s-sitwazzjoni.

Finalment l-għan ta' dan l- abbozz ta' liġi u ta' l-istrutturi li qed inwaqqfu huwa li jkollna statistika li l-poplu tagħna għandu fiduċja fiha u jekk m'għandux fiduċja u għandu raġunijiet validi jista' jitkellem u jagħmel l-interventi tiegħu.

Pero' li jkollok interventi li ma jkunux ibbażati fuq sitwazzjoni ċara nkunu qisna qegħdin insawtu lilna nnifisna bla bżonn u dan huwa eżerċizzju li la jien u naħseb lanqas il-maġġoranza tal-poplu tagħna ma jaqbel miegħu.

Funzjoni oħra ta' dan l-uffiċċju hija li

"jagħmel riċerka dwar u jiżviluppa aktar il-metodoloġija u t- teknoloġija ta' l-istatistika.".

Jien konvint illi minn mindu twaqqfet l-iStatistics Act ta' l-1955 dan l- element ma kienx qed jingħata importanza biżżejjed.

Jien mhux qed ngħid li ma saritx riċerka għax kien hemm riċerka li kienet innovattiva wkoll.

Ta' min igħid li l-istatistika m'hijiex sempliċement formola li taqbadha minn ktieb jew minn manual internazzjonali u tapplikaha għal kwalunkwe pajjiż irrispettivament mill-kondizzjonijiet ta' dak il-pajjiż.

Jista' jkun hemm ċirkostanzi li wieħed irid jaddatta għaċ-ċirkostanzi speċifiċi, speċjalment meta inti trid tikkonkludi fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' dak il- pajjiż.

Per eżempju, peress li Malta huwa pajjiż żgħir, l-istatistika li tinġabar trid issir b'mod aktar speċifiku.

Għalhekk wieħed irid joqgħod attent għax jekk wieħed jagħmel survey ta' l-industrija u jaqbad l-SGS fis-survey joħroġ riżultat mod pero' jekk jaqbad x'imkien ieħor jista' joħroġ riżultat differenti.

F'pajjiż ikbar fejn inti jkollok ħafna u ħafna industriji allura dan l-element forsi jkun inqas kritiku.

F'pajjiżna dan l-element huwa iktar importanti għaliex inti m'għandekx l-ispread ta' kumpanniji f'kull settur, per eżempju, li għandek f'pajjiżi oħra u allura meta wieħed jagħmel surveys huwa importanti li jkollu sistema illi kemm jista' jkun tiżgura illi jkollok dik ir-rappreżentanza li hemm bżonn biex wieħed ikollu kwadru reali tas-sitwazzjoni li tkun qed iseħħ f'dak is- settur.

Funzjoni oħra ta' dan l-uffiċċju hija li:

"jissorvelja u jikkoordina t-twettiq ta' biċċiet ta' xogħol b'implikazzjonijiet statistiċi mposti fuq korpi oħra pubbliċi;".

Hawnhekk qed indaħħlu element ġdid li min ikun qed jipproduċi statistika f'dipartimenti jew f'korpi oħra għandu d-dover illi jikkonsulta ma' l- uffiċċju ta' l-istatistika jew ma' l-awtorita'.

Għalhekk l-uffiċċju għandu:

"jikkordina l-produzzjoni ta' sistemi ta' statistiċi uffiċjali, inklużi l-metodoloġiji meħtieġa, biex jiżgura li l-informazzjoni tkun adatta u ta' livell standard, l-effiċjenza u li jintlaħqu il-ħtiġiet ta' l-utenti; kif ukoll li jipprovdi klassifikazzjoni xierqa u konformita' ma' ħtiġiet u standards internazzjonali;".

Dan ifisser li hawnhekk qed inpoġġu l-awtorita' bħala the main body illi għandha d-dover li tgħid x'għandu jsir u x'ma għandux isir minn awtoritajiet oħra dwar ġbir ta' statistika.

Dan huwa importanti għax għalkemm aħna pajjiż żgħir kultant kulħadd imur għal rasu bir-riżultat li kultant ikollok min qed jiġbor statistika mhux b'mod konformi ma' standards internazzjonali jew ma klassifikazzjoni internazzjonali li l- uffiċċju jkun qed juża.

Għalhekk hawnhekk qegħdin ngħidu li l-uffiċċju għandu jagħti ċertu istruzzjonijiet lil awtoritajiet oħra dwar ġbir ta' statistika u dwar kif l-istatistika għandha tiġi provduta.

Part VIII ta' dan l-abbozz ta' liġi tirreferi għal dan il-punt u tgħid illi:

"The director general may on delivery of a notice, request any public authority to allow officers of statistics at all reasonable times to access, to inspect and to take copies of or extracts from any records in its charge; and request any public authority to consult and cooperate with him for the purpose of assessing the potential of the records of the authority as a source of statistical information and, where appropriate and practicable, developing its recording methods and systems for statistical purposes, and the public authority shall comply with any such request, in so far as resources permit.".

Imbagħad għandna li:

"If any public authority intends to carry out activities with statistical implications, it shall consult, for coordination, with the office and accept any recommendations the office may make.".

Dan huwa poter ġdid u importanti li qed nagħtu lil dan l-uffiċċju.

Għalkemm qabel b'mod ġenerali dan il-poter kien qiegħed hemm fis-sens illi l-uffiċċju għandu dritt jieħu l-informazzjoni mingħandek ma kienx hemm mod speċifiku kif dik l-informazzjoni tinġabar u toħroġ.

Għal pajjiż żgħir bħal tagħna din hija importanti biex ma jkollniex duplikazzjoni ta' l- eżerċizzji u ma ndejqux lill-poplu tagħna b'ħafna surveys fuq l-istess ħaġa għaliex l-informazzjoni ma tkunx ġiet klassifikata b'mod tajjeb.

L- istatistika ma tinġabarx għall-użu maniġerjali ta' ħafna awtoritajiet pubbliċi, bħal per eżempju, l-ETC, it-transport authority, il-planning authority, l-bank ċentrali u dipartimenti tal-gvern imma għall-użu tal- pubbliku in ġenerali.

B'hekk ir-riżorsi jkunu wżati aħjar, ikollna informazzjoni aktar addattata u allura pajjiżna jkollu dak li jkun jixraqlu verament.

Jien ngħid li l-istatistika tagħna għandha tkun fost l-aqwa waħda tad-dinja għaliex għalkemm f'ċerti oqsma kultant iċ-ċokon tagħna jikkomplika l-ħajja u allura tkun trid ċerti techniques biex issolvi dawk il-problemi jirriżulta illi aħna nistgħu nkunu xempju ta' good statistical practice illi għandha livell ta' dettall, livell ta' irfinar u livell ta' accuracy.

Jien nemmen li f'ċerti oqsma - forsi mhux kullimkien - dan il- livell diġa' lħaqnieh.

Ladarba aħna għandna l-vantaġġ li aħna ċkejknin aħna jista' jkollna statistika aktar irfinata pero' hemm l-isfidi wkoll biex ikollok din it-tip ta' statistika.

Qabel nagħlaq nixtieq ngħid li dan l-abbozz ta' liġi jipprovdu biex ikun hemm ċerti penalitajiet u multi f'każ li dak li jkun ma jimxix mad- direttivi li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi.

