MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 404 It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 404

It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 120

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 120

TQEGĦID TA' KARTI 125

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA'

TAL-PRODOTTI (IT-TIENI)

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL (SECOND READING) 125

AĠĠORNAMENT 140

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 144

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 403 li saret fit-23 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - TRANSFERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru 2000 lill-għalliema fl- iskejjel?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru 2000 fl-iskejjel primarji, sekondarji u tas- snajja' ngħataw dawn it-transfers li ġejjin, skond it-talba ta' l- individwu jew skond l-esiġenzi tas-servizz:

|kapijiet ta' skejjel | 2 | |assistenti kapijiet | 8 | |ta' skejjel | | |għalliema | 34 |

Fis-settur post sekondarju ngħata transfer wieħed biex l-għalliem jgħallem il-mużika fi skola oħra.

Hi ħaġa normali li qabel tibda s-sena skolastika jingħataw transfers biex jimtlew postijiet vojta ta' għalliema fl-iskejjel.

Fejn hu possibbli l-għalliema jintbagħtu fejn ikunu talbu huma stess.

Fit-taqsima ta' l-iskejjel speċjali ma ngħata ebda trasferiment.

Hemm il- ħsieb li fil-futur qrib jiġu ngaġġati aktar għalliema fit-taqsima ta' l- edukazzjoni inklussiva u speċjali.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Evarist Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, ma jaħsibx il-Ministru li ma jagħmilx sens li fis-sixth form t'Għawdex hemm lecturer fis-soċjoloġija nieqes, meta persuna f'din il-kariga tinsab taħdem mad-dipartiment tal- kultura?

Filwaqt li wieħed għandu jirrispetta x-xewqat ta' l-għalliema, nemmen li għandna wkoll nagħtu kas il-bżonnijiet ta' l-istudenti.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, dawn id-dettalji ma nafx bihom u se nivverifikahom.

SPTAR ZAMMIT CLAPP - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-Isptar Zammit Clapp mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ħaddiema ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l- impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Informat li mill-5 ta` Jannar sal-10 ta` Settembru, 2000 fl-Isptar Zammit Clapp imtlew dawn il-postijiet vakanti:

|Impjieg |Data |Data tal-ħruġ| | |ta' | | | |l-Impji|tas-sejħa | | |eg |mill-ETC | |Domestic |1.2.200| Settembru,| |waħda |0 |1999 | |Fiżjoterap|3.4.200| Jannar | |ista waħda|0 |1999 | |Sitt |2.9.200| Jannar | |nursing |0 |1999 | |aides | | |

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, peress li d-darba l-oħra l-Ministru weġibni li saret applikazzjoni għal health and safety officer, jista' jgħidli min intgħażel?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Safejn naf jien għadu ħadd ma ntgħażel ħadd.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm applikaw nies għal dan il-post?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: M'għandix din l-informazzjoni miegħi.

UNIVERSITA' - TRANSFERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema ta' l- universita'?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma sar ebda trasferiment fl-universita` mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000.

Hija l-prassi li ġewwa l-universita` l-membri akkademiċi jingħataw xogħol fil-fakultajiet differenti kultant żmien minħabba ċerta rotazzjoni ta' xogħol u wara li jingħataw promozzjoni.

SKEJJEL - GĦALLIEMA BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa maħsub li jingħata spazju lill-għalliema barranin biex jiġu jgħallmu f'pajjiżna permezz tal-bord indipendenti li se jibda jagħti l-warrants lill-għalliema?

Jista' jgħid jekk qabel dan il-pass huwiex jiġi assigurat li l-ewwel prijorita' tingħata lill-għalliema Maltin gradwati fil-fakulta' ta' l- edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għal Taqsima II ta' l-Att XXIV ta' l-1998.

MTA - TRANSFERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema ta' l- awtorita' tat-turiżmu?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu): Ninsab informat li bejn id-dati msemmija fil-mistoqsija ma sar ebda trasferiment.

UE - SKEJJEL - ULIED IMMIGRANTI BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa kkalkolat li se jkollna tfal ta' immigranti barranin jitgħallmu fl-iskejjel tagħna minħabba r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea?

Kif qed iħejji għall-miġja tagħhom il-ministeru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mhux possibbli li jkun ikkalkolat kemm se jkollna tfal ta' immigranti barranin jitgħallmu fl-iskejjel tagħna minħabba r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea.

Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni diġa` għandha esperjenza f'dan il-qasam u m'għandhiex tħejjijiet speċjali f'din l-eventwalita`.

SERVIZZI EKONOMIĊI - KIRI TA' VETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n- numru ta' karozzi, vannijiet, vetturi eċċ. li kellu mikrija l-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu matul Jannar u Settembru ta' din is-sena?

Kemm kienet tinvolvi l-ispiża għal dawn l-inġenji, inkluż il-fuel?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninforma lill- Onor. Interpellant li bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena inkrew 24 vettura mill-ministeru u d-dipartimenti li jifformaw parti mid-dekasteru tiegħi, bi spiża ta' Lm41,848.

SAĦĦA - KIRI TA' VETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugi) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' karozzi/vannijiet/vetturi eċċ li kellu mikrija l-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu matul Jannar u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-ministeru kien hemm 13-il vettura mikrija fil- perijodu msemmi, bi spiża ta` LM15,150.89.

EDUKAZZJONI - KIRI TA' VETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' karozzi, vannijiet, vetturi eċċ. li kellu mikrija l-ministeru u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu matul Jannar u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' vetturi li kellu mikrija l- ministeru u dipartimenti li jaqgħu taħtu bejn Jannar u Settembru 2000 huwa kif ġej:

|Dipartiment |Numru |Nefqa | | |ta' |f'kirjiet| | |Vetturi| | | |' |u fuel | |Ministeru | 6|Lm11,539.| | | |00 | |College of | 1| | |Technology | |792.00 | |Applied Arts &| | | |Sciences | | | |Projects | 1| | |Office | |1,640.00 | |Segretarjat | 4| | |Parlamentari | |3,191.54 | |Sports | 6| | | | |4,810.00 | |Edukazzjoni | 16 | | | | |27,133.00| |Eżamijiet | 1| | | | |1,264.58 | |Libreriji u | Xejn| | |Arkivji | |Xejn | |Mużewijiet | 3| | | | |6,012.00 | |Kultura | 6| | | | |10,029.00|

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Din il-lista tinkludi wkoll karozzi impressed?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Safejn naf jien il-karozzi impressed m'għandhomx x'jaqsmu ma' dawn.

Is-sistema taħdem billi l-ewwel toħroġ it-tender għall- kiri ta' karozzi li tkun tkopri l-qasam kollu kemm hu u mbagħad il- bżonnijiet jittieħdu skond dik it-tender partikolari.

GĦAWDEX - KIRI TA' VETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm huwa n-numru ta' karozzi/vannijiet/vetturi eċċ li kellu mikrija l-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu matul Jannar u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Linformazzjoni għadha qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - MOSTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jinformani bin-numru ta' persuni li użaw iċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta matul Jannar u Settembru ta' din is- sena?

Jista' jgħaddili l-informazzjoni għall-istess perijodu għas-sena 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' persuni li użaw iċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta matul Jannar u Settembru tas-sena 1999 u ta' din is-sena kien hekk:

|Jannar 1999 |17,467 li jinkludu | | |917 viżta fid-dar | |Settembru |16,962 li jinkludu | |1999 |420 viżta fid-dar | |Jannar 2000 |16,363 li jinkludi | | |969 viżta fid-dar | |Settembru |14,262 li jinkludi | |2000 |357 viżta fid-dar |

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - RABAT

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jinformani jekk huwiex qed isir tilqim għall-kontra l-influwenza fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat għall- pensjonanti u l-familji li jiddependu mill-għajnuna soċjali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, qed isir.

SKEJJEL - KURRIKULU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija tiegħi nru.

19545, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal ix-xogħol fuq il-pjan strateġiku tal-kumitat tat-tmexxija għall- implimentazzjoni tal-kurrikulu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-isteering committee għall- implimentazzjoni tal-kurrikulu ser jgħaddili l-ewwel abbozz finali tal-pjan imsemmi fil-ġimgħat li ġejjin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-pjan strateġiku jinkludi wkoll in-nefqa li hemm bżonn fuq l-inizjattivi differenti li jridu jittieħdu għad-dħul tal- kurrukulu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naf li saru stimi fuq diversi aspetti, pero' ma nafx jekk dawn humiex se jiffurmaw parti integra mill-kapitlu tal-pjan ta' strateġija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, meta l-MUT qalet li ma jidhirx li se jkun hemm riżorsi biex ikun jista' jidħol dan il-kurrikulu, kienet qed titkellem b'mod ġenerali jew kienet qed tirriferi għall-pjan strateġiku?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

onor. louis galea: Ir-rappreżentant ta' l-MUT qiegħed fuq l-isteering committee dwar l-implimentazzjoni tal-kurrikulu u allura huwa informat dettaljatament dwar x'inhuma l-proposti li qed isiru.

(Interruzzjonijiet) Id-diskussjonijiet bejn il-gvern u l-MUT jirrigwardaw sew claims li m'humiex neċessarjament marbutin ma' l-implimentazzjoni tal-kurrikulu, kif ukoll claims oħrajn li aktar joqorbu lejn rabta ma' l-implimentazzjoni tal- kurrikulu.

Naturalment dan jiddependi minn liema perspettiva tkun qed tħares lejhom.

Peress li għad hemm id-diskussjonijiet għaddejjin wieħed irid jara x'tip ta' tweġibiet irid jagħti, x'inhuma r-reazzjonijiet u jrid jara wkoll ċerti diskussjonijiet interni li huma għaddejjin fi ħdan il-gvern vis-a-vis il- budget attwali li se jkollna.

Għalkemm qegħdin qrib ċerta kjarifika tas- sitwazzjoni, minħabba l-give and take kontinwa li jkun hawn f'dawn il- ġranet ta' formolazzjoni tal-budget dejjem ikun hemm il-possibilita' li tinbidel il-pożizzjoni minn ġurnata għall-oħra.

mr speaker: L-Onor.

Bartolo.

onor. evarist bartolo: Mr Speaker, wara l-laqgħa li l-MUT għamlet lid- delegati nhar il-Ġimgħa filgħaxija, fejn intqal li kienu qegħdin jistennew ċerti risposti, kien hemm xi żviluppi?

mr speaker: Il-Ministru.

onor. louis galea: Mr Speaker, kif intqal anke pubblikament, saru sensiela ta' laqgħat twal u saru negozjati u diskussjonijiet fuq il- proposti bl-aktar mod konkret.

Kull proposta ġiet ikkalkolata, stmata u tat stampa realistika tal-qafas tad-diskussjonijiet li kienu qegħdin isiru.

Jidhirli li dawn id-diskussjonijiet kienu tajbin ħafna - kien hemm l- ogħla awtoritajiet ta' l-uffiċċju tal-prim ministru u tal-ministeru tiegħi - għalkemm wieħed ma jistax jaċċetta kull ħaġa li ntqalet jew kull ħaġa li ntalbet.

(Interruzzjonijet) Il-ġimgħa li għaddiet is-segretarju permanenti fl-uffiċċju tal-prim ministru kien imsiefer u dik kienet waħda mir- raġunijiet għala wieħed ma setax jagħti risposti iktar definiti.

Illum kien hemm kuntatti bejn il-ministeru u s-segretarju permanenti, u dawn se jkomplu matul il-ġranet li ġejjin u mbagħad naraw kif tiġi fformulata t-tweġiba u f'liema termini.

mr speaker: L-Onor.

Bartolo.

Onor. evarist bartolo: Is-Sur J.R. Grima, li kien qed imexxi d- diskussjonijiet, ressaq xi stima ta' kemm se jiswew it-talbiet li qed jagħmlu l-MUT u li huma marbutin ma' l-implimentazzjoni tal-kurrikulu.

Hemm differenza kbira bejn dak li qed jipproponi l-pjan strateġiku - fejn ġew stmati l-inizjattivi li jridu jittieħdu - u l-istima li saret min-naħa tal-gvern dwar it-talbiet li qed tagħmel l-MUT biex il-kurrikulu jkun jista' jitwettaq?

mr speaker: Il-Ministru.

onor. louis galea: Mr Speaker, il-gvern għadu ma jistax jagħmel dan il- paragun, għalkemm ma nafx x'inhi l-estensjoni tat-tagħrif li għandhom il- membri li qegħdin fi ħdan l-isteering committee fuq dan is-suġġett partikolari.

Nippreferi li jkolli d-dokumentazzjoni f'idejja u mbagħad wieħed ikun jista' jgħid jekk dak l-aspett ta' studju sarx, jara jekk hemmx dawn id- differenzi u x'inhuma l-konverġenzi f'dawk li huma claims u proposti tal- kumitat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar il-grad ta' persuni li ġew impjegati ma' jew irriżenjaw minn dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru tiegħi bejn il-5 ta' Settembru 1998 u Ottubru 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti tagħrif dwar l-għadd ta' persuni barranin li għandhom permess biex joqogħdu Malta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

20363; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Tagħrif dwar fondi allokati lill-kunsilli lokali għal resurfacing u patching ta' toroq matul is-sena finanzjarja li tagħlaq fil-31 ta' Marzu 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA' TAL-PRODOTTI

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet Ikompli mit-23 ta' Ottubru 2000

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Cilia huwa in possession.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, dalgħodu tajt ħarsa ġenerali lejn dan l- abbozz fil-konfront ta' diversi liġijiet li għaddejna f'dawn l-aħħar ġimgħat minn dan il-parlament u li huma marbutin mas-suq u mal-konsumatur in ġenerali.

B'mod partikolari wrejt ir-rabta li hemm bejn dan l-abbozz u l-Malta standards authority.

Tkellimt ukoll dwar diversi eżenzjonijiet li dan l-abbozz ta' liġi qiegħed ipoġġi u semmejt il-qasam mediċinali, it- tabakk, l-ilma, l-ilma minerali u n-narkotiċi bħala oqsma li qegħdin jiġu eżentati mill-ambitu ta' din il-liġi.

Jidher ukoll li se jiġi propost xi Food Act li jista' jkopri dawn l-areas.

Mr. Speaker, f'din il-liġi jiena rajt fuq fuq id-drittijiet li se jkollu l-konsumatur vis-a-vis s-safety u l-prezzijiet tal-prodotti.

Dħalt ukoll fl- obbligi daparti ta' l-importaturi u l-produtturi, u dalgħodu spiċċajt nitkellem fuq l-obbligi tad-distributuri li huma l-katina bejn dawk li jimportaw jew jipproduċu u r-retail outlets.

Id-distributur qiegħed f'pożizzjoni partikolari ħafna għax qiegħed f'link bejn dawk li jipproduċu jew jimportaw u r-retail outlets li minnhom joħorġu dawn il-prodotti.

Din il-ħaġa toffri l-possibilita' li d-distributur ikollu first-hand information fuq il-prodotti li jkunu qegħdin jinbiegħu.

Ovvjament din hija pożizzjoni ideali għax dawn jisimgħu anke l-ilmenti li jkunu deħlin mill- konsumatur.

Lil dan il-liġi tobbligah li l-informazzjoni li jkun qed jiġbor iwassalha kemm lis-suppliers u kemm dawk li jimportaw il-prodotti minn barra.

Dan huwa obbligu importanti u jekk id-distributur iżomm din l- informazzjoni milli tasal għand is-suppliers tal-prodotti, dan jista' jiġi suġġett għal pieni.

Għedt ukoll li dan l-abbozz ta' liġi f'ċerti każi jorbot mal-European standards u n-national standards.

Kif qal tajjeb dalgħodu l-kelliem ta' qabli, partikolarment meta nħarsu lejn l-effett tal-globalizzazzjoni fis- suq mondjali, ma rridux nillimitaw ruħna lejn dak li jiġri biss fl-Unjoni Ewropea f'dak li għandhom x'jaqsmu standards.

Għandna nkunu aktar miftuħin għal żviluppi li jista' jkun hemm f'pajjiżi oħrajn madwar id-dinja.

Per eżempju, għandna ħafna x'nitgħallmu mill-esperjenza Amerikana fejn is-suq ħieles forsi għandu l-iktar storja antika f'dan il-qasam.

Minkejja dan jidher li l-abbozz huwa aktar immirat lejn European standards jew national standards u dawn jistgħu jiġu stabiliti permezz tal-Malta standards authority.

Fl-opinjoni tiegħi dan hu nuqqas li juri li dawn il-liġijiet qed jiġu ppreżentati b'ċerta għaġġla minħabba t-tiġrija tan-naħa l-oħra biex jissieħbu ma' l-Unjoni Ewropea.

