MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 844 It-Tnejn, 13 ta' Jannar 2003 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 844

It-Tnejn, 13 ta' Jannar 2003

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 13 ta' Jannar 2003

WERREJ

MINUTI 47

KUNSENS GĦALL-ATTI 47

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 47

TQEGĦID TA' KARTI 51

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUMMISSARJU GĦAT-TFAL (L-EWWEL QARI) 56

MOZZJONI DWAR IN-NEGOZJATI GĦAS-SĦUBIJA TA' MALTA FL-UNJONI EWROPEA

U L-MISTOQSIJA TAR-REFERENDUM 56

AĠĠORNAMENT 83

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 87

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 107

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 843 li saret fit-18 ta' Diċembru, 2002 ġew konfermati.

KUNSENS GĦALL-ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President tar- Repubblika għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XXVII ta' l-2002 – Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta;

Att Nru XXVIII ta' l-2002 – Att ta' l-2002 dwar l-Approprjazzjoni (2003);

Att Nru XXIX ta' l-2002 – Att ta' l-2002 dwar it-Tieni Approprjazzjoni (2002);

Att Nru XXX ta' l-2002 – Att ta' l-2002 li jemenda l-Ordinanza dwar l- Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni; u

Att Nru XXXI ta' l-2002 - Att ta' l-2002 dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit- Tribunali.

Ninforma wkoll lill-Kamra li s-Sedja rċeviet ir-rapport ta' l-Awditur Ġenerali għas-sena 2001, liema rapport se nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BIĊĊERIJA - HEALTH AND SAFETY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37400, kemm ġew implimentati mill-kondizzjonijiet u rakkomandazzjoniet proposti mill-heatth and safety officer?

Meta huwa maħsub li ji/u attwati r- rakkomandazzjonijiet kollha?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li r-rakkomandazzjonijiet magħmula mill-health and safety officer qed jigu implimentati gradwalment.

Minħabba li qed isir xogħol estensiv kemm strutturali kif ukoll ta' istallar ta' makkinarju ġdid u qlugħ u twaħħil ta' madum, ċerti rakkomandazzjonijiet se jkunu jistgħu jiġu attwati hekk kif jispiċċa x-xogħol.

Madankollu diġa' kien introdott l-ilbies protettiv u saru kuntatti ma' persuni kompetenti biex jagħmlu risk assessment.

Minbarra dawn il-miżuri saru ukoll rappreżentazzjonijiet ma' l-MPO biex jiġi ngaġġat health and safety officer mad-divizjoni tas-servizz veterinarju.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, għalkemm ir-rapport ta' l-istitut ta' Bari kien iddikjara li fil-każ ta' prodotti agrikoli importati f'Malta, id- differenza bejn il-prezzijiet interni u esterni ta' l-Unjoni Ewropea hija ta' Lm6 miljun; waqt li issa li ntemmu n-negozjati ma' l-Unjoni, qed jingħad li għall-aħħar tmien xhur tas-sena 2004 Malta se tieħu Euro 14-il miljun - jiġifieri Euro 11-il miljun għall-importazzjoni taz-zokkor u Euro 3 miljuni għall-importazzjoni taċ-ċereali - jindenja ruħu l-Ministru jgħidilna kemm hija d-differenza reali fil-prezzijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Veru li minħabba ċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna, il-gvern talab għal special supply measures fuq ċerti prodotti bħaz-zokkor, ċereali u xi laħmijiet li fil-preżent jinxtraw bi prezz internazzjonali, li allura jiġi inqas minn dak ta' l-Unjoni.

Għal din ir-raġuni li ġie nnegozjat pakkett li permezz tiegħu l-importazzjoni ta' dawn il-prodotti se tkun issussidjata, parti mit-taxpayer Malti u parti mill-fondi li jiġu mill- unjoni.

Irrid infakkar ukoll li kif inhuma mexjin l-affarijiet fid-WTO, xi darba se naslu f'sitwazzjoni fejn fil-każ ta' ċerti prodotti bħalma huma zokkor u ċereali, se jkun hemm prezz wieħed fis-swieq kollha.

Iżda sakemm dan iseħħ innegozjajna pakkett biex fl-ewwel sena ta' sħubija, il-price difference fuq l-oġġetti kif nixtruhom mill-international market għal kif nixtruhom mill-Unjoni Ewropea, se jkun issussidjat.

Fl-ewwel sena s-sussidju se jkun ta' 100% u mbagħad hemm skeda ta' kif fis-snin ta' wara, dan is- sussidju jibda jonqos bil-mod il-mod.

Skond l-aħħar statement li ħareġ mil-laqgħa li kien hemm tad-WTO f'Doha - u anke kif qed jiġu ppreparati l-affarijiet għal-laqgħa li jmiss din is-sena fil-Messiku - it-triq hija li naslu għal prezz internazzjonali wieħed mingħajr dawk il-ħafna miżuri li jagħmlu price distortion.

B'hekk jingħata ċ-ċans biex sew dawk il-pajjiżi żviluppati, sew dawk sinjuri, sew dawk li għadhom jiżviluppaw u sew dawk foqra li jkollhom surplus production, ikunu jistgħu jbiegħu dak il-prodott bi prezz internazzjonali li jkun komuni għall-pajjiżi kollha.

Iżda sakemm niġu għal dan u biex ma jkunx hemm dik id-daqqa f'salt, ġie nnegozjat dan il-pakkett li permezz tiegħu l- importazzjoni ta' ċerti prodotti tkun issussidjata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta qegħdin ngħidu li minn studju li kkummissjona l-gvern ta' Fenech Adami stess jirriżulta li d-differenza bejn il- prezzijiet interni u dawk esterni fil-każ ta' ċerti sorsi ta l-ikel, fosthom il-qmugħ, iċ-ċereali, iz-zokkor, il-butir, il-laħam u diversi prodotti oħra, hija ta' Lm6 miljun; u meta nafu li l-gvern se joħroġ daqstant ieħor biex jissussidja l-importazzjoni ta' żewġ prodotti għall- ewwel tmien xhur tas-sena 2004; jien ngħid li bilfors hemm differenza kbira bejn il-kalkolu tal-prezzijiet li għandu f'idejh il-gvern u l-kalkolu tal- prezzijiet eżistenti.

Jista' allura l-Ministru jweġibni dwar dak li l- gvern ftiehem dwaru u dwar dak li fuqu l-gvern se jissussidja biex mingħajr ma aħna noħorġu xejn mit-taxxi tagħna, dawn il-prezzijiet inġibuhom kompetittivi u nżommuhom xorta waħda ssussidjati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, mhux billi joqgħod jirriferi għar-rapport ta' Bari, għax jekk irid jitkellem sew, irid jara kemm kienu l-prezzijiet fl-Ewropa dak iż-żmien li sar ir-rapport u kemm kienu l-prezzijiet internazzjonalment.

Effettivament dak ir-rapport jieħu into consideration is-snin bejn l-1998 u l-2000, meta fuq dawk il-prodotti li aħna ma nipproduċux bħall-butir, zokkor u ċereali, id-differenza fil-prezz bejn is- suq ta' l-Ewropa u s-swieq internazzjonali kienet waħda konsiderevoli.

Aħna konna ċari ħafna u mingħajr ħabi ta' xejn urejna l-affarijiet kif kienu, Sur President.

Meta nħadem dak l-eżerċizzju, kien hemm ċertu ammont - ma niftakarx iċ-ċifra bl-amment ......

Kieku kont naf li se jistaqsini fuq ir-rapport ta' Bari kont inġibu miegħi.

Għax fl-eżerċizzju kollu ta' l- SMPPMA, għalkemm ħdimna fuq l-average ta' l-1998, l-1999 u l-2000, aħna mbagħad ħadna s-sena li l-iktar taqbel lilna, ħalli naħsbu fl-aħjar mod kif nagħtu injection finanzjarju lil dan is-settur.

U jekk minix sejjer żball, is-sena li għażilna li kienet l-aktar ta' vantaġġ għas-settur agrikolu kienet l-1998.

Pero' ejja nħallu dawn l-affarijiet u niġu għall-fatti, Sur President.

Il-verita' hi li aħna għandna ċerti prodotti li ma nipproduċux bħalma huma t-tabakk, z-zokkor, iċ-ċereali, ċerti laħmijiet ħomor, il-butir u ċertu ġobon.

Aħna nafu kif inhu miexi s-suq tal-prodotti ta' l-ikel u nafu li kull forma ta' protezzjoni trid tispiċċa.

Nafu wkoll li s-suq dinji fl- Amerika, l-Awstralja, il-Kanada, l-Ewropa, il-Ġappun u l-Isvizzera qiegħed dejjem riesaq lejn prezz wieħed.

Issa biex dan l-effett ta' tneħħija fid- differenza fil-prezz nagħmluh faċli kemm jista' jkun, innegozjajna dan il- pakkett.

B'hekk id-differenza fl-ispiża ta' l-importazzjoni se tiġi ssussidjata, parti mill-flus tagħna l-Maltin u parti mill-flus li jiġu mill- Ewropa.

Nerġa' ngħid li dan qed nagħmluh biex ma jkunx hemm żieda fl-għoli tal-ħajja.

Id-WTO miexja lejn stat ta' fatt fejn il-prezz ta' ċerti prodotti, bħal dak taz-zokkor, jiġi l-istess għad-dinja kollha.

Ladarba aħna nafu li għada pitgħada fis-settur agrikolu hekk se jkunu l-affarijiet, qegħdin nippreparaw biex innaqqsu l-effett kif illum għandek prezz u l- għada dak se jkun affetwat.

Biex naħsbu għal din l-eventalita' reali rajna d-differenzi kemm huma, ħadna l-basic year ...

Naturalment il-kalkoli li għamilna f'dawn ir-rapporti m'humiex la l-11-il kmandament u lanqas it-12-il kmandament għax dawn dejjem ivarjaw skond iċ- ċirkostanzi tal-provvista u tad-domanda.

Jekk inti għandek differenza ta' Lm1 fil-prezz, parti minnha tiġi ssussidjata mill-fondi tat-taxpayer Malti u parti minnha minn fondi li jiġu mill-Unjoni Ewropea.

Jekk iċ-ċirkostanzi jkunu tali li d-differenza fil-prezz titla' għal Lm2, ikun hemm l-istess proporzjon ta' sussidju.

Jekk id-differenza tkun ta' 50c ikun hemm l- istess proporzjon ta' sussidju.

Hekk huwa l-pakkett.

Jien b'wiċċi minn quddiem nerġa' ngħid li sakemm il-prezz internazzjonali jiġi wieħed, jista' jkun hemm xi differenza fil-prezz kif inhu fl-Ewropa għall-prezz kif inhu fis-swieq internazzjonali.

Dik l-ispiża żejda fuq l-importazzjoni se tiġi ssussidjata parti mit-taxxi li jħallas il-poplu Malti u parti mill-fondi li jiġu mill-Unjoni Ewropea, as simple as that!

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura fid-dawl ta' dan li qed jingħad u wara l- ispjegazzjoni li ngħatajna dwar l-isfidi tas-swieq internazzjonali, jiġifieri li rridu naslu xi darba għal prezz kompetittiv komuni, jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li meta aħna ma nipproduċux zokkor, il-gvern bis-sħubija ta' pajjiżna fl-Unjoni se jkun qed idaħħal tariffa ta' Lm250 fuq kull Lm100 zokkor importat minn pajjiżi terzi?

Ladarba Malta se tibqa' tiddependi mis-swieq internazzjonali għall- provvista ta' ċerti prodotti, x'inhi r-raġuni li neħħejna l-levy ta' protezzjoni għat-tadam li jipproduċu l-bdiewa għall-industrija ta' l- ipproċessar u mbagħad daħħalna forom ta' levies oħra fuq prodotti li l- industrija lokali ma tipproduċix, bħal fil-każ tat-tonn taż-żejt, luncheon meat, corned beef u diversi prodotti oħra, u dan għas-sempliċi raġuni li dawn il-prodotti jiġu importati mis-suq internazzjonali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ippermettili niġbidlek l-attenzjoni li l-mistoqsija oriġinali kienet dwar is-safety tan-nies fil-biċċerija u hawnhekk qbiżna għal suġġett totalment differenti.

Dan li qed jgħid l- Onor. Interpellant, fejn qed jitfa' ċifri bl-addoċċ, jiena ma nafux u lanqas għandi l-workings quddiemi.

Dan bħal meta kien ġie jgħidilna li ladarba nkunu membri ta' l-Unjoni, iċ-ċanga se togħla b'disa' darbiet u mbagħad meta ħdimniha sibna li dan ma kien minnu xejn.

Jien ippreżentajt il- workings tiegħi lill-Kamra u ħadd ma merieni dwarhom.

(Interruzzjonijiet) Jien anke l-workings għall-prezz tal-ħaruf u l-beef kelli.

Skond il- kalkoli tagħna, il-prezz se jitla' minn Lm1 għal Lm1.10.

Dawn il-workings jien poġġejthom fuq il-Mejda tal-Kamra u ħadd ma merieni fuqhom.

Mr Speaker, iċ-ċifri li qed isemmi l-Onor.

Interpellant ma nemmnihomx.

Jien irrid nara l-kalkoli maħdumin u mhux imbilli jiġi hawnhekk u jitfa' ċifri fl-ajru, bħalma għamel fil-każ taċ-ċanga, biex imbagħad sibna li l- varjazzjoni kienet se tkun biss ta' 10c fuq Lm1.

Issa miċ-ċanga morna għat- tadam u qed ngħidu li se nneħħu l-levies fuq it-tadam!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ikompli l-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jien lill-Onor.

Farrugia nisfidah jippreżenta l-workings li għamel hu, kif kont għamilt jien.

Dawn iċ-ċifri ma nniżżilhomx għax wisq nibża' li din hija xi ħaġa bħal meta kien ġie jgħidilna li l-prezz taċ-ċanga se jitla' għal disa' darbiet meta dan ma kien minnu xejn.

Ħalli ngħidlu dwar it-tadam, Sur President.

L-Onor.

Membru suppost jaf li t-tadam li jmur għall-għasir jinbiegħ bejn 6c8 u 7c-il kilo.

Allura l-għassar iħallas 6c8 jew 7c lill-bidwi ta' kull kilo li jixtri mingħandu, skond il-kwalita'.

Hawnhekk irridu nitgħallmu li bħalma preparaw setturi oħra, il-bdiewa tagħna diġa' bdew jippreparaw biex jipprovdu l-varjeta' li jrid l-għassar biex jipproduċi tadam aċċettabbli għall-ipproċessar.

Allura biex niggarantixxu li l-bdiewa jibqgħu jdaħħlu dawn l-ammonti ta' flus, barra li jżidu l-effiċjenza, dan il-prezz ta' 6c8 qed jerġa' jinbena b'tali mod illi l-bidwi ma jbatix.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, jista' idum jitkellem kemm irid pero' lill-Ministru nitolbu jgħidli għala neħħejna l-protezzjoni fuq it- tadam ipproċessat filwaqt li se ndaħħlu dazji fuq prodotti oħra li f'pajjiżna ma nkabbrux.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sur President, l-Onor.

Farrugia lanqas biss qed iħallini nipprova nfiehmu!

Tajjeb ikun jaf li għal kull tomna li għandna kkoltivat, il-bidwi se jingħata Lm10 sempliċement biex jikkoltiva dik l- area.

Nerġa' ngħid li fil-każ tat-tadam, sal-lum il-bidwi jingħata 6c8 mingħand il-proċessur.

Issa l-prezz internazzjonali, dak li jirriferu għalih bħala l-California price, huwa ta' madwar 2c per kilo.

Fl-Ewropa x'jiġri?

Fl-Ewropa l-għassar jixtri t-tadam mingħand il-bidwi bit-2c.

L-Unjoni Ewropea tgħin lill-bidwi f'dan is-settur, b'sistema li tissejjaħ il-common organisation of the market, billi għal kull kilo ta' tadam li jbiegħ lill- għassar, tagħtih 1c4.

Mela fl-Ewropa, is-sistema hija li l-bidwi jdaħħal 2c mingħand l-għassar u 1c4 bħala common organisation of the market, jiġifieri jdaħħal 3c4.

Dak huwa l-prezz għall-bidwi li jissupplixxi t- tadam fl-Ewropa.

Il-bidwi f'pajiżna imdorri jbiegħ it-tadam bis-6c8 bis-sistema ta' produzzjoni li għandu.

Issa se niġu li l-bidwi se jieħu Lm10 għal kull tomna talli jikkoltivaha, imbagħad l-għassar iħallas lill-bidwi bi prezz ridott u d-differenza ta' bejn il-prezz ridott għall-prezz ta' 6c8, se tinħareġ mill-poplu Malti ħalli niggarantixxu l-għajxien tal-bidwi Malti.

Malli nsiru membri, parti minn dik id-differenza tibda tiġi mill-Unjoni Ewropea wkoll.

Għax bħalma l-Unjoni Ewropea lill-bdiewa tagħha li jkabbru t-tadam għall-ipproċessar tissussidjahom b'1c4 per kilo, malli nsiru membri ta' l-Unjoni dan il-1c4 jibda jgħaddi wkoll lill-bdiewa tagħna li jkabbru t- tadam għall-ipproċessar.

B'hekk niggarantixxu l-għajxien tal-bidwi għax inkunu qed niggarantulu l-prezz ta' 6c8 li qed iġib illum.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, hawnhekk qed niggarantixxu l-għajxien tal- bdiewa Maltin - forsi l-Onor.

Membru qed taħarqu qalbu għax qed niggarantixxu l-għajxien tal-bdiewa Maltin - u qegħdin niggarantulhom 6c8 per kilo.

Ovvjament il-bdiewa Maltin intelliġenti biżżejjed biex jagħrfu t-triq it-tajba.

Il-bdiewa jafu li l-ewwel pass f'din it-triq huwa li jkomplu jingħaqdu billi jagħmlu producer organisation ħalli permezz tagħha jikkontrollaw huma stess id-domanda li l-pajjiż jenħtieġ.

Per eżempju, sa Diċembru f'pajjiżna kellna l-kwota ta' 15,000 tunnellata.

Illum din il-kwota' tellajniha għal 27,000 tunnellata.

L-Unjoni Ewropea hija marbuta li fuq 27,000 tunnellata toħroġ 1c4m għal kull kilo li jipproduċu.

Jiġifieri se toħroġ dik il-parti ta' sussidju li permezz tagħha qegħdin b'mod konkret niggarantixxu u mhux bil-paroli, li l- industrija tal-biedja tibqa' ħajja kif ukoll niggarantixxu l-għajxien tal- bdiewa tagħna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Kopja ta' dikjarazzjoni dwar Għawdex li se tkun parti mit-trattat għas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif intlaħaq ftehim dwarha fis- Summit ta' Copenhagen f'Diċembru 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37945;

Kopja tad-draft tal-protokoll fuq l-abort li se tkun parti mit-trattat għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif intlaħaq ftehim dwaru fis- Summit ta' Copenhagen f'Diċembru 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37946; u

Kopja ta' dikjarazzjoni fuq in-newtralita` li se tkun parti mit- trattat għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif intlaħaq ftehim dwaru fis-Summit ta' Copenhagen f'Diċembru 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37947.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 421 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Rati għal Istituzzjonijiet u hostels statali (Emenda Nru. 2);

Avviż Legali Nru 422 ta' l-2002 - Ordni ta' l-2002 dwar Żieda fir- Rati ta' Benefiċċji;

Avviż Legali Nru 423 ta' l-2002 – Avviż ta' Bidu fis-Seħħ ta' diversi Regolamenti taħt l-Att ta' l-2000 dwar l-Awtorita' ta' Malta dwar ir- Riżorsi (Att Nru XXV ta' l-2000);

Avviż Legali Nru 425 ta' l-2002 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti artikoli ta' l-Att ta' l-2002 dwar l-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali (Att Nru XXII ta' l-2002);

Avviż Legali Nru 426 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 dwar Dritt ta' Leave tal-ġenituri;

Avviż Legali Nru 427 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Impjegati Part-time;

Avviż Legali Nru 428 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Sensji Kollettivi (Ħarsien ta' l-Impiegi);

Avviż Legali Nru 429 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Kuntratti ta' Servizz għal Terminu ta' Żmien Fis;

Avviż Legali Nru 430 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Impjegati Stazzjonati f'Malta;

Avviż Legali Nru 431 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Informazzjoni lill-Impjegati;

Avviż Legali Nru 432 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Fond ta' Garanzija;

Avviż Legali Nru 433 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar ħarsien ta' l-Impiegi fit-Trasferiment ta' Negozju;

Avviż Legali Nru 15 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru. 1);

Rapport Annwali tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ għas-sena 2001- 2002;

Report and financial statements tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ għas-sena finanzjarja li għalqet fit-30 ta' Settembru 2002;

Estimi tad-dħul u nfiq tal-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ għas-sena 2002-2003; u

Tagħrif dwar twinning project b'fondi mill-Unjoni Ewropea bejn l- Awtorita' Maltija għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol u l- gvernijiet tar-Renju Unit u l-Irlanda, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37914.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 420 ta' l-2002 - Avviż ta' Bidu fis-Seħħ ta' ċerti artikoli ta' l-Att ta' l-2002 dwar il-Kunsill Malti għall-Kultura u l- Arti (Att Nru. V ta' l-2002); u

Kopja ta' ittra mibgħuta lili miċ-Chairman u Membru tal-Bord ta' Inkjesta tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada fis-26 ta' Settembru 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37737.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 387 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw l- Ewwel Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru 388 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw it-Tmien Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru 389 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw il-Ħdax-il Skeda li tinsab ma' l-Att dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru 419 ta' l-2002 - Ordni ta' l-2002 li jemenda l-Ordni dwar il-Kontroll fuq il-Kambju;

Avviż Legali Nru 1 ta' l-2003 - Ħatra ta' l-Awtorita' dwar l-Elenku, taħt l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji, Kap. 345;

Avviż Legali Nru 2 ta' l-2003 - Ħatra ta' l-Awtorita' Kompetenti taħt l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji, Kap. 345;

Avviż Legali Nru 3 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Exchange ta' Investimenti Rikonoxxut (Ħtiġiet għal Rikonoxximent);

Avviż Legali Nru 4 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Drittijiet li jinġabru mill-Exchange ta' Investimenti Rikonoxxut;

Avviż Legali Nru 5 ta' l-2003 - Bidu fis-seħħ tar-Regolamenti ta' l- 2003 għal Skema ta' Kumpens lill-Investituri;

Avviż Legali Nru 6 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 għal Skema ta' Kumpens lill-Investitur;

Avviż Legali Nru 7 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Skema ta' Garanzija ta' Depożiti;

Avviż Legali Nru 8 ta' l-2003 - Bidu fis-seħħ tar-Regolamenti ta' l- 2003 dwar Skema ta' Garanzija ta' Depożiti;

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 424 ta' l-2002 - Commencement Notice of the Crude Oil and Petroleum Products (Minimum Security Stocks and Crisis Management) Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 13 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar ġarr tal- Gass (Ħtiġiet ta' Grilja);

Avviż Legali Nru 14 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar it- Trasmissjoni ta' l-Elettriku (Ħtiġiet tal-Grilja).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 386 ta' l-2002 - Civil Aviation (Route Charges for Navigation Services) Regulations, 2002.

Avviż Legali Nru 391 ta' l-2002 – Merchant Shipping (Tonnage) Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 434 ta' l-2002 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' artikoli 58 u 59 ta' l-Att ta' l-2002 li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta (Att Nru XXVII ta' l-2002);

Avviż Legali Nru 435 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Liċenzji tal-Pulizija;

Avviż Legali Nru 17 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Sistemi ta' Cable (Ġenerali);

Avviż Legali Nru 18 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Servizzi ta' Telekomunikazzjonijiet (Ġenerali);

Avviż Legali Nru 19 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar Data Personali u Protezzjoni tal-Privatezza;

Avviż Legali Nru 21 ta' l-2003 - Merchant Shipping (Load Line Convention) Rules, 2003;

Avviż Legali Nru 22 ta' l-2003 - Merchant Shipping (Safety Convention) Rules, 2003; u

Kopja tal-pjanta għall-iskema ta' Park and Ride fil-Belt Valletta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37847.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 393 ta' l-2002 – Dangerous Substances and Preparations (Safety Data Sheets) Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 394 ta' l-2002 - Dangerous Substances and Preparations (Restrictions) (Amendment) Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 395 ta' l-2002 - Measuring Instruments Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 396 ta' l-2002 - Non-automatic Weighing Instruments Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 397 ta' l-2002 – Continuous Totalising Weighing Machines attached to Conveyor Belt Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 398 ta' l-2002 - Automatic Checkweighing and Weight Grading Machines Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 399 ta' l-2002 - Cold Water Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 400 ta' l-2002 - Hot Water Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 401 ta' l-2002 - Volumetric Meters for Liquids other than Water Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 402 ta' l-2002 - Ancillary Equipment for Volumetric Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 403 ta' l-2002 - Measuring Systems for Liquids other than Water Incorporating Volumetric Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 404 ta' l-2002 - Gas Volume Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 405 ta' l-2002 – Electrical Energy Meters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 406 ta' l-2002 - Material Measures of Length Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 407 ta' l-2002 – Alcholometers and Alcoholic Hydrometers Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 408 ta' l-2002 – Alcohol Tables Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 409 ta' l-2002 – Medium Accuracy Weights Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 410 ta' l-2002 – Weights of Above-medium Accuracy Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 411 ta' l-2002 – Taximeter Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 412 ta' l-2002 – Tyre Pressure Gauges Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 413 ta' l-2002 - Standard Mass of Grain Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 414 ta' l-2002 – Calibration of Tanks of Inland Waterway Vessels and of Coasters Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 415 ta' l-2002 - Prepackaged Liquid Products Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 416 ta' l-2002 - Use of Bottles as Measuring Instruments Regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 417 ta' l-2002 - Making-Up by Weight or By Volume of Certain Prepackaged Products Regulations, 2002; u

Avviż Legali Nru 418 ta' l-2002 - The Ranges of Nominal Quantities and Capacities Permitted for Certain Prepackaged Products Regulations, 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 390 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw l- Iskedi li jinsabu ma' l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku, Kap. 56;

Avviż Legali Nru 9 ta' l-2003 – Ordni ta' l-2003 li jemenda l-Ordni dwar Reklami;

Avviż Legali Nru 11 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 dwar l-Ozonu fl-Arja Ambjentali;

Avviż Legali Nru 12 ta' l-2003 – Regolamenti ta' l-2003 li jemendaw ir- Regolamenti dwar Kumitat għall-Koordinament dwar Sustanzi Kimiċi;

Lista ta' korrezzjonijiet u żidiet f'Annex 8 tal-Ftehim milħuq bejn is- Santa Sede u l-Gvern ta' Malta dwar artijiet tal-Knisja mgħoddija lill- Gvern;

Tagħrif dwar supretendenti li applikaw għall-promozzjoni għall-post ta' assistent kummissarju fil-korp tal-pulizija, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37865; u

Tabella li turi t-tul u piż ta' trainees li qed jattendu l-kors li nbeda fit-2 ta' Jannar 2003 fl-akkademja tal-pulizija, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37944.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 10 ta' l-2003 – Avviż ta' dħul fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2002 dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi (Att Nru. IX ta' l-2002).

MR SPEAKER: Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 392 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 dwar Sustanzi li jikkontaminaw l-Ikel; u

Tagħrif dwar overtime li nħadem minn ħaddiema fiċ-Ċimiterju ta' l- Addolorata matul l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37841.

MR SPEAKER: L-Onor.

Austin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 16 ta' l-2003 - Regolamenti ta' l-2003 dwar l- Ipproċessar ta' Data Personali fis-Settur tat-Telekomunikazzjonijiet; Avviż Legali Nru 20 ta' l-2003 - Ordni ta' l-2003 li jemenda l-Ordni dwar id-Delega ta' Stallazzjonijiet ta' Tidwil tat-Toroq lill-Kunsilli Lokali; u

Tabella li turi l-għadd ta' kawżi ġodda ta' separazzjoni bejn l-1995 u l-2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37969.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Dokumenti tal-Konferenza dwar is-Sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea; u

Kopja tad-draft tal-protokoll fuq l-abort li se tkun parti mit-trattat għas-sħubija ta' Malta Malta fl-Unjoni Ewropea kif intlaħaq ftehim dwaru fis-Summit ta' Copenhagen f'Diċembru 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37952.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUMMISSARJU GĦAT-TFAL

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Kummissarju għat-Tfal.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ ""Att ta' l-2003 dwar il-Kummissarju għat-Tfal" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

MOZZJONI DWAR IN-NEGOZJATI GĦAS-SĦUBIJA TA' MALTA FL-UNJONI EWROPEA U L- MISTOQSIJA TAR-REFERENDUM

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi:

Din il-Kamra, fil-mument storiku meta qed issir Ewropa Waħda, tafferma li l-futur politiku, ekonomiku u soċjali ta' Malta huwa marbut ma' dak ta' l- Unjoni Ewropea bħala għaqda ta' pajjiżi li jfittxu l-paċi, il-progress ekonomiku u soċjali fir-rispett tal-prinċipji tad-demokrazija u tad- drittijiet tal-bniedem b'solidarjeta' bejn il-popli u bit-twettiq tal- prinċipju tas-sussidjarjeta';

Tfakkar li fil-5 ta' Diċembru, 1970 ġie ffirmat Trattat ta' Assoċjazzjoni bejn Malta u l-Komunita' Ekonomika Ewropea li kien il-bażi tal-progress ekonomiku f'pajjiżna għal aktar minn tletin sena;

Temmen li l-interess nazzjonali issa jitlob relazzjoni aktar qawwija minn xi forma ta' assoċjazzjoni;

Tfakkar li fis-16 ta' Lulju, 1990 il-Gvern Malti wettaq il-mandat li ġie mogħti mill-elettorat fl-elezzjonijiet tat-12 ta' Diċembru, 1981 u tad-9 ta' Mejju, 1987 meta ressaq it-talba formali biex Malta ssir membru tal- Komunita' Ekonomika Ewropea;

Tfakkar ukoll li l-proċess ta' sħubija, li kien ġie sospiż mill-Gvern wara l-elezzjoni tas-26 ta' Ottubru, 1996, reġa' ġie mġedded mill-Gvern ġdid li ġie elett fl-elezzjoni tal-5 ta' Settembru, 1998;

Tinnota li n-negozjati bejn il-Gvern Malti u l-Gvernijiet tal-15-il Membru ta' l-Unjoni Ewropea bdew fil-15 ta' Frar, 2000 u ntemmu b'suċċess fit-13 ta' Diċembru, 2002;

Tinnota wkoll li f'dawn in-negozjati fejn ġew trattati l-aspetti kollha kostituzzjonali, politiċi, ekonomiċi u soċjali u fejn ġew konsultati rappreżentanti ta' kull settur tal-popolazzjoni, Malta kisbet total ta' 77 arranġament speċjali li jipprovdu għaċ-ċirkostanzi partikolari ta' Malta, inkluż protokol dwar l-abort, dikjarazzjoni dwar in-newtralita', dikjarazzjoni dwar Għawdex u pakkett ta' għajnuna finanzjarja;

Tapprezza li l-Gvern iqis li dan il-ftehim jipprovdi kondizzjonijiet xierqa għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u jirrakkomandah lill- poplu Malti, u li l-Oppożizzjoni trid xi forma ta' assoċjazzjoni li mhix definita;

Tqis għalhekk li huwa xieraq li, skond il-mandat li għandu l-Gvern, dan il-ftehim li bih Malta ġiet mistiedna ssir Membru ta' l-Unjoni Ewropea fl- 1 ta' Mejju, 2004, jitqiegħed għad-deċiżjoni diretta u sovrana tal-poplu Malti f'referendum;

Għalhekk din il-Kamra titlob u tawtorizza lill-Gvern isejjaħ referendum fi żmien viċin opportun u, għall-finijiet ta' l-artikolu 3 tal-Kapitolu 237 tal-Liġijiet ta' Malta, il-Kamra tiddeċiedi li l-mistoqsija li għandha titpoġġa għad-deċiżjoni komuni, ugwali, sigrieta u libera tal- poplu Malti fir-referendum imsemmi tkun:

"Taqbel li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea fit-tkabbir li ser isir fl-1 ta' Mejju, 2004?".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE BORG: Nissekonda.

