MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 405 It-Tlieta, 24 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 405

It-Tlieta, 24 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 24 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 155

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 155

TQEGĦID TA' KARTI 159

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA'

TAL-PRODOTTI (IT-TIENI QARI)

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL (SECOND READING) 160

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 181

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 404 li saret fit-23 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

EDUKAZZJONI - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema tad- dipartiment ta' l-edukazzjoni?

Jista' jagħti raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li t-trasferimenti li ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 min-naħa tas-sezzjoni tal-minor staff - trasferimenti li ngħataw fuq talba ta' l-individwu stess jew skond l- esiġenzi tas-servizz - huma dawn li ġejjin:

|Grad |Numru | |general hand | 89 | |casual clerks | 20 | |watchmen | 9 | |messengers | 11 | |senior messengers | 3 | |full-time clerks | 2 | |operative | 2 | |tradesmen | 6 |

Isiru aktar trasferimenti skond il-ħtieġa ta' l-individwi u tad- diviżjoni.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema ta' l-uffiċċju konġunt?

Jista' jagħti raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Hemm il- ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi bejn il-5 ta` Jannar u l-10 ta` Settembru, 2000 żewġ uffiċċjali fl-uffiċċju konġunt ġew trasferiti f`dipartimenti oħra wara l-ħatra tagħhom fi grad ogħla.

Bħal f`kull dipartiment ieħor, trasferimenti minn u lejn id-dipartiment isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ-ċirkostanzi prevalenti.

AWTORITA' TAD-DJAR - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema ta' l-awtorita' tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li f'dan il-perijodu ma kien hemm ebda trasferiment fl-awtorita' tad-djar.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħtina aktar informazzjoni dwar il-proġetti li għandha l-awtorita' tad-djar għall- Imtarfa, fejn se jiġi utilizzat ċertu bini li ilu abbandunat għal numru ta' snin?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, proprju l-bieraħ iffirmajt tweġiba għal mistoqsija dwar dan il-bini - fi żmien is-servizzi Ingliżi dan kien tal-BFBS - fejn għedt li l-awtorita' tad-djar qed tistenna l-permess ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar biex tkun tista' tibqa' għaddejja bil-proġett li għandha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anthony Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Mr Speaker, aktar milli nagħmel mistoqsija xtaqt nirrimarka, bil-permess tal-Kamra, li l-bini li qed jirriferi għalih il- Viċi Prim Ministru ġie taken over mir-raġel tas-Sindku ta' l-Imtarfa.

Nista' nikkonferma li dan il-bini ġie miżbugħ u qed jintuża bħala garage għad-dgħajjes, u anke għandi informazzjoni li saħansitra qed jinkrew xi kmamar minnu.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naċċerta lill-Kamra li jekk dan li qed jgħid l- Onor. Abela huwa minnu, se jittieħdu l-passi kollha neċessarji biex min qed jokkupa dan il-post b'mod abbużiv jiġi żgumbrat.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidilna xi progress sar għar-rigward tat-talba li għamlet it-torball blind association biex tkun tista' tiżviluppa f'ċentru modern dak li qabel kien l-isolation hospital u tintegra fih persuni nieqsa mid-dawl?

Qed nagħmel din il- mistoqsija anke in vista ta' ittra miktuba minn xi nies li kienu jitħarrġu f'dan l-isptar madwar 33 sena ilu - dehret nhar is-Sibt f'"The Times" - , fejn appellaw biex il-post jiġi żviluppat għal skopijiet filantropiċi.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, madwar tliet ġimgħat ilu saritli mistoqsija simili u jien għedt li l-ħsieb tal-ministeru hu li jiżviluppa dan is-site partikolari għal skop relatat mal-qasam soċjali.

F'dawn l- aħħar xhur saret evalwazzjoni biex naraw x'għandna bżonn sabiex inwettqu dan il-proġett - fis-sens ta' kapital, riżorsi umani u spejjeż rikorrenti - u naraw jekk huwiex feasible.

Aħna nikkonsidraw dan il-proġett bħala bżonn prijoritarju, pero' ma nistgħux nieħdu d-deċiżjoni finali qabel ma naraw x'riżorsi finanzjarji se jkollna s-sena d-dieħla.

Jekk dan ma jsirx, imbagħad jinfetħu l-options kollha biex nużawh għal skop ieħor.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Hemm xi raġuni partikolari għaliex id-dipartiment qed jagħżel dan is-site u mhux sites oħra li wkoll jinsabu fi stat degradanti?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR LAWRENCE GONZI: Iva, għax fl-Imtarfa nsibu kemm l-adult training centre għal persuni b'diżabilita', kemm id-dar ta' l-anzjani bis-servizzi provduti kif ukoll ir-respite care centre ta' Dar il-Kaptan.

Dawn kollha jinsabu fl-istess akkwati u hemm ħafna sinerġija bejniethom.

B'hekk allura niffrankaw ħafna spejjeż f'affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' maintenance - ngħidu aħna affarijiet li wieħed irid jieħu ħsiebhom ta' kuljum biex ikollu servizz għaddej - u anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi professjonali, bħall-availability ta' nurses u staff speċjalizzat.

Ċertament li jkollok servizz ieħor viċin dawn it-tliet entitajiet joffri ċerti vantaġġi li postijiet oħra ma joffrux.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Sur President, imma jista' l-Viċi Prim Ministru jkun aktar preċiż u jgħidilna għala dan il-post li ilu jingħad li se jsir żvilupp fuqu għal dawn l-aħħar 20 sena - hemmhekk hemm nofsu li qed jintuża bħala skola u n-nofs l-ieħor huwa vojt, imbagħad hemm kmamar oħra li qegħdin fi stat degradanti ħafna - m'huwiex se jingħata lit-torball blind association?

Ladarba t-tip ta' servizz li se jingħata f'dan il-post huwa aktar ta' prijorita' minn dak li qed titlob li tagħmel din l-assoċjazzjoni, jista' jgħidilna fiex jikkonsisti dan is-servizz?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jista' jkun li fis-snin ta' qabel kienu jeżistu inizjattivi differenti, imma matul is-sentejn kemm ili ministru jien identifikajna l-bżonn li fil-qasam soċjali nipprovdu servizzi ġodda u bil- mod il-mod hekk qegħdin nagħmlu.

Naturalment dan jiddependi mir-riżorsi tal-pajjiż u mill-availability tal-finanzjament.

It-torball blind association kienet ipproponiet li tagħmel użu minn dan il-bini.

Din il-proposta fiha nnifisha hija tajba - fl-ebda ħin m'għedt li ma naqbilx magħha - u wieħed jieħu pjaċir jinkoraġġiha, pero' trid tiddeċiedi skond il-prijoritajiet.

Jekk dan is-site jagħtik ċertu vantaġġi biex tipprovdi servizz fuq livell nazzjonali u mifrux fuq oqsma li għandhom prijorita', allura jkollok tiddeċiedi li dik il-proprjeta' tużaha għal dak l-iskop.

Irridu niftakru li ma tantx għandna proprjetajiet u allura l-ftit li għandna rridu nagħmlu l-aħjar użu minnu, jiġifieri nagħżlu l-aktar waħda li għandna bżonn, mingħajr ma niġi miftiehem li l-ħsieb li għandha t- torball blind association huwa xi użu li wieħed jista' jikkritikah.

Irrid nammetti li m'għandix dettalji dwar il-postijiet l-oħra li semma' l- Onor. Membru, pero' ċerti servizzi ma tkunx tista' tintegrahom, fis-sens li jekk f'dak il-bini għandek skola, it-tip ta' servizz li trid tagħmel irid ikun adattat għaċ-ċirkostanzi partikolari.

SKEJJEL - KULLEĠĠ VOKAZZJONALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l- kulleġġ vokazzjonali mhux se jiftaħ kif ippjanat u dan wara l-ftehim li sar fl-NPAA min-naħa ta' Malta?

Jista' jgħarrafni jekk dan iffissirx li l- ftehim mal-UE sejjer lura?

Jista' jiċħad jew jikkonferma li ma ġewx il- fondi meħtieġa għal dan il-għan mingħand is-sorsi ta' l-UE, jew oltre minn hekk il-fondi ġew imma marru għal xi ħaġa oħra flok għall-kulleġġ?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux xi strateġija differenti minn dik pubblika u kif miftehma ma' l-UE għal proġetti ad hoc li ħabbar l-istess gvern li se joħloq biex iġib il-flus mingħand l-UE?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): It-twaqqif tal-kulleġġ Malti ta' l-arti, xjenza u teknoloġija qed isir fl-interess tal-poplu Malti.

Fuq dan m'hemm ebda ftehim ma' l-UE kif qed jaħseb l-Onor.

Membru.

STATISTIKA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru 2000 lill- ħaddiema tad-dipartiment ta' l-istatistika?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil- futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li ma kien hemm ebda trasferiment ta' ħaddiema mill-uffiċju ċentrali ta' l- istatistika matul il-perijodu msemmi.

Trasferimenti, inklużi dawk fil-futur, isiru skond l-esiġenzi ta' l- uffiċċju.

ENEMALTA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema ta' l-Enemalta?

Jista' jagħti raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru ta' din is-sena kien hemm trasferiment ta' 29 ħaddiem fl- Enemalta.

Dawn it-trasferimenti saru minħabba l-esiġenzi tax-xogħol.

Trasferimenti fil-futur jistgħu jsiru skond il-ħteġijiet tal- korporazzjoni.

SERVIZZI SOĊJALI - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ix- xogħlijiet li qed isiru fl-uffiċċju tal-labour office fir-Rabat humiex koperti bil-permessi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

Jekk iva, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-permessi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar dwar ix-xogħlijiet li saru fl- uffiċċju tad-dipartiment tas-servizzi soċjali tar-Rabat.

Fil-fatt fir-Rabat m'hemmx uffiċċju tal-labour office iżda tad- dipartiment tas-servizzi soċjali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jirriżultalu l-Viċi Prim Ministru li biex setgħu saru żviluppi fid-dipartiment tas-servizz soċjali fir-Rabat, ġiet mblokkata parti sostanzjali mill-area tax-shaft?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR LAWRENCE GONZI: Jiddispjaċini imma m'għandix din l-informazzjoni.

Li nista' nagħmel hu li nivverifika u mbagħad ninforma lill-Onor.

Membru.

SERVIZZI SOĊJALI - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ilu sejjer ix-xogħol fuq l-uffiċini ta' l-area office tad-dipartiment tas-servizzi soċjali fir-Rabat?

X'sar matul dan il-perijodu u kemm intnefqu flus?

Meta se jiġi ffinalizzat dan il-proġett u kemm mistenni li jiġi jiswa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-area office tad-dipartiment tas-servizzi soċjali fir-Rabat sar refurbishment sħih li għalih kienet ħarġet tender.

Il-ministeru tiegħi għażel l-orħos offerta li kienet tqum Lm19,538.

Ix- xogħol kien jinkludi structural alterations, flooring, decoration works, partitioning, suspended soffits, sanitary ware, electrical and ELV installation, air-conditioning and ventilation installation u domestic water installation.

Barra minn dan, għal din l-area office kienu ħarġu żewġ tenders għall- provvista u t-twaħħil ta' aperturi interni u esterni kif ukoll ta' għamara.

It-tenders - nista' nikkonferma li ntgħażlu l-orħos fost l-offerti - kienu jiswew Lm1,430 u Lm3,840 rispettivament.

Ix-xogħol fuq l-uffiċċju ta' l-area office tar-Rabat inbeda f'Novembru 1999 u ġie ffinalizzat fl-aħħar ta' Settembru 2000.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Sur President, mhux l-ewwel darba li staqsejt lill- Viċi Prim Ministru jekk jagħmilx aktar sens li nibdew nużaw il-prattika li meta jmut xi ħadd, l-uffiċjali tad-dipartiment tas-sigurta' soċjali jmorru huma għand il-familjari biex jiffrankawlhom l-iskariġġ li jmorru l-uffiċċju f'dak il-mument ta' niket.

Il-Viċi Prim Ministru kien wiegħed li se jikkonsidra s-suġġeriment tiegħi.

Nixtieq nistaqsi jekk kienx hemm xi żviluppi f'dan ir-rigward.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR LAWRENCE GONZI: M'hemmx dubju li aħna nixtiequ li l-istaff ikun hu nnifsu proattiv, li jieħu l-inizjattiva u f'ċerti każi jmur hu għand il- familjari ta' min ikun miet, naturalment meta jkun possibbli.

AGRIKOLTURA U SAJD - SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa għas-safar tal-ministeru u tad-dipartimenti li jaqgħu taħt l-istess dekasteru għall-perijodu ta' Jannar u Settembru ta' din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): In-nefqa totali għas-safar tal-ministeru għall-agrikoltura u sajd u d-dipartimenti tiegħu għall-perijodu ta' Jannar u Settembru 2000 kienet ta' LM 43,865.98.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR NOEL FARRUGIA: Dwar is-safar li qed isir bil-għan li l-uffiċjali tad-dipartiment imorru jagħmlu monitoring tal-bidliet li jridu jsiru biex inkunu konformi mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, hemm xi tip ta' għajnuna finanzjarja mill-istess Unjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR NINU ZAMMIT: Safejn naf jien m'hemmx għajnuna finanzjarja mill- Unjoni Ewropea f'dan is-sens.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Josef Bonnici.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-numru tal-mistoqsijiet parlamentari li saru dwar impjiegi ġodda mal-korpi parastatali, awtoritajiet u kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Tony Abela.

KUMITATI PERMANENTI

ONOR TONY ABELA (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Mr Speaker, xtaqt nirrapporta lill-Kamra li l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni għadda mill-istadju ta' kumitat b'emendi u bi klawsoli ġodda.

Qed nieħu din l-okkażjoni, Mr Speaker, biex inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-Minuti ta' l-ewwel 50 laqgħa ta' l-istess kumitat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA' TAL-PRODOTTI

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mit-23 ta' Ottubru, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR.

SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzoppardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, kemm hu sabiħ meta l-parlament tagħna jilleġisla biex fil-pajjiż indaħħlu kultura ta' serjetà u ta' dixxiplina.

Dan l-abbozz li għandna quddiemna qiegħed jilleġisla biex ikun hemm il-garanzija tal-kwalità u fuq kollox tas-sigurtà tal-prodotti li nikkonsmaw u s-servizzi li aħna nagħmlu użu minnhom.

Qabel xejn tajjeb li wieħed jenfasizza li f'dan l-abbozz il-leġislatur aktar milli fuq il-kwalità qed jagħmel l-enfasi fuq is-sigurtà tal- prodotti.

Dan huwa tajjeb għaliex trid tispiċċa l-mentalità fil-pajjiż - qed tonqos bil-mod il-mod, però għadha pjuttost prevalenti f'ċerti mħuħ - li jbigħulek prodott irrispettivament mill-kwalità u s-sigurtà tiegħu għal dak il-konsumatur li jixtrih.

Fl-intervent tiegħi xtaqt nispjega ftit x'inhi l-portata ta' dan l-abbozz lill-poplu li jkun qed jismagħna jew li jaqra r-rapportaġġ tad-diskorsi tal-parlament, Sur President.

Jekk wieħed jara Taqsima III, li fil-fehma tiegħi hija kruċjali għax hija l-ġebla tax-xewka li fuqu huwa mibni dan l-abbozz, isib li għandna erba' artikli verament importanti.

Klawsola 15 ta' din it-taqsima titkellem fuq il-kontroll tal-prodott u l-infurzar għaliex huwa inutli li inti tilleġisla jekk ma tkunx tista' tinforza dak li tkun qed tilleġisla.