Dawn il-liġijiet qegħdin jingħataw push qawwija ħalli jgħaddu malajr malajr, u aktar milli jissodisfaw il- bżonnijiet ta' pajjiżna dawn aktar qed iwettqu dak li jixtiquna li nagħmlu dawk ta' Brussels.

Mr. Speaker, nixtieq issa nħares lejn l-abbozz f'dak li għandhom x'jaqsmu l-funzjonijiet li għandu d-direttur għall-affarijiet tal-konsumatur.

Dan huwa awtorizzat li jista' ma jħallix - il-kelma bl-Ingliż hija prohibit - li jitpoġġew fuq is-suq ċerti prodotti li huwa jqis li m'humiex skond ir- regolamenti li jistgħu joħorġu minn dan l-Att innifsu.

Jista' jżomm ċerti items li jaslu fis-suq biex fuqhom isiru ċertu testijet, li milli jidher se jsiru mill-Malta standards authority.

Jista' wkoll jitlob li meta jkun hemm prodotti li jkunu unsafe - u issa jkollna okkażjoni naraw xi tgħid id- definizzjoni ta' safe product - dak il-prodott jiġi rtirat u jekk ikun hemm bżonn jiġi distrutt.

Dan huwa importanti għax b'dawn il-poteri d- direttur tal-konsumatur ikun jista' jara li l-affarijiet qegħdin jimxu fl- interess tal-public safety.

Fil-fatt anke għandu poter qawwi li jista' jagħmel ċerti product control activities bħalma huma spezzjonijiet, analisi ta' kampjuni u investigazzjonijiet li jistgħu jikkonċernaw is-safety fis- suq anke wara li dawn il-prodotti jkunu diġa' aċċessibbli għal konsumatur.

Id-direttur jista' wkoll joħroġ warrant biex issir entry and search li matulha jista' jinħataf kull unsafe product li jista' jkun hemm.

Hawnhekk ta' min igħid li biex id-direttur ikun jista' jagħmel dmiru sew, dan il- poter jitlob ċerta asssistenza min-naħa tal-pulizija.

Pero' f'dan il-punt xtaqt li naraw dwar xiex qed nitkellmu meta nsemmu s-safe products.

Il-liġi tagħti definizzjoni ta' safe products u meta wieħed jibda' janalizza l-elementi li jikkostitwixxu safe product awtomatikament jasal għal ċerti konklużjonijiet dwar x'inhu jiġri fis-suq.

Fil-fatt, meta wieħed iqis is-safety tal-prodott irid iħares lejn ċerti karatteristiċi, bħalma huma l-kompożizzjoni tal-prodott innifsu, il-mod kif jiġi packaged, l- istruzzjonijiet għall-assembly - għax nafu li hawn ċerti prodotti li ma jiġux ready-made - u l-istruzzjonijiet għall-maintenance.

Dawn huma kollha areas fejn jista' jkun hemm nuqqasijiet ta' safety li jistgħu joħorġu mill- prodott fih innifsu u ħafna drabi prodott partikolari jrid jintuża flimkien ma' prodotti oħrajn.

Dalgħodu semmejt l-ilma wżat ma' ċerti tipi ta' prodotti.

Dan l-abbozz ta' liġi b'mod partikolari jeżenta l-ilma mill- ambitu tiegħu u jiena naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed jiċċara dan il-punt matul id-dibattitu.

Dan l-abbozz jitkellem ukoll dwar dak li għandu x'jaqsam mal- preżentazzjoni tal-prodott, dwar il-labelling u dwar l-istruzzjonijiet li jista' jkun hemm għall-użu ta' dak il-prodott u tad-disposal tiegħu.

Hawnhekk wieħed għandu jara li l-konsumatur ikollu informazzjoni ċara u adegwata.

F'dak li għandu x'jaqsam il-labelling huwa importanti ħafna li ċerti prodotti jiġu labelled li jistgħu jkunu inflammable jew toxic.

F'dawn l-oqsma biss ta' labelling u packaging representation teżisti regolamentazzjoni sħiħa u vasta u wieħed irid jara kif se tiġi implimentata ġewwa pajjiżna.

Anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' dietary needs hemm bżonn li l-labelling ikun adattat u veraċi.

Din hija ħaġa importantissima għal min per eżempju ibati biz-zokkor u hawn Malta nafu kemm din hija marda komuni.

Hawnhekk jidħlu anke t-testijiet u s-sampling li għandhom isiru, għax bniedem li jkun preżentat bi prodott li ma fihx zokkor għandu jkun jaf x'inhuma s-sostitwiti użati minflok iz-zokkor u kif dawn jistgħu jaffettwaw is-saħħa tal-bniedem.

Illum nafu kemm kibret l-awareness fuq is-saħħa tal- bniedem u nafu kemm joqgħod attent għal dawn il-kwalitajiet meta wieħed jiġi biex jixtri.

Huwa tajjeb li ċerti prodotti jiġu ppreżentati b'mod onest.

M'għandux ikun li jiġi rreklamat jew tingħata impressjoni li prodott ftit li xejn ikun fih fat meta fil-fatt it-tnaqqis ikun żgħir ħafna.

Għalhekk huwa importanti li jsir is-sampling li jissemma f'dan l- abbozz ta' liġi biex it-tabelli li jitpoġġew fuq il-prodotti jkunu tassew verosimili.

Dan qed ngħidu għax ħafna drabi dawn ma jkunu xejn ħlief gimmicks biex iħajru l-konsumatur jixtri dak il-prodott partikolari minflok ieħor.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-categorisation of consumers, li jekk hux safe jew le ħafna drabi jiddependi mis-suq partikolari li wieħed jimmira għalih.

Per eżempju, hawn ċerti tip ta' toys li jkunu immirati għal tfal ta' għaxra, tnax-il sena li għandhom ċerta intelliġenza.

Jekk l-istess oġġett jiġi offrut lil tfal ta' eta' żgħira, f'idejhom dan jista' jkun ta' detriment għal saħħithom, u xi drabi jaf ikun fatali.

Għalhekk meta nitkellmu fuq categorisation ikun tajjeb li dan l-abbozz ta' liġi ma jitkellimx biss fuq tfal, imma wkoll fuq dawk li huma disabled jew li għandhom xi problema biex jużaw ċerti prodotti b'mod safe.

Hawnhekk l- abbozz ta' liġi jelenka b'mod partikolari l-anzjani.

Prodotti li jkunu fis- suq u normalment ikunu safe for the normal consumer jistgħu jkunu ta' detriment għall-anzjan, l-aktar jekk ikollu ċerti diffikultajiet f'saħħtu.

Għalhekk hu importanti li l-categorization u dan it-tip ta' labelling isir.

Fuq dawn l-oqsma hemm regolamentazzjoni sħiħa f'dan l-abbozz ta' liġi, pero' jekk wieħed iħares lejn artikolu 39, fl-aħħar hemm elenkata sensiela sħiħa ta' areas fejn jistgħu jsiru ċerti regulations mill-ministru, fuq parir tal-Malta standardisation authority ......

MR SPEAKER: Onor. Cilia, ippermettili nwaqqfek imma skadielek il-ħin u biex tkompli titkellem għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR EVARIST BARTOLO: Nipproponi li l-Onor.

Cilia jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Cuschieri jkompli jitkellem?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, on a point of order.

ONOR.

CARMELO ABELA: Minħabba li l-Onor.

Cilia ma ngħatax extension insejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta kienet sospiża fis-6.55 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, jekk wieħed jara l-objects and reasons jinduna kemm din il-liġi hi ta' benefiċċju għall-konsumatur Malti.

Infatti l-għan prinċipali ta' dan l-abbozz huwa biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda għall-protezzjoni aħjar tal-konsumaturi u biex prodotti perikolużi jiġu pprojbiti u mneħħija mis-suq.

Jiena nixtieq insemmi ftit mill- benefiċċji li wieħed jista' jakkwista mill-kontroll li qed isir.

Aħna nafu li llum il-ġurnata fid-dinja hawn konsumiżmu enormi u allura wieħed jistenna xi forma ta' kontroll.

Dan il-kontroll bilfors irid jieħu forma ta' leġiżlazzjoni sabiex il-konsumatur ikun imħares kif mixtieq.

Dalgħodu ntqal li anke din il-liġi hija imposta mill-Unjoni Ewropea.

Jiena ngħid li wieħed għandu jikkonsidraha fil-mod oġġettiv tagħha.

Anke kieku m'aħniex qegħdin fit-triq li twassalna għall-Unjoni, aħna għandna bżonn nipproteġu l-konsumatur minn kull periklu li jista' jkun hemm f'ċerti prodotti li jistgħu jkunu fuq l-ixkafef tal-ħwienet u fix- showrooms.

L-enfasi hija fuq prodotti li jkunu perikolużi, u jiena nixtieq nelenka wkoll diversi affarijiet l-aktar fejn jidħlu prodotti mediċinali, biex jiġi evitat il-mard fil-bniedem jew fl-annimali.

F'taqsima (ċ) jissemmew sustanzi mediċinali.

Nixtieq nitlob lill-ministru jispjegalna jekk hemmx xi konflitt f'din il-ħaġa.

Min-naħa dan l-Att isemmi affarijiet ta' ikel u prodotti mediċinali u mbagħad meta jagħti d- definizzjoni ta' prodott jeskludi prodotti second-hand u dawk li jiġu msewwija jew rikondizzjonati.

Sustanzi mediċinali huma mfissra wkoll f'din it-taqsima.

Nixtieq ikolli spjegazzjoni jekk din hix se tolqot il-mediċini jew le.

Ma tantx tidher ċara u forsi l-expert jista' jgħidilna xi ħaġa fuq din il-materja.

Barra minn hekk, fi klawsola 2, wara ''ilmijiet naturali'', f'taqsima (e) jissemmew sustanzi narkotiċi jew psikotropiċi kif mfissra fil-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti, magħmula fi Strasbourg fit-30 ta' Jannar, 1995.

Kienu ħarġu regolamenti ddettaljati ħafna dwar dawn il-mediċinali u wieħed għandu jispjega daqsxejn jekk dwar dan hemmx xi conflict f'din il-parti tal- liġi.

M'inix nistenna risposta issa, imma fil-winding-up wieħed jista' jispjega aħjar.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' l-Onor.

Bonniċi .

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi m'aħniex qed nittrattaw l-affarijiet ta' l-ikel bħala ikel misjur.

Barra minn hekk l- ilma qiegħed jitqies ma' l-affarijiet ta' l-ikel.

Irrid ngħid ukoll li għall-mediċinali u għat-tabakk se jkun hemm regolamenti apposta waqt li dwar l-ikel misjur se jkun hemm il-Food Act li responsabbli għaliha se jkun id-dipartiment tas-sanita'.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Fil-fatt il-Food Act is in the pipeline, pero' għadni m'inix sodisfatt u nixtieq li jkolli tagħrif aktar dettaljat dwar prodotti mediċinali.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar ir-riklamar u l-marketing.

Il-marketing huwa l-mod kif tbiegħ il-prodott u kif tippreżentah lill- pubbliku.

L-importatur jaf jagħmillek ħafna riklami sbieħ imma fil-fatt jista' jkun qed jidħak bik.

Mhux l-ewwel darba li n-nies ġew imqarrqa bir- riklami li jkunu intiżi biex dak li jkun jixtri l-prodott.

Kultant biex dak li jkun jitħajjar jixtri prodott jingħata xi ħaġa free u hawnhekk ngħid lil-pubbliku Malti biex joqgħod attent mir-rikramar u mill-marketing li jsir.

Irid iqis kollox u jagħmel l-għażla bil-għaqal.

Issa ħa niġi għall- prodotti ta' l-ikel.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li llum il-ġurnata għandna diversi outlets - forsi se noħroġ kemm, kemm barra mil-linja - speċjalment supermarkets jew ħwienet tal-merċa fejn s-sanita' tenfasizza, quite rightly, li l-prodotti għandhom ikunu refrigerated biex ma jkunx hemm kontaminazzjoni.

Minkejja dan fis-swieq tagħna, bħal dawk ta' Marsaxlokk, Bieb il-Belt u diversi postijiet oħra, tara ċerti prodotti mikxufin li la qegħdin fil-kesħa u lanqas huma miżmumin f'temperaturi baxxi.

Meta nara dan jiena ngħid li l-Bambin veru qiegħed magħna!

Aħna konna mgħallma noqogħdu attenti minn xi infezzjonijiet u periklu ta' kontaminazzjoni, u dawn Alla jbierek ibiegħu dawk il-pasti kollha bid-dubbien fuqhom!

Din il-ħaġa ma nistax nifhimha u għalhekk nitlob li almenu jkun hemm daqsxejn ta' protezzjoni serja.

M'inix qed ngħid dwar il-mod kif ikunu magħmulin imma kif jiġu mibjugħa.

Huwa veru li dalwaqt se jkollna l-Food Act li jħares dawn l-affarijiet pero' dan għandu japplika wkoll b'xi mod għal din il- liġi.

Għandna wkoll ix-shelf-life u hawn irridu noqogħdu attenti li ċerti stickers li jsiru fuq ċerti prodotti ma jgħattux l-expiry date.

Nappella b'mod speċjali biex wieħed joqgħod attent għal din il-ħaġa.

Mr. Speaker, nixtieq insemmi każ li ltqajt miegħu dan l-aħħar li huwa ta' nteress nazzjonali.

Kien hemm wieħed tal-ħanut li xtara tiġieġ tal-friża mingħand ċerti producers.

Ġew tas-sanita' jagħmlu routine visit - u jien ngħid li dawn l-inspections għandhom jiżdiedu - u staqsewh x'tiġieġ kellu.

Dan qalilhom li kellu dik u dik il-marka.

Meta staqsewh kellux liċenzja mis- sanita' wieġeb li ma jafx jekk għandux ikollu jew le.

Staqsewh mnejn xtrahom u tawhx irċevuta, pero' dan qal li ma jafx u kkonfiskawlu kollox.

Fl-opinjoni tiegħi hawn għandha tiżdied ukoll klawsola li jekk produttur ikun liċenzjat mill-awtorita' tas-sanita' dan għandu jkollu n-numru ta' dik l-awtorizzazzjoni.

Hawnhekk irridu naraw ukoll li barra d-drittijiet li għandu jkollu kemm il-produttur u kemm l-importatur, dawn għandhom dejjem jinżammu responsabbli jekk ikollhom oġġetti perikolużi.

Hawnhekk jiena naħseb li jkun tajjeb li wieħed jagħti definizzjoni aħjar ta' xi jfisser prodott perikoluż u x'ħarsien irid ikun hemm minnu.

Imbagħad irridu nagħtu ħarsa lejn il-konsumatur u d-dritt tiegħu.

Il-konsumatur għandu jkollu fis-suq prodotti li jkunu mingħajr periklu.

Il-liġi qed tagħmel enfasi biex jekk jista' jkun ma jkunx hemm periklu ta' xi xokk elettriku.

Jekk m'inix sejjer żball kienet ħarġet legal notice li ċerti prodotti jrid ikollhom is-CE marking, u nappella lill-pubbliku biex jara li ċerti prodotti jkunu ta' standard Ewropew.

Sa ftit ta' żmien ilu kellna l-British standard u mbagħad kellna l-Unites States standard.

Hawnhekk irrid ngħid li ftit taż-żmien ilu kellna torch lasers li kienu qed jagħmlu ħafna ħsara f'għajnejn min kien jużahom.

Dawn ma kenux awtorizzati biex ikunu fl-idejn.

Dawn it-torches perikolużi kienu qed jinxtraw bil-prezz ta' Lm30.

Beda jixtrihom kulħadd u niftakar li jiena kont għamilt intervent mal-kontrollur tad-dwana u mal-ministru responsabbli dak iż-żmien ħalli dawn ma jibqgħux jiġu importati jew jinbiegħu fil-ħwienet bħallikieku qishom toys.

Niġi issa għall-infurzar u s-setgħa ta' l-ispezzjoni.

Bħalma qalu diversi kelliema, nibża' li fejn jidħlu l-ispetturi m'hawnx enforcement biżżejjed.

Din dejjem ngħiduha, kemm min-naħa tagħna kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

L-infurzar huwa mportanti, u jekk ma tagħmilx ċerta enfasi fuqu ċerti abbużi jibqgħu jsiru.

Is-setgħa ta' spezzjoni qiegħda f'idejn id-direttur jew xi uffiċjal pubbliku awtorizzat minnu.