Huwa faċli li wieħed jispeċifika u jgħid li għandu dritt jieħu t-tali informazzjoni jew li hemm bżonn torganizza b'dak il-mod pero' ' x'jiġri fil-kas li ma ssirx dik il- kooperazzjoni?

Għall-ewwel darba l-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika se jkollu l-abbilta' li jamministra ċerti fines, dawk li nsejħulhom administrative penalties.

Fil-fatt hemm multi, per eżempju, ta' Lm100 għal min ma jagħtix informazzjoni.

L-abbozz ta' liġi qed jidħol f'ċertu dettall biex l-affarijiet isiru b'mod għaqli.

F'dan l-abbozz ta' liġi hawn multi daqsxejn ebsin fuq min jiżvela ċertu informazzjoni.

Per eżempju, hawnhekk għandna msemmijin multi ta' mhux inqas minn Lm1,000 jew ħabs jew it-tnejn, jekk wieħed, per eżempju, jiżvela informazzjoni konfidenzjali, jekk wieħed jaħraq jew jiddistruġġi informazzjoni li għandna bżonnha taħt dan l-Att.

L-aħħar punt li nixtieq insemmi huwa li dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi għat-twaqqif ta' advisory committee.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi jipprovdi biex dan it-tip ta' kumitat ikun jista' jitwaqqf, permezz tal- liġi, biex jagħti parir.

Nista' ngħid li r-retail price management board, per eżempju, hekk jagħmel bħalissa, pero' kien iwaqqaf b'inizjattiva tal- kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u issa se jkollu provvvediment fil- liġi dwar l-awtorita' ta' l-istatistika illi tipprovdi għal dan it-twaqqif ta' advisory committee.

Mr Speaker, biex nagħlaq irrid ngħid li dan huwa abbozz ta' liġi modern li jipprovdi għal sistemi aktar addatati għal żmienna, jipprovdi għal sorveljar ta' kif isir ix-xogħol b'mod aktar effiċjenti fejn għandek l- awtorita' u l-uffiċju ta' l-istatistika, jispeċifika wkoll id-doveri jew ir- rwol tal-ministru u allura jipprovdi statistika aħjar għal pajjiżna finalment trid tiġi wżata mhux biss mill-gvern imma mill-poplu kollu tagħna fosthom il-business community u l-unions.

B'hekk ikollna kwadru aħjar ta' kif qed jimxi pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazjak.

Insejjaħ lill-Ministru biex iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

F'12.20 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla t-Tnejn, 24 ta' Lulju, 2000 fis-6:00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' ta' l-Istatistika ta' Malta - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, il-ġimgħa li għaddiet fil-gazzetti dehret stqarrija fejn ingħad li s-sidien tal-barrieri ħarġu jiċħdu l-allegati akkużi tiegħi.

Issa min ħareġ dik l-istqarrija jew ma fehemx eżattament x'kont qed ngħid jew inkella ried jinqeda b'dak li kont qed ngħid biex jiġbed l-attenzjoni għal diversi aspetti li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dak li kont qed ngħid jien.

Meta tkellimt fid-dibattitu dwar l-awtorita' tar-riżorsi jiena għedt li din l-awtorita' se jkollha d-dmir li tħares l-użu tal-ġebla.

Tkellimt ukoll dwar il-proċedura li ntużat dan l-aħħar fejn is-sidien tal-barrieri ngħaqdu flimkien u ftehemu kemm biex jirregolaw il-prezz tal-ġebla kif ukoll dwar kif jistgħu jbiegħu l-prodott tagħhom.

Jien niċħad bl-aktar mod kategoriku li fid-diskors tiegħi għamilt xi akkużi kontra xi ħadd.

Kont qed qed ngħid biss li jekk ikun hawn awtorita li tħares ir-riżorsi b'mod tajjeb, ma jkollniex għalfejn nirripetu l-iżbalji li saru min-naħa tas- sidien tal-barrieri.

Kulma għamilt jien kien li wżajt dan bħala eżempju ta' kif l-awtorita tar-riżorsi tista' tiffunzjona tajjeb.

Sur President, biex is-sidien tal-barrieri jifhmu x'għedt dakinhar se nibgħat kopja tat-transcript lil kull wieħed minnhom.

Se nibgħat ukoll kopja tat-transcript lill-GRTU u nispera li din l-għaqda tagħraf safejn tasal ir-responsabbilta' tiegħi.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, ikolli niġbidlek l-attenzjoni li bħalissa l-Kamra qegħda tiddiskuti l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' tar- Riżorsi u ma nħossx li s-Segretarju Parlamentari għandu jitħalla jitkellem fuq dan is-suġġett.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Imma jien qed insemmi l-awtorita' tar-riżorsi fil- kuntest ta' l-artiklu li deher f'"l-orizzont".

MR SPEAKER: Nitlob lis-Segretarju Parlamentari biex jirregola ruħu ġaladarba l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' tar-Riżorsi għadu fuq l- aġenda.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jien bl-ebda mod ma qiegħed nuża l- ħin ta' l-aġġornament biex nerġa' niftaħ id-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' tar-Riżorsi.

Qed nitkellem fuq l-istqarrija li ħarġet min-naħa tal-GRTU b'riferenza għad-diskors li għamilt jien xi ġranet ilu.

Fil-fatt fl-istqarrija ntqal hekk:

"L-Onor.

Vassallo missu ilu jaf li l-prezz tar-ramel ilu ma jogħla għal dawn l-aħħar 20 sena u matul dawn l-aħħar snin il-prezz kien well below the cost of production."

Fil-verita' minn hawn nistgħu ninnotaw kemm tista' tkun effettiva l- kompetizzjoni għaliex ma tħallix li l-prezz jogħla jekk is-suq ma jkunx jippermetti dan.

Iva, il-kompetizzjoni rridu nħarsuha kemm-il darba rridu nsalvaw is-suq.

Jien ġbidt l-attenzjoni ta' l-awtorita' responsabbli li tħares il- kompetizzjoni ġusta mhux biex nakkuża lil xi ħadd iżda biex tara jekk il- proċeduri li qed jiġu adottati u l-ftehim li sar bejn is-sidien tal- barrieri humiex fl-aħjar interess tal-partijiet kollha involuti.

Nerġa' ngħid li awtorita' tar-riżorsi mħaddma tajjeb għada pitgħada għanda sservi ta' għodda tajba f'idejn is-sidien tal-barrieri biex jinstab metodu aħjar ta' kif jistgħu ibiegħu l-prodott tagħhom bl-aħjar prezz.

Bħalma hemm miktub fl-istqarrija tal-GRTU, l-ebda settur tal-produzzjoni m'għandu jitkisser billi min hu b'saħħtu jitħalla jwaqqa' l-prezz biex ikisser lil min hu dgħajjef.

Il-fatt li s-sidien tal-barrieri jiftiehmu u jaħdmu flimkien hu proċess tajjeb u allura ma nifhimx kif jista' jkun li fosthom hemm min hu "b'saħħtu aktar minn oħrajn".

Minħabba f'hekk jien nasal biex ngħid li din m'hijiex stqarrija li ħarġet biex tgħin lis-sidien tal- barrieri.