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra l-ħin tad-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandu jieħu disa' seduti bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l- oppożizzjoni bl-introduzzjoni u l-winding up għan-naħa tal-gvern.

Rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, xtaqt infakkrek x'ġie miftiehem fil- House Business Committee meta tkellimna fuq kif se nqassmu s-seduti.

Jien naħseb li s-Sedja tiftakar kif il-Viċi Prim Ministru deher li huwa flessibbli ħafna fil-ħinijiet u konna għedna wkoll li jekk kemm-il darba, meta naraw kemm għandna nies li jridu jitkellmu, ikun hemm bżonn ta' iktar ħin, ikun hemm bżonn inżidu xi siegħa jew tnejn mas-seduti, allura nagħmlu hekk.

Nista' ngħid li l-kollega tiegħi l-Onor.

Joe Mizzi pprova jikkuntattja lill-Viċi Prim Ministru l-bieraħ pero` ma rnexxilux u llum għamel kuntatt miegħu pero` milli jidher kien hemm xi laqgħa tal-grupp parlamentari tan-naħa l-oħra u ddeċidew li din il-wegħda ma tinżammx tant li l-kollega tiegħi qal li issa nitkellmu nhar l-Erbgħa.

Issa bejn illum u nhar l-Erbgħa se jkollna ħames seduti u b'hekk se nkunu ħlejna ċ-ċans li jekk hemm bżonn inżidu xi ħaġa nżiduha.

Mr Speaker, jekk kemm-il darba jridu li d-dibattitu jkun ristrett jgħidulna ħalli aħna nirrestrinġu ruħna, imma dan kien il-ftehim li kien hemm.

Jekk se jmorru lura minnu issa allura jgħidulna.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li l-fatt li ma rridux li dan id-dibattitu jkun ristrett, diġa` urejnih, Mr Speaker, għax oriġinarjament l- oppożizzjoni talbet għal żewġ seduti u aħna qbilna li għandu jkun hemm disa' seduti.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jiġifieri żgur li ħadd ma jista' jgħid li qegħdin nirrestrinġu ...

(Interruzzjonijiet) Jimporta!

Dan kollu huwa rreġistrat.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, on a point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, id-diskussjonijiet rigward kemm se nieħdu seduti saru fl-aħħar laqgħa tal-house business committee qabel morna għar-recess u ma tlabniex għal żewġ seduti.

U d-dibattitu li tlabna aħna kien fuq il-pakkett finanzjarju mhux fuq din.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kumitat dwar ix-xogħol tal-Kamra qiegħed hemm biex jirregola l-proċedura tal-Kamra u biex fih nitkellmu u niftehmu fuq proċedura.

Fil-fatt dak kollu li ngħidu huwa rreġistrat u wieħed jista' jivverifikah.

Għalhekk wieħed jista' jivverifika xi tkellimna fuqu fil- laqgħa tal-house business committee li saret nhar il-Ħamis tal-ġimgħa li għaddiet fejn dakinhar qbilna li s-seduti għandhom ikunu disgħa, li għandna naqsmu l-ħin bejnietna, li nħallu s-seduti tat-Tnejn, tat-Tlieta u ta' l- Erbgħa jsiru u jekk ikun hemm bżonn inżidu l-ħin fis-seduta tal-Ħamis.

Jiena rreġistrajt ukoll li qbilt li jekk ikun hemm bżonn, aħna u mexjin b'dawn is-seduti, fis-seduta tal-Ħamis, inżidu l-ħin.

Wieħed jista' jivverifika l-fatti kif inhuma mat-transcripts u qed ngħid li l-Kamra għandha timxi ma' dak li ftehemna fuqu fil-house business committee.

ONOR.

GEORGE VELLA: Taf li mhux veru!

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Naf li veru.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Allura jien nesiġi li naraw it-transcripts ħalli nkunu nafu min qed jigdeb hawnhekk!

MR SPEAKER: Jekk il-Membri jippermettuli, quddiemi għandi t-transcripts u naħseb li l-parti rilevanti għal dak li qegħdin ngħidu hija proprju din li se naqra.

Hawnhekk qed jitkellem il-Viċi Prim Ministru u qed jgħid li:

"... għal dan l-iskop jekk il-ġimgħa d-dieħla stess waqt li jkun qed jiżviluppa d-dibattitu jinħass il-bżonn li jiżdiedu sigħat ta' diskussjoni billi ntawlu xi seduti, m'għandniex insibu diffikulta`.

Kulma rridu nagħmlu hu li nikkomunikaw ma' xulxin.

L-unika seduta li hemm bżonn li ma mmissux hija dik ta' nhar il-Ġimgħa filgħaxija, minħabba li fid-9:00 p.m. jittieħed il-vot.".

Jiena naħseb li hija ċara biżżejjed.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, fil-fatt wara li għamilt ix-xogħol tiegħi bħala whip u rajt kemm għandi bżonn ħin għall-kelliema kollha – dan kien madwar nofs il-lejl ta' nhar is-Sibt pero` ovvjament ma kontx se nċempel lill-Viċi Prim Ministru dak il-ħin u allura ċempiltlu l-Ħadd filgħodu, jiġifieri l-bieraħ – jien għedtlu li se jkolli bżonn aktar ħin u ssuġġerejt li l-ħin ta' l-aġġornament jiżdied mas-seduta u nżidu xi nofs siegħa oħra mal-ħin biex inkunu nistgħu nlaħħqu.

Dan kien il-bieraħ filgħodu u l-Viċi Prim Ministru qalli li kien qiegħed Għawdex u li se jerġa' jikkomunika miegħi aktar tard meta jkellem lil min kellu jkellem.

Fil-fatt sal-Ħadd filgħaxija ma kelli l-ebda risposta u għalhekk dalgħodu erġajt ikkomunikajt miegħu fejn staqsejtu x'inhi s-sitwazzjoni.

Minkejja dan kollu qalli li għad irid jiddiskuti u issa qed jgħidilna li se niltaqgħu nhar l-Erbgħa u naraw jekk inżidux xi nofs siegħa mas-seduta ta' nhar il-Ħamis!

B'dawn l- arranġamenti, kontra qalbi jien se jkolli jew inħalli xi 15-il membru minn din in-naħa ma jitkellimx, jew inkella jkolli nirrestrinġihom bil-ħin.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nikkonferma li saru dawn il-kuntatti li qed isemmi l-Onor.

Mizzi, pero` nirrepeti li min-naħa tagħna aħna nibqgħu ma' l-arranġament li qbilna fuqu fis-seduta tal-house business committee tal-Ħamis, jiġifieri li jsiru d-disa' seduti li ġew miftehma, li l-ħin jinqasam indaqs bejnietna, u li nimxu bis-seduti llum, għada u pitgħada u jekk ikun hemm bżonn, inżidu xi ħin fis-seduta tal-Ħamis.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, mit-transcript li qrajt inti stess jirriżulta ċar li l-kelma "l-Erbgħa" ma daħlet imkien u mkien ma ssemma li f'nofs id-dibattitu niddeċiedu.

Meta aħna nagħmlu l-homework tagħna fil- grupp parlamentari, ma nagħmluha qabel id-dibattitu eżatt imma nagħmluh ħafna qabel kif għamilna din id-darba u ppruvajna ninfurmaw lill-Viċi Prim Ministru kemm għandna bżonn iktar fuq dak il-ħin li tkellimna fuqu.

Aħna ħsibna li dik il-bonhomie li wera dakinhar kienet se tkompli imma llum qed imur lura minn kelmtu.

Dik hi l-istorja kollha!

MR SPEAKER: Onor. Vella, fil-fatt il-kelma "l-Erbgħa" kienet issemmiet ukoll għalkemm mhux f'dik il-parti li qrajt jien.

Jien nistieden lil kull Membru sabiex jekk huwa jrid jieħu kopja tat-transcript tal-laqgħa tal- kumitat dwar ix-xogħol tal-Kamra, pero` issa naħseb li d-diskussjoni dwar il-mozzjoni trid tibda.

Għalhekk insejjaħ lill-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-kalma u l-ordni.

Insejjaħ lill- Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jiena naħseb li huwa faċli li wieħed jispjega n-nervożismu tan-naħa ta' l-oppożizzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, m'hemmx dubju li l-proposta li hawn fil-mozzjoni hija waħda storika u li meta tiġi attwata l-poplu Malti se jiddeċiedi l-futur ta' pajjiżna għal ġenerazzjonijiet sħaħ.

M'hemmx dubju wkoll li s-seduta tal-lum u dawk li ġejjin li fihom se niddiskutu din il-mozzjoni, inħarsu lejhom issa bħala storiċi u hekk ukoll se nħarsu lejhom 'il quddiem meta jgħaddu s-snin.

Mr Speaker, il-Kamra qiegħda tiltaqa' hawnhekk mhux biex tiddiskuti xi ipotesi imma biex titkellem fuq fatt reali u storiku ta' politika, li huwa li l-poplu Malti għandu stedina biex isir membru ta' l-Unjoni Ewropea u li l-istess poplu Malti, fis-sovranita` tiegħu, se jiġi mitlub mill-Parlament biex jieħu din id-deċiżjoni storika huwa stess.

Huwa fatt li eżatt xahar ilu, jiġifieri fit-13 ta' Diċembru, 2002, 15-il pajjiż li jifformaw l-Unjoni Ewropea, stiednu lil Malta fost għaxar pajjiżi, biex issir membru ta' l-Unjoni Ewropea fit-tkabbir li se jsir fis- sena 2004.

Jiena kelli r-responsabbilta` u l-unur li għad-domanda li saritli mill- Presidenza ta' l-Unjoni Ewropea, irrispondejt li bħala kap tal-gvern Malti rrid li naċċetta dik l-istedina biex Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea fl-1 ta' Mejju ta' l-2004.

Din id-deċiżjoni ħadtha abbażi tal-mandati ripetuti li jiena rċevejt mingħand il-poplu Malti.

Kif hemm imsemmi fil-mozzjoni li għandna quddiemna, l-ewwel darba li saret il-proposta lill-elettorat Malti biex Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, kien fl-elezzjoni tat-12 ta' Diċembru ta' l-1981.

Kulħadd jaf li f'dik l-okkażjoni, il-partit immexxi minni, li kien għamel dik il-proposta, kien ġab maġġoranza assoluta u allura nistgħu ngħidu li l-mandat biex Malta tibda l-proċess biex issir membru ta' l- Unjoni Ewropea ġie mogħti għall-ewwel darba fit-12 ta' Diċembru, 1981.

Sfortunatament, jiena u sħabi ma stajniex nimxu fuq dak il-mandat għax kulħadd jiftakar li minkejja l-maġġoranza assoluta tal-vot popolari ta' l- elettorat tagħna, aħna konna spiċċajna f'minoranza f'dan il-Parlament b'konsegwenzi diżastrużi għal pajjiżna.

Imbagħad erġajna rċevejna l-mandat mill-poplu Malti biex inkomplu fit-triq li konna pproponejna fl-elezzjoni tad-9 ta' Mejju, 1987.

Il-gvern il-ġdid kellu mill-bidunett l-idea li jagħmel it-talba biex Malta tissieħeb, pero` ridna li nippreparaw lill-pajjiż għax il-pajjiż kien f'sitwazzjoni imwiegħra minn ħafna aspetti li huma essenzjali biex pajjiż jikkwalifika għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Ridna nerġgħu nagħtu sistema demokratika sħiħa lil pajjiżna, ridna nerġgħu niżguraw li pajjiżna jħaddem b'mod sħiħ id-demokrazija u ridna nerġgħu niżguraw li s-sistema ekonomika ta' pajjiżna ma tibqax kif konna sibniha dak iż-żmien.

Meta dehrilna li lill-pajjiż konna erġajna tajnih lura stabbilita` demokratika u ekonomika, konna għamilna t-talba formali tagħna fis-16 ta' Lulju tas-sena 1990 biex Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

U hawn niġu għall-ewwel paragrafu tal- mozzjoni fejn qegħdin ngħidu "fil-mument storiku meta qed issir Ewropa waħda".

Fl-1990 ma kellniex Ewropa waħda; konna għadna kif għexna l-ikbar revoluzzjoni paċifika li qatt saret meta fis-sena 1989 rajna l-bidu tal- waqgħa tas-sistema komunista fl-Ewropa.

Is-sena 1989 rat f'Malta waħda mill-aktar laqgħat importanti li qatt saru, il-laqgħa bejn il-President ta' l-Istati Uniti ta' l-Amerika, George Bush u l-President ta' l-Unjoni Sovjetika, Mikhael Gorbachev.

Dawn kienu ltaqgħu hawn Malta f'avvenimenti li diġa` kienu qegħdin isiru fir-Repubblika taċ-Ċekoslovakkja – kif kienet għadha dak iż-żmien – fl-Ungerija u ma' kullimkien u li mbagħad ikkolminaw is-sena ta' wara fir-Rumanija u rajna li l-Ewropa kienet wettqet rivoluzzjoni sħiħa.

U beda l-proċess biex tiġi eliminata dik il-firda li kien hawn fl-Ewropa, li kienet Ewropa b'żewġ naħat, dik komunista u dik li tħaddan id-demokrazija.

Minn dak il-ħin rajna dan il-proċess iżid fir-ritmu tiegħu u filwaqt li dak iż-żmien li aħna għamilna t-talba tagħna għal sħubija kellna magħna lill- Awstrija, lil Ċipru u lit-Turkija, f'daqqa waħda rajna li numru ta' pajjiżi li sa ftit żmien qabel ma kienux iridu li jidħlu fl-Unjoni Ewropea - qed nirriferi għall-pajjiżi ta' l-EFTA bħal Finland, Sweden u n-Norveġja – jerġgħu jaqbdu t-triq biex jissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

U beda l-proċess f'dawk il-pajjiżi, li sa dak iż-żmien kienu komunisti, li wieħed wara l- ieħor bdew jiddikjaraw li huma wkoll iridu jippreparaw ruħhom biex isiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, f'mument storiku fit-13 ta' Diċembru li għadda, il-15-il membru ta' l-Ewropa ddeċidew li jilqgħu fosthom għaxar pajjiżi oħra.

U fid- dokument finali ta' Copenhagen jingħad li minn dakinhar stajna nibdew nitkellmu fuq programm ta' one Europe, Ewropa li m'għandhiex aktar id- diviżjonijiet politiċi, ekonomiċi, soċjali u ideoloġiċi li kienu qassmuha fi tnejn għal ħafna u ħafna snin.

Mr Speaker, qed ngħidu "fil-mument storiku" u tajjeb li hawnhekk wieħed ifakkar fuqiex qed nitkellmu meta nitkellmu fuq Unjoni Ewropea.

Qegħdin nitkellmu fuq proċess li beda wara t-tieni gwerra dinjija.

Ħafna f'pajjiżna għadhom jiftakru ż-żmenijiet tal-gwerra meta anke pajjiżi li llum huma pajjiżi fundaturi ta' l-Unjoni Ewropea, bħall-Ġermanja u l- Italja, kienu mifnija b'sistema politika li ma kenitx demokratika u li wasslithom għall-ikbar gwerra mondjali li qatt kien hawn.

Fit-tmiem dik il- gwerra nħass il-bżonn li l-pajjiżi ta' l-Ewropa jsibu mod kif jiżguraw li ma jibqgħux aktar pajjiżi li jġibu gwerer bejniethom, anzi jsiru forza għall-paċi.

Quddiemi għandi kliem li kien qal Winston Churchill li fl-1945 – kliem li se jiġi wżat f'xi dokument dalwaqt – fejn iddeskriva lill-Ewropa li kienet ħierġa minn ħames snin ta' gwerra fratriċida bħala a rubble heap, a charnel house, a breeding ground for pestilence and hate.

Imbagħad fid-9 ta' Mejju 1950, Robert Schuman, wieħed mill-ideaturi fundaturi ta' l-Unjoni Ewropea, ippropona li jkun hemm dak li kien magħruf bħala x-Schuman plan u qal li Europe will not be made all at once or according to a single plan.

It will be built through concrete achievements which first create a de facto solidarity.

U hekk hu dan il-fatt storiku li qiegħed jiġi ċċelebrat bħalissa.

Il-pajjiżi li kienu għadhom ħerġin minn gwerra bejniethom iddeċidew li jsiru forza ta' paċi u statisti kbar li kellhom viżjoni u ideal, bħalma kienu De Gasperi, Adenauer u kien Schuman qalu: Irridu nibnu bejnietna għaqda li l-bażi tagħha tkun is-solidarjeta`.

U għalhekk beda jieħu l- proċess ta' għaqda ekonomika billi l-ħsieb kien – u twettaq – li din iġġib is-solidarjeta` bejn il-pajjiżi u l-pajjiżi ta' l-Ewropa ma jibqgħux jippruvaw jiddominaw lil xulxin għal raġunijiet ekonomiċi, imma għall- kuntrarju jsiru forza biex il-ġid jitkattar u jitqassam bejn il-popli tagħhom.

U għalhekk twieldet Ewropa li hija Ewropa għall-paċi, ibbażata fuq is- solidarjeta`, li tirrispetta l-prinċipji demokratiċi u tiggarantixxi d- drittijiet ta' kull bniedem.

Din hija l-Ewropa li għall-ewwel ġiet ifformata bejn sitt pajjiżi, imbagħad tul dawn is-snin, mill-1957 sal-lum kibret għaliex pajjiż wara l-ieħor bdew jindunaw li l-Ewropa għandha dawn il-valuri ta' solidarjeta`, għandha l- garanziji tad-demokrazija u hija forza qawwija għall-paċi.

U b'hekk minn sitta l-membri saru disgħa, imbagħad saru għaxra, imbagħad saru 12, imbagħad saru 15, u issa, Mr Speaker, dawn il-15-il membru ta' l-Unjoni Ewropea, għamlu att ta' kuraġġ qawwi u qalu li bir-rivoluzzjoni li ġiet imwettqa mill-1989 'il hawn hemm bżonn li kulmin irid jidħol f'din l-Ewropa u għandu l-kwalifiki ewlenin tad-demokrazija, ta' l-ekonomija li miexja 'l quddiem u tar-rispett lejn id-drittijiet tal-bniedem, jilqgħuhom fosthom.

Storika kienet il-ġurnata tat-13 ta' Diċembru li għadda meta formalment l- Ewropa qalet li se tistieden lill-għaxar pajjiżi applikanti biex isiru membri f'din l-Unjoni Ewropea.

Jien kelli l-unur li nkun preżenti u nisma' lill-kapijiet tal-gvern ta' l- għaxar pajjiżi jirrispondu "iva" wieħed wara l-ieħor għad-domanda speċifika jekk humiex lesti li jkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea wara li jintemmu n- negozjati ma' kull wieħed minna.

Importanti ħafna, Mr Speaker, li nżommu quddiem għajnejna dan l-ewwel kwadru ta' x'inhi l-Unjoni Ewropea.

Hawn Malta ilna niddiskutu fuq l- Unjoni Ewropea u nsemmu l-pakket finanzjarju u ma nafx kemm-il pakkett ieħor, pero` meta nitkellmu fuq l-Unjoni Ewropea u meta kull Malti li għandu d-dritt għall-vot imur biex jaqdi dmiru meta jissejjaħ ir- referendum, irid l-ewwelnett iżomm quddiem għajnejh dan il-kwadru - il- kwadru li hawn forza li se tkun ta' 25 pajjiż, li hija għaqda għall-paċi u s-sliem.

U malta, li taf x'jiġifieri gwerer, li kienet kapaċi tikkontribwixxi f'kull żmien għal sitwazzjonijiet internazzjonali, li għarfet issemma leħinha kien min kien fil-gvern u li għalkemm żgħira kienet rispettata, illum trid tqis li hawn realta` ġdida li jisimha Unjoni Ewropea.

Illum hawn Ewropa waħda u huwa importanti ħafna li nifhmu d-dimensjoni tagħha.

U meta ngħidu li sa ftit ilu mhux Ewropa waħda kien hawn imma tnejn, irridu nifhmu li l-kuntest kien qasma kbira; fuq naħa waħda kellek il-pajjiżi li konna nsejħulhom tal- Punent, il-pajjiżi demokratiċi, li kienu l-ħin kollu f'kooperazzjoni ma' l- Istati Uniti ta' l-Amerika u fuq in-naħa l-oħra kellek il-pajjiżi l-oħra bis-sistema komunista li kienu jaqgħu taħt l-eġemonija ta' l-Unjoni Sovjetika.

Illum, Mr Speaker, nafu li dawn iż-żewġ superpotenzi m'għadhomx aktar jaqsmu l-Ewropa bejniethom.

Illum l-Ewropa hija Ewropa li kapaċi tkun vuċi għaliha nnifisha u la titmexxa mill-eġemonija minn naħa u lanqas minn xi forma ta' xi eġemonija jew influwenza minn xi naħa oħra.

L-Unjoni Ewropea evolviet, kif kien maħsub, minn Schuman u l-fundaturi ewlenin tagħha, minn għaqda li bdiet fuq bażi ekonomika ta' solidarjeta` u llum qegħdin nitkellmu fuq Unjoni Ewropea li diġa` hi, u se tkompli tkun aktar fil-futur qarib, forza politika.

Meta dik il-qasma li kien hawn bejn żewġ superpotenzi llum spiċċat, meta dawk li kienu għedewwa llum qed jikkooperaw bejniethom, hemm bżonn li l- Ewropa tkun vuċi politika li tintervjeni kull meta jkun hemm bżonn biex hija taħdem għall-paċi u s-sliem fid-dinja.

U tajjeb li l-poplu Malti meta jmur jivvota jżomm dan kollu quddiem għajnejh.

Jien f'idejja għandi artiklu - li diġa` kkwotajt darb'oħra f'dan il-Parlament – ppubblikat riċentement f'"The Times" tal-15 ta' Diċembru u li jġib it-titlu ta' "Debating Europe.

What debate?"

Jidher li sal-lum id-dibattitu fuq l- Unjoni Ewropea kien konċentrat kważi esklussivament fuq x'se nieħdu, kemm se nkunu aħjar – naturalment dan kollu huwa tajjeb – u kemm l-ekonomija ta' Malta tista' tmur aħjar jekk aħna nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea, pero` kif jgħid f'dan l-artiklu l-Professur Peter Xuereb, dik li kienet il- komunita` ekonomika Ewropea llum m'għadhiex teżisti, jew aħjar żviluppat fl- Unjoni Ewropea.

U allura l-poplu Malti jrid iżomm dan ukoll quddiem għajnejh fil-vot għar-referendum.

Din l-Ewropa teżisti u Malta trid tiddeċiedi jekk tridx tagħmel parti minnha biex hi wkoll tkun vuċi f'din l- istess Ewropa.

Naturalment ikun hemm l-argumenti ta' "din x'vuċi hi?".

Il-vuċi tagħna se tkun waħda fost 25, kemm se jkunu l-membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta nħarsu lejn l-istituzzjonijiet ta' kif taħdem l-Unjoni Ewropea, malajr nifhmu li Malta se jkollha ministru fil-kunsill tal-ministri daqskemm ikollhom il-membri l-oħra kollha u se jkollha kummissarju wieħed bħalma se jkollhom kummissarju wieħed il-membri kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

(Onor. Membri: Hear, hear) Meta nħarsu lejn il-qorti tal-ġustizzja, naraw li Malta se jkollha imħallef tagħha fil-qorti tal-ġustizzja ta' l-Unjoni Ewropea kif għandu kull membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta aħna nħarsu lejn dak li jissejjaħ il-court of auditors ta' l-Unjoni Ewropea nsibu li Malta hemmhekk ukoll se jkollha membru kif għandhom il-membri l-oħra ta' l-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker, huwa importanti ħafna għalina li nifhmu li jekk Malta trid tkun rilevanti bl-aktar mod qawwi possibbli, allura żgur li sħubija fl-Unjoni Ewropea sejra tagħtina din l-opportunita`.

Meta jiltaqa' il-kunsill tal- ministri u l-kunsill Ewropew li hu magħmul mill-kapijiet tal-gvern, Malta jkollha l-prim ministru u l-ministru tagħha, li jkunu hemm biex isemmgħu leħinhom.

F'ċerti każijiet, kif definit fit-trattati ta' l-Unjoni Ewropea, il-vuċi tal-prim ministru u tal-ministru Malti, tista' tkun determinanti għax hemm bosta affarijiet fl-Unjoni Ewropea li jiġu deċiżi b'umanimita`, fosthom il-budget li l-Unjoni Ewropea trid tapprova għal wara s-sena 2006.

U meta jiltaqgħu l-ministri tal-finanzi fis-sena 2006 jew qabel, biex jiddeterminaw xi flus se jkollha fil-budget tagħha l-Unjoni Ewropea, il- ministru Malti se jkun hemm u se jkollu vot li jiswa daqs ta' ħaddieħor u mingħajr il-vot tiegħu, il-budget ma jiġix approvat.

Mr Speaker, ħbieb tiegħi u sħabi, meta titkellem fuq l-Unjoni Ewropea, bilfors li trid tagħmel ftit tar-riflessjoni dwar fuqiex qegħdin nitkellmu.

M'aħniex qed nitkellmu fuq id-dettalji ta' kif nistennew li Malta jkollha progress aktar meta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea – fuq dak nitkellmu żgur u dan il-Parlament m'għandix dubju li se jitkellem fuq hekk – imma fuq x'se jiddeċiedi l-poplu Malti permezz tal-vot tiegħu fir-referendum.

Dan huwa vot li se jgħid: Iva, jiena nemmen li l-Unjoni Ewropea hija forza għall-paċi, hija forza għall-iżvilupp tal-popli, hija forza għas- solidarjeta`, u Malta trid li hija wkoll tipparteċipa minn dan l-esperiment li beda fl-1957 u għadda minn żmien għall-ieħor, jissaħħaħ dejjem aktar u jkattar il-ġid fost il-popli membri.

Mr Speaker, kif diġa' għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, kulħadd jaf li dan il-gvern għandu mandat ripetut biex jinnegozja u jdaħħal lil Malta fl- Unjoni Ewropea.

Fl-aħħar elezzjoni aħna wegħedna li meta jispiċċaw in- negozjati mmorru għand il-poplu u ngħidulu li hu kien tana l-mandat biex nagħmlu negozjati u niksbu riżultati xierqa biex Malta tkun tista' tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Kienu jgħidulna li l-gvern aċċetta, jew kien lest li jaċċetta kollox.

Illum il-fatti nafuhom; bdejna ninnegozjaw f'Ġunju tas-sena 2000 u spiċċajna n-negozjati fl-aħħar sigħat tat-13 ta' Diċembru, 2002.

Bil-latin jgħidu una voce dicentes, kulħadd kien qed jgħid - u jikteb fil-gazzetti, mhux biss tagħna imma fil-gazzetti ta' pajjiżi oħrajn partikolarment f'dawk tal-pajjiżi membri - inkluża l-kummissjoni - li kemm-il darba fetħitilna għajnejna u qaltilna li qed inkunu ebsin iż-żejjed u qaltilna li konna qegħdin inħallu sa l-aħħar biex nilħqu ftehim fuq diversi punti – li nnegozjajna b'saħħitna biex ikollna l-kondizzjonijiet xierqa u llum, jiena niftaħar u ngħid li rrnexxielna, bl-għaqal tagħna u bil-kooperazzjoni ta' ħafna nies f'pajjiżna - u meta ngħid "ta' ħafna nies" nibda mill-membri tal- public service tagħna u nkompli b'ħafna organizzazzjonijiet li m'humiex tal- gvern li kollha għamlu ħilithom biex jifhmu fuqhiex konna qed ninnegozjaw u għenu lill-gvern - naslu għall-aħjar kondizzjonijiet possibbli li fil- fehma tal-gvern huma l-kondizzjonijiet xierqa biex Malta ssir membru ta' l- Unjoni Ewropea.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, tajjeb li niftakru li dan il-proċess ħa 12-il sena.

Applikajna biex insiru membri fis-16 ta' Lulju ta' l-1990 u kellna ngħaddu mill- proċess li jgħaddu minnu l-pajjiżi kollha membri, proċess ta' skrutinju lejn pajjiżna f'kollox, is-sistemi demokratiċi tagħna u l-ekonomija tagħna, jekk hijiex vijabbli, b'saħħitha u mibnija tajjeb.

Kellna nħarsu wkoll lejn il-liġijiet kollha ta' pajjiżna, proċess li kien dettaljat bl- aktar mod qawwi.

Rajna pajjiżna fejn kien jinsab f'dawn is-snin kollha, f'Ottubru ta' l-1996 kellna kif tafu - u kif jaf il-poplu Malti li bir- rieda tiegħu kien iddeċieda li jagħżel - gvern ieħor magħmul mill- oppożizzjoni tal-lum u waqafna għal sentejn.

Kif għaddew dawk is-sentejn u l-poplu reġa' għamel l-għażla u reġa' tana l-mandat, aħna dħalna għax- xogħol b'assidwita`, b'determinazzjoni, b'kuraġġ u b'fiduċja fil-poplu tagħna.

U wasalna Mr Speaker.

U allura meta mmorru nivvutaw fid-data tar- referendum, irridu niddeċedu jekk aħniex se nitfgħu 12-il sena l-baħar qishom m'eżistewx u nerġgħu nibdew xi proċess ieħor li żgur, ikun x'ikun dak il-proċess, irid jieħu snin twal biex forsi jwassal għal xi ftehim.

Mr Speaker, fil-mozzjoni qed ngħidu li dan il-proċess għaddejna minnu, għaddejna minn ħames elezzjonijiet, għaddejna minn bidla fil-gvern.

Il- gvern kellu l-mandat li jwaqqaf il-proċess ta' sħubija u wettqu.

Issa wasalna li kkonkludejna n-negozjati għas-sodisfazzjon tal-gvern u l-gvern qed iżomm il-wegħda tiegħu.

Issa reġa' hawn moviment li qed jgħidilna: Għalfejn ir-referendum?

Għandkom mandat biex lil Malta ddaħluha fl-Unjoni Ewropea.

Għamlu elezzjoni u daqshekk.

Mr Speaker, huwa veru li s-sistema kostituzzjonali tagħna hija bbażata fuq demokrazija rappreżentattiva imma d-demokrazija rappreżentattiva tgħid dak li tgħid – rappreżentattiva.

Jien qiegħed hawn nirrappreżenta lill-poplu li vvotali fl-aħħar elezzjoni, jien għandi mandat biex nitkellem għan-nom ta' dawk kollha li tawni l-vot, pero` daqstant ieħor għandi r-rispett lejn dawk li fdawni bil-mandat tagħhom.

U fi kwestjoni nazzjonali bħal din huwa xieraq u tajjeb – u sa ftit żmien ilu kien hawn unanimita` fuq hekk, anke l-oppożizzjoni stess kienet tgħid hekk – li l-kwestjoni ta' sħubija fl- Unjoni Ewropea għandha tiġi deċiża b'vot popolari.

U allura l-Kamra qiegħda tiġi mistiedna biex tgħid li la dawn huma l-fatti, ladarba dan il- gvern kellu l-mandat biex jinnegozja, ladarba n-negozjati ntemmu, ladarba hemm il-wegħda li aħna nroddu l-mandat tagħna lil dawk li tawulna u ngħidulu li hu sovran fid-deċiżjoni tiegħu u hu jiddeċiedi finalment, jiena ma nistax nifhem li jista' jkun hawn min f'din il-Kamra li ma jivvotax favur din il-mozzjoni, jaqbel ma' jaqbilx mas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Id-dover tagħna bla ebda dubju hu li din il-Kamra tgħid lill-gvern biex jagħmel ir-referendum kif wiegħed lill-poplu u skond kif diġa` ġie mitmum il-proċess ta' negozjati twal.