Meta kienu ħarġu r-regolamenti tal-health and safety kien hemm il-powers of inspectors - legal notice 22 ta' l-1996 - u jiena qabbilt ir- regolamenti ta' dawn l-ispetturi ma' dawk tal-health and safety.

Ħafna minnhom jaqblu, kif qal is-segretarju parlamentari, u allura ma nafx kif dawn ma ngħatawx attenzjoni speċjali.

Mr. Speaker, dwar l-inforzar nixtieq insemmi żewġ punti.

L-ewwelnett l- ispettur irid ikollu kemm ittra uffiċjali mingħand id-direttur biex jidħol f'xi postijiet kif ukoll it-tag.

Din importanti ħafna għax hija forma ta' identity card li jkun jista' juri bħala spettur tal-pulizija jew tal-VAT office jew whatever.

Klawsola 17(3) tgħid li waqt kull dħul u tfittxija id- direttur jista' jitlob l-assistenza tal-pulizija.

Jien naħseb, Mr Speaker, li dan dejjem għandu jieħu miegħu spettur tal-pulizija għax hawnhekk m'aħniex qegħdin insemmu xi affarijiet żgħar.

Dan jista' għandek store kollu kimika jew inkella store ta' oġġetti żgħar li wieħed jista' faċilment jitfa' ġol-but u għalhekk naħseb li huwa importanti li flok il-kelma may tidħol il-kelma "shall".

Din qiegħda wkoll fil-legal notice li għadni kif semmejt.

Jiena flejt daqsxejn il-liġi u jidher li fiha m'hemmx dritt għall-appell.

Fi klawsola 18 qed jingħad li kull uffiċċjal pubbliku awtorizzat jista':

"jispezzjona kull prodott li jkun ġie mibjugħ jew offrut għall-bejgħ jew konsum jew użu tal-konsumaturi; jew ikun fil-possess ta', jew taħt il-kontroll ta', xi produtturi jew distributur, jew li ġie depożitat għand, jew mod ieħor mogħti lil, xi persuna għall-għan ta' bejgħ jew preparazzjoni għall-bejgħ."

Jien naqbel li għandu jkun hemm konfiska ta' prodott jekk dan ikun ħażin.

Għal dan hemm żewġ alternattivi, jew jikkonfiska l-prodott jew jissiġilla l- istores iżda jekk inti tissiġilla l-istores tkun qed tissiġilla prodotti oħra li ma jkunux perikolużi.

Skond il-legal notice li semmejt tista' toħroġ il-prodott 'il barra jew inkella tissiġillah pero' dwar dan fil-liġi ma jintqal assolutament xejn.

Naħseb li kultant aħjar wieħed jissiġillahom milli joqgħod iġorrhom.

Mr. Speaker, fl-opinjoni tiegħi għandu jingħata d-dritt ta' appell biex l- importatur jiddefendi l-prodott tiegħu.

Dan jista' jgħidlek li għandu informazzjoni mill-parent company li dan il-prodott huwa safe, l-ispettorat jgħid li dan mhu safe xejn u allura jkun hemm id-diżgwid.

Għandu jkun hemm appell biex dan jiġi deċiż minn esperti għax spettur ma jistax ikun jifhem f'kollox.

Iridu jkunu l-esperti li jaraw dan il-prodott x'fih ħażin jew huwiex perikoluż jew le.

Naħseb li hawnhekk jidħlu ħafna diffikultajiet u nappella li almenu jkun hemm klawsola fejn jiddaħħal l-appell.

Mr. Speaker, klawsola 23 titkellem dwar xkiel jew għoti ta' informazzjoni falza.

Din il-klawsola tgħid li:

"Kull min xjentement ifixkel, jirreżisti, jhedded jew b'mod ieħor jagħti xi informazzjoni li ma tkunx veritiera jew falza lid-Direttur jew lil xi uffiċjal awtorizzat fil-qadi ta' xi waħda mill-funzjonijiet tiegħu msemmija fl-artikolu 15, jew xjentement jonqos milli jassisti jew iħares xi ħtieġa magħmula legalment minn uffiċjal bħal dan, ikun ħati ta' reat taħt dan l-Att."

Jien għamilt paragun mal-legal notice ta' l-1996.

Fiha hemm miktub hekk:

"To inspect any book or document in possession of the employer, the keeping of which is prescribed by the Act or by any regulations made thereunder or any other book or a document held by the employer and inspection of which is required for the investigation of issues".

Jiġifieri trid tingħata informazzjoni kollha u llum il-ġurnata d-data sheet tal-prodott li jiġi hawn Malta, b'mod speċjali fejn tidħol il-kimika, ikollha ċerti specifications bħal minn xiex inhu magħmul, x'periklu u xi storage irid ikollu.

Din trid tkun inkluża għax hawnhekk qegħdin nitkellmu wkoll fuq prodotti mediċinali.

Issa mediċinali mhux qed nirreferu biss għal prodotti ta' spiżerija iżda wkoll għal kimika li tintuża fl-industrija.

Din m'hijiex xi ħaġa organika.

Din hija komposta minn ċerti prodotti u jkollok isem twil xi kultant anke tliet versi li kull parti minnu tkun tfisser ċerta kimika differenti.

Huwa diffiċli li tkun tifhem fihom jekk ma tkunx xi analista professjonali, għalhekk, Mr Speaker, b'mod speċjali fejn tidħol il-kimika għandu jkun hemm id-data sheet li minnha l-ispettur jieħu l-informazzjoni kollha għal xi investigazzjoni li tkun tista' ssir.

Il-kimika perikoluża tintuża ħafna wkoll għal prodotti agrikoli.

Illum aħna nixtru ħaxix frisk li nikkonsmawh l-għada jew il-pitgħada.

Wieħed jista' jixtri anke mill-egħlieqi viċin pero' rridu noqogħdu attenti mill-kimika li biha jinbexxu l-prodotti.

Għandna nieħdu l-ikbar prekawzjoni biex il-prodotti agrikoli naħsluhom tajjeb l-iktar minħabba l-bexx li jintuża.

Illum il-ġurnata jsir kontroll kbir fuq il-bexx.

Jiena nikkundannah imma kultant jekk ma tbexx b'ċerta kimika ma jkollokx il-prodott.

Mr Speaker, jien għamilt xi punti tekniċi fuq din il-materja.

Nerġa' ngħid li din il-liġi hija ta' l-akbar benefiċċju għall-konsumatur Malti.

B'dan l-Att qegħdin nagħtu l-possibilita' kollha biex dak li jkun mhux biss ma jimpurtax affarijiet difettużi imma lanqas perikolużi.

Se noqogħdu attenti li hawn Malta ma jkollniex dumping li ma jridx ħaddieħor.

Fl- aħħarnett irrid nappella lill-importaturi biex ma jidħkux bil-Maltin.

Naf x'jiġifieri meta tixtri prodott ħażin.

Naf li kien hemm min xtara computers u sabhom difettużi.

Mhux sewwa ġibt prodott irħis għax ħaddieħor ma ridux, għamiltlu riklam tajjeb fuq it-television, fuq ir-radjijiet u fix-showrooms u mbagħad il-prodott ikun ħażin.

L-appell tagħna huwa li la l-poplu Malti jħallas tajjeb għandu jkollu prodott tajjeb u bla ebda periklu.

Dan qed ngħidu b'mod speċjali llum, meta minħabba t-teknoloġija moderna, apparti l- periklu tax-xokkijiet, jista' jkollna anke ħsara li tiġi minn ċertu apparat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq insemmi xi aspetti li permezz tagħhom din il-liġi tkun tista' tfisser xi ħaġa.

L-ewwelnett nafu li waħda mill-akbar problema li għandna f'pajjiżna m'hijiex in-nuqqas ta' ħtiġijiet jew ta' regolamenti, imma ħafna drabi huwa l-infurzar.

U iktar ma ngħaddu regolamenti u liġijiet iktar dan il-pajjiż se jaqa' għaċ-ċajt għax ma jinfurzahomx.

Id-definizzjoni hija importanti imma jekk mhux se noħolqu kultura ġdida ta' infurzar se nkunu qegħdin naqgħu għaċ-ċajt.

Għadni kif smajt lill-Onor.

Michael Bonniċi jitkellem fuq il-periklu li jġib il-bexx tal-ħaxix u mill-ewwel ftakart fis-sitwazzjoni ridikola li għandna fl-iskola sekondarja tas-subien Sir Temi Zammit, ta' l-Imtarfa, fejn gvern Nazzjonalista ta l-permess biex jibdew jitkabbru l-mushrooms fl- iskola.

Kif nistgħu lil dawk it-tfal nispjegawlhom kemm hu sabiħ l- ambjent, kemm hu mportanti li nħarsulhom saħħithom u mbagħad ingħata permess biex taħt l-iskola jitkabbru l-mushrooms?

Bil-problemi kollha tal- kimiċi din il-ħaġa assolutament m'hijiex aċċettabbli.

Issa minħabba f'hekk parti sewwa mill-iskola lanqas biss tista' tiġi wżata minħabba r-riħa qawwija li titla' minn taħt.

Jiġifieri min-naħa waħda niddikjaraw prinċipji sbieħ u nobbli imbagħad bil-fatti nagħmlu ta' kuljum dan it-tip ta' fares li tabilħaqq jirriduċuna għal pajjiż tal-Mickey Mouse.

La qed insemmi l-iskejjel rrid ngħid li l-ewwelnett irridu noqogħdu attenti - kemm insemmiha biss, għax naf li l-kwestjoni ta' l-ikel u x-xorb titlob leġislazzjoni apparti - għax se tidħol id-drawwa li produtturi ta' ċertu ikel u xorb qed jisponsorjaw attivitajiet fl-iskejjel biex jaqbdu s- suq.

B'dan il-mod dawn il-kumpanniji qed jaqbdu konsumaturi minn eta' żgħira.

Irridu naraw daqsxejn il-policies aħjar u mhux lakemm inħallu sponsorships fl-iskejjel meta l-prodotti ma jkunux għas-saħħa tat-tfal kif jgħidu li huma.

Prodott importanti li rridu nagħtu kas fl-iskejjel huwa l-għamara.

Fl- iskejjel tagħna għandna għamara li ħafna drabi ma tkunx saret skond l- ispeċifikazzjonijiet tajba għas-saħħa tat-tfal.

F'pajjiżna għandna problema li qed tikber ta' l-iskoljożi tas-sinsla tad-dahar ġejja mill-basktijiet tqal li t-tfal għadhom iġorru.

Jien nieħu mit-tifla tiegħi.

Niġġieled magħha kuljum .

Hi tiżen xi 45 kilos u ġġorr 9 kilos.

Dan ma jagħmilx sens għax qed iġġorr id-doppju ta' kemm tista' għal daharha.

Dawn huma affarijiet li m'humiex prodotti manifatturati, imma rridu naraw li l- basktijiet li jġorru fuq darhom it-tfal ikunu tali li l-piż jitqassam fuq żewġ partijiet tad-dahar u mhux jinġarr biss fuq n-naħa waħda.

Apparti minn hekk jista' jkollok prodott tajjeb imma jekk ma tkunx taf iġġorr il- piż b'ċertu mod se jkollok il-problemi, u f'pajjiżna għandna problemi kbar fid-dahar, u iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar jikbru.

Nies li jaħdmu f'dan il-qasam, paediatricians u nies oħra, jispjegawli li parti mill-problema fid-dahar qed tinħoloq minħabba l-piż żejjed tal- basktijiet.

Kull sena skolastika aħna nitkellmu dwar intenzjonijiet sbieħ u nobbli.

Fi Frar ta' l-1999 sar rapport li eventwalment se jiġi mqassam fost it-tfal, l-iskejjel u l-ġenituri; imma jgħaddu x-xhur, sena skolastika wara oħra, u nibqgħu bil-problema tal-basktijiet tqal u nwaqqgħu lilna nfusna għaż-żuffjett.

Ħafna diskors ma jiġix imkejjel bil-liġijiet li tgħaddi.

Minkejja li hemm skejjel li jagħmlu l-lockers u oħrajn li jbiddlu t-timetable biex it-tfal ma jġorrux aktar minn one-tenth tal-piż tagħhom, għax jekk iġorru aktar minn hekk ikunu qed joħolqu problema għal saħħithom, sena wara sena qed nibqgħu b'din il-problema tal-basktijiet tqal.

Qed insemmi t-tfal ta' l-iskejjel għax il-problema naraha tikber magħhom.

Jekk lit-tfal minn eta' żgħira ma niġbdulhomx l-attenzjoni għall-ħajja tagħhom, ma jiswew xejn id-diskorsi li nagħmlulhom u l-projects li nġegħluhom jagħmlu.

Jekk ma nuruhomx kif għandhom jimxu u joqogħdu bilqiegħda se jitilgħu kif telgħu ġenerazzjonijiet ta' eluf ta' Maltin u Għawdxin li għalihom kollox jgħaddi, ħalli mbagħad ikollna rata qawwija ta' problemi fl-għadam u fis-sinsla tad-dahar.

Marbuta sewwa mal-basktijiet tqal, skond nies mediċi f'dan il-qasam, hija l-kwestjoni ta' l-għamara.

Ħafna mill-għamara li għandna fl-iskejjel tagħna m'hijiex maħduma bi specifications ta' standards tas-saħħa u fost in- nuqqasijiet insemmi l-angolu tad-desk u l-għoli tas-siġġu.

Hemm siġġijiet li huma baxxi wisq u allura jagħmlu d-desk skomdu wkoll.

Importanti li naraw li għallinqas l-għamara l-ġdida li qed tinxtara għall-iskejjel - u din hija responsabbilita' tal-Gvern - tkun skond l-ispecifications ta' standards internazzjonali.

Irridu niżguraw ukoll li l-prodott li jinxtara jkun inħadem lokalment.

Qed ngħid għal desks tal-computers, imwejjed u għamara oħra.

Irridu ninfurzaw l-affarijiet bil-fatti u mhux ngħidu li qed ninfurzawhom, li jridu jsiru skond ċertu specifications, imbagħad kollox jibqa' għaddej.

Waħda mill-affarijiet li kienet skandalizzatni fiż-żmien qasir li għamilt ministru ta' l-edukazzjoni kienet meta kont nitkellem mal-heads ta' l- iskejjel fuq affarijiet li kellhom bżonn għall-manutenzjoni ta' l-iskejjel u l-heads kienu jirrakkontawli li meta kienu jmorru jixtru ż-żebgħa, taż- żebgħa kien isaqsihom kenitx għalihom personali jew għall-iskejjel.

Jekk għalihom personali kien jagħtihom żebgħa ta' kwalita' tajba u jekk għall- iskejjel joħroġ żebgħa oħra li tkun imħallta, probabbli jħallsu iżjed mill- fondi pubbliċi.

Hawn din l-attitudni li l-affarijiet pubbliċi qishom xi take-away kbir li kulħadd jieħu b'xejn għax jiġu mix-xejn.

Din hija drawwa ħażina u din il-mentalita' rridu nbiddluha.

Wieħed jista' jsemmi postijiet oħra fejn irid isir ix-xogħol li ma jkunx ta' periklu, u fl- iskejjel stess hemm postijiet li huma ta' periklu, u hemm bżonn li l- affarijiet isiru bis-serjeta'.

Qed insemmi t-tfal għax jekk irridu nibdew paġna ġdida f'dan il-pajjiż irridu naraw li t-tfal intellgħuhom f'kultura ġdida u mhux nivvizzjawhom bl-istess dnubiet u bl-istess żbalji tagħna.

Jiena nħoss li f'dan il-qasam għad fadlilna x'nagħmlu.

Qaluli li fuq stazzjon tat-televiżjoni, fil-ħin li jaraw it-tfal, xi magician qed jagħmel il-bużulotti, u fost kollox qed idaħħal sebgħu f'xi plakka tad-dawl.

Din għalija hija ġennata għax it-tfal jagħmlu li jaraw.

Dan qed ngħidu għax meta qed nitkellmu fuq aspetti ta' sigurta' ta' prodotti m'għandniex naraw biss il-prodotti imma anke kif nużawhom fil-kultura tagħna.

Meta ddiskutejna r-riklamar sirna nafu li ċertu reklamar jista' jkun perikoluż għat-tfal.

Jien niftakar wieħed mir-riklami fuq stazzjoni televiżiv Taljan li jixxukkjak.

Biex jilħaq xi ġugarell li jogħġbu, tifel irid jitla' fuq il-gwardarobba u dan jagħmel mejda żgħira, jagħmel siġġu u fuq is-siġġu xi mħadda biex jilħaq.