Allura qed naraw ċertu approach ħolistiku minn dan il-leġislatur li wara li jkun illeġisla fuq il-kompetizzjoni, fuq il-ħarsien tal-konsumatur, issa qed jagħti s-saħħa, qed jagħti s-snien lid-direttur għall-affarijiet tal- konsumatur sabiex jinforza l-liġi li għandu għall-ħarsien tal-konsumatur.

Ftit tal-ġimgħat ilu, meta għaddejna l-liġi dwar il-ħarsien tal-konsumatur, illeġislajna x'inhuma l-prinċipji għaliex il-konsumatur għandu jkun protett, però f'din il-liġi għandna l-mezz kif naslu għal dik il- protezzjoni tal-konsumatur.

Fi klawsola 15 id-direttur qed jingħata poteri importanti ħafna.

Kien hemm min sejħilhom vasti - verament huma vasti u huma kbar għax jekk ngħidu li m'humiex inkunu qed niżvijaw lill-Kamra - però meta tara l-abbozz f'sens globali tara li din id-diskrezzjoni hija pjuttost ikkontrollata f'ċerti klawsoli li se nsemmi aktar 'il quddiem.

Jiġifieri m'hijiex diskrezzjoni assoluta fis-sens li he can ride roughshod u jagħmel li jrid imma jrid juża d-diskrezzjoni b'mod raġonevoli, u l-kelma "raġonevoli" tispikka mhux darba jew tnejn f'dan l-abbozz.

Klawsola 15 tgħidilna li d-direttur għall- affarijiet tal-konsumatur għandu diversi setgħat, fosthom li:

"jipprojbixxi, b'ordni bil-miktub, il-ħruġ fis-suq ta' xi prodott li huwa perikoluż jew li ma jħarisx id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att jew xi regolamenti magħmula taħtu."

Mela d-direttur jista' b'ordni bil-miktub - importanti l-kelma "bil-miktub" - jipprojbixxi prodott li jkun ta' periklu għas-saħħa taċ-ċittadin.

It-tieni nett jista' jipprojbixxi - nerġgħu b'ordni bil-miktub - għal żmien temporanju, jiġifieri mhux indeterminat lil xi persuna milli tissupplixxi, milli b'xi mod tesponi xi prodott jekk fid-diskrezzjoni tiegħu ikun hemm raġunijiet validi għaliex wieħed jaħseb li dak il-prodott huwa perikoluż.

It-tielet nett jista' jordna - dejjem bil-miktub - l- irtirar immedjat ta' xi prodott jew prodotti perikolużi mis-suq.

Ir-raba' d-direttur jista' jieħu dawk il-miżuri kollha neċessarji li hu jista' jikkonsidra li jkunu meħtieġa biex iwaqqaf u ma jħallix li jsiru prattiċi li huma ta' ħsara għas-sigurta' ta' prodotti.

Il-ħames setgħa, fil-fehma tiegħi importanti ħafna, hija li d-direttur jista' jimponi kondizzjonijiet - dejjem bil-miktub - fuq il-marketing, ir-reklamar u l-immarkar ta' prodott.

Jien ma nistax noħroġ prodott fis-suq u ngħid li jekk tieħu dan il- prodott, inti se ttella' tant muskoli f'ġimgħatejn, meta fil-fatt, jekk int tuża dak il-prodott, għall-grazzja ta' l-argument tkun qed tagħmel aktar ħsara milli ġid.

Allura d-direttur għandu d-dritt li anke jagħmel kondizzjonijiet fuq ir-riklamar ta' prodott.

Setgħa oħra importanti li għandu d-direttur hija li jara li jitwettqu fuq skala xierqa, sa l-istadju finali ta' użu, l-attivitajiet kollha dwar il-kontroll tal-prodott, inklużi l-ispezzjonijiet, l-analisi, l-eżami u l-investigazzjonijiet l-oħra li għandhom x'jaqsmu mal-karatteristiċi ta' sigurtà ta' prodotti.

Dan il- paragrafu (g) li għadni kemm qrajt mhuwiex daqstant ċar, però bażikament hawnhekk qed jgħidilna li f'kull stadju ta' l-użu ta' prodott iridu jsiru ċerti eżamijiet biex tiġi żgurata s-saħħa taċ-ċittadin li qed jużah.

Fi klawsola 28 insibu setgħa oħra li fil-fehma tiegħi hija importanti ħafna, fejn id-direttur jista' bi ftehim mad-direttur ta' sorveljanza fuq is-suq - dan huwa kunċett ġdid li tajjeb li nenfasizzawh - jagħmel dikjarazzjoni pubblika fejn jidentifika l-prodotti li jistgħu jkunu perikolużi - ninnutaw il-kliem "jistgħu jkunu perikolużi" - u anke jidentifika l-produtturi u d-distributuri ta' dawk il-prodotti.

We mean business, u għalhekk fil-bidu ta' l-intervent tiegħi għedt li qegħdin indaħħlu kultura ta' serjetà.

Ma nistgħux ikollna aktar bniedem li jirkeb fuq dahar l-injoranza jew nuqqas ta' għarfien tal-poplu u japprofitta ruħu minn dik l-injoranza.

Id-direttur issa jista' jidentifika prodott li huwa perikoluż u jgħid pubblikament li dak il-prodott m'għandux jinxtara għax huwa perikoluż.

Għandi kumment żgħir x'nagħmel fuq klawsola 17 ħalli l- Onor. Vassallo forsi jieħu nota biex iweġibni fil-winding-up tiegħu.

Din il-klawsola tgħid li d-direttur, rightly so, għandu setgħa ta' spezzjoni.

Jiġifieri jekk ikollu xi suspett raġonevoli li xi prodotti perikolużi qed jinżammu f'xi fond partikolari, wara li jkun għamel rikors konfermat bil-ġurament quddiem maġistrat fil-qorti, id-direttur jista' jidħol f'dak il-post u jista' jikkonfiska t-tali prodotti.

Din hija l- eċċezzjoni u mhux ir-regola bħas-search warrant ta' pulizija.

Il-Kodiċi Kriminali jispeċifika taħt liema ċirkostanzi, minn min jista' jsir search u fejn tista' ssir search.

Irid ikun hemm pulizija mhux anqas minn grad ta' spettur, trid tgħid ir-raġuni għat-tfittxija, ir-raġuni ta' l-arrest, eċċ. F'dan il-kuntest ta' klawsola 17 id-diċitura hija:

"Kull maġistrat jista' b'mandat, wara rikors konfermat bil-ġurament mid-direttur ...".

U d-domanda tiegħi hija din: Għalfejn qed ngħidu kull maġistrat?

Ma jkunx aktar utli li jiġi speċifkat li jkun il-maġistrat ta' l-għassa?

Għalfejn qed ngħid dan?

Jien li jdejjaqni u li jbeżżagħni huwa l-forum shopping.

Nafu li l- ġustizzja ma tridx issir imma trid tidher li qed issir, allura kieku tiġi introdotta din il-kondizzjoni li l-maġistrat li quddiemu jsir ir-rikors ġuramentat mid-direttur - ovvjament fuq suspetti raġonevoli - irid ikun il- maġistrat ta' l-għassa, kif ovvjament isir f'kull każ taħt il-kappa tax- xemx fil-qorti tagħna, naħseb li jkun aktar utli u aktar trasparenti.

Għaliex?

Kif se nagħżel quddiem liema maġistrat se mmur?

Il-produttur kif se jkun jaf għaliex id-direttur mar quddiem tali maġistrat u mhux quddiem tali maġistrat?

Jien personalment għandi fiduċja f'kull maġistrat u għandi fiduċja fl-integrità ta' kull ġudikant fil-qorti tal-maġistrati, però Ċikku l-poplu li jkun qiegħed at the receiving end ta' dan ir-rikors, li fuqu se joħroġ il-mandat ta' seizure jew ta' tfittxija, mhux dejjem għandu dik il- fiduċja f'kull maġistrat.

Ejja nkunu ċari, dik hija r-realtà.

Sur President, kieku tiġi introdotta li jrid ikun il-maġistrat ta' l- għassa naħseb ikun aktar ekwu għaliex int ma tistax tgħid għaliex mort quddiem wieħed u mhux quddiem l-ieħor.

Hemm 15-il maġistrat, allura jekk tgħid "kull maġistrat" ifisser li tmur għand wieħed minnhom kif ifettillek.

Jien qed ngħid li għandu jsir kif isir is-soltu meta jkun hemm inkjesta għax xi ħadd jinstab mejjet, jew għax saret serqa.

L-ispettur jinforma lill-maġistrat ta' l-għassa biex jagħmel inkjesta.

Huwa jaf għand min irid imur għax fit-tali ġurnata hemm it-tali maġistrat on duty.

Jien naħseb li s-suġġeriment umli tiegħi jkun utli ħafna, jiġifieri li jiġi speċifikat li l-maġistrat ikun "il-maġistrat ta' l-għassa" biex ma jkunx hemm forum shopping.

Aktar tard fl-istess klawsola hemm proviso li jgħid li meta d-direttur ikollu raġuni tajba li jissusspetta li dawk il-prodotti perikolużi x'aktarx jiġu mneħħija jew distrutti, u allura x-xiehda tiegħu se tiġi distrutta, huwa jista', rightly so, bil-miktub jawtorizza huwa stess kull uffiċjal pubbliku biex iwettaq kull waħda mis-setgħat tiegħu.

Jiġifieri minflok li jmur hu jiddelega lil kull uffiċjal pubbliku biex jidħol f'dak il-post u jiġbor dawk il-prodotti qabel ma jkunu distrutti.

Id-domanda tiegħi hija din: Meta qed ngħidu kull uffiċjal pubbliku qed ninkludu li jista' jiddelega lill-pulizija?

Fil-fehma tiegħi hekk għandu jkun ħalli nkun ċar.

Ma naħsibx li d-direttur jagħmel ħażin jekk jiddelega lill-kummissarju tal- pulizija għax huwa uffiċjal pubbliku.

Jekk naraw artiklu 124 tal-Kostituzzjoni nsibu li d-definizzjoni ta' uffiċjal pubbliku tinkludi l-kummissarju tal-pulizija u kull membru tal- korp tal-pulizija, ibda minn kuntistabbli sa kull rank ieħor.

Jiġifieri nagħmlu tajjeb - anke jekk tidħol fid-debates għax id-debates tal-parlament huma sors ta' ġurisprudenza - li niċċaraw li meta qegħdin ngħidu d-direttur jista' jawtorizza lil kull uffiċjal pubbliku biex iwettaq kull waħda minn dawn is-setgħat imsemmija f'dan l-Att, inkunu qegħdin ninkludu wkoll lill- pulizija, biex ma jkunx hemm misunderstadings aktar 'il quddiem.

Mr Speaker, setgħa importanti oħra tad-direttur ta' l-affarijiet tal- konsumatur hija l-ispezzjoni ta' prodotti għax kull uffiċjal pubbliku, delegat bil-miktub mid-direttur, jista' jispezzjona kull prodott li jkun ġie mibjugħ jew ikun qed jiġi offrut għall-bejgħ.

L-uffiċjali awtorizzati mid-direttur ta' l-affarijiet għall-konsumatur għandhom ċerti setgħat u fil- fatt klawsola 20 tgħid li: "Uffiċjal awtorizzat ikollu s-setgħa, meta dan ikun meħtieġ biex iwettaq b'mod xieraq il-funzjonijiet tiegħu skond l-artikoli 17 sa 19, li -

(a) jixtri kampjun ta' kull prodott jew ta' kull materjal li jista' jintuża fil-preparazzjoni, manifattura jew tagħqid f'ħaġa waħda ta' dak il-prodott."

Hawnhekk qegħdin verament nidħlu fin-nitty gritty taċ-ċirkostanzi ta' kull każ għax l-uffiċjal awtorizzat jista' wkoll jiftaħ bil-forza kull bieb, jiġifieri l-isgass.

Nafu li l-poteri ta' sgass m'humiex ċajta; il-liġi tissanzjona b'mod eċċezzjonali u mhux bħala regola l-fatt li inti tidħol fi proprjetà li mhux tiegħek.

U din hija eċċezzjoni għar-regola, fejn uffiċjal għandu dritt ta' l-isgass.

M'hemmx għalfejn ngħidu li dan id-dritt irid ikun motivat minn raġunijiet tajba.

Uffiċjal awtorizzat jista' wkoll jordna li jiġu prodotti lilu kull ktieb jew dokument, anke jekk inhuma maħżuna fil-computer jew f'xi network ieħor.

Nafu li llum l-informazzjoni mhux dejjem qiegħda fuq il-hard copy, imma jista' jkollok informazzjoni fil-computer u dan l- uffiċjal jista' jordna lill-persuna li tagħtih printout jew tagħtih il- computer stess biex minnu jkun jista' jieħu l-informazzjoni meħtieġa.

L-uffiċjal awtorizzat jista' wkoll jikkonfiska kull oġġett, jew xi kampjun biex tkun tista' tinġabar ix-xiehda dwar il-possibbiltà li jkun ġie kommess xi reat kontra dan l-Att.

Importanti li skond klawsola 21, meta uffiċjal awtorizzat jikkonfiska xi oġġett, għandu jinforma lill-persuna li mingħandha l-ħwejjeġ ikunu ġew ikkonfiskati u jagħtiha riċevuta xierqa.

M'hemmx għalfejn noqgħod nirrepeti li dawn huma setgħat mhux żgħar, però huma setgħat importanti ħafna.

Dan għandu jibgħat messaġġ ċar u konċiż minn dan il-parlament lil kull min b'xi mod ma tantx iħabbel rasu biex jipproteġi lill-konsumatur, li jrid jaħseb darba darbtejn qabel ma jipprova japprofitta ruħu mill-injoranza tal-konsumatur.

Klawsola 22 hija interessanti ħafna għaliex qed jingħad li l-Att dwar il- Professional Secrecy Act li għaddejjna fl-1994 minn dan il-parlament ma japplikax.

Allura d-direttur hawnhekk qed jiġi eżonerat ħalli jkun jista' jaqdi dmiru mingħajr ma jkun imxekkel bl-ebda mod.

Kieku m'hawnx din il- klawsola, id-direttur jista' jkun espost għal ċerti rimedji legali.

Klawsola 23 qed tgħid li huwa ħati ta' reat taħt dan l-Att kull min xjentement - jiġifieri għal tapposta għax jaf, jiġifieri ma jistax jgħid li ma kienx jaf - ifixkel, jirreżisti, jhedded jew mod ieħor jagħti xi informazzjoni li tkun mhux veritiera jew falza lid-direttur jew b'xi mod jonqos milli jassissti.

Anke jekk tonqos li tassissti huwa reat.

Noqogħdu attenti, nagħmluha ċara li jekk inti - dak li ngħidulu sins of omission not of commission - toqgħod lura milli tassissti lid-direttur qed tkun kompliċi, qed tkun parteċipi allura fil-kommissjoni ta' dak ir-reat.

Klawsola 26 titkellem dwar in-nuqqas ta' operatur li jħares id- dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.

X'jiġri?

Meta d-direttur ikollu għalfejn raġonevolment - l-enfasi qiegħda fuq ir-raġonevolezza, fuq is-sens komun - jaħseb li operatur ta' kummerċ jew negozju naqas milli jħares xi dispożizzjoni ta' dan l-Att jew ta' xi regolament magħmul taħtu, huwa jista' b'avviż bil-miktub notifikat lill-proprjetarju jispeċifikalu r- regolament li jkun kiser; jispeċifikalu l-miżuri ta' rimedju li huma meħtieġa li jittieħdu; u jeħtieġ li l-propretarju jwettaq dawk il-miżuri jew miżuri ekwivalenti fi żmien speċifikat lilu.

Mela hawn qegħdin ngħidu li d-direttur "jista" u l-enfasi tiegħi hija fuq il-kelma "jista".