U d-domanda għandha tkun waħda sempliċi, id- domanda għandha tkun: Taqbel li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea fit- tkabbir li se jsir fl-1 ta' Mejju 2004?

Aħna nafu li din id-domanda qiegħda ssir b'dan il-mod għax Malta ġiet mistiedna li ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea f'dik id-data wara li ntemmu n-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea.

U allura d-domanda tfisser li l-poplu Malti jrid jeżamina, jara xi jfissru dawn in-negozjati u fejn wasalna imbagħad jiddeċiedi għax ikun informat u jkun ifforma ħsieb tajjeb u kuxjenza tajba, imbagħad jiddeċiedi hu direttament fir-referendum li se jsir.

Mr Speaker, meta nitkellmu fuq ir-referendum nagħmlu riferenza għal-liġi li għandna f'pajjiżna.

U l-liġi tagħna tiddeskrivi x'inhu r-referendum u f'kapitlu 237 tgħid li għandha titpoġġa mistoqsija għad-deċiżjoni komuni, ugwali, sigrieta u libera tal-poplu Malti.

Din hija d-definizzjoni ta' referendum skond il-liġi tagħna.

Għad-deċiżjoni komuni jiġifieri għad- deċiżjoni ta' kulħadd, ta' l-elettorat kollu.

Deċiżjoni ugwali jiġifieri li kull vot jiswa daqs kull vot ieħor, tal-Prim Ministru jiswa daqskemm jiswa ta' l-inqas ċittadin f'pajjiżna.

Kulmin għandu d-dritt għall-vot għandu d-dritt li jesprimi ruħu fuq din il-kwestjoni.

Hemm bżonn li nagħmlu enfasi li l-liġi tagħna tipprovdi li l-vot ikun sigriet.

Meta ngħidu "vot sigriet" naturalment irridu nifhmu li għandna liġijiet fil-pajjiż li jassiguraw bl-aħjar mod prattiku kif il-vot ikun sigriet.

Pero` aħna l-politiċi irridu nifhmu wkoll li meta ngħidu li l-vot huwa sigriet, irridu nirrispettaw dan il-prinċipju ta' segretezza u nittama li ma jkunx hawn f'dan il-proċess min imexxi l-kelma li se jkun jaf kif dak li jkun ikun ivvota, li se jkun jaf jekk ivvutax u li se jkun jaf xi ħaġa dwar il-vot tiegħu.

Il-liġi timponi vot sigriet u liberu biex isir referendum, vot li kull ċittadin Malti li huwa ntitolat biex jivvota jħoss u jkun żgur li jista' jesprimih bil-liberta` sħiħa tiegħu.

Jien ngħid li m'hemmx mod ieħor kif nistgħu nkunu aktar demokratiċi meta għandna kwestjoni ta' mportanza nazzjonali bħal din milli eżattament immorru għand il-poplu tagħna u nitolbuh jiddeċiedi hu.

L-Unjoni Ewropea hija dak li semmejt diġa`, pero` hija wkoll ħafna iktar minn hekk.

Forsi jkun hawn min jgħid li l- ideoloġija u d-diskors fuq is-sliem m'għandux x'jaqsam.

Mhux kulħadd huwa favur is-sliem, id-demokrazija u d-drittijiet tal-bniedem?!

Kulħadd huwa favur id-drittijiet tal-bniedem imma diversi pajjiżi, mhux esklużi aħna, nafu li jista' jkollok mumenti diffiċli fejn ikollok bżonn il-garanzija u ċ- ċertezza li dak li bil-kliem ilkoll naqblu fuqu ma jiġi mittiefes f'ebda ħin.

U dawn il-garanziji wkoll tagħtihom l-Unjoni Ewropea.

Pero` kif għedt, l-Unjoni Ewropea bdiet billi riedet li tferrex is- solidarjeta`, billi jkun hemm żvilupp ekonomiku u progress fost il-popli tagħha.

U dan huwa element importanti ħafna għax qed ngħixu fi żmien li kulħadd isejjaħlu żmien ta' globalizzazzjoni, żmien meta l-ekonomiji tad- dinja jiddependu minn xulxin, żmien meta l-fabbriki tagħna żgħar jew kbar qegħdin jikkompetu mhux f'xi suq żgħir imma litteralment mal-kumplament tad- dinja.

U għalhekk pajjiżi Ewropej, kif qed jagħmlu pajjiżi oħra f'partijiet oħra tad-dinja, qegħdin jingħaqdu flimkien biex jagħmlu forza ekonomika qawwija, b'mod partikolari jagħmlu suq wieħed.

U l-mozzjoni tal-lum tagħmel riferenza għall-fatt storiku li fil-5 ta' Diċembru kien ġie ffirmat trattat ta' assoċjazzjoni bejn Malta u l- Komunita` Ekonomika Ewropea li kien il-bażi tal-progress ekonomiku f'pajjiżna għal aktar minn 30 sena.

Tul dawn it-30 sena rajna l-ekonomija ta' pajjiżna tikber.

Naturalment kien hemm diversi fatturi li nfluwenzaw l- ekonomija tagħna, pero` naħseb li m'hawn ebda ekonomista f'pajjiżna li jħares lejn l-iżvilupp ekonomiku f'dawn l-aħħar 30 sena u ma jaqbilx li abbażi ta' dan l-iżvilupp kien hemm dak il-ftehim ta' assoċjazzjoni ma' l- Unjoni Ewropea li fetħilna l-bibien, mhux għal kollox, biex aħna nkunu nistgħu niżviluppaw ir-relazzjonijiet ekonomiċi tagħna mal-pajjiżi ta' l- Ewropa.

U rajna li mill-pajjiżi ta' l-Ewropa kien hemm min ħares lejn Malta bħala post ta' investiment tajjeb proprju minħabba l-fatt li Malta għal dawn it-30 sena kellha trattat ta' assoċjazzjoni ma' l-Unjoni Ewropea.

Naħseb li ħadd ma jista' jinnega dan il-fatt li nħolqot din ir-rabta ekonomika permezz tat-trattat ta' assoċjazzjoni.

U l-poplu Malti, meta se jmur jivvota fir-referendum irid jistaqsi: Kellna dan l-iżvilupp ekonomiku tul dawn it-32 sena li għaddew, biex dan l- iżvilupp ekonomiku jitkattar iżjed, x'jaqbel għall-poplu tagħna?

Li nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea?

Jew li nibqgħu barra?

U hawn irridu nagħmlu analisi sinċiera u serja partikolarment minn min jifhem l-affarijiet biex naraw x'jaqbel lil Malta.

Mr Speaker, anke hawn id-dinja nbidlet.

Forsi qabel kien hawn min ħares lejn Malta biex jinvesti għax kellna ftehim ta' assoċjazzjoni u kellna pagi relattivament baxxi pparagunati ma' ta' pajjiżi oħra.

Issa s-sitwazzjoni nbidlet radikalment.

L-Ewropa se tilqa' fiha għaxar pajjiżi oħra, uħud minnhom għadhom f'perijodu ta' żvilupp inqas minn tagħna, b'kompetizzjoni kbira biex kollha kemm huma jattiraw l-investiment kemm mill-Ewropa kif ukoll minn barra l-Ewropa.

U rridu nifhmu li jekk Malta kellha tiddeċiedi li ma tidħolx fl-Unjoni Ewropea dan se jkun fattur importanti kemm għal min diġa` investa f'pajjiżna kif ukoll għal min irid jinvesti.

Il-ħaddiema b'mod partikolari jridu jifhmu li jekk Malta tbiddel ir-rotta u minflok timxi 'l quddiem biex issir membru ta' l-Unjoni Ewropea tieqaf fejn hi, jista' jkun hemm deċiżjonijiet li min sal-lum kien komdu hawn jifhem li jkun iktar komdu jekk ikun f'pajjiż ta' l-Unjoni Ewropea.

U allura meta qegħdin nitkellmu fuq il-progress ekonomiku ta' pajjiżna m'aħniex qegħdin nitkellmu biss fuq investiment li għad irid jiġi imma qegħdin nitkellmu wkoll fuq investiment qawwi li diġa` jeżisti f'Malta llum.

Jien diġa` għedt fil-pubbliku u nerġa' ngħid, li naf li hemm min diġa` qed jgħid li lest li jibqa' Malta għax għamel suċċess f'Malta, pero` jekk Malta ma tkunx fl-Unjoni Ewropea jfittex postijiet oħra fl-Ewropa fejn ikun jaqbillu iżjed.

U allura rridu niftakru li meta se mmorru nivvutaw u ngħidu li rridu li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea nkunu qegħdin niddeċiedu fuq ix-xogħol f'pajjiżna llum u fuq ix-xogħol f'pajjiżna għada u pitgħada.

(Onor. Membri: Hear, hear) Ix-xogħol f'pajjiżna llum wkoll sejjer jiddependi mid-deċiżjoni tar-referendum.

Pero` mhux f'dan is-sens biss irridu nħarsu lejn l-ekonomija u l-Ewropa.

Kif diġa` għedt, illum qed ngħixu f'dinja globalizzata, il-pajjiżi qegħdin jingħaqdu iktar ma' xulxin u l-Unjoni Ewropea tagħti opportunitajiet kbar anke għal min diġa` għamel investiment f'pajjiżna billi s-suq ta' l-Unjoni Ewropea stess jagħtina aktar vantaġġi milli għandna llum.

Ma ninsewx li t- trattat ta' assoċjazzjoni ma jiftaħx il-bibien beraħ għalina imma għad hemm restrizzjonijiet, uħud minnhom sostanzjali, bħal per eżempju, dwar dak li nesportaw u dawk li jgħidulhom ir-rules of origin ta' dak li aħna nipproduċu.

Hemm bżonn li nagħmlu l-qabża li għandu bżonn pajjiżna biex niżguraw li l-iżvilupp ekonomiku jkompli jissaħħaħ.

Imma l-Ewropa ma tfissirx biss progress ekonomiku, l-Ewropa tfisser ukoll progress soċjali.

L-Ewropa għandha bħala l-bażi tagħha ekonomija mibnija fuq is-suq ħieles għax il-provi tal-ħajja wrew lid-dinja li s-sistema ekonomika libera ta' suq ħieles tagħti vantaġġi kbar.

U għalhekk is- sistema ta' ekonomija kontrollata ġiet abbandunata prattikament mid-dinja kollha.

Anke pajjiżi kbar li għandhom suq enormi tagħhom stess bħalma hi ċ- Ċina, illum qegħdin narawhom jadottaw il-prinċipji tal-free market biex jaraw l-ekonomija tagħhom toktor b'mod qawwi u meraviljuż u b'mod li forsi ebda pajjiż ma ra żvilupp bħalu sal-lum.

Mr Speaker, qegħdin ngħidu li l-Ewropa temmen f'din is-sistema ta' suq ħieles, pero` għandha wkoll politika soċjali u għandha regoli biex ma tħallix, per eżempju, lill-ħaddiema jiġu sfruttati b'kondizzjonijiet ta' xogħol ħżiena, billi jkun hemm xi arranġamenti bejn kumpanniji u oħrajn jew inkella b'xi mod ieħor.

L-Unjoni Ewropea għandha dak li jissejjaħ iċ- charter soċjali u aħna, kif tafu, f'dan il-Parlament diġa` iddiskutejna liġijiet li bihom qed nadottaw dawn ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea li huma garanzija soċjali għall-iżvilupp soċjali ta' pajjiżna.

Mhux din id-dimensjoni biss għandha l-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea trid li l-kwalita` tal-ħajja tal-membri kollha tagħha tkun dejjem aħjar.

Kien hawn min ikkritikana għax għamilna awtoritajiet fuq l-ambjent, suġġett komuni li nsemmuh spiss.

U jkun hawn min jgħidilna: X'għandna bżonn lill- Unjoni Ewropea?

Aħna kapaċi nieħdu ħsieb l-ambjent tagħna u kapaċi nadottaw ir-regoli ta' l-Unjoni Ewropea u nimxu 'l quddiem.

Jista' jkun veru dan imma l-fatti juruna mod ieħor.

Il-fatti juruna li l-Unjoni Ewropea, kemm għall-każ tagħna, kemm għall-pajjiżi membri stess u għall- pajjiżi kandidati, tesiġi li l-politika ambjentali tkun waħda favur il- popli biex ikollhom ħajja aħjar.

L-Unjoni Ewropea m'hijiex unjoni li tagħmel ir-regoli biex tinki jew telimina lil xi ħadd.

L-Unjoni Ewropea tagħmel regoli li huma fundamentalment favur il-konsumatur, favur iċ-ċittadin, favur in-nies li jgħixu fil-pajjiżi tagħha.

Naturalment dawn ir-regoli spiss ma jolqtux tajjeb lil ċerti setturi għaliex huma ntiżi biex ikun hemm protezzjoni akbar, vantaġġ akbar u kwalita` ta' ħajja aħjar għall-konsumatur.

Imma tajjeb li l-poplu Malti meta jmur jivvota fir-referendum jifhem li l-Unjoni Ewropea tfisser dan ukoll; insistenza fuq kwalita` tal-ħajja f'kull aspett tagħha għall-popli membri tagħha.

Kultant jgħidulna: Xi trid tindaħal l-Unjoni Ewropea biex tgħidilna xi kwalita` ta' ilma għandna nixorbu?

Mhux kulħadd huwa kapaċi jieħu ħsieb il- kwalita` ta' l-ilma tiegħu?!

L-Unjoni Ewropea mhux hekk tesiġi.

L-Unjoni Ewropea tesiġi li jekk inti trid tkun membru tagħha, allura dawk l- istandards li huma favur il-konsumatur u li huma tajbin għall-kwalita` tal- ħajja, trid tadottahom.

U naturalment dan ipoġġi piżijiet, Mr Speaker.

U għalhekk l-Unjoni Ewropea għandha l-prinċipju tas-solidarjeta` għax mhux biss tesiġi l-applikazzjoni ta' ċerti regoli imma għandha l-mod kif tgħin biex dawn ir-regoli jkunu jistgħu jitwettqu.

U nafu li f'Malta ilna għaddejjin insemmu l-fondi li għandha l-Unjoni Ewropea, l-istructural u l-cohesion funds li għandha, li huma flus li l-Unjoni Ewropea tpoġġi għad-dispożizzjoni tal-membri tagħha, biex ikunu jistgħu jilħqu dik il-kwalita` ta' ħajja, dawk l-istandards li hi jidhrilha li għandhom ikollhom il-popli membri tagħha.

Mr Speaker, l-Unjoni Ewropea tfisser dan kollu u l-poplu Malti fuq dan se jkun mistieden jivvota fir-referendum li ġej.

L-Unjoni Ewropea wkoll temmen fundamentalment fuq il-prinċipju tas-sussidjarjeta`.

L-Unjoni Ewropea għandha sistema li biha l-gvernijiet ta' pajjiżi jagħtu l-mandat lilha biex flimkien magħhom tiddeċiedi ċerti affarijiet, pero` trid li tapplika fil-mod kif tiffunzjona l-prinċipju tas-sussidjarjeta`.

U dan effettivament huwa prinċipju importanti ħafna għalina, partikolarment aħna li aħna pajjiż żgħir.

Jintuża l-argument li Malta fl-Unjoni Ewropea se tintilef, se titlef l- identita` tagħha u se tkun vuċi fid-deżert.

Bil-maqlub, Mr Speaker.

Huwa fundamentali għall-Unjoni Ewropea li tirrispetta d-diversita` u l-identita` tal-popli tagħha, li dak li jista' jagħmel il-gvern tal-pajjiż, jagħmlu hu u mhux tagħmlu hi.

U dan, nerġa' ngħid, huwa importanti ħafna.

Nisimgħu l- argument li bih jgħidulna: Ksibna l-indipendenza, sirna pajjiż sovran u issa se nagħtu rajna f'idejn ħaddieħor?

M'hemmx tgħawwiġ tal-fatti akbar minn dan għax is-sovranita` li ġibna bl-indipendenza tal-21 ta' Settembru, 1964 m'aħniex se nċekknuha imma se nkabbruha meta aħna nsiru membri ta' l- Unjoni Ewropea.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, dan il-prinċipju tas-sussidjarjeta` huwa importanti.

Jien dan l-aħħar għamilt diskors lill-ambaxxaturi fejn għedt li huwa diffiċli tgħid x'inhi l-Ewropa għax hemm ħafna aspetti tagħha, pero` żgur li tista' tgħid x'ma hijiex l-Ewropa.

U l-Ewropa m'hijiex u lanqas se tkun xi super state li trid teqred l-identita` ta' xi poplu.

U aħna kellna l-prova dwar dan fin-negozjati.

Aħna morna ninnegozjaw u għedna li aħna poplu li għandu l- identita` tiegħu u fost dawk l-affarijiet li jagħmluna Maltin għandna l- lingwa tagħna, il-Malti.

Kien hawn min ħolom, sekli ilu, li l-Malti jkollu d-dinjita` ta' lingwa li tistħoqlu u aħna rnexxielna ninnegozjaw, għax hekk temmen l-Unjoni Ewropea, li l-lingwa Maltija tiġi konservata, tibqa' parti mill-identita` Maltija, billi għall-ewwel darba fl-istorja se ssir lingwa uffiċjali fl-Ewropa kollha.

(Onor. Membri: Hear, hear) U allura l-poplu Malti għandu jikkonsidra xi tfisser l-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea tfisser li s-sovranita` tagħna m'hijiex se tibqa' kelma imma se nsarrfuha billi nkunu nistgħu nsemmgħu leħinna fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet.

Diġa` semmejt kif Malta se jkollha vuċi fost il-25 ministri jew prim ministri ta' l-Unjoni Ewropea u bħalissa qed jiġini f'rasi id-diskors li kien għamel il-Qdusija Tiegħu, il-Papa meta ġie Malta l-ewwel darba fl-1990 u tkellem fuq id-dimensjoni spiritwali.

Il-Qdusija Tiegħu kien qalilna li fejn jidħlu prinċipji morali l-Ewropa għandha bżonn ix-xhieda fidila ta' Malta.

U x-xhieda fidila tfisser li aħna nkunu nistgħu nitkellmu fuq dak li aħna nemmnu, fuq dak li jagħmilna Maltin, fuq dak li huwa magħġun mal- karattru Malti u mal-kultura Maltija.

Aħna rridu li din is-sovranita` inpoġġuha wkoll mas-sovranita` tal-25 membru ta' l-Unjoni Ewropea u nsaħħu il-fakulta` tagħna li nikkomunikaw il-fehmiet tagħna b'qawwa.

Dan l-aħħar kien ġie jarana wkoll u għamel diskors il-Kardinal Poupard.

Dan għamel riferenza preċiża għas-sehem ta' Malta u kien qalilna biex noqogħdu attenti għax m'hijiex ħaġa żgħira li aħna ntellfu lilna nfusna l- fakulta` li nkunu nistgħu nitkellmu f'din l-Ewropa waħda li se tkompli tiżviluppa.

U dan kollu l-poplu Malti jrid iżommu quddiem għajnejh meta jmur jivvota fir-referendum u jgħid: Iva, jien irrid li pajjiżi jsir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Naturalment l-Unjoni Ewropea jinteressawha mhux biss il-ġenerazzjonijiet preżenti imma jinteressawha wkoll il-ġenerazzjonijiet li għad iridu jiġu, jinteressawha wkoll uliedna u wlied uliedna.

U nafu kif l-Unjoni Ewropea tipprovdi mezzi, mhux biss finanzjarji, biex iż-żgħażagħ tagħna jkollhom opportunitajiet aħjar.

Jien diġa` tkellimt fuq il-postijiet tax-xogħol u kif dawn irridu nkattruhom u nżommuhom billi nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea, imma rrid ngħid ukoll li hemm orizzonti wkoll għaż-żgħażagħ tagħna u għal min irid jimraħ iktar 'il bogħod minn pajjiżna.

U għandna mijiet u eluf ta' żgħażagħ Maltin li fl-imgħoddi marru u wrew li kapaċi jikkompetu u mxew ħafna 'l quddiem f'ħajjithom imbagħad ġew lura hawnhekk u kkontribwew għal pajjiżna.

Hawn min qed jgħid li b'daqshekk il-gvern qed jipproponi emigrazzjoni oħra.

Mr Speaker, hija għarukaża li jkun hawn xi ħadd li jiddeskrivi l- opportunitajiet ta' l-Ewropa għaż-żgħażagħ tagħna – u mhux għax-żgħażagħ biss – bħala xi proposta li rridu neżiljaw liż-żgħażagħ tagħna.

Iż- żgħażagħ dan jifhmuh u jafu li l-Unjoni Ewropea se tiftħilhom orizzonti u possibbiltajiet ġodda kemm f'pajjiżna kif ukoll barra minn pajjiżna.

Mr Speaker, din hija deċiżjoni li l-poplu Malti m'għandux jieħu kif ġieb u laħaq, hija deċiżjoni li sejra tissiġilla l-futur ta' pajjiżna għal ġenerazzjonijiet sħaħ.

Jien naħseb, u hemm sinjali f'kull settur li qed juru li l-poplu Malti qed jirrealizza xi tfisser l-offerta li għandna biex insiru membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Qegħdin ngħixu fi żmien ta' bidla kbira, mhux għax Malta se tidħol fl-Unjoni Ewropea imma għaliex id-dinja nbidlet u qed tkompli tinbidel.

U allura domanda li jrid jagħmel il-poplu Malti meta jmur jivvota hija: "F'din il-bidla li qiegħda ssir u li trid isir bilfors, x'jaqbel lill-poplu Malti kollu kemm hu?

Li nkunu barra mill- Unjoni Ewropea?

Jew li nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea?".

Jien ċert li l-poplu Malti, fil-maġġoranza kbira tiegħu, jifhem li fl- Unjoni Ewropea jkollna opportunitajiet ħafna aħjar biex din il-bidla nilqgħu għaliha u ndawruha f'opportunitajiet għal pajjiżna.

Nisimgħu ħafna argumenti ta' biżgħa.

Huwa naturali li jkollok il-biżgħa dwar dak li ma tafx x'inhu, pero` l-Unjoni Ewropea nafu x'inhi u nafu kemm diġa` tat opportunitajiet kbar lil pajjiżi li kienu fqar u li kellhom il-kuraġġ li jaffrontaw ir-realta`.

Jekk inhu żmien ta' bidla rridu ninbidlu u l-Unjoni Ewropea tgħinha biex ninbidlu mingħajr tbatija żejda.

U dan kien il-proċess tan-negozjati li aħna għamilna ma' l-Unjoni Ewropea.

Jien qatt m'għedt, u ħadd m'hu se jgħid, li l-fatt li se nsiru membri ta' l- Unjoni Ewropea mhux se jolqot lil xi ħadd jew lil xi settur b'xi żvantaġġi, bilfors isir hekk f'kull bidla li titwettaq, imma ma jistax ikun li aħna nagħmlu bħall-imgħoddi; ningħalqu fina nfusna u ngħidu li biex l-ekonomija u l-industrija tagħna tibqa' miexja 'l quddiem allura ma nimpurtawx affarijiet minn barra u nagħmlu l-affarijiet hawn Malta.

Għaddejna minn perijodu f'pajjiżna fejn biex iddaħħal computer kont trid tiffirma dikjarazzjoni li ma kontx se tkeċċi lill-ħaddiema tiegħek.

Dik kienet l- iktar politika short-sighted li qatt kien hawn f'pajjiżna.

Il-gvern ta' dakinhar ma fehemx li l-fatt li ddaħħal computer ma kienx ifisser li inti se tkeċċi n-nies imma li se toħloq opportunitajiet enormi kif nafu li nħolqu f'pajjiżna meta kien hemm bidla fil-gvern fl-1987 u aħna lliberalizzajna u għedna li hemm bżonn li kulħadd jaffronta d- diffikultajiet b'kuraġġ u jegħlibhom.

Mr Speaker, dan huwa l-mument issa fejn nagħmlu qabża oħra li ġejja mill- fatt li aħna nemmnu f'pajjiżna.

Aħna għandna fiduċja f'pajjiżna u fil- ħaddiema tagħna u mhux biss bil-kliem imma bil-fatti.

U allura f'dan il- mument storiku u ta' bidla ma rridux inkunu ġwejjef u ngħidu li nibżgħu.

Min jaħdem fil-biedja ma jistax jgħid li jibża' jbiddel u jibża' jikkompeti meta jġibulu prodotti oħra.

Huwa veru li l-kompetizzjoni se tiżdied u huwa veru li l-effett tal-kompetizzjoni se jkun li l-konsumatur Malti se jkollu prodotti irħas u ta' kwalitajiet li jistgħu jkunu aħjar, pero` anke lil dawk li se jintlaqtu b'xi mod temporanjament ħażin, aħna ħadna ħsiebhom.

M'iniex se nidħol fid-dettalji tan-negozjati kollha li għamilna, imma m'hemm l-ebda settur li aħna njorajnih.

M'għednilux li mhux se jkollu diffikultajiet imma għednilu li aħna se nagħmlu ħilitna kollha – bil- kunsens ta' l-Unjoni Ewropea li għandha regoli li kultant tipprojbik li tagħmel dawn l-affarijiet – biex inwieżnuhom għaliex għandna fiduċja fikom u lesti nagħtuhom din l-oppportunita` biex huma jtejbu l-pożizzjoni tagħhom.

Mr Speaker, aħna ma nibżgħux u m'għandniex x'jaqtagħlna qalbna mill-poplu tagħna.

U għalhekk għamilna negozjati ebsin li fil-fatt irriżultaw f'77 arranġament speċjali għal Malta.

Jien ma nafx kienx hawn min minn sħabi d- deputati li kellhom iċ-ċans li jaraw id-dokumenti mill-ġimgħa li għaddiet, għalkemm uħud minnhom kienu diġa` ippreżentati, pero' issa għandhom id- dokumenti kollha tan-negozjati u jistgħu jaraw kif il-gvern ma njora l-ebda settur f'pajjiżna.

Ittrattajna l-problemi u l-issues kollha u rnexxilna u ħadd ma jaħseb li kien faċli li nġibu 77 arranġament speċjali għal pajjiżna.

Mr Speaker, kien hawn ukoll min ipprova jiżra' d-dubji u aħna ttrattajnihom ukoll dawk id-dubji anke jekk dawn setgħu ma kenux ġustifikati.

U kif jaf kulħadd, dawn is-77 arranġament speċjali se jkunu mniżżlin fit-trattat ta' sħubija, fosthom il-protokoll li rnexxilna nġibu dwar l-abort.

Pajjiżna għall-grazzja ta' Alla għad għandu l-fibra morali tiegħu qawwija u jifhem li ma jistax jissagrifika prinċipji morali għal xi vantaġġ tal-mument.

Kien hemm min beda jiddubita jekk sħubija fl-Unjoni Ewropea hijiex se tipperikola l-fatt li Malta għandha biex tiftaħar li hija l-uniku pajjiż fl- Unjoni Ewropea u fil-pajjiżi ta' l-Ewropa fejn l-abort m'huwiex legalizzat.

U allura wasalna, mhux mingħajr diffikulta`, biex ftehema ma' l-Unjoni Ewropea sabiex ikun hemm ftehim partikolari dwar l-abort li effettivament jgħid li l-liġi Maltija tibqa' suprema llum u dejjem għal dak li jirregola l-abort f'pajjiżna.

Kien hemm min qal, u għad hawn min għadu jaħseb, li b'xi mod il-gvern Malti se jippreġudika n-newtralita` kostituzzjonali tagħna.

Naturalment min għadu jgħix fi żmenijiet oħra u min għadu jgħix f'dinja ta' żewġ superpotenzi jista' jkun li jiġuh id-dubji, pero` aħna kellna n-negozjati meta ddiskutejna l-pożizzjoni tagħna bil-kostituzzjoni kif inhi, bil- provvedimenti fuq in-newtralita` u f'dawk in-negozjati inizjali meta ġew diskussi dawn l-affarijiet qbilna li Malta m'għandna bżonn tbiddel xejn fil- kostituzzjoni tagħha.

Ma kien hemm ebda talba la min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea u lanqas mingħandna li aħna b'xi mod inbiddlu l-pożizzjoni kostituzzjonali tagħna.

Pero` hawn ukoll, biex inserrħu moħħ kulħadd innegozjajna biex mat-trattat li bih Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea jkun hemm dikjarazzjoni li rgħid li Malta se tibqa' tosserva l-provvedimenti li hemm fil-Kostituzzjoni tagħna dwar in-newtralita`.

Jien ili f'dan il-parlament sa mill-1969 u niftakar dibattiti li saru fuq in-newtralita` u niftakar lill-gvern ta' dakinhar jgħid li ma jridx xi forma ta' newtralita` li tagħmel lil pajjiżna pajjiż newtralizzat.

Kien jingħad li aħna nemmnu fin-newtralita` li ma rridux bażijiet militari f'pajjiżna, ma rridux nintrabtu li nagħmlu l-gwerer imma rridu li aħna nagħtu s-sehem tagħna għall-paċi, irridu dik li tissejjaħ newtralita` attiva u mhux newtralita` passiva.

Huwa magħruf li Malta, bħal pajjiżi oħra newtrali li hemm diġa` fl-Unjoni Ewropea, bħalma huma l-Finlandja, l- Iżvezja, l-Awstrija u l-Irlandam se nżommu sħiħ dawk il-prinċipji ta' newtralita` li għandna fil-Kostituzzjoni tagħna.

Mr Speaker, ħadna ħsieb li Għawdexm li huwa gżira iżgħar minn Malta u li għandha problemi doppji ta' insularita`, nagħmlu dikjarazzjoni li tkun fi trattat li nħarsu l-bżonnijiet ta' Għawdex, issa u 'l quddiem.

Mr Speaker, jien nemmen li fid-dibattitu li se jsir f'pajjiżna minn issa sad-data tar-referendum - li m'hijiex 'il bogħod; m'għandi ebda ħsieb li ntawwal dan l-istadju li għaddej minnu l-pajjiż - kulħadd se jifhem iktar din id-deċiżjoni storika li l-poplu Malti se jiġi msejjaħ biex jiddeċiedi dwarha hu stess.

U l-awgurju tiegħi huwa li kull wieħed minna mhux biss f'dan il-parlament imma b'mod partikolari aħna d-deputati, jieħu pożizzjoni u jispjega x'inhi l-veduta oġġettiva tiegħu.

U hemm bżonn li ma nibqgħux inħawwdu l-imħuħ.

Hija diżonesta politika li tipprova f'mument kritiku bħal dan tħawwad l-imħuħ.

Mr Speaker, ġejt hawnhekk b'deċiżjoni li ma nitkellimx fuq politika partiġġjana, imma ippermettili niddeskrivi poster li għamel il-Labour party li fuq naħa waħda hemm kliem li ntqal żmien ilu dwar pakkett finanzjarju kif kien dak iż-żmien, u fuq in-naħa l-oħra jgħidulna li l-pakkett finanzjarju jfisser Lm1.5 miljun fis-sena mbagħad fi brackets taħt hemm "flus kontanti" - qisna se noqogħdu ngħoddu l-liri! - meta kulħadd jaf li l- pakkett finanzjarju li nnegozja l-gvern Malti jfisser li meta fl-ewwel tliet snin tagħmel is-somom l-Unjoni Ewropea se tikkommetti - bl-Ingliż "to commit" - fil-budget tagħha somma ta' flus, imbagħad għamlet il-kalkolu u qalet li Malta f'dawk it-tliet snin trid tħallas somma u l-bilanċ favur Malta huwa ta' Lm81 miljun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn huma l-fatti u min jipprova jħawwad l-imħuħ juri li qiegħed f'pożizzjoni debboli, juri li qiegħed jipprova japprofitta ruħu għaliex jgħid li n-nies ma jifhmux.

Tidħkux bin-nies!

Tidħkux bin-nies!

(Onor. Membri: Hear, hear)

Aħna rridu li nikkomunikaw lin-nies il-verita`.

Jien nista' ngħidilha lill-Onor.

Helena Dalli li qiegħda ssabbat fuq il-mejda li jien kont hemm fl-aħħar mument u dħalt quddiem il-Prim Ministru Rasmussen u quddiem Prodi ....