Dan m'għandux ikun aċċettabbli għax għad li l-prodott minnu nnifsu huwa safe dan se joħloq il-periklu.

Żgur li f'pajjiżi Skandinavi riklam bħal dak ma kienx jitħalla jidher għax ipoġġi t-tfal fil- periklu.

Għalhekk l-idea tar-riklamar m'għandniex nifhmuha fis-sens dejjaq ta' informazzjoni falza fuq il-prodott imma anke fil-kuntest li l-prodott jitqiegħed b'mod li jiġbed lit-tfal jew nies oħrajn.

U naħseb li f'dan il- qasam għad fadlilna x'nagħmlu.

Il-kultura tar-riklamar illum saret importanti ħafna, waħda mill-iżviluppi interessanti li qed ikollna fis- soċjeta' tagħna u li aktar se jkollna fiż-żmien li ġej.

Nafu li ħafna mill-prodotti teknoloġiċi ġodda li qed joħorġu fil-qasam tal-komunikazzjoni jagħmluha aktar faċli għall-konsumatur li jaqbeż ir- riklami jew jirrekordja l-programmi li jrid fil-ħin li jrid hu, jew fil- ħin tar-reklami jmur jagħmel xi ħaġa oħra.

Jiġifieri qed jerġa' jgħaddi għand il-bilanċ il-konsumatur, u fil-fatt jidher li fiż-żmien li ġej se jkun hemm taqlib kbir anke fil-qasam tal-programming, tax-scheduling ta' l- intenzjonijiet televiżjoni, għax illum il-konsumatur u t-televiewer jista' jagħżel, x'ħin jara, x'se jara u allura se jkun interessanti li r-reklamar jibda jsir b'mod differenti milli qed isir bħalissa, mhux biss fl- intervall bejn biċċa film u ieħor, bejn biċċa programm u ieħor, kif ukoll se tidħol teknika ġdida ta' sponsorships.

U allura wieħed jittama li d- definizzjoni tar-reklamar għandha tinkludi wkoll il-mod kif kumpanija tipprova tbiegħ prodott jew servizz mhux billi tagħmel ir-riklam iżda billi tisponsorja programmi hi.

Jidhirli li fid-definizzjoni li hemm f'dan l- abbozz ta' liġi dak li qed ngħid jien hemm maħsub għalih, għax riklam jinkludi kull avviż, apparat, ċirkolari, tikketta, pakkett, dokument, rappreżentazzjoni, xandir jew avviż pubbliku, preżentazzjoni viżwali jew akustika, jew it-tnejn, pero' nittama li fi stadju ta' kumitat wieħed jidħol aktar fiha.

Ma nafx jekk din tkoprix l-idea ta' l-isponsorship li qed insemmi.

Dak huwa kważi riklamar sublimi, li mhux goff pero' huwa effettiv ħafna.

Waħda mill-affarijiet li jsemmi dan l-abbozz ta' liġi f'artikolu 28 hija li d-direttur jista jagħmel dikjarazzjoni pubblika dwar prodotti li huma jew jistgħu jkunu perikolużi.

Naħseb li f'soċjeta' bħal tagħna, fejn ħafna mill-prodotti li nikkunsmaw huma mpurtati minn pajjiż ieħor, dan id- Direttur għandu funzjoni importanti ħafna li l-informazzjoni li toħroġ dwar prodotti li huma maħdumin barra tingħata wkoll lokalment.

Nafu li kemm fil- Ġappun u kemm fl-Istati Uniti dan l-aħħar kellna każi ta' tyres difettużi li bihom kienu qed jinqalbu l-karozzi.

Dik l-informazzjoni hawn Malta ssemmiet għax xandruha xi stazzjonijiet tat-televiżjoni barranin.

Xi ġurnali lokali tkellmu dwarha imma qisu bejn dak li jiġri barra u dak li jiġri Malta mhux dejjem naraw rabta diretta u serja.

U f'dan il-każ qisu l- anqas qam għarfien u kuxjenza li dawn huma perikolużi għas-saħħa, u għalhekk naħseb li d-dmir tad-Direttur huwa wkoll li lill-konsumatur tingħatalu wkoll din it-tip ta' informazzjoni internazzjonali dwar prodotti li jistgħu jsibu triqithom f'Malta.

Interessanti dak li ġara fil-Ġappun, u naħseb għandna x'nitgħallmu minnu.

Irriżulta li xi karozza kellha difetti serji li kienu ilhom jafu bihom is-snin u wara bosta protesti u pressjoni l- awtoritajiet ħadu passi.

Fl-aħħar il-pulizija daħlu fil-kumpaniji u fl- uffiċini - għax jidher li mhux biss f'dawn il-gżejjer ta' San Pawl, imma anke fil-Ġappun, fost pajjiżi oħra, huwa diffiċli li jiġu nfurzati l- liġijiet li jeżistu - u sabu ħafna kaxex ta' files immarkati bħala very confidential u top secret, fejn kellhom rapporti dwar il-karozza difettuża tagħhom li anke qatlet in-nies.

Kellhom ukoll rapporti ta' complaints li saru mill-konsumaturi dwar din il-karozza, rapporti ta' l-esperti li d- disinn huwa difettuż u qed jikkaġuna anke mwiet pero' minkejja li kienet taf dan kollu l-kumpanija ma ħaditx passi.

Bħala gżejjer li nimpurtaw ħafna prodotti minn barra, aħna vurnerabbli ħafna għal dan it-tip ta' taħwid speċjalment għax nafu x'poteri għandhom il- kumpaniji kbar biex jagħlqu l-ħluq u biex jixtru l-esperti u jigdbu.

Aħna nafu diversi każi f'oqsma differenti fejn ikun hemm in kwestjoni mediċinal ta' ħsara għas-saħħa, il-kumpanija tqabbad malajr tlieta, erba' tobba jagħmlu rapport u dawn, minkejja li għandhom il-wegħda li jkunu leali lejn il-professjoni tagħhom u lejn is-saħħa taċ-ċittadini, jagħmlu rapporti qarrieqa u jgħidu li l-prodotti m'humiex ta' ħsara.

Kellna l-famuż każ tat- thalidomide u qed insemmih għax kellu jkun Malti li kixef is-sigriet, pero dan ħallas prezz għoli ħafna.

Kien il-famuż każ ta' La Roche, u dan għamel ħafna ħsara għax saħansitra twieldu anke trabi bil-problemi.

U l-Malti li kixef is-sigriet qatta' ħafna snin il-ħabs.

Żvilupp leġislattiv li qed jiġri f'diversi pajjiżi tad-dinja imma li huwa wkoll problema biex iddaħħlu fil-prattika huwa l-Whistle-Blower Act fejn impjegat jikxef informazzjoni fl-interess pubbliku.

Per eżempju, jista' jkun hemm kumpannija li jkollha ċerta informazzjoni, tuża l-flus tagħha biex tagħmel kampanja kbira ta' pubbliċita' li l-prodott hu tajjeb għas- saħħa u tagħlaq ħalq l-impjegati tagħha billi tgħidilhom li min jitkellem jitkeċċa u jittieħdu passi kontra tiegħu.

L-Istat huwa impotenti quddiem ħaġa bħal din iżda hemm stati li bdew jiċċaqilqu u bdew idaħħlu l-kunċett li min jikxef informazzjoni anke kunfidenzjali jingħata protezzjoni.

Aħna f'Malta m'għadniex qed nagħmlu dan u allura ħafna mill-liġijiet li ngħaddu f'dan il-qasam huma bla saħħa.

U ngħid li pajjiżna jiċċaqlaq sew 'il quddiem meta jidħol il-kunċett ta' whistle-blower kemm fil-qasam pubbliku u kemm f'dak privat basta fl-interess tas-saħħa pubblika.

Dan il-kunċett beda jissemma f'dan l-abbozz ta' liġi u anke meta dan punt kont għamiltu meta ddiskutejna s-segretezza professjonali.

Beħsiebni nagħmlu anke meta niġu għal leġislazzjoni oħra tal-Privacy Act u tad-Data Protection Act, biex jidħol il-kunċett li niddefendu lil min, fl-interess pubbliku, jikxef nformazzjoni li titqies kunfidenzjali bl-iskuża li l-flus u l-profitti jiġu qabel is-saħħa tan-nies.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien, bl- iżvilupp teknoloġiku, aħna stess noħolqu prodotti li huma aktar avvanzati minn qabel, aktar komdi minn qabel, imma li huma aktar perikolużi għas- saħħa minn qabel.

Hemm bżonn li dan l-iżvilupp teknoloġiku li hemm jiġi bbilanċjat b'aktar informazzjoni għall-perikli li jista' jkun hemm anke għaċ-ċittadini.

Ftit ilu f'Malta kellna l-kontroversja dwar l-antennas tal-mobile telephony.

Kellna, fil-fehma tiegħi, nuqqas serju mill-amministrazzjoni li ħalliet jikber l-isteriżmu, l-allarmiżmu u l-esaġerazzjonijiet.

Minn naħa waħda ma rridux inġennu lil kulħadd imma min-naħa l-oħra m'għandux ikollna l-attitudini ta' xejn mhu xejn u m'hemmx periklu meta nafu li sal-lum l- għaqda dinjija tas-saħħa u ċerti strutturi ta' l-Unjoni Ewropea jgħidu li rridu nkunu kawti.

Nafu li għad m'għaddiex biżżejjed żmien minn mindu bdiet tintuża din it-teknoloġija biex ikun hemm studji epidjomoloġiċi li jagħtu prova jekk jagħmlux ħsara jew le u l-aħjar ħaġa f'dan il-każ hi li tittieħed il-prekawzjoni u naraw li dawn il-masts nagħmluhom f'ċerti angoli u f'ċerta distanza.

Għaliex f'Malta għadna s'issa ma semmejna xejn li fl-Ingilterra ħassew il- bżonn li mal-mobile phones iwaħħlu health warning biex jgħidulek it-tip ta' waves li joħorġu mill-apparat meta żżommu ma' rasek?

Dawn qed jgħidulek li jekk tesponi lilek innifsek ħafna għal dawk it-tip ta' raġġi jista' jkollok problemi.

Hija xi ħaġa ħażina b'daqshekk?

Għax jien qajjimt il-każ, il-Go- Mobile ħasbu li għandi xi aġenda moħbija u bagħtu engineer biex ikellimni u biex igħidli biex noqgħod attent kif nitkellem ħalli ma noħloqx paniku.

Jien għidtlu li huma għandhom jagħtu l-informazzjoni ħalli jkollna konsumaturi u ċittadini nfurmati aħjar u dan qalli li jiena m'għandix insemmi l-mobile phones biss, għaliex wara kollox hemm prodotti oħra bħas- citizen band radio u l-microwave ovens li jistgħu jagħmlu xi ħsara.

Huwa veru li fis-soċjeta' tagħna żdiedu ħafna l-prodotti teknoloġiċi li jistgħu joħolqu problemi għas-saħħa, u huwa veru wkoll li liċ-ċittadini tagħna għandna ninfurmawhom x'jista' jikkawża ħsara u x'jista' ma jikkaġunax.

Per eżempju aħna nafu li f'pajjiżna qed jinxtered ħafna l-użu tal-computer.

Dan mhux bilfors li jagħmel ħsara imma mbagħad jiddependi kemm tesponi lilek innifsek għalih u kemm iddum iċċassat lejh.

Bosta, kbar u żgħar, iqattgħu s-sigħat quddiem dawn il-mezzi teknoloġiċi u dan mhux tajjeb għal saħħithom.

Li niddiskutu l-prodotti f'vacuum ma jagħmilx sens il-ħsara tista' tiġi mhux mill-prodott innifsu biss imma anke mill-mod kif jintuża u kemm jintuża, u dawn l-affarijiet irridu nitkellmu fuqhom.

Irridu naraw x'użu għandhom u nagħtu l-informazzjoni.

Kienet ħmerija meta l-gvern - u speċjalment il-ministeru tas-saħħa - dam ħafna biex jitkellem dwar il-kwestjoni tal-mast antennas u tal-mobile phones, u qal li dak il-vojt kien qed jintela' biex in-nies jaraw it- televiżjoni.

Għaddejja kontroversja fl-Ingilterra u oħra fl-Istati Uniti.

Jekk naraw il-EuroNews insibu li deputati jitkellmu u jqajmu mozzjonijiet fil-parlament Ewropew, u mbagħad hawn Malta vojt, ma jiġri xejn.

Illum aħna esposti mhux biss għall-informazzjoni li tiġi oriġinata f'Malta, imma iktar minn qatt qabel għal dik li toriġina fil-ġurnali, u jekk m'iniex sejjer żball il-"Mirror" kienet għaddejja b'kampanja fuq is-safety u s- saħħa ta' dawn il-prodotti.

U jiena nerġa' ngħid li aħjar ikun hawn il- prekawzjoni.

Jiena mhux qed ngħid dan biex ma niċċaqilqux jew biex ma nagħmlu xejn jew biex ma nindaħlux f'dawn l-affarijiet, imma biex il- prodotti ndaħħluhom kemm jista' jkun b'livelli li ma jkunux ta' ħsara għas- saħħa.

Dan qed ngħidu għax nafu li ħafna minn dawn il-prodotti l-ġodda għad m'għaddiex biżżejjed żmien minn fuqhom biex inkunu nafu jekk humiex ta' ħsara għas-saħħa jew le.

Jien nerġa' nfakkar li għal ħafna snin kienu jidħku b'dawk li kienu jgħidu li l-asbestos huwa ta' ħsara għall-ħaddiema li jaħdmu f'dak l- ambjent.

Bosta minn dawn il-ħaddiema għadhom ma mitux għax l-effett se jinħass għoxrin, ħamsa u għoxrin, tletin sena oħra.

Fl-Ingilterra sar studju f'dan il-kas imma f'Malta ma jidhirlix li għandna dan it-tip ta' studji għalkemm kellna ħafna ħaddiema li sa tletin u erbgħin sena ilu kienu jaħdmu fl-asbestos, u li se jħossu l-effetti fis-snin li ġejjin.

Jiġifieri ma tridx l-ewwel tgħid li m'hu se jiġri xejn, ma tagħtix każ, u mbagħad wara jibdew jinħolqu l-problemi.

Nerġa' ngħid li ħafna prodotti teknoliġiċi ġodda li qed jinħolqu għad irid jgħaddi ż-żmien biex inkunu nafu sewwa l-effett tagħhom għalhekk naqbel ħafna ma' dak li hemm f'artiklu 28, li l-informazzjoni għandha tkun qawwija u ma tħarisx lejn l-uċuh, jew tistenna bilfors li l-affarijiet jinqalgħu Malta.

Jekk ħafna mill-prodotti tagħna jinħadmu barra minn Malta, jaqblilna nagħtu każ il-consumer associations li jeżistu f'pajjiżi oħra li jagħmlu studji u riċerka li s'intendi ma tkunx iffinanzjata minn dawk li jagħmlu dawn il-prodotti.

Nerġa' ngħid, dawn ma jagħmluhiex biex jaraw x'inhu l- impatt fuq is-saħħa, imma joħorġu rapporti biex jgħidu li ma hemmx problemi.

Għalhekk huwa mportanti ħafna li d-direttur li se jeżerċita artiklu 28 jagħmel dikjarazzjonijiet pubbliċi fuq il-prodotti li huma u li jistgħu jkunu perikoluż; u tajjeb iżomm kuntatt ma dak li jkun qed jiġri barra minn Malta speċjalment ma' sorsi li m'għandhomx interessi nvestiti biex jaħbu l-verita', biex jingannaw jew biex iqarrqu, imma li jagħtu l- informazzjoni sħiħa liċ-ċittadini u l-konsumaturi.

M'hemmx għalfejn nistennew li l-ewwel jinqalgħu l-problemi u l-perikli biex imbagħad nitkellmu.

Illum l-aktar imprendituri li jħarsu 'l quddiem jafu li jekk iridu jaħdmu tassew għall-ġid tas-saħħa u ta' l-ambjent iridu jagħtu kas mhux biss tal- prodott li joħorġu iżda anke tal-proċess li bih jinħadmu.

Dawn imprendituri qed jaraw fil-prodott innifsu l-aspett ta' saħħa, ta' sigurta' u tal- ħarsien ta' l-ambjent.

Illum qed nindunaw li t-tkattir tal-ġid ekonomiku, it-tkattir tal-kummerċ, il-ħarsien tas-saħħa u dak ambjentali għandhom imorru flimkien.

Jekk l-iżvilupp ekonomiku qiegħed isir għad-dannu ta' l- ambjent nafu li dak m'huwiex sostenibbli.