Hawnhekk se nissuġġerixxi emenda żgħira jekk inhu possibbli għax f'din il- klawsola qegħdin ngħidu li jekk id-direttur ikollu a reasonable suspicion li operatur ta' kummerċ kiser xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att, jista b'avviż bil-miktub jinnotifika lill-proprjetarju.

Jien ngħid li minflok nużaw il-kelma "jista", għaliex m'għandhiex tiġi ntrodotta l-kelma "għandu"?

Kif qiegħda l-kelma "jista'" hija diskrezzjonarja, jista' jew ma jistax, però jekk nagħmluha "għandu b'avviż bil-miktub jinnotifika lill- proprjetarju", inkunu qegħdin nagħmlu obbligu fuq id-direttur li jinnotifka ta' bilfors lill-proprjetarju.

Jien qed ngħid dan biex il-proprjetarju qatt ma jkun jista' jgħid li ma kienx jaf, li ħadd ma qallu x'jista' jieħu bħala rimedji.

Fil-qorti għandna l-prinċipju tal-limitation of damages u allura jekk jien nista' nevita d-danni lil dak li kontrih għandi kawża, fil-qorti huwa prinċipju stabilit li jien għandi dak l-obbligu versus dik il-persuna.

Għall-grazzja ta' l-argument jien ma nistax bil-kawża li nagħmel inkabbar id-danni għal xejn b'xejn lil xi ħadd li għandi kawża miegħu.

Allura l- istess prinċipju qed nipprova napplikah f'din il-klawsola.

Għalfejn inħallu l-iskuża lill-proprjetarju - għax hija skuża - li jgħid: Jien ma qallix x'rimedji nista' nieħu.

Għaliex hawn għandna miktub li d-direttur "jista'" jinnotifkah, imma mhux bilfors, u allura huwiex il-każ - dejjem jekk ma nkunx qed immur kontra l-ispirtu tal-leġislatur, fil-każ jikkoreġini s-segretarju parlamentari - li flok il-kelma "jista'" nagħmlu "għandu jinnotifika lill-proprjetarju", dejjem biex tkun tassattiva.

Kif għedt qabel, jien naħseb li l-introduzzjoni tad-direttur ta' sorveljanza fuq is-suq hija landmark fil-leġislazzjoni tagħna.

Il-market surveillance director se jkollu funzjonijiet mhux żgħar u tajjeb li nispjegawhom u niftaħru bihom għax qegħdin nagħtu għodda importanti ħafna fil-ġlieda tagħna għall-ħarsien tal-konsumatur.

Il-funzjonijiet ta' direttur ta' sorveljanza jinkludu: li jwaqqaf, li jaġġorna perjodikament u li jimplimenta programmi ta' sorveljanza dwar setturi dwar il-kategorija ta' prodotti u riskji.

Jiġifieri jrid jagħmel xi ħaġa fil-prattika għall- programmi ta' sorveljanza, għal setturi li huma esposti aktar minn oħrajn għal ċerti riskji.

Il-market surveillance director irid ukoll isegwi u jaġġorna t-tagħrif xjentifiku dwar is-sigurtà ta' prodotti.

Irid iżomm ruħu aġġornat ma' dak li jkun qed jiġri fid-dinja tax-xjenza biex allura jkun aktar żgur mis-sigurtà tal-prodott.

Għaliex dak li kien ikkonsidrat bħala prodott safe 30 sena ilu issa jista' jkun li m'għadux prodott li x- xjenza medika tal-lum tgħidilna li huwa prodott safe, huwa ta' kwalità tajba u m'huwiex perikoluż.

U bl-istess argument dak li għalina llum huwa prodott tajjeb, safe forsi 20 sena oħra jkun ikkundannat.

Meta bdew il-mobile phones ħadd ma kien jipprevedi li 15-il sena wara, 10 snin wara f'ċerti pajjiżi b'ċerti leġislazzjonijiet se jkun hemm kumpanniji li mal-mobile phone innifsu se jkunu obbligati jgħidu li l-użu eċċessiv ta' telephone ċellulari jista' jkun ta' periklu għall-bniedem.

Illum nafu li hija realtà.

Id-direttur ta' sorveljanza fuq is-suq irid iżomm ruħu au courant, allura għandi nifhem li se jkollu l-istruttura neċessarja biex fuqha jkun jista' jistrieħ u jagħmel dan l-aġġornament.

Id-direttur jista' wkoll jirrevedi u jagħmel stima kull tant żmien dwar kif jiffunzjonaw l- attivitajiet ta' kontroll.

Irid iżomm ruħu aġġornat, iżomm account għaliex jekk jien inizjalment bdejt nieħu ċerti miżuri ta' kontroll u maż-żmien ittraskurajthom, ma baqgħux aktar effettivi, inkun qed nidħak bin-nies.

Allura tajjeb li l-leġislatur qed jgħid lid-direttur li għandu l-obbligu li kull tant żmien irid jirrevedi dawk l-attivitajiet ta' kontroll biex dejjem inkunu qed nipprovdu l-aħjar garanzija li nistgħu lill-konsumatur.

Fi klawsola 29 qed ngħidu li d-direttur jista', minflok ma jibda proċeduri dwar il-ksur ta' xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att, jitlob li persuna li tkun kisret xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta' dan l- Att, li tagħti garanzija bil-miktub li se tieqaf minn dak l-aġir u li tieħu kull azzjoni ta' rimedju jew azzjoni oħra li d-drettur jista' jispeċifika.

Dan huwa kunċett tajjeb li qed ninnota li bil-mod il-mod qed jidħol fil- leġislazzjoni tagħna.

Fil-fatt fil-liġi tal-VAT ta' l-1998, fil- Competition Act, u fil-liġi dwar il-ħarsien ta' l-affarijiet tal-konsumatur daħal il-kunċett li mhux tant nimponu l-liġi, kif jgħidu bl-Ingliż, li mmorru għall-pound of flesh, imma jekk nistgħu nnaqqsu d-danni, jekk nistgħu nnaqqsu l-ġerħa u ma nkabbruhiex, għandna nagħmlu dan.

Dan huwa tajjeb, huwa healthy għaliex b'dan il-mod qed nibagħtu messaġġ lill- produttur, lin-negozjant li aħna mhux qegħdin warajh bil-frosta u appena jiżbalja nsawtuh.

Jekk jiżbalja b'mod grossolan, għal tapposta mhux se jkollu l-ħniena tal-leġislatur, imma jekk żbalja b'ċertu mod minimu u jkun jista' jirrimedja dak l-iżball - jiġifieri ma tkunx saret ħsara irrimedjabbli - u d-dannu ma jkunx ta' entità kbira, għandna nestendu l-id tal-buona volontà bħala leġislatur lin-negozjant.

Dan in-negozjant għandu inċentiv li jirrimedjau jieħu dawk il-miżuri li jħoss li huma tajbin, imma jekk ma jirrimedjax allura ninżlu fuqu like a ton of bricks.

MR.

SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' l-Onor.

Azzopardi.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Proprju għal dik ir- raġuni li qed tgħid inti fi klawsola 26 għamilna l-kelma "jista'" minflok "għandu", kif kont qed tissuġġerixxi inti, għax inkella jekk nagħmlu l- kelma "għandu" se tkun tassattiva li bilfors dejjem għandu jagħmel hekk.

Filwaqt li jekk nagħmlu l-kelma "jista'" minflok li d-direttur kull darba jdaħħal lil dak li jkun il-qorti, allura jista' jagħmillu avviż bil-miktub għax għandu r-responsabbiltà li jara li dak l-iżball kienx ġenwin jew inkella kienx intenzjonat.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nirringrazzja ħafna lis-segretarju parlamentari ta' l-attenzjoni u l-ispjega li tani.

Naħseb li hija spjega li tagħmel sens, għaliex jekk qed nifhem sew il-leġislatur qed jgħid li ma jistax jobbliga lid-direttur li f'kull każ għandu jinnotifika lill-proprjetarju li jkun għamel in-nuqqas, għax jekk ikun każ ta' entità kbira jrid jieħu ċerti passi, però jekk ikun ta' entità żgħira u hija xi ħaġa rimedjabbli għandu jagħtih ċans jirranġaha.

Nirringrazzja lis-Segretarju Parlamentari għaliex b'hekk spjegajna r-raison d'être ta' din id-diċitura.

Fl-aħħarnett il-pieni għall-ksur ta' xi waħda mid-dispożizzjonijiet f'dan l-abbozz ta' liġi juru kemm we mean business għaliex persuna li tinstab ħatja ta' xi reat teħel multa ta' mhux anqas minn LM200 u mhux aktar minn LM1,000, però f'ċerti każijiet tista' titla' sa LM10,000, minbarra priġunerija sa massimu ta' erba' snin.

Naħseb li hawnhekk il-leġislatur qed jibgħat messaġġ li aħna rridu ndaħħlu kultura ta' serjetà u dixxiplina f'dan il-pajjiż għax irridu nipproteġu l-konsumatur.

Il-politika tal- partit tagħna tippernja madwar il-bniedem, u dan huwa eżempju ta' kif qed nipprattikaw dan il-prinċipju, dan il-valur tagħna.

Il-bniedem qed inpoġġuh fiċ-ċentru ta' l-attività politika u l-konsumatur huwa fiċ-ċentru ta' l-attività kummerċjali u jrid ikun salvagwardjat.

Naħseb li dan l-abbozz mhux biss jagħmel ġieħ lill-ministru li qed jipproponih, imma qed jagħmel ġieħ lil dan il-parlament, li j'Alla japprovah b'mod unanimu biex nibagħtu messaġġ lil dan il-pajjiż ħalli l- konsumatur Malti ta' għada jkun imħares dejjem aħjar mill-konsumatur Malti tal-bieraħ.

Grazzi ħafna.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, naħseb punt li n-naħa tal-gvern mhijiex tispjega huwa li Malta trid tkun border inspection point għall-Unjoni Ewropea, naturalment wara li nsiru membri.

Huwa għalhekk li rridu noqogħdu attenti kif nilleġislaw u mhux billi l-gvern jgħidilna li l-aġenda tiegħu hi li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea, u mhux billi nitkellmu b'mod retoriku, kif għamlu ċerti kelliema.

Lill-poplu rridu nfehmuh dan il- kunċett għaliex huwa importanti li dak li ngħidu u dak li nilleġislaw niċċarawh mill-bidu sa l-aħħar, sia bejnietna f'din il-Kamra u sia mal- poplu.

Meta l-gvern ressaq quddiem il-parlament u talab li l-Kamra tapprova l- abbozz ta' liġi dwar il-konservazzjoni u l-amministrazzjoni tas-sajd, m'għamilx hekk għax il-Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda dwar il-Liġi tal-Baħar timponi dawk il-provvedimenti li hemm fl-abbozz ta' liġi imma kellu jagħmel hekk biex ikun konformi mal-liġijiet u r-regoli ta' l-Unjoni Ewropea, minħabba li fuq l-aġenda tiegħu għandu s-sħubija ta' Malta bħala l-għan ewlieni tiegħu.

L-istess qed jiġri f'dan l-abbozz ta' liġi li suppost l- għan prinċipali tiegħu huwa biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda għall- protezzjoni aħjar tal-konsumatur minn prodotti perikolużi u biex prodotti perikolużi jiġu pprojbiti u mneħħija mis-suq, u biex jiġi revokat l-Att dwar il-Kontroll fuq il-Kwalità (Esportazzjonijiet u Importazzjonijiet u Oġġetti Lokali).

Mela għandna liġi li l-iskop tagħha huwa li barra li nipproteġu l-interessi tal-konsumatur u nikkontrollaw l-importazzjoni u l- esportazzjoni, niġu konformi mal-programm leġislattiv ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa ovvju li jekk kemm-il darba nsiru membri, aħna nkunu border inspection point għall-Unjoni u allura se jkollna responsabbiltajiet kbar.

Mr Speaker, jien mhux se nidħol fil-mertu ta' kemm se jirrikjedi pajjiżna biex jiffinanzja din l-istruttura biex Malta sservi bħala border inspection point.

Li rrid nirreġistra huwa li mhux sew li noqogħdu nitkellmu bir- retorika kollha dwar kemm se jġib serjetà u protezzjoni dan l-abbozz ta' liġi u ma nispjegawx il-veru raġunijiet għalih.

Fl-interventi tagħha n- naħa l-oħra trid tispjega x'inhuma l-obbligi u l-funzjonijiet li se jkollha Malta meta għada pitgħada sservi bħala border inspection point.

Jien niddejjaq meta nipprovaw naħbu r-raġuni vera wara kwalunkwe abbozz ta' liġi.

Huwa importanti ħafna li niddiskutu din il-liġi u jkollna opinjoni taż-żewġ naħat dwarha u mhux ninqdew bl-iskuża li din qed titressaq fl- interess tal-konsumatur.

U x'qed iġegħelni nqanqal dawn ir-riżervi u ngħid li ma nemminx li l-gvern qed iressaq dawn l-abbozzi biex jipproteġi l- konsumatur?

Jien jiddispjaċini ngħid li dawn l-aħħar 24 xahar qatt ma smajt lin-naħa tal-gvern tgħid x'inhi l-policy f'dak li jirrigwarda l-genetically modified foods u dwar il-livelli ta' l-antibijotiċi fl-annimali għall-qatla.

U dan meta hemm kontroversji kbar fuq dawn l-issues, speċjalment bejn l-Unjoni Ewropea u l-Amerka.

F'dawn is-sentejn ma rajniex dan l-impenn la min-naħa tad-dipartiment tas-saħħa, la mid-dipartiment għall-ambjent u lanqas mid- dipartiment ta' l-agrikoltura.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru għall-Avviż Legali Nru. 213 tas-sena 2000, fejn qegħdin inwaqqfu kumitat fil-Malta standards authority proprju biex isir dak li qed jgħid hu.

Ċertament li l- impenn tal-gvern qiegħed hemm.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, ilkoll kemm aħna nafu li twaqqfu ħafna kumitati u awtoritajiet, imma l-fatt hu li l-konsumatur m'huwiex informat li ċerti prodotti huma genetically modified u li f'ċerti prodotti jintużaw ċerti sistemi li l-Unjoni Ewropea ma tippermettihomx.

Jgħid x'jgħid is-segretarju parlamentari, dan ix-xogħol ma sarx.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid il-fatti.

Nisfidak tispjegali fejn ingħatat din l-informazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Is-Segretarju Parlamentari jkollu l-opportunita' li jwieġeb fil-winding-up.

Ikompli l-Onor.

Farrugia.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, lili l-interruzzjonijiet ma jdejjqunix!

Illum meta l-konsumatur imur jixtri ma jsibx informazzjoni ċara li tgħid jekk dak il-prodott importat huwiex genetically modified jew le.

Per eżempju, il-konsumatur ma jafx li ċ-ċanga li tiġi mill-Amerka fiha ċerti livelli ta' sustanzi li jintużaw biex ikabbru l-għoġol malajr.

Il-konsumatur m'għandux din it-tip ta' informazzjoni għax il-gvern ma jinterressahx li jagħti din l-attenzjoni.

Nerġa' ngħid li l-gvern qed iressaq dawn il-liġijiet bl-iskuża li qed jiddefendi l-interessi tal- konsumatur, imma fil-fatt qed jagħmel dawn il-bidliet għaliex jaf li għada pitgħada se jkollu r-responsabbiltà li Malta tkun border inspection point għall-Unjoni Ewropea.

Allura bilfors aħna qed inkunu kostretti nemendaw numru ta' liġijiet biex inkunu nistgħu naqdu dan id-dover

Sur President, irridu nkunu nafu x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern rigward il- genetically modified foods li huma aċċettabbli fl-Amerka.

Issa qed nitkellmu fuq tbagħbis ta' l-organi, biex nispjega aħjar x'inhuma dawn il- genetically modified food products.