Mr Speaker, nixtieq nitkellem ukoll fuq is-suġġett li kont tkellimt dwaru fl-aħħar aġġornament li ħadt, jiġifieri dwar kif nistgħu nintroduċu short- stay parking.

Illum il-ġurnata rridu nsibu metodi ġodda biex insolvu l- problema tal-parking b'mod li l-kummerċ ikun jista' jgħin iktar lilu nnifsu.

Ma jistax ikollna kummerċ sostnut kemm-il darba se nibqgħu nagħmlu użu ħażin mill-faċilitajiet ta' spazji għall-parkeġġ.

M'hijiex biss ir- responsabbilta' tal-gvern u tal-kunsilli lokali li jaraw li jkollna traffic management li jwassal għal parking management imma hija r-responsabbilta' ta' kull wieħed u waħda minna.

Jien ngħid li spiċċa ż-żmien li ċ-ċittadini jħarsu lejn il-gvern bħala s-soluzzjoni tal-problemi kollha.

Aħna wasalna biex inpoġġu jdejna fuq sidirna u ngħidu li l-ħtija hija tagħna lkoll flimkien.

Tajjeb li ma jkollniex gvern li jwaqqaf l-importazzjoni tal- karozzi, pero' huwa meħtieġ ukoll li min qed juża l-karozza ma jaħsibx li biex imur jixtri jrid jipparkja bilfors quddiem il-ħanut jekk mhux ġewwa!

Se tkun problema impossibbli li tissolva jekk dan il-ħsieb jibqa' jipprevali.

Irrid ngħid ukoll li wasal iż-żmien li fergħat ta' banek, uffiċini u ambaxxati ma jibqgħux jitolbu għal aktar reserved parking.

Bilfors ikolli niġbed l-attenzjoni għall-fatt li f'diversi toroq ewlenin, fejn ikollok żewġ friegħi ta' banek kummerċjali, l-impjegati bejniethom ikollhom xi 60 karozza pparkjata.

Filwaqt li naqbel li dawn in-nies għandhom dritt imorru għax-xogħol bil-karozza u jipparkjaw, irridu nifhmu li hemm problema.

M'hemmx policy sewwa dwar il-parkeġġ u lanqas ta' kif se nnaqqsu l-karozzi mit-triq.

Minħabba din il-problema wasalna biex inħarsu lejn ix-short-term parking.

Ir-responsabbilta' ta' tqassim ta' ħinijiet m'għandhiex tkun biss tal-kunsilli jew tal-gvern imma għandha tkun ukoll ta' dawn l-azjendi li semmejt.

Ma nistgħux inneħħu l-karozzi minn triq prinċipali u nwaddbuhom f'oħra sekondarja għax inkunu qed inneħħu problema minn triq "A" biex inwaddbuha fi triq "B".

Għalhekk permezz ta' dan l-aġġornament qed nitlob biex dan id-dibattitu xi darba jibda b'impenn li jiġbor fih lil dawk kollha interessati.

Kull dipartiment u kull ministeru li għandu numru kbir ta' karozzi għandu jara dawn l-affarijiet biex forsi xi darba tinstab soluzzjoni.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni wkoll għall-problema li sajf wara sajf qiegħda dejjem tiżdied.

Fit-toroq ta' Paceville fil-ħinijiet ta' filgħaxija ssib numru kbir ta' żgħażagħ jiġru bil-fliexken tal-birra f'idejhom.

Dan jiġri minkejja l-eluf ta' liri li qegħdin jintnefqu mill-aġenzija Sedqa minkejja l-patrols tal-pulizija u minkejja li anke l-istess sidien tal- ħwienet xi drabi joġġezzjonaw.

Dawn iż-żgħażagħ edukati fl-aħjar skejjel u ulied l-aħjar ġenituri donnu li ma jafux jieħdu gost, sempliċement jispiċċaw imorru jiddamdmu fil-parapetti jew wara l-bibien tan-nies.

Uħud minnhom anke jkollhom fliexken ta' l-inbid f'idejhom.

Din hija l-ewwel triq biex jaqbdu l-vizzju tad-droga.

Dwar dan irrid niġbed l-attenzjoni ta' min qed jismagħna u ta' l-aġenziji li suppost huma responsabbli.

Nistaqsi jien: Huwa legali li timxi bi flixkun ta' l-alcohol f'idejk u tagħmel street party f'kull kantuniera?

Jekk huwa legali ejja nbierku dak li qegħdin nassistu għalih, pero' jekk mhux legali nitlob li dan l-abbuż jieqaf.

Dan l-abbuż la qed jagħmlilna ġieħ mat-turisti li jiġu jgawdu l- użanzi tagħna, la qed jgħin biex it-toroq jinżammu nodfa u lanqas qed jgħin lill-kummerċ imma qed jagħmillu l-ħsara.

Jiena naħseb li huwa l-waqt li wieħed jibda jara li l-liġijiet ma' jibqgħux jinkisru b'dan il-mod.

Dawn huma wliedna, dawn huma ż-żgħażagħ li għada pitgħada fosthom irid ikun hemm min jitħajjar joħroġ għall-politika u oħrajn li jridu jmexxu l-industrija.

Dawn iridu jifhmu li dan m'huwiex divertiment.

Ma naħsibx li l-ġenituri jieħdu pjaċir jaraw lil uliedhom jiddevertu b'dan il-mod.

Għaldaqstant nitlob mingħajr mistħija li jekk dan hu illegali - u konvint minn dak li qed ngħid - għandu jieqaf minnufih.

Mr. Speaker, l-aħħar punt li xtaqt nagħmel jirrigwarda l-indafa pubblika.

F'dan il-pajjiż qegħdin jintnefqu eluf ta' liri fuq l-indafa.

Naħseb li wasal iż-żmien li l-ambjent nagħtuh l-importanza li ħaqqu.

Ma nafx għaliex ħafna Maltin iħossuhom responsabbli għall-indafa mill-bieb 'il ġewwa biss.

Nakkuża lil dan il-poplu li minkejja l-istorja ta' ċivilita' u l-istorja politika li għandu, minkejja l-indipendenza u minkejja l-ħelsien, bqajna b'mentalita' kolonjali.

Ħadd ma jimpurtah minn x'jiġri barra għax donnu kulħadd jaħseb li għad hemm il-Kuruna, hemm il-gvern, hemm il-kunsilli lokali.

Jiena nitlob lill-poplu Malti biex ma jibqax jipponta lejn il- gvern jew lejn il-kunsilli.

Bis-servizzi li qed joffru tal-bulky refuse u bis-servizzi l-oħrajn il-kunsill lokali qed jgħidlek: Għidli xi trid tarmi ħalli niġi niġborulek.

Jiena persważ u fiduċjuż li kull kunsill lokali qed jagħmel l-aħjar li jista', pero' fl-istess ħin nifhem li l-kunsill iħossu sfiduċjat meta jara li minkejja l-isforzi kollha li qed jagħmel, jiġi xi bravu u jarmi barra.

Mr. Speaker, qed niġbed l-attenzjoni għal dawn in-nuqqasijiet bit-tama li xi ħadd ikun qed jisma' biex f'dawn il-jiem ta' festi li se jkollna ngawduhom b'mod responsabbli.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, fil-ftit minuti li fadal xtaqt nirriferi għal-laqgħa li kelli ftit ġranet ilu ma' membri ta' l-assoċjazzjoni "Inħarsu lil Uliedna."