U meta nitkellmu fuq żvilupp sostenibbli nkunu qed nitolbu bilanċ bejn is-saħħa ekonomika, il-ħarsien ambjentali u dak tas-saħħa, għax dawn l-aspetti jmorru flimkien.

Żvilupp ekonomiku li ma jagħtix kas tal-ħarsien ambjentali jidħol fi kriżi, idaħħal lill-ego-sistema fil-kriżi, u ħafna mit-taqlib tal-klima li qed ikollna f'ħafna inħawi tad-dinja qed jiġi kkawżat għax m'aħniex nagħtu kas sewwa ta' l-iżvilupp tagħna u ta' l-effett fuq l-ambjent u l-effett fuq is-saħħa.

U għalhekk huwa importanti li meta l-konsumatur mar jixtri l-prodott, dan ikun magħmul b'mod li ma jkunx ta' ħsara għas-saħħa anke waqt li qed jiġi maħdum.

L-istess il-prodott m'għandux ikun ta' ħsara għal dawk li jgħixu fl-inħawi fejn il-prodott ikun qed jinħadem.

Mr. Speaker, għandna nżommu f'rasna li hemm ċerti prodotti impurtati li m'humiex ta' ħsara għalina imma li kienu ta' ħsara għal min ħadimhom.

Ħafna mill-prodotti, anke brands rinomati bħal żraben u apparat sportiv qed jinħadmu f'pajjiżi sotto-żviluppati tat-tielet dinja, minn tfal taħt l- eta', u jekk għalina mhux ta' periklu għas-saħħa li nixtru ballun jew żarbun tal-marka Nike, ċertament kien ta' periklu għas-saħħa għal dak it- tifel, dik it-tifla li ħadmitu fl-Indja, jew x'imkien fl-Amerika Latina.

Għalhekk meta nitkellmu fuq il-globalizzazzjoni, qabel ninżlu għarkobbtejna u nadurawha, tajjeb li niftakru li fiha hemm aspettii li assolutament m'humiex aċċettabbli.

Hemm min qed jagħmel prodotti li jistgħu jkunu ta' periklu għas-saħħa kemm għal min qed jaħdimhom u kemm għall-inħawi fejn qed jiġu prodotti għal żewġ raġunijiet.

Waħda għax il-pagi hemmhekk huma baxxi ħafna, il-proċess ta' manifattura jħammeġ, huwa ta' periklu għas-saħħa waqt il-produzzjoni tal-prodott, u allura bl-aktar mod ċiniku tieħu d-deċiżjoni li minflok dak il-prodott taħdmu f'pajjiżek, taħdmu f'ieħor 'il bogħod fejn l-intiena, it-tniġġiż u l-effett fuq l-ambjent u fuq is-saħħa ma jkunx fuq iċ-ċittadini tiegħek imma fuq persuni ta' pajjiż ieħor li ħafna drabi għandhom kulur ta' ġilda, lingwa u reliġjon differenti minn tiegħek.

Minħabba f'hekk bilkemm ma tqishomx xi speċi ta' subhuman species u allura tista' titrattahom b'dak il-mod.

MR SPEAKER: Onor. Bartolo, ikolli niġbidlek l-attenzjoni li biex tkun tista' tkompli bid-diskors tiegħek għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nipproponi li l-Onor.

Bartolo jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Bartolo jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No).

Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, on a point of order.

ONOR CARMELO ABELA: Niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta kienet sospiża fit-8.04 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, din hija liġi li kien hawn bżonnha.

Jekk ngħidu li ma kien hawn xejn qabel din il-liġi ma nkunux qegħdin inkunu ġusti.

Li kien isir qabel kien li jsiru ċerti regolamenti dwar ċerti prodotti u jekk per eżempju ġugarell ikun xi darba ikkaġuna xi inċident, allura l-kummissarju tal-pulizija seta' jieħu azzjoni.

X'kien hemm ħażin f'din is-sistema?

Li ħafna drabi kienu jittieħdu ċerti azzjonijiet wara li kien ikun sar xi inċident.

Din il-liġi qed isservi, kif ġejt informat mill-esperti li kkonsultajt magħhom, bħala safety net, għax tolqot il-prodotti kollha ħlief dawk li huma esklużi.

Il-liġi stess tgħidlek li hemm esklużjoni ta' ċerti prodotti u għaldaqstant nistgħu ngħidu li ħlief għal dawk il-prodotti il-liġi sservi bħala safety net biex l-oġġett ikun safe, biex tingħata l- informazzjoni dwar is-safety aspects ta' l-oġġett, u biex il-konsumatur ikun adequately informed dwar kull prodott ħlief għal dawk l-affarijiet li huma esklużi, li huma erbgħa, fosthom second-hand products li huma mibjugħa bħala antikita' u l-mediċinali.

Il-konsumatur għandu d-dritt li l-prodott li jiġi fis-suq ikun safe, li jirċievi informazzjoni dwar is-safety aspects tal-prodott, u jkun hemm ukoll tagħrif dwar kif dan il-prodott jista' jiġi wżat.

Billi jkollok informazzjoni dwar l-aspetti ta' sigurta' u mbagħad ma jkunx taf kif tuża l-prodott biex ikun safe, ma jkollok xejn f'idejk.

Hemm ukoll id-dritt li wieħed ikun adequately informed with regards to products which give rise to risks.

Issa aħna nafu - biex naqbdu ma' din it-tielet biċċa - illi fuq prodotti tat-tabakk, per eżempju, hemm sticker li tgħidlek li t-tipjip will cause danger to your health.

Għadna kemm smajna lill-Onor.

Bartolo jgħid ukoll li fl-Ingilterra fuq il-mobile phones qed titwaħħal sticker li tgħidlek li jekk tużah jista' jikkaġunalek ħsara għas-saħħa.

Naħseb li huma ħafna l- prodotti li jaqgħu taħt din il-kategorija.

Kważi anke karozza taqa taħt din il-kategorija għax il-fumes li joħorġu minnha jistgħu jikkaġunawlek ħsara għas-saħħa wkoll.

L-applikazzjoni hija importanti imma hawn wieħed irid ikollu saqajh ma' l-art għax kull prodott jista' jikkawżalek ħsara minbarra l-kumdita' li joffrilek.

Ħaġa interessanti li rajt f'din il-liġi hija l-affinita' li ma kenitx teżisti qabel bejn żewġ diretturi li huma d-direttur tal-consumer rights u dak tal-market surveillance.

Id-direttur tal-consumer rights se jkollu l- poter jitlob għal ċerti miżuri taħt din il-liġi.

Issa mill-aspett legali - għax bħala avukat huwa ovvju li jinteressani x'jista' jsir u ma jsirx - id-direttur tal-consumer affairs għandu d-dritt, bħal any public officer, li jitlob lill-maġistrat biex jekk huwa jkollu reasonable grounds li xi prodotti huma unsafe, ukoll jekk ikunu miżmumin on any premises other than premises exclusively used for dwellings, hu għandu d-dritt li jitlob enter and search, jiġifieri li ssir spezzjoni u jkun hemm id-dritt ukoll li l- prodotti jiġu maqbuda.

Jgħidlek ukoll - u din hija importanti - li sakemm ma jkunx hemm raġuni valida, dan irid isir matul in-normal business hours.

Imma jekk id-direttur jemmen jew għandu informazzjoni li ċertu evidenza tista' distrutta jew moħbija, jista' jitlob ukoll li s-search issir outside normal business hours.

Din hija interessanti ħafna għax qed ngħidu x'għandu jsir biex dak il-prodott jiġi maqbud u ma jitħalliex imur fuq il-bank għall- konsumatur.

Imma mhux biss, il-liġi hawnhekk issemmielna wkoll il-proċeduri li għandhom jittieħdu.

L-ewwel ħaġa jekk wieħed jikser il-provvedimenti qed jitqies li wettaq a criminal offence u kontravenzjoni.

Hemm il-preskrizzjoni ta' sentejn, li hija raġjonevoli, u jekk wieħed jinstab ħati taħt l-artiklu 23 jista' jeħel multa li ma tkunx inqas minn Lm200 imma mhux iżjed minn Lm1,000 jew ħabs għal żmien ta' mhux iżjed minn sitt xhur jew it-tnejn flimkien.

Persuna li mbagħad tinstab ħatja ta' offiża mhux taħt dan l-artiklu imma taħt partijiet oħra ta' dan l-Att, il-multa tkun mhux inqas minn Lm500 imma mhux iżjed minn Lm5,000 u piena ta' ħabs ta' tliet snin.

Jekk wieħed jinstab ħati għat-tieni jew it-tielet darba, il-multa tista' titla' sa Lm10,000 u ż-żmien ta' ħabs sa erba' snin.

Mela li f'din il-liġi x'qed nagħmlu?

Fejn qabel kellek liġijiet jew regolamenti speċjali jew speċifiċi oġġett oġġett, bis-saħħa ta' din il-liġi issa qed jintlaqtu l-oġġetti kollha bl-eċċezzjoni ta' xi tlieta jew erba'.

Qed naraw ukoll kif se jsir l-enforzar ukoll u qed naraw x'inhuma l-offiżi.

Għandna direttur tal-market surveillance u se jkun hemm koperazzjoni bejnu u bejn id-direttur tal- consumer affairs.

Meta wieħed jara dawn l-affarijiet, jantiċipa li almenu hawn l-istruttura biex ikollna sigurta' fuq l-oġġetti li qed jitqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-konsumatur.

Il-problema li se tinħoloq se tkun kif l-amministrazzjoni tal-ġurnata se tinforza din il-liġi.

Irid ikollok nies imħarrġa biżżejjed u nafu li n-nies speċjalizzati f'dan il-qasam huwa ċkejken wisq biex din il-liġi tiġi enforzata.

Kull qasam huwa qasam speċjalizzat.

Jekk nieħdu l-qasam tat- toys, per eżempju, dan huwa qasam speċjalizzat immens, u jrid ikollok esperti li jgħidulek jekk toy ikunx perikoluż jew le għax wara li jiġri inċident kulħadd bravu.

Imma l-importanti huwa li wieħed ikollu sistema ta' prevention.

U hawn wieħed irid jara x'possibiltajiet hemm li jingħataw scholarships lil nies li jiġu magħżula f'oqsma differenti.

Wieħed ma jistenniex li jkollna esperti f'kull qasam, imma għandu jkollna aktar nies imħarrġa f'dan il-qasam.

Jiena dejjem insemmi li kellna persuna kwalifikata fil-weights and measures, u meta kont ministru ta' l-industrija, sirt naf li din il- persuna, għalkemm kienet l-unika persuna f'pajjiżna li setgħet tikkwalifika bħala espert, minħabba s-sistema gradwatorja taċ-ċivil ma kienx jaqblilha titlaq mill-post fejn kienet impjegata, mingħalija d-dwana, li ma kellu x'jaqsam xejn.

Irridu naraw il-possibiltajiet li nħarrġu n-nies.

Dawn iridu jmorru barra għax ma naħsibx li hawn Malta għandna skejjel jew faċilitajiet tant speċjalizzati li jagħtu courses f'dan il-qasam.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Michael Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, ftit ilu tkellimt mas- segretarju parlamentari kif ukoll ma' l-esperti li għandna f'din il-Kamra dwar punt li ħassejt li huwa importanti.

Tul dawn l-aħħar ħames snin id- dipartiment tas-saħħa kif ukoll l-FAO kienu f'diskussjonijiet dwar kif jistgħu jiġu mtejbin il-liġijiet li jirregolaw l-ikel u kien ippreparat abbozz.

Naf li kellhom jinbidlu xi partijiet minn kif kien ippreparat dan l- abbozz minħabba ċerti żviluppi u minħabba diversi units li bil-mod il-mod bdew jitwaqqfu f'pajjiżna, u jiena nixtieq nistaqsi dwar dan.

Sur President, il-liġi li għandna quddiemna tolqot żewġ setturi differenti, is-settur ta' l-agrikoltura u dak tas-saħħa pubblika.

Parti minn xogħol id-dipartimenti tas-saħħa pubblika u ta' dak ta' l-agrikoltura huwa li jissalvagwardja lill-konsumaturi u li jħares lejn is-sustanza li tkun qiegħda tinbiegħ.

Jidispjaċini ngħid li hemm diversi punti f'dan l- abbozz ta' liġi li forsi m'humiex daqshekk ċari.

L-ewwelnett se jkun hemm ħafna overlapping bejn id-dipartimenti u din hija l-aktar ħaġa li nibża' minnha.

Dan qed ngħidu għax min ikun malinn jipprova jilgħab dipartiment kontra ieħor u jekk ma jkunx hemm kordinament se jibdew jinħolqu ħafna issues minn non-issues.

Waħda mill-problema li kellna għal xi żmien kienet li uffiċjal f'dipartiment kien ifettaq u joħloq liġijiet li lanqas biss jeżistu.

Fil-fatt konna għamilna parti mill-ewwel ftit xhur fl- amministrazzjoni nippruvaw insolvu l-problemi li ħolqilna fid-dipartiment.

Jiena għalhekk ma nixtieqx li jkollna aktar sitwazzjonijiet ta' overlapping bejn setturi differenti.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: L-Onor.

Farrugia għadu kif semma' n-nuqqas ta' kordinament.

Kif qal hu ċerti nies jistgħu joħolqu l-problemi, pero' fi klawsola 27 aħna qegħdin naħsbu biex ikollna dan it-tip ta' kordinament għax veru jista' jkun hemm overlapping fis-sorveljanza.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Il-problema li tinkwetani hija waħda.

Id- direttur tas-sorveljanza, għad li hu maħtur fil-kariga mill-prim ministru, jaqa' taħt ministru partikolari u allura xorta waħda se jkun hemm il- konflitti bejn dipartimenti jew ministeri differenti minkejja l-allineament ċar li hemm fil-Food Act dwar ir-responsabbilta' tad-dipartiment ta' l- agrikoltura u dik tad-dipartiment tas-saħħa.

Hawnhekk id-direttur tas- sorveljanza se jkun over all pero' se jkollna kwestjonijiet delikati fid- dipartiment tas-saħħa li jaqgħu taħtu.

Issa f'dan id-dipartiment hemm il- health inspectors li jagħmlu x-xogħol ta' sorveljanza dwar il-liġijiet li jaqgħu taħt id-dipartiment tas-saħħa.

Jekk id-direttur tas-sorveljanza se jkun qiegħed jagħmel ix-xogħol over and above se jkollna l-konflitti ta' responsabbiltajiet legali.

(Interruzzjonijiet)

Naf li artiklu 5 jeskludi ċerti liġijiet, imma ma nixtieqx li jkollna kwestjonijiet fejn xi ħadd jibda jilgħab bejn id-dipartimenti jew jibda juża ċerti liġijiet kontra oħrajn.

Per eżempju, tista' tinqala' problema bejn id-direttur tas-sorveljanza u d-direttur tas-saħħa.

(Interruzzjonijiet) Appuntu, għalhekk huwa importanti li jkun hemm affarijiet speċifiċi, biex ma nħallux it-triq miftuħa għal dawn it-tip ta' konflitti li jogħxew bihom l-avukati.

U għalhekk qed nistaqsi għandniex nagħmlu rethinking dwar il-kwestjoni ta' fejn jidħol is-settur ta' l-ikel, biex kemm jista' jkun dawn il-problemi niffrankawhom.

Mr Speaker, nixtieq insemmi każ partikolari li kont involut fih jien fi żmien l-amministrazzjoni Laburista.

Waqt li l-health inspectors kienu qed jaqdu dmirhom f'supermarket innutaw li prodott partikolari ma kellux id- dettalji ta' ingredjenti fuqu.

Is-sid ta' dan is-supermarket mar ikellem lill-ministru ħalli jipprova jirranġalu biex il-prodott iħallihulu fis-suq għax biex jagħmel it-tibdiliet neċessarji kien se jinvolvilu ċerti spejjeż.

Dan m'huwiex aċċettabbli.

Huwa kontra l-liġi li jkollok prodott mingħajr l- ingredjenti fuqu.

U aħna konna qed nippruvaw infehmuh li huwa ta' ġid kemm għalih u kemm għall-konsumatur li jkun hemm l-ingredjenti mniżżlin.

Dan ħadha bi kbira u probabbilment lanqas ivvotali.

Dan qed ngħidu għax jiena nħoss li fejn tidħol il-protezzjoni tal-konsumatur huwa essenzjali li nimxu b'mod riġidu.

Sħabi semmew it-toys, Sur President.

Nafu li mhux l-ewwel darba li kien hawn problema taż-żebgħa ta' toys li kienet perikoluża.