X'inhi l-kontro-pożizzjoni fl-Unjoni Ewropea f'dan ir-rigward?

Jien ma nafx għalfejn is-segretarju parlamentari qed jgħidli li qed inparla fil-vojt.

Il-ġimgħa l-oħra jien tkellimt ma' tabib min-naħa tagħkom - tkellimna bħala kollegi - u qalli li hu ma jaqbilx miegħi għax jemmen li l-genetically modified foods għandhom il-funzjoni li jżidu l-produzzjoni ta' l-ikel ħalli n-nies fil-pajjiżi li mhumiex żviluppati ma jmutux aktar bil-ġuħ.

U jien għedtlu li jekk niftiehmu li għal tliet snin ma ninvestux fl-armi u l-flus kollha li għandhom il-pajjiżi li jinvestu fl-armi nonfquhom biex nindirizzaw il-problema tal-ġuħ, żgur ma jmutux aktar nies bil-ġuħ!

Imma din kienet diskussjoni bejn żewġ kollegi li qasmu opinjonijiet differenti, għax aħna jrid ikollna diskussjoni li tabilħaqq tindirizza dawn is-sitwazzjonijiet.

Sur President, jekk aħna se nagħżlu l-istandards ta' l-Unjoni Ewropea ejja nagħtu dan il-messaġġ.

Għax imbagħad kif nippretendu li jkun hemm importatur li jġib iċ-ċanga mill-Amerka u f'daqqa waħda, mingħajr avviż, noħorġu b'policy li dak it-tip ta' beef ma jistax jidħol f'Malta!

Naturalment dan l-importatur se jinqabadlu l-beef fil-port u jispiċċalu skartat - għax probabbilment ma jkunx hemm il-laboratorji biex jagħmlu l- analisi meħtieġa - jekk ma jkollux xi battalja legali għax fuq kollox dan ma jkunx ġab beef minn pajjiżi fejn kien hemm il-marda tal-mad cow li, minkejja dak kollu li jingħad dwar il-livelli għoljin ta' kontrolli, f'din il-parti tad-dinja żviluppa mard ġdid li ma kienx identifikat qabel.

Għalhekk jien insostni li jekk aħna verament nirrispettaw lill-konsumatur, l-ewwel irridu ngħidu lill-konsumatur li din il-liġi qed tipprepara biex għada pitgħada Malta sservi lill-Unjoni Ewropea bħala border inspection point.

It-tieni nett irridu ngħidulu li matul dawn l-aħħar sentejn il- gvern naqas milli jgħid x'inhi l-policy fuq l-ikel importat li fih forsi hemm livelli ta' hormones ogħla minn dawk li fihom prodotti ta' pajjiżi oħra, jew inkella prodotti li fihom livell ta' antibijotiċi li huwa ħafna ogħla minn dak li hu aċċettabbli fl-Unjoni Ewropea.

Illum dan huwa suġġett diskuss fid-dinja kollha.

Sur President, jien mhux se noqgħod nidħol fl-argument li għada pitgħada, bħala border inspection point ta' l-Unjoni Ewropea, aħna rridu naraw li l- banana importata f'pajjiżna tkun skond ir-regoli stabiliti mill-Unjoni.

Mhux se noqgħod ngħid lill-importaturi li għada pitgħada, meta nsiru membri ta' l-Unjoni, hemm numru ta' regoli li se jkollhom jimxu magħhom.

Dak l- argument inħallih għal ħaddieħor, imma importanti li nispeċifikaw dawn iż- żewġ punti li l-aktar jinteressaw lill-konsumatur.

Meta Malta ssir membru ta' l-Unjoni aħna rridu noħorġu ħafna flus - veru li l-Ewropa se tagħtina l- għajnuna, imma aħna rridu noħorġu iżjed - għaliex barra li rridu nassiguraw li l-liġijiet ta' pajjiżna jiġu osservati, bħala border inspection point se jkollna r-responsabbiltà li nħarsu l-liġijiet kollha tal-pajjiżi ta' l- Unjoni Ewropea wkoll.

Il-punt l-ieħor li jinteressa lill-konsumatur u li l-gvern għadu ma ddeċidiex dwaru hija l-issue tal-genetically modified foods, però issa l- Onor. Vassallo qalilna li twaqqaf kumitat apposta biex jiddeċiedi dwar dan.

U jien nistaqsi hawnhekk: Minn min se jkun kompost u x'analisi se ssir?

(Interruzzjonijiet) Jien naf kif jimxi l-gvern għax jara liema huma n-nies li jistgħu jgħinuh biex jilleġisla ħalli jwettaq il-bidliet neċessarji u daqshekk.

Aħna m'għandux ikollna problema jekk nimxu fuq linji ta' gwida kif stabiliti mill-FAO.

Per eżempju, għal dak li huwa maximum residue levels niddeċiedu aħna x'inhu l-aħjar, dejjem fil-parametri ta' dak li tiddetermina l-FAO.

L-istess fejn jidħlu l-pestiċidi.

II-Pesticides Act jidhirli li kienet għaddiet fl-1966, jiġifieri mhux qed nitkellmu fuq affarijiet li qed noħolmuhom aħna l-parlamentari tal-lum.

Kien hawn parlamentari oħra li kienu jaħdmu bl-istess loġika.

Dawn kienu jifhmu li filwaqt li nifformaw parti mid-dinja, il-Parlament Malti kellu dejjem ir- responsabbiltà li jkun demokratiku u jifhem x'inhuma l-bidliet l-aktar li jrendu għall-ġid tal-poplu tagħna.

Sur President, x'se tkun il-pożizzjoni tagħna dwar il-maximum residue levels li timponi l-Unjoni Ewropea?

Se nagħmlu tibdil f'dan ir-rigward mingħajr ma nispjegaw għaliex u naraw kif inbenġluha b'xi mod jew ieħor u noħolqu xi kontroversja kbira?

Jien ma ngħidx li mhux importanti li tuża l- bexx jew li mhux importanti li tnaqqas il-bexx, però lanqas hu sew li nipprovaw nagħmlu xi ħaġa straordinarja, qisu qatt ma kellna kontroll fuq dawn l-affarijiet.

M'hemmx dubju li qatt m'għandek kontroll biżżejjed, imma f'ġieħ is-sewwa kontrolli dejjem kellna!

L-inqas li għandna f'pajjiżna u li m'aħniex nilleġislaw għalih huwa l-istrutturi biex ngħinu lill-bdiewa u lill-importaturi.

Dawn l-affarijiet m'humiex qed jiġu indirizzati f'dan l-abbozz.

Għaldaqstant min-naħa tagħna aħna ma nistgħux ma nurux ir-riżervi tagħna fuq dawn is-sitwazzjonijiet li m'hemmx dubju jistgħu jinbidlu minn mument għall-ieħor u jistgħu allura jpoġġuna f'diffikultajiet li ma nkunux effettivament analizzajnihom.

Nerġa' nsemmi l-eżempju tal-banana għaliex m'hemmx dubju li r-regoli li għandha l-Unjoni Ewropea fuq id-daqs tal-banana li hi permessa li tiġi importata huma marbuta ma' gwerra kummerċjali wkoll.

Ma naħsibx li huma marbuta biss mal-kwestjoni ta' x'daqs ta' banana jħobb jiekol il- konsumatur.

Għalhekk irridu nfiehmu lill-konsumatur li ladarba aħna ngħaddu din il-liġi, jekk għada pitgħada jinbidlu dawn l-affarijiet aħna nkunu soġġetti għalihom ukoll.

Importanti li niftakru li aħna għandna ċerti limitazzjonijiet marbuta mad-daqs ġeografiku ta' pajjiżna u limitazzjonijiet oħra f'dak li huwa nuqqas ta' riżorsi.

U filwaqt li pajjiżi oħra ma jiġux affettwati daqstant jekk jinqered settur mill- agrikoltura minħabba ċerti regoli, għal pajjiżna jkun kritiku ħafna jekk nitilfu ċertu numru ta' bdiewa minħabba dawn il-limitazzjonijiet.

Sur President, hemm tliet punti li rridu niftħu għajnejn il-konsumatur dwarhom.

L-ewwelnett hemm id-diffikultajiet li resqin lejhom minħabba l-bidla li qed tiġi proposta f'dan l-abbozz, jiġifieri li Malta trid isservi bħala border inspection point għall-Unjoni Ewropea.

It-tieni nett il-gvern m'għandux pożizzjoni ċara dwar l-importazzjoni ta' genetically modified foods.

It-tielet nett hemm id-diffikultajiet li se jinħolqu bir-regoli dwar il-maximum residue levels.

Jekk Malta se tkun membru sas-sena 2003 u għal raġunijiet ekonomiċi aħna ma nkunux nistgħu nadottaw dawk is-sistemi, aħna jista' jkollna problemi serji.

Allura dawn l-affarijiet iridu jiġu spjegati sew u mhux inġibu l-iskuża li dawn il-bidliet se jsiru għax l- Ewropa għandha standards tajba għall-konsumatur u l-istandards tagħna fil- preżent huma inferjuri.

Jien nerġa' nsostni li sia gvernijiet Nazzjonalista u sia gvernijiet Laburista, kull ministru tas-saħħa, kull ministru ta' l-ambjent u kull ministru ta' l-agrikoltura dejjem imxew fuq linji ta' gwida li kienu konformi ma' dak li huwa aċċettabbli internazzjonalment, jiġifieri ma' dak li tgħid il-FAO u mhux neċċessarjamnt ma' dak li joħroġ mill-Kummissjoni Ewropea.

Sur President, jien mhux qed insemmi dawn l-affarijiet biex noħloq kontroversja, kif qed jipprova jgħid l-Onor.

Vassallo.

Jien niltaqa' ma' ħafna konsumaturi, anke mill-Mosta, għax issa r-Rabat u l-Mosta saru distrett wieħed.

(Interruzzjonijiet) Dak arah int!

Ara jien ma nara lil ħadd żejjed, Onorevoli, kif imdorri tara int!

Qiegħed tarani żejjed int!

Jien niltaqa' ma' ħafna nies li fosthom issib min ma jagħtix kas, l-aqwa li jixtri li jrid, u hemm min jistaqsi jekk l-ikel li qed nimportaw huwiex safe.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt f'paragrafu (a) ta' klawsola 2 għandna l-istess sitwazzjoni li tikkonferma li filwaqt li l-gvern qed iressaq din il-liġi li suppost għandha l-għan li tikkontrolla l-kwalità tal-prodotti ħalli l-konsumatur ikun protett minn prodotti perikolużi, fl-istess ħin il- gvern għadu ma ddikjarax x'inhi l-pożizzjoni tiegħu dwar il-genetically modified foods.

(Interruzzjonijiet) Għandek pożizzjoni int illum dwar il- genetically modified foods?

Liema verżjoni se taċċetta, dik Amerikana jew dik Ewropea?

THE DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, bil-permess ta' I-Onor.

Farrugia.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: L-ewwelnett dak li qed jgħid l-Onor.

Farrugia m'għandu xejn x'jaqsam ma' din il-liġi għax qiegħed jiffoka fuq provvedimenti li se jidħlu fil-Food Act.

It-tieni nett jekk qed jitkellem dwar id-WTO, din ma tippermettix li jkun hemm min jagħmel stqarrija li ma jkunx jista' jipprovaha xjentifikament.

Allura jekk dak li qed jgħid l- Onor. Farrugia ma jkunx xjentifikament ipprovat - u s'issa ħadd fid-dinja ma kien kapaċi jipprovah - ma jistax jagħmel l-istqarrijiet li qed jagħmel.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, is-segretarju parlamentari jaf li llum hemm problema serja bejn l-Istati Amerikani u l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mal-livelli ta' hormones, il-livelli ta' antibiotiċi li jistgħu jintużaw u anke f'dak li huwa maximum residue levels.

Hemm ċertu pożizzjoni dwar dan fl-Unjoni Ewropea u jien lest li ninformah biha u anke ninformah bil-pożizzjoni Amerikana dwar dawn l- affarijiet.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nistax nifhem għalfejn qed jiċħad li meta Malta ssir membru, se jkollna responsabbiltajiet mhux biss għall- poplu tagħna imma anke bħala border inspection point għall-Unjoni Ewropea.

Dawn huma l-affarijiet li aħna nistennew li n-naħa l-oħra tispjega fil- winding-up.

Sur President, jien irrid nirreġistra li 25 sena ilu d-dinja fehmet li bilfors kellhom jiġu applikati ċerti sustanzi biex ikollna produzzjoni għolja u ma kienx hemm għalfejn nitkellmu fuq genetically modified foods.

Anke fl-istorja tal-bniedem hekk ġara - qabel konna nieħdu l-aspro, imbagħad konna nieħdu l-penicillin, imbagħad konna nieħdu antibiotics oħra u llum biex jgħaddilna nieħdu sustanzi aktar qawwija - għax il-bidla hija dejjem meħtieġa.

Issa fil-każ tal-bexx, meta jidħol ċertu bexx li jibdew jgħidu li huwa perikoluż, irridu nifhmu li dak ikun daħal għall-istess prinċipju, li jikkontrolla aktar il-mard fuq l-uċuh, kif ikun qed isir f'pajjiżi oħra, biex aħna nimxu ma' dawk il-linji ta' gwida tal-FAO li s'issa konna u għadna nirrikonoxxu.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi fih ħafna loopholes għaliex wieħed jista' jagħti interpretazzjoni skond iċ-ċirkostanzi, mhux b'mod irresponsabbli anzi b'mod responsabbli.

Minkejja li m'hemmx target daqstant ċar dwar dawn l-obbligi, wieħed jista' jgħid li hemm patafjun ta' regoli li rridu noqogħdu għalihom u rridu nippreparaw għalihom.

Wieħed jista' jimmaġina kemm irridu noqogħdu attenti għall-merkanzija li tgħaddi mill-freeport, għall-prodotti li jidħlu fil-port tal-Belt u fl-ajruport - anke jekk ma jinbiegħux f'pajjiżna imma jiġu esportati - għaliex bħala border inspection point aħna nkunu obbligati li nagħmlu dak li jagħmlu l- istess pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea f'dan ir-rigward.

Dawn huma responsabbilitajiet li rridu nitkellmu dwarhom u mhux argument li tgħid li dawn jaqgħu taħt liġijiet oħra.

Lanqas hi serjetà li segretarju parlamentari jiġi jgħidli li għada pitgħada jridu joħorġu ruxxmata avviżi legali.

Irridu nifhmu s-sitwazzjoni kif inhi.

Sur President, m'hemmx dubju li l-Unjoni Ewropea għandha kondizzjonijiet differenti mhux biss fuq prodotti importati, imma anke fuq dawk prodotti lokalment.

Abbażi ta' dan l-abbozz ta' liġi, għandna ċerti responsabbiltajiet li biex jitwettqu jrid ikollna management tajjeb ħalli ssir il-bidla biex inkunu konformi mal-konċetti kif spjegati fid- dispożizzjonijiet ta' din il-liġi.

Aħna nħossu li l-gvern qed jieħu riskju meta għadu ma ċċarax dan il-punt.

Illum għadu mhux ipprovat xjentifikament jekk prodott magħmul minn qamħa li tkun tkabbret b'mod ġenetiku jagħmilx ħsara lill-bniedem.

Pajjiżi fl-Unjoni Ewropea qabdu u ħadu deċiżjoni li ma jaċċettawx li jkollhom prodotti genetically modified magħmulin mill-qamħ għax ma jafux x'se jkun l-impatt tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem.

Imma aħna x'se nadottaw, il-pożizzjoni ta' l-Ewropa jew il-pożizzjoni ta' l- Amerika?

Is-segretarju parlamentari għandu jkollu l-kuraġġ li jgħid li dawn il-provvedimenti tal-liġi li għandna quddiemna qed nagħmluhom abbażi ta' dak li tgħid l-Unjoni Ewropea.