Dawn kitbu lid-deputati kollha u bagħtulna l- pożizzjoni tagħhom dwar l-abbuż mix-xorb alkoħoliku.

Irrispondejthom lura u offrejt biex niltaqa' magħhom.

Fil-fatt din il-laqgħa saret hawnhekk il- ġimgħa l-oħra u tlabt li jkunu preżenti miegħi l-Onor.

Helen D'Amato, iċ- chairperson tal-kumitat parlamentari għall-affarijiet soċjali, u l-Onor.

Dolores Cristina.

Iltqajna magħhom u dawn il-ġenituri wrew il- preokkupazzjoni tagħhom dwar id-difetti li fiha l-liġi.

Dan għaliex m'hemmx leġislazzjoni li tikontrolla l-bejgħ ta' xorb alkoħoliku lit-tfal ta' taħt is-16-il sena.

Hemm l-assurdita' li persuna taħt is-16-il sena ma tistax tixtri xorb minn bar imma tista' tagħmel dan minn supermarket.

Mr Speaker, jien urejt it-tħassib tiegħi, li veru hemm id-difetti fil- liġi u li dawn għandna nindirrizzawhom.

Jiena ssuġġerejt - fil-fatt kont diġa' tkellimt mal-Ministru Tonio Borg - li dan is-suġġett għandna nittrattawh bl-istess mod li konna ttrattajna r-regolamenti tad-diskoteki, fis-sens li għandha ssir diskussjoni fil-kumitat tal-parlament għall- affarijiet soċjali.

Fil-fatt ktibt lill-ministru ta' l-intern u għamiltlu dan is-suġġeriment.

Irriferejt għal-laqgħa li kelli magħhom, għedtlu x'ħareġ minn din il-laqgħa u spjegajt il-preokkupazzjonijiet ta' din l- għaqda.

Fil-fatt illum irċevejt tweġiba mingħand il-ministru li qalli li laqa' s-suġġeriment tagħna u li dan is-suġġett għandu jiġi diskuss bl- istess mod kif iddiskutejna r-regolamenti dwar id-diskoteki, cioe' fil- kumitat parlamentari dwar l-affarijiet soċjali.

Se ssir laqgħa bejnu, il- pulizija u s-Sedqa biex jifformolaw numru ta' suġġerimenti dwar x'tibdiliet jaħsbu li għandhom isru fil-liġi dwar il-konsum ta' l-alkoħol.

Din se jirriferuha lill-kumitat ta' l-affarijiet soċjali biex f'Ottubru jibdew diskussjonijiet ma' dawk kollha involuti u ma' l-għaqda "Inħarsu lil Uliedna" biex possibbilment nagħmlu t-tibdiliet fil-liġi li hemm bżonn.

Naħseb li hawn qbil li l-liġi fiha diversi loopholes.

Nista' ngħid li għall-festa ta' Santa Katerina kont imsiefer, imma l-mara qaltli li baqgħet ixxukkjata tara tfal ta' għaxar snin fil-marċ bil-flixken ta' l-inbid f'idejhom.

Lil dawn ma tista' tgħidilhom xejn għax lanqas għandna l- għodda legali fejn il-pulizija jistgħu iżommuhom.

Verament hija assurdita' grassa li tfal taħt l-eta' jistgħu jixtru l-alcohol minn supermarket - l- Onor. Cristina riedet tittestja dan u bagħtet it-tifel jixtri mis- supermarket - u ċertament li wasal il-mument li nibdlu l-liġi.

Punt ieħor li ħareġ min din il-laqgħa - u insistejna ħafna fuqu, kemm jien u kemm l-Onor.

D'Amato u l-Onor.

Cristina - hija propju r- responsabbilta' tal-ġenituri.

Aħna nittamaw li wara li nagħmlu s- suġġerimenti u wara li mmorru quddiem il-kumitat ta' l-affarijiet soċjali, id-deputati taż-żewġ naħat flimkien ma' l-għaqdiet li huma involuti jipproponu tibdil fil-liġi; iżda naħseb importanti li ma nibqgħux bil- mentalita' li l-gvern responsabbli ta' kollox.

Fl-aħħar mill-aħħar l-ewwel edukazzjoni u l-iktar edukazzjoni importanti hija tal-ġenituri.

Jekk it- tifel tiegħi jibda jixrob - biex ma nsemmi t-tifel ta' ħadd - l-ewwel responsabilita' hi tiegħi, imbagħad wara nippretendi li l-pulizija jagħmlu xi ħaġa.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tnejn, 24 ta' Lulju 2000, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-12.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUKAZZJONI - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid min huma u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid x'salarji u kundizzjonijiet għandhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

GĦAWDEX - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha?

Tista' tgħid min huma u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Tista' tgħid x'salarji u kundizzjonijiet għandhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

PULIZIJA - SWAT TA' ANZJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' każi rapportati lill-pulizija fuq swat/vjolenza fuq l-anzjani matul l-ewwel sitt xhur tas-sena?

Kemm tressqu persuni l-qorti u kemm huwa n-numru ta' każi li fuqhom il- pulizija għadha għaddejja bl-investigazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, ninsab informat li t- tagħrif mitlub għall-ewwel sitt xhur ta` din is-sena huwa kif ġej:

|Tip ta` |Jann|Fra|Mar|Apr|Mej|Ġun| |każi |ar |r |zu |i |ju |ju | |Omiċidju|- |2 |- |- |- |- | |Offiża |3 |1 |2 |2 |5 |4 | |fuq | | | | | | | |persuna | | | | | | | |ta`anzja| | | | | | | |n, | | | | | | | |inklużi | | | | | | | |feriti | | | | | | | |ta` | | | | | | | |natura | | | | | | | |ħafifa | | | | | | | |Hold up |- |- |- |3 |- |- |

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija ninsab informat li l-pulizija kkonkludiet l-investigazzjoni dwar il-każ ta` l-omiċidju fejn tressqu żewġ persuni quddiem il-Qorti.

Informat ukoll li dwar seba` każi ta` offiżi fuq il-persuna, kien hemm talba sabiex ma jittieħdux passi kriminali mill- vittma stess, filwaqt li dwar il-każijiet l-oħra tressqu quddiem il-Qorti għaxar persuni.

BUĠIBBA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' d-dipartiment responsabbli mit-tisiwijiet tal-lampi tat-toroq jara li jiġu rranġati l-lampi maqtugħa fi Triq Għabex, Triq Ħalel, St Anthony Street, Triq il-Pijunieri u Triq Damasku f'Buġibba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex din tagħmel l-investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ issir il-manutenzjoni neċessarja.

MELLIEĦA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' d-dipartiment responsabbli mit-tiswijiet tal-lampi tat- toroq jara li jiġu rranġati l-lampi maqtugħa li hemm fi Triq il-Kbira, Triq Little Armier, Parish Street, u l-Marfa, Mellieħa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tagħmel l-investigazzjonijiet meħtieġa u jekk ikun il-każ isiru t-tiswijiet neċessarji.