Mhux l-ewwel darba li ċerti toys ikunu rakkmandati li ma jintużawx minn tfal ta' ċerta eta' għax huma ta' ċertu periklu.

Veru li dan ikun imniżżel fuq il-kaxxa, imma din hi l-istess sitwazzjoni ta' l-ispiżjara.

Meta l-ispiżjar ibiegħlek prodott, huwa mportanti li juża l-esperjenza u t-tagħlim professjonali tiegħu biex meta qed jiddispensa minn mediċina jeduka lill-pazjent dwar kif għandu jeħdoha u jwissih li jekk iħallatha ma' xi ħaġa oħra tista' tkun ta' periklu.

Nafu b'mediċini li jekk tħallathom ma' oġġetti oħrajn ma joffru l- ebda periklu pero' jekk tħallat mediċini oħrajn ma' xi ħaġa oħra differenti jistgħu joħolqulek periklu u dannu għas-saħħa.

Huwa dmir ta' l-ispiżjar li jeduka.

Allavolja jkun hemm l-informazzjoni fuq ġewwa tal-prodott, imma r- responsabbilta' taqa' fuq l-ispiżjar li qed jiddispensa minn dik il- mediċina.

B'dan il-mod ukoll inħoss li meta tal-ħanut qiegħed ibiegħ prodotti huwa stess għandu r-responsabbilta' li jiġbed l-attenzjoni tax- xerrej dwar ċerti perikli.

Dan m'għandux jiskappa taħt l-iskuża li fuq il- kaxxa hemm kollox miktub.

Mhux kulħadd jagħti kas, u allura waqt li nħoss li l-manifattur għandu jerfa' r-responsabbilta' li jniżżel id-dettalji fuq il-kaxxa, fl-istess ħin għandha tkun ir-responsabbilta' tal-bejjiegħ, bħalma hija dik ta' l-ispiżjar, li jiġbed l-attenzjoni tal-konsumatur għall-ċerti perikli li jista' jkun hemm speċjalment rigward apparat ta' l- elettriku.

Mr. Speaker, sħabi semmew il-kwestjoni tal-mobiles.

Huwa fatt li fl- ebda kaxxa tal-mobile ma ssib li dan jista' jkun ta' dannu.

Lanqas ma nsibu informazzjoni li minħabba ċerti raġġi tfal taħt it-12-il sena m'għandhomx jużaw il-mobile phones.

Hekk ukoll is-sigaretti.

Naf li din il-liġi ma tapplikax għas-sigaretti, għax għalihom hemm liġijiet oħrajn, imma bħalma fuq is-sigaretti għandek health warning hekk ukoll għandu jsir fil-kas tal-mobile phones u affarijiet oħra li għadna ma nafux biżżejjed fuqhom.

Semmejt il-mobile phones għax bħalissa qed isir ħafna studju fuqhom.

Dawn mhux billi ngħidu li ma joffru l-ebda periklu.

Huwa ħażin li ngħidu li dawn joqtlu imma huwa ħażin ukoll li ngħidu li dawn ma joffru l- ebda periklu.

U din m'hijiex kwestjoni ta' mobile phones biss imma anke ta' l-antennae tagħhom.

Mr. Speaker, l-għan prinċipali ta' dan l-abbozz huwa biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda għall-protezzjoni aħjar tal-konsumaturi minn prodotti perikolużi u biex prodotti perikolużi jiġu projbiti u mneħħija mis- suq.

Waħda mill-affarijiet li ma stajt insib imkien hija d-definizzjoni tal- kelma perikoluż.

Hawnhekk hawn imsemmijin prodotti mhux perikolużi.

Allura prodott perikoluż ifisser kull prodott li ma jikkonformax mat-tifsira ta' prodott mhux perikoluż?

Naħseb li jekk ikollna daqsxejn iktar dettal fid- definizzjoni tkun ħaġa xierqa u tiffrankalna wkoll ħafna problemi iktar 'il quddiem meta jiġu nforzati ċerti liġijiet.

Wisq nibża' li kif qegħda l- liġi qed tagħti ċans għal diversi interpretazzjonijiet.

Biex nagħti eżempju se nsemmi s-sigaretti.

Is-sigaretti jagħmlu ċertu ammont ta' ħsara u nħalluhom joħorġu fis-suq basta fuqhom ikollhom il-warnings.

Issa din l- informazzjoni ma tapplikax b'mod differenti għal min hu żgħir u min hu kbir pero' fil-każ tal-mobile phone dan jista' jkun perikoluż fit-tfal żgħar aktar milli jkun perikoluż fuq tfal kbar.

Minkejja dan m'aħna qegħdin nagħmlu l-ebda warnings fuqhom.

Hawnhekk id-definizzjoni ta' perikoluż tvarja bejn iż-żgħar u l-kbar u naħseb li hawn irridu noqogħdu attenti għax nistgħu ninqabdu f'ċirkostanzi fejn meta tiġi biex tittieħed azzjoni kontra xi individwu jibda jkollna problemi ta' interpretazzjoni.

Jekk hemm bżonn għandna nagħmlu xi emendi minn qabel.

Mr. Speaker, l-Onor.

Bartolo ssemma punt li naħseb li hu worth it nerġa' nsemmih.

Mhux l-ewwel darba li impjegati li jkunu jaħdmu f'xi industrija isiru jafu li oġġett partikolari jista' jkun ta' periklu pero' ma jkunux jistgħu jikxfu minħabba li jistgħu jbatu l-konsegwenzi.

Għandna nibdew naħsbu biex l-impjegat ikun protett mil-liġi biex fl-aħħar mill-aħħar tkun imħarsa s-saħħa taċ-ċittadini tagħna.

Huwa importanti li jkun hemm il- protezzjoni ta' persuni li jkunu qegħdin jikxfu periklu li l-konsumatur jista' jsib ruħu fih a skapitu ta' l-irresponsabbilta' ta' min ikun qiegħed jipproduċi dak il-prodott partikolari.

Id-difett jista' jkun moħbi u jista' jkun identifikat tard wisq u għalhekk huwa importanti li tkun provduta din it-tip ta' protezzjoni.

Mr Speaker, apparti xi tibdil li wieħed forsi għandu jagħmel fuq ċerti punti jiena nittama li din il-liġi verament tiġi applikata għax m'hemm xejn aqwa mis-saħħa tal-konsumatur.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta 24 ta' Ottubru fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Kumitat Permanenti; u Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, illum gazzetta lokali rrapportat dwar xi każi fejn ħwienet fetħu l-Ħadd.

Nixtieq li nieħu proprju ftit ħin minn dan l-aġġornament biex proprju nerġa' nfakkar fl-istqarrija li kont ħriġt proprju ftit tal-ġranet ilu dwar il-bejgħ fil-Ħdud waqt sales jew inkella open-weekends - din irrid nerġa' nsemmiha għax il-ġurnali ma nterpretawhiex sewwa - fejn kont fakkart li għadu ma sar l-ebda tibdil fil-liġi li tirregola l-Ħdud u l-festi pubbliċi għaldaqstant ma jistax ikun aċċettat li jkollna negozji li jorganizzaw sale jew open weekend fil-jiem li fihom il- liġi ma tippermettix li jsir bejgħ.

Ma jistax ikun tollerat aġir ta' imprendituri li jabbużaw u jiftħu n- negozju tagħhom biex ibiegħu l-Ħadd il-ġurnata kollha daqs li kieku ġie mogħti lilhom permess biex jagħmlu hekk.

La ngħataw u lanqas possibbli jingħataw permessi biex isiru sales u open-weekends nhar ta' Ħadd jew f'xi festi pubbliċi.

Il-fatt li xi drabi dan il-bejgħ ikun reklamat jiem qabel m'għandux iservi ta' indikazzjoni li jkun ġie mogħti xi awtorizzazzjoni għal dan in-negozju.

Dan l-avviż qed jinħareġ biex ħadd ma jgħid li ma kienx avżat jew ma kienx jaf kemm-il darba jiġi mitlub biex jagħlaq.

Mr. Speaker, nerġa' nieħu din l-okkażjoni biex nitkellem dwar il-ħtieġa li nosservaw din il-liġi.

Aħna rridu suq ħieles imma ma nistgħux naċċettaw li jkollna libertinaġġ fis-suq.

Il-liġijiet huma dawk li huma u sakemm ikun hemm tibdil, il- pulizija jridu jwettqu dmirhom u jagħlqu l-ħwienet ta' min ikun qed jikser il-liġi.

Ċerti imprendituri javżaw b'sale jew b'open-weekend.

Jekk b'weekend qegħdin jifhmu sas-Sibt, ħalli jkunu miftuħin is-Sibt, imma ma jistax ikun li nafu l-liġi x'inhi u jkollna min jirriklama li qed jikser il- liġi.

Din hija assurdita' u jiena ma nistax naċċetta li jkollna dan it-tip ta' negozjanti fis-suq tagħna.

Bħala gvern, ir-responsabbilta' tagħna hi li naraw x'jinħtieġ dan il-pajjiż.

Ovvjament se jkun hawn min jaħseb differenti pero' jiena ma nemminx li huwa dmir tagħna li nipprovaw nissodisfaw x'wieħed jaħseb għall-kumdita' tiegħu.

Dmirna mhux li naraw biss x'qed jintqal imma wkoll x'għandu bżonn isir.

Bl-ebda mod ma qed jinfetaħ id-dibattitu dwar il-ftuħ ta' ħwienet nhar ta' Ħadd għax għandna min qiegħed jikser il-liġi.

Il-liġi tas-serq ilha għomor, Mr Speaker, u dan ma jfissirx li għax ikun hemm min imur jisraq allura noqogħdu nikkontemplaw li niftħu dibattitu jekk aħniex se nibdew naċċettaw is-serq jew le.

Sa issa ma ħsibniex hekk dwar is-serq u lanqas dwar il-ftuħ tan-negozji nhar ta' Ħadd.

Mr. Speaker, xi drabi pożizzjonijiet bħal dawn ma jkunux tant popolari pero' d-dmir mhux dejjem jgħidilna biex nidhru sbieħ jew biex nieħdu pożizzjonijiet popolari.

Hawnhekk fid-dmir tiegħi li nara li l-liġijiet ikunu mħarsa.

Ma nemminx f'suq fejn il-libertinaġġ jirrendi pero' fejn l- ordni tirrendi, u għaldaqstant huwa dmir tiegħi u ta' dan il-gvern li naraw, anke permezz tal-pulizija, li ma nħallux bejgħ organizzat bi ksur ta' liġi u b'detriment għal min qed jobdiha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, illum irrid ngħid kelmtejn dwar il- protesta li għadha kif organizzat il-GWU.

Din hija protesta li l-mexxejja tal-GWU kienu ilhom żmien twil jorganizzaw u jiġru wara n-nies u jitolbuhom is-support tagħhom.

Din il-protesta saret fil-Belt il-ġimgħa li għaddiet pero' għal li kienu qed jippretendu li se jaraw ħafna nies, jirriżulta li din kienet an unmitigated flop.

Dan joħroġ mill-istatistika li ħarġet dwar in-nies li attendew għal din il-protesta.

Per eżempju, nafu li 9% biss tal-popolazzjoni li taħdem attendiet.

Mis- settur privat l-ammont tan-nies li attendew għal din il-protesta kien prattikament zero.

Fil-fatt minn total ta' 27,000 ħaddiem ħarġu biss 150, persentaġġ ta' inqas minn 1%.

Fid-dipartimenti tal-gvern u l- korporazzjonijiet pubbliċi l-ammont ta' nies li attendew għal din il-laqgħa kien wieħed fqir ħafna fejn minn total ta' 17,000 ruħ ħarġu biss 4,000 ruħ, il-maġġoranza mill-Malta shipbuilding.

Tħares mnejn tħares jibqa' l-fatt li 91% tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin li kienu eleġibbli li joħorġu jipprotestaw dik il-ġurnata għażlu li jibqgħu ġewwa u 9% biss għażlu li jobdu l-protesta tal-GWU..

Mr. Speaker, nafu wkoll li l-GWU ippreżentat 'l fuq minn 70,000 firma wara li saret din il-protesta iżda wieħed jistaqsi kemm minn dawn il-firem kienu fil-fatt firem veri.

Per eżempju, minn rapport fil-"Malta Today" nafu li ġurnalista fil-fatt iffirma sitt darbiet, kull darba b'isem falz, mingħajr qatt ma intalab l-ID card tiegħu.

Illum nafu bl-intenzjoni tal- gvern li jirrispondi kull firma li hemm fuq dik il-petizzjoni pero' jibqa' l-fatt li l-protesta nnifisha kienet waħda pjuttost dgħajfa u allura l- mistoqsija toħroġ waħedha.

Il-GWU taf jekk hijiex supported mill-pubbliku Malti fil-passi li qiegħda tieħu?

Dan qed ngħidu għax, per eżempju, fl- Enemalta minn 1,500 ħaddiem ħarġu biss 250; fl-Air Malta minn 1,000 ħaddiem ħarġu biss 150; fil-water services corporation minn 1,200 ħaddiem ħarġu biss 80; fil-Malta shipbuilding minn 800 ħaddiem ħarġu biss 250; fil- Maltacom minn 1400 ħaddiem ħarġu biss 200; u fil-Kalaxlokk minn 136 ħaddiem ħarġu biss tnejn.

Għaliex falliet din il-protesta, Mr Speaker?

Il-poplu Malti llum qed jgħix fis-sena 2000 u mhux tletin jew erbgħin sena ilu.

Illum il-poplu tgħallem mill-ġrajjiet tal-passat u mhux qed jieħu gost jara ċerti affarijiet iseħħu quddiem għajnejh.

Mhux qed jieħu gost jara l-GWU ftit ftit terġa' tallinea ruħha mal-Partit Laburista.

Kien hemm żmien wara li tlajna fil-gvern fl-1987 meta l-GWU kienet indunat li ż-żwieġ ma' l-MLP kien swielha ħafna mis-sħubija tal-membri tagħha u ħafna mill- kredibilita'.

Swielha anke mill-forza li biha setgħet tiddefendi l-ħaddiem Malti, Mr Speaker.

Dan qed ngħidu għax illum il-GWU qed terġa' tagħmel pass pjuttost mgħaġġel lejn għaqda politika mal-Malta Labour Party u l-poplu Malti bilfors jistaqsi għaliex dan qiegħed isir meta l-istorja tgħallem mod ieħor.

Wara l-1987 kien hemm segretarji ġenerali, bħas-Sur Anġlu Fenech u bħas- Sur Calamatta li għarfu li l-għaqda statutorja bejn il-Partit Laburista u l- GWU kienet fil-fatt għamlet ħsara konsiderevoli kemm lill-union u kif ukoll lill-ħaddiema u ħadu l-passi biex joħolqu distanza pero' llum is- sitwazzjoni turi biċ-ċar li din il-union reġgħet riesqa lejn għaqda politika u statutorja mal-Malta Labour Party b'detriment qawwi għall- pożizzjoni tal-ħaddiem Malti.

Forsi l-għaqda llum m'hijiex waħda statutorja, imma fil-mod kif timxi din il-union żgur li hemm is-subgħa tal- Labour Party.

Mr. Speaker, illum wara nofsinhar xi għaref mis-Super One qal li din il- protesta fakkritu fil-Polonja fi żmien meta l-gvern kien għaffeġ il- ħaddiema.

Jiena nistaqsi: B'liema mod dan il-gvern, waqt il-protesta u anke fil-politika tiegħu illum qiegħed jgħaffeġ lill-ħaddiema?

Bl-ebda mod ma għakksu daqskemm għakksu l-Labour Party fiż-żmenijiet meta ma stajtx tant issejjaħlu demokratiku.

Meta Jaruzelski kien qed jgħakkes id- drittijiet tal-ħaddiema fil-Polonja, f'Malta wkoll kellna gvern li ma kienx jirrappreżenta il-maġġoranza tal-poplu elettur u għalhekk tal-ħaddiem elettur.

Kellna gvern tal-minoranza, u union li l-funzjoni tagħha ma kentix skond l-enċiklika laborem exercens tal-Papa preżenti.

Din kellha x'taqsam ma' partit politiku u b'dan il-mod il-ħaddiem kien qed jiġi ttradut.

Hekk ġara fil-passat hekk qed jerġa' jiġri llum.

Il-poplu Malti qed jara l-GWU tonqos mid-doveri tagħha lejn il-ħaddiem.

Illum, għall-grazzja t'Alla il-Gvern Malti m'għadux jagħżel il- konfrontazzjoni, bħalma kien jiġri fis-sebgħinijiet u t-tmeninijiet.