(Interruzzjonijiet) U dħalt qabel ma daħal il-Prim Ministru tal- Polonja għaliex l-aħħar li kkonkludew in-negozjati kienu Malta u l-Polonja (Interruzzjonijiet) u fl-aħħar mument, bl-insistenza tagħna, żidulna mal- pakkett finanzjarju Euro54 miljun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawn huma l-fatti.

Li wieħed jikkritika u jgħid li hu kien ikun bravu ħafna iktar u kien iġib iktar, jista' jgħidu, li jgħid li l-pakkett mhux biżżejjed jista' jgħidu, li jgħid li l-pakkett mhux dak li tkellimna fuqu fl-1998 jista' jgħidu, imma żgur li ma jistax imeri l-fatt li Malta se tkun Lm81 miljun aħjar fl- ewwel snin, fis-sens li jibqgħalha Lm81 miljun aktar milli tħallas.

Dak huwa fatt li ħadd ma jista' jinnegah.

L-appell tiegħi lill-poplu Malti kollu kemm huwa biex f'dan iż-żmien ta' deċiżjoni kull wieħed minna jerfa' r-responsabbilta` għaliex hija responsabbilta' għalih, għall-familja tiegħu, għal uliedu, għal ulied uliedu u għal ġenerazzjonijiet sħaħ.

Kulħadd għandu jiżen id-deċiżjoni li se jieħu.

Jien għandi kull fiduċja li l-poplu Malti jifhem kemm dan huwa mument storiku u mument ta' responsabbilta` fejn kulħadd għandu jsemma' leħnu b'mod ċar.

Mr Speaker, ma jdumx ma jasal iż-żmien fejn il-poplu Malti jiġi msejjaħ u jkollu d-domanda miktuba quddiemu: Taqbel li Malta ssir membru ta' l- Unjoni Ewropea fit-tkabbir li se jsir fl-1 ta' Mejju 2004?

U r-risposta hija iva jew le.

Naturalment m'għandix dubju li f'dan id-dibattitu se nisimgħu li l-oppożizzjoni għandha xi alternattiva oħra u jien b'ġustizzja ma' l-oppożizzjoni, fil-mozzjoni, filwaqt li għedna li l-gvern iqis li dan il-ftehim jipprovdi kondizzjonijiet xierqa għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u jirrikkmandah lill-poplu Malti – il-gvern qed jerfa' r- responsabbilta` u qed jgħid li dan huwa pakkett xieraq biex nissieħbu u qed jirrikkmandah lill-poplu Malti – għedna wkoll li din il-Kamra tapprezza li l-oppożizzjoni trid xi forma ta' assoċjazzjoni li m'hijiex definita.

M'iniex se nidħol fuq l-argumenti ta' x'tista' tfisser din l-assoċjazzjoni pero` żgur li m'hijiex se tkun sħubija; se tkun assoċjazzjoni li diġa` kellna bħalha għal 32 sena f'pajjiżna, assoċjazzjoni li tista' titjieb b'xi mod pero` żgur li m'hijiex se tagħti l-vantaġġi ta' sħubija.

Għalhekk jien nappella sabiex ninsew id-differenzi politiċi ta' bejnietna.

Dan huwa mument storiku għal pajjiżna u kulmin jaqbel li Malta għandha tissieħeb anke fil-bankijiet ta' l-oppożizzjoni għandu jqum u jgħid "iva, għall-ġid ta' Malta jien naqbel, jien naqbel".

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet) (Għajjat) Jien nieħu pjaċir li donnu xi ħadd iddeċieda li l-membri ta' l-oppożizzjoni jitkellmu kollha, jien irrid nismagħhom jitkellmu għaliex smajthom jitkellmu f'postijiet oħra wkoll, Mr Speaker.

(Interruzzjonijiet) Dan huwa l-mument fejn kull wieħed minna jrid jerfa' r-responsabbilta` tiegħu ....

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, inżommu l-ordni.

Ikompli il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, dan id-dibattitu jagħlaq nhar il- Ġimgħa u dakinhar inkunu nafu l-ħsebijiet ta' kull membru ta' l- oppożizzjoni, u jien inkun f'pożizzjoni li fi żmien qasir inħabbar id-data meta sejjer jinżamm ir-referendum.

Jien persważ li l-poplu Malti kollu qed jifhem l-importanza ta' din id-deċiżjoni u bħal dejjem jien minn hawn nesprimi fiduċja sħiħa u kompleta fil-poplu tagħna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, il-Prim Ministru fil-bidu qal li dan huwa dibattitu ta' importanza nazzjonali kbira.

Kulħadd jaqbel, pero` ma mmaġinajtx li fl-aħħar tad-diskors kien se jinsa dak li qal fil-bidu tad- diskors tiegħu u jaqa` fit-ton li spiċċa d-diskors tiegħu, jiġifieri ton li jitfa` ħafna dubji u ton ta' tixwix.

Issa lill-Prim Ministru drajnih, jgħid li jaf ħafna affarijiet pero` meta jiġi ċċalinġjat biex jipprovahom ma jipprovawhomx.

Jien se nitratta dan id-dibattitu b'serjeta' u bir-rispett kollu li jixraqlu dibattitu ta' din il-portata.

Smajna lill-Prim Ministru għal siegħa u għaxar minuti u stennejt li nisma` affarijiet iktar li jżommulna saqajna ma' l-art u iktar informazzjoni li qed jistenna li jisma` l-poplu Malti li qed isegwi dan id-dibattitu.

Ma stennejtx li nisma` tliet kwarti mid-dibattitu fuq jargon li tisimgħu u taqrah fid-dokumenti kollha li joħorġu mill-Unjoni Ewropea, fejn kull faċċata li tqalleb taqra l- platitudes.

Pero' ma skantajtx għax dan il-gvern mill-bidunett ma trattax dan id-dibattitu nazzjonali fuq il-futur ta' pajjiżna bis-serjeta` li tixraqlu, u ngħid għaliex aktar 'il quddiem.

Pero' anke llum, meta qed iressaq mozzjoni quddiem dan il-Parlament, ukoll qed ikompli juri kemm ma jridx dibattitu serju u kemm ma jridx is-serjteta` fil-pajjiż.

GĦaliex?

GĦax mhux qed iressaq mozzjoni biex hu bħala Prim Ministru jkun jaf x'għażla jrid jagħmel għall-futur tiegħu l-poplu Malti, imma jrid ikun jaf jekk il-poplu Malti jaqbilx jew le ma` dak li jrid hu.

Din hija d- differenza, u dan huwa d-diskors kollu li sar fuq id-demokrazija, fuq rispett lejn il-poplu u fuq ir-rispett lejn l-opinjoni pubblika.

Il-gvern Nazzjonalista ilu determinat li f'din l-issue jċaħħad lill-poplu mill- għażla demokratika dwar il-futur ta' pajjiżna.

Ilu determinat li ma jħallix il-liberta` lill-poplu, li wara li jkun informat, jagħmel għażla intelliġenti dwar x'ikun l-aħjar il-futur tiegħu.

Sur President, smajna ħafna ftaħir bil-mandati tal-passat, elezzjonijiet u maġġoranzi.

Issa qed niddiskutu l-futur u diffiċli tiżen dawk il-mandati mogħtija fuq wegħdiet fiergħa, gideb u affarijiet li ma seħħewx li ftaħar bihom il-Prim Ministru.

Il-mandat li qed jintalab illum huwa ħaġa oħra għax il-poplu ħa qtajja` kbar meta sar jaf ċerti affarijiet.

Il-gvern Nazzjonalista ngħata ċ-ċans mill-poplu biex juri hux kapaċi jġib dak li wiegħed u falla miżerabilment.

Wiegħed ħafna u ġab il-frak.

Meta jibni kampanji sħaħ fuq wegħdiet fiergħa ma jistax jittieħed bis-serjeta`.

Għalhekk mill-bidunett għedt li l-partit Nazzjonalista ma ttrattahx bis- serjeta` dan id-dibattitu nazzjonali.

Matul is-snin - u ilna sejrin mill- 1992, anke minn qabel - bena konġura madwaru biex jilloppja lill-poplu u jipprova jqarraq bl-opinjoni pubblika.

Jien nakkużah li matul is-snin uża mezzi li ma huma xejn demokratiċi.

Ħataf għalih riżorsi tal-poplu biex jagħmel kampanja għall-politika tiegħu biss.

Ħataf għalih riżorsi li jappartjenu lill-poplu biex jagħmel kampanja għalih biss.

Bena fuq il-gideb u l-misinformazzjoni, xtara ġurnalisti u għamel ħafna affarijiet oħra li ma nixtieqx naħli ħafna ħin fuqhom għaliex dan għaddejna minnu.

Il-bottom line hi li gandna gvern li appożitament u b'intenzjoni ħoloq żbilanċ demokratiku kbir biex ma jħallix lill-poplu jagħmel l-għażla li suppost għandu jagħmel.

GĦamel il-brainwashing li l-futur ta` pajjiżna għandu jibda u jispiċċa madwar l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk jien ngħid li l-kliem tal-mozzjoni li għandna quddiemna fejn il- gvern qed jappella biex ikun hemm deċiżjoni meħuda ugwali u libera, u li hu interpretahom kif jinterpreta l-liġi, jien ninterpretahom mod ieħor.

Jien ngħid li dan il-pajjiż ma jistax jieħu deċiżjoni la ugwali u lanqas libera.

Għaliex?

GĦax biex tieħu deċiżjoni li tkun ugwali u libera trid tkun informat ukoll b'mod ugwali dwar l-għażliet li għandek quddiemek.

Dan il- gvern, għal xhur wara xhur, ċaħħad lill-poplu dan id-dritt b'mezzi li bihom ma ħallix lill-poplu jkun jaf fil-fatt x'inhuma l-għażliet li għandu quddiemu.

It-tajba hi li f'dan il-proċess kollu, dan il-gvern ossessjonat fuq il-ħolma li tkellem fuqha fid-diskors li għamel il-Prim Ministru, abbanduna kollox u kollox tħalla jmur għal riħu u spiċċajna pajjiż fi stat ta' abbandun għaliex il-gvern kien il-ħin kollu okkupat fil-ġirja sfrenata wara ħolma.

U qed ngħid ħolma mhux għax ma naqsamx miegħu dak li qal fil-bidunett tad- diskors tiegħu dwar l-għanijiet ta' l-Unjoni Ewropea, anzi naqbel miegħu u mal-mod storiku li spjega kif żviluppaw l-affarijiet.

Imma fuq il-mod kif irid jimponi dak kollu fuq is-sistema ta' pajjiżna, fuq l-istorja ta' pajjiżna u fuq is-sitwazzjoni soċjo-ekonomika ta' pajjiżna ma qal xejn il- Prim Ministru.

Wegħidna ħafna affarijiet.

L-ewwel li wegħidna kien li hekk kif ineħħu l-applikazzjoni mill-friża jibda ġej l-investiment għax hemm ruxmata fil-pipeline jistennew biex jinvestu ġo pajjiżna.

Din smajniha wkoll qabel mingħand nies oħra li kienu miegħu li llum qed jokkupaw karigi għolja.

Issa l-applikazzjoni ilha mneħħija mill-friża erba' snin u xorta waħda għandna kriżi ta' l-investiment.

Tant hawn kriżi u tant m'hawnx minn fejn nagħżlu li qegħdin nilletikaw dwar jekk il-Lufthansa Teknik ġietx hawn għax Malta tista` nidħlu fl-Ewropa.

U allura dawn il-ħafna wegħdiet li għamel il-Prim Ministru llum jien ngħid more of the same, iktar minn dak li smajna sena wara sena, wara sena.

Sur President, jekk irridu nkunu veru politiċi responsabbli għall-futur ta' pajjiżna l-iktar ħaġa li rridu nirrikonoxxu huwa dak li qalu anke ħafna esperti, jiġifieri li l-Unjoni Ewropea m'hijiex is-soluzzjoni għall- problemi ta' pajjiżna.

Ħafna kienu jpinġu lill-Unjoni bħala baqra kbira li taħleb kemm trid minnha, iġġib miljuni kemm jogħġbok u kollox isolvi ruħu.

Issa l-Prim Ministru ġie jgħidilna li jiżbalja minn jitfa` l-aċċent fuq il- benefiċċji finanzjarji biss ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiena nistaqsih: Min beda jħajjar lin-nies u jbiegħ il-kunċett ta' l-Unjoni Ewropea fuq kemm se jiġu miljuni ta` liri?

Kemm qalu li ġejjin miljuni?!

Min qal Lm100 miljun, min qal Lm80 miljun, min qal Lm70 miljun u min qal Lm50 miljun u li se jkunu dawn il-miljuni li se jsolvulna l-problemi kollha!

Għandu raġun il-Prim Ministru issa jerġa` jikteb mill-ġdid il-viżjoni tiegħu ta' din l-Unjoni.

Għaliex?

Għax dawk il-miljuni, li jiċħdu kemm jiċħdu u jipprovaw jagħmlu libelli u jipprovaw iqarrqu u jgħidu li mhux veru li qalu li ġejjin, qegħdin hemmhekk miktuba għall-posterita` ħalli l-bniedem ikun jaf kemm tan- naħa l-oħra kienu jew giddibin jew mhux informati rigward l-Unjoni Ewropea.

Għax jekk kont taf il-fatti u għedthom mod ieħor kont giddieb u jekk ma kontx tafhom kont injorant.

Sur President, in-nies iridu gvern li jwettaq dak li jwiegħed.

Ma jridux paroli u wegħdiet fl-ajru u fil-vojt, imma jridu gvern li l-ewwel u qabel kollox jara l-interessi tagħhom, l-interessi ta' pajjiżna u l-interessi tal- familja tagħhom.

Il-Prim Ministru issa, f'dan l-istadju qed jgħid lill- poplu: Toqgħodx tara l-interessi privati tiegħek, issa għamel viżjoni nazzjonali, issa ħares lejn l-interess tal-pajjiż u lejn l-interess tal- komunita`.

Il-poplu mhux iblah.

Il-poplu mhux defiċjenti kif qed tgħidu lil dawk ix-xjuħ li bgħattulhom il-karti biex tneħħulhom il-vot.

Il-poplu bħal dawk intelliġenti, għax ħafna minnhom intelliġenti daqsi, daqs il-Prim Ministru u daqs kull wieħed li hawn f'din il-Kamra.

Wieħed irid jifhem il- problemi li għandu hawn dan il-pajjiż quddiemu u għalih l-issue ta' l-UE m'hijiex the be all and end all. L-issue ta` l-Unjoni Ewropea hija parti mill-programm kollu li għandu jkollu kull partit, kif hija featured fil- programm tal-partit Nazzjonalista u kif hija featured fil-programm ta' azzjoni tal-partit Laburista.

Issa l-poplu jrid jagħżel gvern li jrid isewwi dak kollu li traskura, kisser, ħassar u li ħalla jmur il-baħar il- gvern Nazzjonalista.

It-traskuraġni kollha li ħalla warajh irid jagħmel tajjeb għaliha l-gvern li jrid jagħżel il-poplu fl-elezzjoni li jmiss.

Lill-poplu llum ma nistaqsihx jekk tridx Unjoni Ewropea jew le.

Jiena nistaqsih: Liema gvern trid ħalli jmexxik u dan il-pajjiż jerġa` jwaqqfu fuq saqajh, jerġa` jirranġa` dak kollu li tħalla jitraskura ruħu u nerġgħu nibdew naħdmu u nimxu 'l quddiem?

U din l-għażla ma ssirx b'referendum.

Din hija għażla li ssir permezz ta' elezzjoni ġenerali.

Dan huwa gvern li qiegħed fl-aħħar xhur tal-leġislatura tiegħu, taf tkun qasira u taf tkun forsi 11 jew 12-il xahar oħra.

Pero' żgur nafu li ma jistax isieħeb lil pajjiżna, anke jekk ikollu mandat, fl-Unjoni Ewropea qabel l-1 ta' Mejju tas-sena 2004.

Nafu wkoll li dan il-gvern żgur ma jistax jibqa` fil-gvern wara l-24 ta' Jannar tas-sena 2004.

Jekk irid jikkonsulta l-poplu dwar sħubija sħiħa m'hemm xejn ħażin jekk irid parir, jieħdu l-parir.

Il-ħażin huwa li dan il- gvern qiegħed jippretendi li dak il-parir mhux biss jintrabat bih hu imma anke l-gvern li se jkun hemm warajh fl-elezzjoni li ġejja.

Għalija din hija arroganza bħal dik li rajna fl-1996 meta kienu appuntaw nies għolja fid- dipartimenti, inklużi permanent secretaries bejn ir-writ u l-elezzjoni ħalli isibhom ma' wiċċu l-gvern li jitla` warajhom.

Dan, wara kollox, l- istess bħalma qed jagħmlu issa.

Qed jappuntaw ambaxxaturi ġodda meta nafu li erbat ijiem oħra se jkun hemm bidla fil-gvern.

Sur President, is-sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea m'hjiex a single issue.

Il-Prim Ministru tkellem fuqha bħala viżjoni blu, stilel u sħab.

Diġa` għedt li dawn naqraw bħalhom f'kull karta li terċievi mill-UE u kull meta tkun hemmhekk fil-kotba kollha kollha li ssib.

Pero' m'hijiex issue waħda, imma għandha ramifikazzjonijiet fl-aspetti kollha tal-ħajja, tolqot is- setturi kollha tal-ħajja tal-bniedem hawn Malta u ta` kull min qiegħed fl- Unjoni Ewropea.

Kull tip ta' relazzjoni, ħalli nkunu ċari, ma' l-UE għandha dawn ir-ramifikazzjonijiet.

Mhux qed ngħid sħubija sħiħa biss, imma kull tip ta' relazzjoni li pajjiż ifittex li jkollu ma' l-UE se jkollha impatt fuq setturi differenti tal-ħajja tal-poplu ta' dak il-pajjiż.

Allura kull option, sħubija sħiħa jew partnership bħalma qed jgħid il-Partit Laburista tissarraf fi programm ta' tibdil politiku f'ħafna oqsma tal-ħajja li jolqot dawk is-setturi kollha.

Fi kliem ieħor tissarraf fi programm ta' gvern bħal dak li jiġi ppreżentat lill-poplu f'pakkett ta' gvern li jrid elezzjoni ġenerali fil-forma ta' dak li ngħidulu programm elettorali.

Din hija d- differenza.

Ma nistgħux nippretendu li nagħmlu mistoqsija bħal din li ppreżentalna l-gvern fil-mozzjoni.

Fil-mistoqsija li hemm fil-mozzjoni ma daħħalniex il-pakkett miftiehem – u issa nitkellmu fuqha din – imma staqsejna jekk il-poplu jridx jidħol jew le.

Allura din in-naħa ssostni li dawn l-għażliet fundamentali li se jaffetwaw tant aspetti fil-ħajja tal-poplu Malti ma tistax teħodhom billi tistaqsi lill-poplu jekk iridx jiħdol jew je fl-Unjoni Ewropea.

Dawn huma għażliet li jridu jsiru f'elezzjoni ġenerali, iktar u iktar meta wieħed jirrealizza li jekk kemm il-darba nagħmlu hekk inkunu qed nevitaw perikli ta' kriżijiet politiċi u anke perjodi ta` inċertezza li jistgħu jinqalgħu meta nqisu l-iskadenzi elettorali ta' pajjiżna.

Għalhekk għedt meta l-iktar kmieni pajjiżna jista` jidħol fl-Unjoni Ewropea jekk pajjiżna isir membru sħiħ u għalhekk għedt sakemm l-iktar li jista' jibqa` fil-poter dan il- gvern li għandna llum.

Allura m'hemmx għalfejn nittantaw il-providenza u noħolqu iktar inċertezza f'dan il-pajjiż billi ngħaddu minn perjodu li fih ikun hemm inċertezza politika.

Ħafna qed jgħidu li l-investiment mhux qed jiġi minħabba l-inċertezza li hawn, u dan il-gvern qed jagħmel minn kollox biex l-inċertezza jkompli jġeddidha.

Pero` l-gwaj, nerġa` ngħid, hu li dan il-gvern osessjonat li l- ġid soċjali u l-progress soċjali u ekonomiku f'pajjiżna jsir biss jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

Dan huwa l-iżball li kien hemm minn meta telqu b'din l-idea għaliex hemm ħafna affarijiet li fuqhom wieħed seta` jaqbel.

Kien ħafna affarijet li wieħed seta` jiddiskuti u li flimkien stajna nakkwista mill-Unjoni Ewropea.

Imma li inti tgħid li s-sħubija fl- Unjoni Ewropea hija kollox u kollox hu marbut magħha, huwa l-ewwel żball jew l-ewwel biċċa eżerċizzju ta' qerq li segwa l-partit Nazzjonalista.

Sur President, il-partit Laburista jemmen li l-ewwel u qabel kollox irridu nemmnu fil-ħiliet u l-kapaċitajiet tal-poplu Malti u GĦawdxi kollu.

Ħadd m'hu se jaħslilna wiċċna biex inkunu aħjar minnu.

Jekk il-poplu Malti ma nagħtuhx l-opportunitajiet biex il-ħiliet u l-kapaċitajiet tiegħu jiżviluppahom, nidħlu jew ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea dan il-pajjiż m'huwiex se jimxi 'l quddiem.

Ħadd m'hu se jiġi hawnhekk u jinvesti għall- gost li jinvesti.

Ħadd m'hu se jiġi hawnhekk u jagħtina l-flus ta' xejn.

Rajna kemm kellna raġun meta konna ngħidulkom: Ħallukhom minn dan il-gideb tal-miljuni għax mhux dawn se jagħtuk il-flus ta' xejn.

Lill-poplu Malti rridu nagħtuh il-fiduċja fil-ħiliet u fil-kapaċitajiet tiegħu u nagħmlu dak kollu possibbli bħala politiċi u bħala gvern futur biex noħolqu l- opportunitajiet ħalli dawk il-ħiliet jiġu wżati.

Nerġa` nsemmi l-Lufthansa Teknik.

Għaliex ġew jinvestu hawn Malta dawn?

Għax dawn irrikonoxxew li l- ħaddiema Maltin li ħarrġet dik il-kumpannija ta' l-ajruplani taċ-ċomb illum huma kapaċi li jagħtu s-servizz tagħhom lill-kumpannija Ġermaniża.

Daparti tagħhom dawk il-ħaddiema ma eżistewx.

Daparti tagħhom dik il-linja ma' eżisthietx għax ibbojkotjawha mill-bidu għax kienu jgħidu li dik hija kumpannija ta` l-għasafar taċ-ċomb.

Imma issa qed nipprovaw innessu l- istorja liż-żgħażagħ tagħna.

Jiena ngħid liż-żgħażagħ ifittxu ħa jkunu jafu kemm kienu distruttivi n-naħa l-oħra u kemm kienu negattivi fil-kampanja tagħhom.

Aħna nemmnu li ma nistgħux nieħdu deċiżjonijiet politiċi li bihom nipperikolaw iċ-ċans li l-poplu u l-ħaddiem Malti jagħmel il-qligħ minn dak li jipproduċi u jkun jista' jkompli jikkompeti bis-servizzi li jagħti.

Kull sistema politika trid tirriduċiha għal kif tolqot il-ħaddiem u mhux lill-klikka ta' fuq, mhux għal min għandu ħobżu maħbuż.

Trid tirriduċiha għal kif tolqot il-massa tal-ħaddiema li huwa l-biċċa l-kbira tal-poplu Malti.

Nerġa` ngħid ma nistgħux nagħmlu għażliet politiċi li jipperikolaw b'xi mod il-kompetittivita` tal-ħaddiem Malti u ċ-ċans li nibqgħu nagħmlu profitti minn dak li nipproduċu jew minn dak li nagħtu bħala servizz.

Qabel il-ħolm ta` l-istillel u t-tpaċpiċ fuq ideali politiċi trid tassigura li ż-żaqq tkun mimlija u li jkollok l-ekonomija miexja sewwa biex tħalli il- ġid u l-prosperita` li jiġu mill-frott ta` l-istess ekonomija li titħaddem, u mhux bħalma għamel il-gvern Nazzjonalista.

Għandna prosperita` finta.

Ħaffer ftit u tara kemm nies marru lura u sabu ruħhom fil-faxxa ta' dawk li llum jgħidulhom foqra.

Mhux li jittalbu fit-toroq, alla ħares!

Imma klassifikati bħala foqra għaliex is-sistema kif qed titħadddem ġewwa pajjiżna m`hijiex ekwa u m`hijiex ġusta għall-aħħar u qed toħloq tbatija f'ħafna familji.

Sur President, jekk inħarsu lejn id-dejn nazzjonali nsibu li dan id-dejn nazzjonali kulma jmur dejjem jikber kull sena.

Dejjem imur kontra l- previsjonijiet.

Ngħidu li se jiġri mod u jiġri mod ieħor u nkomplu nkabbru d-dejn u qisu m'hu qed jiġri xejn.

Qalulna dan iħallsuh uliedna għax aħna qed naħdmu għall-futur ta` tagħhom.

Uliedna jridu jagħmlu tajjeb għad-dejn li qed jagħmel dan il-gvern.

Dak hu l-wirt li se jħallihom il-partit Nazzjonalista.

Dejjem isemmu l-investiment ġdid.

Jiena nistaqsi: Fejn hu dan l-investiment ġdid li kull darba jsemmu?

Fejn huma l-opportunitajiet ġodda?

Mhux talli mhux ġej investiment ġdid, mhux talli mhux jinħolqu opportunitajiet ġodda talli l-Prim Ministru qed jgħidilna li hawn fabbriki li qed jikkontemplaw li jekk ma jkunx hemm sħubija jitilqu minn hawn.

Ma niskantax jekk qed jagħmlu bħal meta fi żmien ieħor marru jxewxu fil- Ġermanja biex ma jiġux it-tobba u l-investiment hawn Malta.

Pero` dan ma jaqbel xejn ma` dak kien hemm rapportat dalgħodu fil-gazzetti fejn kelliem tal-moviment IVA qal li l-mexxejja tal-fabbriki qed jgħidu lill-ħaddiema biex ma jivvotawx għall-Unjoni Ewropea għaliex inkella jkollhom jitilqu.

Min jgħid mod u min jgħid ieħor.

Għidulna liema verzjoni minnhom hija l- verita` għax mhux qed nifhmu issa.

Sur President, il-ħajja qed togħla kuljum u t-taxxi dejjem jiżdiedu.

Din hija l-verita` tal-ħajja.

Min jidħol għand il-familji u jitkellem man-nies li jaqilgħuha u jikluha u li jiddependu mill-paga li jaqilgħu mix-xogħol tagħhom jaf x'biża` għandhom li jitilfu l-job tagħhom.

Jaf x'biża` għandhom li ma jsibux ċans li jagħmlu part-time iktar u ma jkollhomx ċans ilaħħqu mal-kontijiet tad-dawl, ta' l-ilma, tat-telefon u ta' l-affarijiet l-oħra kollha inkluż il-ħlas ta` l-iskejjel ta' wliedhom.

Din hi l- verita` tal-ħajja u mhux il-ħolm ta' l-Unjoni Ewropea u x'se jiġri.

Ejjew niġbduha u nsarrfuha settur settur kif se jagħmlu sħabi, allavolja wara li wegħduna li se nitkellmu b'ċerta kumdita` issa qalulna li se jnaqqsulna l- ħin.

Imma l-poplu li qed jismagħna jifhem.

X'jiswa li tgħid li inti membru fl-Unjoni Ewropea biex, bħalma qal il-Prim Ministru, sempliċment ngħidu li għandna ministru u ngħidu li għandna commissioner u mbagħad titlef il- kompetittivita` u ssib li qed teqred setturi ta' l-industrija tiegħek jew inkella tas-servizzi tiegħek u forsi anke tibda żżid il-qgħad?

Din hija l-mistoqsija li qed jagħmel il-poplu mhux billi l-Prim Ministru talab lill-poplu biex ma jarax l-interessi tiegħu, imma jara l-interess nazzjonali.

Jien naħseb li min ikollu l-bwiet vojta u l-problemi kif se jlaħħaq mal-kontijiet u l-ħajja ma naħsibx li jkun daqshekk idealista li jgħid: Jien ma jimportani minn xejn u se nara biss l-interess nazzjonali.

Jien ngħid li għandek tarah l-interess nazzjonali u ma nkunx Malti jekk ma ngħidx hekk, imma l-ewwel u qabel kollox inti bħala bniedem tkun iblaħ jekk ma tarax l-interessi tiegħek.

Imma l-Prim Ministru issa jaqbillu jgħid hekk għax ovvjament ħafna setturi li kienu mwiegħda mod, issa sabu li l- affarijiet huma differenti.

Imma jien nistaqsi: Jekk inti trid li pajjiżek jimxi 'l quddiem bis-serjeta` u li l-poplu jmur għall-aħjar billi jkun hawn il-ġid u l-prosperita`, għaliex għandek tidħol għall-piżijiet li taf li ma jaqbillekx tidħol għalihom?

Sur President, f'parti mill-mozzjoni hemm imniżżel li l-Kamra tinnota li n- negozjati ntemmu b'suċċess.

U jien nistaqsi: X'nifhmu b'suċċess?

Suċċess għax inti issa se tħalli barranin jiġu jaqsmu ħobżok miegħek?!

Suċċess għax inti se tħalli barranin biex jiġu hawn Malti jgħollu l-prezzijiet tal- proprjeta` u ż-żgħażagħ tagħna jsibu diffikulta` biex jixtru l-proprjeta` tagħhom?!

Suċċess għax inti tiġi mġiegħel, u mhux għax trid, li ddaħħal it- taxxa fuq l-ikel u fuq il-mediċina u fuq l-istampar?!

Dan suċċess li tiftaħar bih?!

Jien konvint li l-Prim Ministru ma jridx jagħmilha, imma hekk ġie mġiegħel.

Suċċess għax ċaħħadt lis-sajjieda Maltin mid-dritt esklussiv li kellhom għal 30 sena li jikkmandaw huma l-baħar tagħhom sa 25 mil, għax inżilt għal 12-il mil u l-ieħor tlift is-sovranita` fuqu għax qed tikkmandah l-Unjoni Ewropea?!

Suċċess għax se tesponi lill-bdiewa biex jiffaċċjaw kompetizzjoni sfrenata u jkollna nissusidjawhom biex ma jispiċċawx iżarmaw u jmorru lejn id-dar u ma jagħmlu xejn?!

Dan suċċess?!

Suċċess meta inti żarmajt dawk l-għajnuniet ta' l-Istat anke meta ma kienx jaqbillek li żżarmahom?!

Ħalliha li biċċiet minnhom forsi naqblu li kellhom jiġu toned down, imma li nintrabat li inżarma l-għajnuna ta' l-Istat għax hekk qed jordnali ħaddieħor ngħidlu suċċess?!

Il-Prim Ministru jiftaħar kemm ħadem biex intlaħaq dan il-ftehim.

Jien fuq livell personal nirringrazzjah tax-xogħol li wettaq bħala Prim Ministru, skond hu, għall- poplu Malti.

Pero` ma nistax ngħid li għamel suċċess.

Suċċess meta ġġib pakkett bħal dan?!

U għalhekk dan il-pakkett li tkellem fuqu qabel fil- qorti u qal li se jagħmel il-mistoqsija tar-referendum marbuta miegħu issa sparixxa mill-mistoqsija.

Issa kulħadd qed joqmos u jistaqsi lill-Prim Ministru: Dan x'pakkett hu li ġibtilna?

Hawn x'ġibtilna?

Sħabi jitkellmu fuqhom aktar fid-dettall dawn għax jien qiegħed sempliċement nobrox naqra l- wiċċ.

Suċċess meta inti minħabba kif jaħdmu is-sistemi għada pitgħada se jkollok tgħolli mas-smewwiet il-prezzijiet ta' l-ikel tiegħek u tipperikola li ma tibqax kompetittiv?!

Suċċess meta inti ma tistax tikkmanda x'tagħmel għaliex dan se jkollhom isiru minħabba s-sistemi fihom infushom?!

