MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 506 It-Tnejn, 5 ta' Marzu, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 506

It-Tnejn, 5 ta' Marzu, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 5 ta' Marzu, 2001

WERREJ MINUTI 188

KUNSENS GĦAL ATTI 188

PETIZZJONI 188

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 189

TQEGĦID TA' KARTI 192

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA (EMENDA NRU.

2) (IT- TIENI QARI)

CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 193

AĠĠORNAMENT 212

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 218

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 505 li saret fis-27 ta' Frar, 2001 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nixtieq ngħarraf lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:-

Att Nru. VIII ta' l-2001 - Att ta' l-2001 li jemenda l-Att dwar Dazji ta' Importazzjoni; u

Att Nru IX ta' l-2001 - Att ta' l-2001 li Jimplimenta Miżuri ta' l- Estimi.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

PETIZZJONI

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, qed nippreżentalek petizzjoni ffirmata mir-residenti ta' Triq Arznell, San Pawl il-Baħar, u mill-impjegati fl- iskola internazzjonali ta' l-Ingliż dwar il-bżonn ta' ċertu xogħol fil- lokal.

Dawn bl-umiltà kollha qed jitolbu biex ix-xogħol ta' embellishment li kien diġà beda taħt amministrazzjoni Laburista fl-1997 jitkompla għax bħalissa l-kondizzjoni ta' din it-triq hija waħda tal-biki u trid issir mill-ġdid.

Għaldaqstant dawn qed jagħmlu din il-petizzjoni lil din il- Kamra biex, jekk jogħġobha, tara li tiġbed l-attenzjoni meħtieġa, b'mod partikolari tad-dipartiment tat-toroq, biex isiru x-xogħlijiet meħtieġa fuq din it-triq.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Mistoqsijiet.

L-Onor.

Evarist Bartolo.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nagħmel domanda dwar id-day school ta' Santa Marija fl-Imsida.

Il-ġenituri tat-tfal li jattendu din l- iskola ġew informati li l-iskola se tagħlaq.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-ġenituri ġewx ikkonsultati u kif inhi s-sitwazzjoni bħalissa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Diġà kelli l-opportunità li f'din il-Kamra nagħti informazzjoni fuq dan is-suġġett, fis-sens li l-iskola speċjali li għaliha qed issir riferenza hija skola fejn in-numru ta' studenti huwa wieħed limitat u d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, anke fid-dawl tat-titjib li nixtiequ nġibu f'dan is-servizz, iddeċidiet li din l-iskola tikkonvertiha f'ċentru ta' riżorsi għall-qasam tat-tfal bi bżonnijiet speċjali, tfal li għandhom bżonn sistema ta' edukazzjoni inklussiva u li għandhom bżonn ċertu support.

Allura qed jittieħdu l-miżuri biex issir transizzjoni bl-akbar għaqal possibbli.

Għandna xi tfal li jkunu jridu jattendu fi skejjel bħalma huma San Miguel, hemm oħrajn li jistgħu jmorru l-Wardija u oħrjan li jmorru l-Guardian Angel.

B'dan il-mod il-faċilità li għandna l-Imsida nkunu nistgħu nittrasformawha f'ċentru ta' riżorsi li fih ikun hemm uffiċjali u nies speċjalizzati f'dan il-kamp, bl-iskop li nikkordinaw aħjar it-titjib u l- programmi li huma meħtieġa f'dan il-qasam.

B'hekk inkunu nistgħu nimbuttaw b'mod iktar effettiv programmi ta' taħriġ, programmi ta' riżorsi għal skejjel speċjali oħrajn u anke għal skejjel normali, primarji u sekondarji - u dan dejjem qed isir iktar urġenti u importanti - li fihom għandna tfal li qegħdin taħt l-iskema ta' inclusive education.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, ladarba l-Ministru għoġbu jirrispondi mistoqsija fuq tfal bi bżonnjiet speċjali, jista' jgħidilna meta hemm il- ħsieb li jkun hemm pool ta' persuni - naf li hu diffiċli għax mhijiex soluzzjoni faċli - li jkunu jistgħu jissostitwixxu facilitators jew kindergarten assistants li għal xi raġuni jew oħra jkunu assenti u minħabba f'hekk it-tfal ma jitħallewx jattendu l-iskola?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien qed nittama li dawn in-nies jiġu mpjegati fl- iqsar żmien possibbli, dejjem suġġett għax-xogħol li jrid isir mid- diviżjoni biex timpjega lil dawn in-nies u torganizzahom flimkien.

Jien ngħid li din il-pool ta' facilitators tista' tagħtina soluzzjoni immedjata iżda temporanja.

Nemmen li s-soluzzjoni rridu nkomplu ninsistu għaliha fuq raġunijiet ftit iktar differenti.

Hemm diskussjonijiet li nemmen li għandhom jagħtuna frott anke ma' l-MUT fuq dan is-suġġett, però l-proċess li nispera li jibda jagħtina xi riżultati ta' individualised educational programme naħseb li għandu jwassal għal sitwazzjoni fejn tfal li jiġu ċċertifikati bħala tfal li għandhom bżonnijiet speċjali imma li mhux neċessarjament jispiċċaw barra mill-klassi jekk ma jmurx il-facilitator għaliex ikunu tfal li jkollhom ċerti diffikultajiet jekk wieħed juża s-sens komun u l-iskola tkun qed issegwi ċerta policy għandna nsibu mezz kif dawn it-tfal jibqgħu fil-klassi.

Ħafna drabi jkun hemm xi facilitator oħra li tista' żżommhom sakemm jiġi ċċertikat li dawn it-tfal la se jkunu ta' ħsara għalihom infushom, la ta' ħsara għal ħaddieħor u lanqas ikunu tfal li jagħmlu xi disturb partikolari fil-klassi.

Naħseb li l-idea ta' pool facilitators għandha ssolvi parti mill-problema f'dan ir-rigward però mhix se ssolvi kollox.

B'danakollu xorta waħda hemm bżonn li jkollna dan il-pool ta' facilitators u nittama li din il-miżura tkun tista' tiġi implimentata mill-aktar fis possibbli.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Bil-liġi nkjesti maġisterjali huma konfindenzjali u konsegwentement l-informazzjoni tista' tinġabar biss mill-maġistrat inkwerenti.

Saret talba apposta lil kull maġistrat mid-direttur ġenerali tal-qorti u s-segwenti magistrati taw din l-informazzjoni:

Dr. Silvio Meli xejn Dr. Michael Mallia 1 Dr. Noel Cuschieri 84 Dr. Abigail Lofaro 114 Dr. Saviour Demicoli 13 Dr. Joseph Apap Bologna 361 Dr. Giovanni Grixti 50

Dawn il-maġistrati ma tawx id-dettalji l-oħra u kien hemm maġistrati li ma rrispondewx.

Nixtieq ngħid ukoll li jien ma naqbilx li l-principju tal-konfidenzjalità ta' l-inkjesti jestendi għan-numru pendenti jew għal meta bdew.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Imma jista' l-Ministru jgħidilna x'inhu jsir dawk l-ammont kbir ta' nkjesti li għadhom m'humiex konklużi?

Dawn qed joħolqu ħafna tbatijiet għax ċerti kawżi ilhom pendenti s-snin.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, jien ċert li l-Onor.

Farrugia jaf li t- tqassim tax-xogħol bejn il-maġistrati mhuwiex kompitu tal-ministru - ħlief f'każi eċċezzjonali ħafna - imma huwa prinċipalment f'idejn il-Prim Imħallef.

Jaf ukoll li l-ministru tal-ġustizzja m'għandux funzjoni ta' dixxiplina fuq il-maġistrati, imma l-awto-ġestjoni tal-ġudikatura titfa' r- responsabbiltà kolleġġjali fuq il-maġistrati stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, domanda supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, il-Ministru fir-risposta tiegħu qed jgħid li hemm maġistrati li ma tawx l-informazzjoni dwar kemm għandhom inkjesti mhux magħluqa.

Bħal fil-każ tal-kawżi ċivili, dawn l-inkjesti pendenti wkoll joħolqu tbatija għal dawk li jkunu involuti fihom, b'mod speċjali għal dawk li jkunu jridu li tingħalaq l-inkjesta biex imbagħad ikunu jistgħu jipproċedu ulterjorament.

Mhux sewwa li jkollna nkjesti li jdumu biex jingħalqu snin sħaħ.

Allura jidhirlu l-Ministru li għandu jkun hemm żmien stipulat biex inkjesta tingħalaq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-ewwelnett tajjeb li ma niġġeneralizzawx għax mhux kull inkjesta hija ekwivalenti għal oħra.

B'danakollu naħseb li n-numru ta' nkjesti pendenti li hemm quddiem ċerti maġistrati huwa inaċċettabbli u naħseb ukoll li l-fatt li hemm numru ta' nkjesti li ilhom pendenti ħafna - għalkemm kif għedt mhux kull maġistrat jara l-informazzjoni – ukoll huwa inaċċettabbli.

F'żewġ okkażjonijiet separati ktibt lill-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja fejn indikajt li ma naqbilx mar-rifjut tal- maġistrati li jagħtu din l-istatistika bażika, u f'każi oħra ktibt fuq numru ta' nkjesti fil-qrati ta' Għawdex - fejn din l-istatistika kienet available - u għedt li mhux aċċettabbli li din is-sitwazzjoni tibqa'.

Imma nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jifhem li d-distinzjoni bejn l- eżekuttiv u l-ġudikatura timponi li jien nista' nasal biss sa ċertu punt u ma nistax nasal oltre minn hekk.

Bil-liġi hemm it-termini kif inkjesta għandha tiġi magħluqa u meta għandha tiġi magħluqa.

Irrid ngħid ukoll – biex inkunu ċari - li mhux dejjem ikun tort tal- maġistrat għax ċerti nkjesti jiddependu mill-opinjoni u mill-analisi ta' l- esperti.

F'ċerti kampi għandna problemi kbar ta' nuqqas ta' esperti għax m'għandniex numru biżżejjed ta' esperti indipendenti - niftakru li bil-liġi dawn ma jistgħux ikunu mpjegati tal-gvern - u allura l-esperti li għandna jitgħabbew b'ħafna każi u sfortunatament idumu ma jagħmlu r-rapport tagħhom.

Jiġifieri wieħed irid iħares ukoll lejn il-problemi l-oħra.

Però xorta nibqa' ngħid li għad hemm numru kbir ta' nkjesti li messhom inqatgħu qabel u nistenna li l-awto-regolamentazzjoni tal-ġudikatura testendi wkoll - jew direttament bejn il-ġudikatura jew tramite l-kummissjoni għall- amministrazzjoni tal-ġustizzja - biex wieħed jiġbed l-attenzjoni fejn għandu jiġbidha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jien ma kontx qed nippretendi li l-Ministru jmur personalment fuq xi maġistrat u jistaqsih għaliex għadu m'għalaqx l- inkjesta .

Però l-Ministru jżomm laqgħat regolari mal-President tal-Qrati, u anke fil-laqgħlat tal-kummissjoni għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja jista' jiġbdilhom l-attenzjoni għal dan.

Kif japprezza l-istess Ministru, hemm ċerti nkjesti li fihom ikun hemm problemi anke ta' familjari li jkunu qed jistennew ċerta riżultanza mill-inkjesta.

Jiena naf b'każi fejn għandek familji li lanqas ikunu jistgħu jidħlu fil-post tal-ġenituri tagħhom sakemm tingħalaq l-inkjesta minħabba li l-maġistrat ikun qed jistenna xi riżultati mingħand l-espert.

Allura f'dan is-sens, għalkemm il- maġistrat huwa untouchable, naħseb li l-awtoritajiet jistgħu jibagħtu messaġġ li mhux sewwa li dejjem jitqabbdu l-istess esperti meta dawn ikunu diġa' mgħobbijin bix-xogħol u meta hawn nies oħra li jistgħu jitqabbdu biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Ma naħsibx li jkun fair għas-soċjetà li nibqgħu sejrin b'din is-sitwazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena nikkondividi għal kollox il-preokkupazzjoni espressa mill-Onor.

Farrugia.

Nassigurah li kif qajjimt formalment mal- kummissjoni għall-aministrazzjoni tal-ġustizzja l-inaċċettabilità ta' ċerti sitwazzjonijiet, inqajjimha wkoll fil-laqgħat regolari li jkolli mal-Prim Imħallef.

Per eżempju, fil-Qorti ta' Għawdex għandna nkjesta fuq biċċa serqa li ilha mil-1988, xi ħaġa totalment inaċċettabbli.

Però, kif diġa' għedt, jiena nista' nasal biex niġbed l-attenzjoni - u ġbidtha diversi drabi - però iktar minn hekk ma nistax nagħmel.

Jien tippreokkupani wkoll l-għażla ta' l-istess nies bħala esperti fuq ċerti affarijiet.

Nifhimha li l-esperti fil-fingerprints huma limitati għax prattikament hemm wieħed u ma nafx x'se jiġri meta jispiċċa dan l- espert, però f'taqsimiet oħra żgur li għandna numru ta' nies li jistgħu jiġu nnominati.

Jien naqbel mal-kontenzjoni li l-maġistratura għandha tkun libera li tagħżel hi l-esperti tagħha u mhux jimponihomlha l-gvern - u hekk għandu jkun – però nitlob ukoll li l-maġistratura tifhem li ma tistax dejjem tibqa' tagħżel l-istess nies għal ħafna każi għax dan qed iwassal għal ħafna dewmien inġustifikat, meta f'diversi oqsma għandna mhux espert wieħed jew tnejn imma ħafna iktar minn hekk, nies li huma available biex jagħmlu l-inkjesti.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA – SOIL SCIENCE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti fil-kulleġġ tal- biedja li tħarrġu fuq l-analisi tal-livelli ta' l-ilma u tal-ħamrija matul l-1999 u s-sena 2000?

Min ikkordina t-taħriġ tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-istudenti kollha tal-kulleġġ jitħarrġu fuq l-analisi tal-livelli ta' l-ilma u tal-ħamrija kemm fil- kulleġġ kif ukoll fil-laboratorji fl-Għammieri.

Is-suġġett soil science qiegħed fl-ewwel sena tas-sillabu waqt li s-suġġett tal-mikroboloġija qiegħed fit-tielet sena.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA – ORGANIC FARMING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti fil-kulleġġ tal-biedja li tħarrġu fuq il-produzjoni agrikola organika matul 1999 u 2000?

Fuq liema varjetajiet tħarrġu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-produzzjoni agrikola organika huwa suġġett ġdid u s'issa f'dan il-qasam sar biss xi xogħol fuq id-dwieli.

Il-kulleġġ bħalissa qiegħed f'kuntatt ma' l-Italja biex fil-futur qrib l- istudenti jmorru Bologna biex jitħarrġu iktar f'dan il-qasam.

Il-kulleġġ qed jistħarreġ kif dan it-taħriġ jista' jsir permezz tal-programm Leonardo..

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Nixtieq li l-Ministru jelabora ftit aktar dwar l- istudenti li se jmorru Bologna biex ikomplu jitħarrġu.

Qed issir konsultazzjoni mad-dipartiment ta' l-agrikoltura dwar dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju ma tantx hemm wieħed xi jgħid, fis- sens li dan huwa l-programm ta' dan il-kulleġġ.

Naf li jkunu qed isiru konsultazzjonijiet mad-dipartiment ta' l-agrikoltura u meta l-kwestjoni tkun iktar konkreta wieħed ikun jista' jagħti l-informazzjoni.

Kif indikajt fir-risposta, il-kulleġġ qiegħed jippjana li jagħmel proposta u applikazzjoni biex din iż-żjara tkun tista' ssir taħt il- programm edukatttiv ta' l-Unjoni Ewropea Leonardo.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar membri ta' staff mhux akkademiku fl-Universita' ta' Malta li ngħataw allowance - li mhix qualification allowance - bejn l-1996 u l-2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 42 ta' l-2001 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikli ta' l-Att ta' l-2001 li jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi; u

Avviż Legali Nru 43 ta' l-2001 - direttiva għall-ħruġ ta' Lm30 miljun 6.65% stocks tal-Gvern ta' Malta 2016;

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 33 ta' l-2001 - avviż ta' bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2001 dwar is-Sigurezza tal-Prodotti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd) Mr Speaker, f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 44 ta' l-2001 - avviż dwar kumpannija msemmija;

Modifika ta` kull ftehim u liċenza tas-sistema tal-cable maħruġ lill- Melita Cable p.l.c., skond artikolu 46 ta` l-att ta` l-1997 li jirregola t-Telekomunikazzjoni;

Modifika ta` kull ftehim u liċenza tas-sistema ta` radio-paging maħruġ lil Telepage Ltd, skond artikolu 46 ta` l-Att ta` l-1997 li jirregola t-Telekomunikazzjoni;

Modifika tal-liċenza tas-sistema u servizzi ta` radio tracking mahrug lil Datatrak Systems Ltd, skond artikolu 46 ta` l-Att ta` l-1997 li jirregola t-Telekomunikazzjoni;

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar irziezet liċenzjati mal-pulizija biex irabbu t-tiġieġ, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tabella li turi l-għadd u t-tip ta' reati kriminali rrapportati f'Santa Venera bejn l-1997 u l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

23987; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar il-pagi u allowances li jirċievu mpjegati fil-fondazzjoni għas-servizzi mediċi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 31 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 dwar estradizzjoni (pajjiżi barranin speċifikati);

Avviż Legali Nru 32 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 dwar il- konvenzjoni Ewropea dwar l-estradizzjoni għal reati fiskali;

Avviż Legali Nru 34 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 li jemendaw il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (emenda nru 2);

Avviż Legali Nru 35 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili;

Avviż Legali Nru 36 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili;

Avviż Legali Nru 37 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili;

Avviż Legali Nru 38 ta' l-2001 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' partijiet mill-Att ta' l-1995 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili;

Avviż Legali Nru 39 ta' l-2001 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' artiklu 5 ta' l-Att ta' l-1995 li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili;

Avviż Legali Nru 40 ta' l-2001 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' ċerti artikli ta' l-Att ta' l-2001 dwar il-Proċeduri Legali;

Avviż Legali Nru 41 ta' l-2001 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' parti mill-Att ta' l-2001 dwar il-Proċeduri Legali; u

Skeda li tagħti tagħrif dwar l-allokazzjoni ta' fondi lill-kunsilli lokali għall-perjodu 2001-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KOSTITUZZJONI TA' MALTA (EMENDA NRU.

CONSTITUTION OF MALTA (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-27 ta' Frar, 2001.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia huwa in possession.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, din il-ġimgħa kien hawn min ħa l- okkażjoni – għalkemm forsi din messna stennejniha peress li nhar is-Sibt se jsiru l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali – u tħajjar jinterpreta l- pożizzjoni tagħna bħala li għandna xi ħaġa kontra l-kunsilli lokali.

Kellna lill-viċi prim ministru fuq NET Television u anke kellna lill-prim ministru siequ fuq l-oħra fil-każin tal-Mosta jipprovaw ipinġuna li aħna qed nipprovaw nostakolaw xi ħaġa.

Fil-verita' aħna nemmnu li dan huwa proċess li trid tħallih jimmatura mhux kif għamel il-Partit Nazzjonalista, li qatt ma ta dan iċ-ċans għar- raġunijiet li spjegajt qabel.

Kieku verament gvern Nazzjonalista ried jaħdem fl-interess taċ-ċittadin, kien ikun ferm aħjar li l-kunsilli lokali jitħallew jimmaturaw u ċ-ċittadini jitħallew jagħżlu persuni ta' fiduċja biex imexxu l-kunsilli.

Pero' dan il-Partit Nazzjonalista qatt ma riedu.

Kif spjegajt fl-aħħar intervent tiegħi, fil-kunsilli lokali hemm democratic deficit għax spiċċajna f'sitwazzjoni ta' dominanza Nazzjonalista, li mbagħad ħafna drabi tirrifletti ruħha f'arroganza.

Għalhekk li ġejna kostretti li nerġgħu nsibu l-bilanċ - nistgħu ngħidu li issa dan il-bilanċ ilħaqnieh - pero' l-Partit Nazzjonalista għandu jara li għal darba ma jkunx daqshekk arroganti.

Kieku verament sħabna tan-naħa l-oħra kienu serji, ma joqogħdux jagħmlu ħafna kummenti żejda waqt kampanja elettorali meta l-Att li jemenda l-Kostituzzjoni għadu quddiem il-parlament.

Meta għandek dibattitu għaddej fuq artiklu ġdid fil-Kostituzzjoni, m'għandekx tħalli l- emozzjoni politika tiġri bik u tmur f'każini politiċi u fuq NET television u tibda tisparla 'l hinn 'l hawn.

Dik m'hijiex serjeta'.

Issemma ħafna l-kunsill lokali tal-Mosta fejn l-indħil politiku huwa sfrenat.

Ta' min jgħid li s'issa dan il-kunsill dejjem kien immexxi minn kunsilliera Nazzjonalisti għax s'issa fil-Mosta dejjem kien hemm aktar Nazzjonalisti għalkemm id-distakk kulma jmur dejjem jonqos.

Jien ma nafx kif lejliet l-elezzjoni tal-kunsilli lokali n-Nazzjonalisti qed jipprovaw jipperswadu lill-pubbliku li l-iżbilanċ finanzjarju li hemm fil-kunsill lokali tal-Mosta huwa kollu dovut għall-fatt li meta konna aħna fil-gvern ma tajnihomx flus biżżejjed.

Meta smajt dan jien għedt bejni u bejn ruħi: Possibbli l-pubbliku huwa daqshekk mazzun!

Riċentement is-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista għamel konferenza stampa u kellu quddiemu lil tal-gazzetti.

Pero' meta jien fittixt fuq il-kwestjoni taħraq li teżisti fuq il-problema finanzjarja tal-kunsill lokali tal-Mosta u kif il- Partit Nazzjonalista mexxa dan il-lokal, ma sibtx linja waħda li tispjega dak li pprovaw jipperswaduna bih l-Onor.

Fenech Adami, l-Onor.

Austin Gatt u kulmin kien hemm il-bieraħ fil-każin Nazzjonalista tal-Mosta.

Fil-laqgħa tal-bieraħ fl-aħħar mumenti ħareġ is-sindku jqassam detailed accounts fuq x'ġara u ma ġarax.

Allura fejn hi l-verita'?

Kif tista' tkun daqshekk kredibbli meta din il-problema ilha teżisti u ilna nsemmuha f'dan il- parlament snin sħaħ!

Mhu veru xejn li hemm it-trasparenza.

Il-Malti jgħid li biex tiskonġra trid tkun pur.

Dawn ma jistgħux jattakkaw lilna meta għandhom daqshekk problemi.

Il-verita' hi li l-Partit Nazzjonalista ma tantx għandu biex jiftaħar bil-kunsill lokali tal-Mosta.

Dan huwa eżempju ċar kif m'għandux jitmexxa kunsill lokali, kemm jekk ikun hemm maġġoranza Nazzjonalista kif ukoll meta jkun hemm maġġoranza Laburista.

Ħaġa oħra interessanti li għamlu l-kunsilliera Nazzjonalisti tal-Mosta kienet li dawru t-traffiku.

Fejn qabel biex tidħol il-Mosta l-ewwel kont trid tgħaddi minn quddiem il-knisja, biddlu r-rotta biex dak li jkun jgħaddi minn warajha.

Imma l-bieraħ il-Ministru Ċensu Galea qalilna li t-traffiku se jerġgħu jdawruh ħalli l-ewwel dak li jkun jgħaddi mill-pjazza tal-Mosta.

Dawn qed jagħmlu hekk biex jisirqu l-voti.

Taħsbu li l-Mostin mhux se jerfgħuhielkom fil-komma din nhar is-Sibt!

Jekk ma jagħmlux hekk verament ma jkunu qed jifhmu xejn għax din hija ġirja għall-voti.

Dak li ridna aħna issa qed jaqblu miegħu huma u naħseb li għad jiġi żmien meta tan- naħa l-oħra jaqblu wkoll li l-kunsilli lokali għandhom ikunu ħielsa.

(Interruzzjonijiet) X'ma għamlux lejliet l-elezzjonijiet ġenerali ta' Settembru 1998!

Dawn għamlu mandati ta' inibizzjoni fil-qorti u saħansitra l-Onor.

Edwin Vassallo ntefa' f'nofs il-pjazza!

Lanqas naf x'ma għamlux dawn u issa qed jgħidu li fiċ-ċirkostanzi attwali għandhom jerġgħu jdawru t-traffiku.

Il-bieraħ l-Onor.

Censu Galea deher fuq NET television iżda staħa jgħid li biex titwessa' Triq il-Ħtajriet ħadu proprjeta' ta' familji Laburisti li ma kellhomx ħliefha, imbagħad djar li jappartjenu għal werrieta Nazzjonalisti ma messuhomx.

(Interruzzjonijiet) Ma nafx jekk jiġux minnek imma qalu li dawn kienu ta' xi ħadd mill-Belt!

Jien mhux qed ngħid li din it-triq ma kellhiex titwessa', imma mhux sew li lil min waqqgħulu d-dar u lil min ħallewhielu hemm biex ibiegħha Frank Salt!

Din hija d- demokrazija sħiħa li temmnu fiha!

Dan huwa l-kunċett ta' kif immexxu l- kunsill lokali fil-Mosta!

Biex tara l-affarijiet sew mhux toqgħod sieq fuq sieq fil-każin tal-Mosta trid imma tagħmel passiġġata mat-toroq tal-Mosta u tibqa' tiela' sal-housing estate bħalma għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

L-aħħar darba l-leader tagħna qabad u mexa matul Gafa' Street u baqa' tiela' sa fuq u kulħadd fetaħlu, Laburisti u Nazzjonalisti.

Imqar li kieku l-prim ministru jmur sa Ta' Mlit forsi jinduna bit-telqa u d-diżastru li hemm hemmhekk!

Kultant hemm ikun qisu wieħed minn dawk il-ghettos ta' Brixton ġewwa Londra u tibża' tgħaddi minn hemm għax jew tara xi annimal stramb ħiereġ minn x'imkien ...

(Interruzzjonijiet) Kif qatt jista' l- pubbliku Malti jieħu l-gvern Nazzjonalista bis-serjeta'!