Illum il-gvern irid ipoġġi madwar mejda u jiddiskuti mal-partijiet soċjali kollha biex ikun jista' jasal għal ftehim b'diskussjoni u bi djalogu.

Illum hemm il-Malta council of economic development fejn jiltaqgħu r-rappreżentanti tal-gvern, dawk ta' l-għaqdiet tal-business kif ukoll dawk li jirrappreżentaw il-ħaddiema, jiġifieri l-unions imma sfortunatament il-GWU reġgħet għażlet li tabroga d-drittijiet u d-doveri tagħha lejn il-ħaddiema u flok tpoġġi madwar mejda u tiddiskuti għażlet il-metodu tal- konfrontazzjoni mit-toroq.

Mr Speaker, il-ħaddiem Malti tal-lum dan qed jarah b'għajnejh u ma jistax jifhem is-sens warajh.

Fuq xiex qiegħda tipprotesta sewwasew il-GWU, meta l- aħħar budget li kellna niżżel id-deficit minn Lm120 miljun għal inqas minn Lm100 miljun meta budget ta' gvern Laburista bejn l-1996 u l-1998 għolla dan id-deficit, u fl-istess ħin xeħet patafjun taxxi fuq il-ħaddiem li għandu l-inqas dħul?

Mr Speaker, fil-budget aħna ħadna ħsieb li l-iktar piż jerfgħu minn jaqla' l-iktar flus u waħda mill-miżuri kienet li dawk li jaqilgħu inqas minn Lm5,000 fis-sena mhux se jiġu ntaxxati.

Mr. Speaker, qegħdin nerġgħu naraw battalja sfortunata bejn is-CMTU u l- UĦM u l-GWU.

Nafu li l-GWU kellha seminar dan il-weekend fejn il-membri tal- unions l-oħra tas-CMTU kienu lesti li jitkellmu iżda minħabba ċ- ċirkostanzi li l-GWU kienet qed iddaħħal it-trejdunjoniżmu fih, dawn iddeċidew li ma jipparteċipawx.

Dan rajnih ukoll b'mod ċar waqt programm tan-NET Television, li fih kien hemm dan il-konflitt.

U jien nistaqsi: Għaliex il-GWU qiegħda tfittex dan il-konflitt anke ma' trade unions oħra meta huwa fl-interess tal-ħaddiem Malti u tal-unions Maltin li jimxu 'l quddiem flimkien għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

Dan il-poplu qed jarah, Mr Speaker, u qed jistmerru.

Kellna union li nhar il-Ġimgħa għamlet protesta minħabba l-qagħda ekonomika fil-pajjiż imma fil-fatt il-poplu Malti jaf li l-qagħda ekonomika li hija bil-wisq aħjar milli kellna f'dawn l-aħħar erba' snin, partikolarment fl-ewwel sentejn ta' gvern laburista.

Issa, f'dawn l-aħħar sentejn il-Partit Nazzjonalista mhux biss niżżel id-deficit sostanzjalment - u għandu bżonn ikompli jniżżlu, għax dak jagħmel ħsara lil kulħadd - imma qegħdin naraw ukoll l-indiċi tal-kwalita' tal-ħajja tal-poplu Malti tielgħa b'mod sostanzjali.

Per eżempju skond l-istatistika li ħarġet f'Settembru li għadda fl-aħħar ta' Settembru kien hemm 6,600 jirreġistraw għax-xogħol.

Dak iffisser li l- qgħad f'dak ix-xahar naqas b'mija, u r-rata tal-qgħad niżlet għal 4.4%.

L- impjiegi full-time fl-aħħar sentejn kemm ilu l-gvern Nazzjonalista żdiedu b'4,400.

Il-qgħad f'sentejn naqas b'600.

Dan jikkuntrasta mas-sentejn tal- gvern Laburista meta l-impjiegi full-time ma żdiedu xejn u l-qgħad kien żdied b'1,500.

L-istatistika turi wkoll li fl-aħħar sentejn in-negozjanti ż- żgħar żdiedu bi 800 meta fis-sentejn ta' qabel ta' żmien il-Labour Party kienu naqsu bi 300.

Fl-aħħar sentejn l-impjegati fil-ħwienet u fid-ditti tal-kummerċ żdiedu b'700 ruħ.

Mela dan il-gvern qiegħed jagħmel dak li wiegħed u qiegħed jipprovdi x-xogħol.

Qiegħed jaqta' d-deficit u jissalvagwarda d-drittijiet tal-ħaddiema kollha partikolarment taż-żgħir.

Mr. Speaker, għalija l-protesta ta' nhar il-Ġimgħa ndikat punt kardinali.

Il-poplu Malti ma jridx konfrontazzjoni.

Il-poplu Malti jrid jaħdem u qed nagħtuh ix-xogħol.

Il-poplu Malti jrid il-paċi industrijali u qed nagħmlu l- almu tagħna biex nagħtuhielu bil-laqgħat tal-MCED.

Il-poplu Malti jrid jara l-progress, irid jara l-ġid, irid jeduka ruħu, jridna nkomplu fil-mixja tagħna lejn l-Unjoni Ewropea.

Il-poplu Malti ma jridx jiġi trattat ta' ċittadin tat-tieni klassi.

Irid ikun ċittadin bħaċ-ċittadini l-oħra Ewropej, jagħti u jieħu l-aħjar drittijiet li jista' jieħu, u jrid jagħti lit-tfal tiegħu, il-ġenerazzjoni li tielgħa, l-istess drittijiet bħal dawk ta' tfal fl-Ewropa, drittijiet aħjar milli kelli jien u milli kellhom il- ġenituri kollha li llum għandhom it-tfal.

Għalhekk meta jara dan l- atteġġjament tal-GWU l-poplu Malti jitħawwad għax ma jistax jifhem il-GWU x'qiegħda tipprova tgħidlu.

Il-poplu jrid jimxi wara l-gvern lejn il-paċi u l-progress.

Il-GWU u l- Labour Party minn taħt u minn wara l-kwinti jrewħu l-fjammi u jbiegħdu l- poplu mill-progress u l-paċi li jixtieq.

Wara t-taqlib u t-taħwid li kien hemm fis-sentejn ta' gvern Laburista issa l-poplu Malti jrid is-serħan tal- moħħ.

Irid is-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, fit-toroq tiegħu u fl- ekonomija.

Irid ukoll is-sigurta' fir-relazzjonijiet barranin ta' Malta, u hawnhekk toħroġ il-mistoqsija: X'qiegħda tgħid il-GWU lill-ħaddiem Malti?

Trid il-GWU tkun parti minn dan il-proċess li se jwassal lill-poplu Malti biex jilħaq livell ta' ħajja aħjar, biex jilħaq il-milja tiegħu fix-xogħol li qed jagħmel u fil-ħajja li qed jgħix?

Jew il-GWU trid tintrabat mal- partit politiku li għandna fl-oppożizzjoni, li moħħu biex jikkritika l- ħidma tal-gvern, partikolarment favur sħubija fl-Unjoni Ewropea li tħalli tant ġid għall-poplu Malti, bil-konsegwenza lill-GWU issir l-akbar għadu tagħha stess?

U dan Mr Speaker, narawh qed jiġri ħafna drabi minħabba li l- membership tal-GWU qiegħda tkun questioned.

Jien ngħid li għadu m'huwiex tard għall-GWU li ssalva l-kredibbilta' tagħha u li tbiddel ir-rotta.

Trid titgħallem li l-interessi tal-Labour Party mhumiex l-interessi tagħha, u l-interessi tal-poplu Malti jiddettaw li hi tfittex il-veru interess tal-ħaddiem.

U l-interessi tal-poplu u tal- ħaddiem Malti jinstab meta npoġġu madwar mejda u nkunu oġġettivi lejn il- problemi li għandna madwarna u f'pajjiżna.

B'dak il-mod biss il-poplu kollu jimxi 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta 24 ta' Ottubru, 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

TADAM - MODIFIKAZZJONI ĠENETIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema kienet il-varjeta' tat-tadam li ntużat matul l-1999 u qed tintuża din is-sena li hija ġenetikament modifikata?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul l-1999 u f'din is-sena ma ġewx użati varjeta' ta' tadam li kienu ġenetikament modifikati.

MOSTA - TA' MLIT - LANDSCAPING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

19792 dwar il-qasam tad-djar Ta' Mlit, li oriġinarjament saret lill-Ministru għall- Ambjent u li issa ġiet riferuta lilu u cioe': jista' l-Ministru jara li fl-inħawi tal-housing estate Ta' Mlit, fil-Mosta jsir landscaping aħjar ta' l-area?

Jista' l-Ministru jara li immedjatament jintbagħtu uffiċjali tad- dipartiment ta' l-ambjent sabiex iwettqu l-preparamenti meħtieġa għal programm ta' landscaping f'dawn l-inħawi tal-Mosta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Minkejja li r-responsabbilita' għax-xogħol li qed jitlob l-Onor.

Interpellant ma taqax direttament taħt il-ministeru tiegħi, qiegħed nieħu nota tas-suġġeriment biex nirriferih lill-awtorita' kompetenti.

WARDINA - WIED QANNOTTA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformana min huwa responsabbli mill-kordinament tax-xogħlijiet li qed isiru f'Wied Qannotta, fil-Wardija?

Għaliex qed isir xogħol fid- dlam minn kuntratturi privati?

Ma jħoss id-dipartiment li dawn ix- xogħlijiet aħjar isiru matul id-dawl tal-jum u mhux matul il-lejl?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn stħarriġ li sar, ma jirrriżultax li dan ix-xogħol qed issir minn xi dipartiment li jaqa' taħt il-ministeru tiegħi.

Dan il-każ gie mgħoddi lill-awtorita ta' l-ippjanar fejn irrizulta li laAwtorita diġa' kienet ħarġet stop/enforcement notice fuq dan is-sit.

L- awtorita ta' l-ippjanar ser tkompli tinvestiga dan il-każ.

ŻRIEGĦ - MODIFIKAZZJONI ĠENETIKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema kienet dik il-varjeta' ta' żriegħ li daħlet f'Malta u li kienet ġenetikament modifikata matul l-1999 u din is- sena?

X'riċerka saret mid-dipartiment ta' l-agrikoltura?

Jista' l-Ministru jpoġġi dawn ir-rapporti ta' riċerka fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Matul l-1999 u din is-sena ma ġewx irrapportati varjeta' ta' żriegħ li kienet ġenetikament modifikata.

It-tieni parti tal-mistoqsija għalhekk ma treġix.

UNIVERSITA' - CLASSROOM SUPPORT TRAINERS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-aħħar sejħa għal applikazzjoni fuq bażi permanenti għall-post ta' kindergarten assistants (special education) ħarġet f'Marzu 1996.

Ħarġet sejħa għall-facilitator fuq bażi permanenti f'Ottubru, 1998.

Il-kors ta' classroom support trainees sar bejn Frar 1998 u Awissu 1999.

SKEJJEL - EDUKAZZJONI POST-SEKONDARJA

L-ONOR.

10263 u jagħti wkoll l-istess statistika għas-sena skolastika 2000-2001?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba għadha ma waslitx u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - ANZJANI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li mhux kulħadd għadu bagħat l-informazzjoni, id-dipartiment għadu mhux f'pożizzjoni li jagħti total finali.

SKEJJEL - JUNIOR LYCEUM SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministra jara meta se jintbagħat għalliem tal-Malti għal Form V tal-junior lyceum San Ġużepp Ħaddiem ta' Kordin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li l-klassijiet kollha tal-Form V tal- junior lyceum San Ġużepp Ħaddiem, Kordin għandhom għalliem/a tal-Malti.

KUNTRATTURI - TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena li għaddiet kemm kien hemm kuntratturi li tħallsu għal toroq li ħadmu b'kuntratt għall-gvern?

Kemm tħallas kull kuntrattur għax-xogħol li għamel fit-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant trid tinġabar minn diversi dipartimenti għalhekk tingħata aktar 'il quddiem.

TOROQ - KUNTRATTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena li għaddiet kemm saru toroq li ħarġu b'kuntratt mill-gvern?

Liema toroq kienu dawn?

X'valur kienu l-kuntratti li ħarġu għal dawn it-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

PA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm baqa' każi pendenti quddiem iż-żewġ bordijiet ta' l- appell tal-planning authority li t-terminu tagħhom wasal biex jiskadi?

Jista' l-Ministru jgħid kemm minn dawn il-każi ġew eżawriti u qegħdin jistennew id-deċiżjoni finali?

ONOR TONIO BORG: Ninsab infurmat li n-numru ta` każi pendenti quddiem iż- żewġ bordijiet ta` l-appell ta` l-awtorita` ta` l-ippjanar hu ta` 1,252.

Minn dawn, hemm 68 li ġew aġġornati sine die u 257 każi li ġew eżawriti u se jkunu deċiżi qabel l-iskadenza tat-termini tal-bordijiet.

Għalhekk sa l- aħħar ta` Novembru hu antiċipat li ser ikun hemm 927 każ pendenti.

In-numru ta` applikazzjonijiet pendenti li għandu quddiemu kull bord ta` appell ivarja.

TAXXI - PROVISIONAL CAPITAL GAINS TAX

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li b'effett immedjat biex jitħallas il-boll u l-provisional capital gains tax id-dipartiment qiegħed jitlob in-numru ta' l-income tax tal-kumpanniji, jista' l-Ministru joħroġ lista tan-numri ta' l-istess kumpanniji fuq compact disk jew f'forma ta' ktejjeb kemm jista' jkun malajr biex jitħaffef il-ħlas neċessarju?

ONOR.

JOHN DALLI: Billi bħalissa qiegħed isir xogħol biex kemm jista' jkun malajr l-uffiċċju tas-suċċessjoni jkollu aċċess dirett on line għar- reġistru ta' dawk il-kumpanniji rreġistrati mad-dipartiment tat-taxxa, ma tinħassx il-ħtieġa li jiġu ppublikati dawn in-numri.

Fil-każ fejn in-nutar meta jippreżenta l-karti ma jkunx jaf dan in-numru, l-uffiċċjal tas- suċċessjoni ser ikun jista' joħroġ dan in-numru mis-sistema dak il-ħin stess.

WSC - ARRETRATI TA' XOGĦOL

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nassumi li l-Onorevoli Interpellant qed jirriferi għax-xogħlijiet kollha li saru minn diversi kuntratturi.

Ninsab infurmat li l-ammonti li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ħallset lil diversi kuntratturi għax-xogħlijiet li saru matul l-1999 u l-2000, u li huma certifikati minn perit u/jew inġinier, skond il-każ, huma kif ġej

1999 Lm1,102,580 2000 Lm 715,590

Tajjeb jingħad li fil-kotba tal-korporazzjoni, ammonti bħal dawn ikunu reġistrati meta jsir ic-certifikat u għalhekk ma jkunux ikkunsidrati bħala arretrati.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija jkun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant jispecifika l-perijodu.

PAOLA - LUQA ROAD - TOROQ

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet it-talba li saret biex jitwaħħlu pelican lights f'Luqa Road, Paola li kienet approvata mit-traffic control board (Ref: ART & DIST RDS/59, LC45/3, LC62/3, Drawing RD26/00)?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli jsiru dawn il-pelican lights proposti għall-benefiċċju ta' l-abitanti u dawk li jkollhom jaqsmu din it- triq ferm traffikuża

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol meħtieġ hu mdaħħal f'kuntratt li ngħata mid-dipartiment tat-toroq biex isiru pelican lights f'diversi lokalitajiet u x-xogħol f'Luqa Road hu maħsub li jibda xi tliet ġimgħat oħra.

CRUISE LINER PASSENGER TERMINAL - CONSORTIUM

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għal cruise liner passenger terminal jista' l- Ministru jgħid:

(a) f'liema stadju waslu n-negozjati mal-consortium magħżul għal dan il- proġett:

(b) x'kienu t-talbiet ta' garanziji finanzjarji mitluba mill-gvern u/jew mill-awtorita' marittima u jekk dawn ġewx onorati jew le;

(ċ) kien hemm xi bdil fis-set-up ta' l-investituri jew tal-partners barranin għall-proġett kif elenkati ma' l-offerta tal-consortium magħżul, għal kif inhu kompost illum;

(d) illum kemm hemm investiment barrani garantit ma' dan il-consortium u x' dokumentazzjoni teżisti biex juri dan l-involviment?

(e) dan il-proġett arkitettoniku ta' dan il-consortium jista' jsofri tibdiliet sostanzjali?