Ma nistgħux noqogħdu npaċpċu fil-vojt jekk verament għandna rispett lejn il-konsumatur.

Sur President, jien qed insostni dan il-punt għax finalment jien, marti u wliedi aħna konsumaturi.

Mhux imbilli jgħidu li jien nippretendi li naf ħafna!

Le, jien ma nippretendi li naf xejn!

Però bħala rappreżentant tal- poplu f'dan il-parlament, jien nippretendi li għandi d-dritt li nwassal il- preokkupazzjonijiet ta' dawn il-familji.

Mhux sew li l-konsumatur isib prodotti fis-suq li huma orħos imbagħad isib li jkunu genetically modified, jew ikunu prodotti ġejjin minn annimali li jkunu ngħataw ċerti sustanzi biex jikbru malajr u jiggoffaw aktar fil-laħam, bħalma jagħtu lill- għoġġiela.

Imbagħad aħna noqogħdu nipprovaw nirredikolaw il-prodott Malti għax ikollu preżentazzjoni inferjuri minħabba l-limitazzjonijiet tagħna li ma jippermettux li nagħmlu ċertu tip ta' marketing.

Aħna żgħar u bħalma nsibu problema biex nagħżlu players tal-football u bħalma nsibu problema biex nagħżlu affarijiet oħra li huma importanti, daqstant insibu problema biex insibu l-mezzi finanzjarji biex nagħmlu ċertu marketing għall-prodotti tagħna.

THE DEPUTY SPEAKER: Onorevoli, niġbidlek l-attenzjoni li skadielek il- ħin u jekk beħsiebek tkompli għandek bżonn extension.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien nieqaf hawn, Sur President, għaliex ikun inutli li nitlob biex inkompli nitkellem meta naf li sħabna tan-naħa l-oħra joġġezzjonaw.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nixtieq nitkellem f'dan id-dibattitu għaliex l-impressjoni li qed tingħata mhijiex korretta.

L-ewwelnett din hija liġi li se tkun għodda importanti immens f'idejn il-konsumatur għaliex biha se jkun jista' jistabilixxi l-kwalità u ċ-ċertifikazzjoni tal-prodotti li hawn fis-suq, ħaġa li sal-lum tħalliet ħafna drabi għal riħha.

Però aktar minn hekk, il-gvern se jwaqqaf market surveillance unit li bil- parteċipazzjoni ta' membri mid-dipartimenti differenti tal-gvern, ikun jista' jagħmel din is-surveillance li sal-lum ma kenitx teżisti.

Sal-lum jekk fis-suq Malti kien jidħol oġġett li kellu wiring difettuż jew problemi oħra li ma jkunux konduċenti li l-oġġett importat ikun ta' kwalità tajba biex jużah il-konsumatur, dan kien jibqa' bil-problema ma' wiċċu.

Kellna sitwazzjoni ta' take it or leave it.

Peress li għandu rispett sħiħ lejn il- konsumatur, il-gvern mhux biss qiegħed jgħid li se jinkorpora għodda ġdida ta' kontroll mill-aspett tal-konsumatur imma se jibda jagħmel surveillance fuq il-kwalità tal-prodotti fis-suq.

Allura l-poplu Malti jkun jista' jassigura ruħu mis-safety tal-prodotti li se jikkonsma.

Il-Gvern Malti se jagħmel dan l-ewwelnett fl-interess tal-konsumatur għaliex din hija għodda ġdida u qawwija, imma se jagħmilha wkoll għaliex parti mill-acquis ta' l-Unjoni Ewropea tesiġi li kull pajjiż membru ta' l- Unjoni u kull ċittadin ta' l-Unjoni jkun kopert b'din it-tip ta' leġislazzjoni.

Jien mgħarraf li l-provvedimenti avvanzati li hawn f'din il- liġi, li l-konsumatur Malti qatt ma kellu s'issa, fil-fatt saru wara diskussjonijiet twal li kellu l-ministeru għas-servizzi ekonimiċi mal- counterparts tiegħu f'wieħed mill-membri tal-pajjiżi Ewropej, li huwa Sweden, fejn nafu li f'dik li hija standards hemm serjetà profonda.

Min mar f'dawn il-pajjiżi jaf kemm jieħdu l-affarijiet bis-serjetà.

Mr Speaker, illum b'din il-liġi qed nagħmlu dak li fix-xjenza nsejħulu a quantum leap, qabża enormi fl-interess tal-konsumatur u allura ma jagħmilx sens li wieħed jitkellem kontra abbozz bħal dan, kif qed tagħmel l-oppożizzjoni.

Jien nippretendi li l-oppożizzjoni tiġi tagħmel fine-tuning ta' din il- liġi li, kif semmejna, tagħti drittijiet kbar lill-poplu Malti, biex meta niġu għall-istadju tal-kumitat inkunu nistgħu nemendaw il-liġi b'mod li taħdem aħjar għaċ-ċirkostanzi Maltin.

Però hawn irridu noqogħdu attenti għax meta jiġi membru ta' l-oppożizzjoni li jibda jitfa' ċerti asserzjonijiet bl-addoċċ, li ma jagħmlux sens jew li huma goffi, wieħed jasal għall-konkliżjoni li dan qed isir biex wieħed ibeżża' dwar dak li ma jafx dwaru, fear of the unknown.

Aħna lit-tfal kultant noqogħdu nbeżżgħuhom bil-babaw meta nkunu rridu nżommuhom lura milli jagħmlu xi ħaġa.

U l-Onor.

Membru li kien qed jitkellem qabli qed jipprova jbeżża' bil-babaw.

Bħala firmatarji tad-WTO diġà għandna ċerti obbligi, bħalma għandhom il- pajjiżi kollha firmatarji, inkluż l-Istati Uniti u l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea, li ma nistgħux f'ħafna oqsma nagħmlu trade restrictions.

Nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni, hemm ċerti liġijiet li rridu naderixxu għalihom.

Ma tistax tagħmel ċerti suġġerimenti, bħalma għamel l-Onor.

Farrugia, għaliex imorru kontra r-regolamenti tad-WTO.

Din rajnieha fl-1996 meta l- gvern Laburista ried ineħħi l-VAT u jdaħħal liġi oħra, għaliex meta ġie biex jattwaha sab li ma kienx daqshekk faċli li jneħħi l-VAT peress li kien marbut b'ċerti regolamenti tad-WTO li ma jistax jagħmel ċertu dazju fuq prodotti li nimportaw.

L-istess sitwazzjoni għandna hawn.

Il-gvern ma jistax jillimita d-dħul f'Malta ta' ċerti prodotti li semma, bħalma huma l-genetically modified foods għaliex sempliċement jidhirlu hekk hu.

Il-Gvern Malti ma jistax jaqbad u jiddeċiedi li ma jdaħħalx genetically modified foods f'Malta.

Imma din storja twila li jien ma xtaqtx li tinfetaħ għaliex ikun immatur li nitkellmu fuqha f'dan l-istadju.

Dak l-ewwel punt.

Il-gvern Malti ma jistax u sa ċertu punt lanqas l- Unjoni Ewropea ma tista' tillimita li jiġi importat dan it-tip ta' ikel.

Anke l-labelling tiegħu huwa irregolat b'mod partikolari.

L-Unjoni Ewropea kellha clashes ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerka fuq dan it-tip ta' ikel u fil-fatt qiegħda tfittex kif għandha tagħmel labelling li ma jkunx inkontravvenzjoni tar-regolamenti tad-WTO.

Issa jekk irridu nitkellmu fuq il-genetically modified foods nitkellmu.

L-ewwelnett fis-sitwazzjoni kif inhi illum, kif se tkun taf jekk l-ikel li qegħdin nieklu huwiex genetically modified?

Għaliex jien ngħid li t- taħlita diġà qiegħda ssir.

Jekk tieħu l-grains, il-maize u l-wheat li qed jiġu importati mill-Amerka u minn kwalunkwe pajjiż ieħor - tista' tkun l- Awstralja, tista' tkun is-South America, tista tkun ir-Russja - ma nafux jekk dawn il-prodotti ta' l-ikel humiex genetically modified.

Ħafna drabi m'hemmx testijiet li tista' tagħmel għaliex ikun a byproduct of a genetically modified product.

Jekk tieħu ż-żejt li jiġi prodott minn genetically modified organisms, dak mhuwiex differenti minn dak iż-żejt li jsir b'mod komuni.

Kif se tiddistingwi bejniethom dawn?

Hemm xi metodu xjentifiku li jista' jiddistingwi bejniethom?

Le m'hemmx, għax jew diffiċli ħafna jew għali ħafna jew kontra l-liġi.

Dik hi r-realtà.

U jekk nibqgħu barra mill-Unjoni Ewropea - li għandha s-safeguards tagħha fuq il-genetically modified foods - aħna obbligati li nobdu r-regolamenti tad- WTO li huma ħafna inqas riġidi mir-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Bir-rispett kollu, din il-kwestjoni tal-genetically modified foods ma naqbduhiex bl-addoċċ.

Fil-fatt m'għandhiex x'taqsam mal-liġi li għandna quddiemna għax għalkemm din tagħti lill-ministeru d-dritt li jagħmel surveillance fuq l-ikel, ma titkellimx speċifikament fuq genetically modified foods.

L-ewwelnett ejja noqogħdu attenti x'qed ngħidu għax il- genetically modified foods huma ħaġa tajba iżda jista' jkun hemm riskju.

Però jekk b'għalqa qamħ nista' nitma' 10,000 ruħ aħjar milli b'għalqa qamħ nista' nitma' 20 ruħ.

Din hi d-direzzjoni li d-dinja sejra fiha.

Il- popolazzjoni tad-dinja qed tiżdied, l-area li fiha jsir it-tkabbir dejjem tiċkien u allura anke minħabba l-pajjiżi tat-tielet dinja, irid isir xi ħaġa biex il-produzzjoni tibqa' tiela'.

Is-settur ta' l-agrikoltura fid- dinja qiegħed jonqos, allura l-ftit li għadhom impenjati fl-agrikoltura jridu jipproduċu aktar u aktar u aktar.

Lanqas ma naslu biex ngħidu li l-kwalità ta' l-ikel hija ħażina.

Jista' jkun hemm ċerti dubji imma s'issa nistgħu ngħidu li għadu ma kienx hemm xi konklużjoni xjentifika li dan it-tip ta' ikel jagħmel il-ħsara, ħlief f'każ wieħed li għadu lanqas hu 100%.

Qatt s'issa ħlief f'każ wieħed dwar l-antibiotic resistance li għadu qed jiġi mistħarreġ, u jien għandi d-dubji personali tiegħi dwaru.

Pero' lanqas hija xi ħaġa li għandna npinġuha bħala ħaġa kerha u sewda għax fil-fatt m'hijiex.

Hija ħaġa li trid tiġi osservata u trid tiddaħħal b'ċerta miżura, jiġifieri bir-risk assessment tagħha, bir-risk management u bil-liabilities kollha tagħha.

Mr Speaker, aħna qegħdin fil-Mediterran, 60 mil bogħod mill-Ewropa.

Aħna parti mill-Ewropa u l-immedjatezza ta' dawn il-liġijiet hija fl-isfond Ewropew.

Aħna applikanti biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea u mhux biex nagħmlu xi free trade area ma' l-Istati Uniti ta' l-Amerka.

Allura aħna rridu niġu in line mar-regolamenti u d-direttivi ta' l-Unjoni.

Aħna x'nafu fuq genetically modified foods?

L-Unjoni għandha framework which is in place ta' genetically modified foods.

Hemm erba' direttivi orizzontali – mhux se noqgħod insemmihom hawn - li l-aktar waħda importanti minnhom hija dik bin-numru 220 ta' l-1990.

Issa tinsewx li fl-Unjoni Ewropea hemm id- Danimarka u Sweden, pajjiżi fejn hemm sensibilità kbira għal dawn it-tip ta' problemi.

Id-direttivi li toħroġ l-Unjoni Ewropea huma direttivi ta' co-decision, jiġifieri ma jeħodhomx il-kunsill tal-ministri biss imma jridu jgħaddu wkoll mill-Parlament Ewropew.

Wara t-Trattat ta' Amsterdam dawn ġew co- decision procedures, jiġifieri jridu jgħaddu ukoll mill-Parlament Ewropew.

Dawn il-framework directives, li ġew mistħarrġa u ġew skrutinati fit-tul, jistabilixxu l-parametri eżatti fejn tista' tuża' dak l-ikel, kif tista' tużah, x'inhu r-risk management u x'inhu r-risk assessment.

Il-liġi mhux biss tobbliga li jsir ir-risk management biex prodott ikun jista' jiġi esportat, iżda l-Gvern Malti jrid jagħmel ukoll l-investigazzjonijiet tiegħu.

Il-framework directives qegħdin hemm u ma għandux għalfejn nerġgħu niskopru r-rota meta din il-kwestjoni ilha għaddejja fl-Unjoni Ewropea għal dawn l-aħħar 15-il sena.

Fl-Unjoni Ewropea hemm liġijiet li jħarsu lill-konsumatur u bħala membri ta' l-Unjoni aħna jkollna nadottaw ukoll dawk il-liġijiet li jipproteġu l- Istat fil-kwestjoni ta' liability u anke fil-kwestjoni ta' labelling, għax issa hemm problema anke b'din.

Barra mill-Unjoni Ewropea dawn il-problemi jkollna niffaċċjawhom b'mod goff u l-Gvern Malti jkun waħdu mingħajr l- għajnuna ta' l-expertise u l-finanzjament ta' l-Unjoni.

Mela noqogħdu attenti!

Għalija l-akbar rigal li l-Gvern Malti jista' jagħti lill-poplu Malti fil-kwestjoni tal-genetically modified foods huwa li se jsir membru ta' l-Unjoni.

Skond l-acquis ta' l-Unjoni, pajjiżna jkun obbligat li jdaħħal il-liġijiet orizzontali ta' l-Unjoni fuq din il-kwestjoni.

Nerġa' nirrepeti li l-Unjoni Ewropea l-ħin kollu tiġi fi clash ma' l- Amerka fuq din il-kwestjoni għax l-Amerka għandha l-bżonnijiet tagħha u trid tesporta.

M'għandix dubju li diġà tħallat l-ikel, jiġifieri li l- genetically modified maize qiegħed jiġi mħallat ma' maize normali u ovvjament fuq dan hemm clash ma' l-Unjoni Ewropea, li tfittex b'mod serju li tassigura l-kwalità tal-prodotti tagħha.

Mela noqogħdu ftit attenti u ejja nikkritikaw fejn din il-liġi tista' tiġi aħjar.

Ejja naraw kif din il- liġi nistgħu ntejbuha u mhux we shoot it down.

Ma noqogħdux indaħħlu ħafna kunċetti biex inbeżżgħu lin-nies bil-babaw għax in effett inkunu qegħdin nagħmlu disservice lill-poplu Malti.

Jien kelli l-fortuna li nkun ir-rapporteur tal-Kunsill ta' l-Ewropa kemm meta kien hemm il-problema tad-diossina tal-Coca Cola fil-Belġju u kemm meta kien hemm xi rapporti dwar il-BSE, il-bovine spongiform encephalopathy.

Issa r-realtà hi li dawn is-sitwazzjonijiet li jinqalgħu jnisslu biża' fil-popli, u għalhekk fl-Ewropa l-kwestjoni fuq il- genetically modified foods hija ħafna iktar aċċentwata milli hija fl-Amerka għax fl-Amerika by and large ma kellhomx dawn il-problemi li ltqajna magħhom fl-Ewropa tal-BSE u tad-diossina.