Suċċess meta inti ddaħħal dazji li jiddettalek ħaddieħor fuq prodotti li forsi ma jaqbillekx iddaħħal dazji fuqhom għaliex tmur ħażin?!

Imma inti jkollok tgħid: Hekk ordnawli.

Din hija l-għaqda dogonali u jaqbilli jew ma jaqbillix se jkolli indaħħalhom.

Dan suċċess!

Imma l-ikbar waħda hi li inti qed tarmi d-dritt li rajk jibqa` f'idejk.

Qed tarmi dan id-dritt u tgħid li għamilna suċċess u morna tajjeb fid-diskussjonijiet!

Fuq kollox, u din importanti u hemm ħafna mħuħ legali n-naħa l-oħra, inti qed taċċetta s-supremazija tal-liġi ta' l-Unjoni Ewropea fuq pajjiżek.

Jgħidu xi jgħidu l-qrati tagħna u jgħid x'jgħid dan il-Parlament hemm is- supremazija tal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

U dan suċċess!

Kieku ta' dan se nieħdu xi ħaġa kbira wieħed jgħid ħalli npoġġi fil-keffa tal-miżien dak li tawna minħabba dawn is-sagrifiċċji kollha li qed ngħidu li se jkollna nagħmlu u npoġġu fil-keffa l-oħra tal-miżien dak li tlaqna u dak li tlifna.

Issa ħalliha li biex kulħadd jidher ħelu, orkestrat u m'huwiex, fil- gazzetti qed jagħti l-impressjoni u jagħmilha ta' bir-ruħu li għamilna xi akkwist kbir.

Imma dawn kollha għandhom l-interessi tagħhom.

Min qed ixomm li se jmur hemmhekk jagħmel "hekk".

Min għandu l-kuntratti ġejjin, l-ieħor għax għandu l-konsulenzi, l-ieħor għaliex għandu l-uliedu u l-ieħor għax se jmur jagħmel it-translation mill-Malti għall-Ingliż.

Dawn kollha hekk jiktbu fil-gazzetti.

Mhux ovvja.

Daqs dawk eluf deħlin!

Imma lil dawk is- setturi kollha li semmejt fil-bidu qed nipprovaw nillupjawhom u nagħtuhom ftit flus ħalli joqogħdu daqsxejn kwieti.

Lis-sajjied u lill-bdiewa qed jgħidulhom kemm se jagħtuhom flus u ma jafux li dan huwa perjodu ta` transazzjoni li jrid jgħaddi.

Jgħaddu erba' snin jew ħames snin u lill-bdiewa qalulhom sas-sena 2010 u 2014.

Pero' dawn dejjem ikomplu jonqsu sakemm fl-aħħar imutu l-mewta naturali.

Qalilna li dan kollu sar wara li saru l-konsultazzjonijiet pero' jien ngħid li dawn huma konsultazzjonijit finta.

Biżżejjed ngħid li fuq din il-Mejda tal-Kamra llum qed naraw tunnellata karti li ħafna minnhom ilhom lesti u dan il-gvern ma kellux id-diċenza li jurihom lir-rappreżentanzi tal-poplu.

Imbagħad bagħtulna kaxxa kbira d-dar b'dawn il-volumi kollha u jippretendu li narawhom kollha malajr ħalli niġu niddibattuhom hawnhekk.

Dik hi d- demokrazija!

Dik hi l-ekwita`!

Dik hi d-deċiżjoni libera li qed jgħid il- Prim Ministru!

Issa huma xebgħu jistudjawhom u suppost jafuhom bl-amment, għalkemm xi wħud ma jafu xejn fuqhom u bejniethom iħawdu.

Ġieli l-Prim Ministru jgħid mod fuq it-television u ta' l-MIC jikkoreġuh.

Issa jien ma nippretendix li l-Prim Ministru jkun jaf kollox imma lanqas nistenna li dan jippretendi li aħna nanalizzaw dawk il-volum kollha f'jumejn, bħalma se jkollu jagħmel il-poplu fuq it-trattat li se jkollu xi 4,000 faċċata u li se jiġi pubblikat fl-aħħar tax-xahar biex imbagħad imur jivvota fir- referendum.

Isemmu l-konsultazzjonijiet pero' dan l-aħħar rajna lill-kaċċaturi fuq it- television igħajtu li ġew imqarrqa.

Hemm min igħidlek: Dawn issemmihomx għax dan mhux lobbying sew.

Mela dawn mhux nies?!

Naqblu jew ma naqblux il-verità hi li dawn għaddew iż-żmien bihom għat-tielet darba infila.

Per eżempju ̧ kemm-il darba qrajna li n-nies fil-kummerċ qegħdin igergru li dawn imorru għal-laqgħat, ma jkollhomx ċans jaraw id-dokumenti u jieħdu deċiżjonijiet bla ma jkunu għadhom xtarru dak li jkollhom quddiemhom?

Sur President ̧ xi jumejn ilu rajna l-ministru jindirizza lill-bdiewa pero' dawn qed igħidu li ma fehmu xejn.

Allura ma' min qed jikkonsulta l- ministru?

Qed jikkonsulta ma' tlieta min-nies li għandhom interessi – dan qed ngħidu bir-responsabbilta` kollha - fl-importazzjoni u fl- esportazzjoni.

U xi ħadd li kien serju heddu l-ministru u qallu li ma jridx jitkellem miegħu u li qabel iwarrab ma jitkellimx mal-koperattiva.

Dan id-diskors għidtu barra u l-Ministru Ninu Zammit m'għamillix libell.

Lil dan keċċih 'il barra għax kien qed jitkellem b'mod ekwu u ma kellux interessi li jimporta l-patata jew il-larinġ jew inkella jesporta xi ħaġa oħra.

Aħna nafu x'inhu għaddej.

Per eżempju, ċerti nies jidhru li qed jirrappreżentaw lill-bdiewa imma fir-realtà lill-buthom ikunu qed jirrappreżentaw għax lill-bdiewa ttradewhom u ħadd ma jaf x'ġie miftiehem.

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru jgħid li għamlu 77 arranġament speċjali.

F'daqqa waħda żdied wieħed għax fil-pubblikazzjoni ta' l-MIC 76 arranġament hemm.

Imma dawn l-arranġamenti speċjali x'kellna x'nambuhom?

Min talabhom biex jagħmlu dawn l-arranġamenti speċjali?

X'se nieħdu tagħhom?

Wieħed jaħseb li b'dawn is-77 arranġament speċjali hemm xi 77 benefiċċju.

Pero' r-realtà hi li 90% minnhom dawn huma taħt transitional period u mbagħad xi erba' snin oħra jkollok tieħu l-pillola l-morra.

Dawn huma l- arranġamenti speċjali!

Tipprova żżomm lura milli tibla' dawk il-pilloli morri li qed ibellgħulek ta' l-Unjoni Ewropea biex tittradixxi lill-poplu Malti u tagħtihom lil pajjiżna.

Jien ma nafx fejn qegħdin l-arranġamenti speċjali.

Semmew in-newtralità u ma nafx biex qed jiftaħar il-Prim Ministru.

Dan għamel dikjarazzjoni unilaterali li fil-common defence ma jidħolx.

Hekk biss qed igħidilha lill-Unjoni Ewropea!

Jaf il-Prim Ministru li artiklu 23 tat-trattat ta' Nizza jgħid li ma jista' jagħmel xejn li jkun likely to be in conflict with the policy ta' l-Unjoni Ewropea.

Din għax ma qalilniex hawnhekk?

Dak li se jiffirma l-gvern Malti jekk il-poplu jagħtih il-mandat li jagħmilha.

Dan jista' jagħmel contract of abstention u ma jidħolx magħhom imma ma jista' jagħmel xejn li jkun likely to be in conflict with dak li tagħmel l-Unjoni Ewropea.

Dan ma jista' jagħmel xejn li jkun kontra jew jidher li se jkun kontra.

Din hi s-sovranita` mormija hekk b'xejn għall-ponn Euros.

(Onor. Membri: Hear, hear) Mela jiġi jgħidilna li l-ftehim li għamel huma għaċ-ċirkostanzi partikolari ta' Malta.

Dan ma jistħix jgħid hekk!

Dan m'hu veru xejn għax bela' dak kollu li hemm bħal kulħadd.

Hemmhekk hemm fixed menu li trid tiekol minnu bilfors; tista' tieklu bil-mod u tista' tgħaġġel imma dan trid tieklu kollu!

U minn fuq hemm it-transition period speċjalment fil-kamp ta' l- ambjent li jiskadi meta għadna ma sirniex membri u meta għadna mhu qed nieħdu xejn mill-fondi strutturali.

Dan irridu nagħmluh minn bwietna għaliex jekk ma nkunux għamilnih jgħidulna li ma ssodisfajniex dak li ftehemna fuqu.

Fil-fatt hemm skadenzi fis-snin 2003, 2004, 2005 u 2006 meta nkunu għadna lanqas qed nieħdu mill-fondi strutturali bħala membri sħaħ.

Dawn huma affarijiet li l-poplu mhux se taħbihomlu fis-sħab tal-kliem sabih fuq l-Unjoni Ewropea, fuq l-istilel u fuq l-isfar u l-blue.

Dan ried jisma' l-poplu Malti ħalli jkun jaf fiex dieħel!

Mela nkomplu nqarrqu bih!

Jien għalhekk għidt mill-bidu ̧ u nkompli nsostni, li din kienet diskussjoni nazzjonali li dejjem tmexxiet b'qerq min-naħa l-oħra.

Dawn qatt ma kellhom interess li jkun hemm dibattitu serju.

(Onor. Membri: Hear, hear) Minkejja l-kotba kollha li hemm u minkejja l-MIC għadna sal- lum ma nafux x'ġie miftiehem eżatt.

(Interruzzjonijiet) Ċerti affarijiet ma jkabbruhomx u jidhru f'xi vers x'imkien imma ħadd ma mar iċapċaplu.

Per eżempju, lill-bidwi Għawdxi ħadd ma qallu li fi żmien ħames snin is- sussidju li għandu fuq it-trasport għall-biedja minn Malta għal Għawdex se jispiċċa b'20% kull sena.

Dawn l-affarijiet iħalluhom miktubin u jekk titkellem fuqhom igħidulek li kitbuhom imma jien nixtieq inkun naf liema bidwi jmur jaqrahom dawn l-affarijiet!

Ara affarijiet oħra ndoqquhom!

Issa se nitkellem ftit fuq is-sajd.

Jien ngħid li l-affarijiet huma differenti minn kif qal il-prim ministru.

Per eżempju, fejn hu l-ftaħir dwar is-sajjieda Maltin?

L-aktar importanti taf x'inhu, Sur President?

L- aktar importanti huwa li fil-ftehim aħħari tas-sajd qalu li l-kompetenza finali tat-tmexxija tas-sajd hija f'idejn l-Unjoni Ewropea.

Din hija miktuba ċara u tonda fid-dokumenti li għamlu.

Fil-fatt f'paġna 2 hemm li l- Unjoni Ewropea tfakkar il-prinċipju tal-kompetenza tal-komunita` esklussiva fuq is-sajd.

L-Unjoni Ewropea tissottolinea l-aċċettazzjoni ta' l-acquis min-naħa ta' Malta u tfakkar li din timplika l-aċċettazzjoni tar-regime tal- komunita` fuq id-dħul tal-biċċiet tas-sajd għall-ilma u r-riżorsi li qegħdin nitkellmu fuqhom.

Barra minn hekk qalulhom ċar u tond li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ICCAT fejn tidħol il-konservazzjoni tat-tonn, Malta mhux se tibqa' titkellem għall-interessi tagħha imma l-Unjoni Ewropea se tibda titkellem għall-interessi tagħha.

Ara kif tlaqna kollox!

Hawnhekk jingħad ċar u tond li l-Unjoni Ewropea tinnota li filwaqt li Malta tkompli teżerċita s-sovranita` fuq it-12-il mil ta' l-ibħra territorjali, fil-kontest tal-framework tas-sajd tal-komunita`, din għandha titlob li jiġi stabbilit management regime għall-bqija tal-25 mil.

Mela kif niġu ngħidu li għamilna l-akkwisti meta tajna dak li hu tagħna u armejna s-sovranita` tagħna għalxejn!

Issa jien qed insemmi qasam wieħed li se jitkellmu fuqu wkoll sħabi.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll fuq il-common foreign u s-security policy fejn se nispiċċaw biex insiru biċċa għodda tal-politika tad-difiża li qed tiżviluppa ġewwa l-Unjoni Ewropea.

Jien diġa` tkellimt fuq it-trattat tan- newtralita` pero` rrid insemmi wkoll it-taħwid li qegħdin nisimgħu fuq il- fondi.

Jien kważi ġimgħa ilu diġa` staqsejt biex jispjegawlna xi affarijiet dwar dan imma sal-lum għadu ma spjegalna ħadd.

Il-Prim Ministru qalilna biex nieħdu l-kelma tiegħu imma lil min se nemmnu; lilu jew lill- Unjoni Ewropea?

Aktar 'il quddiem beħsiebni nqiegħed fuq il-mejda tal- Kamra kopja tad-dokumenti li poġġa fuq il-mejda tal-Kamra l-Prim Ministru stess li qed juru li l-benefiċċju nett li se nieħdu mill-Unjoni Ewropea huwa ta' Euro26 miljun fis-sena, kif kienu miftehmin fil-bidu ̧ plus terz ta' l-Euro54 miljun li jiġu Euro18 miljun.

Issa Euro26 miljun u Euro18 miljun iġibu Euro44 miljun fis-sena li jfissru Lm18 miljun u mhux Lm27 miljun kif qal il-Prim Ministru.

Issa jien m'iniex f'pożizzjoni li mmeri jew ingiddeb lill-Prim Ministru pero` lanqas jien f'pożizzjoni li narmi dan id-dokument uffiċjali li ħareġ mill-Unjoni Ewropea.

Jien tlabt spjegazzjoni qabel dan id-dibattitu pero' din ma ġietx.

Illum il-Prim Ministru qalilna li għandna nemmnu lilu imma jien ngħid li anke fuq il- Lm100 miljun kien hawn minn emmnu imma ħallih lampa stampa!

Allura kif nistgħu nemmnuk fuq dan ukoll!

Dan għandu jispjega lill-poplu Malti minn fejn toħroġ id-differenza ħalli għallinqas nilluminaw irwieħna.

Sur President ̧ id-dokument finali li poġġa l-Prim Ministru stess fuq il- mejda tal-Kamra jgħid ċar u tond li n-net balance għat-2004 after a budgetary compensation huwa ta' Euro26 miljun ̧ għas-sena 2005 huwa ta' Euro26 miljun, għas-sena 2006 huwa ta' Euro26 miljun imbagħad il-Prim Ministru għamel l-almu tiegħu biex iġib Euro54 miljun ieħor għal tliet snin.

Issa dawn it-Euro18 miljun fis-sena miżjuda mas-Euro26 miljun li hawn hawnhekk jagħtuna Euro44 miljun fis-sena li jiġu Lm18 miljun.

Dawn huma Lm9 miljun inqas mis-Lm27 miljun li kien igħidilna.

Issa nispera li fil-winding up il-Prim Ministru jispjegalna d-differenza jew inkella jispjegawhielna l-bravi kollha li għandu madwaru.

Dawn huma l-fatti li rridu nitkellmu fuqhom.

Il-poplu Malti għandu janalizza l-affarijiet kollha għax imbagħad ̧ la jkun għamel l-ingassa ma' għonqu ̧ ma jkun jista' jagħmel xejn.

Aħna lill-gvern ngħidulu biex lill- poplu jgħidlu l-verità u ma jibqax jigdeb; daħaq bih biżżejjed.

Il-Prim Ministru lilna qal biex ma nidħkux bin-nies!

Min daħak bin-nies( Jien ngħidlu: Semmielna waħda milli għidna lill-poplu u ma ġratx jew xi ħaġa oħra li wegħedtuh intom li ma ġratx bil-maqlub!

Il-Prim Ministru huwa ferħan bil-protocol dwar l-abort.

Min qatt qal li aħna rridu l-abort!

Aħna minn dejjem għidna li ma naqblux ma' l-abort.

Joqgħodu jdoqqu ħafna trumbetti u jsemmu lill-Isqfijiet u lill-Papa!

Per eżempju ̧ hawnhekk nixtieq insemmi lill-kardinal Glemp li qal li hu jixtieq jidħol fl-Unjoni Ewropea imma meta jisma' b'dawk id-diktats ġejjin minn Brussels jiftakar fid-diktats li kienu joħorġu minn Moscow meta kienu għadhom taħt il-komunisti.

Hekk qal dan jekk il-kardinal Poupard qal l- istess ħaġa.

U lill-Papa nħalluh fil-kwiet mhux noqgħodu nżeffnuh fin-nofs.

Iżeffen lil ħaddieħor min m'għandux saħħa jiżfen waħdu!

(Onor. Membri: Hear ̧ hear)

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa fuq Għawdex.

Fejn qiegħed is-suċċess li għamlu hemmhekk?

Il-Ministru Giovanna Debono tgħidx kemm qaltilna li għal Għawdex se nġibu fondi speċjali u tgħidx kemm għorku jdejhom l-Għawdxin!

Pero' hija ħasra li issa mhux se jiġu!

Għalhekk issa jridu nkunu onesti u jgħidulhom li pprovaw jidħku bihom għax mill-Unjoni Ewropea qalulhom li ma jistgħux jagħmlu dan!

Aħna ma kellniex l-esperti kollha li kellu miegħu l- gvern imma mill-ewwel għidna li mill-Objective 1 ma tistax tieħu.

Għalfejn joqgħodu jidħku bin-nies?

Dawn fi kliemna ġew!

Allura min daħak bil-poplu?

Aħna dħakna bihom l-Għawdxin jew il-Ministru Giovanna Debono u l-gvern?

Illum jafu li daħqu bihom biex jeħdulhom il-voti.

Aħna 'l quddiem irridu nħarsu u mhux lejn il-mandat li kellu l-gvern fil-passat li ħadu bil- qerq ̧ bil-gideb u bil-kalunji.

Dawn huma l-fatti u aħna għandna ħafna aktar affarijiet x'nikxfu!

Nixtieq insemmi wkoll il-pakkett finanzjarju li huwa vroma!

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru jiftaħar x'ġab!

Per eżempju, minkejja li wiegħed li se jġib Lm100 miljun ̧ fir-realtà ġab ġurdien żgħir!

Kieku jien nistħi nidher u għandu raġun neħħih mill- mistoqsija finali għax ma jagħmlilhomx unur.

L- ewwel igħidulna li se jsolvulna kollox imbagħad jiġi b'pakkett żgħir; l- aqwa li hu biċ-ċoff u mgeżwer sabiħ!

F'isem din in-naħa jien ngħid li ma naqbilx li dawn huma kondizzjonijet xierqa.

Għalhekk il-partit Laburista qed jgħid li l-pajjiż għandu alternattivi oħrajn quddiemu.

Pajjiżna għandu quddiemna alternattivi reali li huma mibnija fuq dak li għandu bżonn il-poplu u mhux fuq il-ħolm u wegħdi fiergħa.

Huwa dan li jrid jakkwista l-partit Laburista fl-interess tal-poplu Malti.

Dawn l-affarijiet mhumiex mibnijin fuq il-ħolm u fuq ħafna paroli vojta.

Dawn l-affarijiet ittestjajnihom diġà meta konna fil- gvern u nkomplu nibnu fuqhom biex insaħħu l-opportunitajiet għall- industrija Maltija, biex nipproteġu l-biedja Maltija, jgħid x'jgħid l- Onor. Ninu Zammit u jgħid x'jgħid min qed jagħmel propaganda favur il- politika tan-naħa l-oħra.

Aħna konna bdejna nagħmlu ftehim kif għamlet l- Isvizzera bl-istess diċitura.

Jien niċċalenġjahom li dawn l-affarijiet għandhom imorru jfittxuhom ħalli jaraw jekk humiex l-istess.

Għandhom jaraw kif jibda l-ftehim li konna għamilna aħna u l-ftehim li kienet għamlet l-Isvizzera.

Dawn it-tnejn igħidu li jridu jkunu kompattibbli mal-World Trade Organisation u jridu jkunu kompatibbli ma' dak li għaddej fid-dinja.

Imma mbagħad ara x'ġabu l-Isvizzeri!

Ara kemm innegozjaw u kemm fetħu protezzjoni ta' kwanititajiet ta' levies u ta' staġuni!

Imbagħad immorru nagħmlu ħafna ftehim ta' koperazzjoni f'oqsma differenti u la jidħol id-dritt awtomatiku tal-barani li jiġi jaħdem hawn Malta, la jidħol id-dritt awtomatiku tal-barrani li jiġi jixtri proprjeta` hawn Malta, la jidħol xi ħadd li jkun jista' jimponi taxxi fuqna, la se ċċaħħad lis-sajjied milli jistad fl-ilma li qabel kien jistad fih, la se jkollna għalfejn noqogħdu nissussidjaw lill-bidwi għax dan għandu l- protezzjoni tiegħu u lanqas għandna għalfejn narmu n-newtralita`, l- indipendenza u l-ħelsien tagħna.

Din hija l-għażla.

U mela tiftaħar kemm ġibt trattamenti speċjali, transition periods u pilloli biex jillupjawk ħalli ma tiblax mediċina morra?

Din hija d-differenza.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Vella, sar il-ħin.

Hawn xi arranġamenti?

L- Onor. Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, hawn arranġament bejn il-gvern u l- oppożizzjoni li l-ħin jiżdied b'madwar 27 minuta minħabba l-ħin li ntilef fil-bidu tas-seduta.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, il-ftehim huwa li wara li jgħaddu dawn is-27 minuta mbagħad jittieħed l-aġġornament.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Vella jista' jkompli bid-diskors tiegħu.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, huwa mportanti li ma nippreġudikawx kif se jiġu ppreġudikati l-industriji u t-tarznari ta' pajjiżna.

M'għandniex indaħħlu taxxi li m'għandniex bżonn.

Għalhekk jien qed ngħid li din in-naħa ma tistax tifhem ...

(Interruzzjonijiet) Inti qed titkellem ̧ Sur Ministru, li ħallejt dejn oxxen li qed jakkumula matul is- snin?!

(Interruzzjonijeit)

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom ̧ no cross debates.

ONOR.

GEORGE VELLA: Inti ħallejt dejn oxxen jikber biex tfaqqar lil dan il-pajjiż.

Jien nispera li f'dan id-dibattitu sħabi jkomplu jilluminaw lill-poplu, kull wieħed fuq is-settur partikolari tiegħu, kif se jintlaqat jekk nissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Titkellmux fuq l- egoiżmu; egoiżmu personali u egoiżmu tal-klikek!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom ̧ m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-poplu qed jismagħna u jiġġudikana.

Il-poplu jaf min minna hawn ġew ħadem għall-interess tiegħu bla interess u jaf ukoll min ħiereġ mimli bil-flus u min ħaxxen bwiet uliedu u ħbiebu.

Għalhekk il-poplu jaf min qed jitkellem b'ġenwinità.

Jien li qatt ma biddilt whisky f'ilma jew ilma f'whisky, ma nafx x'kienet, se nipproponi din l-emenda għall-mozzjoni tal-gvern:

"Ħassar dak kollu li hemm wara "Din il-Kamra ... " u daħħal dan li ġej:

"f'dan l-istadju storiku fl-iżvilupp politiku ta' pajjiżna, tafferma li l-futur politiku u soċjali ta' Malta huwa mar strettament mal- ħiliet, u mal-kapaċitajiet tal-poplu Malti u Għawdxi kollu, li f'għaqda sħiħa mal-pajjiżi kollha li jfittxu l-paċi u l-progress ekonomiku u soċjali, u fil-ħarsien tal-prinċipji tad-demokrazija u tad- drittijiet tal-bniedem, b'sens sħiħ ta' solidarjetà bejn il-popli, ifittxu l-ħolqien u ż-żamma tal-paċi, tas-sigurtà, u tal-prosperità fost il-ġnus;

Tfakkar li fl-istorja millenarja ta' pajjiżna qatt ma mxejna daqshekk 'il quddiem fl-oqsma politiċi, ekonomiċi u soċjali, daqskemm meta l- poplu Malti kien rajh f'idejh;

Temmen li s-saħħa politika ta' pajjiżna tiddependi ħafna mill- pożizzjoni ġeo-statreġika tagħna, u mill-politika tagħna ta' newtralità u non-allinjament, li filwaqt li tħallielna l-flessibilità neċessarja, ma tfixkilniex mill-ħidma tagħna b'mod attiv favur il- paċi;

Tinnota li fuq livell nazzjonali jeżisti qbil li r-relazzjonijiet tagħna ma' l-Unjoni Ewropea għandhom jissaħħu u taċċetta l-fatt li dan jista' jsir taħt forom differenti;

Tinnota li matul l-aħħar snin il-poplu Malti u Għawdxi ma ġiex mogħti l-istess ammont ta' informazzjoni dwar dawn il-forom differenti ta' tqarrib lejn l-istrutturi u l-istituzzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea, u li ġie mġiegħel jemmen li teżisti biss sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea u l-ebda rabta oħra;

Tinnota li l-politika ta' partnership ma' l-Unjoni Ewropea, bħal dik li tirrikkmanda l-Oppożizzjoni, hemm riferenzi għaliha fid-dokumenti politiċi ta' l-akbar żewġ gruppi politiċi fil-Parlament Ewropew, u fl- Abbozz tal-Konvenzjoni dwar il-Futur ta' l-Ewropa;

Tfakkar li sfortunatament kienu ħafna l-wegħdiet ta' benefiċċji kbar li saru lill-poplu Malti u Għawdxi, li kellhom iseħħu sa minn qabel is-sħubija, u li eventwalment ma seħħewx;

Tinnota li fl-hekk imsejħa konsultazzjonijiet li saru ma' rappreżentanti ta' setturi differenti tal-popolazzjoni, f'ħafna każi ġew injorati t-talbiet ta' dawk involuti, u ftit li xejn ingħata żmien biżżejjed biex jiġu meqjusa proposti u kontroproposti;

Tinnota b'dispjaċir li fuq din il-bażi l-Gvern ma rnexxilux jinnegozja u jakkwista pakkett ta' ftehim għas-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea li jipprovdi l-kondizzjonijiet li kienu mwiegħda lill-poplu;

Tagħraf li bil-ftehim miksub mill-Gvern ma' l-Unjoni Ewropea;

* Postijiet tax-xogħol u negozji tal-Maltin ikunu mhedda mill- barranin;

* Il-prezz tal-proprjetà ma jibqax jintlaħaq mill-Maltin;

* Togħla l-ħajja u jintlaqtu ħażin l-industrija tal-manifattura u t- turiżmu;

* Jiġi mhedded l-għajxien tal-bdiewa u tas-sajjieda;

* Jiddaħħlu taxxi fuq oqsma, servizzi u prodotti li mhux bilfors jaqblilna ndaħħluhom;

* Tintilef is-sovranita` u eventwalment in-newtralita` u l-ħelsien ta` pajjiżna;

* Inħallsu lill-Unjoni flus u taxxi aktar mill-fondi li nirċievu mingħandha;

* Jintilef id-dritt li nfasslu l-politika barranija tagħna skond il- bżonnijiet ta` pajjiżna;

Tagħraf li dawn il-perikli ma jitfaċċawx bil-politika ta` partnership, li biha jissaħħu u jitkabbru aktar ir-relazzjonijiet eżistenti bejn pajjiżna u l-Unjoni Ewropea, titwessa` l-firxa ta` oqsma li fihom tiġi żviluppata koperazzjoni ġdida, u ma jiddaħħlux piżijiet u responsabbilitajiet li mhumiex adattati għal pajjiżna;

Tagħraf ukoll li l-politika ta` partnership ma tagħlaq ebda bibien għall-kwalunkwe żvilupp politiku ieħor li l-poplu Malti jista` jħoss li jkollu jieħu għada pitgħada f`ċirkostanzi u kundizzjonijiet li jaf ikunu ferm differenti minn dawk tal-lum.

Għalhekk din il-Kamra,

Tqis li sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea mhix għażla fl-aħjar interess tal-poplu Malti u Għawdxi,

Tfakkar li l-għażla li għandu quddiemu l-poplu Malti u Għawdxi mhijiex sħubija jew le fl-Unjoni Ewropea, imma għażla bejn relazzjoni ta` sħubija sħiħa u relazzjoni ta` partnership ma` l-Unjoni Ewropea,

Tinnota li l-mistoqsija proposta mill-Gvern biex titpoġġa lill-poplu ma tirrifletti xejn minn din l-għażla,

u

Tqis li minħabba skadenzi elettorali fil-qrib il-proposta tal-gvern tista` toħloq inċertezza politika serja li tkun ta` ħsara għall- interess nazzjonali.

Din il-Kamra għalhekk

Tqis li r-referendum propost mill-Gvern mhuwiex l-għodda adattata biex issir l-għażla politika kruċjali fiċ-ċirkostanzi preżenti għaliex l- implikazzjonijiet ta` għażliet differenti ta` relazzjonijiet ma` l- Unjoni Ewropea huma tant wiesgħa, li fihom infushom jissarrfu, kull waħda minnhom, fi programm elettorali ta` Gvern,

u

Tirrisolvi li fiċ-ċirkostanzi preżenti, l-għażla importanti li l-poplu Malti u Għawdxi jmissu jagħmel titwettaq aħjar permezz ta` Elezzjoni Ġenerali, li hija l-mod deċiżiv li tipprovdi l-Kostituzzjoni.".

Lill-Prim Ministru ngħidulu biex jagħmel elezzjoni ġenerali għax aħna lesti għaliha.

(Onor. Membri: Hear ̧ hear)

Sur President ̧ issa nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed dawn id- dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess( (Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja tal-common position dwar il-qasam tas-sajd addottata fin- negozjati għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea datata 27 ta' Ġunju 2002; u

Kopja tal-konklużjonijiet tan-negozjati għas-sħubija tar-Repubblika Ċeka, Estonja, Ċipru, Latvja, Litwanja, Ungerija, Malta, Polonja, Slovenia u Slovakkja, fil-ftehim li ntlaħaq fil-Konferenza dwar is- sħubija li saret f'Copenhagen fit-13 ta' Diċembru 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Speaker, jien għadni kemm ġejt minn vaganza ta' ġimgħatejn u l-aħħar ħaġa li xtaqt nagħmel huwa li niftakar fil- politika.

Nixtieq ngħid ukoll li wara li qrajt ktieb dwar l-anatomija tal- bniedem tal-politika miktub minn ċertu Packman(( li kien korrispondent f'Westminster għal madwar 20 sena, tikkonvinċi ruħek li lkoll kemm aħna għandna bżonn immorru għand psikjatra għax ħafna drabi meta titlaq minn hawnhekk, fejn għandna responsabbiltajiet kbar ̧ il-karriera tispiċċa kważi dejjem bid-dmugħ.

Fil-fatt il-konklużjonijiet tiegħu huma li aħna qegħdin hawnhekk fuq bażi personali l-ewwelnett għax inħossuna sinifikanti ̧ għax meta tqis dak li tagħti l-politika u dak li tieħu minnha ̧ l-equation dejjem tispiċċa bil-minus u t-tieni nett għax dan ix-xogħol xi ħadd irid jagħmlu.

U meta tiġi mozzjoni bħal din, fejn ir-responsabbiltà ta' kull wieħed u waħda minna hija enormi għaliex il-pajjiż qiegħed f'dak li wieħed isejjaħ il-crossroads tal-futur tiegħu, inti tapprezza li tajjeb jew ħażin trid tagħti l-kontribut tiegħek.

U dan trid tagħmlu b'mod ċar għax ħafna drabi ngħidu ħafna affarijiet li ma jinftehmux.

Hawnhekk qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-griż ħafna drabi ma jeżistix.

Min jisma' lill-partit tal-gvern jifhem li l-Ewropa tfisser kważi l-ġenna ta' l- art, u min jisma' lill-partit Laburista jifhem li l-Ewropa tfisser l- oppost.