F'każ ta' bidliet ta' din ix-xorta, x'jiġri;

(f) X'inhuma t-timeframes u d-dati preċiżi (i.e. critical path analysis) li fuqhom għandu jitlesta dan il-proġett?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

TOROQ - TENDERS

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew awarded tenders għal xogħol ta' toroq matul is-sena 1999 u s-sena 2000 sa Ottubru?

Kemm kien il- valur, sena b'sena?

Lil min ingħataw il-kuntratti?

Kemm kien il-valur li ħa kull kuntrattur?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fl-1999 ingħataw 69 kuntratt li jammontaw għal Lm4,309,291.76c, filwaqt li fl-2000 s'issa ingħataw 94 kuntratt li jammontaw għal Lm1,979,467.27c.

Jien infurmat ukoll li fil-preżent hemm 14-il tender li huma stmati li jiswew Lm7.9 miljun li qegħdin fil-proċess ta' l-aġġudikazzjoni u sitta oħra li t-tendering period ser jagħlaq f'Ottubru u Novembru.

Id-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'hemm xogħol fuq toroq għaddej bħalissa?

X'inhu l-programm tat-toroq ġodda u xogħol biex jiġu rranġati toroq prinċipali?

Kemm qed jiswew u se jiswew dawn it-toroq?

X'inhu l- programm ta' toroq ġodda u rranġar ta' toroq għas-sena li ġejja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-programm biex jiġu rranġati t- toroq prinċipali diġa' ġie stabilit skond il-masterplan għat-toroq, li kopja tagħha kienet tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

Xogħol fuq toroq ġodda qed isir skond l-esiġenzi li għandu d-dipartiment u bi ftehim mal- kunsilli lokali konċernati.

Il-programm ta' toroq ġodda għas-sena d-dieħla għadu qed jinħadem.

Bħalissa għaddej xogħol ta' toroq li komplessivament hu stmat li jiswa Lm4,870,512.56c li kopja tiegħu ser titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

AIR MALTA

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi destinazzjonijiet fejn l-Air Malta talbet li topera minn u lejn Malta, liema talbiet ġew milqugħa jew miċħuda?

Meta saru dawn it-talbiet?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħsieb li l-Air Malta żżid mar-rotot li qed topera llum fiż-żmenijiet qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AIR MALTA

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid u jagħti dettalji dwar; (1) kemm kellha seat allocations l-Air Malta fuq rotot turistiċi prinċipali f'dawn l-aħħar ħames snin; (2) kemm hu maħsub li tkun is-seat allocation fuq l-istess rotot għas- sena li ġejja?

ONOR.

AIR MALTA - CEO

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma u jagħtu dettalji dwar il-ħsieb li l-Air Malta tingaġġja s-servizz ta' ceo barranin għall-Air Malta?

Jekk fl- affermattiv, meta hu l-ħsieb li dan l-ingaġġ jibda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

20201 waqt seduta nru.

400, liema mistoqsija kienet titratta l-istess suġġett.

MOSTA - TA' MLIET - ROAD FORMATION

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħidilna min ħa l-kuntratt tar-road formation ta' Triq il-Waqqafa,.

Ta' Mliet, Mosta fejn inbnew il-maisonettes tal-gvern u liema kundizzjonijiet kienu mposti fuqu sabiex it-triq tkun aċċessibbli aħjar milli hi llum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li r-road formation works li saru riċentement fil-lokal għamluhom il-kunsilli lokali.

PULIZIJA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma li ġimgħa qabel ngħataw il-promozzjonijiet fil-grad ta' supritendent fil-korp tal-pulizija ħadd minn dawk li ngħataw il- promozzjoni ma għadda u ġiet deċiża proċedura mill-PSC fil-konfront tiegħu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi r-rakkmandazzjonijiet għall- promozzjonijiet li qiegħed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant, u l- eventwali approvazzjoni issir tramite il-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku, li jkollha quddiemha r-records ta` dawk rakkmandati, kif ukoll ta` dawk li għal xi raġuni jew oħra ma ġewx rakkmandati.

IMPJIEGI

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti breakdown taż-żieda fl-impjiegi li kien hemm f'dawn l-aħħar sentejn fis-settur turistiku?

Jista' l-Ministru jagħti dettalji fuq dawk il-lukandi, stabilimenti ta' l- ikel u intrapriżi oħra fis-settur turistiku li żiedu jew naqqsu l-impjiegi f'dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninforma lill-Onor.

Membru li statistika kif mitluba minnu ma tinżammx.

Dak li għandu x'jaqsam ma l-impiegi fil-lukandi u stabilimenti li jservu l-ikel, nirriferi lill-Onor.

Membru għall-istatistika pubblikata mill- uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika.

PULIZIJA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'kienu r-raġunijiet li wasslu sabiex l-uffiċjali tal- pulizija - isimhom qiegħed jintbagħat separatament - inqabżu fil- promozzjoni li ngħataw dan l-aħħar fil-grad ta' supritendent fil-korp tal- pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

20270 f`din l-istess seduta.

LUKANDI/ AKKOMODAZZJONI OĦRA

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jagħti dettalji u informazzjoni dwar: (a) applikazzjonijiet pendenti għal bini/extensions ta' lukandi u akkomodazzjoni oħra quddiem il-planning authority?

(b) numru ta' sodod li qed jintalab li jiżdied?

(ċ) kategorija ta' l-akkomodazzjoni?

(d) lokalita'?

(e) meta u jekk hemmx ħsieb jinħareġ il-permess?

(d) data meta maħsub jitlesta x-xogħol?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma li fil-ħatra tal-promozzjonijiet fil-korp tal-pulizija hija prassi li ma jiġux ikkonsidrati dawk il-membri li jkunu qabżu l-25 sena servizz mal-korp?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

KUMPANIJA ĊINIZA TAS-SHIPPING - JOINT VENTURE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-eżitu tal-feasibility study dwar propost joint venture bejn kumpanija tas-shipping Ċiniża u l-Malta Drydocks biex jibdew jiġu manufatturati l-gantry cranes f'Malta wara li s-sena l-oħra hu żar iċ-Ċina u Hong Kong - dan billi kien qal li jista' jkun hemm żviluppi dwar dan il-proġett fi żmien ftit xhur?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TARZNA - SHIPPING LINES ĊINIŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Wara li fl-1999 il-ministru kien ħabbar li kien hemm numru ta' shipping lines Ċiniżi li kienu interessati li jibdew jużaw lill-Malta Drydocks għat- tiswija tal-vapuri, jista' jgħid xi żviluppi kien hemm dwar dan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li d-diskussjonijiet dwar il- possibbilta' li shipping lines Ċiniżi jissewwew f'Malta għadhom għaddejjin.

S'issa għadu ma ġie konkluż ebda ftehim, għalkemm ta' min jgħid li minn żmien għal żmien it-Tarzna tirċievi talbiet biex tikkwota prezz għat- tiswija ta' vapuri ta' sidien Ċiniżi.

TRADING HOUSES ĊINIŻI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'irriżulta wara li s-sena li għaddiet kien qal li kien hemm possibbilta' kbira li trading houses Ċiniżi jistgħu jużaw lil Malta biex iwessgħu t-trading base tagħhom lejn is-swieq ta' l-Ewropa u tal- Mediterran fuq il-linji diga' mħaddma ġewwa Dubai?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Matul l-ewwel ġimgħa ta' Novembru li ġej ser tinżamm f'Malta t-tieni laqgħa tal-kummissjoni mħallta Maltija-Ċiniża.

Għal din il-laqgħa mistenni jattendi l-viċi ministru għall-kummerċ internazzjonali u koperazzjoni ekonomika Ċiniż.

Miegħu għandhom jiġu wkoll numru ta' uffiċjali tal-Gvern Ċiniż kif ukoll xi intraprendituri Ċiniżi sabiex jistħarrġu fid-dettal il-potenzjal ta' Malta bħala bażi għall- kummerċ ta' prodotti Ċiniżi lejn is-swieq ta' l-Ewropa u ta' l-Afrika ta' Fuq.

Tajjeb ukoll li wieħed jgħid li matul din l-aħħar sena kumpanija marittima Ċiniża bdiet tuża l-faċilitajiet tal-port ħieles ta' pajjiżna.

AIR MALTA - HONG KONG

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi l-Ministru kien ħabbar is-sena li għaddiet li kien hemm possibbilta' li l-Air Malta tibda tagħmel titjiriet diretti lejn/minn Hong Kong, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu t-taħdidiet dwar dan?

ONOR.

METCO - HONG KONG TRADE DEVELOPMENT BOARD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'ħareġ wara li s-sena li għaddiet iċ-chairman tal- Metco kien ħabbar li l-Hong Kong trade development board ried jaħdem ma' Malta u kien lest li jibdel staff miż-żewg naħat, bil-għan li Malta ssir ċentru kummerċjali fil-Mediterran minn fejn Hong Kong tkun tista' tbiegħ il- prodotti tagħha fl-Ewropa u fl-Afrika?

Dan l-aktar billi ċ-chairman kien qal li l-Metco kienet ser issegwi din l-inizjattiva f'mod aggressiv.

ONOR.

OPM - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

Jista' jgħid ukoll x'tip ta' karozzi kienu (ditta)?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li mill-1992 inxtraw:

3 Kia 3 Toyota 14 Hyundai 3 Fiat 10 Mazda 1 Rover 3 Peugeot 10 Skoda 1 Renault 1 Ford 1 Honda 1 Alfa Romeo 1 B M W

Dawn il-karozzi jintużaw kif ġej:

15 office cars 14 uffiċjali li għandhom performance contract 3 uffiċjali li għandhom private secretariat agreement 1 prim ministru 1 prim ministru ta' qabel 5 forzi armati ta' alta 3 awtorità tax-xandir 1 MITTS 8 inbiegħu 1 insterqet mill-car park tal-MITTS.

(Il-karozza kienet inxurjata)

POLITIKA SOĊJALI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fid-dekasteru tal-ministeru tiegħi, mill- 1992 'l hawn inxtraw dawn il-karozzi:

8 Peugeot 3 Rover 1 BMW 1 Mercedes 1 Skoda 3 Kia 11 Toyota 1 Citroen 1 Honda 4 Mazda 3 Hyundai 1 Escort 1 Renault 1 Suzuki 1 Volvo 1 Isuzu

FINANZI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

Jista' jgħid ukoll x'tip ta' karozzi kienu(ditta)?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf l-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub sa l- 1996 diġa' ngħata fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Mill-1997 inxtraw:

2 Sumo 5 Peugeot 1 Hyundai 3 Volkswagen Polo Classic 3 Opel Astra 1 Volvo 1 Ford Mondeo

Tmienja minn dawn il-karozzi nxtraw skond il-kuntratt għal diretturi/diretturi ġenerali ġodda.

TURIŻMU - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar risposta tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

Jista' jgħid ukoll x'tip ta' karozzi kienu (ditta)?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ARTIJIET - REVIŻJONI TA' KERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara tistax issir xi ħaġa għar-rigward tar-reviżjoni tal-kera tal- postijiet tal-gvern li ssir kull sentejn, u dan peress li qed ikollna persuni li wara li jispiċċaw pensjonanti qed ikollhom isofru konsegwenzi ta' kera għolja għal sentejn jew anqas?

ONOR.

TONIO BORG: Ir-reviżjoni tal-kera tal-postijiet residenzjali tal- gvern issir mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u mhux mid- dipartiment ta' l-artijiet u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

ARTIJIET - XIRI TA' DJAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux qed isir xi studju dwar x'jista' jsir sabiex persuni li jgħixu fi djar tal-gvern fuq art b'titolu ta' possession and use, ikunu jistgħu jixtru darhom?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment ta` l-artijiet ilu għal żmien twil jaħseb x`jista jagħmel sabiex jifdi t-titolu tal-possession and use biex b`hekk persuni li għandhom ir-residenza tagħhom fuq proprjeta` li ġiet akkwistata b`dan it-titolu jkunu jistgħu jixtru darhom.

Nixtieq ngħid li dan mhux faċli u s`issa għadha ma nstabet l-ebda soluzzjoni ħlief dik fejn is-sidien volontarjament ibiegħu lill-gvern il- kumpens li jkunu qegħdin jirċievu wara li t-titolu tal-possession and use idur f`wieħed ta` public tenure.

KALKARA - TRIQ SANTA LIBERATA - DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-cables tad-dawl ma' arblu perikoluż jiċċaqalqu għal ma' arblu ġdid li tpoġġa xi xahar ilu fi Triq Santa Liberata, Kalkara?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferita lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

PRIVATISATION BONDS - PBS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Billi l- Ministru dan l-aħħar għażel li jagħti dettalji dwar il-privatisation bonds f'mod esklużiv lill-PBS, ma jaħsibx li dettalji bħal dawn imisshom saru pubbliċi mal media kollha, inkluża dik stampata?

Jista' jfisser il-parametri li fuqhom ser jiġu msawwrin dawn il-bonds kif wkoll il-kundizzjonijiet li ser jinħarġu taħthom?

Il-Ministru għandu l-ħsieb li jmur quddiem il-Parlament biex jawtorizzhom, kif jagħmel meta soltu jkun hemm ħruġ ta' stocks ġodda?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li safejn naf jien il- PBS huwa l-istazzjon tal-pajjiż kollu u għalhekk meta ħarġet l-informazjoni mill-PBS din serviet bħala informazzjoni ġenerali.

L-informazzjoni li ngħatat kienet ta' natura ġenerali u d-dettalji jkunu elenkati fil-prospectus li se joħroġ dalwaqt.

Billi dan mhux self ġdid m'hemmx għalfejn jiġu awtorizzati mill- Parlament.

IMPJIEGI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu l-persuni li tilfu l-impjieg minn Jannar 2000 sal-lum?

Minn liema settur kienu ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - ĦAMIEM

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex dilettanti tal-ħamiem tal-ġiri qed ikunu mħarka minħabba l-ħamiem?

ONOR.

TONIO BORG: Minħabba l-fatt li din id-domanda hija wisq ġenerika, nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika b`liema reati speċifiċi qed jiġu akkużati dawn id-dilettanti.

PULIZIJA - ĦAMIEM TAL-ĠIRI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex dilettanti tal- ħamiem tal-ġiri qed ikunu mħarka minħabba l-ħamiem?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

TAXXI INTERNI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid b'liema rata ta' taxxa jiġu ntaxxati għal xogħol part-time ma' xi korporazzjoni parastatali l-ħaddiema li bħala mpjieg prinċipali jaħdmu maċ-Ċivil?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dħul minn impjieg part-time ma' xi korporazzjoni jew parastatali ta' ħaddiema li jkollhom impjieg full-time mal-gvern huwa ntaxxat bir-rati normali tat- taxxa.

SAĦĦA - SPTAR BOFFA - MEDIĊINI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' mediċini li huma neqsin fl-Isptar Boffa u fl- ispiżerija ta' l-Isptar Boffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-lista ta` mediċini li huma neqsin fl- Isptar Boffa u fl-ispiżerija ta` l-istess sptar huma kif indikata hawn taħt:

ITEM

Alphakeri Bath Oil Aserbine Cream Calcipotriol Cream Calcium Effervescent Chlopropamize Inj.

Dapsone 100mg Tabs.

Dithranol 0.1% Cream Dithranol 0.25% Cream Dobutamine Inj.

Ferrous Sulphate Tabs.

Hydroxychloroquine 200 mg Tablets Labetalol Inj.

Mesalazine 400 mg Tabs.

Methylsallcylate Ointment Miconazole & Hydrocortisone Cream Oxybutinin 5mg Tabs.

Pentamidine Inj.

Permethrin Solution Silver Nitrate Pencil Spironolactone 25mg Tablets Tretinoin Cream White Petroleum Jelly White Soft Paraffin 225g White Soft Paraffin 453g White Soft Paraffin 85g

PULIZIJA - TA' QALI - HUTS - PERMESSI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk għadhomx jingħataw permessi biex jinfetħu huts ġodda ta' l-artiġġjanar f'Ta' Qali?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid xi proċeduri wieħed għandu juża ħalli jkun jista' jiftaħ hut f'Ta' Qali?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma diġa` ħabbar il-gvern, il-lok tal-villaġġ ta` l- artiġġjanat ġo Ta` Qali huwa s-suġġett ta` development brief illi qiegħed ikun finalizzat b`kollaborazzjoni bejn l-awtorita` ta` l-ippjanar u s- segretarjat parlamentari fil-Ministeru tas-Servizzi Ekonomiċi.

Id-development brief se jindika l-proċess ta` kif wieħed ikun jista` jistabbilixxi ruħu f`dan il-villaġġ.