Dawn ma kellhom x'jaqsmu xejn ma' dawk li huma genetically modified foods - xejn, xejn u xejn - imma peress li nqalgħu dawk il-każi tnisslet il-biża' fost il-poplu.

Għalhekk il-Kunsill ta' l-Ewropa kien għamel suġġerimenti - u nafu li issa dawn intlaqgħu mill-Unjoni Ewropea - li għall-ġid tal-konsumatur titwaqqaf a food monitoring authority, barra l-awtoritajiet l-oħra, u titwaqqaf ukoll a medicine monitoring authority.

Dik li fl-Amerka hija magħrufa bħala l-FDA - il-food and drug administration - fl-Ewropa se tkun maqsuma fi tnejn, b'awtorità waħda tieħu ħsieb l-ikel u awtorità oħra tieħu ħsieb il-mediċini.

Malta wkoll trid tidħol fiha din u mhix kwestjoni jekk nidħlux fl-Unjoni Ewropea jew le.

(Interruzzjonijiet) Jien ngħidlek li kieku ma nidħlux fl-Unjoni, kieku Alla biss jaf meta jirnexxielna nibdlu s- sistemi tagħna u naġġornaw ruħna għal dawk is-sistemi li jużaw f'pajjiżi iktar żviluppati minna!

Kieku mhux 20 sena oħra jridu jgħaddu imma mitt sena oħra!

Din hi r-realtà u ma noqogħdux inbeżżgħu lin-nies.

Mr Speaker, irridu nagħmluha ċara li grazzi għall-Unjoni Ewropea u grazzi għal dawn il-liġijiet se jgawdi kulħadd u j'Alla li bħal din il-liġi jitressqu liġijiet oħra.

Fil-fatt jien mgħarraf li se jitressqu liġijiet oħra li jirregolaw il-qasam ta' l-ikel u li jirregolaw il-qasam tal- mediċini, għalkemm dak huwa diġà regolat għaliex irid jgħaddi minn idejn is- sanità.

Allura noqogħdu ftit attenti għax jien ninkedd meta nisma' ħafna kritika bl-addoċċ.

Aħna qegħdin indaħħlu dawn ir-regolamenti bla telf ta' żmien mhux biss għaliex se nidħlu fl-Unjoni imma primarjament għaliex għandna l-obbligu li nagħtu lill-konsumatur drittijiet ħafna ikbar milli qatt kellu sal-lum.

Nirringrazzjakom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, jien jiddispjaċini nisma' dawn it-tip ta' battibekki fuq liġi li fil-prinċipju qegħdin naqblu dwarha.

Mhux sew li kull meta xi ħadd jikkritika noqogħdu ngħidu li qed tintefa' kritika bl-addoċċ.

Hawnhekk qegħdin biex nagħtu l-fehmiet tagħna u, meta nikkritikaw, l-iskop ikun biex intejbu l-liġijiet għall-ġid tal-poplu.

Il- verita' hi li quddiemna għandna liġi li hija parti mill-kullana sħiħa ta' liġijiet li l-mira tagħhom hija biex inżidu l-protezzjoni tal-konsumatur.

Forsi din il-liġi hija ftit differenti għar-raġuni li mhux talli tqis il- ħarsien tal-jeddijiet tal-konsumatur imma qed tagħti wkoll framework ċar lil dak li jimmanifattura u dak li jimporta, x'tip ta' prodotti għandu jdaħħal f'pajjiżna biex ikunu safe għall-konsumatur.

Din hija waħda minn dawk il-liġijiet li definittivament ma nistgħux inħarsu lejha bħala liġi li approvajnieha, ċapċapnielha u għaddiet, imma hija liġi li rridu nkomplu naġġornawha as time goes on. Jiġifieri dan huwa proċess kontinwu ta' aġġornament u mhix xi ħaġa li rridu nħarsu lejha bħala liġi li biha qed nikkonformaw mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jekk se nħarsu lejha b'dan il-mod we will be defeating its purpose, minkejja li l-bieraħ fl-intervent tiegħu l-Onor.

Hyzler qam jikkritika għaliex aħna kull darba nsemmu dan.

Ikolli nistqarr li meta nisma' ċerti esponenti tan-naħa tal-gvern jitkellmu, nibda ngħid li l-għan tal-liġijiet li qed inressqu mhuwiex biex verament nagħtu l-aħjar għodda lill-poplu tagħna imma, kif ftaħar il-bieraħ ministru tal-gvern, biex jinfetaħ kapitlu u jerġa' jingħalaq malajr peress li aħna nkunu għaddejna l-liġijiet biex niġu konformi mad-direttivi ta' l-Unjoni.

L-għan tagħna għandu jkun li nħarsu lejn dak li hemm tajjeb fl-Unjoni u lejn dak li hemm tajjeb fl-Amerka u mbagħad naraw x'jgħodd għalina.

U f'dan il-każ qed ngħidu li għandhom politika tajba li ta' min iħares lejha, imma ma jfissirx li b'daqshekk wasalna!

Fil-consumer policy action plan ta' l-Unjoni Ewropea għall-1999 sa sena 2001 qalu li s-sena li għaddiet suppost reġgħu ħarġu rapport biex jagħmlu evalwazzjoni sħiħa proprju ta' din id-direttiva, li l-gvern se jikkonforma ruħu magħha permezz ta' din il- liġi li qed iressaq.

Jien se nikkwota ħalli nsostni l-argument tiegħi dwar kemm għandna bżonn inħarsu lejn liġijiet bħal dawn b'mod pro-attiv, jiġifieri li ngħidu li llum wasalna s'hawn, però ma jfissirx li għada ma rridux intejbu, anzi rridu nibqgħu nħarsu lejha għada u pitgħada.

Mr Speaker, irrid nagħmel punt ieħor.

Meta ppreżentaw din il-liġi ħadd mill-esponenti tal-gvern ma qal li l- Unjoni Ewropea bħalissa qed tagħmel evalwazzjoni sħiħa ta' dan il-qasam.

Lanqas ma qalulna jekk fin-negozjati li għaddejjin fi Brussels fuq dan il- kapitlu dwar il-consumer affairs - li l-bieraħ l-Ministru Joe Borg qal li se jinfetaħ u jingħalaq - il-kummissjoni qalitx lill-gvern x'modifikazzjonijiet beħsiebha tagħmel, ħalli aħna neħduhom in konsiderazzjoni peress li għadna fil-proċess li nilleġislaw.

Inkella erbat ijiem oħra nkunu kostretti li nagħmlu l-emendi li hemm bżonn għal-liġi u nerġgħu ngħaddu mill-proċess twil ta' debates fil-parlament.

Ħadd ma qalilna li l-Unjoni qed tħejji rapport dwar dan il-qasam.

Qabel ma ġejt hawn jien staqsejt lil Malta-EU information centre jekk ħariġx dan ir- rapport u qaluli li ma ħariġx.

Almenu hawn Malta għadu ma wasalx għand l- MIC.

Dan il-consumer action plan ta' l-1999 sas-sena 2001, fejn għandu x'jaqsam ma' safer products, f'artikolu 4.2 jgħid:

''A commission report is due in 1999 to cover inter alia the implementation of the directive on general product safety.

This report will include in particular an in-depth analysis of the implementation of the directive.

It will also identify the shortcomings in the application of the existing directive and the area where improvement is needed."

Jiġifieri dawn qegħdin jgħidu li d-direttiva m'hijiex kompleta definittivament u se jagħmlu analisi u se jidentifikaw fejn għandhom bżonn isiru improvements.

Nimmaġina li jekk ma ħariġx dan ir-rapport, il- kummissjoni qed taħdem fuqu għaliex fejn jidħlu consumer policy u l-product safety, l-Unjoni Ewropea tagħti ħafna attenzjoni.

Allura ma nimmaġinax li l-kummissjoni waqgħet lura fuq din.

U ladarba f'Malta qegħdin fil-proċess tan-negozjati u qegħdin fil-proċess li nintroduċu din il-leġislazzjoni, għandi nifhem li l-gvern kellu jkun informat mill-Kummissjoni Ewropea x'inhuma dawn l-improvements li qed jidentifikaw.

Se naqra ftit ieħor ħalli nagħmel enfasi fuq dan il-punt li għalija huwa importanti ħafna.

"Already several difficulties can be identified which point to the need for reform and amendment."

Hekk qed jgħid dan ir-rapport uffiċjali tal-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea fuq consumer policy action plan għall-1999 sas-sena 2001, jiġifieri għadna fih dan il-policy action plan.

"In particular it should be considered how to clarify the relationship between the directive and sectorial legislation covering specific products.

Equally, the provisions in the directive relating to market surveillance will be re-examined with a view to creating a more systematic integrated market surveillance approach."

U jekk hemm xi ħaġa li din il-liġi qed titkellem fuqha hija proprju t- twaqqif ta' market surveillance section.

Allura iktar u iktar nara l- importanza li l-gvern ikun informat.

Jekk mhux informat - u nittama li issa xi ħadd min-naħa l-oħra jweġibna - il-kummissjoni qed tonqos mal-Gvern Malti, li tant għandu fervur li jfittex idaħħal lil Malta lock, stock and barrel fl-Unjoni Ewropea.

Ħalli naqra l-aħħar ftit:

"Finally the emergency procedures of the directive and the criteria for their implementation should be considered in the light of experience to date."

- issa fil-każ tagħna għadha lanqas biss għaddiet il-liġi u allura għadna lanqas nistgħu nagħmlu ċerti affarijiet -

"The issue of the regime applicable to exports to third countries of products which are banned or withdrawn from the EU market because they are dangerous to the health and safety of consumers will also need to be considered."

U hawn huwa l-punt li għamel l-Onor.

Noel Farrugia ftit aktar qabel meta qal li Malta se tispiċċa qisha checkpoint jekk tkun membru sħiħ fl-Unjoni għax nimportaw minn pajjiżi terzi għas-suq fl-Unjoni Ewropea.

M'hemmx dubju li prodotti li jiġu importati f'Malta minn dawn il-pajjiżi jistgħu jispiċċaw fis-suq ta' l-Unjoni u allura l-Unjoni Ewropea jkollha poter assolut fuq dak li nkunu qegħdin nagħmlu hawnhekk u tkun trid tkun taf fuq dawn il-prodotti.

Jiġifieri li l-Onor.

Noel Farrugia kien quite in order meta kien qed jirriferi għal dan, imma mhux se nintilef fuq dan il-punt tekniku f'dan l-istadju minħabba l-ħin limitat li għandna.

Mr Speaker, din hija liġi li definittivament tagħti ċertu benchmark ta' standards fejn tidħol l-esportazzzjoni u l-importazzjoni tal-prodotti tagħna.

Jekk aħna qegħdin inħarsu lejha b'dan il-mod, irridu ndaħħlu fix- xena l-qagħda finanzjarja u ekonomika tan-negozji tagħna.

Bilfors irridu nħarsu lejn din il-liġi bħala liġi li qed tindirizza żewġ binarji.

Għandek il-kwestjoni tal-welfare tal-konsumatur li nidħol fiha aktar tard, u hemm il-kwestjoni tan-negozji tagħna, kemm dawk li jimmanifatturaw, kif ukoll dawk li jġibu l-prodott minn barra.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu mhux biss biex nagħmlu liġi, biex ikollna dokument fuq karta, imbagħad nippretendu li f'daqqa waħda, għax għandna l-market surveillance director, kulħadd irid jikkonforma ruħu mal-liġijiet.

Mr Speaker, hawn għandna bidla fil-mentalità, fil-kultura tal-poplu tagħna, u meta tgħid li se tbiddel il-mentalità ma tistax tagħmilha bix- shock treatment għax ma jiġri xejn, għajr li toħloq aktar lok għal ċertu abbuż.

Trid tilqgħalha, jiġifieri r-responsabbiltà tal-gvern ma tibdiex u tieqaf billi ġab din il-liġi biex nikkonformaw ma' l-Unjoni Ewropea u allura qegħdin nagħtu l-aqwa u l-aħjar lill-poplu tagħna.

Il-konsumaturi, l-importaturi u dawk li jimmanifatturaw għandhom bżonn support u għalija l- aqwa support għandha tkun kampanja ta' informazzjoni u edukazzjoni.

Jekk il-gvern mhux se jagħti dan it-tip ta' appoġġ mhux se naslu għal dak li nixtiequ.

Il-liġijiet, kif dejjem għedt, ma jsirux għall-parlamentari u għall-qrati, imma jsiru biex iservu ta' għodda għall-poplu biex jikseb kwalità ta' ħajja aħjar.

Jekk il-poplu tagħna mhux qed jifhem x'għodda qed jagħtuh il-parlamentari u l-politiċi hawn ġew, inkunu qegħdin biss nagħtu għodda lill-qrati biex jispiċċaw qishom it-tiranni wara l-poplu tagħna.

Dan żgur mhuwiex l-iskop ta' kwalunkwe liġi li nagħmlu.

Issa se nidħol ftit fuq il-kwestjoni tal-genetically modified foods u ħadd m'hu se jgħidli li qiegħda out of order.

Meta jkollna liġijiet li naqblu fuq il-prinċipju, inkun nixtieq li jkollna dibattitu amikevoli u mhux noqogħdu qisna at each other's throat.

Jiġifieri meta qed naqblu fuq il-pinċipju m'għandniex nispiċċaw maqsumin għax xi ħadd jisma' xi ħaġa li mhux qed togħġbu jew jinterpretaha b'mod differenti minn dak li jkun qed jintqal.

M'aħniex out of order meta nsemmu l-kwestjoni tal-genetically modified foods u se ngħid kif m'aħniex billi nirriferi għal-liġi nnifisha.

Nista' nirriferi għall-klawsola 6, li tittatta dwar obbligi ta' produtturi u importaturi, li tgħid hekk:

"Mingħajr preġudizzju għal kull obbligu ieħor skond dan l-Att, produtturi u importaturi għandhom -

(a) jagħtu lill-konsumaturi informazzjoni rilevanti biex ikunu jistgħu jagħmlu stima tar-riskji li jkun hemm fi prodott matul l- użu tiegħu normali jew raġonevolment prevedibbli, meta dawk ir- riskji ma jkunux immedjatament ovvji mingħajr twissija xierqa."

Naħseb li min-naħa l-oħra se jgħiduli li l-ikel ma jaqax taħt din il- liġi.

Imma aħna qed nitkellmu fuq prodotti u naħseb li fit-tieni qari tal- liġi huwa importanti li nitkellmu dwar dak kollu li naħsbu li huwa rilevanti għas-suġġett, anke għall-informazzjoni tal-pubbliku u b'responsabbiltà lejn min nirrappreżentaw.

Aħna bejnietna lkoll nirrappreżentaw lill-poplu Malti kollu.

Jekk xi ħadd fil-kostitwenza tiegħi juri l-preokkupazzjonijiet tiegħu dwar xi ħaġa, jien fid-dover li nkun il-vuċi ta' dak l-individwu jew individwi u nressaq hawnhekk x'inhuwa t-tħassib tagħhom.

Aħna nonqsu jekk ma nagħmlux dan u ħadd m'għandu għalfejn jieħu għalih.

Mr Speaker, jien inħoss li f'pajjiżna m'għandniex dibatittu fuq il-kwestjoni tal-genetically modified foods.

Bir-rispett kollu lejn in-naħa tal-gvern, aħna nafu li fl-Unjoni Ewropea, minkejja li għandha stand ftit iktar ċara mill-Amerikani, hemm dibbatitu sħiħ għaddej.

Li kien għall-Greens tal-Parlament Ewropew il-genetically modified foods jispiċċaw kompletament.

Jien lanqas kont naf li se tqum din il-kwestjoni llum, imma bħas-soltu nġorr ftit iktar karti miegħi fil-każ li n-naħa tal-gvern tiġihom ħniena u jħalluna nitkellmu iktar minn 40 minuta!