Il-gvern jiftaħar bl-emenda kostituzzjonali u jgħid li minkejja li l-oppożizzjoni qed taqbel fil-prinċipju qed tattakka l-kunċett tal-kunsilli lokali.

Aħna nattakkaw lil dawk il-kunsilli lokali mmexxija minn Nazzjonalisti li mhux veru għandhom għal qalbhom l-interess tal-lokal imma ħsiebhom biss biex ikunu kuntenti huma bħall-anġli tal-festa u biex ikunu paraventu għall- Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Biex tara x'ġara u ma ġarax fil-kunsilli lokali trid tagħmel l- investigazzjonijiet.

Qed ngħid dan għax ̧ per eżempju, ġieli jiġri li xi ħadd ikun semma xi ħaġa li se joħorġu t-tenders u mbagħad jiġu fformati kumpanniji qabel ma joħorġu dawn l-istess tenders u Alla jbierek it-tender jirbħuha huma.

Dawn huma affarijiet ta' l-għaġeb u Allaħares tkun taf min ikun hemm warajhom dawn il-kumpanniji.

Issa hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq tenders ta' xi bankina jew fanal imma qed nitkellmu fuq mijiet ta' eluf ta' liri.

Għalhekk il-prim ministru għandu jara li jagħmel an open debate dwar x'ġara u ma ġarax f'dawk il-kunsilli lokali li fihom hemm dominanza ta' kunsilliera Nazzjonalisti u kif ingħataw ċerti kuntratti.

Dawn l-affarijiet għandu jgħidhom barra 'l parlament ħalli n- nies ikunu jistgħu jistaqsuh u hu jkun jista' jweġibhom.

B'hekk nistgħu naslu biex inkunu nafu l-verita' u naraw min huma l-persuni konċernati li ħadu dawn it-tenders, forsi nsibu li hemm ukoll xi parentela ma' xi ħadd li għandu t-tmexxija ta' dawn il-kumpanniji li qed jieħdu kuntratti kbar.

Kif nistgħu ndaħħlu l-kunċett kostituzzjonali li jpoġġi fuq nett il- kunsilli lokali mbagħad ma naħsbux li għandu jkun hemm qafas ieħor awtonomu li jkun 'il fuq mill-kunsilli lokali, li jkun suġġett għall-parlament u li jkollu l-poter li jinvestiga u jara l-andament tal-finanzjament ta' dawn il-proġetti u li l-affaijiet ikunu qed isiru b'mod trasparenti u ħieles?

Ma jistax ikollok dibattitu serju jekk ma noħorġux il-fatti kif inhuma.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Gonzi quddiemu kellu qatta Nazzjonalisti u ħadd minnhom ma kellu l-kuraġġ ilissen l-iċken kritika meta hemm tant x'tikkritika.

Sur President ̧ nhar is-Sibt li għadda attendejt għal waħda mill- konferenzi li organizza l-ministeru responsabbli mill-kunsilli lokali.

F'din il-konferenza – jiddispjaċini li attendenza kienet waħda fjakka, pero' naħseb li t-timing tal-konferenza ma kienx tajjeb minħabba li qegħdin lejliet l-elezzjonijiet - ingħad kemm huwa importanti li ninkludu l-NGOs u l-għaqdiet volontarji mal-kunsilli lokali.

Issemma li l-kunsilli lokali għandhom jinjettaw dik l-attivita' biex dawn l-NGOs u l-għaqdiet volontarji jagħtu l-parti tagħhom, pero' min-naħa l-oħra ma rridux immorru għall- estrem u nitilqu bil-ħsieb, kif donnu qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista, li nneżżgħu r-responsabbilta' tal-gvern ċentrali u ngħaddu kważi kollox lill-gvern lokali biex b'xi mod nisvestu ruħna minn din ir-responsabbilta'.

Per eżempju, il-kunsilli lokali ma jistgħux jagħmlu tajjeb għal ċerti affarijiet li suppost jieħu ħsiebhom id-dipartiment tas-saħħa.

Dawn l- affarijiet irridu noqogħdu attenti għalihom għax m'għandniex nitilqu bl- idea li donnu qisna m'aħniex kuntenti kif immexxu aħna pero' nistgħu nkunu kuntenti billi ngħaddu l-problemi fuq ħaddieħor.

Kif għedt fil-bidu ta' l- intervent tiegħi llejla, il-kunsilli lokali rridu nħalluhom jimmaturaw.

Per eżempju, il-gwardjani lokali mhumiex aċċettati kullimkien u allura hemm bżonn li din il-problema nindirizzawha u mhux naqbdu u naqtgħu linja.

Fil-konferenza li semmejt aktar qabel issemmiet il-kwestjoni tar- reġjonalita' pero' meta aħna konna ġbarna l-kunsilli lokali tan-nofsinhar ta' Malta biex naraw xi proġetti nistgħu nagħmlu magħhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' edukazzjoni, infrastruttura, ippjanar u dwar problemi soċjo- ekonomiċi, tan-naħa l-oħra kienu ddieħku bina.

Per eżempju, f'Għawdex hemm ċerti kunsilli lokali li jistgħu jagħmlu ħafna xogħol imma għandek kunsilli lokali oħrajn li għandhom bżonn l-għajnuna.

Għax kif nista' nippretendi li l-kunsill lokali ta' Kerċem jew ta' l-Għasri, per eżempju, jagħmlu ċerti proġetti meta l-popolazzjoni tant hija limitata!

Allura wieħed bilfors ikollu jagħmel xi ħaġa on a larger scale u aħna konna korretti meta konna qed naħsbu fuq din il-linja.

Per eżempju, meta konna fil-gvern diġa' konna qed naħsbu li Għawdex għandu jkollu l-kunsill reġjonali tiegħu.

Din hija xi ħaġa importanti biex nimxu 'l quddiem u għalhekk aħna qegħdin ngħidu li fil-Kostituzzjoni għandna nirrikonoxxu l- eżistenza tal-gvernijiet lokali.

Għandna wkoll il-kwestjoni li l-Għasri ̧ per eżempju, għandu l-kunsill lokali tiegħu u Fleur-de-Lys m'għandux, xi ħaġa li ilha tiġi dibattuta pero' donnu li għadna m'aħniex naraw biżżejjed l-interess tal-lokal.

Sur President, issa rrid nitkellem ftit fuq l-emenda ta' artikolu 44 tal- Kostituzzjoni li titkellem fuq dawk il-persuni li jkunu Malta u jkollhom dritt għall-freedom of movement.

Dwar dan il-Partit Laburista kien ħareġ white paper għax f'pajjiżna minn dejjem kien ikun hawn il-barranin.

Per eżempju, niftakar li meta kont tifel ħdejna kien ikun hemm ħafna suldati Ingliżi li xogħolhom kien Ta' Qali, li kienu jinżlu hemmhekk biex jixorbu jew biex jagħmlu passiġġata, u ovvjament kien ikun hemm min jiltaqa' ma' xi Maltija u jispiċċa biex jiżżewwiġha, pero' dik hija parti mill-ħajja.

Sa hawnhekk m'hemm xejn ħażin, pero' x'inhu jiġri f'pajjiżna llum?

Apparti l- problema finanzjarja, għandna wkoll il-problema ta' l-immigrazzjoni illegali u hemm bżonn nagħtu s-sehem tagħna biex din il-problema ma tkomplix tikber, għalkemm l-indikazzjoni hija li qed tikber.

Pero' minkejja dan, jidher li l-gvern Nazzjonalista ma jidhirx li huwa daqshekk ħerqan biex verament jindirizza din il-problema.

X'qed isir ma' korpi ta' pulizija viċini, bħat-Taljani, il-Griegi u l-Għarab biex tiġi organizzata task force internazzjonali ħalli fejn tkun qed issir immigrazzjoni illegali jkun hemm assistenza immedjata?

Per eżempju, fil-Karibew, fejn hemm ħafna gżejjer bħal Malta - tant jaħirbu nies li minn Kuba jmorru l-Ġamajka, mill- Ġamajka jmorru l-Amerka, minn Montserrat imorru St Lucia u minn St Lucia jmorru Puerto Rico eċċ. - hemmhekk ingħaqdu flimkien għax irrealizzaw li ma jistax ikun li jibqgħu waħedhom.

Sur President, ma nistax ma nikkumpatixxix membri tal-korp tal-pulizija li weġġgħu meta daħal il-vapur "Carthage" li minnu niżlu ħafna Tuneżini.

(Interruzzjonijiet) Kif tista' żżommhom dawn?

Kien hemm pulizija li qalgħu xebgħa u kien hemm min saħansitra gidmulu wiċċu.

Allura bilfors trid tagħmel xi ħaġa li tkun ikkordinata.

Ma tistax tikkonvinċi lilek innifsek li b'dawn li għandna naħdmu.

Hawhekk ma nistax ma nsemmix ̧ per eżempju, li ħafna Tuneżini jew Sirjani qed isibu tfajla li tkun għadha kemm għalqet 18-il sena li wara li jeħduha tiekol u tixrob u wara li jagħmlulha ħafna parties, dawn jieħdu grazzja magħha u jiżżewġuha u mbagħad dawn il- barranin jieħdu l-exempt status.

Per eżempju, nafu li fl-1999 kien hemm 258 li ngħataw exempt status.

Ovvjament ikun hemm każi ġenwini għax mhux kull barrani li jiżżewweġ Maltija jkun qed jabbuża.

U għalhekk aħna naqblu li fejn jidħol żwieġ għandu jkun hemm żmien ta' mhux inqas minn ħames snin qabel wieħed jingħata ċ-ċittadinanza Maltija għax b'hekk wieħed ikun jaf jekk dak ikunx żwieġ ta' konvenjenza jew le.

Issa jekk xi ħadd jinqabad li għalkemm ma jkunx separat bil-liġi iżda jkun separat de facto, il- ministru xorta għandu l-poter li fl-interess pubbliku ma jagħtihx iċ- ċittadinanza.

Dawn il-każi mhux se tkun taf bihom mill-gazzetti imma trid tiltaqa' magħhom fit-triq.

Dan tkun għaddej mit-triq u jiġi wieħed jgħidlek li għalkemm lit-tifla ta l-aqwa edukazzjoni u ta trobbija tajba, din spiċċat biex iżżewġitlu Sirjan jew Libjan – jien m'għandi xejn kontra s- Sirjani u l-Libjani - imbagħad wara xi seba' snin reġgħet spiċċat għand ommha b'ħafna problemi.

Għalhekk jien nemmen li rridu nkunu ħarxa f'dawn l-affarijiet għax hemm bżonn li nipproteġu lit-tfajliet u ġuvintur Maltin li sforz l-immaturita' jidħlu f'dawn il-problemi.

Pero' min-naħa l-oħra rridu naraw li legalment l-affarijiet nagħmluhom aktar diffiċli u allura hemm bżonn li ndaħħlu miżuri, anke kostituzzjonali, li jindirizzaw din il- problema.

Per eżempju, għandna każi ta' tfal li twieldu f'pajjiżna iżda spiċċaw barra minn Malta fejn forsi biddlu wkoll iċ-ċittadinanza u tilfu ċ- ċittadinanza Maltija.

Jien naf b'ħafna problemi anke biex wieħed jieħu l- edukazzjoni.

Għalhekk jidher li f'dan ir-rigward il-gvern Nazzjonalista m'għandux foresight għax f'dak li għandu x'jaqsam ma' freedom of movement għalxejn tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Qed ngħid hekk għax jekk nidħlu fl- Unjoni, tilleġisla kemm tilleġisla u tagħmel kemm tagħmel tibdil kostituzzjonali, wieħed jista' jiġi hawnhekk u ma tkunx tista' tikkontrollah.

Ladarba jkun daħal ikun daħal u jkun sar parti mill- istruttura ta' l-Unjoni Ewropea.

Teżisti konvenzjoni li tgħid li jekk koppja tkun f'Malta ̧ per eżempju, u l-mara twelled hawnhekk, dik it-tarbija jkollha dritt li tiġi tgħix hawnhekk.

Fil-fatt din riedu jwessgħuha pero' kien hemm oppożizzjoni minn ċerti pajjiżi.

Jekk hawn pajjiż traskurat f'dawn l-affarijiet li ħalla din il-problema tikber u tiskala huwa l-Italja u issa hemmhekk qegħdin jippruvaw jindirizzaw il-problema.

Dik hija problema tagħhom għax il-problemi tagħna aħna rridu nindirizzawhom.

Ħafna drabi nitkellmu fuq iben jew bint koppja li jkun ilhom miżżewġin aktar minn ħames snin, imma x'jiġri minn dawk l-ulied ta' koppja li għal xi raġuni jew oħra tkun isseparat?

Minkejja li aħna suppost irratifikajna l-konvenzjoni dwar il-kustodja u suppost għandna kollox jaħdem tajjeb, fil- verita' meta ġejna biex inħaddmu din il-konvenzjoni kien hemm xi problemi.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-każ ta' dik il-koppja Għawdxija li tqajjem fil- Parlament Ewropew u li dwaru ġejna kkritikati minn pajjiżi oħra bħall- Ingilterra.

Per eżempju, jien għandi korrispondenza sħiħa anke ma' waħda mill-membri parlamentari li qajmet il-każ u din lili staqsietni x'ġara.

Fil-fatt minkejja li rratifikajna konvenzjoni għal waħda tnejn, u minkejja li suppost qegħdin naraw li digrieti Ingliżi jiġu ipso facto rikonoxxuti mill-qrati tagħna, spiċċajna biex dħalna f'battalja legali.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nista' ngħidlek li l-problema mhijiex min-naħa tagħna.

Aħna għamilna l-konvenzjoni applikabbli għall-Ingliterra pero' l- Ingliterra m'għamlithiex applikabbli għal Malta.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Qed nieħu pjaċir li l-Ministru qed iweġibni għax ifisser li segwa din il-kwestjoni.

(Interruzzjonijiet) Mela ladarba hemm xi ħaġa li mhux qed tiffunzjona għandna nirrapportaw lil The Hague għax mhux sew li aħna noqogħdu ngħaddu liġijiet internazzjonali, nagħmlu draft conventions u kumitati mbagħad ikun hemm xi ħaġa min-naħa tagħhom li ma taħdimx.

Il-kritika tagħhom għandhom iżommuha għalihom għax jien iddispjaċieni meta jibagħtuli rapporti fuq il-każ ta' dik it-tifla Għawdxija, qisu aħna għandna xi ħaġa x'nirrispondu.

Jien kont nippretendi li toħroġ stqarrija mill-ministeru dwar dan għax membru parlamentari Ewropew ...

Fl-opinjoni tiegħi – din se ngħidha for record purposes, forsi tinqabad minn xi ħadd jew mill-press u jgħadduha lill-Gvern Ingliż – ladarba dan mhuwiex nuqqas min-naħa tagħna, għandhom jibilgħuh huma u mhux spiċċajna biex tellajna l-costs tal-qrati għal din il-koppja għal eluf ta' liri, qisu hemm xi racket min-naħa tagħna.

L-affarijiet ġew għoljin ħafna u fil-fatt għalhekk ma setgħux jaslu for an out-of-court settlement.

Din hija l-verita' u jien qed ngħid dan proprju għax qed nitkellmu dwar il- freedom of movement tat-tfal.

Per eżempju, dan kollu jirrifletti ruħu fuq dawk li twieldu qabel l-1989.

Rigward dan fil-Kostituzzjoni hemm ħafna dati - dawk li twieldu qabel l- 1964, dawk li twieldu qabel l-1989 eċċ - allavolja wieħed jifhem li x'imkien you have to draw a line, imma l-verita' hi li min twieled wara l- 1989 qed ibati l-konsegwenzi tal-Kostituzzjoni.

Hemm każi fejn barrani li żżewweġ Maltija safa armel qabel ħames snin taż-żwieġ.

F'dan il-każ il- liġi qed tagħmilha ċara - u aħna naqblu magħha - li f'każ bħal dan il- freedom of movement jingħata xorta, daqslikieku l-persuna barranija tkun ilha tgħix Malta ħames snin.

Dawn huma kollha problemi li għandhom jiġu indirizzati għax per eżempju l- istatistika turi li mill-1 ta' Jannar sal-15 ta' Settembru tas-sena li għaddiet, f'Malta kien hawn 87 żwieġ bejn rġiel Maltin u nisa barranin u f'Għawdex kien hemm 19.

Fl-istess perjodu n-numru ta' ż-żweġijiet bejn nisa Maltin u rġiel barranin laħaq il-154.

Quddiem din id-differenza ta' kważi d-doppju wieħed għandu għalfejn jallarma ruħu, anke meta mbagħad jara x'inhu jiġri fir-rigward tas-separazzjonijiet.

Hawn xi ħadd li jista' jipprova jikkonvinċi ruħu li f'Malta m'hawnx problema bis-separazzjonijiet, Sur President?

Il-ministru dejjem jgħid li l-problema m'hijiex kbira u jiċċitalna li matul is-sena 2000 ġew ippreżentati 124 kawża biss quddiem il-qorti.

Dan huwa veru, imma ma rridux ninsew in-numru ta' kawżi li jinfetħu quddiem is-Sekond' Awla biex issir il-famuża separazzjoni bonarja, fejn minflok tingħata sentenza mill- qorti jiġi ffirmat kuntratt bejn iż-żewġ partijiet mill-avukati u b'hekk il- kwestjoni tiġi deċiża f'inqas żmien.

Ta' min jgħid li ħafna mill-problemi relatati mas-separazzjoni jinħolqu proprju minħabba dan il-famuż kuntratt bonarju.

Dan għaliex id-dipartiment ta' l-income tax ma jirrikonoxxix il- manteniment li jiġi ordnat li jingħata permezz ta' kuntratt bonarju imma jikkonsidra biss dak il-manteniment li jiġi approvat b'sentenza tal-qorti.

Dan ifisser li wara li żewġ persuni jkunu ffrankaw lill-awtoritajiet kawża oħra ma' dawk li l-qorti diġa' għandha pendenti, isofru inġustizzja ta' din ix-xorta u jkollhom jiddikjaraw huma f'isimhom il-manteniment li jkunu ordnati li jagħtu lill-partner l-ieħor.

Din hija ġennata u għalhekk ma nistax nifhem x'qed nistennew biex nirranġaw din is-sitwazzjoni u nemendaw il-liġi.

Kieku jsir hekk is-separazzjonijiet bil-qorti jitnaqqsu għax huma ħafna dawk li jagħżlu li ma jidħlux għal separazzjoni bonarja proprju minħabba din il-kwestjoni ta' l-income tax.

Mr Speaker, fl-1997 meta l-Partit Laburista kien fil-gvern ġew ippreżentanti 176 kawża ta' separazzjoni quddiem il-qorti ta' Malta.

Fl- 1998 in-numru niżel għal 121 waqt li fl-1999 reġa' tela' għal 229.

Minn dawn il-kawżi kollha l-qorti qatgħet biss 82.

Jekk wieħed jara x'qed jiġri fil-qorti jsib li ħafna mill-barranin li dwarhom qed titressaq din l-emenda kostituzzjonali ma jippreżentawx ruħhom il-qorti għax jibżgħu li jekk iż- żwieġ tagħhom jiġi annullat jitkeċċew mill-pajjiż, peress li fl-interess pubbliku l-ministru jista' jagħmel kollox.

Jien naħseb li la f'pajjiżna għandna problemi ta' din ix-xorta, u iktar u iktar la pajjiżna huwa żgħir, għandna noqogħdu attenti li filwaqt li nagħtu d-drittijiet lil min jistħoqqlu, ma nesaġerawx għax pajjiż żgħir bħal tagħna malajr jimtela', kemm bil-ġid kif ukoll bil-ħsara.

Minkejja li aħna naqblu ma' dawn l- emendi, nixtiequ li min-naħa l-oħra l-liġijiet proprji li jitkellmu dwar iċ- ċittadinanza, l-exempt status eċċ, jiku kkontrollati u fl-interess pubbliku ċerti drittijiet jiġu mwaqqfa.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li m'huwiex sew li l-Partit Nazzjonalista jibqa' għaddej bil-kritika sfrenata kontra l-Partit Laburista.

Aħna hawnhekk qed nippruvaw noħolqu dibattitu serju dwar dawn l- emendi, speċjalment dwar dak li għandu x'jaqsam mal-kunsilli lokali, u għalhekk nixtiequ li dak kollu li hu fl-interess tagħna l-Maltin jiġi ssalvagwardat.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, illum qed nassistu għal emenda fil- Kostituzzjoni, xi ħaġa mhux daqshekk komuni.

F'dan id-diskors irrid naċċenna l-iktar għall-paragrafu li qed jintroduċi l-kunsilli lokali fl- ogħla liġi tal-pajjiż, peress li dwar affarijiet oħra diġa' tkellmu membri oħra.

Li rrid ngħid biss hu li tkun ħaġa tajba kieku l-familja Maltija ma nirriduċuhiex għal waħda ta' konvenjenza.

Bl-emenda kostituzzjonali dwar il-gvernijiet lokali, il-gvern qed jagħti rikonoxximent akbar lil dawn il-kunsilli għax qed jagħmilhom parti mill- Kostituzzjoni.

Bħalma l-Belt Valletta ġiet rikonoxxuta mill-Kunsill ta' l- Ewropa bħala world heritage site, issa l-gvern Nazzjonalista qed jirrikonoxxi l-kunsilli lokali mhux biss bil-liġi ta' l-1994 li stabiliethom imma anke fil-Kostituzzjoni.

Dan qed isir skond iċ-charter tal-local self-government tal-Kunsill ta' l-Ewropa li jgħid:

"The powers of local authorities must be recognised in legislation or better still, in the Constitution.".

Ta' min jirrakkomanda li l-kunsilli lokali jingħataw dan iċ-charter tal- kunsill ta' l-Ewropa għax minnu jistgħu jitgħallmu ħafna.

Per eżempju, il- litmus test for subsidiarity jgħid li:

"This right must be implemented by assigning to these authorities a minimum number of basic responsibilities enshrined in law or better still, in the Constitution.".

Dan hu dak li qed jagħmel il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Huwa unur għalina li nemmnu li l-kunsilli lokali għandhom ikunu enshrined fil- Kostituzzjoni.

Dan qed nagħmluh ukoll tant kemm aħna konvinti mill-ġid li qed jagħmlu l-kunsilli, għax issa biex dawn jitneħħew irid ikun hawn maġġoranza ta' żewġ terzi tal-membri parlamentari, xi ħaġa kważi impossibbli li ssir.

Mr Speaker, il-partit mhux biss ikkrea u ta sura legali lill-kunsilli lokali imma aktar minn hekk f'dawn l-aħħar seba' snin tahom iktar minn Lm70 miljun biex ikunu jistgħu jagħmlu l-embellishment kollu li jkun hemm bżonn fil-lokalita' tagħhom.

Qabel kien jiġri li l-areas li fihom ikunu joqogħdu l-ministri biss kienu jibbenefikaw minn xi ħaġa u l-inħawi l-oħra ħafna drabi kienu jibqgħu b'xejn għax ma kien ikun hemm ħadd li jagħmel pressure.

Għalkemm il-Partit Laburista approva l-introduzzjoni tal-kunsilli lokali, f'dawk is-sentejn li għamel fil-gvern lill-kunsilli naqqsilhom il-fondi u għalhekk dawn ma setgħux jaqdu d-dmirijiet tagħhom kif mixtieq.

Permezz ta' din l-emenda aħna qed ninkoraġġixxu lill-kunsilli lokali biex ikomplu bil- ħidma tagħhom.

Nieħu din l-okkażjoni biex ngħid li anke l-gvern ċentrali qed jagħti s-sehem tiegħu, Sur President.

M'hemmx dubju li f'pajjiżna hawn ħafna affarijiet xi jsiru u barra minn hekk iċ-ċittadini Maltin ma jeqfux milli jitolbu iżjed xogħlijiet.

Pero' l- poplu jrid jifhem li bil-finanzi limitati li għandu l-pajjiż ma jistax isir kollox f'daqqa u għalhekk hemm bżonn li jsiru ċerti prioritajiet.

Jien naħseb li l-kunsilli lokali għandhom jifhmu iktar li l-ewwel li għandu jsir huwa dak li hu l-iktar neċċessarju.

Per eżempju, jien naqbel li l-bankini għandhom jiġu rranġati jew jerġgħu jsiru mill-ġdid, pero' ma nistgħux nonfqu r-riżorsi kollha fuqhom biss għax jekk f'xi toroq hemm bżonn ta' culverts ta' l-ilma dawn għandhom isiru immedjatament biex b'hekk titnaqqas il-problema ta' l-ilma li jiġri fit-toroq.

Fl-opinjoni tiegħi, l-ewwel priorita' għal ċerti lokalitajiet m'humiex il-bankini imma affarijiet oħra li qed ikunu ta' inkonvenjent kbir għaċ-ċittadin.

Għalhekk nappella lill- kunsilli lokali biex jagħrfu sewwa x'inhuma l-prioritajiet tal-lokalita' li jamministraw.

Mr Speaker, punt ieħor li xtaqt nagħmel f'dan l-intervent jirrigwarda l- għaqda bejn il-kunsilliera.

Jien nixtieq li jasal iż-żmien li l-kunsilliera ma jiġux imħajra jikkontestaw l-elezzjonijiet lokali mill-partiti politiċi imma jagħmlu dan minn jeddhom għax iħossu d-dmir li jikkontribwixxu għall- ġid tal-lokalita' tagħhom.

Għalkemm huwa veru dak li qal il-Partit Laburista, jiġifieri li l-Maltin għadhom ma ħaddnux il-kunsilli lokali fil- kultura tagħhom, jien ninkwieta meta dan id-diskors jingħad minn partit politiku għax dan jista' jfisser li hawn min għandu jemmen biss fiċ- ċentralizzazzjoni tal-poter, u dan huwa ħażin ħafna.

Illum l-għerq tad- demokrazija huwa proprju l-fatt li ċ-ċittadin jitħalla jagħmel dak li jħoss li hu ta' l-akbar ħtieġa għalih u għall-komunita'.

Ma nistgħux nibqgħu nħaddnu l-ideat antiki li l-gvern ċentrali jaf kollox, jaf x'għandha bżonn kull lokalita' u x'għandu bżonn kull ċittadin.

Fil-prinċipju reali tagħha, id-demokrazija tagħti l-poter liċ-ċittadini biex jiggvernaw il- lokalita' tagħhom.

Dan hu dak li għamel il-Partit Nazzjonalista bil-ħolqien tal-kunsilli lokali.