Jien naħseb li bil-pakkett li ġibna u b'dak li ma ġibniex u bil- fatt li qasam se jmur tajjeb u qasam ieħor se jmur ħażin, jien naħseb li għandna poplu totalment imħawwad.

Il-poplu qed jisma' abjad u iswed biss u għaldaqstant il-pożizzjoni m'hijiex ċara ħafna f'moħħu.

U l-probabbiltà hija li l-maġġoranza se jivvotaw skond il-lealtà politika li għandhom.

Jien se nitkellem strettament fuq il-qasam li kont responsabbli għalih meta kont ministru u li issa qiegħed shadow spokesman dwaru, jiġifieri fuq l- industrija.

M'iniex se ngħid jekk f'dan il-qasam Malta hijiex se tmur 'il quddiem jew hijiex se tmurx lura bi sħubija fl-Unjoni Ewropea, imma se ngħid dak li x'ġara mill-esperjenza tiegħi meta konna fil-gvern.

Aħna nafu li bejn l-1996 u l-1998 Malta ma kenitx baqgħet fl-istess direzzjoni biex tissieħeb ma' l-Unjoni Ewropea u jekk wieħed jara x'ġara f'dak il-perijodu fil-qasam industrijali jsib li mhuwiex veru dak li l- poplu qed jiġi mbeżża' bih.

F'dak il-perijodu bdiet tingħata l- impressjoni li, peress li Malta ma baqgħetx fid-direzzjoni li twassal għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, l-industrijalizzazzjoni f'pajjiżna ma kenitx se tibqa' tmur 'il quddiem.

Għall-ewwel din l-impressjoni bdiet taqbad it-triq u kien hemm industrijalisti li bdew jaħsbuha jekk jinvestux f'Malta jew jekk jibqgħux jaħdmu f'Malta.

GĦalhekk bħala l-ministru responsabbli avviċinajt fuq bażi individwali lill-industriji li kienu l-flag bearers ta' l-industriji Maltin biex naraw x'inhuma l-problemi tagħhom u kif nistgħu nsolvuhom.

Ejja nieħdu l-każ ta' fabbrika kbira fiż-żmien meta l-gvern Laburista kien biddel ir-rotta tal-politika ta' Malta u ma baqax fid-direzzjoni lejn sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Il-Brandstatter kienet qed titħajjar tmur f'pajjiż fl-Ewropa tal-Lvant.

Kien hemm min kien qed jgħid il-Polonja imma qatt ma ngħatatli indikazzjoni ċara.

Kieku l-Brandstatter telqet minn pajjiżna konna nitilfu fabbrika importanti li tħaddem ħafna nies, tesporta l-miljuni u tattira investiment Tedesk f'pajjiżna.

Għaldaqstant għamilna pakkett ġdid għall-Brandstatter biex tkun tista' tkampa finanzjarjament mal-kompetizzjoni li kienet ġejja minn diversi pajjiżi u wara ċerti taħdidiet u negozjati din iddeċiedit li tibqa' Malta.

Riedet li tibqa' f'Bulebel imma ma aċċettajniex peress li l-post available kienet art agrikola, u minflok il-pjanijiet saru għal Hal Far.

Beda x- xogħol tal-bini b'sistemi totalment ġodda, fejn minflok wieħed ikollu l- kobor ikollu ċ-ċokon, ħaġa li bdiet tingħad li tmur kontra l-economy of scales, u fl-aħħar mill-aħħar il-Brandstatter iddeċidiet li tibqa' Malta.

Id-Dowty, li llum kulħadd jafha bħala Dowty O-Rings, kellha l-problema li l- prodott tagħha kien qed jiġi għoli u xtaqet li tbiddel is-sistema ta' fejn timmanifattura.

Dan għaliex fil-fabbriki eżistenti tagħha kien hemm problemi li anke kienu ta' dannu serju għas-saħħa.

Aħna ddeċidejna li nagħtu importanza lid-Dowty O-Rings għax hija fabbrika ta' importanza nazzjonali għal pajjiżna.

Bdew it-taħdidiet u d-Dowty O-Rings ingħatat l-ikbar fabbrika ta' Malta li fiha kienu jagħmlu l-containers.

Tajnihom l-opportunità li nerġgħu nibnu l- fabbrika u għoġbithom l-idea li jmorru ġo industrial estate oħra biex jagħmlu pjanijiet ġodda.

Dan kien ifisser investiment ġdid u sostanzjali.

Meta nbidel il-gvern ħarġet b'idea oħra, li minflok toqgħod ġo fabbrika waħda tagħmel bħall-Brandstatter u jkollha seba' fabbriki.

Fil-fatt l- ewwel fabbrika diġà nfetħet u s-sitta l-oħra qegħdin fi stat avvanzat ta' żvilupp.

Jiġifieri waqt li kien hemm gvern Laburista anke d-Dowty O-Rings iddeċidiet li tibqa' f'Malta u tkabbar l-investiment.

Nieħdu fabbrika oħra li tikkontribwixxi għal nofs l-esportazzjoni tal- prodotti ta' Malta.

Qed nirriferi għal ST Microelectronics li, kif jaf kulħadd, hija fabbrika teknoloġikament avvanzata ħafna.

L-ST Microelectronics kellha diversi problema meta aħna tlajna fil-gvern 1996.

L-ewwel mawra barra minn Malta li kont għamilt kienet proprju biex niltaqa' ma' l-ogħla diriġenti ta' ST Microelectronics, li kienu s-Sur Pistorio u s- Sur Mosconi, biex nara x'qed jiġri għax il-vibrations li konna qed nirċievu ma kenux tajbin ...

Meta kont Milan tkellimna b'mod apert.

Ma tkellimniex jekk Malta għandhiex tidħol jew le fl-Unjoni Ewropea, għax inkun qed nigdeb jekk ngħid li tkellimna fuq dan l-aspett.

Imma huwa kien spjega li l-ikbar problema ta' l-ST Microelectronics kienet li ma kenux għadhom għaddew il-liġijiet finanzjarji dwar l-aspett ta' inċentiv ta' taxxa.

Peress li l-pjanijiet tagħhom għal espansjoni jieħdu madwar ħames snin, minn meta jibdew jaħsbu biex jespandu sad-data li jespandu, ma kenux jafu fejn huma għax ma setgħux jaraw f'liema tip ta' prodott kien jaqblilhom jinvestu.

Riedu li jkollhom moħħhom mistrieħ li l-aspett finanzjarju f'Malta ikun secured għall-futur.

Fil-fatt il-problema finanzjarja tagħhom solvejnihielhom wara xahar li ġejna minn barra minn Malta.

M'emmnunix li konna kapaċi nagħmlu hekk għax spjegawli li kienu ilhom żmien jagħmlu taħdidiet mal-gvern ta' dak iż-żmien u ma kien ġie realizzat xejn.

U fil-fatt, wara li serraħnielhom rashom li aħna konna kapaċi nagħmlu dan, iddeċidew li jerġgħu jibdew jinvestu fl- impjant ta' Malta.

Infatti dawn bdew jagħmlu prodotti aktar sofistikati u bdew jinvestu f'ċerti affarijiet li ma kenux konnessi direttament mal-produzzjoni.

Per eżempju, investew xi Lm0.25 miljun fuq l-aspett ta' l-ambjent, ta' l-ilma u minn hemm indunajna li dawn tefgħu l-ankri f'pajjiżna, anzi xtaqu li jespandu.

Il-problema kienet fejn se jespandu.

U appuntu r-raġuni għalfejn il-gvern Laburista kien ħa l-garaxx tal-gvern kienet biex l-ST Microelectronics setgħet tespandi f'dik id-direzzjoni.

Jien tajt l-eżempju ta' tlieta mill-akbar fabbriki li għandna f'pajjiżna li ddeċidew li jespandu u li jkomplu jinvestu f'Malta fi żmien gvern Laburista meta l-politika tal-pajjiż ma kenitx dik li nsiru membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Anzi l-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 kien iffriża l- applikazzjoni għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Dan juri li d-deċiżjoni tagħhom la kienet influwenzata mill-politika favur sħubija ta' l- oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, u lanqas kienet influwenzata mill-politika Laburista li hija kontra s-sħubija.

Id-deċiżjonijiet ittieħdu mill- investituri nfushom f'pajjiżna.

GĦalhekk mhux minnu u hija ħrafa meta noqogħdu ngħidu li l-investiment f'Malta mhuwiex ġej għax Malta hija indeċiża jekk tidħolx jew le fl-Unjoni Ewropea peress li ż-żewġ partiti politiċi għandhom opinjonijiet differenti.

Dan għaliex minkejja li kien hemm l-istess atteġġjament, minkejja li kien hemm maġġoranza ta' wieħed biss fil-parlament, minkejja li l-poplu kien maqsum ħafna dwar din il-kwestjoni, l-entrepreneurs barranin ikkommettew ruħhom u investew f'pajjiżna.

Id-deċiżjoni li ttieħdet tirrifletti lill-imħuħ ta' l-industrijalisti fil- pajjiż.

Fejn għandha x'taqsam l-industrija ħadd ma jista' jgħid li s- sħubija se tkattar l-investiment f'pajjiżna.

L-investiment f'pajjiżna jiġi mhux jekk Malta tkunx membru jew le ta' l-Unjoni Ewropea, imma jiġi jekk Malta toffri sistema finanzjarja tajba.

L-investiment f'pajjiżna jiġi jekk Malta jkollha available workforce ta' livell tajjeb.

L-investiment f'pajjiżna jiġi jekk Malta jkollha sistema ta' tassazzjoni attraenti għall- investitur.

Minn dan kollu jiddependi l-investiment u m'għandu x'jaqsam xejn jekk Malta tisseħibx jew le fl-Unjoni Ewropea.

Nirringrazzjak.

Fid-9.27 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t- Tlieta, 14 ta' Jannar, 2003 fid-9:00 a.m. b'din l-agenda:

Riżoluzzjoni dwar in-negozjati għas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u l- mistoqsija tar-referendum - Kontinwazzjoni

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tpaċija u Netting f'każ ta' Insolvenza - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Mediċini - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Verifika Interna u Investigazzjonijiet - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza Bejn is-Sessi - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, matul il-perijodu tal-festi ġraw affarijiet sbieħ, affarijiet inqas sbieħ u anke affarijiet koroh.

Kellna l- fenomenu li, minkejja boycott ieħor tal-partit Laburista, nġabru 'l fuq minn Lm900,000 b'risq il-karita` mill-entita` ''Where's Everybody'' li ġiet mgħejjuna mill-poplu Malti in ġenerali fejn nafu li 'l fuq minn 100,000 telefonata daħlu f'dan il-programm sabiex jingħataw l-kontribuzzjonijiet.

Aħna rajna li minkejja l-boycott ta' Alfred Sant fuq il-program "L- Istrina", il-poplu Malti ġie jaqa' u jqum minnu u mill-priedka tiegħu u dan ikkontribwixxa bl-iktar mod miftuħ f'din il-ġabra li saret.

Ġabra li la saret għall-partit u lanqas għall-partit ieħor imma saret b'risq il- karita`.

Erġajna assistejna għall-fenomenu fejn il-partit Nazzjonalista organizza ġabra b'risq il-kampanja tar-referendum u l-mixja ta' Malta lejn l-UE.

Assistejna għal fenomenu inqas sabiħ fejn minkejja li l-partit Laburista għal darba, tnejn, fuq items differenti, prova jagħmel ġabriet permezz ta' programmi tat-televiżjoni, jidher li l-ammont li ġabar kien inqas minn dak li ġabar is-sena l-oħra u dan qed jiġri, forsi għaliex il- messaġġ tagħhom mhux qed jasal jew mhux qiegħed jogħġob lill-poplu Malti.

Matul dawn il-festi, kellna fenomenu ieħor fejn diversi partijiet soċjali u setturi oħra, bħalma kellna lill-RTK, li ġabru ammont sostanzjali għad-Dar tal-Provvidenza, kellna diversi maratoni li saru fl-irħula bħar-Rabat u l- Mosta u dawn wkoll ġabru flus għall-provvidenza u kien hemm ukoll diversi għaqdiet bħall-BOV li ġabru b'risq il-Richmond Foundation sabiex jippruvaw jgħinu lil dawk in-nies li huma anqas fortunati minna.

Dan hu fenomenu li qiegħed jikber fi ħdan il-poplu Malti, fenomenu li x'ħin wieħed jgħodd l-ammont kollu li nġabar matul din is-sena, issib li nġabru 'l fuq minn Lm1.5 miljun b'risq il-karita` lokali jew barranija.

Sur President, jekk wieħed jgħodd l-ammont ta' flus li nġabru wkoll matul is- sena minn għaqdiet oħrajn inklużi l-Community Chest Fund, l-Malta Hospice Movement u l-Kerygma bil-maratona li tagħmel matul is-sajf, nsibu li l- poplu Malti matul din is-sena ta 'l fuq minn Lm2 miljun għall-bżonnijiet ta' entitajiet iżjed fil-bżonn.

U hawn inħoss li huwa l-mument li wieħed irodd ħajr lill-President ta' Malta li f'kull okkażjoni li kien hawn, kien hemmhekk minn ta' quddiem, lest li joqgħod flimkien ma' kull parteċipant u volontarju sabiex jara l-qalb kbira tal-Maltin.

Il-President ta' Malta u s- sinjura tiegħu ipparteċipaw, u f'ċertu każijiet anke l-familjari tagħhom, biex jaraw li l-flus jinġabru tassew għall-entitajiet li hemm bżonn.

Imbagħad kellna fenomeni inqas feliċi.

Kellna għal darba oħra repetizzjoni ta' strajk mill-PA fiż-żmien tal-Milied, ħaġa li saret is-sena l-oħra wkoll.

Jista' jkun li hemm raġun għaliex kien hemm collective agreement li kien għadu ffirmat pero` nixtieq ngħid lill-PA li dawn dejqu lil ħafna nies bil-mod kif la bdew jirrispondu telephones, la jirċievu applikazzjonijiet ġodda u lanqas jibgħatu ittri.

Ir-ripple effect li qed ikollu strajk bħal dan ma hu xejn sabiħ, effett li qiegħed iwaqqaf ix-xogħol u qed ikollu effett ikrah fuq il-poplu Malti in ġenerali.

Sur President, ta' min jistaqsi għaliex dawn kull darba jagħżlu żmien il-Milied sabiex jistrajkjaw u jwasslu l-oġġezzjonijiet tagħhom.

Forsi għaliex dawn jkunu jridu holidays itwal tal-Milied u minflok ma jkollhom in-nies jinkwetawhom, jispiċċaw huma jinkwetaw lin-nies.

Għaddejna l-festi u l-poplu Malti ħa pjaċir, nefaq il-flus u kien hemm ukoll każijiet fejn il-partiti għażlu, għallinqas il-partit Nazzjonalista, li għall-ġimgħatejn tal-festi ma jagħtix messaġġ politiku, minkejja li l- Prim Ministru ta l-awguri għas-sena bħalma ta l-President u l-Kap ta' l- Oppożizzjoni, pero` għal ġimgħatejn, in-NET TV waqqaf il-programmi fuq l-UE u l-politika tal-gvern.

B'hekk, naqset dik iċ-ċertu tenzjoni u l-poplu tħalla jgawdi l-festi tal-Milied fil-kwiet.

Matul is-sena li għaddiet, wieħed isib li dan il-Parlament illeġisla ħafna liġijiet li partijiet minnhom ġew effettivi a favur tal-poplu u diversi oħrajn li ġew effettivi fuq ċertu entitajiet għax fir-regoli ta' qabel, dawn ma kinux qed jaħdmu eżattament kif kien intenzjonat u kif xtaq il- poplu.

Wieħed ma jistax ma jsemmix li fil-PA, minkejja schemes eżistenti, jiftaħrulek li jeżistu BN1 u BN2, li huma skemi li suppost jipproteġu n- neighbourhood eżistenti, u dawn qed iġebbduhom kemm ifetlilhom sabiex jippruvaw jżommu milli joħorġu ċertu permessi meta dawn ikunu f'żona li għandhom jinbnew.

Sur President, ta' min isemmi li s-sens ċiviku jidher li jirrenja matul il- festi tal-Milied meta kellna l-pulizija tiddikjaralek li wara l-kampanja li saret kemm fuq il-mezzi tax-xandir kif ukoll mill-istess awtoritajiet, kellna Milied u l-ewwel tas-sena ħieles mid-diżgrazzji.

Sfortunatament, xorta kellna żewġ inċidenti fatali mill-ewwel tas-sena 'l hawn pero` almenu, matul il-perijodu tal-Milied, dawn il-problemi ma seħħewx.

F'dan l-ewwel aġġornament tas-sena, ta' min jirringrazzja lil dawk li ġabru l-flus għal dawk inqas iffurtunati minna, lil dawk li taw il-ħin tagħhom inkluż il-ħaddiema tal-PBS li ħadmu b'mod volontarju biex tellgħu l- programmi li kien hemm bżonn pero` ta' min jirringrazzja wkoll lill- protezzjoni ċivili, l-pulizija, in-nurses, l-armata u kull min jagħti dawn s-servizzi hekk essenzjali.

Nixtieq ngħid li matul din il-festa għaddejt kemm-il darba min-naħa ta' Paceville u s-sitwazzjoni kienet tidher ikkontrollata tajjeb.

Ta' min jgħid ukoll li bħal dejjem, jiena u għaddej minn din it-triq, tajt titwila lejn il-Millenium Chapel.

Din kienet miftuħa għal dawk kollha li jidhrilhom li għandhom jifqu ftit minuti u jirringrazzjaw lil Alla ta' din is-sena li għaddiet.

Jidher li kien Milied tajjeb fejn in-nies nefqu l-flus.

Jista' jkun li din id-darba, kien hemm infiq differenti mis-soltu pero` l-ħwienet li kienu kapaċi joffru dak li ried il-poplu, speċjalment fis-settur tal- komunikazzjoni, irreġistraw żieda sostanzjali fix-xogħol tagħhom.

Pero`, l- aktar element importanti matul dawn il-festi, hu dak ta' l-għaqda fil- familja, fejn il-Maltin kollha jipprovaw jinsew xi ftit mill-problemi ta' kuljum, li jkollhom fuq xogħol jew fl-istudju tagħhom, u jipprovaw ikunu viċin tal-familja tagħhom sabiex jgħaddu ftit mumenti sbieħ ilkoll flimkien.

Pero` ta' min wieħed jgħid li tkun ħaġa tajba kieku matul din is-sena, is- sena ddedikata għan-nies b'diżabilita`, nagħmlu sforz akbar milli nagħmlu s- soltu sabiex nippruvaw ngħinu lin-nies li jbatu minn xi tip ta' diżabilita`.

F'dawn il-ftit minuti li fadal, irid nitkellem fuq il-mod extravakanti, qisha bħal omm li qed tfissed lill-uliedha, kif il-ministeru tal-politika soċjali mmexxi mill-Onor.

Gonzi rnexxielu jfissed u jsefter lin-nies li għandhom bżonnijiet speċjali, mhux dawk b'diżabilita` fisika biss imma anke dawk li jkunu f'ċirkostanti ekonomikament u soċjalment ħżiena.

Ftit xhur ilu, qrajna dwar ir-riżultat li ngħata mill-kumitat ta' l- awtorita` li tieħu ħsieb in-nies b'diżabilita` u qrajna dwar l-ammont ta' każijiet li ġew studjati u saru rapporti fuqhom u fl-aħħar, din l-awtorita` ħadet anke ħsieb titkellem ma' l-awtoritajiet konċernati sabiex waslet biex in-nies b'diżabilita` jkollhom aċċess għall-postijiet li qabel ma kellhom aċċess għalihom.

In-nies b'diżabilita` bl-għajnuna tal-housing authority rnexxielhom ikollhom iżjed mezzi kif jistgħu jitilgħu minn sular għall- ieħor fid-djar tagħhom permezz ta' l-istair chairs li ngħataw.

Il-PA għenet wkoll billi ma tatx permessi fuq bini pubbliku jekk dan ma kienx jissodisfa l-bżonnijiet tan-nies b'diżabilta`.

Rajna wkoll il-mod kif anke fl-edukazzjoni, l-ministeru konċernat qed jieħu ħsieb u jara li jkun hemm iżjed facilitators.

Hemm iżjed nies li qed jiġu mħarrġa sabiex jieħdu ħsieb in-nies b'diżabilita` u kif qed nippruvaw nintegraw lin-nies b'diżabilita` in the main stream tal-ħajja normali.

Malta, tul dawn l-aħħar 20 sena, rnexxielha tbiddel kultura.

Minn kultura li kienet tibża' turi xi membru tal-familja b'diżabilita' għall-kultura totalment differenti fejn illum qed nippruvaw indaħħlu lin-nies b'diżabilita` fil-ħajja normali ta' kuljum.

Wieħed japprezza wkoll li waqt il-programm "l-Istrina", is-Sur Joe Camillieri – li hu ħabib antik tiegħi - li huwa l-president ta' l-għaqda tan-nies b'diżabilita`, kien fost dawk in- nies li kienu qed jirrispondu t-telephones u min hawn, nixtieq nawgurali suċċess.

Jekk kull wieħed u waħda minna nagħmlu azzjoni waħda iżjed milli nagħmlu s-soltu a favur tan-nies b'diżabilita`, aħna nkunu tejjibna ħafna l- kwalita` tal-ħajja ta' dawn in-nies.

Sur President, xi drabi jaf jkollna t-tendenza li meta naraw nies b'diżabilita`, ndawwru wiċċna jew taparsi ma nnutajniex għax nafu li din se ttellifna l-ħin għax tirrikjedi iżjed għajnuna milli jirrikjedi bniedem ieħor normali fil-ħajja ta' kuljum.

Pero` huwa mportanti li din is-sena nibdewha bit-tajjeb u minkejja li se jkollna tliet elezzjonijiet li se jeħdulna ħafna mill-ħin u l-enerġiji tagħna, għandna nsibu l-ħin meħtieġ sabiex ngħinu lil ħutna li huma iżjed fil-bżonn.

M'hemmx għalfejn bniedem jagħmel affarijiet esaġerati sabiex jgħin lin-nies fil-bżonn, tislima, tbissima u forsi daqqa t'id f'ċertu ħinijiet tkun iżjed minn biżżejjed għal dawn in-nies.

Dan il-messaġġ japplika wkoll għal dawk in-nies li jgħixu waħedhom, nies li jkunu f'eta` avvanzata - u biċċiet minnhom lanqas ikunu daqstant avvanzati fl-eta` - li jkunu jgħixu waħedhom u jieħdu pjaċir jirċievi telefonata bi żball ħalli jitkellmu ftit ma' xi ħadd.

Sur President, forsi din hija d-diżabilita` tal-poplu Malti in ġenerali u mhux tan-nies li qegħdin isofru.

Id-diżabilita` tagħna hi li fil-ħajja ċivika, ma nagħtux biżżejjed attenzjoni lejn persuni b'ċertu bżonnijiet, bżonnijiet li nistgħu nipprovdu għalihom billi ngħidulhom bonġu u ngħidu kelmtejn magħhom u dan m'għandux isir fix-xahar tal-Milied biss imma għandu jsir f'dawk il-11-il xahar l-oħra fejn huma jħossuhom waħedhom.

Din hija d-diżabilita` tal- poplu Malti in ġenerali, li mhux kapaċi jwassal iżjed fraternita` u solidarjeta` ma' dawn in-nies li jgħixu waħedhom speċjalment meta dawn jikbru u jsiru ta' ċertu eta`.

Sur President, fix-xogħol tiegħi bħala nutar mhux darba u tnejn li mmur wkoll indur id-dar ta' l-anzjani.

Inrodd ħajr lill-gvern speċjalment lill- ministeru tal-politika soċjali u l-ministeru tal-finanzi għal mod tajjeb li bih qed jgħixu u qed jiġu looked after, in-nies li jgħixu fi djar tal-gvern u djar sussidjati mill-gvern aparti l-entitajiet privati.

F'din is-sena, għandna bżonn inħarsu iżjed lejn dawk in-nies li qegħdin f'qiegħ ta' sodda u ma jiċċaqilqux, dawk in-nies li qegħdin fi djar tax-xjuħ għax iħossuhom abbandunati mill-familjari tagħhom u dan minkejja l-familjari tagħhom jiftaħru li qed jgħixu ħajja aħjar minn dik tal-bieraħ.

Iva, forsi l- istandards materjali tagħhom ikunu żdiedu pero` l-istandards tal-qalb tagħhom ikunu ċertament naqsu.

Wasalna fi stadju fejn irridu nħarsu iżjed lejn x'jiġri fl-Ingilterra fejn dawn ħarġu bil-konċett ta' adopt a granny or adopt an aunt fejn bniedem imur f'dar ta' l-anzjani jsib persuna u regolarment, imur darba fix-xahar jaraha.

Forsi wasal iż-żmien ukoll li l-loneliness, il-fatt li bniedem jgħix waħdu mingħajr ħadd ma jagħtih attenzjoni, nqisuha bħala diżabilita` wkoll u allura, wasal iż-żmien li jkollna entita` f'Malta li tiġbor dawk in-nies u tassenjalhom persuna li darba fix-xahar jew darba kull tlett ġimgħat, tmur tarha.

Din ma għandhiex isir b'regħba ta' flus, bit-tama li wieħed jiret lil xi ħadd jew jiġi kompensat imma ssir biss biex dak li jkun jgħix f'soċjeta` iżjed ħanina.

Sur President, il-budget li għadda ta lin-nies is-serħan tal-moħħ fl-aspett finanzjarju.

Diversi setturi qalu li marru tajjeb u oħrajn qalu li marru ħażin pero` d-dinja hekk taħdem, kulħadd għandu l-opinjoni tiegħu pero` jiena naħseb li fuq dan il-punt, li nieħdu ħsieb iżjed tan-nies b'diżabilta` u n-nies li jgħixu waħedhom, m'għandux ikollna differenza ta' opinjoni imma għandha tkun ħaġa li nirriflettuha fil-ħajja tagħna ta' kuljum u naħseb li ma tkunx ħaġa ħażina kieku l-bniedem jipprova joffri ftit mill-enerġiji tiegħu għal dan il-għan.

Finalment jien nitlob ukoll lil ċertu azjendi li jifilħu jimpjegaw ċertu ammont ta' nies sabiex iħarsu b'mod tajjeb lejn in-nies b'diżabilita` li jiġu jfittxu impjieg għax veru li jeżistu l-liġijiet, veru li ħloqna l- istruttura sabiex ma ssirx differenza bejn nies b'diżabilita` u nies mingħajr diżabilita` pero` għandna bżonn nattwaw fil-ħajja l-fatt li azjenda, jekk tiflaħ, ma tagħmel xejn ħażin jekk fost il-ħaddiema tagħha jkollha nies b'diżabilita` li jista' jkollhom diżabilita` f'parti mill- enerġiji li hemm bżonn fil-ħajja, pero` m'hijiex b'diżabilita` attwali għal nies fil-ħajja normali.

Se nsemmi eżempju żgħir u nagħlaq bih.

Jien nasal il-Belt kmieni filgħodu u kull filgħodu napprezza lil dak id-driver li jwaqqaf quddiem il-palazz, ma nafx min hu dan, jinżel u jiftaħ il-bieb u jniżżel diversi ħaddiema għomja u jtellagħhom il-bankina biex huma jkunu jistgħu jmorru fil-post tax-xogħol tagħhom.

Dan huwa wieħed mill-ftit nies li jien inħares lejh bħala bniedem li jagħti eżempju tajjeb fil-ħajja.

Probabbilment hu lanqas jafni pero` huwa bniedem li jiena nammira bażikament kull darba li nidħol il-Belt kmieni filgħodu.

Kieku kulħadd jagħti naqra attenzjoni bħalma jagħti dan il-bniedem, jien żgur li jkun xi jkun ir-riżultat ta' l-elezzjonijiet ta' din is-sena, il- poplu Malti jkun poplu ħafna aħjar.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 14 ta' Jannar, 2002 fid-9:00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9:57 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SIĠAR - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 37417, jista' l-Ministru jinformani x'inhuma t-targets tal-gvern sena b'sena f'dak li huwa produzzjoni u tmexxija aktar effiċjenti ta' dan iċ-ċentru?

Min kienu l-esperti li assistew liċ-ċentru matul dawn l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

X'kienu r-raġunijiet li dan iċ-ċentru ma mexxiex 'il quddiem il- prijoritajiet tal-politika tal-gvern?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Iċ-Ċentru li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant mhux dedikat biss biex jipproduċi l-pjanti fil-laboratorju iżda biex jagħmel testijiet fuq pjanti morda jew ta' kwarantina u li jagħmel surveys u testijiet meħtieġa għal dawn is-surveys.

Fir-rigward tal-produzzjoni nirriferi għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 37417 u m'għandix għalfejn inżid aktar.

L-esperti li b'xi mod jew ieħor assistew lil dan iċ-Ċentru kienu hekk:

1999: Prof. R.Vujicic, Dr. A. M. D'Onghia, Dr. M. Digiaro, Dr. B. DiTerlizzi.

2000: Prof. R. Vujicic, Dr. G. Bottalico, Dr. N. Abou Ganem, Dr. T. Amenduli, Dr. A.Cardone, Dr. B. DiTerlizzi.

2001: Prof. R. Vujicic, Dr. N. Abou Ganem, Dr. R. Brandonisio, Dr. B. DiTerlizzi.

2002: Id-diversi esperti li ġew din is-sena ma ġewx biex jgħinu speċifikament lil dan iċ-Ċentru.

Dan iċ-Ċentru mexxa 'l quddiem il-prioritajiet tal-politika tal-Gvern b'effiċjenza billi mhux biss ipproduċa aktar siġar kif kien indikat fi tweġiba parlamentari preċedenti imma billi nieda surveys biex Malta tiġi stabbilita' bħala Protected Zone għal diversi organiżmi u biex titwaqqaf unit ġdida għad-dijanjożi tal-mard tal-batteri.

Dan iċ-Ċentru kien ukoll mezz ta' għajnuna mhux biss għall-bdiewa imma wkoll għal diversi studenti fl-istudji tagħhom.

PROĊESSURI TAL-LAĦAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien is-sussidju li ngħata f'ċifra ta' flus lill-proċessuri tal-laħam tal-majjal u taċ-ċanga matul dawn l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li matul dawn l-aħħar sentejn ingħataw pariri u saru audits tal-proċessuri tal-laħam tal-majjal u ċanga u din is- sena se jingħataw layout tal-flow biex ikunu jistgħu jtejbu l-produzzjoni tagħhom u jkunu jistgħu jilħqu livell ta' iġjene skond id-domanda istituzzjonali.

Dawn il-proċessuri se jingħataw għajnuna finanzjarja hekk kif jaqblu ma' programm li se jingħatalhom u din l-għajnuna se tkun marbuta ma' pjan ta' titjib.

PROĊESSURI TAL-LAĦAM

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien is-sussidju li ngħata f'ċifra ta' flus lill-proċessuri tal-laħam tat-tjur u tal-fniek matul dawn l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li f'dawn l-aħħar erba' snin ingħataw pariri u saru audits tal-proċessuri tal-laħam tat-tjur u l-fniek.

Dawn il- proċessuri se jingħataw għajnuna finanzjarja hekk kif jaqblu ma programm li se jingħatalhom u din l-għajnuna se tkun marbuta ma pjan ta' titjib.

PRODUTTURI TAL-ĠBEJNIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien is-sussidju li ngħata f'ċifra ta' flus lill-produtturi tal-ġbejniet friski matul dawn l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li ma kien hemm ebda sussidju lill- produtturi tal-ġbejniet.

L-Għaqda tal-Produtturi tal-Ġbejniet ngħatat sa Lm1,000 biex jirranġaw l-ippakkjar u jsir reklamar ħalli dan il-prodott ikollu suq u prezzijiet aħjar.

Minn dawn l-Lm1,000 għadhom intnefqu biss Lm235.

GĦASSARA TA' L-INBID

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien is-sussidju li ngħata lill-għasara ta' l-inbid lokali matul dawn l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li ma kien hemm l-ebda sussidju lill- għassara ta' l-inbid fl-aħħar erba' snin.