Smajt lill-Onor.

Farrugia jsemmi din l-issue u kumbinazzjoni għandi l- informazzjoni rilevanti miegħi.

Dwar il-genetically modified foods l- Unjoni Ewropea qed tgħid li s'issa għad m'għandniex ċertezza xjentifika dwar ir-riskji.

U l-Onor.

Michael Asciak stess qal li hemm ċertu riskju, imma ddefenda din it-tip ta' prattika għax qal li jekk b'għalqa qamħ tista' titma' 10,000 ruħ minħabba li tkun genetically modified, aħjar milli titma' 20 ruħ.

Jien ngħid għalija qatt ma niddefendi xejn meta ma jkollix fatti imma nħalli l-ispazju għad-dibattitu.

Jien inħoss li hija responsabbiltà tal-gvern li joħloq dibattitu.

L-ewwel darba li attwalment smajt lil xi ħadd isemmi fil-pubbliku l- genetically modified food kien proprju f'jum il-konsumatur, il-15 ta' Marzu li għadda, meta d-dipartimenti tal-konsumatur organizza konferenza.

Kien hemm l-Onor.

George Hyzler qed jagħmel l-input tiegħu - bħalma għamilt jien min-naħa ta' l-oppożizzjoni - u meta nfetħet id-diskussjoni għall-pubbliku kien hemm sinjura li staqsietu direttament x'pożizzjoni għandu l-gvern fuq din il-kwestjoni?

Dakinhar is-segretarju parlamentari ma qalx li għandna kumitat apposta imma qal ċar u tond li għad m'għandniex affarijiet għaddejjin dwar dan il-qasam.

Jien ilni xi sitta, seba' xhur li tkellimt l- ewwel darba dwar il-genetically modified food f'dan il-parlament u ħadd ma tani tweġiba.

Bħall-Onor.

Noel Farrugia, għalija ma jfisser xejn il-fatt li l-gvern waqqaf kumitat apposta.

Kont nippreferi kieku l-gvern ħa l- pożizzjoni li ħadet l-Unjoni Ewropea li minkejja d-dibattitu kbir li hemm fil-Parlament Ewropew - u hawn għandi dokument li minnu se naqra x'qalu l- Greens - iddeċidiet li tagħti l-informazzjoni kollha imbagħad jiddeċiedi l- konsumatur innifsu.

L-Amerikani qed jirranġaw mod ieħor għax qed jgħidu li ladarba għad m'hemm xejn ipprovat xjentifikament, se jibqgħu għaddejjin b'dik il- prattika.

U l-gvern Nazzjonalista, bir-rispett kollu, iħares lejn l-Unjoni Ewropea biss biex iġib il-leġislazzjoni tagħna konformi mad-direttivi u jieqaf hemm?

Biex imbagħad noqogħdu niftaħru fuq it-television li dan il- kapitlu dwar il-consumer policy se jinfetaħ u jingħalaq għax aħna diġà konformi f'din il-linja!

Dan hu l-iskop ta' dawn il-liġijiet?

M'għandix għalfejn ngħidha jien li l-iskop li ngħaddu l-liġijiet huwa biex nagħtu kwalità ta' ħajja aħjar lill-poplu tagħna, inkella we will be defeating the purpose ta' dan il-parlament u ta' kull wieħed u waħda minna li qegħdin hawnhekk nagħtu mill-ħin tagħna biex intejbu l-ħajja tal-poplu tagħna.

Mela x'jgħidu l-Greens f'dan id-dokument li għandi dwar id-debates li għaddejjin ġol-Parlament Ewropew?

L-ewwelnett hawn statement li jgħid: "The biotechnology age is here and the age of designer life is coming soon."

Din hija l-introduzzjoni u se nkompli naqraha bl-Ingliż għax kultant huwa diffiċli li tagħmel traduzzjoni bil-Malti u żżomm eżattament mas-sustanza.

Din tkompli tgħid hekk:

"Almost every day there are reports of new ways of engineering genes.

Genetically manipulated organisms are entering our food chains.

The cloning of mammals such as Dolly the sheep has been a reality soon to be followed by even more exotic bioengineering techniques, such as growing human spare parts.

The response of the bio-industry to serious concerns about this huge experiment is to promise to feed the world ..."

- dak li attwalment qal il-kollega tagħna, l-Onor.

Michael Asciaq, li aħjar ikollna għalqa qamħ li biha titma' elf ruħ milli bl-istess għalqa qamħ titma' mitt ruħ - " ..... eliminate diseases and clean up the environment.

However these are false promises.

Genetic engineering is driven mostly by huge profits to be made by the multinational biotechnical corporations."

Din hija l-opinjoni ta' grupp ta' parlamentari Ewropej.

Mela fl-Unjoni Ewropea mhux kulħadd jaħsibha l-istess imma hemm dibattitu għaddej.

Dan jien qed ngħidu biex ma nagħtux informazzjoni lill-poplu tagħna li mhijiex korretta mija fil-mija.

Lanqas ma rridu nagħtu stampa li fl-Unjoni Ewropea kulħadd l-aqwa li jkollu fuq il-label jekk dak il-prodott huwiex genetically modified u kollox jibqa' għaddej.

Le, mhux veru!

Hemm dibattitu u hemm min qed jgħid li m'għandniex nittollerawha din.

Dan l- istatement ikompli jgħid:

"However the record of the EU does not live up to the Greens' demands for responsible political control of genetic engineering.

The gene- tech industry has exerted tremendous influence on the institutions of the EU to increase research spending to allow for the patenting of live forms and the release of GMOs.

The precautionary principle is being rapidly weakened.

The Greens in the European Parliament have consistently led resistance to the capitulation of the EU working together with environmentalists and human rights groups, development agencies, farmers, animal welfarists and women's groups.

The pro-gene- tech tide is strong but not unstoppable."

Mr Speaker, dan huwa dak li qed jgħidu membri ta' grupp parlamentari fl- Unjoni Ewropea.

U kont nippretendi li esponenti Nazzjonalisti, esperti ta' x'qed jiġri ġo Brussels u Strasbourg, jgħidulna dan biex inkunu verament qegħdin inħarsu lejn l-istampa kollha f'dan il-qasam.

Xi ħaġa oħra li xtaqt nikkwota minn dan id-dokument huwa dan:

"Novel food, as the bio-industry calls it, is designed simply to increase the productivity of industrialised agriculture.

It has no direct benefit for the consumer but entails a range of possible risks to our health and environment.

Experiments have shown that gene transfers between unrelated organisms may damage immune systems, transfer allergenic qualities and pass on resistance to antibiotics."

Mr Speaker, mhux se nkompli naqra għax dan id-dokument huwa intensiv mhux ħażin.

Imma naħseb that I have hammered the point home u kont nippretendi li mhux jien inqum u ngħid dak li qed jiġri fil-Parlament Ewropew imma l- esperti tal-gvern Nazzjonalista kellhom jgħidu dan għaliex meta nkunu qed niddiskutu l-liġijiet f'din il-Kamra rridu nagħtu l-iktar stampa vera lill- poplu tagħna.

Mr Speaker, jien xprunajt ruħi biex nitkellem b'dan il-mod proprju meta l- Onor. Asciak qal li l-Unjoni Ewropea għandha framework fuq dan il-qasam.

Imma jien ngħidlu li mhux framework biss għandha imma għandha wkoll dibattitu.

Issa, għal ċerti argumenti li qed inġibu ta' l-oppożizzjoni, in- naħa tal-gvern qed jgħidulna li aħna kull darba rridu nivvintaw r-rota!

Le, ma nivvintawx ir-rota u jekk ħaddieħor diġà għadda mill-esperimenti tiegħu, ejja nħarsu lejn ħaddieħor.

U żgur li nħarsu lejn ħaddieħor, imma mhux inħarsu lejn ħaddieħor u nieqfu safejn jaqblilna, jew inkella nadottaw dak kollu li ħaddieħor għoġbu jadotta.

Ejja nadottaw l-affarijiet għalina u skond kif jaqblilna.

Jiena ma kontx sorpriża wisq meta l-Onor.

Membru tana l-eżempju li jekk b'għalqa qamħ li jkun genetically modified tista' titma' 10,000 ruħ aħjar milli bl-istess għalqa qamħ tkun tista' titma' 20 ruħ biss.

Din minn dejjem kienet il-politika tal-Partit Nazzjonalista, jiġifieri l-politika ta' "tajjeb illum u għada nħallu f'idejn ħaddieħor biex jara hu!"

Aħna tal-Partit Laburista, għall-grazzja t'Alla, ma nqisux kemm aħna komdi aħna llum, imma nqisu li rridu nkunu komdi llum, u komdi wliedna għada u pitgħada t-tfal ta' wliedna.

Din forsi hija d-differenza kbira li toħroġ bejn kif inħarsu lejn l-affarijiet u dak li attwalment aħna nwettqu bħala politika.

Mr Speaker, jien kont qed nitkellem fuq il-bżonn fundamentali u essenzjali ta' kampanji ta' informazzjoni lill-poplu tagħna.

U nerġa' ngħid li bil-"poplu tagħna" qed ninkorpora l-gruppi kollha, kemm lil dak li qed jimmanifattura, kemm lil dak li qed jimporta u kemm lill-konsumatur Malti at large.

Din il-liġi qed tgħid lill-importaturi u lill-manifatturi li issa għandhom l-obbligu li jagħmlu il-labelling eċċ...

Pero' għalija r- responsabbiltà ta' din il-liġi ma tiqafx hemm, imma l-gvern għandu responsabbiltà kbira li jfiehem x'qed tgħid din il-liġi, kemm lil dan il- grupp ta' nies, kif ukoll lill-konsumatur Malti u Għawdxi.

Jekk mhux se jimbarka fuq kampanji sħaħ ta' informazzjoni u edukazzjoni we will fall short mir-riżultati li suppost tħalli din il-liġi.

Mr Speaker, din il-liġi qed tindirizza żewġ gruppi ta' nies; il- konsumaturi fuq naħa u l-importatur u dak li qed jimmanifattura fuq in-naħa l-oħra.

Ħalli nibda minn dak li qed jimmanifattura.

Din il-lġi trid titqies ukoll bħala parti mill-proċess tar-ristrutturazzjoni li qegħdin nagħmlu.

Għalija r-ristrutturazzjoni m'għandhiex biss il-parti ekonomika, imma għandha l-parti soċjali.

U forsi din il-liġi kważi kważi tindirizza aktar ir-ristrutturazzjoni soċjali ta' l-ekonomija u l-industrija tagħna.

U rridu nanalizzaw tajjeb kemm, partikolarment is-settur tan-negozji ż- żgħar, jifilħu li mil-lum għal għada nwaddbu fuqhom leġislazzjoni bħal din.

Mr Speaker, nispera li ma ninftiehemx ħażin għax il-ġimgħa li għaddiet kellna daqsxejn ta' battibekk fuq dan meta konna qegħdin niddiskutu t- twaqqif ta' l-awtorità tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema fuq il-post tax- xogħol.

Meta ġbidna l-attenzjoni li fost dawn in-negozji ż-żgħar jista' jkun hemm min ma jiflaħx jerfa' l-piżijiet finanzjarji ta' ċerti liġijiet, il-Viċi Prim Ministru qalilna li l-ewwel saħħet il-ħaddiem.

M'hemmx dubju li huwa hekk, u anke hawn l-ewwel trid tiġi saħħet il-konsumatur.

Però min- naħa l-oħra, inkunu qegħdin nonqsu bil-kbir jekk nagħlqu għajnejna għall- fatti reali, li f'pajjiżna jeżistu industriji żgħar li ma jifilħux ċerti piżijiet ta' dawn il-liġijiet.

Fl-aħħar mill-aħħar min għandu negozju żgħir u qed jimpjega n-nies x'jista' jagħmel jekk ikun ħa r-return tiegħu minn fuq l-investiment li jkun għamel?

Għandu żewġ options, jew jagħlaq il- bieb u jwaddab lill-ħaddiema 'l barra jew inkella jibqa' miftuħ u jwaddab lill-ħaddiema 'l barra u jżomm persuna waħda f'uffiċċju u joqgħod jimporta bil-kwiet.

Jiġifieri fl-aħħar mill-aħħar ikun bata l-impjegat li għandu miegħu u jkun bata l-konsumatur, għax jekk inti jkollok ċittadin li għandu problemi finanzjarji, dan ma jistax jeżerċita d-dritt fundamentali tiegħu bħala konsumatur, dritt tal-bniedem li jkun kapaċi jixtri x'jiekol u jagħmel kwalità ta' ħajja xierqa għalih innifsu.

Jiġfieri aħna ma nistgħux inħarsu lejn naħa waħda, qisna bl-għamad bħall-ħmar tas-sienja.

Irridu nħarsu b'mod ħolistiku lejn l-affarijiet.

Meta konna qegħdin niddiskutu t-twaqqif ta' l-awtorità dwar is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, jien ipproponejt - kif għandhom l-Amerikani wkoll fil-liġi tagħhom - li jkun hemm skemi ta' għajnuna lil dawn l-industriji ż-żgħar.

Issa jien nerġa' nirrepeti li mhux qed ngħid li jingħataw cash handout imma jkun hemm skemi bi proġetti partikolari biex wieħed jagħmel upgrading ħalli jkun jista' jlaħħaq ma' l- esiġenzi ta' dawn il-liġijiet.

B'dan il-mod nassiguraw li filwaqt li aħna qegħdin inħarsu saħħet il-konsumatur, inkunu qegħdin nassiguraw li l- industrija tagħna tkun tista' tibqa' tgħix.

Se nerġa' nsemmi l-IPSE li suppost hija nkarigata minn proċess ta' ristrutturazzjoni.

Din jista' jkollha skemi ta' self li jkunu marbutin ma' evalwazzjoni ta' dik l-industrija partikolari u wieħed jiddetermina x'irid jsir.

Dan huwa mod prattiku kif il-gvern - bil-problema finanzjarja li għandu li llum jgħid li hija reali - jista' jgħin, però fl-istess waqt wieħed jissalvagwarda flus il-poplu u anke l-impjiegi tal-ħaddiema tagħna.

Hemm modi oħra kif aħna ngħinu l-industrija tagħna, partikolarment l- industrija ż-żgħira, għax l-industrija l-kbira li hija orjentata għall- esportazzjoni definittivament għandha l-istandards ta' product safety.

Meta konna qed niddiskutu l-liġi dwar il-Malta standards authority ħafna minna għedna li ħafna mill-industriji l-kbar li huma export oriented huma diġà huma konformi ma' standards ta' l-ISO.

Jiġifieri dawk l-industriji l- kbar jassorbu r-restructuring bħala parti mill-proċess tagħhom biex iżommu ruħhom kompetittivi u aġġornati ma' dak li qed jiġri fil-qasam tagħhom.

Imma fil-każ tan-negozji ż-żgħar definittivament irridu ngħinuhom ħalli nġibuhom up to standards b'mod li ma jkunx hemm riskju li jintilfu impjiegi in the process.

Waqt li kont qiegħda nqalleb biex nipprepara għal din il-liġi ġie f'idejja dokument dwar il-consumer product safety commission Amerikana li hija ekwivalenti għall-entità li aħna qegħdin noħolqu b'din il-liġi.

Il- consumer product safety commission Amerikana waqqfet dik li jgħidulha the product safety circle biex tappoġġja lill-industrija fl-Amerika.

Din tinkoraġġixxi lill-industrijalisti, lill-kumpanniji jidħlu fi klabb, ħa ngħidulu hekk, biex iħarsu għaxar basic principles.