Jien naħseb li huwa importanti ħafna li nedukaw lil dawk li għadhom jemmnu fiċ-ċentralizzazzjoni tal-poter u ma fehmux il-prinċipju tas- sussidjarjeta'.

L-appell li nagħmel lill-poplu Malti huwa li minbarra li joħroġ jivvota fl-elezzjonijiet lokali, iħoss id-dmir li jieħu l-poter f'idejh.

Jekk ma ndaħħlux dan il-prinċipju fil-mentalita' tal-poplu se jkollna turnout baxxa, xi ħaġa li għadha qatt ma ġrat, għax s'issa l- average tal-voti mitfugħa kien ta' 70%.

Jien nappella lir-residenti tal- 21 lokalita' li fihom se jsiru l-elezzjonijiet biex minbarra li jmorru jivvotaw, jagħmlu dak kollu possibbli biex jeleġġu l-aħjar kandidati.

(Interruzzjonijiet) Ma rridux ninsew id-differenza enormi li hemm bejn il- kunsilli lokali u l-parlament.

Għalkemm fil-kunsilli lokali hemm l- ideoloġiji tal-partiti politiċi, dawn m'humiex gvern u oppożizzjoni, u jagħmel ħażin min jemmen dan.

Ladarba persuna tiġi eletta f'kunsill lokali, l-iskop tagħha m'huwiex li tqiegħed fil-prattika l-ideoloġija ta' dak il- partit li tkun tħaddan imma li taħdem flimkien mal-kollegi tagħha għall-ġid tal-lokalita'.

Mr Speaker, hemm ħafna iktar x'wieħed jgħid dwar il-kunsilli lokali.

Nerġa' ngħid li jekk il-kunsilliera jaraw ir-rakkomandazzjonijiet li ħareġ il-Kunsill ta' l-Ewropa, ikunu jistgħu jifhmu aħjar ix-xogħol li se jkun fdat f'idejhom.

M'hijiex ċajta li wieħed ikun kunsillier għax jekk xejn ir- responsabbilta' li taqa' fuqu hija kbira.

Quddiemi għandi d-dokument li ġie addottat mill-committee of ministers fis-17 ta' Marzu 1999, liema dokument jgħid ċar u tond x'inhuma r-responsabbiltajiet li għandhom il-kunsilliera, foshtom li dawn iridu jaħdmu fedelment għall-ġid tal-lokalita' u tar- residenti tagħha.

Rigward is-servizzi pubbliċi u d-dritt għall-użu tagħhom, dan id-dokument jgħid hekk:

"Local public services should ensure the principle of equality for users in a complete and practical way and they should respect the principles of non-discrimination.".

Bħalissa qed nisimgħu diversi lmenti dwar il-fatt li l-kunsilli lokali qed jikkonċentraw il-ħidma tagħhom fuq dawk l-areas fejn ikun hemm maġġoranza ta' xi partit jew ieħor.

Jien minn hawn nikkundanna dan l-aġir għax ix- xogħol għandu jinqasam mal-lokalita' kollha.

Għalkemm il-gvern ma jistax jindaħal fid-deċiżjonijiet li jieħdu l-kunsilli lokali - u jagħmel sew - ma nistgħux nippermettu dan l-aġir.

Il-kunsilli lokali qegħdin hemm biex ikunu responsabbli biżżejjed li x-xogħol iqassmuh mal-lokalita' kollha u jekk jista' jkun b'mod ugwali.

Hemm diversi affarijiet oħra li jiena nixtieq li l-kunsilli lokali jifhmu l-importanza tagħhom, bħal per eżempju r-referenda, li jistgħu jsiru meta tkun se tiġi deċiża xi ħaġa ta' ċerta importanza sabiex id-deċiżjoni tkun tal-lokalita' kollha u mhux ta' dawk eletti fil-kunsill biss.

Barra minn hekk, il-foreigners fil-lokalita' jkunu jistgħu jagħtu sehem importanti wkoll fix-xogħol tal-kunsill.

Fil-fatt dwar dan il-Kunsill ta' l-Ewropa għamel paper sħiħa, fejn qal li ladarba dawn in-nies għażlu dik il- lokalita' partikolari biex jabitaw fiha, żgur li jistgħu jagħtu l-ideat u l-opinjonijiet tagħhom.

Għal dan kollu ma nistax ma nfaħħarx ir-riżultati miksuba mill-kunsilli lokali.

Jekk m'iniex sejjer żball, tliet darbiet fis- sena d-dipartiment tal-kunsilli lokali jagħmel rapport ta' l-achievments ta' kull kunsill.

Jien naħseb li dan ir-rapport għandu jkun pubblikat biex kull kunsill lokali jkun jaf fiex qiegħed, meta mqabbel ma' kunsilli ġirien.

S'issa minn dawn ir-rapporti jidher li fil-maġġoranza tal-kunsilli lokali qiegħed kulma jmur isir improvement.

Mr Speaker, l-aħħar ħaġa li rrid ngħid tirrigwarda d-day centres.

Jien naqbel ħafna ma' dawn id-day centres li qed ikunu ta' ġid kemm għall- anzjani kif ukoll għaċ-ċittadini in ġenerali, peress li minbarra li jorganizzaw ħarġiet u attivitajiet għall-anzjani jagħtu wkoll korsijiet dwar il-computer u l-internet kemm għat-tfal kif ukoll għall-kbar.

Nittama li attivitajiet bħal dawn ikomplu jiżdiedu għax ir-rwol tal-kunsilli m'huwiex li jsebbaħ il-lokalita' biss imma anke li jeduka liċ-ċittadini ta' dik il-lokalita'.

Id-day centres, bħal-libreriji u ċertu bini ieħor, jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal-kunsilli lokali.

Filwaqt li ninkoraġġixxi t- twaqqif ta' day centres, ma nistax ma nenfasizzax il-bżonn ta' night centres.

L-akbar biża' ta' ħafna anzjani m'huwiex kif se jqattgħu il- ġurnata imma kif se jgħaddu l-lejl.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li għalkemm dawn jinvolvu iktar spejjeż mid-day centres, il-kunsilli lokali jibdew jaħdmu fuq in-night centres biex l-anzjani li jinsabu waħedhom ikollhom il-wens u ma jkollhomx il-biża' li jista' jinqalgħalhom xi ħaġa matul il-lejl.

Jien nappella lill-21 lokalita' li fihom se jsiru l-elezzjonijiet tal- kunsilli lokali biex jagħżlu l-aħjar kandidati li qed jikkontestaw.

Il- partiti politiċi għamlu propaganda qawwija dwar dawn l-elezzjonijiet, speċjalment il-Partit Nazzjonalista, li iktar milli bħala propaganda, ta importanza lil dawn l-elezzjonijiet għax verament jemmen fil-ġid li qed jagħmel l-kunsilli lokali.

Jien nittama li f'kull lokalita' li fiha se jsiru l-elezzjonijiet jinkisbu r-riżultati mixtieqa.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, quddiemna f'din il-Kamra għandna abbozz ta' liġi li jipproponi li l-Kostituzzjoni, l-ogħla liġi tal-pajjiż, isirulha żewġ tibdiliet fl-opinjoni tiegħi importanti.

Waħda minnhom tirrigwarda l-kontroll taż-żweġijiet ta' konvenjenza, il-kontroll ta' l- abbużi li qed isiru, b'mod partikolari f'dawn l-aħħar snin, minn nies li kienu qed jużaw dak Ii tgħid il-Kostituzzjoni biex ikollhom dritt għaċ- ċittadinaza Maltija, imbagħad ovvjament jagħmlu dak li jiġihom f'rashom li jagħmlu.

It-tieni emenda f'dan l-abbozz hija biex il-kunċett tal-gvern lokali jiġi minqux fil-Kostituzzjoni.

Jien m'iniex se nitkellem fuq l-ewwel emenda, fejn tidħol il-kwestjoni taż-żweġijiet ta' konvenjenza, għax sħabi diġà tkellmu fuqha u konvint li dawk li għandhom moħħ legali jistgħu jitkellmu aħjar dwar il-valur u l-bżonn ta' dan it-tibdil.

Però xtaqt li nagħmel ir- rimarki tiegħi rigward it-tieni parti ta' dan l-abbozz, fejn tidħol il- kwestjoni tal-kunsilli lokali.

Sur President, jien ma nafx kif esponenti ewlenin ta' dan il-gvern fil- passat kienu jitkellmu tant fuq ir-rikonċiljazzjoni - ilkoll aħwa Maltin u affarijiet bħal dawn kienu jgħidulna – iżda anke meta jiġu biex jitlobu l- appoġġ ta' l-oppożizzjoni, meta jridu minna - għax wara kollox iridu jakkwistaw l-appoġġ ta' l-oppożizzjoni biex jagħmlu tibidliet bħal dawn - xorta ma jiddardrux li jinsulentaw u jużaw lingwa li tweġġa' u addirittura anke jigdbu.

Qed nirriferi b'mod partikolari għat-ton li tkellem bih il- Ministru Tonio Borg fil-ftuħ ta' dan id-dibattitu u anke għal dak li qal il- prim ministru l-bieraħ ġewwa l-Mosta.

Jien ma kontx niskanta daqshekk kieku kellhom jgħaddu xi mitejn sena u kellu jkun hemm reviżjoniżmu ta' l- istorja, xi ħaġa li ġrat kemm-il darba, imma trid tkun veru espert biex tbiddel l-istorja minn ftit snin 'il hawn!

Nimmaġina li min sema' lill- ministru fl-introduzzjoni tiegħu fuq dan l-abbozz seta' ħa l-impressjoni li l-Partit Laburista kien kontra d-devoluzzjoni tal-poter, kien kontra li jkun hemm strutturi li bihom il-poter ċentrali tal-gvern jiġi mgħoddi lil strutturi oħra fil-periferija tal-pajjiż.

Dan li qal il-ministru ma jistax ikun iktar 'il bogħod mill-verità u din m'hijiex l-istorja politika riċenti ta' pajjiżna.

Il-ministru qalilna li l-gvern ta' Fenech Adami qed iressaq din l-emenda u se jdaħħal dawn il-provvedimenti fil-Kostituzzjoni għax lill-Partit Laburista mhux ta' min jafdah għax jekk jerġa' jitla' fil-gvern kapaċi jtajjar il-kunsilli lokali.

Din hi l-impressjoni li ta l-Onor.

Tonio Borg.

Jekk fhimtu ħażin niskuża ruħi, però jien kont qiegħed hawn u parti mid- diskors smajtu fuq ir-radju u segwejt kull kelma li qal.

Jien ngħid li assolutament m'huwiex aċċettabbli li meta trid tikkonvinċi lill-membri ta' l-oppożizzjoni li dawn l-affarijiet se jsiru għall-ġid tal-pajjiż, biex takkwista ż-żewġ terzi li għandek bżonn biex tbiddel il-Kostituzzjoni, fl- istess ħin tinsulentahom f'wiċċhom meta qed tbiddel l-istorja riċenti u anke tagħmel ċerti allegazzjonijiet.

Nixtieq għar-record - għaliex ħaddieħor ikollu ċ-ċans jitkellem fuq affarijiet oħra f'dan id-dibattitu - ngħid kemm dak li qal il-Ministru Tonio Borg m'hu veru xejn.

Bil-permess tiegħek, Sur President, nixtieq immur lura ftit fl-istorja għall-1976 meta l-Partit Laburista kien ried idaħħal il-kunċett tan-neighbourhood committees, il-kumitati tal-ġirien.

Dak iż-żmien dan kien kunċett popolari ħafna ġewwa l-Italja - per eżempju, fil-bliet ta' Milan, Napli u Ruma - u ġewwa Sweden.

Dawn il- kunċetti kienu qed jiġu żviluppati ħalli jkun hemm xi forma ta' koperazzjoni bejn iċ-ċentru u l-periferija.

Nista' naqra mill-programm elettorali tal-Partit Laburista ta' dak iż-żmien ħalli dawk li jaħsbu li l- istorja nibtet fis-snin li għaddew u li qabel il-Partit Nazzjonalista ma kien jeżisti xejn, ikunu jafu li l-istorja mhux la kemm tilgħab biha.

Dak li huwa miktub ma tantx tbiddlu pero' tista' forsi tiddevja l-attenzjoni ta' xi ħadd u tidħak bih.

Mela kien hemm miktub hekk:

"Għall-ħarsien ta' l-indafa tas-soċjetà gvern Soċjalista jwaqqaf kumitati tal-ġirien - neighbourhood committees - biex iħarsu kull aspett tal-ħajja soċjali u jagħtihom is-saħħa biex l-abbużi li jkunu qed isiru jieqfu.

Dawn il-kumitati jgħinu lill-pulizija fil-kontroll tal-prezzijiet fil-ħwienet, fl-indafa tat-toroq u l-ħarsien mit-tinġis u ħwejjeġ oħra li jolqtu l-ħajja ta' kuljum."

Dan kien kunċett wiesa' li kien meħud mill-kumitati tal-ġirien li kienu qed jagħmlu f'pajjiżi oħra.

U x'kienet ir-reazzjoni, Sur President?

Ir-reazzjoni ta' min illum qed jippoppa sidru li huwa xi pijunier ta' dawn l-ideat - fuq kollox kif dejjem jagħmel il-Partit Nazzjonalista – kienet li jeħodha qatta' bla ħabel kontra dik l-idea u jibda jdaħħal id- dubji f'ras in-nies.

Fil-fatt kienu ħarġu bil-catchphrase li dawn huma kumitati ta' l-ispjuni, li dawn se jkunu qegħdin hemmhekk biex jispjunaw fuq in-nies ħalli jagħmlu l-ħsara lil min ma jaqbilx magħhom.

Tant hu hekk li dak iż-żmien kienet anke ħarġet il-gidba - u llum hemm min għadu jirrepetiha, u smajnieha tiġi ripetuta fid-dibattitu li kellna fuq il- kunsilli lokali fl-1993 f'dan il-parlament - li dawn ma kenux se jkunu kumitati demokratiċi.

Fil-fatt dan m'hu veru xejn għaliex fid-Diskors tal- President ta' dak iż-żmien - u naqra minnu - jingħad hekk:

"F'idejhom il-kumitati tal-ġirien, li jiġu magħżula f'elezzjoni demokratika li tinżamm fi żmien qasir, ikollhom l-indafa ta' l- ambjent, l-isports u l-ġranet tal-btala, il-ħarsien taż-żgħażagħ mid- drogi u minn tentazzjonijiet għall-avventuri kriminali, il-ħarsien tal- prezzijiet ta' ħwejjeġ essenzjali għall-ħajja, il-ġbir tal-flus ta' xi liċenzji u drittijiet u setgħat oħra bħal dawn."

Kien hemm viżjoni għax ħafna mill-affarijiet li kien qed jitkellem fuqhom il-Partit Laburista fil-1976 huma preċiżament l-affarijiet li qegħdin jagħmlu l-kunsilli lokali proprju llum, anzi qegħdin nipprovaw naspiraw li nagħtuhom id-dritt li jagħmlu għax biċċiet minnhom għadhom lanqas qegħdin jagħmluhom sal-lum.

Dak iż-żmien kien hemm ħafna li qablu ma' din l-idea, fosthom "The Times of Malta" u l-moviment azzjoni soċjali, il-MAS.

Dawn kienu favur tagħha u kien hemm enfasi enormi li l-partiġjaniżmu politiku kellu jkun imwarrab f'dawn il-kumitati.

Fi kliem ieħor ma kellux ikun hemm partiġjaniżmu politiku f'dawn il-kumitati.

Infatti fil-ħarġa ta' Frar ta' l-1976 "The Times of Malta" intqal hekk:

"Government should ensure the proper non-political role of neighbourhood committees right from the very start."

L-istess jgħidu għaqdiet oħra.

Mela mhuwiex veru u jmur kontra l-istorja tal-pajjiż li xi ħadd jiġi hawn u jipprova jbellagħha lin-nies li l-Partit Laburista kien kontra d-devoluzzjoni tal-poter, li l-Partit Laburista kien kontra li jkun hemm xi struttura lokali li tgħin lill-gvern ċentrali fl- amministrazzjoni tal-pajjiż.

Meta dħalt għall-ewwel darba f'dan il-parlament f'Jannar ta' l-1978, wara ftit xhur il-prim ministru ta' dak iż-żmien kien staqsieni jekk kontx lest li nibda nattendi għal-laqgħat tal-Kunsill ta' l-Ewropa, fejn kienet ikkristallizzat ruħha l-konferenza tal-kumitati ta' l-awtoritajiet lokali u reġjonali.

L-iskop kien li minn hemm inġibu lura ftit ideat ħalli naraw kif nistgħu nsaħħu dan it-tip ta' kunċetti li kien hemm fil-programm elettorali ħalli nibdew nimplimentaw xi forma ta' tmexxija lokali ġewwa pajjiżna.

Dawn huma fatti storiċi u min irid jibqa' jgħid l-gideb, min irid jibqa' jgħid li l-Partit Laburista kien kontra ...

ONOR.

TONIO BORG: F'16-il sena m'għamiltuhomx!

ONOR.

GEORGE VELLA: Issa oqgħod ismagħni!

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

TONIO BORG: Int għajjartni giddieb!

ONOR.

GEORGE VELLA: Mhux l-ewwel darba!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

M'hemmx cross debate.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kellna lilkom ixxewxu lin-nies li dawn se jkunu spjuni tal-gvern!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inkomplu għaddejjin kif konna.

L-Onor.

Vella, jekk jogħġbu, jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

GEORGE VELLA: La qed jidħol għaliha ngħidlu li kuxjenza m'għandux min ħalla baruni tad-droga jaħrab minn Malta u lanqas biss kellu d-diċenza jagħmel inkjesta parlamentari ħalli nkunu nafu għaliex ħallewh jaħrab.

(Interruzzjonijiet) Hemm qiegħda l-kuxjenza!

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

Ikompli l-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, għandna kif smajna li ministru tal- Gvern Portugiż rriżenja għax waqa' pont ta' 200 metru li ilu mibni ma nafx kemm-il sena, imma l-ministru tagħna għadu hawn!

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Vella jkompli bl-intervent tiegħu u jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

GEORGE VELLA: Meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern u ħareġ bl-idea li jkollna l-kunsilli lokali ħalli s-swaba' tal-qarnita jaslu sat- trufijiet kollha, aħna rajna li kellu jkun hemm mezz - u din kienet okkażjoni fejn seta' jintlaħaq consensus - kif wieħed jiddiskuti kif se jaħdmu dawn il-kunsilli lokali.

Ħalliha li meta ġie l-Bill quddiem il- Kamra fl-1993 kien totalment differenti mill-white paper li kienu ħarġu biha, imma jibqa' l-fatt li anke dakinhar aħna pprovajna niddiskutu mal- gvern u niftħulu għajnejh għaliex ridna li dawn il-kunsilli lokali li kien se jagħmel ikunu tassew għall-ġid taċ-ċittadin.

M'għandix iċ-ċans noqgħod nidħol f'dak kollu li għadda minn dak iż-żmien, però m'hemmx dubju li meta l-Partit Laburista ra li l-għan tal-Partit Nazzjonalista kien li jkollu kunsilli partiġjani li jkun jista' jikkontrollahom miċ-ċentru, aħna għedna: Din x'tip ta' devoluzzjoni ta' poter hi!

Qegħdin nitkellmu bis-serjetà meta ngħidu li rridu nagħmlu devoluzzjoni tal-poter, noħolqu kunsilli lokali biex skond il-karta jkollhom ċerti poteri, imma fl-istess ħin irridu nżommuhom marbutin mal- partit?

U l-Partit Laburista dak iż-żmien għamilha ċara li kien favur parteċipazzjoni sħiħa taċ-ċittadin fid-deċiżjonijiet.

Nista' nirriferi għal dak li hemm miktub fid-dikjarazzjoni li kien ħareġ il-Partit Laburista f'Marzu ta' l-1993, meta għamilha ċara li aħna qatt ma konna kontra l- kunsilli lokali imma kontra l-politiċizzazzjoni tal-kunsilli lokali.

Infatti għedna, u nikkwota:

"Aħna rridu li l-kunsilli lokali jkunu kunsilli taċ-ċittadini u mhux kunsilli tal-partiti.

Kull kandidat għall-elezzjoni lokali għandu jkun nominat fuq bażi individwali.

Ħadd m'għandu jibda mill-vantaġġ li jkollu l-appoġġ ta' xi partit jew li warajh ikollu l-fondi ta' xi negozju qawwi."

Ftit minuti ilu għadni kemm smajtek tgħid, Sur President, li jeħtieġ jasal iż-żmien fejn l-individwu jħoss li għandu joħroġ għall-kunsill għax iħoss li għandu kontribut x'jagħti u jħoss li dan jista' jagħmlu irrispettivament mill-kulur u l-appartenenza politika.

Il-verita' hi li l-Partit Laburista baqa' jgħidha din it-tema imma l-Partit Nazzjonalista, għax minn dejjem ried jagħmel kapital politiku, kien qed jgħid li l-Partit Laburista ma jridx il-kunsilli lokali.

Dan m'hu veru xejn għax anke meta mbagħad sar id- dibattitu fil-parlament, aħna għedna ċar u tond li rridu kunsilli għaċ- ċittadin u mhux kunsilli għall-partit.

U ma ninsewx li dak iż-żmien anke l-Knisja kienet qablet li hekk għandu jkun, għax kienet qed tara l-għaqal li wieħed iżomm 'il bogħod milli jippolarizza l-kunsilli lokali b'politika partiġjana.

Imma minkejja l-punti kollha li qajjimna fil-parlament, il- Partit Nazzjonalista kien għaddas rasu u baqa' għaddej, għax la jkollok il- maġġoranza taħseb li inti ma jista' għalik ħadd!

Sur President, f'dikjarazzjoni li ħriġna għall-gazzetti f'Ġunju ta' l- 1993 konna għamilnieha ċara li filwaqt li naqblu mal-kunsilli lokali, aħna tal-Partit Laburista nemmnu fuq il-ħtieġa li l-kunsilli lokali jkunu kunsilli taċ-ċittadin għaċ-ċittadin u mhux tal-partit għall-partit.

Għedna wkoll li nemmnu li l-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali kellhom jitħallew għaċ-ċittadini nfushom mingħajr ma' l-partiti politiċi jippreżentaw il- kandidati tagħhom.

Għedna wkoll - u dan qed ngħidu for the record - li t- tmexxija tal-kunsilli lokali għandha tinqata' mill-kontroversja politika u tkun ittrattata bħala ħidma fejn iċ-ċittadini jistgħu jiltaqgħu, jiddiskutu bejniethom u jieħdu deċiżjonijiet amministrattivi flimkien li jkunu siewja għall-komunità tagħhom.

F'din id-dikjarazzjoni aħna għedna wkoll li l- Partit Nazzjonalista ta' dak iż-żmien qies l-elezzjonijiet għall-kunsilli lokali bħala sfida partiġjana.

Minn hawn wieħed jista' jara li filwaqt li aħna konna qed nipprovaw niftħu għajnejn il-gvern u għajnejn il-poplu ħalli nħallu l-parteċipazzjoni fil-livell lokali għal dawk li huma public- spirited u għal min għandu x'jagħti għal-lokalità tiegħu, il-Partit Nazzjonalista baqa' ma jridx jisma.

Jekk kemm-il darba wieħed iqalleb il-gazzetti ta' dak iż-żmien u jara x'kien il-ħsieb tal-Partit Nazzjonalista - fosthom "il-mument" tas-7 ta' Frar ta' l-1993 li għandi quddiemi - isib li s-segretarju ġenerali tal- Partit Nazzjonalista ta' dak iż-żmien kien qal li:

"Il-kunsilli lokali se jkunu sfida kemm politika kif ukoll partiġjana ..."

- jiġifieri kienu diġà qed jippreparaw ħalli jilqgħu għall-isfida partiġjana li kienu jafu, għax m'humiex boloh, li se toħroġ mill-kunsilli lokali kif kienu qed jipproponuhom – - "Il-kunsilli lokali huma fl-istess ħin sfida partiġjana għax il-Partit Nazzjonalista jrid iressaq il-kandidati tiegħu, irid jorganizza ruħu għal kull elezzjoni li ssir u jrid jeleġġi kemm jista' jkun kandidati.

Dan se jimponi preparazzjoni kbira u twila min-naħa ta' l- organizzazzjoni ċentrali, mill-kumitati sezzjonali u minn min jixtieq jikkontesta bħala kandidat.

Se nkunu qed nagħmlu mini-election kull darba, u rridu nippreparaw ruħna għal kull waħda daqs li kieku kienet elezzjoni ġenerali."

Nerġa' ngħid li dan huwa parti mir-rapport tas-segretarju ġenerali tal- Partit Nazzjonalista ta' Frar 1993.

Hawn qed jgħiduha ċar u tonda li qegħdin jitkellmu fuq iċ-ċentralizzazzjoni ta' l-isforz, tal-kordinazzjoni, ta' kif trid tmexxi dawn l-elezzjonijiet, ħalli permezz tagħhom u permezz tal-partit ikollok l-ikbar numru ta' kunsilliera, li iktar 'l isfel l- istess s-segretarju ġenerali jsejħilhom kunsilliera lokali eletti fl- interess tal-Partit Nazzjonalista u mhux kunsilliera eletti fl-interess tar- raħal jew tal-belt li tkun.

Naturalment dawn mhux kollha kienu jaqblu bejniethom allavolja dak iż- żmien kont tieħu l-impressjoni li dawn qaqoċċa, bħalma konna nieħdu l- impressjoni fiż-żmien meta kienu qed isiru l-ewwel diskussjonijiet ma' l- Unjoni Ewropea imma mbagħad taqra l-biografija ta' Ċensu Tabone u tinduna x'kien għaddej.

Per eżempju, hawnhekk għandi wkoll x'kien qal dak iż-żmien Guido de Marco.

Dan kien qal hekk:

"Partit politiku għandu rwol importanti, iżda kunsill lokali m'għandux ikun politiċizzat b'mod li jkun replika tal-parlament.

Inkella dan jista' jwassal biex il-kunsill lokali minflok li jkun utilizzat għall- ġid tal-post, jispiċċa biex jaġixxi għall-għanijiet politiċi li jmorru 'l hinn mill-post in kwestjoni u jkun strumentalizzat għal skop ta' politika nazzjonali partiġjana.