Għal din is-sena (2002) se jingħata sussidju ta' 4 Euros għal kull tunnellata ta' għeneb impurtat għall-għasir kif ukoll għall-għeneb ta' kwalita' prodott lokalment.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL TA' GĦADA - SELF TA' FLUS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim li sar bejn il-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' GĦada u l-APS Bank Ltd biex dan il- Bank isellef flejjes lill din il-Fondazzjoni, filwaqt li jpoġġi wkoll l- awtorizzazzjoni maħruġa mill-Ministeru tal-Finanzi biex tali self ikun jista' jsir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-mistoqsijiet parlamentari ta' l-Onor.

Membru li jidhru hawn taħt (kolonna A) kollha ġew ripetuti kelma b'kelma minkejja li ġew imwieġba fit-tweġiba mogħtija għall-mistoqsijiet parlamentari ta' l- istess Onor. Membru (kolonna B).

Kolonna A Kolonna B PQ Nru imwieġba PQ Nru

37735 -- 35665 37854 -- 35655 37855 -- 35654 37857 -- 35657 37858 -- 35656 37874 -- 35660 37875 -- 35659 37879 -- 35665 37880 -- 35664 37883 -- 35662 37884 -- 35661 37896 -- 35668 37897 -- 36583 37899 -- 35665

SKEJJEL – MOSTA - SKOLA SEKONDARJA TAL-BNIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'infiq sar fl-iskola sekondarja tal-bniet fil- Mosta mill-1 ta' Jannar 1994 sal-lum minn fondi tal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu minn fondi kapitali u rikorrenti filwaqt li jgħid fiex kien jikkonsisti x-xogħol li sar f'din l- iskola fis-snin 1995, 1996 u 1997?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-ġbir ta' din l-informazzjon jinħtieġ ċertu żmien u jkun jista' jinġabar skond il-priorita` tax-xogħol.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA - RIŻENJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopji ta' l-ittra/i li l- membri fil-Bord ta' l-Inkjesta, biex tinvestiga l-operat tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada ffirmaw biex jirriżenjaw mill-ħatra tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-dokument mitlub jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'xi seduta.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru, bħala l-għassies għall-ħarsien ta' l-Avviż Legali 70 ta' l-1996, jgħid kif expression for interest ippubblikata mill-Fondazzjoni għall- Iskejjel t'Għada għal periti, quantity surveyors u project managers inbidlet f'sejħa għall-offerti, fis-sens li permezz ta' din l-expression for interest tqabbdu numru kbir ta' individwi b'rati differenti biex jagħmlu xogħol ta' konsulenza mingħajr ebda sejħa għall-offerti proprja filwaqt li jgħid x'passi ħa l-Ministeru tiegħu f'din is-sitwazzjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi din il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA - OFFERTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il offerta ġiet riferuta lid-Dipartiment tal-Kuntratti mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada għall-evalwazzjoni tal-Kumitat Ġenerali tal-Kuntratti peress li tali offerti meta għalqu, minkejja li kienu ppubblikati fuq livell dipartimentali, qabżu l-valur ta' Lm20,000 stipulat għal tali sejħiet filwaqt li jgħid f'kull każ kemm kienet l-istima tal-fondazzjoni għal tali xogħlijiet, il-prezz li bih intrebħet kull offerta rispettiva u jagħti lista dettaljata ta' dawn l-offerti?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s'issa d- Dipartiment tal-Kuntratti kellu żewġ każi tal-FTS fejn il-valur tal- kuntratt qabeż il-limitu ta' Lm20,000 u għalhekk kellhom jiġu pproċessati mill-istess dipartiment.

Dawn kienu:

FTS42/69/2002 - Removal of dangerous structures and other works at Floriana Primary School.

Stima Lm19,400 Kuntratt Lm23,000 (L-irħas minn żewġ(2) offerti)

FTS29/71/2002 - Finishing works at Corradino Boys' Junior Lyceum

Stima Lm19,207 Kuntratt Lm25,535 (L-irħas)

Il-Kumitat Ġenerali tal-Kuntratti ġibed l-attenzjoni tal-FTS li mhux se jittolera aktar li jsiru stimi daqstant viċini tal-limitu ta' l-Lm20,000 biex wara l-valur tal-kuntratt jaqbeż dan il-limitu.

STATEMENTING MODERATING PANEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 37443, jista' l-Ministru jgħid fejn se jkun qed jiltaqa' dan il-panel fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin peress li mhux se jkun jista' jiltaqa' fejn iltaqa' s'issa minħabba xogħlijiet fil-bini?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-bord se jibda jiltaqa' f'parti oħra tal- kumpless li jagħmel ma' l-iskola ta' l-Imsida.

MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - XUFIERA PERSONALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu drivers personali miegħu?

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandi żewġ drivers personali miegħi, u dawn skond il-memorandum Guide Lines on the Engagement of Staff for Private Secretariats.

SERVIZZ ĊIVILI - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il- Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 37311?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li s-servizz pubbliku jimpjega 174 persuni li huma registrati mal-Korporazzjoni tax-Xoghol u t-Tahrig bhala persuna b'dizabilita.

Hemm ukoll impjegati 375 persuna mas-servizz pubbliku, li minhabba f'sahhithom ma jistghux jaghmlu x-xoghol kollu li normalment ikun mitlub mill-grad taghhom u dawn inzammu fuq light duties.

Ghaddejjin bhalissa diskussjonijiet mal-Kummissjoni ghas-Servizz Pubbliku sabiex persuni b'dizabilita jinghataw konsiderazzjoni specjali f'dak li jirrigwardja reklutagg, promozzjonijiet u tahrig.

INDUSTRIAL AND EMPLOYMENT RELATIONS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 37691?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-fond ta' garanzija li rreferiet għaliħ l-Onor.

Interpellant hu dak li se jitwaqqaf meta jinġieb fis-seħħ artikolu 21 ta' l- Att dwar l-Impiegi u Relazzjonijiet Industrijali ta' l-2002.

Dan il-Fond hu maħsub biex jiggarantixxi l-ħlas ta' pagi mhux imħallsa li jkunu dovuti mill-prinċipal lil dawk l-impjegati li jkun intemmilhom l-impieg kawża tal- falliment ippruvat tal-prinċipal.

Ir-regolamenti, meħtieġa skond artikolu 21 (2) ta' l-imsemmi Att, bid- dettalji dwar kif għandu jkun amministrat u regolat dan il-Fond, diġa' ġew abbozzati u referuti għall-konsiderazzjoni u l-kummenti tal-Bord dwar ir- Relazzjonijiet dwar l-Impiegi.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 37636, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti spjegazzjoni aktar ċara?

Jista' jgħid jekk l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva għadhiex valida?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li Diġa tajt f'mistoqsija parlamentari 37636.

MINISTERU TAL-FINANZI - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm konsulenti barranin jagħmlu xogħol fil-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid ukoll x'tip ta' xogħol qed jagħmlu dawn, kemm qed jitħallsu u minn min qed jirċievu l- ħlas?

Jista' jgħid ukoll x'nazzjonalita' huma dawn il-konsulenti?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari 37683, seduta 837.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 37610 li oriġinarjament saret lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali u li issa ġiet riferuta lilek, u ċioe' tista' jekk jogħġbok tgħid għaliex il-persuna, li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, għadha ma ġietx informata meta tista' tifdi ċ-ċens tad-dar fejn toqgħod minkejja li ilha li applikat il- Joint Office madwar sena ilu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-applikant inkwestjoni se jiġi nformat, fi żmien qasir bl-ammont li bih jista` jifdi ċ-ċens.

ENEMALTA - METER TAD-DAWL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' jiġi vverifikat il-meter tad-dawl tal-familja, li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, minħabba l-kontijiet eċċessivi li qegħdin jirċievu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li sabiex ix-xogħol meħtieġ ikun jista' jsir, il-konsumatur irid japplika formalment għand il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma.

KUNSILLI LOKALI - PUBLIC PARTNERSHIP

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'ġie miftiehem bejn il-Ministeru tal- Kunsilli Lokali u l-Ministeru ta' l-Intern dwar il-proposti mressqa mill- Kunsilli Lokali għal proġetti ta' public partnership?

Jista' jgħid meta se joħorġu dawn il-kondizzjonijiet li bihom jitħalla li jsiru dawn il-proġetti?

Jista' jgħid jekk hux veru li d-Dipartiment ta' l-Artijiet m'aċċettax li jingħata ċens għal dawn l-artijiet biex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jibqgħu mexjin b'dawn il-proġetti?

Jista' jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb li joħroġ it-tenders hu minflok?

Jista' jgħid x'commitment se jagħti lill-kunsilli lokali biex dawn il- proġetti jsiru?

Jista' jgħid għaliex mhux qed jagħti l-awtonomija sħiħa lill-kunsilli lokali f'dawn il-proġetti?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li, fil-prinċipju, kemm il-Ministeru tal- Ġustizzja u Gvern Lokali, kif ukoll il-Ministeru ta` l-Intern u l-Ambjent jaqblu u jinkoraġixxu l-kunċett li kunsilli lokali jidħlu fi sħab ma` imprendituri privati, huma tal-fehma li fil-proġetti li ġew proposti s`issa minn numru żgħir ta` kunsilli lokali, jkun aħjar jekk tintuża l-esperjenza u r-riżorsi diġa' eżisteni fit-taqsima proprjeta` tal-gvern biex joħorġu sejħiet għall-offerti li permezz tagħhom il-kunsilli lokali jkollhom garanzija li dawn il-proġetti se jsiru.

Ġie deċiż illi l-istess kunsilli li għamlu l-proposti jiġu kkonsultati fit-tfassil tal-kondizzjonijiet tas- sejħiet, proċedura li diġa` ntużat f`sejħa għall-offerti li saret riċentement f`Pembroke.

Huwa l-ħsieb ukoll li l-istess kunsilli jkunu jistgħu jagħmlu monitoring ta` l-istess proġett waqt l-eżekuzzjoni tiegħu.

PORT IL-KBIR - TINDIF

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jagħti ordni sabiex isir tindif ġenerali fl-area kollha ta' madwar il-Port il-Kbir, partikolarment fl-area tal-Menqa fejn persuni rresponsabbli qegħdin iħallu kull xorta ta' materjal għal għonq it-toroq ta' dawn l-inħawi?

Jista' jikkonsidra li dan it-tindif isir bħala rutina matul is-sena kollha?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-tindif ġenerali ta' madwar il-Port il-Kbir diġa' jsir fuq bażi regolari.

L-area tal-Menqa hija post fejn isir l-iżjed ammont ta' dumping u għalhekk se tingħata iżjed attenzjoni.

SVPR – RESIDENTI BIL-FAĊILITA' TAT-TELEFON

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonsidra l- possibbilta' li fl-SVPR u fi djar oħra b'residenza ta' l-anzjani jiġi ntrodott is-sistema ta' mobile phone sabiex dawk il-pazjenti 'bed ridden jkunu jistgħu ikellmu lill-qrabathom bis-servizz tat-telephone?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-wards ta' l- SVPR qed tiddaħħal is-sistema li biha r-residenti jkunu jistgħu jagħmlu kuntatt ma' qrabathom bis-sett tat-telefon.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata?

Jista' jgħid ukoll kemm għamlu overtime kull wieħed f'dawn l-aħħar 12-il xahar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li n-numru ta' ħaddiema fiċ-Ċimiterju ta' l- Addolorata huwa skond Tabella A li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-overtime li sar fiċ-Ċimiterju ta' l-Addolorata dawn l-aħħar 12-il xahar jidher f'Tabella B li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

ŻEJTUN - TRIQ SAN PIJU X - BOZZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li bozza li tinsab fi Triq San Piju X, kantuniera ma' Triq San Ġużepp, fiż-Żejtun tiġi rranġata minħabba li dejjem qed tixgħel tard bil-lejl u mhux mal-bozoz l-oħra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-manutenzjoni meħtieġa diġa' saret.

BIRGU - LATRINA PUBBLIKA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx post alternattiv għall-public convenience li kien hemm fejn qabel kien hemm id- DOI u llum hemm l-Aċċess fil-Birgu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi l- mistoqsija tagħha lill-ministru konċernat.

DIRETTORAT TAT-TOROQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 37686?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari 37686.

SPTAR SAN LUQA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hi n-nefqa rikorrenti għal kull sena għat-tħaddim ta' l- Isptar San Luqa?

Jista' jgħid kemm hi stmata n-nefqa rikorrenti għall-Isptar Mater Dei?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li:

In-nefqa rikorrenti għat-tħaddim ta' l-Isptar San Luqa għas-sena 2003 hija stmata li tkun ta' LM29,496,350.

In-nefqa rikorrenti għall-Isptar Mater Dei għas-sena 2003 hija stmata li tkun ta' LM800,000.

VALLETTA - PARK AND RIDE SCHEME

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- pjanti approvati mill-MEPA għall-Park and Ride Scheme fil-Belt?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanta tal- Park and Ride Scheme hekk kif mitluba mill-Onor.

Interpellant.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tal-gvern rigward fidi ta' ċens li jkun rivedibbli kull 25 sena, liema ċens ikun jitħallas il-Joint Office?

ONOR.

TONIO BORG: Bħalma tħabbar fid-diskors tal-Budget għas-sena 2002, il- gvern impenja ruħu li jifdi ċ-ċens ta` dawk il-postijiet kollha amministrati mill-Uffiċċju Konġunt dment li huma wżati bħala residenza ordinarja jew bħala postijiet ta` villeġġjatura.

L-applikant għandu jibgħat ittra, flimkien ma` kopja ta` l-aħħar irċevuta, lill-Uffiċċju Konġunt fejn jitlob biex jifdi ċ-ċens.

DJAR TA' L-ANZJANI - CASUAL DOMESTIC WORKERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 27734 ta' l-24.07.01, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-Gvern huwiex beħsiebu jagħmel lill-casual domestic workers fid-djar ta' l-anzjani ħaddiema tal-post?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għadhom għaddejjin it-taħditiet ħalli l-impjieg tal-Casual Domestic Workers jiġi regolariżżat.

DJAR - KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jindika x'inhuma l-prospetti li jiġi ndirizzat il-każ ta' housing tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ għadu qed jiġi nvestigat.

MEDIĊINI LI DDAĦĦLU F'MALTA B'KUNTRABANDU

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Peress li waqt id-dibattitu tal-Budget (Seduta fuq is-Saħħa), il- kelliem ewlieni ta' l-Oppożizzjoni semma każ serju fejn allega li f'Malta ddaħħlu mediċini b'mod li setgħu ġew b'kuntrabandu, jista' l-Ministru jgħid x'investigazzjonijiet saru u x'kienu r-riżultati?

ONOR.

TONIO BORG: Nissuġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li saret allegazzjoni waqt id-dibattitu tas-Saħħa (waqt il-Budget) mill- kelliem ewlieni fuq is-saħħa ta' l-Oppożizzjoni li ddaħħlu f'Malta mediċini li kienu ġejjin minn attivita' ta' kuntrabandu, jista' l-Ministru jgħid x'rapporti sarulu, x'investigazzjonijiet saru, x'riżultati instabu u x'passi ttieħdu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-Dwana m'għandhiex ħjiel ta' dak li ġie allegat u għalhekk se jittieħdu passi biex jinkiseb aktar tagħrif speċifiku.

EX-MEMBRI PARLAMENTARI - PENSJONIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 37748 u cioe' kemm huwa n- numru ta' ex-membri parlamentari li bbenefikaw mill-emendi riċenti li saru dwar il-pensjonijiet ta' ex-membri parlamentari?

Kemm minnhom huma GĦawdxin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ex-membri Parlamentari li minn Jannar 2003 għandhom jibbenefikaw mill-emendi riċenti li saru dwar il-pensjonijiet ta' membri parlamentari huma tlieta, kollha Għawdxin.

GĦAWDEX – WINCH LI JINTUŻA MIS-SAJJIEDA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il- Ministru tara li l-winch li jintuża mis-sajjieda GĦawdxin fil-bajja ta' Marsalforn u li ilha bil-ħsara għal dawn l-aħħar xhur tissewwa sabiex terġa tibda tintuża?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li dan ilwinch issewwa.

AIRMALTA - CHILDCARE CENTRE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 37764?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li għad li l-bini tac-childcare centre spiċċa, xorta waħda trid tinħoloq struttura amministrattiva biex jitmexxa.

Dawn l-ispejjeż iridu jiġu allokati bejn il-kumpannija u dawk li qed jibbenefikaw mis-servizz.

Għar-raġunijiet ovvji bħalissa ma kienx iż- żmien tajjeb biex il-linja ta' l-ajru żżid l-ispejjeż tagħha.

Il-proġett għadu hemm u pjan amministrattiv għalih jiġi mfassal fi żmien opportun.

COACHES BARRANIN - SKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 37372, peress li jien naf li dan l-istat ta' fatt jeżisti, jista' jgħid x'kien ir- riżultat ta' l-indaġini tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li hemm żewġ coaches barranin, it-tnejn Jugoslavi, li qed jikkowċjaw fil-basketball average ta' siegħa kull wieħed fil-ġimgħa fl-iskola msemmija.

Kienet saret sejħa għall-applikazzjonijiet iżda ma kienx hemm tweġiba.

Għalhekk kien sar arranġament mill-iskola mal- Malta Basketball Association li qed tipprovdi lil din l-iskola b'dawn is- servizzi limitati ta' żewġ coaches esperti Jugoslavi.

PULIZIJA - SKEJJEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Nirreferi lill-Ministru għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 37380, peress li minn dak inhar li għamilt il-mistoqsija tiegħi għandi nformazzjoni li l-istudenti inkwestjoni huma ta' l-iskola indipendenti msemmija fil-mistoqsija oriġinali, jista' jara li ma jagħmlux storbju huma u sejrin u ġejjin mill-iskola għall-ħanut tax-xorb partikolari fil-qrib?

Jista' jara li l-pulizija tiżgura li wħud minnhom ma jkunux qed ipejpu l-ħaxixa waqt li jkunu barra mill-iskola?

Jista' jara li tinżamm sorveljanza stretta mill-pulizija u li kollha, subien u bniet għandhom aktar minn sittax(16)-il sena speċjalment fejn ikun involut xorb alkoħoliku fil-ħanut tax-xorb?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-pulizija qed tieħu l-passi meħtieġa sabiex ma jkunx hemm ksur ta` liġi.

SKEJJEL - RAPPORTI DWAR TEHID TA' DROGI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 37377 dwar rapporti ta' tehid ta' drogi fl-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kien hemm ftit każi ta' rapporti ta' suspetti ta' teħid ta' droga minn studenti.

Il-proċeduri li ttieħdu kienu dejjem skond iċ-ċirkostanzi partikolari tal- każ.

Kien hemm fejn intalab l-intervent tal-pulizija u ta' l-aġenzija governattiva Sedqa.

F'każijiet oħrajn ma kienx hemm il-ħtieġa, speċjalment fejn ma kienx hemm suspetti serji.

Biss dejjem ġew segwiti l-proċeduri tal- policy stabbilita fid-dokument ta' Settembru 2001 Tackling Substance Abuse - Procedures for Schools.

PULIZIJA – APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ASSISTENTI KUMMISSARJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Wara li ntalbu applikazzjonijiet mingħand supritendenti li xtaqu li jiġu kkonsidrati għall-promozzjoni għar-rank ta' Assistenti Kummissarji fil-korp tal-Pulizija, jista' jgħid kemm applikaw?

Min huma?

Meta kull wieħed minnhom sar supritendent?

Meta hu maħsub li jsiru l-interviews?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fuq it-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, informat li l-interviews se jsiru fil-futur qarib.

SIGURTA' SOĊJALI - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jivverifika l-għajnuna soċjali li qed tirċievi l-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Minn investigazzjoni li għamel id-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali, irriżulta li l-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant qed tirċievi pensjoni kontributorja u qatt ma' applikat għall-għajnuna soċjali.

ATTARD: TRIQ IS-SIENJA - ARBLI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jordna li fi Triq is-Sienja, Ħ'Attard iż-żewġ arbli li saru quddiem id-dar Redeemer jiġu utilizzati billi jitwaħħlu magħhom il-cables tad-dawl flok dawk li qegħdin mal-faċċata tar-residenza partikolari u oħrajn fil-viċinanzi li qegħdin jikkawżaw ħsara fl-istess bini?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li x-xogħol li qed issir riferenza għalih għandu jitkompla flimkien ma' xogħlijiet oħra simili.

SKEJJEL - FURJANA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' d-dipartiment jikkonsidra li jitranġaw ħsarat fis-saqaf u f'gallarija fl-iskola primarja tal-Furjana?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ġejt informat li l-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada qed taħdem fuq audit komprensiv tal-bżonnijiet ta' l-iskola primarja tal-Furjana biex jitwettaq pjan ta' refurbishment sħiħ ta' l-iskola fil- parametri tal-proġett tal-Gvern għall-iskejjel tiegħu.

DJAR - BDIL TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 37312, qed ngħaddi d-dettalji separatament għall- konsiderazzjoni tad-Dipartiemnt ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat illi l-persuna ndikata m'għandha l- ebda applikazzjoni mad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

GĦAJNUNA - APPELL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: F'iex wasal l-appell għall-għajnuna tal-wens tal-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li qed tieħu ħsieb ommu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena nformat li l-Appell li għalih qed jirreferi l- Onor. Interpellant jinsab appuntat għas-smiegħ quddiem l-Arbitru għas-27 ta' Jannar 2003.

WSC - METER TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet dwar il-meter tad- dawl u ilma, tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li dwaru ħallset multa proviżorja sakemm isiru l-investigazzjonijiet meħtieġa?

X'inhuma l-prospetti li jiġi refunded l-ammont li ħallas bħala depożitu temporanju?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li l-każ li qed issir riferenza għalih għadu qiegħed jiġi nvestigat.

Madanakollu, prima facie, jidher li ftit hemm ċans li d-depożitu u mhux multa, jingħata lura minħabba d- defiċjenzi li nstabu fil-meter.

CCF- PRIĠUNIERI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħabsin fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin li huma ta' nazzjonalita' barranija, ta' liema nazzjonalitajiet huma?

Kemm minnhom huma miżżewġin lil ċittadini Maltin?

X'inhu t-total ta' tfal, jekk hemm, fil-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` priġunieri barrranin fil-Faċilita` Korrettiva ta` Kordin, fit-18 ta` Diċembru 2002 kien ta` 102.

Dawn ġejjin minn diversi pajjiżi kif jidher hawn taħt:-

|Alġerini|2 |Lebanon |1 | |Banglade|3 |Libja |56 | |sh | | | | |Renju |11 |Niġerja |4 | |Unit | | | | |Bulgarij|1 |Palestina |1 | |a | | | | |Olanda |5 |Portugal |1 | |Eġittu |3 |Sudan |2 | |Italja |4 |Tuneż |5 | |Turkija |1 |Jugoslavja|2 |

Minn dawn, skond id-dikjarazzjonijiet magħmula meta ġew ammessi fil- Faċilita`, hemm seba` li ddikjaraw li huma miżżewġa nisa Maltin.

Hemm ukoll żewġ priġunieri nisa Maltin li huma miżżewġa irġiel barranin.

Preżentement m'hemmx tfal (dawk taħt is-16-il sena) fil-Faċilita`.

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħabsin irġiel u nisa fil- Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

Kemm minnhom huma Maltin?

Kemm minn dawn jiġu minn xulxin (mara/raġel, minn bint/iben, aħwa, eċċ)?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fit-18 ta` Diċembru, 2002 fil- Faċilita` Korrettiva ta` Kordin hemm 284 priġunier.

Dawn huma maqsuma kif ġej: -

Irġiel 270 nisa 14 Maltin: -

4 Nisa 178 irġiel

Fil-preżent priġunieri relatati minn xulxin hemm:-

Missier u iben, tlett pari aħwa.

CCF - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba f'ġimgħa u għal kemm numru ta' sigħat huma ntitolati l-ħabsin li jaħdmu meta jkunu jiskontaw sentenza?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ħabsin għażlu din l-iskema?

Kemm daħlu flus dawn il-ħabsin u kemm minnhom huma miżżewġin jew persuni waħedhom?

ONOR.

TONIO BORG: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirreferi għal pre-release work leave.

Ninsab informat illi dawk il-priġunieri li jkunu qegħdin jiskontaw sentenza ta` mhux anqas minn sentejn, fl-aħħar tlett xhur tas-sentenza huma ntitolati li japplikaw għal dan it-tip ta` leave.

Dawk eliġibbli u approvati f`dan il-perijodu jaħdmu erba` darbiet fil- ġimgħa esklużi s-Sibt, il-Ħadd u festi pubbliċi.

Dawn jistgħu jaħdmu mhux aktar minn ħmistax-il ġurnata ta` disa` sigħat kuljum fix-xahar.

Normalment il-ħinijiet jkunu bejn is-7.30am u l-4.30pm.

F`dawn l-aħħar erba` snin kien hemm:-

|Sena |Numru ta` |Dawk | | |applikazzjonijie|approvati | | |t | | |1999 |18 |14 | |2000 |13 |10 | |2001 |8 |6 | |2002 |8 |7 |

Fir-rigward ta` flus minn xogħol waqt dan it-tip ta` leave, il-priġunier jista` jagħżel li dak li jaqla` jintbagħat direttament lill-familja jew jiġi ddepożitat fil-kont tiegħu.

Ma jinżammux rekords dwar dan.

Lanqas jinżammu rekords dwar ikunux miżżewġa jew le.

CCF – FAMILJI TAL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'support u/jew għajnuna tingħata lill-familja - (mara u tfal) ta' persuna li tinsab il- ħabs (jew tistenna s-sentenza) - speċjalment mil-lat ta' servizzi soċjal?

Jikkonsidra l-Viċi Prim MInistru li dawn ikunu pprovduti b'informazzjoni (forma ta' booklet) rigward id-drittijiet u l-obbligi tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għal dak li jirrigwarda benefiċċji soċjali, familja ta' persuna li tinsab il-ħabs, jekk tissodisfa it-test tal-mezzi, tingħata l-għajnuna soċjali u, jekk ikun hemm it-tfal, titħallas iċ- Children Allowance.

Mill-aspett ta' ħarsien soċjali, l-awtoritajiet tal-ħabs, permezz ta' l- Aġenzija Appoġġ, jipprovdu servizz ta' social worker kif ukoll servizz ta' psikologu, kemm għall-priġunieri kif ukoll għall-familjari tagħhom.

Dawn is-servizzi, li kienu limitati kawża ta' nuqqas ta' riżorsi umani, mistennija jiżdiedu matul din is-sena.

Għaddejt is-suġġeriment fl-aħħar parti tal-mistoqsija lill-Aġenzija Appoġġ biex tikkonsidra l-possibilita' li jiġi stampat ktejjeb bl-informazzjoni li għamel referenza għaliha l-Onor.

Interpellant.

SLIEMA: TRIQ GIANNI BENCINI - DAWL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex issir manutenzjoni fl-istreet lighting u l-bozza li tneħħiet minħabba xogħol ta' kostruzzjoni tiġi sostitwita b'bozza oħra fuq in-naħa l-oħra tat-triq fi Triq Gianni Bencini, f'Tas-Sliema?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

ATTARD - XOGĦOL TA' MANUTENZJONI FIL-WIED

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 37425, jista' l-Ministru jgħid kif qiegħed isir bini proprju fil-wied ta' Ħ'Attard quddiem, u mhux fuq wara kif intqal fir-risposta, l-Isptar Monte Carmeli f'Ħ'Attard eżattament fuq wara tal-vilel kif indikat fis-site plan li qed tintbagħat separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li saret spezzjoni mill-enforcement officer ta` l-area u jirriżulta li l-plot indikat fuq is-site plan li ntbagħtet separatament, hija koperta b`permess numru PA 4043/02 maħruġ fid- 9 ta` Settembru, 2002.

Ix-xogħol preżenti jikkonsisti fil-bini tal- boundary wall mat-triq u mal-korsa tal-wied, liema ħajt qiegħed jinbena skond il-linji uffiċjali.

SAĦĦA - CONSULTANT CARDIOLOGISTS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra breakdown tal-marki li ġew mogħtija lill-kandidati għall-post ta' consultant cardiologist (invasive) fid- Dipartiment tas-Saħħa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-policy tal-Public Service Commission hi li l-breakdown tal-marki li jkun gab kandidat fi process ta' ghazla jinghataw biss lill-kandidat li jitlobhom bil-miktub lill- kummissjoni.

TWINNING PROJECT – FONDI MILL-UE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu fil-kuntest tat-twinning project b'fondi mill-Unjoni Ewropea, bejn l-Awtorita' Maltija għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol u l- gvernijiet tar-Renju Unit u l-Irlanda?

Kemm se jdum għaddej dan il- proġett?

Ġew evalwati dawn l-inizjattivi u jekk iva, x'kien l-eżitu ta' din l-analisi?

Kemm ibbenefikaw nies minn dawn l-inizjattivi?

Kemm kien l-ammont jew is-somma ta' flus/fondi li rċevejna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MOSTA: TRIQ IL-PONT - BANKINI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsiru l-bankini ġodda fi Triq il- Pont, fil-Mosta li jsiru wkoll sleeping policemen minħabba li f'din it-triq jinżlu vetturi bi speed qawwi b'mod li jikkawżaw inċidenti serji lin-nies li jużaw din it-triq u b'mod speċjali lit-tfal li jattendu l-iskola viċin, jiġifieri dik ta' Lilly of the Valley, Mosta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat illi l-Awtorita' Dwar it-Trasport għaddiet l-osservazzjonijiet ta' l-Onor.

Interpellant lill-kunsill lokali peress li x-xogħlijiet imsemmija jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- kunsill.

MTARFA: TRIQ PHILIP PULLICINO – CARD PHONE

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal telephone booth fi Triq Philip Pullicino, fl-Imtarfa biex taqdi l-ħtiġijiet tal-lokal fl-area in kwestjoni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bħalissa ma jidhirx li hemm il- ħtieġa li jitwaħħlu aktar cardphones fl-Imtarfa meta fil-preżent f'din il- lokalita' il-Maltacom għandha għaxar cardphones.

Jekk fil-ġejjieni jinħass il-bżonn li jitwaħħlu aktar cardphones, allura l-post indikat ikun ikkonsidrat.

BAĦRIJA: TRIQ ĠNIEN TAN-NIGRA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jara li fi Triq Ġnien tan-Nigra, fil- Baħrija ssir sistema tad-drenaġġ adegwata biex ir-residenti t'hemmhekk ma jibqgħux jitfgħu d-drenaġġ fil-fosos?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Gvern m'għandu ebda pjan immedjat biex iqabbad il-Baħrija (inkluż Triq Ġnien tan-Nigra) ma' l-infrastruttura tas- sistema tad-drenaġġ f'Malta.

Fil-fatt, il-Baħrija hija moqdija b'sistema adekwata għaliha permezz ta' fossa komuni li titbattal mill-gvern stess.

Qiegħed isir studju sabiex tiġi mistħarrġa l-possibbilta' li ssir fossa komuni oħra addizzjonali.

MEPA - PERMESSI TA' FARMS FL-IMĠARR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-MEPA ħarġitx permessi ġodda ta' farms fl-inħawi ta' Binġemma, fl-Imġarr, Malta u jekk ħarġu, f'isem min qegħdin dawn il-permessi?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika l-perijodu li għalih trid tapplika l-mistoqsija.

MOSTA - TRIQ PRINĊIPALI - PARKEĠĠ

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk jistax isir parking għall- karozzi tar-residenti ta' Main Street, il-Mosta fil-biċċa li tagħti minn Lord Nelson Bar & Restaurant għall-istatwa ta' San Ġużepp, fuq in-naħa tax- xellug inti u tiela' u mhux fuq in-naħa tal-lemin inti u tiela' lejn in- Naxxar u dan minħabba kif joqgħod l-ilma fit-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nformat li l-kunsill lokali tal-Mosta m'għamel l- ebda lment jew rikjesta skond kif qed jiġi mitlub f'din il-mistoqsija parlamentari.