Għandhom elenku sħiħ ta' dawn l-għaxar prinċipji li jinkludu:

Build safety into product design;

Do product safety testing for all foreseeable hazards;

Keep yourself informed and implement the latest developments in product safety;

Educate consumers in product safety;

Track and address your product safety performance;

Fully investigate product safety incidence;

Report product safety defects promptly;

If a defect occurs, promptly offer a comprehensive recall plan;

Work with CPSE, the consumer product safety commission, to make sure your recall is effective; u Learn from mistakes, yours and others.

Dawn huma għaxar prinċipji li qishom il-mission statement ta' din il- product safety circle.

Mr Speaker, f'din il-product safety circle hemm kumpanniji kbar li forsi ta' min isemmi xi erbgħa li nafu bihom f'Malta, fosthom il-Fisher Price, il- Johnson and Johnson, il-Gerber Products Company, il-Lego Systems, il- Whirlpool fost oħrajn.

Għalfejn qed insemmiha din?

Għaliex dan jista' jkun mod ieħor kif il-gvern jista' jinkoraġġixxi lill-kumpaniji ż-żgħar.

L- ewwelnett dan huwa mezz biex ikollhom direzzjoni ta' xi jridu jagħmlu u sors ta' informazzjoni u jkunu jistgħu jaqsmu ċerta esperjenza.

B'dan il- mod ikun hemm proċess kontinwu ta' kif jibqgħu jaġġornaw ruħhom.

Hawnhekk irrid nieħu spunt biex inħeġġeġ lill-għaqdiet tan-negozju bħall- GRTU – għalkemm iktar mixħuta fuq retailing, imma r-retailers ukoll se jkollhom jimxu ma' din il-liġi - biex f'koordinament mal-gvern jaħdmu fuq kampanji ta' informazzjoni.

Forsi jistgħu jwaqqfu xi tip ta' product safety circle flimkien mal-gvern ħalli jkun hemm iktar impenn biex kulħadd ikun jista' jerfa' l-piżijiet li din il-liġi qed tgħaddi fuqhom.

Jiena s'issa enfasizzajt ħafna fuq in-negozji u dawk li jimmanifatturaw għaliex m'hemmx dubbju li se jkun hemm bżonn ikollna rikonċiljazzjoni, ħa ngħidu hekk, bejn dawn iż-żewġ gruppi ta' nies, jiġifieri l-importaturi u dawk li jimmanifatturaw u l-konsumaturi at large.

U issa se ngħid għaliex.

Se nerġa' nikkwota biċċa mid-dokument li semmejt ta' l-Unjoni Ewropea, fejn għandha x'taqsam il-consumer action plan ta' l-1999 sa l-2001, fejn qed jitkellem ċar u tond fuq il-bżonn ta' reconciling bejn il-consumer interest u dawk li huma stakeholders fejn għandu x'jaqsam il-prodott.

Dan qed jgħid hekk:

"The aim is to promote objective coherent decision-making in the difficult task of reconciling consumer interests with those of other stakeholders.

A more systematic approach to the analysis of the competing interests and the weight to be given to these will simplify the process of reaching risk management decisions and obviate the need to have the whole debate afresh whenever a new hazard arises.

This will bring greater reassurance to both consumers and business."

Dawn l-affarijiet xtaqna nisimgħu aħna mill-esponenti tal-gvern ħalli nkunu nafu ftit iktar, għax wara kollox huma l-esperti għax huma daħħluha f'rashom li akkost ta' kollox, lock stock and barrel Malta trid issir membru.

Mela l-Unjoni Ewropea qed tgħid bl-aktar mod ċar li hemm bżonn rikonċiljazzjoni bejn l-interessi tal-konsumatur u l-interessi ta' l- operaturi ekonomiċi li jipproduċu jew inkella jimportaw il-prodotti.

Qed jgħidulna li jekk ikollna dan it-tip ta' bilanċ, wieħed ikun jista' jittekilja dak li jiżviluppa f'dan il-qasam.

Naturalment jien xtaqt indur fuq il-kosumaturi li lilhom tindirizza din il-liġi, u nerġa' nagħmel xi kritika kostruttiva għax, għalkemm naqblu fil- prinċipju ta' din il-liġi, ma jfissirx li għandna niġu hawnhekk ngħidu prosit u npoġġu bil-qiegħda.

Jiena nibqa' dejjem ftit xettika għaliex liġijiet nistgħu nressqu kemm irridu u ngħadduhom mill-parlament, imma mbagħad irridu nsostnuhom, speċjalment liġi bħal din li għandna quddiemna.

Diġà semmejt l-edukazzjoni u l-informazzjoni bħala punt fundamentali ħalli din il-liġi tkun għodda effettiva f'idejn il-poplu Malti u Għawdxi.

Imma aktar minn hekk, jien ngħid li wara li tgħaddi l-liġi jibda x-xogħol il- kbir.

Għaliex liġi bħal din jeħtieġ ikollha struttura u mekkaniżmi biex ikollna evalwazzjoni kontinwa.

Jekk aħna rridu li l-konsumatur Malti verament jaħsad l-aħjar riżultat minn liġijiet bħal dawn, bilfors irridu nagħmlu evalwazzjoni tajba ta' min hu l-konsumatur Malti.

Mr Speaker, meta konna qed nagħmlu t-tieni qari tal-liġi dwar l- affarijiet tal-konsumatur kont tkellimt fuq il-welfare tal-konsumaturi, u kont għedt li jekk il-konsumatur ikun financially constrained, dan ikun imċaħħad mid-drittijiet tiegħu għax lanqas għandu aċċess għall-bżonnijiet bażiċi tiegħu.

Nixtieq nerġa' nsemmi l-esperjenza li kelli dan is-sajf meta kont qed nagħmel familiarisation visit fl-Ingilterra u mort fl-uffiċċju tal- fair trading Ingliża.

Dawn għaġġbuni bl-intensità ta' triċerka kontinwa li jagħmlu.

Waħda mir-riċerki li għamlu kienet intitolata low earners suffer greater detriment.

Dawn għamlu studju mhux biss fuq id-dħul finanzjarju tagħhom imma ħadu in konsiderazzjoni wkoll il-welfare weighting tagħhom, jiġifieri l-piżijiet li għandhom.

Jiena hawnhekk niskanta bil- kontradizzjonijiet tal-gvern Nazzjonalista!

U m'aħna ngħidu xejn ġdid għax fil-manifest elettorali ta' l-1998 bl-aktar mod ċar, iswed fuq l-abjad, għamlu wegħda solenni lill-pensjonanti li jagħmlulhom kejl ta' l-għoli tal- ħajja aktar korrett għax il-basket tagħhom mhux bħall-basket ta' familja li qiegħda trabbi t-tfal żgħar.

Mela allura suppost li l-gvern Nazzjonalista konxju ħafna ħafna tagħha din.

MR SPEAKER: Onor. Coleiro, ippermettili niġbidlek l-attenzjoni li skadielek il-ħin u biex tkompli bid-diskors tiegħek għandek bżonn extension.

Min qed jipproponi?

ONOR ANĠLU FARRUGIA: Nipproponi li l-Onor.Coleiro tkompli tinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

HELENA DALLI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Coleiro tkompli bl-intervent tagħha.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anglu Farrugia, on a point of order.

ONOR ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta ġiet sospiża fil-11.52 a.m. u ħames minuti wara l-iSpeaker reġa' ħa postu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, jiddispjaċini nerġa' niġbidlek l- attenzjoni li għadna mingħajr quorum.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex jgħodd in-numru ta' l- Onor. Membri preżenti.

Il-Membri preżenti ġew magħduda.

MR SPEAKER: Peress li m'hawnx preżenti n-numru ta' membri kif rikjest mir-regolamenti, ikolli naġġorna l-Kamra għal-lejla, It-Tlieta 24 ta' Ottubru fis-6.00 p.m. bl-istess aġenda ta' dalgħodu.

Fil-11.52 a.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PROĠETTI ĠODDA - SUSSIDJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija f'ċifra ta' flus l-għajnuna li ġiet sussidjata lill-bdiewa u r-raħħala fuq proġetti ġodda mill-5 ta' Settembru 1998 sal-5 ta' Settembru, 2000?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor Interpellant huwa mitlub li jkun aktar ċar u speċifiku fil-mistoqsija tiegħu u jispjega għal liema għajnuna qed jirriferi.

BAQAR/GĦOĠĠIELA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru tal-merħla nazzjonali tal- baqar u għoġġiela fil-prezent f'Malta u Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba għada qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

NGĦAĠ/MOGĦOŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru tal-merħla nazzjonali tan-ngħaġ u mogħoż fil-prezent f'Malta u Għawdex?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor Interpellant li skond ir-records tat-testijiet li saru fuq il-mogħoż u nagħaġ in-numru fl-irziezet kien ta':

| |Mogħoż |Nagħaġ | |Malta |3715 |7149 | |Għawdex |2063 |5022 |

SKEJJEL - EDUKAZZJONI FIŻIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-istudenti bniet tal-iskola Fra Diego Bonanno tal-Marsa ma jitħallewx imorru bit-track suit dakinhar li jkollhom l-edukazzjoni fiżika peress li m'għandhomx post adegwat fejn ibiddlu fil- privatezza?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Awtorita` ta' l-iskola Fra Diego Bonanno iddeċidew li l-istudenti ma jitħallewx jilbsu t-tracksuit fil- ġurnata li jkollhom P.E. għal dawn ir-raġunijiet:-

* It-temp għadu sħun u ma jixtiequx li l-istudenti jqattgħu jum sħiħ iħossu s-sħana * Mhux tajjeb għal saħħithom u lanqas hu iġeniku li l-istudenti jibqgħu jum sħiħ b'ilbies li jkunu għamlu l-isports bih.

Informat ukoll li l-istudenti jbiddlu fit-toilets u fil-klassijiet.

SKEJJEL - SKOLA PRIMARJA, MOSTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkollhom għalliema regolari l-istudenti tal- 5D tal-Primarja tal-Mosta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliema regolari tal-5D ta' l-iskola Primarja E.B. Vella Mosta kienet ma tiflaħx u ma tat ebda indikazzjoni li ser tibqa' nieqsa għal żmien indefinit.

Infatti daħlet għax-xogħol il- bieraħ 23 ta' Ottubru, 2000.

SKEJJEL - KINDERGARTEN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi eżaminat il-każ tat-tifel li d- dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament quddiem l-Istatementing Board biex jingħata l-għajnuna meħtieġa biex ikun jista' jattendi kindergarten din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifel indikat diġa' qiegħed jattendi l- klassi tal-kindergarten fl-iskola tal-lokalita` tiegħu.

L-applikazzjoni tiegħu lill-Istatementing Board qed ukoll tiġi pproċessata kif isir normalment f'każijiet simili.

Fil-fatt din il-ġimgħa stess sar 'assessment' minn uffiċjal tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

SKEJJEL - KINDERGARTEN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid meta se jiġi eżaminat il-każ tat-tifel li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament quddiem l-Istatementing Board biex jingħata l- għajnuna meħtieġa biex ikun jista' jattendi kindergarten din is-sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lillOnor. Interpellant jirreferi gharrisposta mogħtija għalmistoqsija parlamentari numru 20365.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal-korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal-korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?ie

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li risposta għal din il-mistoqsija ser tingħata f'xi seduta oħra.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal-korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li fil-perjodu msemmi gew impjegati nies ġodda ma' dan il-Ministeru kif jidher hawn taħt:

| Isem |Kariga |Sezzjoni | |Christophe|Executive|Malta Arts | |r Gatt | |Centre | |Robert |Chairman |Building | |Musumeci |& Chief |Industry | | |Executive|Consultative| | | |Council |

Fiż-żewg każijiet l-impieg huwa b'kuntratt.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal-korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li l-informazzjoni għadha qed tinġabar, risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal- korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Waqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposti mogħtija għal Mistoqsijiet Parlamentari Nru 422, 427, 3132, 3133, 6362, 6363, 9503, 9506, 12468, 12531, 19217 u 19220, jien infurmat li ġew impjegati sebgħa clerks u Assistant Accountant ma` l-Awtorita` Marittima ta` Malta.

KORPI PARASTATALI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies ġodda mal-korpi parastatali/awtoritajiet/kummissjonijiet li jaqgħu taħt ir- responsabbilitajiet tiegħek mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għat-tweġiba li tajt għal sittin mistoqsija li jitrattaw l-istess materja.

Il- mistoqsijiet huma dawk li jidhru fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

SKEJJEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ma tħalliex ikompli jistudja fl-Iskola ta' Tarġa Gap?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Awtorita` ta' l-iskola ma ħallewx li l- persuna, li d-dettalji tagħha intbagħtu separatament ikompli jistudja fl- iskola Tarġa Gap b'riżultat ta' proċeduri addottati mill-ETC fejn apprendisti li jitilfu l-post tax-xogħol tagħhom għat-tieni darba matul l- apprendistat (hi x'inhi r-raġuni) ma jkunux jistgħu jkomplu l-kors tagħhom.

TAXXI INTERNI - LEGAL & ACCOUNTING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

20136 f'seduta 399.

TAXXI INTERNI - MEDICAL ACTIVITIES

L-ONOR.

ONOR.

20137 f'seduta 399.

TAXXI INTERNI - PERITI, TOBBA, AVUKATI

L-ONOR.

ONOR.

20138 f'seduta 399.

TAXXI INTERNI - DĦUL

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħara lill-Onorevoli Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

20139 f'seduta 400.

SKEJJEL - SKOLA PRIMARJA, MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibli li isiru aktar sforzi ma' l- istudenti tal-Year 6C ta' l-iskola Primarja tal-Mellieħa, ma' dawk l- istudenti li jifilħu iżjed, flok jagħtuhom xogħol infantili biss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Year 6C tal-Mellieħa hija klassi żgħira bi tfal li għandhom diffikultajiet fit-tagħlim.

Bi ftehim ma' l-Education Officer (complementary Education) qed jitħejja programm ta' Studju biex b'hekk jiġu indirizzati aħjar il-bżonnijiet ta' dawn l-istudenti.

Fil-laqgħa li ssir għall-ġenituri tal-klassi fil-bidu tas-sena dan kollu ġie spjegat u l-ġenituri urew li jaqblu ma' dak li l-għalliem qed jippjana fl-aħjar interess tat-tfal.

SKEJJEL - GROUND

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jżomm milli jsir ix-xogħol neċessarju sabiex il- ground tal-Juinior Lyceum Verdala jkun fi stat aħjar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-titjib tal-ground tal-Liċeo tas-Subien fil-Verdala kien inkluż f'development brief li tħejja għad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni u qiegħed jiġi kkunsidrat ma' prijoritajiet oħra.

SKEJJEL - VERDALA JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjan li jsir titjib fil-ground tal-Junior Lyceum ta' Verdala?

X'inhuma dawn il-pjani?

Fiex jikkonsistu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 20431.

SKEJJEL - VERDALA JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-possibbilta' li jsir upgrading tal-ground tal- Junior Lyceum ta' Verdala?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

SKEJJEL - VERDALA JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min għandu dritt, minbarra l-istaff u l-istudenti tal- Junior Lyceum ta' Verdala u St Geroge's FC., li juża l-entratura prinċipali ta' l-istess skola?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha ma waslitlix, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

PA - ISLA - MARINE FUEL STATION

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx applikazzjoni għal marine fuel station fl-Isla?

Jekk fl-affermattiv, f'liema stadju waslet din l-applikazzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi applikazzjoni li tipproponi l- bini ta` fuel station fi Triq ix-Xatt, l-Isla, ġiet sottomessa fit-13 ta` Settembru 2000.

L-applikazzjoni (PA 4988/00) qed tiġi evalwata.

VETTURI - LIĊENZJI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew liċenzjati karozzi ġodda tul din is-sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li mill-1 ta' Jannar 2000 sat-30 ta' Settembru 2000 ġew illiċenzjati 12,351 vettura ġdida.