Dan mhux għaqli għal ħadd li jsir".

U dak li llum qiegħed fl-ogħla kariga ta' l-Istat ma nafx kif jirreaġixxi meta jisma' lill-kap tal-partit li tiegħu kien membru dak iż-żmien, iħeġġeġ lin-nies ħalli l-vot tal-kunsilli lokali tas-Sibt li ġej jistrumentalizzah biex mingħalih dan ikun jista' jużah bħala indikazzjoni ta' kemm għandu jew m'għandux appoġġ għall-politika tiegħu fuq bażi nazzjonali.

Għalhekk poġġewh President tar-Repubblika lil Guido de Marco biex ma jkomplix jgħid fejn ma jaqblux flimkien!

Dan li għadni kif qrajtilkom huwa diskors ta' l- 1993 u mhux ta' xi 100 sena ilu, diskors li stajna naqrawh fil-gazzetti però fil-parlament dawn l-affarijiet baqgħu għaddejjin kif riedhom Fenech Adami.

Minkejja li aħna għedna x'se jiġri, dan il-partit li għandu għan wieħed biss, il-poter, ġie jaqa' u jqum minn dak kollu li hu loġiku u minn dak kollu li jagħmel ħafna sens, u spiċċajna biex minn dak kollu li lil Fenech Adami qalulu anke ċerti membri tal-partit tiegħu stess, bħalma qed insemmi jien, ma ta kasu xejn u baqa' għaddej jagħmel dak li deherlu li għandu jagħmel.

Sur President, il-Partit Laburista żamm kelmtu u għall-bidu ma daħalx għall-elezzjonijiet tal-kunsilli u ħalla lill-Partit Nazzjonalista jirranka l-magna tiegħu u jsaħħaħ il-pożizzjoni tiegħu f'dawn il-kunsilli.

Però minkejja l-prinċipji li jkollok, ma tistax imbagħad tfarfar mir- responsabbiltà meta tara li strument bħal dan li kieku jintuża tajjeb jista' jservi ta' għodda għad-demokrazija fil-pajjiż, jiġi abbużat biex wieħed jifrex is-swaba' tal-partit fil-komunita', u aktar u aktar meta mbagħad tibda tara li l-flus li l-gvern iġib mit-taxxi, mid-dazji u minn affarijiet bħal dawn jibdew jiġu amministrati bla ma int, bħala oppożizzjoni, ikollok kontroll fuq dawk il-miljuni kollha li jibdew jiġu minfuqa.

U jien naħseb li jekk hemm rwol ewlieni ta' parlament dan huwa li jissorvelja n-nefqa pubblika.

U meta l-Partit Laburista beda jara li dawn il-kunsilli lokali saru parlamenti żgħar, awtoritajiet żgħar li qegħdin jonfqu flus il-poplu, allura l-partit beda jħoss il-bżonn li jerfa' r- responsabbiltà la n-naħa l-oħra ma reditx tisma', biex ikun anke hu f'pożizzjoni li jikkontrolla dak li kien qed isir f'dawn il-kunsilli lokali.

Effettivament meta l-Partit Laburista ra li tan-naħa l-oħra se jibqgħu għaddejjin bil-partiġjaniżmu fil-kunsilli lokali, kif kulħadd jaf, ħa d- deċiżjoni iebsa li jibda jieħu parti bħala partit f'dawn il-kunsilli lokali.

Hemm min għadu ma jifhimhiex din is-sitwazzjoni u hemm partitarji Laburisti li għadhom jistaqsuna għaliex ċedejna.

U jien nirrispondi b'dan il-mod: Kif nistgħu nħallu kunsilliera organizzati fi ħdan il-Partit Nazzjonalista, kunsilliera ddikjarati li huma fl-interess tal-Partit Nazzjonalista mis-segretarju ġenerali stess tal-partit, kunsilliera kkontrollati fid-deċiżjonijiet tagħhom miċ-ċentru taħt l-isem farsa tad- devoluzzjoni tal-poter u taħt l-isem farsa tas-sussidjarjetà, jagħmlu dak li qed jagħmlu mingħajr ma l-Partit Laburista jkollu jidħol għaliha?

Sur President, minkejja dan kollu għadna ngħidu sal-lum u nkomplu ngħidu li aħna ma naqblux li għandu jkun hemm il-preżenza tal-partiti politiċi f'dawn il-kunsilli lokali.

U l-mument li l-Partit Nazzjonalista jaqbel magħna, bħalma ghadha kif esprimiet is-Sinjorija tiegħek, li aħna niftħu l- bibien għaċ-ċittadini li mhumiex reġistrati mal-partiti politiċi, ċittadini li għandhom x'jagħtu għall-lokal iżda li ma jixtequx jidħlu bejn il-morsa tal-partiti politiċi u jikkontestaw l-elezzjoni kontra l-magna tal-partiti politiċi fil-kunsilli lokali, aħna nkunu kuntenti li nħallu lil dawn in- nies fil-lokal jerfgħu r-responsabbiltà ħalli jagħmlu dak li għandhom jagħmlu.

Sur President, int semmejt ħafna affarijiet ta' fejda li wieħed jista' jagħmel, u r-ritornell tiegħi huwa dan: Biex tagħmel dawn l-affarijiet hemm bżonn tkun Laburist jew Nazzjonalist?

Biex il-kunsilli lokali jwettqu dawk l-affarijiet li tkellmet dwarhom is-Sinjorija tiegħek, hemm għalfejn tkun abbinat ma' partit politiku?

X'jidħol il-partiġjaniżmu fiha l-istorja kollha?

Jidħol biex nagħtu l-fuel lill-partiti, bħalma rajna fil-laqgħa tal-Mosta l-bieraħ, bil-ġerarkija kollha preżenti, ħalli nagħmlu s-saħħa fuq dak il-lokal, ħalli nagħmlu propaganda, ħalli mbagħad inkunu nistgħu nsarrfu dak l-appoġġ li jirriżulta bħala appoġġ għall-politika nazzjonali.

Allura bis-serjetà nemmnu li meta int tagħmel pressjoni bħal dik fuq lokal bħal dak, min se jmur jivvota se jkollu l-interessi tal-lokal l-ewwel u qabel kollox?

Jien konvint li ċ-ċittadini ta' kulurb Nazzjonalista fil- Mosta, li kellhom ir-riżervi tagħhom dwar kif ħadem il-kunsill lokali tal- Mosta f'dawn l-aħħar seba' snin, jekk jaraw il-prim ministru u l-allat kollha tal-Partit Nazzjonalista jokorbulhom biex jagħtu l-appoġġ ħalli jkunu jistgħu jsarrfuh f'mandat, se jkollhom bla ma jridu jmorru against their better judgement u minflok jiddeċiedu li jiċċensuraw lil dawk li għamlu dak l-isparapaljar ta' flus, b'rispett għall-partit ikunu kostretti ma jurux iċ-ċensura tagħhom.

Din hija d-demokrazija?

Din hija t- trasparenza?

Irridu li fil-kunsilli lokali jkollna friegħi tal-partit li mmorru nagħmlu l-almu tagħna kollu ħalli dawn jagħtuh il-poter?

Aħna, bħala leadership, qegħdin immorru fil-lokalitajiet fejn hemm l- elezzjonijiet u qegħdin inħeġġu lin-nies biex ipoġġu l-ewwel u qabel kollox l-interess tal-lokal tagħhom, biex jeleġġu lil min jidhrilhom huma li hu l- iktar bniedem adatt, sinċier, onest, kapaċi ħalli jmexxi l-lokal.

U meta nagħżlu n-nies tagħna nagħmlu l-almu tagħna li nagħżlu l-aħjar nies għaliex aħna nemmnu li mhux veru li dan se jirrifletti fuq x'se jkun l-eżitu tal- politika nazzjonali.

X'għandu x'jaqsam dan!

Mela l-problemi tal-lokal, il- problemi tat-toroq, il-problemi tal-bozoz, il-problemi tal-culverts, il- problemi ta' l-aspett soċjali għandhom jirriflettu ruħhom fuq jekk nidħlux jew le fl-Unjoni Ewropea!

X'għandu x'jaqsam dan!

Qalilhom il-prim ministru li issa l-kunsilli lokali jkollhom ħafna flus ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Jekk ikunu daqs il-Lm100 miljun li kienu wiegħdu li kellhom jiġu mill-Unjoni Ewropea għandhom fuqhiex jorbtu!

Jiġifieri min irid jorbot rasu jorbot rasu u min irid jemmen dawn l-affarijiet jemminhom ukoll, għaliex tiskanta kultant fejn kapaċi naslu!

Sur President, jien nista' ngħid li meta ġejna ppreżentati min-naħa l- oħra bil-proposta li din il-kwestjoni tiġi minquxa fil-Kostituzzjoni ma kellna l-ebda problema biex niddeċiedu.

Jien mill-bidu nett għedt li aħna naqblu mal-kunċett tad-devoluzzjoni tal-poter u, kif spjegajna lin-nies tagħna meta tkellimna f'ċerti postijiet, ma nsibu l-ebda diffikultà li minn issa 'l quddiem ikun hemm xi forma ta' gvern lokali.

Iżda jien nipproponi li nieqfu hemm għax aktar ma ndaħħlu klawsoli u aktar ma nikkwalifikaw, aktar għada pitgħada niġu daharna mal-ħajt biex ninterpretaw.

Jien m'iniex legali imma naħseb li wara dawn is-snin kollha hawn ġew illum bdejt nifhem xi ftit f'dawn l-affarijiet.

Dan qed ngħidu b'mod partikolari għad- diċitura ta' l-abbozz li għandna quddiemna fejn fl-abbozz jingħad li:

"L-Istat, filwaqt li jirrikonoxxi l-prinċipji ta' sussidjarjetà, għandu jadotta sistema ta' gvern lokali li biha t-territorju ta' Malta jinqasam f'dak l-għadd ta' lokalitajiet hekk kif jista' minn żmien għal żmien jiġi stabbilit b'liġi ...".

Allura issa li se nbiddlu l-Kostituzzjoni, għaliex mill-prinċipji kollha għandna ngħidu li dan huwa kkwalifikat bil-fatt li nirrikonoxxu l-prinċipji tas-sussidjarjetà?

M'għandi xejn kontra l-prinċipji tas-sussidjarjetà, imma għaliex ma ngħidux ukoll li skond il-prinċipji tat-trasparenza, skond il-prinċipji ta' l-accountability, skond il-prinċipji demokratiċi u nagħmlu elenku ta' prinċipji li nippretendu li l-kunsilli lokali għandhom jaħdmu fuqhom?

Jien naħseb li fejn tidħol il-Kostituzzjoni, fejn għandna l- eprem liġi tal-pajjiż, aktar ma tkun xott u ċar u mhux tagħti lok għall- ekwivoku aktar aħjar.

Aħna qegħdin naqblu li mil-lum 'il quddiem, sakemm ma jkunx hemm żewġ terzi oħra fil-parlament għada pitgħada li jkunu jaqblu li jbiddlu ċ-ċirkostanzi, għandu jkollna forma ta' gvern lokali u nieqfu hemm.

Imbagħad kif jiġu eletti, kemm ikun hemm reġjuni, jekk ikollhomx salarju sta għall-gvern tal-ġurnata biex jara dan.

Aħna qegħdin naqblu li għandu jkun hemm forma ta' gvern lokali imma mhux skond il-prinċipji tas- sussidjarjetà għax allura jien ngħid: Għaliex mhux skond il-prinċipji tad- demokrazija, mhux skond il-prinċipju tat-trasparenza u mhux skond il- prinċipju ta' l-accountability?

U hemm elf prinċipju ieħor li nista' nsemmi.

Hawnehkk nappella lill-ministru biex jaħseb fuq dan li qegħdin ngħidulu għax, kif sfortunatament qed naraw, ċerti termini llum forsi qed naqblu fuqhom, imbagħad għada wieħed jibda jagħti ħafna interpretazzjonijiet u kulħadd jagħti l-opinjoni tiegħu.

Sur President, kif għedt fil-bidu, ma tistax taħdem, tikkopera u tipprova tagħti kontribut meta int għandek gvern li filwaqt li jridek taħdem miegħu jinsulentak.

(Interruzzjonijiet) Iva, jinsulentak.

Il-prim ministru l- bieraħ qal li aħna ma naqblux mal-kunsilli lokali għaliex konna kuntenti li jiġu n-nies għandna jitolbuna l-pjaċiri.

Dan minn fejn jivvintahom dawn affarijiet, qisu hu għandu xi koċċ qaddisin madwaru, xi koċċ nies bir- raġġiera li qatt ma kellhom klijenti u qatt ma kellhom lil ħadd iħabbtilhom il-bieb!

Mhux se nsemmi jekk kellhomx kriminali jorqdu wara biebhom!

U jien nistaqsih lill-prim ministru: Inti raġel biżżejjed biex tagħmel dikjarazzjoni llum stess li l-ministri tiegħek u l-membri parlamentari tiegħek m'għandhomx nies iħabbtulhom il-bieb biex iqabbżuhom u jaħdmu għalihom?

X'diskors vojt hu dan!

Naħseb li ried jimpressjona ġewwa l- Mosta, jew xtaq inessi t-taħwid tal-figuri ta' l-eluf kbar tad-djun li hemm.

Dan mhux diskors li għandu jiġi minn prim ministru li qed jippretendi li din in-naħa taqbel miegħu biex inbiddlu l-Kostituzzjoni ħalli ndaħħlu l-kunsilli lokali.

Se mai wieħed irid jara x'kienu qegħdin jagħmlu n-nies li jissemmmew li kienu qed jorqdu wara l-bieb!

Għalfejn kienu qegħdin hemm, għall-pjaċiri jew inkella biex jipproteġuh, jew biex jipproteġihom?

X'kienu qegħdin jagħmlu dawn?

U mela jiġi jgħidilna li l- Partit Laburista ma riedx li jkun hemm il-kunsilli lokali għax kien jieħu gost li n-nies imorru għandu biex jaqdihom!

Dan diskors vojt u xejn aktar, diskors bla sens li lanqas tippretendih minn prim ministru, imma naħseb li meta jkun fil-każini jinsa li hu prim ministru u jibda jisparla kif ġie ġie!

Sur President, punt ieħor li rrid nagħmel huwa dwar kif jistgħu jiżviluppaw għada pitgħada l-kunsilli.

Hawnhekk m'għandix ċans nidħol biex nipprova nagħmel xi assessment ta' kif ħadmu sal-lum.

M'hemmx dubju li hemm min ħadem tajjeb u hemm min ħadem ħażin, però issa qegħdin nisimgħu li għandna mmorru għall-kunċett tar-regionalism.

Allura anke f'din aħna konna kontra?

Kien proprju meta konna fil-gvern aħna li bdejna nġibu l-kunsilli lokali flimkien biex jaħdmu bħala reġjun.

Ma tistax ma ssemmihomx dawn l- affarijiet.

Kif ġie l-famuż pjan soċjo-ekonomiku għas-south ta' Malta?

Mhux minn kunsill wieħed, tnejn jew tlieta imma minn numru ta' kunsilli li aħna għednielhom li għandhom jaħdmu flimkien għax għandhom problemi komuni soċjali u ekonomiċi li jridu jattakkawhom flimkien.

Aħna għamilnieh dak ir-rapport, u dan il-gvern li issa qed jiftaħar li jaqbel mar-reġjonaliżmu jista' jgħidilna x'għamel b'dak ir-rapport?

Jista' jgħidilna huwiex se jkompli jaħdem fuqu?

Jista' jgħidilna huwiex se joħorġu minn fuq l-ixkaffa u jibda jadottah wara dak ix-xogħol kollu li sar fuqu?

Allura aħna kif irridu nemmnu li dan mhux diskors vojt, li din m'hijiex sempliċement propaganda politika partiġjana biex trebbħek il-voti u mbagħad mill-għada ninsew dak li għedna!

Sur President, jien nemmen li dawn huma okkażjonijiet fejn jekk irridu nuru maturità politika, iridu jispiċċaw dawn il-ħafna ħrejjef, dan il- gideb, dawn l-akkużi u statements mitfugħin bl-addoċċ biex nogħġbu lill- partitarji.

Dawn huma affarijiet serjissimi, speċjlament meta se nbiddlu l- Kostituzzjoni, u allura ma nistgħux naċċettaw li jkun hemm dawn it-tip ta' statements mitfugħin bl-addoċċ li ma jagħmlux ġieħ la lil dan il-parlament u inqas u inqas lil min jagħmilhom.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, meta kont student tal-liġi, waħda mill-ewwel liġijiet li kont niġi mgħallem kienet il-Kostituzzjoni.

Ma nixtieqx inkun pompus, imma bħala l-ogħla liġi tal-pajjiż inħoss ċerta solennità meta qegħdin niddibattu emenda fil-liġi suprema tagħna, fil-liġi li tingħata l-iktar importanza fuq il-liġijiet l-oħrajn kollha.

Mr Speaker, wieħed irid mill-ewwel jgħid li li inti tagħmel emenda kostituzzjonali u ddaħħal fil-Kostituzzjoni l-kunċett tal-kunsilli lokali hija xi ħaġa sabiħa ħafna.

U huwa tajjeb ħafna wkoll li hawn qbil bejn iż- żewġ naħat tal-Kamra li din tkun tagħmel parti mill-Kostituzzjoni.

Jien ħadt pjaċir li din l-emenda qed tagħmel ukoll attentat li ssemmi ċerti prinċipji.

Fl-istess Kostituzzjoni għandek lista ta' prinċipji li skond il- liġi tagħna, għalkemm qegħdin hemmhekk bħala dikjaratorji, meta tiġi l- qorti ma tistax tapplikahom.

Għalhekk hija ħaġa tajba li f'din l-emenda qed indaħħlu l-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Dan il-prinċipju jfisser li inti tieħu ħsieb li l-poter jiġi wżat mhux biss minn gvern ċentrali, mhux biss minn ftit nies imma minn iktar nies.

Naħseb li parti mill-mertu huwa wkoll tal-familja demokratika kristjana fid-dinja li aħna naraw id- demokrazija bħala valur ftit differenti minn kif jarawh ideoloġiji politiċi oħrajn.

Il-ħsieb ta' parteċipazzjoni tal-poplu f'dak li aħna nsejħu demokrazija parteċipattiva hawnhekk jieħu iktar u iktar importanza.

Don Luigi Sturzo f'wieħed mill-ħsebijiet tiegħu jgħid li l-bniedem għandu dmir li jipparteċipa fil-ħajja pubblika ta' pajjiżu.

Mhux biss l-Istat irid iħajjar il-parteċipazzjoni imma l-istess ċittadin għandu fuqu l- obbligu li jieħu sehem fil-politika.

Dan jgħodd kemm għal dawk li jemmnu kif ukoll għal dawk li ma jemmnux.

U aħna bħala rappreżentanti ta' dan il- parlament għandna nieħdu ħsieb li jkun hemm l-iktar strutturi tajbin sabiex il-poplu jkollu l-possibbiltà li jagħmilha.

Ippermettili nikkwota dak li kien jgħid Sturzo għax inħoss li huwa importanti:

"Partecipare significa quindi esprimere tutta la propria individualità e la propria socialetà e contribuire a sconfiggere le tentazioni autoritarie e anti-democratiche."

Il-ħsieb huwa li kull bniedem għandu d-dmir li jipparteċipa fil-ħajja pubblika u politika fil-pajjiż.

Jien niddejjaq meta jkun hemm min jippreżenta l-politika bħala xi ħaġa maħmuġa jew li tista' tiċċappas minnha.

Il-politika hija waħda mill-attivitajiet l-iktar importanti li l- bniedem jista' jidħol għalihom.

Jien mhux se nsemmi lil Cicerun u awturi antiki, għax naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra qrajniehom, però żgur li s- sehem tagħna fil-politika huwa importanti ħafna u jeħtieġ li nħeġġu iktar persuni biex jagħtu sehem fil-politika.

Il-parteċipazzjoni fil-politika ssir iktar faċli u iktar realistika jekk inti tingħaqad ġo partit politiku.

Meta tingħaqad ġo partit politiku tkun tista' twettaq konkretament xi ħaġa għal pajjiżek.

Forsi ma taqbilx ma' dawn iż-żewġ partiti politiċi, trid tagħmel partit ieħor tiegħek, imma l- partit jibqa' dejjem strument demokratiku u effettiv biex kulħadd jikkontribwixxi f'din id-direzzjoni.

Għalhekk f'dan id-dawl wieħed ma jifhimx biżżejjed il-biża' li tiġi espressa li meta tingħaqad ma' partit politiku allura tkun qiegħed tonqos minn din il-parteċipazzjoni.

Hemm ħafna xogħol importanti xi jsir, u għalhekk f'dan is-sens l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali huma parti sħiħa minn proċess li aħna nħaddnu fid- demokrazija, il-proċess li wieħed imur jivvota.

Huwa l-poplu li jagħżel ir- rappreżentanti tiegħu u jagħżilhom mhux biss hawnhekk f'dik li hija leġislatura imma anke f'dak li huwa esekuttiv.

Għax wieħed irid jgħid - dan il-punt sostnejtu diversi drabi - li l-kunsilli lokali jagħmlu parti sħiħa mill-esekuttiv tal-pajjiż u m'humiex branch maqtugħa kompletament.

Fil-proċess tad-demokratizzazzjoni ta' kull pajjiż, fosthom pajjiżna, kif jgħid tajjeb Hans Kelsen, il-vot irid ikun preżenti mhux biss fil- leġislatura imma anke fil-parti amministrattiva.

Għalhekk huwa interessanti dak li qegħdin nagħmlu hawnhekk, fejn qed ngħidu li d- demokrazija ma nħalluhiex biss fil-livell ta' nies li jivvotaw għan-nies fil-parlament imma qed nipprattikawha wkoll f'livell ieħor.

Aħna stajna għażilna toroq oħrajn, għax hemm min jgħid li fil-kunsilli lokali aħjar jekk kemm-il darba flok tagħmel vot għad-demokrazija tagħżel in-nies li għandhom ikunu hemm.

U huma ħafna li jaħsbu li aħjar tagħżel bniedem tekniku, però kif jgħid tajjeb Norberto Bobbio, it-teknokrazija u d- demokrazija ma jistgħux jgħixu flimkien, waħda tmur kontra l-oħra.

Veru li kien hemm żmien meta kien hemm min jaħseb li l-poplu huwa injorant, u allura għax il-poplu hu injorant m'għandux ikollu d-dritt li jkollu f'idejh il-poter tal-pajjiż.

Però dawk iż-żmenijiet għaddew illum u wieħed irid jiftaħ iktar il-bibien tal-parteċipazzjoni tal-poplu fid-demokrazija.

Hans Kelsen, li huwa avukat li kiteb id-duttrina pura tad-dritt, jgħid li ġeneralment huma l-partiti li jkunu fl-oppożizzjoni li jitolbu li l- kunsilli lokali jidħlu fil-liġi u mhux dawk li jkunu fil-gvern.

Is-soltu l- partiti fil-gvern, jekk jaċċettaw li jdaħħluha, idaħħluha b'ħafna riżervi biex il-poter ftit jitilquh minn idejhom.

Però f'dan il-pajjiż ġara preċiż il-kontra għax kien il-partit fil-gvern li nsista li l-kunsilli lokali jidħlu fil-liġi.

U stranament dak iż-żmien, għal raġunijiet differenti, kif spjega l-ħabib tiegħi tan-naħa l-oħra, kien hemm ċerta titubanza u ċerta oppożizzjoni għal dan il-kunċett.

Wieħed irid jirreġistra wkoll li għalkemm fil-bidu kien hemm min qalilna li m'aħniex se nsibu nies li jkunu lesti li jikkontestaw l-elezzjonijiet u jerfgħu dan il-piż, illum mhux talli nsibu min irid jikkontesta talli nsibu diversi kunsilli lokali fejn hemm ġlied kbir għall-voti, għall-kunsens, għax il-vot huwa l-kunsens elettorali.

F'din id-dimensjoni wieħed irid jgħid li l-kunsilli lokali għandhom ħafna vantaġġi.

L-ewwel vantaġġ huwa li taħrab mill-biża' taċ-ċentralizzazzjoni tal-poter.

Aħna qegħdin immorru preċiżament il-kontra tal-ħsieb ideoloġiku li l-poter għandu jkun ċentralizzat.

Wieħed Franċiż, De Tocqueville kien kiteb trattat jismu "Democracy in America" u dan kien qal:

"I think that extreme centralisation of government ultimately enervates society and this, after a length of time, weakens the government itself."

Jiġifieri ċ-ċentralizzazzjoni tal-poter, flok għandu l-effett tajjeb li jissoda lill-gvern, maż-żmien idgħajfu.

Għal dak li kiteb De Tocqueville, ċertu Philips Bradley jikkummenta hekk:

"His warning against the dangers inherent in centralisation of administration is therefore all the more timely.

Active popular participation by the people in the governmental process, by voting for their governors and by sharing in the making of policy or its implementation at the grassroots, is the only guarantee that centralisation of administration will not lead finally to executive dictatorship".

Jiġifieri meta l-poplu jivvota għal min għandu jkun ir-rappreżentant tiegħu fil-kunsilli lokali jkun qiegħed jieħu sehem fit-tfassil ta' policies u l- implimentazzjoni tagħhom.

Għax illum il-kunsilli lokali qed joħorġu bil- programmi elettorali tagħhom fejn jgħidu x'beħsiebhom jagħmlu fil-lokalità, allura dak huwa garanzija kontra l-effett negattiv taċ-ċentralizzazzjoni.

Punt ieħor interessanti u li fih x'tifhem skond l-istess De Tocqueville huwa li:

"Democratic nations often hate those in whose hands central power is vested but always love that power itself."

Jiġifieri l-poplu jħoss ċerta għira lejn dawk li għandhom il-poter u d- deċentralizzazzjoni tal-poter li ġabu l-kunsilli lokali jneħħi dan is- sentiment.

Punt ieħor pożittiv li daħal bil-kunsilli lokali huwa li wieħed jagħmel distinzjoni aħjar bejn il-poter ta' l-eżekuttiv u l-poter tal- leġislatura.