RABAT - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' d-dipartiment responsabbli mit-tiswijiet tal-lampi tat- toroq jara li jiġu rranġati l-lampi maqtugħa li hemm fi Triq Virtu, Triq Vivaldi, Triq San Vinċenz Ferreri, Triq Kola Xara u Ġnien Fieres fir-Rabat, Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Korporazzjoni Enemalta ġiet informata bit-talba ta' l-Onor.

Interpellant u din se tagħmel l-istħarriġ meħtieġ u jekk ikun il-każ issir il-manutenzjoni neċessarja.

RABAT - TAS-SIRENA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ssir il-manutenzjoni tal-lampa f'Tas-Sirena, l/o Rabat, ħdejn id-dar Marija Grazzia?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-manutnezjoni meħtieġa fuq il- lampa li għaliha qed issir riferenza diga' saret.

UE - EŻENZJONI MID-DAZJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għaliex filwaqt li l-eżenzjoni mid-dazju fuq l-esportazzjoni lejn il-pajjiżi tal-UE mill-pajjiżi applikanti ta' l- Ewropa tal-Lvant u Ċentrali żdiedet minn 33% għal 77% u l-industrija lokali ta' l-akwakultura baqgħet tħallas l-istess persentaġġ ta' 15% fuq il-ħut esportat lejn il-pajjiżi tal-UE meta Malta bħala pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant għandha applikazzjoni għal sħubija sħiħa?

Meta fil-fatt il-ministeru ressaq it-talbiet tiegħu lill-UE sabiex bħal pajjiżi tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant Malta tkun eżentata milli tħallas 77% mid-dazju li l-UE timponi fuq il-prodotti Maltin għall-perjodu ta' qabel is-sħubija?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Infakkar lill-Onor.

Interpellant illi fl-1996 il- kummissjoni ta' l-Unioni Ewropea kienet lestiet skeda ta' eżenzjoni mill- Common External Tarrif għal Malta biex tiġi rakkmandata lill-kunsill.

Din qatt ma għaddiet għand il-kunsill għaliex l-amministrazzjoni preċedenti ffriżat l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija u fid-dawl ta' dan il- kummisjoni waqqfet din il-proċedura.Infakkar ukoll lill-Onor.

Interpellant illi bl-iffriżar ta din l-applikazzjoni Malta tilfet ukoll l-opportunita li tipparteċipa u tiġi nkluża mal-lista ta' pajjiżi applikanti fit-tfassil tas- SAPARD biex propju setgħa jwassal li aħna wkoll nibbenefikaw mil-fond ta' 520 Miljun Euro fis-sena.F'Settembru li ġej il-kummisjoni għandha tirċievi mandat mingħand il-kunsill sabiex terġa tibda tiddiskuti skeda ġdida ma Malta.

Huwa mifhum li meta jintlaħaq ftehim din l-iskeda l-ġdida tiġi mressqa quddiem il-kunsill għall-approvazzjoni.

ĦABS - INFERMIERA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nurses li jaħdmu l-ħabs fuq bażi ta' fulltime u part-time?

Kemm hemm nurses jaħdmu l-ħabs fuq bażi part-time?

F'kull każ, jista' l-Ministru jgħid min kienu n-nurses li ħadmu l-ħabs mill- 1 ta' Lulju, 1999 u t-30 ta' Ġunju, 2000?

F'kull każ, jista' l-Ministru jgħid kemm kien id-dħul gross ta' kull infermier?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 14979.

SAĦĦA - TRANSFERS LILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fid-dipartiment tas-saħħa li qalgħu aktar minn żewġ transfers mis-6 ta' Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-transfers isiru dejjem skond l-esiġenzi tas-servizzi.

InfOrmat li kien hemm ħaddiem wieħed fid-Diviżjoni tas-Saħħa li ġie trasferit aktar minn darbtejn mis-6 ta' Settembru, 1998 sal-lum.

Fil-fatt dan il-ħaddiem ġie trasferit tliet darbiet li minnhom darba kien mitlub minnu stess.

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm Nursing Aides fid-dekasteru tiegħu li mhux qed jagħmlu xogħol skond il-job description tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DIPARTIMENT TAL-ĠILDA - OUT-PATIENTS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta hu l-ewwel appuntament ġdid li jingħata fid- dipartiment ta' l-out-patients tal-ġilda fl-Isptar Boffa għal każijiet ta' skin tags?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li skin tags imkien fid-dinja m'huma kkonsidrati urġenti, informat li bħalissa pazjenti għat-trattament ta' skin tags qed jistennew għaxar għaxar xhur.

FSM - SKANSKA - FTEHIM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min kien/u r-rappreżentant/i tal-klijent (f'dan il-każ il- Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi) skond il-ftehim bejn l-FSM u l-konsorzju Skanska li ġie ffirmat fi Frar ta' din is-sena rigward il-bini ta' l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li r-rappreżentanti tal-klijent skond il- ftehim ta' Frar 2000 bejn l-FMS u Skanska Malta J.V. rigward il-bini ta' Sptar Ġdid f'Tal Qroqq, huwa l-Perit Martin Attard Montalto.

DRUG AND THERAPEUTIC COMMITTEE - PARKINSON'S DISEASE

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Drug and Therapeutic Committee approvatx id-droga Comtan (Entacapone 200mg) għall-każi ta' Parkinson's Disease, b'mod speċjali fejn id-droga sinemet u mediċini oħra ma jkunux qed ikunu effettivi biżżejjed?

Jekk fin-negattiv meta mistenni li d-DTC tapprova l- Comtan?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li d-Drugs and Therapeutics Committee ikkonsidra l-introduzzjoni tad-Drug Entacapone fil-meeting li kellu fit-12 ta' Ġunju 2000.Wara li kkonsidra r-riżultati taż-żewġ studji prinċipali fuq din il-mediċina, ra li kien hemm inkonsistenza konsiderevoli fir-riżultati ta' dawn iż-żewġ studji.

Għaldaqstant deherlu li għalissa ma kienx sejjer jirrakomanda l-introduzzjoni ta' din il-mediċina, pero ser jirrevedi din id- deċiżjoni sitt xhur oħra f'każ li jkun hemm aktar informazzjoni fuq l- effett ta' din il-mediċina.

ETC - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 17793?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tabelli bl-informazzjoni mitluba tpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MARSA - POWER STATION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' fuel li tixtri l- Enemalta għat-tħaddim tal-Power Station tal-Marsa?

X'inhi n-nefqa għal dan l-ammont ta' fuel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ATTARD - RELIEF MAIN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkumenta dwar il-każ tar-relief main ġdid fl-Imdina Road, Ħ'Attard,il-parti ta' fejn l-Isptar Mount Carmel fejn minkejja li l- esperti Ġermaniżi mqabbdin mid-dipartiment tad-drenaġġ ma approvawx ix- xogħol, xorta waħda t-trinka ġiet mirduma?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nikkonferma li parti mix-xogħlijiet indikati fil-mistoqsija parlamentari ma ġewx approvati mill-esperti Ġermaniżi.

Il- kuntrattur intalab jirrimedja n-nuqqassijiet li kellu.

Dan sar għall- ispejjeż tiegħu u wara li x-xogħlijiet ġew approvati mill-istess konsulenti Ġermaniżi, t-trinka ġiet mirduma.