MEPA - PERMESS GĦALL-KIOSK

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kif inħareġ permess mill-MEPA (PA0072/02) u taħt liema kondizzjonijiet ħareġ meta dan il-kiosk qed jiġi operat mingħajr shaft, mingħajr post adekwat fejn jiġu storjati ċ-ċilindri tal- gass mingħajr ma hemm post sanitarju għal min jagħmel użu minnu u dawk li jmorru jużaw is-servizz tiegħu, u wkoll meta ċumnija li qegħda hemm lanqas biss hija mgħollija aktar minn għaxar piedi mill-art u li hija mgħottija b'biċċa injama u qegħda wkoll viċin tal-Madonna tal-Kunċizzjoni?

Ma jidhirlux il-Ministru li dan huwa każ klassiku ta' abbuż fil-ħruġ tal- permess imsemmi?

Jaf il-Ministru li dak li llum jinsab qed jopera dan il- kiosk, Rocc Take Away, kien ilu jopera mingħajr il-permess meħtieġ għal iżjed minn Awissu li għadda?

Jaf il-Ministru li r-residenti ta' Triq il- Kunċizzjoni, Ħad Dingli kienu diġa' għamlu l-oġġezzjonijiet kollha tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Il-każ li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant qed jiġi nvestigat.

PULIZIJA - KAŻI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Novembru, 2002?

Jista' l-Ministru jikklassifika r-reati?

Kemm ġew solvuti reati matul Novembru, 2002?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit- tieni parti tal-mistoqsija parlamentari huwa kif jidher fit-tabella t'hawn taħt.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Novembru, 2002 kien hemm 585 persuna misjuba ħatja ta` reati kriminali.

|Against morals and honour |4 | |of the family | | |Arson |6 | |Attempted offences |123 | |Bodily harm |62 | |Computer misuse |1 | |Crimes against public |1 | |safety | | |Crimes against admin. of |1 | |justice etc | | |Damage |275 | |Drugs |1 | |Forgery |1 | |Fraud |18 | |Illegal Immigration |8 | |Prostitution |1 | |Sexual offences |3 | |Theft |853 | |Threats and private |12 | |violence | | |Violation of places of |1 | |confinement | | |Violence against public |7 | |officers | |

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Novembru, 2002?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serqiet matul Novembru, 2002?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Novembru, 2002 il-każi ta` serq li ġew rappurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-pulizija solviet 112 każ ta` serq.

|Hold up |6 | |Pick Pocketing |59 | |Snatch & grab |6 | |Serq minn dgħajjes |6 | |Serq ta` karozzi |57 | |Serq minn karozzi |313 | |Serq minn |69 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn fabbriki |9 | |Serq minn residenzi |49 | |Serq minn ħwienet |41 | |Serq minn xtajtiet |1 | |Serq ieħor |237 |

PULIZIJA - KAŻI TA' REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati matul Diċembru, 2002?

Kemm ġew solvuti reati matul Diċembru, 2002?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub fl-ewwel u fit- tieni parti tal-mistoqsija parlamentari hu kif jidher fit-tabella t'hawn taħt.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija, ninsab informat illi matul Diċembru, 2002 kien hemm 197 persuna misjuba ħatja ta` reati kriminali.

|Against morals and |1 | |honour of the family | | |Arson |3 | |Attempted offences |125 | |Bodily harm |59 | |Damage |293 | |Drugs |5 | |Forgery |2 | |Fraud |7 | |Illegal Immigration |13 | |Perjury and false |1 | |swearing | | |Prostitution |1 | |Sexual offences |2 | |Theft |931 | |Threats and private |9 | |violence | | |Violation of places of |1 | |confinement | | |Violence against public |9 | |officers | |

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew imwettqa serqiet matul Diċembru, 2002?

Jista' jikklassifika s-serq?

Jista' jgħid kemm ġew solvuti serqiet matul Diċembru, 2002?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul Diċembru, 2002 il-każi ta` serq li ġew rappurtati lill-pulizija kienu kif jidher hawn taħt, filwaqt li matul l-istess xahar il-pulizija solviet 49 każ ta` serq.

|Hold up |1 | |Pick Pocketing |91 | |Snatch & grab |21 | |Serq minn dgħajjes|8 | |Serq ta` karozzi |48 | |Serq minn karozzi |334 | |Serq minn |87 | |barijiet/lukandi | | |Serq minn fabbriki|7 | |Serq minn |59 | |residenzi | | |Serq minn ħwienet |42 | |Serq minn xtajtiet|3 | |Serq ieħor |230 |

PULIZIJA - KAŻI TA' SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-pieni li ġew mogħtija mill-qrati lil dawk il-persuni li nstabu ħatja ta' serq mill-1998 sa l-2002?

Jista' jikklassifika s-serq għal kull każ kif ukoll l-eta' u s-sess tal-persuna li ġiet ikkundannata?

Jista' jgħid jekk minn dawk li nstabu ħatja kienx hemm min reġa' tressaq il-qorti akkużat bl-istess reati jew reati aktar serji fl- istess perijodu u x'kienu l-pieni inflitti għal kull każ?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

AKKADEMJA TAL-PULIZIJA - TRAINEES

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu it-tul u l-piż ta' kull wieħed u waħda li bħalissa qed jattendu fl-akkademja tal-pulizija u li l-course inbeda fit-2 ta' Jannar 2003, fi statistika separata għal dawk ta' GĦawdex u ta' Malta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi skond l-applikazzjonijiet sottomessi, it-tul u l-piż tat-trainees li qed jattendu course fl-Akkademja tal-Pulizija hu kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

GĦAWDEX - TRATTAT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dikjarazzjoni fuq GĦawdex biex il- gżira titqies separatament minn Malta li sar fit-trattat għas-sħubija ta' Malta fl-UE fis-summit ta' Copenhagen?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qed inpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra dikjarazzjoni fuq Ghawdex li se tkun parti mit-trattat ghas-shubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kif intlahaq ftehim dwarha fis-Summit ta' Copenhagen.

EU - PROTOKOLL FUQ L-ABORT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-protokoll fuq l-abort li sar fit-trattat għas-sħubija fl-EU fis-summit ta' Copenhagen?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qed inpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad- draft tal-protokol fuq l-abort li sar fit-trattat ghas-shubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea fis-Summit ta' Copenhagen

UE - DIKJARAZZJONI DWAR IN-NEWTRALITA'

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dikjarazzjoni dwar in- newtralita' li sar fit-trattat għas-sħubija ta' Malta fl-UE fis-Summit ta' Copenhagen?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qed inpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra dikjarazzjoni fuq in-newtralità li se tidhol fit-trattat ghas-shubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea kif intlahaq ftehim dwarha fis-Summit ta' Copenhagen.

GWARDJANI LOKALI - TAĦRIK LID-DELIVERY MEN

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa biex id-delivery men ma jibqgħux jiġu mħarrka daqshekk ta' spiss meta jkunu qegħdin jgħabbu jew iħottu x-xogħol?

ONOR.

AUSTIN GATT: Minghajr ma nidhol fil-mertu ta' min hu u min m'huwiex delivery man u kemm inhargu citazzjonijiet billi statistika ma tezistix, peress li l-mistoqsija tikkoncerna materja li hija relatata ma' l- osservazzjoni tas-sinjali tat-traffiku, nahseb ikun aktar xieraq li din il- mistoqsija tigi maghmula lill-Ministru ghat-Trasport u Komunikazzjoni.

VALLETTA - MINA TA' MARSAMXETT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jindaga l-istat u l-aċċess mill-mina ta' Marsamxett, il-Belt minn fejn jgħaddu n-nies għall-Ferry għal Tas-Sliema għaliex hija fi stat imkabar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun aktar preċiż u jgħid għal liema ħsara qed jirreferi.

Ninsab informat li l-mina tinsab fi stat tajjeb u l-post kollu hu miżmum fi stat raġjonevoli.

Jista' jkun li hemm bżonn xi xogħol minimu ta' tikħil u tindif u għalhekk se jingħata l-attenzjoni meħtieġa.

UE – PROTOCOL DWAR IL-KWESTJONI TA' L-ABORT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- Protocol speċjali li Malta rnexxielha tikseb mal-UE fuq il-kwestjoni ta' l- abort?

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim milħuq fuq il-Protocol speċjali li se jifforma parti mit-Trattat ta' sħubija li Malta se tiffirma fis-16 ta' April li ġej.

Il-ftehim milħuq hu fuq it-text bl-Ingliż

AĠENZIJA APPOĠĠ - IMPJEGATI CASUAL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux minnu li impjegati casual ma' l-Aġenzija Appoġġ u qabel impjegati ma' Dar il-Wens, ilhom madwar erbgħa snin b'kuntratt definit li jiġi mġedded sena b'sena?

Jista' jgħid x'se jiġri minn dawn l-impjegati?

X'opportunitajiet hemm maħsuba għalihom?

B'liema kuntratt se jiġu mpjegati dawk li se jaħdmu fit- taqsima tas-supported living?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-Aġenzija Appoġġ m'għandhiex impjegati casuals li kienu mpjegati ma' Dar il-Wens.

Informat ukoll li l-impjegati li se jaħdmu fis-supported living division se jkunu mpjegati fuq kuntratt definit ta' sena.

VJOLENZA FIŻIKA - KUMPENS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid għaliex il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, qatt ma ngħata kumpens għal vjolenza fiżika li kien sofra snin ilu minħabba inċident politiku?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jaghmel il- mistoqsija tieghu lill-Ministru tal-Gustizzja u Gvern Lokali.

AFM - APPLIKAZZJONI GĦAL INGAĠĠ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kif il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li kienet applikat għall-ingaġġ fl-Armata skond l-Avviż fil- Gazzetta tal-Gvern, Nru. 15,732 tat-2 ta' April, 1993 qatt ma ġie intervistat jew mitlub joqgħod għal xi eżami ta' l-għażla, minkejja li minn dakinhar sa llum kienu ngaġġati diversi persuni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-individwu msemmi kien applika biex jingagga fil-Forzi Armati fid-19 ta' Ottubru, 1995 taht l-iskema ta' open recruitment li kienet thabbret l-ewwel darba fil-Gazzetta tal-Gvern numru 15,732 tat-12 ta' April, 1993.

Skond din l-iskema, kull applikant kien jinghata numru ta' registrazzjoni.

F'dan il-kaz, l-individwu nghata n-numru 1825.

Meta l-iskema ta' open recruitment spiccat, u dan permezz ta' sejha ghal applikazzjonijiet ghal ingagg ta' rekluti fil-Forzi Armati li dehret fil-Gazzetta tal-Gvern numru 16,801 ta' l-4 ta' Gunju 1999, l-ahhar applikant li kien ibbenefika minnha kellu n-numru 1094.

Ghalhekk, l-uniku mezz kif l-individwu msemmi seta' jingagga fil-Forzi Armati kien jerga' japplika skond is-sejha ta' l-4 ta' Gunju, 1999.

QORMI - TRIQ DUN MARIO - DRENAĠĠ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid għaliex kemm ilha li saret Triq Dun Mario, f'Ħal Qormi, hemm problema ta' dħul ta' drenaġġ fil-fond nru.

Id-dipartiment responsabbli ħa azzjoni?

Jekk le, meta se jieħu azzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-fond numru 52 jinsab taħt il-livell tat-triq.

Għalhekk meta tagħmel ix-xita u l-main tad-drenaġġ ikun mimli jkun hemm backflow.

L-unika soluzzjoni prattika hija li sid il-fond jinstalla non-return valve mas-sistema tiegħu biex ma jseħħx dan il-backflow meta tagħmel ix-xita.

QORMI - VULTAĠĠ BAXX TA' ELETTRIKU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex tiġi solvuta l-problema tal-vultaġġ fl-area ta' Triq l-Iżbandola/Triq Ħammieri/Triq il-Biegħa/Triq l-20 ta' Settembru/Triq S. Ġorġ/Triq Aloisio, eċċ, f'Ħal Qormi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li biex titranġa l-problema ta' vultaġġ baxx li hemm fiz-zona msemmija fil-mistoqsija, diġa' sar xogħol ta' tisħiħ fuq is-sistema ta' vultaġġ baxx.

Hemm il-ħsieb li fil-futur fl- inħawi tinbena sub-station.

VALLETTA - TRIQ MARSAMXETT - FOND NRU.

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-fond nru.

8, Triq Marsamett, Valletta ġiex allokat lil xi individwu/i?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-fond Numru 8, Triq Marsamxett, Valletta fil-fatt kien inkera lid-Dipartiment tal-Lottu Pubbliku fl-1980.

REĠISTRU PUBBLIKU - ŻWIEĠIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm żwieġijiet bil-Knisja u biċ-Ċivil mill-1995 sa l-2002?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi n-numru ta` żwieġijiet bil-Knisja u biċ-Ċivil mill-1995 sa l-2002 f`Malta u GĦawdex kienu kif ġej:

| |Malta | |GĦawdex| | |Sena|Bil-Knis|Ċivil|Bil-Kni|Ċivil| | |ja |i |sja |i | |1995|1,812 |333 |160 |12 | |1996|1,828 |343 |159 |16 | |1997|1,857 |354 |180 |11 | |1998|1,799 |390 |157 |14 | |1999|1,807 |417 |144 |17 | |2000|1,715 |449 |141 |32 | |2001|1,562 |455 |117 |19 | |2002|1,533 |544 |131 |41 |

QRATI - KAWŻI TA' SEPARAZZJONI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kawżi ġodda ta' separazzjoni kull sena bejn l-1995 u l-2002?

Kemm minn dawn il-kawżi ta' separazzjoni kienu mibdija minn nisa u kemm minn irġiel?

Tinżamm statistika ta' x'kienet il-kawża miġjuba għas-separazzjoni, per eżempju, inkompatibbilta', u wara kemm snin ta' żwieġ intalbet is-separazzjoni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

IMQABBA/QRENDI RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'permessi hemm għar-rigward ta' drenaġġ (skart ta' annimali u nies) li qiegħed jintefa' fil-manhole fil-kontrada tat-torba limiti ta' l- Imqabba/Qrendi?

Jekk fl-affermattiv jista' il-Ministru jgħid għalfejn dan qiegħed jintefa' hawn meta (a) dan suppost jintefa' l-Marsa, (b) fuq ordnijiet speċifici skart simili li kien jintefa' ftit aktar il-fuq ġie mwaqqaf?

Xi prekawzzjonijiet qed jittieħdu sabiex ma ssirx ħsara lir-raba' tal-madwar, lin-nies li jiffrekwentaw l-area u s-swieqi tar-raba' fil- viċinanza?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

ŻABBAR - MITĦNA TA' BIRGILLIN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Possibli l-Enemalta tieħu passi biex tneħħi wires li hemm mal-mitħna antika Ta' Birgillin li hemm fi Triq l-GĦaxra ta' Settembru 1797, Żabbar li hi fi stat tajjeb iżda qed tiġi mkerrha b'bosta wires li hemm magħha?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

SAĦĦA - FIŻJOTERAPISTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru ġentilment jgħid għaliex is-seba' fiżjoterapisti li għamlu r-re- sit fil-bidu ta' Settembru u li r-riżultati ħarġu fl-24 ta' Settembru 2002 baqgħu ma ġewx impjegati?

Meta se jiġu mpjegati la darba l-interview sar fl-20 ta' Novembru 2002?

GĦaliex għallinqas ma ġewx impjegati fuq bażi casual kif dejjem sar s'issa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li d-Diviżjoni tas-Saħħa għamlet arranġamenti biex il-fiżjoterapisti li għalihom qed jirreferi l-Onor Interpellant jiġu mpjegati fuq bażi każwali mit-3 ta' Frar, 2003.

SERVIZZ ĊIVILI - EŻAMIJIET TA' PRINCIPALS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: X'inhi r-raġuni li r- riżultat tal-Principals mas-Servizz Pubbliku liema eżamijiet u interviews intemmu fl-aħħar ta' Ottubru 2002 baqa' ma ħariġx?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kien hemm zewg sejhiet ghall-mili ta' postijiet ta' Principal fis-Servizz Pubbliku.

Wahda kienet mahruga mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u kienet immirata ghal gradwati b'degree relatata ma' Management u l-ohra harget mid- Direttur ta' l-Ezamijiet u kienet miftuha ghal gradwati ohra, Assistenti Principali u Ufficjali Ezekuttivi b'hames snin servizz fil-grad.

Jien informat li z-zewg processi ta' l-ghazla ghadhom ghaddejjin.

ĦAL GĦAXAQ – TWESSIGĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'referenza għall-korrispondenza hawn annessa, jista' il- Ministru jgħid x'possibilita' hemm li din it-triq titwessa' (Rigward post tan-nar San Ġużepp Ħal GĦaxaq)?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 37211.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

MEPA - DIRETTUR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi investigazzjoni, anke mill-OPM, li rriżulta li wieħed mid-diretturi tal-MEPA mexa b'mod diskriminatorju ma' l-istaff?

Jista' l-Ministru jikkonferma li lil xi wħud mill-ħaddiema approvalhom il-leave bla tlaqliq waqt li lil oħrajn ma' approvalhomx?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma kien hemm l-ebda investigazzjoni fuq l-allegazzjonijiet ta` diskriminazzjoni magħmula mill-Onor.

Interpellant.

Ma jirriżulta mkien li kien hemm xi rapport ta` din it-tip ta` diskriminazzjoni.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija dwar il-leav', nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 36780.

ŻEJTUN: TRIQ IS-SUQ - SUBSTATION

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Possibbli l-Ministru, permezz tal-MEPA, jinformani fl-iqsar żmien possibbli fejn wasal il-permess tas-substation ta' l-Enemalta li trid tinbena fi Triq is-Suq, Żejtun għaliex jien informat li l-applikazzjoni issa hi biss għal ftit alterazzjonijiet fuq il-permess oriġinali u allura mhux suppost iddum daqstant?

Billi hemm problemi minħabba vultaġġ baxx, possibbli dan il-permess jiġi proċessat fl-iqsar żmien possibbli?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-permess (PA 4615/01) tas- substation ta` l-Enemalta li trid tinbena fi Triq is-Suq, Żejtun inħareġ fis-27 ta` Frar 2002.

Informat ukoll illi l-applikazzjoni għal ftit alterazzjonijiet fuq il-permess oriġinali sa llum ma ġietx sottomessa mill- applikant.

PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għal temporary state aid to support processor and recognised retailers of imported products li ġew negozjati mill-Gvern ma' l-UE, jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra il-prezzijiet interni u esterni tal- prodotti ta' l-ikel li fuqhom ġew ibbażati is-sussidji mill-Gvern Malti sabiex jiġi ssussidjat il-prezz għoli ta' dawn il-prodotti ta' l-ikel impurtati f'pajjiżna mill-UE?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jaghmel il- mistoqsija lill-ministru responsabbli.

MALTACOM - TRANSFER TA' TELEFON

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru, permezz tal-Maltacom, ġentilment jgħid jekk huwiex possibbli li jsir it-transfer tat-telefon, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, għaliex din il-familja ngħatat flat isfel fl- istess blokk ta' flats minħabba raġunijiet ta' mard, iżda t-telefon għadu fil-flat ta' fuq?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li t-trasferiment mitlub ma jistax isir qabel ma l-abbonat jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu rigward ħlas.

MEPA - KONSULENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Fl- Environment Directorate u l-Environment Management Unit tal-MEPA, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx konsulenti li japprovaw l-Environment Impact Assessments li m'għandhomx First Degree imma Second Degree biss?

Kien hemm ċirkostanzi fejn saret diskriminazzjoni favur dawn il-konsulenti, għad- detriment ta' oħrajn aktar kwalifikati?

Hemm xi nies fl-EMU li m'għandhomx kwalifiki neċessarji fuq l-impatt fuq is-saħħa, li għamlu studji li ġew aċċettati u dan mingħajr l-approvazzjoni tad-Direttur tas-Saħħa Pubblika?

Kien hemm xi Manager u ħaddiema oħra fl-Environment Management Unit u fl- Environment Protection Directorate li għamlu l-Environment Impact Assessments flimkien ma' professuri ta' l-Universita' fl-istess żmien li l- Manager u l-ħaddiema kienu qed jagħmlu kors immexxi mill-istess professuri?

Fl-għażla ta' l-EIA, jistgħu l-istaff fl-EMU u l-Environment Protection Directorate jgħidulna x'metodu intuża biex ikun assigurat li r-riżultati huma korretti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat kif ġej:-

Fl-Environment Protection Directorate u l-Environment Management Unit tal- MEPA, m`hemmx konsulenti li japprovaw l-EIA.

L-ebda konsulent ma jista` japprova EIAs.

L-ebda Manager u ħaddiem ieħor fl-EMU u l-EPD ma għamel EIAs kif indikat mill-Onor.

Interpellant.

Meta jiġi sottomess l-EIA dan jiġi evalwat:

Skond it-termini ta` referenza li jinħarġu mill-MEPA u huma speċifiċi skond l-iżvilupp propost; Minn nies impjegati tal-MEPA skond l-'expertise' tagħhom; Skond kriterji ta` reviżjoni li jinħarġu minn istuzzjonijiet internazzjonali.

Issir ukoll konsultazzjoni ma` dipartimenti jew aġenziji tal-gvern li l- MEPA jidhrilha li jkun opportun li tikkonsulta, kif ukoll il-kunsill lokali li jkollu r-responsabbilita` tal-lokalita` fejn ikun qed jiġi propost li jsir l-iżvilupp, u kunsilli lokali tal-madwar jekk ix-xorta jew l-impatti tal-proġett ikunu tali li jistgħu jaffetwawhom.

MAGĦTAB - RIMI TA' SKART

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il permess inħareġ għar-rimi ta' skart tossiku u skart ieħor perikoluż biex jintrema' l-Magħtab?

Id-direttur ta' l-ambjent ħareġ xi permessi jew approva li jinħarġu tali permessi għal traġitt fuq il- baħar jew fil-portijiet ta' skart b'kontenut ta' sustanza radjoattiva?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi għal dawn l-aħħar snin kien hemm bosta permessi li nħarġu biex jintrema kull tip ta` skart fil-Magħtab u dan peress li għad ma hemmx engineered landfill fil-pajjiż.

Id-Direttur ta` l- Ambjent la ħareġ u lanqas approva li jinħarġu tali permessi għat-traġitt fuq il-baħar jew fil-portijiet ta` skart b`kontenut ta` sustanza radjoattiva.

MINISTERU TA' L-AMBJENT - STUDJU FUQ SKART TA' ŻEJT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min kien il-protagonista għal studju fuq skart ta' żejt kummissjonat mill-Ministeru ta' l-Ambjent sentejn ilu?

Kien hemm xi ħadd mill-konsulenti li ħadu l-issues ta' l-ambjent li għandhom konnessjoni diretta mal-Waste Oil Co. Ltd. u li jaħdmu mal-MEPA?

X'azzjoni legali ttieħdet kontra l-Enemalta, il-Malta Offshore Bunkering u l-Waste Oils Company Ltd., għall-ħruġ ta' intejjen li nittnu l-lokal tal-Menqa u li keinu ta' danu għas-saħħa tal-ħaddiema tal-bank, tal-Maltacom u r-residenti fil-qrib?

X'sar biex isir magħruf ta' min hi l-ħtija?

X'azzjoni ttieħdet?

Hemm liċenzja tal-pulizija jew liċenzja biex jopera biex dan ix- xogħol isir?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-istudju kien kummissjonat mill- Ministeru ta` l-Ambjent lil Eco Standards Services Ltd.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 36783.

Dwar l-intejjen fil-madwar tal-Menqa, nirreferi l-Onor.

Interpellant għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 36783 fuq l-azzjoni li ħadet il-MEPA f`dan ir-rigward.

Is-sitwazzjoni qed tiġi mmonitorjata u jekk ikun hemm bżonn ta` azzjoni din tittieħed.

Informat ukoll illi l-Waste Oils Co Ltd hija koperta b`liċenzja tal- pulizija.

MEPA - AMBJENT TA' L-ARJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-pubbliku mhux jiġi nformat dwar l- ambjent ta' l-arja?

X'arranġamenti saru mill-IT Section tal-MEPA sabiex il- pubbliku jkun mgħarraf b'dawn ir-riżultati u li dawn ir-riżultati huma sikuri u ta' kwalita' tajba?

Għalkemm f'xi lokalitajiet il-livelli ta' PM10, taċ-ċomb u benzina fl-arja kienu ħafna iktar mil-livelli aċċettati, għaliex il-MEPA ma nformatx b'dan lill-pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Hemm nuqqas ta` data li kellha tinġabar u għalhekk ma ġietx ikkomunikata.

Is-sikurezza u l-kwalita` tar-riżultati ma jiddependix mill-IT Section imma minn min għandu d-dover li jiġborha, jikkompilaha u jikkomunika.

Riżultati oħra jridu jiġu kkalkulati.

Ir-riżultati preliminari tal-livelli taċ-ċomb fl-arja se jiġu kkomunikati fi żmien qarib.

MEPA - DIRETTUR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex id-Direttur tal-MEPA mhux qed jerfa' r- responsabbilta' għall-ħlas ta' eluf ta' liri lil Malta National Laboratory, minkejja li dan il-kuntratt sar wara li ġie maħtur l-istess direttur?

X'azzjoni qegħda tittieħed biex jiġi żgurat li jinħarġu sejħiet għall- offerti għall-analisi tal-kampjuni?

Mill-kampjuni li ntbagħtu lil Malta National Laboratory, kemm minnhom intbagħtu f'laboratorji oħra sabiex jiġi żgurat li l-Malta National Laboratory qegħda tagħti riżultati xierqa tal- kwalita' ta' l-ilma baħar u biex jiġi żgurat ukoll li sakemm jaslu għand il- pubbliku dawn ir-riżultati mhumiex imbagħbsa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mhux minnu li saru xi kuntratti mal- Malta National Laboratory wara li nħatar id-Direttur tal-MEPA preżenti.

Id-direttur preżenti qed jitlob offerti oħra fuq analisi ta' kampjuni.

L-MNL, li huwa aġenzija tal-Gvern, mhux l-uniku laboratorju ikkommissjonat mid-Direttorat għall-Ambjent għall-analisi ta' kampjuni.

Il-kampjuni jintbagħtu lil laboratorji differenti skond il-kompetenza u l- ispeċjalizzazjoni tal-laboratorju konċernat.

MEPA - DIRETTUR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Tul dawn l-aħħar erba' xhur, jista' l-Ministru jgħid kemm-il kuntratt għal servizz jew prodott għamel id-Direttur tad-Direttorat tal-Protezzjoni Ambjentali tal-MEPA?

Saru xi kuntratti diretti bla ma nħarġet sejħa għall- offerti?

Jekk saru dawn is-servizzi, għax inħass li kellha tittieħed azzjoni urġenti?

Għaliex ma ħarġitx sejħa għall-offerti wara tant xhur li tħaddmu dawn is-servizzi?

Kemm ġie jqum kull servizz?

Għaliex sar dan is- servizz mgħoddi b'kuntratt lil terzi persuni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-uniku xiri ta` servizz jew prodott f`dawn l-aħħar erbgħa xhur mid-Direttur tad-Direttorat tal- Protezzjoni Ambjentali kienu servizz ta` labourer biex ikun jista` jitħaddem il-Mobile Air Monitoring Station u ghajnuna fl-immuntar ta' passive tubes monitors għal monitoraġġ ta' l-arja.

Id-Direttur kif assuma l-kariga tiegħu ħass immedjatament il-ħtieġa li jixtri dan is-servizz ad hoc peress li ma kienx fl-interess pubbliku li l-monitoragg ta' l-arja ma jsirx jew jiġi mxellef il-pjan ta l-istess monitoraġġ.

Dan is-servizz qed jinxtara bir-rata ta' Lm4.25 fis-siegħa.

Il-kap tal-Pollution Unit hu nkarigat biex jara li dan is-servizz jintuża bl-aktar mod għaqli.

Dan is- servizz jiġi mwaqqaf meta tinħass il-ħtieġa.

MEPA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi ħaddiema li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' ta' direttur ġdid, li ismu qed jintbagħat separatament, tal- MEPA, li jagħmlu xogħol wara l-ħin għall-kumpannija privata/terzi persuni, liema xogħol hu f'konflitt dirett max-xogħol tagħhom fil-MEPA?

Għaliex fl- għażla ta' nies ġodda fl-Environment Protection Directorate l-ebda head ta' xi section ma' kien fil-bord ta' l-għażla?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-awtorita` ma taf bl-ebda impjegat tal-MEPA li jaqa` taħt ir-responsabilita` tal-persuna li rrefera għaliha l-Onor.

Interpellant u li qed jagħmel xogħol li hu f`konflitt dirett mal-kariga ta' l-istess impjegat fil-MEPA.

Informat ukoll illi l-bord ta' l-għażla għall-impjegati ġodda fl- Environment Protection Directorate kien kompost skond il-proċeduri normali ta' l-awtorita`.

MEPA - SISTEMA TAR-REGISTRY

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għaliex is-sistema tar-registy ta' l-ex Environment Protection Department m'għadhiex tintuża mill-MEPA?

Għaliex il-files ta' l- ex Dipartiment ta' l-Ambjent ġew abbandunati għal aktar minn sena?

X'sar biex dawn il-files jiġu protetti?

Kemm kien in-numru ta' avviżi u każi ta' files fis-sistema ta' l-IT li l-files intilfu f'dawn l-aħħar tlett snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat kif ġej:-

Mhux minnu li s-sistema tar-registry ta` l-Ex Environment Protection Department m'għadhiex tintuża.

F`din l-aħħar sena il-files xorta baqgħu jintużaw regolarment tant illi x-xogħol baqa` miexi normali.

Fil-premises tal-Ex Environment Protection Department hemm watchman lejl u nhar.

L-awtorita` ma żżomx rendikont ta` kull min jgħid li ma jistax isib xi file.

MEPA - XIRI TA' PROVVISTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi xiri mill-MEPA ta' provvisti, bħal karta, xorb minerali, prodotti iġeniċi, eċċ. bla ma kien hemm sejħa għall-offerti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi x-xiri tal-prodotti msemmija jsir fuq bażi ta` quotation fejn l-ammont hu inqas minn Lm5,000.

MEPA - PROĠETTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru investigazzjonijiet miċ-chairman tal-MEPA u mid-direttur, li isimhom qed jintbagħat separatament, u x'azzjoni ttieħdet f'kull każ?

Kien hemm investigazzjoni sabiex isir magħruf min kien ħa xi flus għax ħadem jew b'xi mod ikkontribwixxa fi proġetti f'fondi internazzjonali (u dan kontra l-istess politika ta' dawn l- istituzzjonijiet)?

Kien hemm xi impjegati li tħallsu ta' xogħol taħt proġett tal-CAMP (Coastal Area Management Programme) li kien tħallas mill- fondi tal-Priority Actions?

Għaliex wara investigazzjoni nterna sabiex isir magħruf għaliex l-Air Monitoring System ma' tħaddmitx għal bosta xhur, ma ttieħdet ebda azzjoni fuq min kien responsabbli?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi kienet saret investigazzjoni waħda miċ-chairman tal-MEPA u nħarġet stqarrija dwarha fl-1 ta` Diċembru, 2001.

Informat ukoll illi ma saret l-ebda investigazzjoni mill-imsemmi direttur ta` l-ambjent.

Informazzjoni dwar kontribuzzjonijiet fi proġetti f`fondi internazzjonali kienet ingħatat fi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 36348.

Rigward il-mistoqsija relatata mal-proġett CAMP, nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari 36728.

Ma saret l-ebda investigazzjoni mid-direttur il-ġdid ta` l-ambjent fuq l- air monitoring station għala din ma ħadmitx fi żmien meta hu ma kienx fil- kariga preżenti.

Id-direttur ipprova jiġbor xi fatti biex jara x`jista` jsir biex sitwazzjonijiet simili ma jerġgħux jiġru.