F'wieħed mill-kotba tiegħu, Ciriaco De Mita jgħid hekk fuq il- problemi li għandhom l-Italja f'din id-dimensjoni:

"E vero che è rimasta la confusione di ruoli fra esecutivo e legislativo, con la tendenza a interventi eccezionali dell'uno o' dell'altro destinati a incidere negattivamente sul buon andamento e sulla imparzialià' della pubblica amministrazzione."

Iż-żewġ ambiti ta' leġislattiv u esekuttiv jagħmlu pressjoni fuq l- amministrazzjoni, u dan iġib effetti negattivi fuq l-andament tajjeb u l- imparzjalità ta' l-amministrazzjoni pubblika.

Punt ieħor huwa li l-kunsilli lokali jirnexxilhom jamministraw aħjar għax jistgħu jidħlu f'iktar dettall f'dak li jkun hemm bżonn isir.

Jien diġà kkwotajt lil De Tocqueville, imma tant huwa tajjeb li nħoss li għandi nerġa' nikkwotah f'parti oħra fejn jgħid:

"The partisans of centralisation in Europe are wont to maintain that government can administer the affairs of each locality better than the citizens can do it for themselves."

Jiġifieri qiegħed jgħid li dawk li qegħdin fil-gvern ċentrali jaħsbu li huma iktar kapaċi li jmexxu u jagħmlu l-affarijiet għall-postijiet lokali miċ-ċittadini li joqogħdu fil-post innifsu.

Huwa jkompli jgħid:

"This may be true when the central power is enlightened and the local authorities are ignorant."

Jiġifieri dan jista' jkun veru meta għandek żbilanċ kbir bejn dawk li qegħdin fiċ-ċentral u dawk li qegħdin fil-kunsilli lokali li huma injoranti.

De Tocqueville jkompli jgħid:

"I am persuaded, on the contrary, that in this case the collective strength of the citizens will always conduce more efficaciously to the public welfare than the authority of the government."

Imbagħad ikompli jgħid:

"However enlightened and skilful a central power may be, it cannot of itself embrace all the details of the life of a great nation.

Such vigilance exceeds the powers of man.

And when it attempts unaided to create and set in motion so many complicated springs, it must submit to a very imperfect result."

Jiġifieri l-kunsilli lokali għandhom il-vantaġġ ulterjuri li jidħlu fid- dettalji ta' l-affarijiet li bniedem fil-poter ċentrali, ikun kemm ikun intelliġenti, qatt ma jista' jifhem il-problemi realistiċi li n-nies jiltaqgħu magħhom kuljum, u dan il-kunsilli lokali qegħdin jagħmluh.

F'dan is-sens allura li tagħmel emenda kostituzzjonali għaliha fiha iktar u iktar sens.

Però jien dejjem sostnejt f'din il-Kamra li l-emenda għandha tkun fis-sens li l-kunsilli lokali, kif daħlu fil-kapitlu legali tagħna 363, għandhom ikunu parti mill-eżekuttiv, mhux parti seperata u indipendenti.

Fil-Kostituzzjoni Ġermaniża, il-basic law, hemm artikli 84 u 85 li jqiegħdu b'mod ċar il-kunsilli lokali Ġermaniżi taħt il-kappa ta' l- esekuttiv.

Għad-differenza ta' dak li hemm fl-Italja, fejn il- Kostituzzjoni tagħmel parti separata, aħna fil-liġi tagħna l-kunsilli lokali m'għandhomx id-dritt jagħmlu liġijiet.

Dawn jistgħu jagħmlu bye- laws, li huma kkontrollati mill-ministru.

Jekk wieħed jara ftit l-artikoli rilevanti tal-liġi, artikoli 33 u 34, wieħed mill-ewwel jifhem li l- kunsilli lokali qegħdin hemmhekk biex jamministraw il-flus li ngħaddulhom minn hawnhekk.

Veru li għandhom il-politika tagħhom ta' kif jiġu minfuqa l- flus, jew kif għandek taħsel triq, jew kif għandek tirranġa triq jew inkella x'tip ta' bankina għandek tagħmel.

Għandhom dik id-diskrezzjoni, però m'għandhomx d-diskrezzjoni jagħmlu liġijiet li japplikaw għal dak il- post u dan huwa wkoll perikoluż.

Tant huwa perikoluż li jekk wieħed jara artikoli 34 u 35 tal-liġi jinduna li, per eżempju, taħt is-subartikolu (4) żammejna d-dritt li l-ministru mhux biss jista' jemendahom imma jista' jirrifjutahom dawn il-bye-laws jekk jidhirlu li mhumiex tajbin.

Dan kollu huwa tajjeb.

Apparti minn hekk, l-iskop tal-bye-laws huwa limitatissimu għax qiegħed "for the purpose of carrying out its functions and for the prevention and suppression of nuisances in the locality."

Jiġifieri l-kunsill għandu l- fakultà li jagħmel xi bye-law li tkun applikabbli għal-lokalità partikolari wara li tiġi approvata mill-ministru, bil-kondizzjonijiet kollha, u min ma jobdix waħda minn dawn il-kondizzjonijiet ikun ħati wkoll ta' reat kriminali.

Ebda kunsill lokali m'għandu d-dritt jagħmel xi liġi hu għax il- liġijiet nagħmluhom aħna.

Huma jridu jobdu d-direttivi li aħna nagħtuhom, għalkemm artikolu 33 jagħti ħafna diskrezzjoni x'jagħmlu u ma jagħmlux.

Però dawn mhumiex leġislatura bl-ebda mod.

Il-fatt li nivvotaw għalihom hu sempliċement parti mill-proċess tad-demokratizzazzjoni u ta' parteċipazzjoni taċ-ċittadini tagħna.

F'dan is-sens huwa żbaljat l-argument li jsir min-naħa l-oħra fuq il- kwestjoni tal-politika.

Il-politiċizzazzjoni tal-kunsilli lokali titqiegħed f'ambitu fejn m'għandux x'jaqsam, għax il-politiċizzazzjoni ma tidħolx f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-esekuzzjoni tal-liġijiet.

Fl-esekuzzjoni tal-liġijiet jew tal-funzjonijiet amministrattivi li għandek tagħmel ma tidħolx il-politika.

Il-politika tidħol biex ittella' nies li huma kapaċi jmexxu f'post partikolari, li huma kapaċi jieħdu r-responsabbiltà, u l- partit qiegħed jagħmel forma ta' garanzija li n-nies li qiegħed iħajjar biex joħorġu fuq il-lista tiegħu huma nies ta' l-affari tagħhom.

Ħadd ma jista' jaħlef għal ħadd u ħadd ma jista' jaħlef għat-tentazzjonijiet li nies tajbin, jew nies inqas tajbin - ħalli ma ngħidulhomx ħaġ'oħra - isibu quddiem għajnejhom.

Però dan ma jfissirx li l-parteċipazzjoni ta' partit politiku fil-kunsill lokali hija ħażina.

Il-ħin ma tantx jippermettili imma xtaqt nikkwota ftit ieħor biex nuri l- mod ċar ta' kif Hans Kelsen jispjega din il-ħaġa:

"Il principio di legalità che domina, per definizione, ogni atto esecutivo, esclude ogni influsso politico sull'esecuzione delle leggi, sia da parte dei tribunali che da parte delle autorità ammistrattive.

Questo è il solo significato legittimo che l'esigenza di una spoliticizzazione delle funzioni dello stato possa avere in ogni regime democratico, anzi in ogni stato.

Percio' l'esigenza legittima di una spoliticizzazione nel senso ristretto di un'eliminazione degli influssi politici esercitati sull'esecuzione della legge e' perfettamente compatibile col riconoscimento il piu' ampio dei partiti e con la consagrazione giuridica della loro esistenza da parte della costituzione."

Jiġifieri wieħed ma jridx iħallat ħaġa ma' oħra.

Il-pożizzjoni politika ta' partit hija essenzjali biex iċ-ċittadin jipparteċipa.

Din hija xi ħaġa li dwarha għandna nkunu realistiċi u nkunu saqajna ma' l-art.

Ħafna drabi dawk li jkunu magħrufa m'għandhomx problema, kważi jistgħu joħorġu għal rashom u jiġu eletti.

Kellna diversi kazi ta' nies li għax magħrufa ħarġu għal rashom u telgħu, però mbagħad isibu ruħhom waħedhom.

Hawnhekk ilkoll nafu li fil-politika trid tidħol f'ċerta alleanza ma' nies biex inti twettaq ċerti miżuri.

Tista' ġġib qbil ta' ħafna nies indipendenti, imma kemm hu aħjar li jkollok numru ta' nies li diġà huma fi ħdan partit, diġà għandhom programm politiku u kapaċi jwettquh, milli għadek trid tibda mill- bidu fejn iġġib dawn in-nies kollha biex jibdew jaħsbu.

B'dan il-mod nitilfu ħafna ħin u f'dan is-sens huwa tajjeb li inti jkollok il-pożizzjoni politika mdaħħla hemmhekk .

Tajjeb ukoll li wieħed jara kif inhuwa mpostat l-artiklu taħt il-basic law Ġermaniża, fejn inti għandek il-pożizzjoni tal-kunsilli lokali.

Taħt artikolu 38 ta' l-Att dwar il-kunsilli lokali aħna ngħidu hekk:

"Local councils should have the right to challenge in court any decision which in any way interferes with the free exercise of their powers granted by this Act."

Din hija ftit kontra t-trend ġenerali tal-kunsilli lokali fuq skala iktar internazzjonali, għax il-ħsieb huwa li l-funzjoni tal-kunsilli lokali tkun limitatissima.

M'għandhomx funzjoni ġenerali.

Wieħed m'għandux jagħti general powers.

Sur President, biex nagħlaq ngħid li fl-Amerika jgħidu:

"In general, in the absence of clear authority, the rule is that the local government does not possess a particular power and any doubtful activity will be classified as illegal."

Jiġifieri tajjeb li forsi wieħed idaħħal b'mod iktar espliċitu għalkemm diġà qiegħda hemmhekk impliċita li l-poter li għandu l-kunsill lokali huwa dak li hemm fl-Att biss.

Xejn iktar u xejn inqas u inti ma tistax tagħmel iktar minn hekk.

Mr Speaker, nikkonkludi billi ngħid li din hija riżoluzzjoni li tagħti iktar importanza lid-demokrazija u l-parteċipazzjoni taċ-ċittadin.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 6 ta' Marzu, 2001 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, il-bieraħ il-poplu Svizzeru, għal darb'oħra bl-iktar mod ċar, permezz tal-vot tiegħu rrifjuta l-idea li pajjiżhom jinbela' mill-Unjoni Ewropea, u qed ngħid "għal darb'oħra" għax din diġa' ġrat diversi drabi oħra.

Per eżempju, din ġrat meta fl-1992 kien hemm attentat biex l-Isvizzera timxi għal dik li hija msejħa bħala l- European economic area, l-EEA, u dan fl-isfond tal-politika dikjarata tal- Kunsill Federali Svizzeru li eventwalment l-Isvizzera ssir membru ta' l- Unjoni Ewropea.

Pero` fl-1992 meta l-poplu vvota, qata' ħesrem din il- linja politika għaliex ivvota kontra u allura l-gvern federali ta' dak iż- żmien iddeċieda li jitfa' fuq l-ixkaffa l-idea li jimbotta biex pajjiżu jsir membru ta' l-Unjoni.

Naturalment ġaladarba l-poplu Svizzeru ma wasalx għal-livell ta' l-EEA, inqas u inqas nimmaġina li kien lest li jmur iktar 'il bogħod u jasal għal-livell ta' sħubija.

Meta wieħed jaqra d-dokument tal-politika barranija ta' l-Isvizzera ta' l- 1993 – din issa ġie updated b'dokument ieħor tas-sena 2000, pero` aħna se nibqgħu nitkellmu fuq dak ta' l-1993 - isib li minkejja li l-poplu kien iddikjara li ma jridx li pajjiżu jsir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, f'dan id-dokument hemm miktub li l-għan tal-Kunsill Federali - li huwa qisu l-Parlament ta' l-Isvizzera - huwa li jwassal lill-Isvizzera għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea.

Dan id-dibattitu baqa' għaddej għal snin sħaħ biex illum jinsabu f'sitwazzjoni fejn filwaqt li l-Kunsill Federali qed jibqa' jiddikjara x'inhu l-għan politiku tiegħu, kull darba li l-poplu jsib l-okkażjoni jew jingħata l-okkażjoni biex jesprimi ruħu, bħalma għamel il- bieraħ, dan qiegħed kull darba jiddeċiedi li għallinqas għalissa m'huwiex interessat li jmur għal sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Imma minkejja dan kollu, id-dokument tal-politika barranija ta' l-Isvizzera li ġie updated is-sena l- oħra xorta waħda jitkellem fuq l-istess linji tad-dokument ta' qablu, cioe` li l-mexxejja politiċi ta' l-Isvizzera joħolmu li jwasslu lill-Isvizzera għal sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Jien niftakar li waqt dibattitu li konna qed nagħmlu hawnhekk, lill-prim ministru f'nota ta' l-aħħar kont għedtlu: Intom se jiġrilkom bħall-Isvizzeri għax il-politiċi jridu jmorru għal sħubija fl-Unjoni imma l-poplu ma jridx li jsir dan.

U l-bieraħ ġrat xi ħaġa li hija ħafna iktar ċara u elokwenti minn dak li ġara fl-1992.

Tajjeb li wieħed ikun jaf li fl-Isvizzera hemm moviment li huwa simili ħafna għall-moviment "Yes to Europe" li għandna f'pajjiżna .

Fil-fatt fil- fervur ta' dan il-moviment Svizzeru biex jimbotta lil pajjiżu lejn sħubija sħiħa fl-Unjoni, kważi addirittura kellu jmur kontra l-parir tal-Kunsill Federali u mbotta biex ikun hemm referendum.

Naturalment il-Kunsill Federali m'huwiex qed jaqbel ma' dan ir-referendum għax qed ixomm x'inhu l- feeling tal-poplu Svizzeru vis-à-vis l-Unjoni Ewropea.

Allura peress li kien jidher ċar li l-poplu Svizzeru ma jridx imur għal sħubija sħiħa fl- Unjoni, l-Isvizzera ddeċidiet li tissottometti numru ta' proposti lill- Kummissjoni Ewropea biex jiġu diskussi ċertu oqsma ta' koperazzjoni bilaterali.

M'għandix ħin noqgħod nidħol fid-dettall, pero` l-Isvizzera u l-Unjoni waslu biex fl-1999 qablu fuq seba' setturi.

Mr Speaker, min is-sena l-oħra mar Nizza, ġie hawnhekk jipprova jiddieħak bina għax qalilna li anke l-President tal-Kunsill Federali ta' l-Isvizzera qal li pajjiżu se jmur għal sħubija sħiħa fl-Unjoni.

Jiġifieri dan ma kellux id-dehen u s-sens li jifhem illi d-distakk bejn xi jridu l-politiċi u bejn x'irid il-poplu qiegħed hemmhekk.

Huma ġew hawnhekk u qalulna: Il- politika tagħkom ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran ma tagħmilx sens għax anke l-Isvizzera trid tmur għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea!

Li ma qalux kien li mhux l-Isvizzera kienet qed tgħid li trid tmur għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea imma l-President tal-Kunsill Federali.

Illum jien nistaqsihom: Għadkom issostnu li l-poplu Svizzeru jrid imur għal sħubija fl-Unjoni Ewropea wara l-vot ta' nhar is-Sibt?

Għax dak li qal il-president mod u dak li qal il-poplu l-bieraħ huwa totalment differenti.

Qed nagħti dan il-background għax kulħadd jaf li f'pajjiżna, billi għandna gvern li huwa ossessjonat li jrid imur għal sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea, minflok ma jipprova jikkonvinċi lill-poplu li l-aħjar triq għal Malta hija sħubija sħiħa fl-Unjoni, telaq għat-triq żbaljata li s- sħubija sħiħa fl-Unjoni hija l-uniku triq li għandu pajjiżna.

Hawnhekk tinfaqa' l-bużżieqa għax l-argument tagħna sa minn snin ilu kien li filwaqt li aħna bħala pajjiż żgħir fil-Mediterran irridu li jkollna relazzjonijiet mill-aħjar ma' l-Unjoni Ewropea, u filwaqt li aħna minħabba n-natura ta' l- ekonomija, ta' l-esportazzjoni, ta' l-importazzjoni u tal-kultura tagħna rridu nirrikonoxxu li ma jistax ma jkollniex relazzjonijiet mill-aħjar ma' l-Unjoni Ewropea, aħna nemmnu li dawn ir-relazzjonijiet għandhom jitfasslu fil-qafas ta' x'inhuma ċ-ċirkostanzi, il-bżonnijiet u l-limitazzjonijiet ta' pajjiżna, Sur President.

Aħna ma nemmnux li dak li jiffittja f'pajjiżi oħra, bħall-Italja, Franza u l-Ingilterra bilfors jiffittja fil-każ ta' pajjiż żgħir bħal tagħna.

Dan huwa argument li xbajna ngħiduh, u beħsiebna nkomplu ngħiduh ħalli l-poplu jifhem li l-gidba li kien jgħid il-Partit Nazzjonalista fil-passat li aħna partit kontra l-Unjoni Ewropea taqa' - illum ma tantx għadna nisimgħuhom jgħiduha - għax aħna m'aħniex partit kontra l-Unjoni imma partit kontra s- sħubija ta' Malta fl-Unjoni.

Ara ħaddieħor jista' jkun jaqbillu li jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, imma aħna kif nistgħu nippontifikaw x'jagħmel ħaddieħor?

Hemm min hu ġej u sejjer f'pajjiżna biex jipprova jara x'inhu l- aħjar għalina, imma jien naħseb li ħadd iktar minna ma jista' jgħid x'inhu l-aħjar għal pajjiżna.

Aħna għandna nfasslu politika li filwaqt li twassalna u tqarribna lejn l-Unjoni kemm jista' jkun, ma nkunux qed nerfgħu piżijiet jew nieħdu miżuri li jkunu ta' ħsara għas-setturi tal-popolazzjoni Maltija.

Ovvjament l-iktar ħaġa faċli għalina kienet tkun dik li ngħidu lill-poplu li se nerfgħu fuq spallejna r-regolamenti kollha ta' l-Unjoni billi mmorru għal sħubija sħiħa, pero` allavolja din it-triq li qed nagħżlu aħna m'hijiex faċli m'għandniex nilbsu l-ġlekk ta' ħaddieħor.

Nifhem li mhux dejjem faċli lanqas li nfissru lill-poplu xi triq qed nieħdu u allura biex nipprovaw indaħħluha f'ras in-nies x'għandna f'moħħna, aħna qed ngħidu li nixtiequ li minn Malta nagħmlu Svizzera fil-Mediterran.

M'hemmx għalfejn ngħid kemm dan is-slogan qanqal rimarki redikoli u ta' żuffjett mill-membri tan-naħa l-oħra.

Biżżejjed ngħid li kien hemm saħansitra min wasal biex ipprova jbellagħha lin-nies li aħna qegħdin ngħidu li għandu jkollna l-muntanji u s-silġ u l- baqar bil-qanpiena, imma dan għamlu min ried jirredikola l-politika u lilu nnifsu.

Fil-verita' lin-nies ħadd ma waqaf biex jispjegalhom li hemm mudelli oħra ta' kif inqarrbu u nsaħħu r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Nazzjonalista jrid imur għal sħubija sħiħa, good luck to them!

Min-naħa l-oħra l-Partit Laburista qed jgħid: Jien irrid noqrob lejn l-Unjoni Ewropea, u rrid li jkolli iktar relazzjonijiet viċini ma' l- Unjoni, imma ma nistax nagħmel bħalma jagħmel ħaddieħor u nsir membru sħiħ ta' l-Unjoni għax meta nagħmel il-kontijiet kollha nsib li fl-aħħar mill- aħħar iktar ikolli żvantaġġi milli vantaġġi jekk nagħmel dan.

Meta l- membri tan-naħa l-oħra raw li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar nies bdew jifhmu l-politika tal-Partit Laburista, irreaġixxew għal dan billi qalu li hemm triq waħda biss lejn l-Unjoni Ewropea u din hija t-triq tas-sħubija.

Saħansitra waħda mill-gazzetti lokali bl-Ingliż irrapportat ukoll li xi ħadd mill-membri tan-naħa l-oħra qal li there is no alternative.

Imbagħad xi ngħidu għall-ministru ta' l-affarijiet barranin li kellna qabel l-Onor.

Joe Borg!

Dan kien jipprova jagħti l-impressjoni li jekk ma nisseħbux fl- Unjoni Ewrepea, se jkun hemm it-theżżiż tas-snien, se jkun hemm id-dlam u se nkunu qegħdin mitluqin għal rieħna mingħajr ħadd ma jagħti kasna.

Ngħid għalija dan huwa disservice u nuqqas ta' rispett fil-konfront ta' l- elettorat.

Għandu jkun li l-Partit Nazzjonalista jaħseb li l-elettorat huwa stupidu u jista' joqgħod ibellagħlu r-ross bil-labra.

Fil-fatt il- Partit Nazzjonalista kien qed jipprova jbellagħha lill-elettorat li hekk kif nirriattivaw l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni, din kienet se tagħtina Lm100 miljun.

Sur President, jien nemmen li bil-mod il- mod qed nikkonvinċu lil iktar u iktar nies jaraw li din m'hi xejn għajr ħrafa.

Riċentement kien hawn f'pajjiżna l-Kummissarju Verheugen, li huwa inkarigat mit-tkabbir, u dan qal ċar u tond li m'hemmx sħubija à la carte, jiġifieri ma tistax tissieħeb fl-Unjoni u mbagħad toqgħod tagħżel x'jgħodd u x'ma jgħoddx għalik.

Fil-fatt aħna għalhekk nemmnu li m'għandniex immorru għal sħubija sħiħa fl-Unjoni għax ma nistgħux nippretendu li mmorru għal sħubija u nagħżlu x'irridu u ma rridux.

Jekk issir membru se jkollok terfa' kollox, u għax nafu li jekk nerfgħu kollox se jkollna ħafna żvantaġġi ...

Aħna m'aħniex wiċċna tost u m'għedniex li rridu nsiru membri pero` r-responsabbiltajiet ma rriduhomx.

F'dak il-każ dak li jkun kien ikollu dritt jgħid li aħna qegħdin nitolbu membership à la carte, imma aħna la qed nitolbu membership à la carte u lanqas qed nitolbu set menu.

Aħna ma rridux nieħdu dak li l-Unjoni qed toffri lil kulħadd.

Aħna interessati li nsaħħu r-relazzjonijiet ta' bejnietna pero` rridu li nagħmlu ftehim differenti milli din għamlet ma' pajjiżi oħra għax aħna għandna karatteristiċi differenti minn pajjiżi oħra.

L-ebda membru jew applikant ta' l-Unjoni m'hu gżira bħalna.

L-ebda membru jew applikant ta' l-Unjoni Ewropea m'għandu popolazzjoni daqstant żgħira bħalma għandna aħna, ħlief il-Lussemburgu, li huwa każ partikolari.

L-ebda membru jew applikant ta' l-Unjoni m'għandu ċ-ċirkostanzi ekonomiċi tagħna.

Allura għax f'pajjiżna hawn min m'għandux immaġinazzjoni u m'huwiex kapaċi jinnegozja trattat speċjali – u hawn qed ngħid għan-Nazzjonalisti – għandna nġiegħlu lill-poplu jibla' dak kollu li qed tbellagħlna l-Unjoni Ewropea!

Insomma, l-Unjoni m'hi qed tbellagħlna xejn għax huma l-politiċi Maltin - u nispera f'Alla li dawn ma jkollhomx l-appoġġ tal-poplu - li qed iħallu lill-Unjoni tlibbisna l-uniformi tas-sħubija.

Jien lill-Unjoni ma nagħtihiex tort li qed tlibbisna l-uniformi tas-sħubija għax la tkun membru trid tilbes uniformi u trid tagħmel dak kollu li jgħidulek huma!

Mr Speaker, aħna qed ngħidu: Għaliex m'għandniex nagħmlu kif għamlu pajjiżi oħra?

Fil-fatt jien għalhekk bdejt bl-Isvizzera għax l-Isvizzeri wrew li teżisti triq oħra.

M'hux veru dak li qed jgħid il-Partit Nazzjonalista li hemm triq waħda biss għalina.

Jien nistaqsi: Smajna xi darba li għax l-Isvizzera m'hijiex membru ta' l-Unjoni, l-Unjoni Ewropea ma tridx li jkollha x'taqsam magħha?

Min qalu dan!

Nammetti li d- diskussjonijiet li nagħmlu ma' l-Unjoni Ewropea jafu jkunu diffiċli, mela le!

Nammetti wkoll li dawn id-diskussjonijiet jistgħu jieħdu fit-tul, mela le!

Pero` jien bl-ebda mod ma naħseb li pajjiżi m'għandux is-saħħa li jinnegozja ma' l-Unjoni Ewropea bħalma kellha s-saħħa li tinnegozja ma' l- Unjoni l-Isvizzera.

Jekk l-Isvizzera għandha ċertu valuri għall-Unjoni, jien konvint li pajjiżna wkoll għandu ċerti valuri għal Unjoni.

M'għandniex għalfejn immorru 'l bogħod għax dan smajnieh.

Biżżejjed ngħid li meta konna fil-gvern, mexxejna l-politika tagħna 'l quddiem.

Aħna kulma riedna kien relazzjoni speċjali bbażata fuq it-twaqqif ta' żona ta' kummerċ industrjali ħieles, b'konsiderazzjonijiet speċjali għas- settur agrikolu u agro-industrijali u ftehim fuq medda ta' oqsma differenti, xjentifiċi, soċjali, finanzjarji, politiċi u ta' sigurta`.

Dan kollu huwa mniżżel on black and white.

Fil-fatt dan l-agreement ġie ffirmat f'April ta' l-1998 minni, li ffirmajt f'isem il-Gvern Malti, u minn Robin Cook - dak iż-żmien ministru ta' l-affarijiet barranin Ingliż, meta l-Ingilterra kellha presidenza tal-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea - li ffirma f'isem il-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna ffirmajna dan l-agreement biex ifittxu jibdew id-diskussjonijiet ħalli r-relazzjoni ta' pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea tiġi approfondita.

Allura kif jista' xi ħadd jgħid li meta konna fil-gvern dawn tawna l-cold shoulder, ma kellmuniex u qalulna li m'għandhomx x'jaqsmu magħna għax jew iridu sħubija jew xejn!