EDUKAZZJONI - PSYCHOLOGISTS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm illum hawn psychologists jaħdmu mad- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni?

Kemm kien in-numru ta' studenti li kull psychologist kellu jlaħħaq miegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħalissa d-diviżjoni għandha psikologu wieħed, waqt li hemm erba' jattendu kors fl-Universita` bħala trainee psychologists.

Il-psikologu li għandna jrid ilaħħaq mal-każi kollha, li jiġu offruti lilu.

PULIZIJA - ARSON

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hawn każi ta' arson din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn l-1 ta` Jannar u d-19 ta` Lulju ta` din is-sena ġew irrapportati lill-Pulizija 53 każ ta` ħsarat volontarji kawżati bi ħruq.

ROAD RESTORATION MASTERPLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 18207, jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-ewwel erba' volumi tal- "Masterplan for the Roads of Malta and Gozo", peress li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra volum numru 5 biss?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ewwel żewġ volumi tal-`Master Plan for the Roads of Malta and Gozo` tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra f`Seduta Nru 75 b`risposta għal domanda parlamentari numru 5460.

Dwar iż-żewġ volumi l-oħra jien informat li dawn ma ġewx ippubblikati minħabba li huma għal użu intern tad-dipartiment.

GĦAWDEX - SERVIZZ TAL-HOVERMARINE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li s-servizz tal-hovermarine għal darba oħra reġa' ġie sospiż proprju fil-peak tas-sajf?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li s-servizz tal-Katamaran ġie sospiż minħabba ħsarat tekniċi fil-makkinarju.

Il-kumpannija Gozo Channel qegħda tistenna li jaslu l-ispare parts neċessarji biex tissewwa l-ħsara.

BAĦAR - SINJALI TA' L-GĦAWM

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra l-proposta li jitwaħħlu sinjali ħdejn il-baħar li jindikaw jekk ikunx tajjeb għall-għawm fid-dawl tad-diżgrazzji li seħħew f'pajjiżna matil dawn l-aħħar ġimgħat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

WIED IL-GĦAJN - SUBSTATION

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tibda tiffunzjona s- substation li hemm fi Triq il-Frefet, Wied il-Għajn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ŻEJTUN - TRIQ PRESIDENT ANTON BUTTIGIEG

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li fi Triq President Anton Buttigieg, Żejtun, jitwaħħlu traffic lights fejn hemm zebra crossings fid-dawl ta' inċidenti tat-traffiku u nuqqas ta' sigurta' għal dawk li jaqsmu t-toroq?

Jista' l-Ministru jara li z-zebra crossings li hemm fl-imsemmija triq isiru aktar ċentrali lejn Triq Ħal Bajada u Triq M'Xlokk Road?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li ż-zebra crossing li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant saret mingħajr l-approvazzjoni tal-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku.

Il-bord ma jistax japprova l-installazzjoni ta` pedestrian crossings f`postijiet fejn m`hemmx bankini.

Ftit xhur ilu il-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku informa lill-Kunsill Lokali taż-Żejtun li m`għandu ebda oġġezzjoni fil-prinċipju li jsiru pedestrian crossings fi Triq il-President Anton Buttiġieġ wara li jiġu mibnija l-bankini.

MTA/GWU - DISKUSSJONIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jikkonferma l-Ministru li bħalissa għadhom għaddejjin id-diskussjonijiet bejn il-UHM u l-MTA għar-reviżjoni tal-ftehim kollettiv ġdid?

Meta se jintlaħaq ftehim biex il-ħaddiema jibdew igawdu l-ftehim il-ġdid?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Diskussjonijiet bejn il-UHM u MTA għar-reviżjoni tal-Ftehim Kollettiv għadhom għaddejjin.

Hija t-tama tiegħi li ftehim jintlaħaq fi żmien qasir.

MTA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm ingaġġat ħaddiema ġodda l-Malta Tourism Authority mill- 1 ta' Jannar, 1999 sal-lum?

F'liema gradi ġew ingaġġati u kemm qed jieħdu salarji u benefiċċji oħra?

Mil-liema lokalita' ġejjin il-persuni ngaġġati?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 18031.

Informat li dawn l-impjegati li daħlu jaħdmu ma' l-awtorita' huma residenti f'dawn il-lokalitajiet:

Żejtun (1), Tarxien (1), Fgura (3), Buġibba (1), Sta.

Venera (4), San Pawl tat-Tarġa (1), B'Kara (2), Żurrieq (1), San Ġwann (1), Lija (1), Sliema (1), Birżebbuġa (1), San Ġiljan (1), Gżira (1), Pembroke (1) u Mellieħa (2).

Informat ukoll li l-ħlas u benefiċċji oħra li jgawdu huma kif ġej:

|Direttur|Lm9,298 | | |Lm1,000 allowance, use | | |of car, mobile | | |telephone, private | | |telephone bills | |Senior |Lm7,469 | |Manager | | | |Lm 600 allowance, | | |private telephone bills | |Executiv|Lm5,825 | |es | | | |Lm400 allowance * | |Clerks |Lm4,121 | |Part-tim| Lm1.75 fis-siegħa | |e | | |casuals | |

L-impjegati fulltime huma wkoll intitolati għall-private health scheme, accident insurance u life insurance.

*Persuna minnhom hi intitolata għall-allowance ta' Lm250 fis-sena għall- dmirijiet fl-ajruport.

PBS - INVESTIGAZZJONIJIET INTERNI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fejn waslu l-investigazzjonijiet interni li kienu qed isiru fil-PBS dwar l-għajbien tal-video li saret lil Dom Mintoff waqt il-programm vice-versa?

ONOR.LOUIS GALEA: Informat li l-Bord ta' Inkjesta maħtur mill-PBS biex jinvestiga l-każ imsemmi u jevalwa s-sitwazzjoni preżenti ta' sigurta` ta' materjal awdjoviżiv tal-kumpannija għadu għaddej bix-xogħol tiegħu.

Il-bord għadu ma ssottomettix ir-rapport tiegħu lill-Bord tad-Diretturi.

PIXXINA NAZZJONALI - PREMISES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17338, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx għaqdiet jew organizzazzjonijiet oħrajn li qed jagħmlu użu minn xi spazju fil-Pixxina Nazzjonali?

Jista' jgħid ukoll fuq liema kritierji s-Sur J. Woods ingħata dan l- ispazju?

Kien hemm persuni oħrajn li xtaqu xi spazju u għal xi raġuni jew oħra ma ġewx akkomodati?

X'benefiċċju qed igawdu l-għaqdiet sportivi bis-servizzi mogħtija mis-Sur Woods?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt li għandu s-Sur J. Woods?

ONOR.

LOUIS GALEA: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġibiet li diġa' tajt għall-mistoqsija msemmija u għall-mistoqsijiet supplimentari li weġibt verbalment fuqha.

TA' KANDJA - PUMPING STATION

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-pumping station f'Ta' Kandja hijiex imqabbda mas-sistema tad-drenaġġ?

Jekk fl-affermattiv, hija imqabbda ma' fossa?

U jekk hu hekk, kemm-il darba tbattlet din il-fossa f'dawn l-aħar 12-il xahar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MANOEL ISLAND U TIGNE` - KUMPENS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas kumpens lid-ditti kummerċjali li ġew u/jew ser jiġu mċaqilqa minn Manoel Island u Tigne` minħabba dan il-proġett?