Min qalu dan ħlief Fenech Adami u sħabu biex jipprovaw ibellgħuha lill-poplu Malti?

Imma l-poplu Malti m'huwiex iblah, u huwa għalhekk li dejjem insemmulu s- slogan tagħna ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran.

Aħna lill-poplu Malti qed ngħidulu: Araw l-Isvizzera x'qed tagħmel!

Biżżejjed ngħid li fl-1999 l-Isvizzera u l-Unjoni Ewropea rnexxielhom jifformolaw ftehim bejniethom.

Ovvjament l-Isvizzera wkoll għandha l- vantaġġi u l-iżvantaġġi tagħha, pero` din hija kwestjoni ta' give and take.

Allaħares fin-negozjati xi ħadd jieħu kulma jaħseb li se jieħu fil-bidu jew iċedi kulma jkun irid ħaddieħor!

Ara fin-negozjati li qed jagħmel il- gvern Nazzjonalista, 99% ikollu jagħmel hekk għax qed jinnegozja fuq pakkett li huwa riġidu u ftit li xejn hemm spazju fejn wieħed jiġġebbed fuqu.

Jekk wieħed iċedi xi ftit fin-negozjati għal Malta, ikollu joqgħod attent għax jaf li jekk se jċedi lilna jkollu jagħti l-istess trattament lil numru ta' pajjiżi oħra li huma applikanti bħal Malta.

Huwa ħafna iktar diffiċli li wieħed jinnegozja fl-isfond tas-sħubija u jipprova jagħmel xi eċċezzjonijiet milli li jkun liberu li jieħu pakkett ta' negozjati u jgħid: Isma', jien minn dan se nipprova nieħu minnu dan, dan u dan.

Jista' jkun li inti tipprova tieħu 100 u forsi minflok 100 jirnexxielek tieħu 75 jew 80, imma hemmhekk hi l-kapaċita` tan-negozjati.

Meta konna fil-gvern aħna f'xahar irnexxielna niffirmaw dikjarazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea t'April 1998, pero` issa din it-tip ta' relazzjoni se titwaqqaf.

Meta dan l-aħħar kien hawn Verheugen u aħna tkellimna miegħu fil- kwartieri tagħna, dan reġa' qalilna dak li jgħidilna s-soltu kull darba li jkun preżenti fil-laqgħat tal-kumitat konġunt li jkollna bejn Malta u l- Parlament Ewropew ġewwa Brussels - u jien ma nagħtihx tort li jgħidilna hekk - cioe` li hu ma ġiex biex jiddiskuti l-alternattiva tal-Partit Laburista għax dan il-partit m'huwiex qiegħed fil-gvern u allura this alternative is not on the table.

Imma xi ħadd bravu qal, kif sema' lil Verheugen jgħid dan il-kliem: Qed taraw kif ġiet skartata l-alternattiva tal-Partit Laburista!

Imma din m'hijiex xi ħaġa ovvja?

Anke meta nkunu qed niddiskutu abbozz ta' liġi, aħna nitkellmu fuq dak l-abbozz ta' liġi li jkun hemm fuq il-mejda u mhux fuq l-abbozzi ta' liġi l-oħra li jkunu għad iridu jiġu jew li jkunu għaddew!

Jagħmel sens li llum Verheugen jgħid: Jien qiegħed hawn biex niddiskuti l-prijorita` tal-gvern tal-ġurnata.

Pero` jien ngħid b'ċerta responsabbilta` - u nistenna li jmeruni jekk dan li qed ngħid m'huwiex veru – li meta mbagħad kellimnieh aħna u huwa ġie mbottat biex jagħti risposta, qalilna: Jekk kemm-il darba jkun hemm tibdil fil-gvern, il-gvern bħala gvern demokratiku jġib il-proposti tiegħu, u aħna bħala istituzzjoni demokratika npoġġu madwar mejda u nibdew nitkellmu.

Mela m'hux veru li jekk ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea jkun hemm id-dlam u t- theżżiż tas-snien.

Lanqas mhu veru li jekk ma nidħlux fl-Unjoni, ta' l- Unjoni Ewropea se jgħidulna li m'għandhomx x'jaqsmu magħna, kif kien jgħid xi ħadd!

Mela din hija gidba, daqskemm hija gidba tal-Lm100 miljun li qatt ma ġew.

Mr Speaker, dak li ġara l-bieraħ ġewwa l-Isvizzera huwa konferma għal darb'oħra ta' kemm il-poplu Malti għandu jiftaħ għajnejh minn min qed jipprova jbellgħu l-ħmerijiet rigward l-Unjoni Ewropea, minn min fl-1992 bellgħu li se nidħlu fl-Unjoni wara erbat ijiem, minn min bellgħu li hekk kif nirriattivaw l-applikazzjoni tagħna għal sħubija sħiħa fl-Unjoni se jiġu f'pajjiżna Lm100 miljun, minn min bellgħu li se jiġi l-investiment fil- mument li nerġgħu nibdew niddiskutu ma' l-Unjoni Ewropea.

Jekk illum hawn min qed jiblagħha li m'hemmx triq oħra għal pajjiżna ħlief dik ta' l-Unjoni Ewropea, jien ngħidlu li m'hemmx triq oħra għall-Partit Nazzjonalista għax jekk din il-linja politika tfalli, huwa m'għandu l-ebda alternattiva politika oħra.

Ara l-Kunsill Federali Svizzeru huwa iktar intelliġenti u għax jaf li l-opinjoni pubblika hi dik li hi, anke fl-iktar partijiet ta' l- Isvizzera li normalment wieħed kien jippretendi li jkunu favur is-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, din id-darba kien hu stess kontra li wieħed jisforza lill-elettorat biex jikkommetti ruħu.

M'għadux iż-żmien li l- politiċi jaħdmu b'ċerta makakkerija u jipprovaw iqarrbu lill-poplu lejn l- Unjoni Ewropea jekk kemm-il darba l-poplu kull darba qed jgħidilhom b'iktar saħħa: Le.

Jien lill-Partit Nazzjonalista nistaqsih minn hawnhekk: Jekk il-poplu Malti u Għawdxi jgħidlek le għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea f'referendum jew f'elezzjoni, x'inhi l-alternattiva tiegħek?

X'se tagħmel bħala politika barranija?

Għax inti bbażajt kollox fuq hekk, inkluż il- biżibilju ta' liġijiet li qegħdin ngħaddu minn dan il-parlament, liema liġijiet qed ngħadduhom biex niġu konformi ma' dak li jrid Brussels.

Jien nerġa' nistaqsi: X'tagħmel int, Sur Partit Nazzjonalista, jekk kemm-il darba l-poplu jgħidlek li dik l-alternattiva ma jridhiex?

Il-Partit Laburista qed jgħid bl-iktar mod ċar li l-linja li qed jieħu hija fattibbli.

Fil-fatt qed naraw li l-Unjoni Ewropea stess qed tikkonsidraha dik il-linja, u aħna lill-poplu Malti ngħidulu: Għalfejn għandek titgħabba b'dak il-piż kollu li qed jipprova jgħabbik bih ħaddieħor bla m'għandek l- ebda garanzija ta' x'se jiġri?

Qed ngħid dan għax ir-rapporti li għamel il- Ministru Borg qed iżommhom moħbijin għax qal li jekk kemm-il darba informazzjoni sensittiva ssir magħrufa, jista' jużaha l-partit fl- oppożizzjoni.

Dik demokrazija!

Il-ministru qed jibża' li fatti oġġettivi li hemm fir-rapporti li qed jgħid li għandu jintużaw mill-oppożizzjoni biex jibbilanċjaw id-dibattitu f'dan il-pajjiż, biex nilluminaw l-imħuħ tan-nies biex jieħdu deċiżjoni li tkun fl-aħjar interess tagħhom u biex il-poplu jkun informat dwar x'inhu tajjeb u ħażin fis-setturi differenti li jolqtu lilu.

Imma l-ministru u l-gvern Nazzjonalista ma jridux li l-poplu jkun jaf iż-żewġ naħat tal-munita, l-aqwa li jinformaw lil tal-klikka li għandhom fil-MEUSAC!

Meta sar dak il-ftehim li semmejt l-ewwel fl-1999 bejn il-Gvern Svizzeru u l-Unjoni Ewropea, il-Gvern Svizzeru tgħidx kemm ta informazzjoni lin-nies dwar l-Unjoni.

U biex żgur ma jmurx kontra dak li jrid il-poplu jew inaffar lil xi ħadd, tgħidx kemm għamel enfasi li l-ftehim ta' l-1999 bl- ebda mod m'huwa xi rbit li jwassal lill-Isvizzeri għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Il-politiċi m'humiex boloh u jafu li għalkemm huma għandhom l- opinjonijiet tagħhom, imbagħad iridu jirrispettaw anke l-opinjoni tal- poplu.

Issa rridu ngħidu kollox għax min-naħa l-Unjoni Ewropea qiegħda timbotta biex ikollha relazzjonijiet ma' l-Isvizzera f'diversi oqsma, fosthom f'dik li hi armonizzazzjoni ta' taxxa u proċeduri bankarji, waqt li min-naħa tagħha l-Isvizzera qed tgħid lill-Unjoni Ewropea: Lili jinteressawni ċerti setturi, imma jekk lilek jinteressawk setturi oħra ejjew niddiskutuhom.

Dan huwa l-mod kif għandna nimxu aħna, u huwa għalhekk li qed ngħidu li għandna nkunu Svizzera fil-Mediterran.

Mr Speaker, ma stajtx ma niftaħx ftit fuq dak li ġara fl-Isvizzera l- bieraħ għax dan huwa dawl li jista' jiftaħ għajnejn il-poplu Malti u Għawdxi.

Kif qed naraw, ħaddieħor li għandu għal qalbu n-newtralita`, li għandu għal qalbu l-indipendenza u li għandu għal qalbu l-munita tiegħu, sejjer aħjar mill-Unjoni.

Fil-fatt ir-rata ta' qgħad li għandu pajjiżna hija ħafna aktar baxxa minn dik ta' l-Unjoni Ewropea u rata ta' inflazzjoni tagħna tinsab aktar 'l isfel minn ta' ħaddieħor.

Għalhekk jekk aħna rridu l- aħjar għal pajjiżna, għandna nkunu intelliġenti biżżejjed li ngħidu: Isma', ħaddieħor dawn l-affarijiet qed jagħmilhom, qed iwittielna t-triq u nkunu boloh jekk aħna nibilgħu kollox għax il-gvern Nazzjonalista jrid jagħmel hekk.

Ejjew nieħdu l-affarijiet bil-mod.

Ejjew nagħmlu l-ewwel pass billi nwaqqfu relazzjonijiet iktar fil-qrib ma' l-Unjoni Ewropea.

X'jiġri fil-futur hija xi ħaġa li jarawha ta' warajna.

Ara l-Isvizzeri qalu li l-pożizzjoni tagħhom żgur li m'humiex se jerġgħu jċaqalquha qabel għaxar snin oħra.

Illum aħna qed ngħidu li l-immedjat huwa l-iktar importanti.

Għalhekk ejjew inwaqqfu r-relazzjoni ta' Malta bħala Svizzera fil-Mediterran għall-interess tal-poplu kollu u għal ċerti setturi partikolari, biex dawn ma jinħaqrux, u mbagħad x'jagħmlu l-ġenerazzjonijiet ta' warajna, dik inħalluha għalihom.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 6 ta' Marzu, 2001 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għal mistoqsijiet parlamentari nru.

21523 u 22809, jista' l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija jirrispondi d-domanda u jikkonferma jekk il- prattiċi tal-laboratorji fil-kimika farmaċewtika twaqqfux kompletament?

Kemm ilu għaddej u meta se jispiċċa dan l-eżerċizzju ta' reviżjoni u mmodernizzar fil-prattiċi fil-kimika farmaċewtika?

B'riferenza għat-tweġiba li ma ngħatatx għal mistoqsija nru.

22809, jista' l-kap tad-dipartiment tal- farmaċija jirrispondi jekk kienx hemm xi prattiċi ta' laboratorji oħra li twaqqfu?

Jassigura l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija li l-materjal ta' kimika u preparazzjoni ta' formulazzjonijiet farmaċewtiċi li jintuża preżentament għal prattiċi huwa materjal mhux skadut?

Għaliex fit-tweġiba tiegħu l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija l-ewwel jgħid li ried jagħmel ekonomija fis-sena akkademika 1999-2000 u mbagħad jitlob Lm300,000 għal nefqa fil-laboratorji fis-sena akkademika 2000-2001?

X'inbidel minn sena għal oħra?

Fl-opinjoni tal-kap tad-dipartiment tal-farmaċija, practitioners jew pharmacy practitioners li qed joffru taħriġ lill-istudenti tal- farmaċija qed jiżguraw livell akkademiku ta' universita' b'reputazzjoni?

Kif qed jiġi assigurat dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Wara l-kwantita` kbira ta' mistoqsijiet imwieġba fuq id-dipartiment tal-farmaċija ta' l-Universita` ta' Malta, joħroġ ċar li hemm membri ta' l-istaff ta' dan id-dipartiment li jixtiequ jinqdew bil- parlament għal skopijiet ulterjuri.

Minħabba li l-interess tal-mistoqsija huwa f'dan l-istadju suġġett dirett għall-iskrutinju ta' l-Universita`, jidhirli li hu aktar opportun nirriferi l-materja lir-Rettur ta' l- Universita`.

Ma jkolli ebda diffikulta` li l-Onor.

Membru jikkomunika mar- Rettur għar-reazzjonijiet tiegħu.

DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA - KAMRA TA' L-ISPIŻJARA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22805, jikkonferma l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija li ma saret l-ebda taħdida formali mal-kamra ta' l-ispiżjara tul is-sena akkademika 1999-2000?

Jikkonferma l-kap tal-dipartiment tal-farmaċija li m'għandu l-ebda dokumentazzjoni li jevidenza l-laqgħat informali u kordjali li saru mal- kamra ta' l-ispizjara fis-sena akkademika 1999-2000?

Fl-opinjoni tal-kap tad-dipartiment tal-farmaċija x'inhu r-rwol tal-kamra ta' l-ispiżjara?

Jikkonferma l-kap tad-dipartiment tal-farmaċija jekk din is-sena akkademika 1999-2000 ġewx diskussi jew deċiżi l-estenzjoni tal-kors tal-farmaċija għal ħames snin u l-bidla tat-titlu tal-kors tal-farmaċija minn B.Pharm għal M.Pharm?

Fl-opinjoni tal-kap tad-dipartiment tal-farmaċija dawn it- tibdiliet jagħmlu impatt fuq min diġa' jippratika jew jirrappreżenta l- professjoni?

Għaliex l-kamra ta' l-ispiżjara ma ġietx ikkonsulata formalment fuq dawn il-bidliet?

Jista' jispjega l-kap tad-dipartiment tal- farmaċija kif il-kamra ta' l-ispiżjara tista' toħroġ b'rakkomandazzjonijiet pożittivi u tanġibbli jekk ma ġietx ikkonsultata formalment?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

UNIVERSITA - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

22794, x'mekkaniżmi interni u esterni qed juża d-dipartiment tal-farmaċija biex jara li l-istudenti li jattendu l-kors tal-farmaċija qed jilħqu l-istess livell akkademiku u prattiku milħuq f'pajjiżi Ewropej u l-Istati Uniti?

Jikkonferma li dan il-livell huwa l-istess livell milħuq f'pajjiżi Ewropej u fl-Istati Uniti?

Il-kap tad-dipartiment tal-farmaċija jiżgura li kors tal-farmaċija lokali jilħaq id-direttivi u rakkomandazzjonijiet ta' l- Unjoni Ewropea fuq il-korsijiet tal-farmaċija?

X'jgħidu dawn l-istess direttivi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

22802, jista' l- kap tad-dipartiment tal-farmaċija jiddiskrivi dawn l-affarijiet fuq il- korsijiet tal-farmaċija fir-Renju Unit: id-dewmien ta' dan il-kors tal- farmaċija, x'iridu jagħmlu l-istudenti biex jingħataw warrant u għaliex inbidel t-titlu tal-kors tal-farmaċija?

Il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija qatt ressaq rakkomandazzjonijiet ta' natura akkademika jew prattika fil-farmaċija quddiem l-organi jew il-persuni kompetenti universitarji u kien respint?

Ir-rakkomandazzjonijiet li tressqu mill- fakulta' quddiem is-senat dwar it-tibdil tat-titlu fil-kors tal-farmaċija jaqgħu taħt dan?

Fuq liema bażi qatt seħħ respint?

Fl-opinjoni tiegħu, il- kap tad-dipartiment tal-farmaċija x'jirrappreżenta f'għajnejn l- Universita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

TROBBIJA TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid liema huma l-irziezet li għandhom il-permessi meħtieġa mill- awtorita' tas-saħħa biex irabbu t-tiġieġ?

Ta' min huma dawn l-irziezet u fejn jinsabu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

23756, nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tas-saħħa ma joħroġ l-ebda permessi dwar trobbija tat-tiġieġ.

Tali permessi joħorġu mill-pulizija u mid-dipartiment ta' l-agrikoltura u sajd.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li tali mistoqsija għandha tiġi riferuta lill- ministri konċernati.

PULIZIJA - TROBBIJA TAT-TIĠIEĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn irziezet li għandhom il-permessi meħtieġa tal- pulizija biex irabbu t-tiġieġ?

Liema huma dawn l-irziezet, x'jisimhom, fejn huma u ta' min huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SKEJJEL - STREAMING

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex, minkejja li fl-iskejjel primarji jsir l-istreaming, il-karti ta' l-eżamijiet ikunu l-istess?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-differenzjar f'eżami biex jagħmel tajjeb għad-diversita` fl-abilita' tat-tfal tista' ssir, sew b'karti differenti kif ukoll b'karti ggradati.

Fis-sistema preżenti l-karti li jiġu miċ-ċentru huma ggradati.

BDIEWA - SURVEY AGRIEKOLOĠIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' bdiewa li jesportaw il- patata li baqalhom isiru s-survey agriekoloġiku?

Meta se jsirilhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob l-Onor.

Interpellant jirriferi għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

SURVEY AGRIEKOLOĠIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li l-Eng Emile Mouchazel ma baqax responsabbli milli jkompli s-survey agriekoloġiku

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat li Eng.

Emile Mouchazel qatt ma kien responsabbli mis-survey agri-ekoloġiku jew xi survey ieħor b'konnessjoni mad-dipartiment tal-biedja.

WIDIEN - RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-gvern preċedenti Laburista kien beda pjan ta' riabilitazzjoni tal-widien ħalli tikber il-ħażna ta' l-ilma ġiri bil-għan li l-prodotti agrikoli lokali jissaqqew b'ilma ġiri flok bl-ilma ta' l- irrigazzjoni, jista' l-Ministru jinformana liema huma dawk il-proġetti li saru matul l-1999 u 2000 sabiex jitkompla dan il-pjan?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat li fil-files tal-Ministeru jew tad- dipartiment tal-biedja ma jirriżultax li kien hemm xi pjan ta' riabilitazzjoni tal-widien ħalli tikber il-ħażna ta' l-ilma.

Kien hemm proġett wieħed ta' riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa u dan tlesta safejn kien ippjanat.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li l-Ministeru rabat l- esportazzjoni ta' l-2,000 tunnellata Sante' ma' perijodu ta' erba' ġimgħat?

X'jiġri jekk il-bdiewa ma tibqalhomx patata f'dan il-perijodu u min se jagħmel tajjeb għat-telf li jista' jkun kawżat?

Kemm minn din il-patata trid tinġarr fuq reefer trailer biex tasal fil- perijodu miftiehem u min se jagħmel tajjeb għad-differenza fil-prezz li tvarja l-esportazzjoni bikrija ta' l-Alpha li tinġarr b'container reefer?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Minħabba li s-Sante' tilħaq qabel l-Alpha, inħolqu żewġ swieq separati għal dawn iż-żewġ varjetajiet u sabiex dawn ma jfixklux in-negozju ta' xulxin fl-Olanda ikun hemm intervall ta' ġimgħa bejn l- għeluq tas-Sante' u l-ftuħ ta' l-Alpha.

Dan sar mhux biss biex ikunu jistgħu jiġu esportati 7,000 minflok 6,000 tunellata, kif kien miftiehem oriġinarjament, iżda fuq kollox biex jiżdiedu l-prezzijiet tal-patata ta' Malta għall-benefiċċju ta' min ikabbarha.

It-tip ta' ġarr li jintuża biex tinġarr il-patata jiddependi miċ- ċirkostanzi tal-mument u jekk il-patata titgħabbiex fuq road trailers jew containers dan ma jaffettwax il-prezz tagħha.

Infatti, filwaqt li l-prezz ta' l-Alpha huwa marbut mat-tunellaġġ dak tas-Sante' jiddependi mid-data fuq il-bill of lading jew tas-CMR, jiġifieri meta ikun telaq minn Malta.

PA - BAĦRIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinformani jekk hemmx proposti quddiem l-awtorita' ta' l-ippjanar sabiex din tibdel l-iskeda taz-zona tal-Baħrija u l-periferija tagħha u tinvolvi r-raba' tal-bdiewa tal-Baħrija?

ONOR.

TONIO BORG: L-awtorita` ta` l-ippjanar irċeviet numru ta` talbiet sabiex tibdel l-iskema taż-żona ta' l-iżvilupp tal-Baħrija.

Sadanittant l- abbozz tal-pjan lokali għall-majjistral ta` Malta (NWLP) se jkun pubblikat fi żmien qasir għall-konsultazzjoni pubblika.

Ma jfissirx illi kull talba li ssir lill-awtorita` għal bidla fl-iskema tkun aċċettata.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-BATTERIJA TAŻ-ŻONQOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk cabin cruiser li jinsab fi Triq il-Batterija taż-Żonqor f'Marsccala, faċċata ta' dar numru 73, jistax jinżamm fit-triq għal xhur sħaħ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-pulizija qed tieħu l-passi meħtieġa sabiex il-cabin cruiser in kwestjoni titneħħa mit-triq.

INCOME TAX - REFUNDS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'policy qiegħed jimxi biha d-dipartiment tat-taxxi interni fir-rigward ta' refunds ta' l-income tax?

Jista' jgħid kemm hemm taxpayers pendenti li għandhom refund, sena b'sena, u l-ammont ta' kull sena?

Meta jaħseb li dawn il-pendenzi jiġu kkjarifikati?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li din il-mistoqsija saret kemm-il darba.

M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt f'mistoqsijiet parlamentari nri.

15313 u 16937 rispettivament.

QORMI - TRIQ DUN ĠORĠ FENECH

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex fi Triq Dun Ġorġ Fenech, Ħal Qormi, jispiċċa l-iżdingar, issir it-triq u titneħħa dik li qed tiġi żviluppata fi scrapyard?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

19922 (Seduta 392)

QORMI - TRIQ CARMELO CAMILLERI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex Triq Carmelo Camilleri, Ħal Qormi, tiġi mnaddfa biex jitneħħa l-iżdingar u tiġi meħlusa mill-ġrieden?

ONOR.

19922 (Seduta 392).

SKEJJEL - BULLYING

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'sar u x'qed isir biex il-każi ta' bullying li ġieli seħħew fl-Iskola Ġuże Galea, Ħal Qormi jiġu kkontrollati?

X'qed isir biex il-bullies jiġu mogħtija l-għajnuna biex joħorġu minn din il-problema u x'qed isir biex jiġu mħarsa t-tfal l-oħra li jistgħu jispiċċaw vittmi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kap ta' l-iskola ġie kkuntatjat u qal li l-każi kollha qegħdin taħt il-kontroll tiegħu.

Saru wkoll kuntatti mal- counsellor ta' l-Iskola u mal-membri tal-protect, u dawn qalu li ebda każ ma ġie rriferut lilhom mill-Iskola Ġuże` Galea ta' Ħal-Qormi.

SPTAR SAN LUQA - IMPJEGATI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jaf l-Ministru xi spejjeż żejda l-impjegati b'diżabilita' li jaħdmu fl-isptar San Luqa qed ikollhom jidħlu fihom?

Jista' jgħid hemmx xi pjani biex dawn l-impjegati ma jkomplux iżiedu l-piżijiet finanzjarji li għandhom?

Jekk iva. dawn x'inhuma?

Jekk le, jista' l-Ministru jgħid hux se jindaga biex jara x'jista' jsir ħalli dawn l-impjegati jiġu mogħtija għajnuna li għandhom bżonn?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li xi ħaddiema b'diżabilita' li jaħdmu fl- Isptar San Luqa jużaw trasport organizzat minn grupp volontarju.

Ta' dan is-servizz iħallsu 75c kuljum flok 60c kieku jużaw it-trasport pubbliku.

Għalhekk dawn il-persuni jħallsu 15c iktar kuljum meta jmorru għax-xogħol.

Ser ngħaddi s-suġġeriment lill-Ministru tal-Politika Soċjali biex jara x'jista' jsir.

RAĦAL ĠDID - PJAZZA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jkun daqstant ġentili u jindika f'liema stadju wasal il-proċess ta' devoluzzjoni tal-pjazza Antoine de Paule f'Raħal Ġdid (Kunsilli Lokali, Paola)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-kunsill lokali Paola ma ssottometta l-ebda talba għad-devoluzzjoni tal-pjazza Antoine de Paule biex isir xi proġett.

RAĦAL ĠDID - TRIQ LUQA - PELICAN LIGHTS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jintervjeni sabiex, anke wara l- mistoqsija parlamentari tiegħi stess ta' ftit xhur ilu dwar il-bżonn u l- ħtieġa ta' pelican lights ġewwa Triq Luqa, Raħal Ġdid, dawn l-istess pelican lights jitwaħħlu mill-aktar fis possibbli?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq mar biex jibda x-xogħol f'nofs Diċembru u sab oġġezzjonijiet minn nies fil-lokal għat-twaħħil tal-pelican lights fejn hu propost li jsiru.

Għalhekk dawn l-oġġezzjonijiet qed ikunu mgħoddija lill-bord għall- kontroll tat-traffiku biex ikunu kkunsidrati.