Jista' jagħti lista komprensiva tagħhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

BENEFIĊĊJI - PARENTAL ALLOWANCE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm nies fuq bordijiet li għandhom parental allowance?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Taħt l-iskemi ta' l-Awtorita' tad-Djar persuna ma tikkwalifikax biex tapplika jekk tkun diġa':(a) ibbenefikat minn xi għajnuna taħt dik li kienet magħrufa bħala "l-iskema tal-Home Ownership, jew minn xi għajnuna oħra biex persuni jiġu mħajra jsiru sid darhom mid- Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali jew mid-Dipartiment ta' l-Art jew mill-Awtorita' jew minn uħud minnhom flimkien.

Iżda f'każ li waħda/wieħed mill-persuni li tkun qed tapplika:(1) tkun ħassret għerusija preċedenti li a bażi tagħha tkun hekk ibbenefikat u wieħed/waħda minn dawn il-partijiet tkun ittrasferixxiet lill-parti l-oħra d-drittijiet fuq il-proprjeta' li fuqha tgawda s-sussidju (u s-sussidji gawduti jkunu ġew kollha rifużi), u hi/hu huwa/hija issa għarus/a jew iżżewweġ lil persuna oħra li magħha issa qed jissottometti l-applikazzjoni taħt dan l-avviż;jew(2) li ż-żwieġ preċedenti li a bażi tiegħu tkun hekk ibbenefikat ikun tħassar permezz ta' kuntratt jew sentenza ta' separazzjoni jew ġie annullat u waħda jew wieħed mill-partijiet tkun trasferixxiet lill-parti l-oħra d-drittijiet tal- proprjeta' li fuqha kien tgawda s-sussidju u s-sussdju gawdut ġie kollu rifuż,il-parti li ttrasferixxa d-drittijiet tista' tapplika taħt dan l- avviż b'dan illi hu jista' jgawdi biss minn nofs l-ammont ta' l-għotja.

L-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318) ma jipprovdix għall-benefiċċju ta' parental allowance.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal parental leave li jingħata lill-impjegati tal-Gvern, u jekk fost dawn hemm xi wħud appuntati fuq boards governattivi, hu mitlub li jirriferi din il- mistoqsija lill-Prim Ministru.

Jekk l-Onor.

BALZAN/ATTARD - TRIQ DE PAULE - FANALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jkomplu jitwaħħlu fanali fi Triq De Paule, Balzan/Attard, fuq il-bankini lli ġew pavimentati mill-ġdid f'dawn l-aħħar ġimgħat, u kif kien hemm propost li jsir qabel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li iva, fi Triq de Paule Avenue Balzan/Attard se jitwaħħlu arbli komplimentari għal dawk li saru qabel fl-ewwel fażi ta' dan il-proġett.

(L-arbli ġew ordnati mingħand id- Dipartiment għall-Manifattura u Servizzi).

BORMLA: TRIQ SAN MARK - FOND NRU.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa sabiex il- fond Nru. 5, Triq San Mark, Bormla, ma jibqax jintefa' ħmieġ u mbarazzaz fih peress li qed ikun hemm invazzjoni ta' ġrieden?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li dan il-fond aktarx mhuwiex tal- Gvern.

Madanakollu se nirriferi l-każ lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar biex jinvestiga.

Naturalment jekk il-post hu privat u mhux affettwat minn xi proġett ta' slum clearance id-dipartiment ma jkollux x'jaqsam mal-każ.

SPTAR BOFFA - DR MARIO GRIXTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jispjega x'inhi r-raġuni għaliex Dr Mario Grixti li jaħdem fil- qasam tal-Onkoloġija ġie mneħħi mill-Isptar Boffa biex illum qiegħed fil- klinika tal-Gżira, u dan qed jikkaġuna ħafna ilmenti mill-pazjenti li kellu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 16686.

WIED IL-GĦAJN - "IL-MAGĦLUQ" - PAPRI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li nies mid-dipartiment ta' l-ambjent, qed jieħdu l-papri li hemm fil-Magħluq, Wied il-Għajn?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid x'qed isir minnhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: "Il-Magħluq" ta' Wied il-Għajn hu riżerva naturali ta' valur ekoloġiku, rikreattiv u edukattiv.

Sfortunatament matul dawn l-aħħar snin, f'dan il-post intefa' kull xorta ta' skart.

Barra minn hekk, għadd ta' papri ġew abbandunati f'dan il-post minn persuni mhux magħrufa.

Biż-żmien, dawn il-papri żdiedu tant li barra li komplew iħammġu l-post, kienu sau wkoll ta' theddida għas-saħħa pubblika kif ukoll ta' dannu għall-ekoloġija tal-post.

Id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent beda xogħol ta' tindif biex dan il-post jerġa' jkun attrazzjoni għar-residenti u għal dawk li jżuru Wied il-Għajn.

It-teħid tal-papri hu parti mix-xogħol ta' tindif li qed isir fil-Magħluq.

Il-papri li jitneħħew mill-Magħluq qegħdin jittieħdu f'razzett taħt is- sorveljanza tad-dipartiment.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jiċħad jew jikkonferma jekk hux se jkun hemm talba għal ħlas lura rigward relief jew benefiċċji oħra li jkun tħallas wara li qed jirriżulta mill- investigazzjonijiet li qed jagħmel id-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali li persuni jkollhom ammont ta' flus il-bank li jeċċedu s-somma stipulata?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull persuna li rċeviet benefiċċju soċjali u wara rriżulta li dan ma kienx dovut lilha, minħabba li ma tkunx ddikjarat il-mezzi kollha tagħha, se tiġi mitluba tirrifondi kull ammont lilha hekk mħallas.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex kien hemm tnaqqis fiċ-children's allowance tal-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet informata bil-każ.

DJAR - KERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex kien hemm reviżjoni fil-kera tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, peress li baqa' bl-istess dħul li kellu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-kera nħadmet fuq id-dħul tal- persuna indikata matul l-1999 skond il-kuntratt li fffirma fl-24 ta' Frar 1997.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 18266?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

Minħabba li tinvolvi l-ġbir ta' ammont sostanzjali ta' records b'mod manwali, tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara x'inhi l- problema ta' single mother li għadha ma rċevietx iċ-children's allowance, jista' jibgħat l-informazzjoni raġuni bil-miktub lil din l-omm li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

KUMMISSJONI KARNIVAL - MEMBRI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġġedded iż-żmien tal- ħatra tal-membri tal-Kummissjoni Karnival?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nittama li nagħmel dan fi żmien qasir.

VALLETTA - SALINOS GROUND

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hemmx xi ħsieb li s-Salinos Ground fil-Belt Valletta jingħata wiċċ b'artificial turf?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ntlaħaq ftehim sabiex il-Valletta Football Club jiffinalizzaw ix-xogħol li nbeda snin ilu fis-Salinos Ground sa sitt xhur oħra.

Qabel isir ix-xogħol tal-kisi bit-turf artifiċjali għandu jsir xogħol biex jiġi nstallat floodlighting.

Kif jitlesta dan ix-xogħol jibda x-xogħol fuq il-wiċċ tal-pitch.