RAĦAL ĠDID - PACE GRASSO

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jintervjeni sabiex jintlaħaq xi forma ta' arranġament jew ftehim ma' l-MFA sabiex il-ground ta' Pace Grasso f'Raħal Ġdid ikun jista' jibda jintuża mit-tfal ta' l-iskejjel tal-faċċata ta' dan il-ground li m'għandhomx spazju biżżejjed fejn jilagħbu jew jirrikreaw rwieħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

18884 fuq is-suġġett.

Informat li għadha għaddejja korrispondenza bejn is-Segretarju Parlamentari u l-Malta football association biex l-MFA tħallas il-kera dovut għall-użu tal-Ground Pace Grasso u biex l-istudenti ta' l-iskola Ġuże` Damato jkunu jistgħu jagħmlu użu minn dan il-ground mingħajr ħlas.

ĠUDJA - KAPELLA TA' STA.

LUĊIJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jintlaħaq xi forma ta' arranġament sabiex il- kapella ta' Sta.

Luċija, fil-bidu tal-Ġudja, tinfetaħ għall-pubbliku (anke jekk jeħtieġ bi ftehim mal-knisja)

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kappella ta' Santa Luċija, li tinsab fil-konfini tal-kunsill lokali ta' Santa Luċija, hija proprjeta` tal-knisja (proprjament hija proprjeta` tal-Kapitlu tal-Kattidral).

Din il-kappella rurali li nbniet fis-seklu 16 hija ta' importanza arkitettonika kbira billi hija eżempju tajjeb, u pjuttost rari, ta' stil ta' bini vernakulari Malti.

Billi l-proprjeta` tal-kappella m'hijiex f'idejn il-gvern, id-dipartiment tal-mużewijiet ma jistax jagħmel arranġamenti għall-ftuħ ta' dan il-bini storiku.

Informat li d-dipartiment tal-mużewijiet se jagħmel kuntatt ma' l- awtoritajiet tal-knisja sabiex jiġi stabilit jekk xi forma ta' arranġament jista' jintlaħaq sabiex dan il-monument jiġi kkurat u apprezzat mill- pubbliku.

PA - ENFORCEMENT OFFICER

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il enforcement officer hemm impjegat mal-planning authority?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` enforcement officers u senior enforcement officers impjegati ma` l-awtorita` ta` l-ippjanar hu ta` 28.

POWER STATION - PRECIPITATORS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus s'issa sabiex jinxtraw u jitwaħħlu precipitators fil-power station tal-Marsa?

Hemm xi ħsieb jew ħtieġa li jitwaħħlu aktar precipitators?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

FRINGE BENEFITS – TAXXA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kif ser jiġu affettwati mit-taxxa tal-fringe benefits diplomatiċi Maltin residenti barra il-pajjiż li jkunu ntitolati għal ċerti allowances?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tax guide dwar l-ivvalutar ta' fringe benefits li għadu kif ħareġ id-dipartiment tat-taxxi interni.

Dak li hu kklassifikat bħala fringe benefits li huma ntitolati għalihom diplomatiċi Maltin residenti barra l-pajjiż huma wkoll regolati minn dawn il-guidelines skond il-każi speċifiċi.

FRINGE BENEFITS - MINISTRI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kif ser jiġu affettwati mit-taxxa tal-fringe benefits, il- ministri tal-kabinett meta ġieli jieħdu magħhom in-nisa tagħhom meta jsiefru fuq xogħol tal-gvern?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li vjaġġar li jsir strettament għal finijiet tax-xogħol (business travel) mhux kkonsidrat bħala fringe benefit.

Spejjeż extra li mhumiex bħala business travel huma taxxabbli.

FRINGE BENEFITS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kif ser jiġu affettwati mit-taxxa tal-fringe benefits, dawk l-impjegati li f'ċirkostanzi ta' safar barra l-pajjiż ta' membri tal- familji tagħhom għal kura, ġieli jkollhom xi spejjeż koperti mill-kumpanija fejn jaħdmu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mpjegati li jkollhom spejjeż koperti mill-kumpanija fejn jaħdmu, għal kwalunkwe raġuni minbarra dawk imsemmija speċifikament fit-tax guide bħala eżenti, ikunu qed jirċievu dan il-benefiċċju minħabba r-relazzjoni ta' mpjieg mal-employer tagħhom.

Dawn l-ispejjeż imħallsa għalhekk jikkostitwixxu fringe benefits.

WSC - SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

21714, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet u x'miżuri ttieħdu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-Ilma ordnat lill-kuntrattur jirranġa x-xogħol li kien għamel fl-entratura msemmija.

Il-kuntrattur għadu ma tħallasx ta' dan ix-xogħol u mhux ser jitħallas qabel isir ix-xogħol meħtieġ.

Kuntrarjament għal dak li qed jingħad fil-mistoqsija, ir-residenti qatt ma ġew billed għal żewġ metri kwadri konkos.

UE - KAĊĊA U NSIB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-position paper flimkien ma' xi skeda reletati dwar il-pożizzjoni tal-gvern rigward il- kaċċa u l-insib vis a vis in-negozjati bejn Malta u l-Unjoni Ewropea.

ONOR.

JOE BORG: Peress illi għad iridu jsiru n-negozjati fuq il-kapitolu tal-ambjent m'hijiex il-policy tal-gvern li n-negotiating position paper issir pubblika.

Dan ikun jista jsir appena n-negozjati jkunu proviżorjament magħluqa.

Ta' min jerġa' jirripeti li din in-negotiating position tiġi ċirkolata lill-membri kollha tal-MEUSAC appena titlesta u li l-Malta Labour Party kien u għadu mistieden li jieħu sehem fil-laqgħat ta' l-istess MEUSAC.

FONDAZZJONI GĦAS-SERVIZZI MEDIĊI - IMPJEGATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm nies impjegati fuq il-kotba tal-fondazzjoni għas- servizzi mediċi?

X'inhu x-xogħol tagħhom?

Kemm qed jitħallsu pagi u allowances?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-lista tan-nies impjegati mill-FMS, ix-xogħol tagħhom, il-pagi u l-allowances li jirċievu tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SAN ĠWANN - DRENAĠĠ

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li tiġi rimedjata l-problema li hemm ta' l-ispiera tad- drenaġġ kantuniera ma' block 15A Fl.2, Stefanotis Str, San Ġwann.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li t-tappiera tad-drenaġġ li hemm kantuniera ma' Blokk15A Flat 2, Stefanotis Street, San Ġwann, ser tinbidel fil-bidu tal-ġimgħa d-dieħla ma' waħda mill-ġodda peress illi dawn jissiljaw aktar u mistennija tispiċċa r-riħa fl-inħawi kull meta tferra l- pompa tal-pumping station ta' San Ġwann.

IMPJIEGI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkunsidra l-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament biex tiġi kkunsidrata għall- xogħol ta' computer data clerk mill-ETC minħabba li ilu jirreġistra xi żmien?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna li d-dettalji tagħha ġew mibgħuta separatament, preżentament qiegħda tirreġistra bħala data entry operator kif ukoll għal xogħol ta' telephone & switchboard operator.

Għaldaqstant il-korporazzjoni kull meta jkollha xi vakanza għal dawn ix-xogħlijiet tissottometti l-isem ta' din il-persuna.

Hekk ġara u din il-persuna ġiet riferuta għal-xogħol ta' data entry operator mal-Gozo Channel Co. Ltd. u għal xogħol ta' operations clerk mal-Malta Freeport Corporation.

WHITE ROCKS - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Possibbli li l-Ministru ġentilment jgħid jekk hemmx ħaddiema tal-white rocks li huma casual u li qed jiffirmaw il-kontroll tax-xogħol xahar b'xahar?

Hemm ħsieb li dawn isiru tal-post?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Informat li t-tweġiba għall-ewwel parti tal- mistoqsija hi fl-affermattiv waqt li għat-tieni, hi fin-negattiv.

ŻEJTUN - TRIQ L-ISQOF EMLE.

GALEA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Possibbli ssir spezzjoni ta' Triq l-Isqof Emle Galea, Żejtun, bit-tama li jsiru xi culverts għall-ilma tax-xita għax din it-triq fix-xitwa tkun għadira waħda bir-residenti bilkemm ikunu jistgħu jidħlu jew joħorġu minn darhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-dipartiment tat-toroq biex it- triq tkun spezzjonata u biex jiddiskuti l-każ imqajjem mill-Onor.

Interpellant mal-kunsill.

DJAR - IMPJEGAT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti r-raġunijiet li wasslu biex is-Sur Victor Sciberras Grioli tkeċċa, jew ġie mġiegħel jirreżenja, mill-impjieg tiegħu ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

Jista' jgħid ukoll jekk hu bħala ministru kienx involut f'din id- deċiżjoni jew jekk kienx ikkonsultat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant reġgħet lura mas-servizz pubbliku wara deċiżjoni unanima tal-bord ta' l-awtorita' li kellu jiġi terminat is-secondment ma' l-istess awtorita'.

Jien ġejt informat bid-deċiżjoni li ttieħdet mill-bord u li din kienet waħda unanima.

JUNIOR COLLEGE - DIXXIPLINA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura tad-dixxiplina fil-junior college fuq l- istudenti?

Jista' jgħid taħt min taqa' d-dixxiplina?

Jista' jgħid jekk mit-twaqqif tal-junior college s'issa kienx hemm studenti li tkeċċew?

Jista' jgħid minn liema korsijiet tkeċċew u għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-dixxiplina fuq l-istudenti fil-kulleġġ jieħdu ħsiebha il-prinċipal u l-viċi prinċipal.

Madanakollu huma jikkonsultaw ma' l-istaff akkademiku, l-assistent reġistrar u l-bord tal- junior college biex jeżerċitaw l-awtorita` tagħhom.

Biex jieħdu ħsieb iż-żamma ta' l-attendenza, il-prinċipal u l-viċi jikkonsultaw kontinwament mal-bord tal-junior college, is-subject coordinators u l-assistent reġistrar.

Bħala regolamenti u kondotta waqt l-eżamijiet ta' l-aħħar tas-sena, biex l-istudenti jitilgħu mill-ewwel għat-tieni sena, il-junior college jimxi f'kollox mas-sistema ta' l-Universita`.

Dawn jaqgħu taħt ir- responsabbilta` ta' l-assistent reġistrar li jirrappreżenta r-reġistrar ta' l-Universita`.

Minn mindu twaqqaf il-junior college ma kien hemm ebda student li tkeċċa.

KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jwieġb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

INTERPOL - KLANDESTINI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-erba' suspettati mitluba mill- Interpol dwar allegazzjonijiet in konnessjoni ma' involviment fin-negozju tal-klandestini għadhom ma' ġewx mogħtija lill-Interpol?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi huwa minnu illi hemm it-talba mill-pulizija Taljana biex jiġu esegwiti xi talbiet ta` estradizzjoni n konnessjoni mal-każ dwar attivita` ta` klandestini.

Il-pulizija Maltija ilha tassisti lill-pulizija Taljana f`dan ir-rigward u ser tibqa` tassistiha.

Minħabba illi r-rekwisiti meħtieġa mill-liġi għadhom ma ġewx sodisfatti, it-talba in kwistjoni għadha ma tistax tiġi esegwita f`dan l- istadju.

KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għal mistoqsija parlamentari nru.

BUSINESS - NISA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

23751, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm nisa attendew għal dawn il- programmi ta' taħriġ minn kemm ilhom isiru?

Jista' jgħid kull meta jsiru dawn il-korsijiet?

Jista' jgħid kemm hu twil kull kors?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-programm ta' small business management ilu jsir fil-Valletta training centre minn Novembru 1998.

Għall-programmi li ġew organizzati f'dan il-perijodu, attendew 59 mara.

Dawn il-korsijiet jiġu miftuħa hekk kif ikun hemm numru adekwat ta' applikazzjonijiet.

L-applikazzjonijiet għal dan il-kors huma dejjem miftuħa.

Il-kors ta' small business management hu magħmul minn dawn il-korsijiet:

|starting a |15 hrs| |business | | |negotiating |15 hrs| |skills | | |managing finance |50 hrs| |managing people |15 hrs| |managing markets |30 hrs| |managing |30 hrs| |operations | | |entrepreneurship |15 hrs|

TA' ĠIORNI - TINDIF

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa biex is-soft areas li hemm fi Triq Eric Brockman, Triq Hans Stumme u Triq Carlo S Zabarella f'Ta Ġiorni issirilhom il-manutenzjoni meħtieġa, jiġu mnadfa u s-siġar li hemm fl-area jiġu miżbura?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

19922 (Seduta 392).

MANDALAY ROAD - PEMBROKE

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk garaxijiet li jinsabu Mandalay Road (Sqaq il- Fortizza) faċċata tal-Verdala School biswit id-djar residenzjali ta' qasam tad-djar Sant' Andrija f'Pembroke humiex mikrija lil xi individwi?

Jekk fin-negattiv, jista' jieħu l-passi kollha meħtieġa biex jara li dawn il-garraxijiet jittieħdu lura mill-Gvern peress li waslitli informazzjoni li dawn jinsabu okkupati minn indiviwi bla awtorizzazjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-garaxxijiet indikati fiż-żona mill-Interpellant qatt ma ġew allokati mid-dipartiment ta' l-artijiet lil xi individwi.

Id-dipartiment tat-taqsima proprjeta` tal-gvern qiegħed jagħmel l- investigazzjonijiet neċessarji.

PEMBROKE - MANDALAY ROAD

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa biex Mandalay Road (Sqaq il- Fortizza) triq li qatt ma ġiet asfaltata u li tinsab fil-qasam tad-djar Sant' Andrija f'Pembroke tingħata l-asfaltar peress li tinsab fi stat ħażin ħafna?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

PEMBROKE - MANDALAY ROAD

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa biex Mandalay Road (Sqaq il-Fortizza) triq li qatt ma ġiet asfaltata u li tinsab fil-qasam tad-djar Sant' Andrija f'Pembroke tingħata l-asfaltar peress li tinsab fi stat ħażin ħafna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li dan il-pasaġġ huwa wieħed antik ta` żmien is-servizzi, id-dipartiment tat-toroq qiegħed jara ma` l-awtorita` ta` l- ippjanar jekk dan hux ser jibqa' kif inhu jew jiġi żviluppat aktar biex ikun jista' jsir ix-xogħol meħtieġ.

FORTIZZA SANT'ANĠLU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kif ser ikun l-aċċess lejn il-fortizza ta' Sant'Anġlu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-aċċess lejn il-Fortizza ta' Sant'Anġlu ser ikun minn ġor-rixtellu ta' ħdejn ix-xatt (sea gate).

Dan l-aċċess fil- fatt diġa' beda jintuża matul dawn l-aħħar xhur.

Saru diversi xogħlijiet mill-gvern u llum dan l-aċċess huwa mdawwal tajjeb u mnaddaf.

Issewwew ukoll xi ħsarat li kien hemm fis-sistema ta' l-ilma tax-xita u kienu wkoll irranġati kmamar għall-watchman tal-gvern li jassess il-forti, u għalhekk issa l-watchman qed ikun ma' dan l-aċċess.

Ta' min jgħid li dan l-aċċess ġie wżat waqt konferenza ta' l-Ordni tal-Kavallieri u ma kien hemm ebda problemi għall-karozzi biex jgħaddu minn dan l-aċċess.

ZURRIEQ - TRIQ WIDNET IL-BAĦAR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinvestiga u jara x'inhi r-raġuni wara l-fatt li l-lift stallat fi Ent D, fi Triq Widnet il- Baħar, Żurrieq sa mill-ġurnata li ġie stallat qatt ma ħadem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt dan il-każ lid-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar biex jinvestiga.

PRODOTTI TAL-KARTA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

23742 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u li ġiet riferuta lilu u cioe': jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li kellhom impjieg fil-qasam tal-manifattura tal-prodotti tal-karta għax-xahar ta' Settembru mill-1995 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fil-pubblikazzjoni Economic Survey pubblikat mid-diviżjoni tal- politika ekonomika.

PRODOTTI TAL-LASTIKU - ĦADDIEMA

L-ONOR.

23744 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u li ġiet riferuta lilu u cioe: jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li kellhom impjieg fil-qasam tal- manifattura tal-prodotti tal-lastiku għax-xahar ta' Settembru mill-1995 sal- lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija ta' qabel.

AWTORITA' TAD-DJAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija nru.

23773, jista' l- Viċi Prim Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li l-istess persuna jiġi terminat is-secondment tiegħu?

F'liema dipartiment qed jaħdem issa l-istess persuna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

23956 f'din l-istess seduta.

Ninsab informat li l-persuna li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant qiegħda taħdem fil-management and personnel office.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

23771, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti l-lista ta' l-applikanti kif mitlub fil-mistoqsija nru.

23771 jiġifieri l-post minfejn huma u l-punti li kellhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikanti li ġew allokati kienu minn diversi lokalitajiet madwar Malta u l-punti tagħhom ivarjaw bejn 142 u 17.

PULIZIJA - REAT KRIMINALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il reat kriminali kien irrapportat li seħħ f'Santa Venera, sena b'sena mill-1994 sa tmiem is-sena li għaddiet, u x'kienu r-reati rrapportati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant beda jinżamm taħt forma komputerizzata mill-1 ta` April 1997, u huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

CALLIPERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk hux veru li l-persuna li tieħu l-qisien tal- callipers ilha ma tiġi Malta minn Settembru 2000?

Billi dawn il-callipers jintużaw minn tfal b'diżabilita' ħalli jkunu jistgħu jimxu, suppost li jinbidlu kull sitt xhur?

Billi dawn il-callipers jiġu jiswew bejn Lm1200 u Lm1500 kull calliper, jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li persuna tinġieb ħalli tieħu l-qisien ta' dawn il-callipers?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

23988 qiegħda tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAN VINCENZ DE PAULE

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Rigward il-blokk il-ġdid fl-SVPR, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid: (1) x'sar f'dan il-blokk wara ħruġ ta' tenders; (2) x'sar f'dan il-blokk wara li ntalbu quotations; (3) x'sar f'dan il-blokk bis-sistema ta' direct order?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara l-ħruġ tat-tenders mid-dipartiment tal- kuntratti, dawn ġew evalwali u ħarġu l-letter of acceptances mid-direttur tal-kuntratti.

Meta u jekk kien hemm il-bżonn li jintalbu quotations, dawn ukoll ġew evalwati u ntagħżlet l-orħos offerta.

Kien hemm ukoll direct order ta' LM31,476 lill-korporazzjoni Enemalta għas-sub-station.

PREMJU TAL-KTIEB

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Rigward il-premju tal-ktieb, jista' l-Ministru jgħid jekk fis-sena 2000 ġewx ippremjati dawk li ppubblikaw kotba fl-1998?

Jista' jgħid meta ser joħorġu l-applikazzjonijiet ħalli jingħataw il-premju tas-sussidji dawk li ppubblikaw kotba fl-1998 u fis-sena 2000 rispettivament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'Novembru 2000 ġew ippremjati kotba li ġew ippubblikati fl-1998.

Qed jittieħdu passi biex jiġi organizzat il- premju tal-kotba li ġew ippubblikti fl-1999 u fl-2000.

B'KARA - TRIQ PSAILA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk fix-xogħlijiet li qed isiru fi Triq Psaila, B'Kara, d-Dipartiment tat-toroq hux jieħu ħsieb

Il-problema tal-għargħar ta' l-ilma tax-xita u jekk fl-affermattiv fejn se jintefa' l-ammont kbir ta' ilma tax-xita li jinġabar propju fil-parti tat-triq fejn bħalissa qed isiru x-xogħlijiet?

Ħasibx għaż-żieda li tant hemm bżonn ta' lampi tat-toroq (street lighting)?

Ħasibx għal bus shelters tul it-triq minħabba li s'issa l-passiġieri qatt ma kellhom fejn jistkennu u jekk fl-affermattiv kemm u fejn se jsiru?

Ħasibx għal pedestrian crossing jew pelican lights u jekk fl-affermattiv kemm u fejn se jsiru?

Għax għadhom ma nbnewx it-toroq tal-qasam tad-djar tal-gvern binja Indipendenza (ħdejn il-knisja l-antika ta' Santa Venera) li issa tant qed ikunu wżati minkejja l-istat ħażin tagħhom u minkejja li kellhom ikunu lesti s-sena li għaddiet?

Għax għadha ma ġietx resurfaced Trejqa Fleur de Lys li wkoll kienet tifforma parti mill-programm tad-dipartiment tat-toroq għax-xogħlijiet li kellhom isiru qabel tibda triq Psaila?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li fuq il-punti msemmija mill-Onor.

Interpellant mill-paragrafu 1 sa 4 qed tittieħed azzjoni fuqhom fit- twettieq tal-proġett, u fil-każ ta` l-ilma tax-xita qed jiġu dentifikati postijiet fejn ser jinbnew slow discharge basins biex jikkontrollaw il-flow ta` l-ilma tax-xita.

Dwar ix-xogħol fil-qasam tad-djar tal-gvern Binja Indipendenza u fi Trejqa Fleur-de-lys dan mhux inkluż fil-kuntratt preżenti, għalhekk ix- xogħol fihom isir skond il-prijoritajiet tax-xogħol tad-dipartiment.

PA - APPLIKAZZJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid għaliex applikazzjjoni, li d-dettalji dwarha qed jintbagħatu separatament, ma ġietx aċċettati meta bħalissa ma hemm ħadd biex jimla din il-vaganza meta mill-kunsill u mill-awtorita' ta' l-ippjanar ma kien hemm l-ebda oġġezzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-applikazzjoni li qiegħed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġiet rifjutata minħabba li l-post li dwaru saret l-applikazzjoni mhux rikonoxxut bħala car park.

FAWRAN TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu passi biex tissolva darba għal dejjem u possibbilment issa li qed isiru xogħlijiet fl-inħawi - l-problema tad- drenaġġ li teżisti fil-qasam tad-djar tal-gvern magħruf bħala Binja Indipendenza Santa Venera (fl-inħawi tal-Knisja l-antika) billi ma' kull ħalba xita qed ifur għat-toroq ta' l-istess qasam tad-djar u jibqa' nieżel għal Triq Psaila li bħalissa qed tinbena mill-ġdid?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

23899 (Seduta 505).

MALTACOM - TELEPHONE - TRANSFER

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-ħaddiema tal-Maltacom jaħdmu fuq il-każ ta' transfer ta' telephone, li l-partikolaritajiet tiegħu qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li t-talba ta' l-abbonat li għalih qed issir riferenza sabiex isir trasferiment tal-linja tat-telefon daħlet għand il-Maltacom fil-21 ta' Frar li għadda.

Sadanittant intbagħtet ittra lill-abbonat fejn ġie mitlub biex jiffirma l-kuntratt tal-Maltacom biex it- trasferiment mitlub ikun jista' jsir.

DAR SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li l-gvern jirranġa l- pitch tal-football ta' Dar San Ġużepp, il-Ħamrun, liema talba issa ilha tiġġedded minn sena għal oħra mill-1993 u meta, fin-nuqqas ta' postijiet simili ta' rikreazzjoni fl-inħawi, f'dan il-ground isir fost oħrajn it- taħriġ kuljum ta' għexirien ta' tfal li jattendu n-nursery u tat-team tal- football tat-tieni diviżjoni ta' Santa Venera?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ground tal-football ta' dar San Ġużepp, Santa Venera huwa proprjeta` tal-Knisja.

Ilhom għaddejjin diskussjonijiet bejn il-kunsill lokali ta' Santa Venera, rappreżentanti tal-club tal-football ta' Santa Venera lightings u Santa Venera football nursery u d-diriġenza tad-dar dwar it-tiswijiet meħtieġa.

Sal-lum għadu ma ntlaħaqx ftehim finali bejn l-entitajiet kollha dwar ix- xogħol u l-finanzjament tiegħu, iżda informat li d-diskussjonijiet għadhom għaddejjin.

DAWL/ILMA/TELEPHONE - KONTIJIET

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li kontijiet tad- dawl u ilma jibdew jingħataw ma' dawk tat-telephone?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tweġiba hija fin-negattiv.

ENEMALTA - TRIQ IL-KBIRA - SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta l-korporazzjoni Enemalta beħsiebha tkompli bix-xogħol tagħha li tneħħi l-lampi minn nofs Triq il-Kbira San Ġużepp, Santa Venera, u tqiegħedhom fil-ġnub tagħha bħalma diġa' għamlet fil-parti ta' l-istess triq li tagħmel mal-konfini tal-Ħamrun?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li x-xogħol imsemmi mill-Onor.

Interpellant għandu jitkompla fil-futur mhux 'il bogħod flimkien ma' xogħlijiet simili oħra.

KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, issa li kienet ippubblikata l-iskeda l-ġdida li fuqha qed tinħadem l-allokazzjoni tal-kunsilli lokali, hemm kull kunsill ingħata fondi għal kull parti ta' din l-iskeda u x'kien it-total ta' l-allokazzjoni ta' kull kunsill?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazjoni mitluba.

Hu importanti li nżid li l-kunsilli lokali għandhom id-dritt li jispustaw il-fondi min vot għall-ieħor u għalhekk jiddeċiedu huma biss kemm jonfqu f`kull settur.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Minstru jgħid jekk it-talba tal- familja, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, għall- akkomodazzjoni soċjali hijiex se tintlaqa' issa li fuq ordni tal-qorti (sentenza annessa) ġew ordnati jiżgumbraw mill-fond li huma preżentement jokkupaw u li għaldaqstant ser jispiċċaw homeless fil-15 ta' Marzu, 2001?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi d-dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali jaf bil-każ u qiegħed jieħu l-passi meħtieġa.

BORMLA/BIRGU - DILETTANTI TAL-BAĦAR

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta għandu l-ħsieb li jagħmel il-laqgħa mas-sajjieda u d- dilettanti ta' l-opri tal-baħar minn Bormla u l-Birgu, bħalma sar ma' dawk ta' l-Isla?

Jista' jiggarantixxi lil dawn li fil-ftehim magħhom se jżommu l-istess kundizzjonijiet li sar ma' l-għaqdiet tal-baħar ta' l-Isla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Apparti mill-fatt li diġa' kelli laqgħat ma' rappreżentanti ta' sajjieda u dilettanti ta' l-opri tal-baħar mill- postijiet indikati, ma jkolli ebda diffikulta' niltaqa' ma' dawn ir- rappreżentanti, hekk u meta javviċinawni biex niffissaw laqgħa f'data u ħin li jkunu komdi għal kulħadd.

SKEJJEL - CARETAKERS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jikkonferma li supervision li kienu jagħmlu l-caretacers fl- iskejjel tal-gvern fil-primarja mhux se jibqgħu jitħallsu tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma kien hemm ebda kambjament fil- kundizzjonijiet li jirregolaw is-supervision.

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għal mistoqsija dwar l-istess persuna, jista' l-Ministru jgħid meta ser tinħareġ ċ-ċittadinanza (OPM/NAT/155/76) għal din il-persuna li issa ilha li applikat għal diversi snin u li fir-risposta preċedenti tennejt li risposta dwarha ser tingħata f'qasir żmien?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-każ tal-persuna li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant ser jiġi deċiż dalwaqt.

WIRELESS AND TELEGRAPHY - INTERFERENZA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li residenti hawn taħt indikati, qed ikollhom interferenza esaġerata fuq it-television?

(P. Ellul u E. Gatt, Triq il-Gendus, Bormla) Jista' jgħid ukoll jekk id- dipartiment tal-wireless sabx x'kien il-fault wara rapporti li saru lilu?

X'ser ikun il-pass li jmiss sabiex dan l-inkonvenjent jispiċċa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-telegrafija mingħajr fili għamel investigazzjoni fl-inħawi msemmija u jirriżulta li l- interferenza qed tiġi kkawżata minn overload fil-boosters li joperaw barra mit-transmission band tat-TV għal ġewwa tal-GSM.

Minn testijiet li saru fuq l-istazzjon tal-GSM fil-viċinanza jirriżulta li dan qed jopera skond ir- regolamenti.

Jien informat ukoll li din l-inkonvenjenza tista` tiġi mneħħija billi jinbidlu l-boosters tar-residenti affetwati jew jitwaħħlu filtri addattati.

SPTAR MONTE CARMELI - PAZJENTI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm pazjenti f'Mount Carmel li ġew discharged f'Jannar u Frar u wara kellhom jerġgħu jiġu admitted?

Jista' jaqsam din il- lista f'kemm kien hemm nisa u kemm irġiel?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li matul Jannar u Frar kien hawn 19-il pazjent - 13 rġiel u 6 nisa - li ġew discharged u kellhom jerġgħu jidħlu ġo l-isptar minħabba relapse.

MALTA EU INFORMATION CENTRE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus sa issa mill-Malta EU Information Centre fuq avviżi u materjal stampat għall-pubbliku?

ONOR.

JOE BORG: Rendikont ta' l-ispejjeż li ċ-Ċentru ta' Informazzjoni Malta-Unjoni Ewropea għamel fuq avviżi u materjal stampat għall-pubbliku sa l-aħħar ta' Diċembru 2000, ingħata fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

L-ispejjeż li ċ-ċentru għamel fuq avviżi u materjal stampat għall- pubbliku mill-1 ta' Jannar sa l-aħħar ta' Frar għadhom qegħdin jinħadmu.

EU - MINISTRI - ŻJAJJAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm swiet lil pajjiż kull żjara tad- diversi ministri u/jew prim ministri mid-diversi pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea li ġew Malta fuq żjajjar uffiċjali s-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

VAPURI TAL-GWERRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'ġurisdizzjoni għandu l-Gvern Malti fuq vapuri tal-gwerra li jkun qed iżuru pajjiżna?

Jista' jgħid jekk baħrin barranin jistgħux jużaw armi biex jiddefendu ruħhom jew il-vapur f'każ ta' xi attakk terroristiku meta jkunu sorġuti fil-port tagħna?

ONOR.

JOE BORG: Il-materja li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant hija regolata minn liġijiet internazzjonali applikabbli wkoll f'Malta.

VAPURI MILITARI - BAĦRIN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew Malta baħrin fuq vapuri militari li żaru pajjiżna, sena b'sena għal dawn l-aħħar ħames snin, u ta' liema pajjiż kienu?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni li talab l-Onor.

Interpellant qiegħda tinġabar.

Peress li l-uffiċjali li qed jiġbru din l-informazzjoni jridu jmorru lura ħames snin fir-riċerka tagħhom u jridu jikkonsultaw diversi sorsi (files), l-Onor.

Interpellant jifhem li dan l-eżerċizzju jrid ftit tal-ħin sew.

Għalhekk l-informazzjoni mitluba tingħata f'xi seduta oħra.

BOMB HOAXES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hawn każi ta' bomb hoaxes is-sena l-oħra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li kien hemm 82 każ ta' bomb hoaxes fis-sena 2000.

PURCHASING POWER STANDARDS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid bħalissa, jew skond l-aħħar kalkoli, x'inhu l-GDP per capita ta' pajjiżna?

Jista' jgħid x'figura jilħaq meta espress f'purchasing power standards?

Jista' jgħid din il-figura f'PPS kif tikkompara bħala perċentwal ma' dik li hija l-medja ta' GDP per capita tal-15 il-pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-GDP per capita' ta' pajjiżna huwa ta' Lm3,975 għas-sena 2000.

Din iċ-ċifra hija proviżorja.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Membru li l-GDP per capita, espress f'purchasing power parities (PPP), huwa kkalkolat mill- Eurostat li għadha ma ppubblikatx din iċ-ċifra.

Madanakollu minn informazzjoni preliminari jidher li ċ-ċifra mħabbra hija madwar tlieta u ħamsin fil-mija tal-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

23750 li oriġinarjament saret lil Viċi Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilek u cioe jista' jgħid jekk teżistix xi forma ta' għajnuna finanzjarja min-naħa tal-gvern lil nisa li fetħu jew jixtiequ jiftħu business tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-IPSE toffri għajnuna finanzjarja u teknika fi ħdan il-programmi ta' l-assistenza lil kulħadd, kemm jekk ikun raġel kif ukoll jekk tkun mara.

L-assistenza tingħata lil min fetaħ jew jixtieq jiftaħ negozju ta' natura li tikkwalifika taħt il-programmi ta' l-IPSE.

L-IPSE qed tikkunsidra li fil-futur jitnedew programmi speċifiċi ta' għajnuna lil nisa li jkunu jixtiequ jibdew negozju.

STAMPERIJA TAL-GVERN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

23752, jista' l-Prim Ministru jgħid meta ġie stampat A Day in Her Life' u fejn tqassam?

Jista' jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-ktieb A Day in Her Life ġie ordnat mill- Ministeru tal-Politika Soċjali u stampat mill-Istamperija tal-Gvern fl- aħħar ta' Jannar 2001.

Il-ktieb ser jiġi ppubblikat nhar it-Tlieta 6 ta' Marzu 2001 bħala parti mill-attivitajiet tal-Jum Internazzjonali tal-Mara.

Kopja tal-ktieb tista' titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra wara din id-data.

SIĠAR INDIĠENI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema siġar indiġeni qed jiġu protetti mill-PA u x'miżura ttieħdu matul dawn l-aħħar sentejn biex jipproteġu dawn l-ispeċi?

ONOR.

TONIO BORG: L-awtorita` ta` l-ippjanar tipproteġi s-siġar indiġeni u arkeofiti kollha permezz ta` inizjattivi differenti.

Dawn jinkludu: skedar ta` siġar individwali, gruppi ta` siġar jew imkejjen b`għadd imdaqqas ta` siġar bil-provvedimenti ta` l-artiklu 48 ta` l-Att dwar l- Ippjanar ta` l-Iżvilupp;

preparazzjoni ta` policies li jissalvagwardjaw is-siġar jew postijiet msaġġra (fost dawn hemm policies fil-Pjan ta` Struttura u fid-diversi Pjani Lokali);

preparazzjoni ta` linji gwida li jippromwovu, b`mod pro-attiv, it-tħawwil ta` siġar, pjanti u arbuxelli bħala parti minn landscaping schemes approvati ma` proġetti ta` żvilupp;

implimentazzjoni tal-policies u linji gwida msemmija kemm b`kundizzjoni f`permessi individwali kif ukoll billi, flimkien mad-dipartiment ta` l- agrikoltura u s-sajd, jagħtu pariri lil individwi dwar x`tipi ta`siġar wieħed għandu jħawwel f`postijiet differenti kif ukoll kif wieħed jista` jevita li jagħmel ħsara lil siġar stabbiliti u jintegrahom fl-iżvilupp propost.

Ħafna minn dan ix-xogħol isir fuq bażi kontinwu iżda f`dawn l-aħħar snin ġew ukoll speċifikament skedati diversi siġar jew imkejjen msaġġra fosthom is-Salini, diversi nħawi kostali (permezz ta` l-iskedar ta` l-irdumijiet ta` Malta), widien b`ammont konsiderevoli ta` siġar u arbuxxelli (fosthom Wied Għomor, Wied il-Lunzjata, Wied ix-Xlendi u oħrajn), u l-Buskett (dan ta` l-aħħar kien ukoll protett permezz ta` Ordni ta` Konservazzjoni u l- awtorita` ta` l-ippjanar qed taħdem mal-Ministeru ta` l-Agrikoltura sabiex il-provvedimenti ta` l-ordni jiġu attwati).

Imkejjen oħra li jinkludu siġar ta` importanza ġew ukoll individwati permezz ta` studji li jsiru għall-preparazzjoni tal-pjani lokali kif ukoll permezz ta` kollaborazzjoni mad-dipartiment għall-ħarsien ta` l-ambjent.

Hemm il-ħsieb li dawn l- imkejjen jiġu protetti ukoll filwaqt li nkomplu ninkoraġġixxu t-tħawwil ta` siġar possibilment ukoll permezz ta` proġetti ta` afforestazzjoni f`żoni li ġew abbandunati jew sfreġjati matul is-snin.

SIĠAR - PROTETTI BIL-LIĠI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani x'tip ta' siġar huma protetti bil-liġi u kemm fin-numru jitqiesu bħala masġar?

Jista' jikkonferma wkoll jekk speċifikament is-siġra tal-prinjol tistax tiġi maqlugħa u mħawla f'post ieħor meta tikkonsidra li jkollha tant żmien u li ħafna esperimenti ta' dan it-tip ma arnexxewx?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Att Legali 12 ta' 2001 maħruġ mill-ministeru għall- ambjent bi ftehim mal-ministeru ta' l-agrikoltura u sajd jipproteġi siġar lokali li jikkonsistu fi 11 il-ġimnospermi u 45 il-anġjospermi fi skeda I u skeda II li tinkludi kemm siġar imħarrsa u kif ukoll dawk imħarrsin strettament.

Din il-liġi "masġar" tfisser dawk l-inħawi fejn jikbru mhux anqas minn għoxrin siġra, sew jekk dwan jikbru b'mod naturali, sew jekk ikunu tħawlu, kemm fuq art pubblika kemm fuq art privata.

It-trasferiment tas-siġar tal-prinjol ġeneralment jirnexxi l-iktar meta dawn ikunu għadhom żgħar kemm fl-eta' kif ukoll fid-daqs, biss jiddependi wkoll minn fatturi ta' tip ta' ħamrija li tinsab fiħ is-siġra, xi stress jew mard li tkun għaddiet minnu u l-kura li tingħata wara li terġa' tiġi mħawwla.

M'hemm l- ebda regola ġenerali fuq is-suċċess li jista' jinkiseb minn dan l- eżerċizzju għax prattikament kull każ irid jiġi trattat skond il-meriti tiegħu.

VAPURI - SKART

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

23779, jista' l-Ministru jgħid kif persuni liċenzjati jiddisponu minn skart li jitniżżel mnin fuq il- vapuri fil-portijiet tagħna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- kontroll ta' l-iskart li jitniżżel minn fuq il-vapuri fil-portijiet tagħna, huwa kkontrollat mill-Avviżi Legali 83 ta' 1967 kif emendat b'Avviż Legali 22 ta'1-1968 u 150 ta' l-1976, kif ukoll bl-Avviż Legali 125 ta' 1-1993.

Għaldaqstant peress li d-direttur ta' l-agrikoltura u sajd huwa awtorizzat permezz ta' dawn l-avviżi legali biex jilliċenzja u jinforza tali regolamenti, nissuġġerixxi li tali mistoqsija għandha tiġi riferuta lill- ministru konċernat.

OPERAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta mistennija li ssir l-operazzjoni tal-vini verilużi tal- persuna li isimha u l-indirzz qed jintbagħt separatament li ilha tistenna biex issirilha l-operazzjoni minn Awissu 1998?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta ta' domanda parlamentari nru.

BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa ħalli tiġi mdawwla Triq Qalet Marku, Baħar iċ-Ċagħaq?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

SPINA BIFIDA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn tfal f'Malta u Għawdex li jbatu bl-ispina bifida?

Kemm minnhom ġew invistati fil-klinika tal-ispina bifida?

X'inhi l- proċedura li tintuża biex tfal bl-ispina bifida jiġu mgħajta ħalli jiġu nvistati fil-klinika tal-ispina bifida?

Kemm ilha miftuħa l-klinika ta' l-ispina bifida?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat illi l-istatistika kif mitluba ma tinżammx.

Kemm ilu jinżamm ir-reġistru ta' l-anomaliji konġeniti, bejn is- sena 1993 u s-sena 2000 ġew irreġistrati li twieldu 24 tarbija bi spina bifida fil-gżejjer Maltin.

Sal-lum it-tfal bi spina bifida jiġu eżaminati u segwiti fuq bażi regolari fl-outpatient clinic tal-pedjatrija ġenerali fl-Isptar San Luqa.

B'żieda ma' dan minn xi tliet snin 'l hawn qegħda ssir sessjoni madwar dabra kull sitt xhur li fiha bejn tmien u għaxar t'itfal li jsofru minn spina bifida jiġu assessjati minn team multidixxiplinarju ta' tobba speċjalisti, infermiera, fiżjoterapisti u occupational therapists.

F'dawn is-sessjonijiet speċjali jiġi deċiż pjan ta' kura speċifika għal kull każ.

SERVIZZI EKONOMIĊI - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNIĊI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - LABORATORY ATTENDANT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuwa n-numru ta' sigħat ta' overtime li ħadmet il- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament min din il- mistoqsija, laboratory attendant, fid-dipartiment tal-farmaċija fl- Universita' ta' Malta f'dawn l-aħħar sentejn, xahar b'xahar?

Jista' jgħid jekk għanduk permess li jagħmel xogħol barrani?

Jista' jgħid jekk għandux permess li jagħmel xogħol barrani waqt il-ħin tax-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jikkonferma l-informazzjoni li għandi li wara li daħal ir- reġistratur ta' l-Universita' daħlu warajh l-persuni li d-dettalji tagħhom qed jintbagħtu separatament min din il-mistoqsija bħala impjegati full-time fl-Universita' ta' Malta.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn Diċembru 1991, l-Universita` għamlet 1191 ħatra, fosthom tat-tliet persuni ndikati, għalkemm m'inix f'pożizzjoni li nikkonferma r-relazzjoni ta' l-aħħar persuna ndikata.

F'kull każ jien assigurat li m'hemm l-anqas l-iċken ħjiel ta' irregolarita` fil-ħatra tat- tlett persuni indikati u għalhekk ma nifhimx għal liema raġuni saret id- domanda sakemm l-Onor.

Membru ma jridx jimplika li persuni li b'xi mod, fil- qrib, jew mill-bogħod direttament jew indirettament ikunu relatati ma' xi uffiċjal ta' entita` pubblika għandhom ikunu preklużi milli japplikaw u jiġu konsidrati għal ingaġġ ma' l-Universita`.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' dawk il-membri mhux akkademiċi fl- Universita' ta' Malta li ngħataw allowance (mhux qualification allowance) mis-sena 1996 'l hawn sena b'sena?

Kemm hi l-allowance ta' kull wieħed minnhom?

Għal-liema raġuni ngħatat jew għada tingħata din l-allowance?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista ta' membri ta' l-istaff mhux akkademiku li ngħataw allowance (mhux qualification allowance) mis-sena 1999 'l hawn sena b'sena tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid: (1) kemm ingħataw flus kapitali u rikorrenti fid- dipartiment tal-farmaċija fl-Universita' ta' Malta f'dawn l-aħħar għaxar snin? (2) xi proġetti ta' riċerka qegħdin għaddejjin bħalissa? (3) min qed jagħmilhom? (4) kemm ħarġu papers?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni għall-ewwel parti tal-mistoqsija qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Rigward it-tieni, it-tielet u r-raba' parti tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

23713 f'Seduta 506.

UNIVERSITA' - FARMHOUSE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-farmhouse tal-mediterranean institute fl- Universita' ta' Malta hix qed tintuża bħala residenza?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-farmhouse tal-Mediterranean institute fl-Universita` ta' Malta mhix qed tintuża bħala residenza.

UNIVERSITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki akkademiċi tar-reġistrar, director of finance, librarian, u l-estates & works manager fl-Universita' ta' Malta?

Taħt liema sejħa għal applikazzjoni kull wieħed minn dawn ġie appuntat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li, bil-premessa li ħatriet ma jsirux biss fuq kwalifiċi akkademiċi partikolarment meta l-pożizzjoni tkun ta' natura amministrattiva, anke għaliex il-kwalitajiet meħtieġa ma jitkejlux biss bil- kwalifiċi akkademiċi, u dan hu aċċettat u pprattikat f'kull organizzazzjoni kemm fis-servizz pubbliku kif ukoll f'azjendi privati, il-kwalifiċi akkademiċi ta' l-uffiċjali msemmija huma: Ir-reġistratur: ċertifikat ta' għalliem u diploma in education (administration and management).

Is-sejħa għal applikazzjonijiet għall- post ta' reġistratur kienet ħarġet fis-27 ta' Awissu 1991.

Direttur tal-finanzi: diploma in business law and accounting.

Is-sejħa għal applikazzjonijiet għall-post ta' direttur tal-finanzi kienet ħarġet fit-22 ta' Awissu 1997.

Direttur tal-bibljoteka: baċillerat u liċenzjat (Master's) fit-Teoloġija (B.D. & Lic.

D) mill-Universita` ta' Malta u Master in Library and Information Science (M.A.) mill-Universita` ta' Sheffield fl-Ingilterra.

Is-sejħa għall-applikazzjonijiet għall-post tad-Direttur tal-Bibljoteka ta' l-Universita` kienet ħarġet fit-22 ta' Awissu 1997.

Estates & works manager: M.A. cost engineer, M.R.I.C.S. (Bldg) member of institution of chartered surveyors (London - 15 years), MSc facilities management (Edin).

Is-sejħa għal applikazzjonijiet għall-post ta' Estates & works manager kienet ħarġet fl-24 ta' April 1996.

UNIVERSITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienu l-kuntratti li ngħataw mill-precincts office ta' l-Universita'?

Kemm kienu jammontaw?

Kemm kien hemm minnhom direct orders?

Min ħa dawn il-kuntratti u għal liema xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien hemm direct orders u kemm ingħataw minnhom dawn l- aħħar sentejn fl-Universita' ta' Malta?

Kemm kienu jammontaw b'kollox?

Liema kienu dawk il-kumpaniji li ħadu id- direct orders?

ONOR.

ADMINISTRATIVE ASSISTANT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jikkonferma li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament min din il-mistoqsija li jaħdem fl-Universita' ta' Malta bħala clerk se jingħata l-promozzjoni ta' administrative assistant biex wara dan ikun trasferit għaċ-ċentru ta' l-universita' f'Għawdex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-persuna indikata ma ngħatatx promozzjoni ta' administrative assistant "biex wara jkun trasferit għaċ- ċentru ta' l-Universita` f'Għawdex".

Il-persuna ndikata applikat wara sejħa pubblika għal applikazzjonijiet minn persuni ggradwati u ntgħażlet għax għandha l-kwalifiċi u l-kapaċitajiet meħtieġa.

L-Universita` timla' l- postijiet li jkun hemm vakanti skond il-ħtieġa b'dawk il-persuni li jkunu l- aktar adatti biex jimlew dawk il-postijiet.

IMPJIEGI - MANIFATTURA TAT-TESSUTI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

23738 li oriġinarjament kienet saret lill-Viċi Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilek u cioe' jista' jgħid liema kien in-numru ta' persuni li kellhom impjieg fil-qasam tal-manifattura tat-tessuti għax-xahar ta' Settembru mill- 1995 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija numru 23983 waqt is-seduta tal-lum stess.

MALTACOM

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-persuna li d-dettalji tiegħu qed jingħataw b'mod separat, ma ħax is-somma li hu ntitolat għaliha meta dan spiċċa mill-Maltacom ftit taż-żmien ilu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

OBESITA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-persentaġġ ta' nies li jbagħtu mill-obesita'?

Jista' jaqsam l-informazzjoni skond l-etajiet u skond is-sess?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li studju li sar f'1992 (Galea et al, 1992) fuq tfal ta` erba` snin wera li 8% tas-subien u 10% tal-bniet għandhom il- ħxuna.

Studju ieħor li sar fuq tfal ta` bejn il-5 u l-10 snin (Muscat, 1990) wera dan:

tfal ta` 5 snin, 13% tas-subien u 12% tal-bniet għandhom il-ħxuna tfal ta` 10 snin, 19% tas-subien u 24% tal-bniet għandhom il-ħxuna

Instab fil-MONICA survey tal-1984: Irġiel

| Eta`|% ta` ħxuna | |24-34 |14 | |35-44 |25 | |45-54 |24 | |55-64 |28 |

Nisa

| Eta` |% ta` ħxuna | |24-34 |15 | |35-44 |29 | |45-54 |47 | |55-64 |54 |

F'Malta ma hawnx statistika aktar riċenti fuq il-prevalenza tal-ħxuna fost il-poplu Malti.

OBESITA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm jikkalkula li il-problema tal-obesita' qed tiswieħ flus fis-sena il-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li mhux possibbli li d-diviżjoni tas-saħħa tasal għall-kalkolu tan-nefqa mitluba mill-Onor.

Interpellant.

OBESITA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'qed isir fuq il-prevenzjoni tal-obesita' mill-gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li d-dipartiment għall-promozzjoni tas- saħħa għandu diversi kampanji u inizjattivi li jolqtu l-problema tal-ħxuna f'pajjiżna: Pubblikazzjoni 'Pariri biex tnaqqas il-piż żejjed' li huwa gwida ta` kif wieħed għandu jitlef il-piż.

Tmexxija ta` programmi għat-telf ta` piż li isiru fiċ-ċentri tas-saħħa u iseħħu tlett darbiet fis-sena.

Kampanja 'Ċaqlaq' li tolqot l-attivita` fiżika.

Din tinkludi pubblikazzjoni 'Ċaqlaq.

Suġġerimenti biex inkunu aktar attivi' sabiex tagħmel lin-nies aktar konxji dwar l-importanza ta` l-attivita` fiżika.

Kampanja 'Dieta Mediterranja' li l-għan tagħha huwa sabiex tippromwovi l- benefiċċji tad-dieta tradizzjonali tagħna, dik Mediterranja.

Din tlinkludi ktejjeb 'Ikel Bnin.

Il-Mod Mediterranju', u riċetti Mediterranji.

Pubblikazzjoni 'CINDI Dietary Guidelines for Health Professionals' li huwa mmirat għal professjonisti fil-qasam tas-saħħa u huwa gwida fuq l- aħħar riċerka dwar l-ikel u s-saħħa.

KONTRIBUZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx xi tip ta' skema għal dawk il-persuni li ma ħalsux l-ammont ta' kontribuzzjonijiet neċċessarji sabiex jikkwalifikaw għal pensjoni u li jixtiequ jħallsu l- bilanċ dovut?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor Interpellant li ma teżisti l- ebda skema kif imsemmija minnu għalkemm l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali tipprovdi f'ċerti każi u taħt ċerti kriterji li ssir talba biex jitħallsu xi kontribuzzjonijiet b'lura.

Iżda, f'dan il-każ id-direttur ma jistax joħroġ kont b'lura li jmur lura aktar minn ħames snin kalendarji mid-data tat-talba magħmula mill-assigurat.

Huwa opportun hawn li nenfasizza l-isforzi ta' dan il-gvern biex f'pajjiżna tidħol kultura fejn iċ-ċittadin iħallas il-kontribuzzjonijiet tiegħu fil-ħin biex sitwazzjonijiet kif indikati mill-Onor.

Interpellant jiġu evitati u b'hekk la jbati l-assigurat u l-anqas il-familja jew l-eredi tiegħu.

HEAD CORPORATE SERVICES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt tal-head corporate services li ġie maħtur fil-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WSC - HEAD OF COMMUNICATIONS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt tal-head of communications li ġie maħtur fil-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma?

ONOR.

XOGĦLIJIET PUBBLIĊI - OVERTIME

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal l-ipproċessar għal ħlas ta' overtime li l-ħaddiema tad-diviżjoni tax-xogħlijiet pubbliċi ħadmu fix-xogħol li sar fil-bajja taħt it-Taormina Kiosk f'San Ġiljan.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li wara investigazzjonijiet u taħdidiet li saru ma' l-awtorita' tat-turiżmu, ftehmna li l-ħaddiema nvoluti jitħallsu nofs dak li qed jitolbu.

Naħseb li din hi soluzzjoni ġusta.

Dawn se jitħallsu fil-jiem li ġejjin.

WSC

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt tal-financial controller li ġie maħtur fil-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma?

ONOR.

SPIŻERIJI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma li se jingħalqu xi spiżeriji tal-gvern?

Jekk iva, liema spiżeriji u għaliex?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma hemm l-ebda ħsieb li jingħalqu xi spiżeriji tal- gvern fiċ-ċentri tas-saħħa.

DJAR - ZABBAR - TENDERS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li toħroġ sejħa għal tender ta' plot għal garage fi Triq il-Luq kantuniera ma Triq il-Fraxxnu, fil-housing estate ta' Ħaż-Żabbar, li fuqha (il-plot) diġa' nħareġ permess għall-iżvilupp mill- planning authority (Ref PA 04364/99)

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment ta` l-artijiet huwa marbut li ma joħroġx għall-offerti art tal-gvern jekk ma jkunx hemm approvazzjoni mill- awtorita` ta` l-ippjanar għal skop li l-art tkun ser tingħata għalih.

Ninsab informat illi f`dan il-każ irriżultat diskrepanza bażika fil- pjanti li ġew approvati mill-awtorita` u għaldaqstant l-ebda azzjoni ma tista` tittieħed qabel din id-diskrepanza tiġi rranġata.

Il-perit imqabbad mill-applikanti ġie mgħarraf b`dan kollu.