Huwa maħsub li sa l-aħħar tas-sena 2000 il-Lm25,000 ivvotati fil-budget għas-Salinos Ground jingħataw lill-Valletta Football Club u l-aħħar pagament skond il-ftehim jingħadda s-sena d-dieħla.

RUMA - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17942 u għat- tweġiba li ngħatat għaliha, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi korrispondenza ulterjuri wara l-fax li kopja tagħha tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jekk kien hemm, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tar-relevanti korrispondenza?

Jekk ma kienx hemm, jidhirlux il- Ministru li issa għadda żmien biżżejjed mid-data tal-31 ta' Mejju ta' l- 1999 u għaldaqstant jara għalfejn risposta jew follow-up ma sarx mill- Ambaxxata Maltija fl-Italja?

ONOR.

JOE BORG: Wara l-mistoqsijiet parlamentari numru 17786 u 17942 u r- risposti mogħtija għalihom illum ninsab f'pożizzjoni li ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ambaxxata ta' Malta f'Ruma issa ingħatat risposta bil- miktub dwar il-każ mill-Awtoritajiet Taljani.

Kopja ta' ittra tad-19 ta' Lulju, 2000 mibgħuta mill-Ambaxxatur ta' Malta f'Ruma lill-persuna kkonċernata tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Kif jidher ċar, l-ambaxxata b'salvagwardja għall-interesi ta' l-istess persuna, qed tkompli titlob kjarimenti qabel ma toħroġ risposta definittiva fil-ġranet li ġejjin lill-persuna kkonċernata.

ĊINA - ŻJARAT UFFIĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid minn Settembru 1998 sal-lum, kemm marru ministri u segretarji parlamentari fuq żjarat uffiċjali iċ-Ċina?

ONOR.

JOE BORG: Minn Settembru 1998 sal-lum, dawn kienu l-Ministri u Segretarji Parlamentari li marru fuq żjarat uffiċċjali fiċ-Ċina:

Ministru għall-Ambjent - Jannar 1999 Segretarju Parlamentari għaż-Żagħżagħ u Sports - April 1999 Ministru tas-Saħħa - Awwissu 1999 Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi - Awissu 1999 Ministru tat-Trasport u Komunikazzjoni - Awissu 1999 Ministru tal-Finanzi - Marzu 2000 Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali - April 2000 (bħala Viċi Kap tal-PN) Ministru tal-Affarijiet Barranin - Lulju 2000

ARTIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet dwar l-art fejn tagħha il- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il- mistoqsija, għandhom residenza mikrija mingħand il-gvern?

Jistgħu dawn l-inkwilini jixtru dar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma jirriżultax li kien hemm diskussjonijiet dwar l-art fejn hemm ir-residenza tal-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant.

Din il-persuna qegħda tapplika biex tixtri r- residenza tagħha taħt l-iskema ta` l-Awtorita` tad-Djar.

Bħal ħafna każi oħra, din id-dar ma tistax tinbiegħ għax l-art li tinsab fuqha mhix proprjeta` assoluta tal-Gvern imma ġiet meħuda b`esproprju taħt it-titolu ta` possession and use'

Ninsab informat ukoll li l-Awtorita` tad-Djar ġiet informata b`dan fil-5 ta` Mejju, 1998.

DJAR - BDIL TA' SAQAF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jinħarġu għal bdil ta' soqfa ta' dar tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija meta diġa' ġew il-ħaddiema jaraw ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li wara s-sejħa għall-offerti biex jinbidel il-kontrabejt tat-tromba fil-fond indikat mill-Onor.

Interpellant ingħata l-kuntratt u x-xogħol ser isir dan is-Sajf.

DJAR - SUSSIDJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jiġi magħluq il-każ tal-familja li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament fejn qegħda tistenna risposta għal sussidju biex tirranġa d-dar fejn toqgħod peress li s-saqaf tad-dar huwa kkundannat u bħalissa huwa ż-żmien addatta li jista' jsir ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn records ta' l-Awtorita' tad-Djar ma jidhirx li din għandha applikazzjoni mill-persuna ndikata.

SKEJJEL - STUDJU FIN-NURSING

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm il-possibbilta' li studenti Maltin ikomplu l-istudji tagħhom fin-nursing fil-livell ta' certificate (jew ekwivalenti)?

Konxju l-Ministru li jekk dan ma jseħħx numru ta' studenti Maltin ma jkunux jistgħu ikomplu bl-istudji tagħhom f'din il-materja tant meħtieġa għas-servizz tas-saħħa tal-pajjiż?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-mistoqsija waslitli fl-20 ta' Lulju u ma kienx hemm żmien biżżejjed biex tinġabar l-informazzjoni, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - NURSING AIDES

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid xi preparamenti jeżistu fil-livell ta' nursing aides u livell ta' health care worker assistant (ie. dawk li mhumiex infermiera pero' lanqas ma jagħmlu cleaning duties) fl-isptarijiet u s-servizzi tal- gvern, inkluż il-pjanijiet għall-isptar il-ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li saru u qegħdin isiru diskussjonijiet bejn l-ETC, u d-Dipartimenti tas-Saħħa, ta` l-Edukazzjoni, ta` l-Anzjani u l-Institute of Health Care biex isir programm ta` training għall-health care assistants.

Dawn id-diskussjonijiet waslu fi stadju avvanzat.Il- bżonnijiet għall-isptar il-ġdid qegħdin jiġu kkonsidrati anke fejn jidħol dan il-livell ta` mpjegati.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - APPUNTAMENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti r-raġuniuiet għaliex biex isir appuntament għall-iċken out- patients fl-Isptar Sir Paul Boffa, jenħtieġ li jintbagħtu bil-posta jew addiritura jittieħed bl-idejn it-ticket fo referral?

Ma jidhirlux il-Ministru li din is-sistema mhijiex user friendly u l- pazjent għandu jinqeda bit-telefon?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtiequ ninformaw lill-Onor.

Interpellant li l- pazjent m'għandux jinqeda bit-telefon minħabba li s-sistema kurrenti tassigura li kull każ riferut lid-Dipartiment tal-Ġilda jingħata l- prijorita' mistħoqqa.

It-tickets of referral jiġu dejjem ivvettjati minn Dermatologu biex il-pazjent jingħata appuntament bħala routine jew soon skond l-urġenza indikata mill-clinical details provduti mit-tabib li qed jirriferi lill-pazjent.

DJAR - XIRI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 18173, dwar xiri ta' post, jista' l-Ministru jara li l-applikazzjoni timxi 'l quddiem peress li din tinsab quddiem il-Housing Authority u mhux id- Dipartimetn għall-Akkomodazzjoni Soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li l-persuna kkonċernata għamlet applikazzjoni ma' l-Awtorita' tad-Djar fit-12 ta' April, 2000.

Fis-26 ta' April, 2000 saret spezzjoni fuq il-fond u fid-9 ta' Mejju l-applikant ġie nformat li jista' jibda x-xogħol meħtieġ mingħajr ma' dan ikun ta' preġudizzju għall-ipproċessar ta' l-applikazzjoni.

Ninsab informat ukoll li fil-fatt l-ipproċessar ta' l-applikazzjoni wasal fil-fażi finali.