MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 455 It-Tnejn, 11 ta' Diċembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 455

It-Tnejn, 11 ta' Diċembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.12 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 11 ta' Diċembru, 2000

WERREJ

MINUTI 573

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 573

TQEGĦID TA' KARTI 578

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI - 2001

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-INTERN 578

AĠĠORNAMENT 612

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 612

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 454 li saret fid-9 ta' Diċembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

GĦAWDEX - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill-impjegati tad- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti sar dan l-overtime?

Kemm minnu tħallas u kemm għad irid jitħallas?

X'kienu ir-raġunijiet, jekk huwa l-każ, li l- overtime ma tħallasx kollu?

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni)(f'isem il- Ministru għal Għawdex): L-informazzjoni għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

TURIŻMU - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill-impjegati tad- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

X'kienu r-raġunijiet, jekk huwa l-każ, li l- overtime ma tħallasx kollu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

POLITIKA SOĊJALI - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill-impjegati tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

Kemm minnu tħallas u kemm minnu għad irid jitħallas?

X'kienu ir-raġunijiet, jekk huwa l-każ, li l-overtime ma tħallasx kollu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill- impjegati tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

X'kienu r-raġunijiet, jekk huwa l-każ, li l-overtime ma tħallasx kollu?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): L-overtime li sar fil-ministeru tiegħi bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena jammonta għall- 2,275 siegħa u 15-il minuta, maqsumin kif jidhru hawn taħt:

|SECTION | | | |SIGĦAT | |Office of the Permanent| | |Secretary |211.45 | |Corporate Services & | | |Protocol |2013.30 | |Bilateral Relations | | | |42.00 | |EU Directorate | | | |8.00 | |Total | | | |2,275.15|

L-overtime li sar sal-31 ta' Ottubru 2000 tħallas kollu, filwaqt li dak li sar fix-xahar ta' Novembru 2000 ser jitħallas f'Diċembru 2000 għar- raġuni li l-overtime jitħallas bix-xahar lura.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Lill-Ministru jirriżultalu li tressqu xi lmenti minn ħaddiema li ma tħallsux ta' l-overtime fil-pagament ta' Novembru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOE BORG: Safejn naf jien le.

Pero' jekk l-Onor.

Membru jagħmilli mistoqsija formali f'dan is-sens inkun nista' nġiblu l-informazzjoni.

SAĦĦA - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill-impjegati tad- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti sar dan l-overtime?

Kemm minnu tħallas lill-ħaddiema u uffiċjali?

Kemm minnu għad irid jitħallas?

X'kienu ir- raġunijiet, jekk huwa l-każ, li l-overtime ma tħallasx kollu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tingħata risposta f'xi seduta oħra.

INTERN - OVERTIME

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm sigħat ta' overtime inħadmu mill-impjegati tad- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti sar dan l-overtime u kemm minnu tħallas lill-ħaddiema u uffiċjali?

Kemm minnu jrid jitħallas?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi l-ammont ta` overtime maħdum mill-impjegati tad-dipartimenti li jaqgħu taħt id- dekasteru ta` l-intern bejn Jannar u Novembru ta` din is-sena hu kif ġej:-

| | Sigħat | |Dipartiment | | |Segretarjat Permanenti | 1,174| |Ċittadinanza u | 2,322| |Expatriates | | |Reġistrazzjoni Ċivili | 2,984| |Sigurta' ta' l-Ajruport| | | |157 | |Awtorita' ta' | 25,013 | |l-Ippjanar | | |Protezzjoni Ċivili | 35,172 | |Servizzi Korrettivi | 66,573 | |Reġistru Pubbliku | 1,624| |Taqsima Proprjeta' | 4,753| |tal-Gvern | | |Uffiċċju Konġunt | 19,753 |

Dwar l-overtime li nħadem fid-dipartiment tal-pulizija, nirriferi għat- tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Lill-Ministru waslulu lmenti li xi ħaddiema baqgħu sal-ġurnata tal-lum ma tħallsux ta' overtime maħdum.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Lili ma jirriżultalix li kien hemm xi lmenti f'dan is-sens, pero' b'daqshekk ma jfissirx li dawn l-affarijiet ma jeżistux ġaladarba s-sistema hi li l-overtime jitħallas xahar b'lura.

AIR MALTA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu mpjegati ġodda mal-Air Malta group minn Settembru 1998 sal-lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomici): L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimenari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, kien hemm xi żviluppi fir-rigward tan- negozjati bejn l-Air Malta min-naħa u l-first officers u l-kaptani min- naħa l-oħra, fid-dawl taċ-ċirkostanzi li tqajmu xi xhur ilu meta dawn l- uffiċjali kienu ħadu azzjoni industrijali biex jipprotestaw għall-mod ta' kif jidhrilhom li għandhom ikunu aġevolati l-kondizzjonijiet tax-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, lill-Onor.

Membru nista' ngħidlu li f'dawn l-aħħar xhur inbidel il-kumitat tal-union li tirrappreżenta l- pilots.

Naf li qed isiru xi diskussjonijiet mal-kumitat il-ġdid, pero' s'issa għad m'għandix ħjiel jekk waslux fi ftehim.

GOZO CHANNEL - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu mpjegati ġodda mal-Gozo Channel minn Settembru 1998 sal-lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bejn l-1998 u din is-sena daħlu 73 impjegat ġdid mal-kumpannija Gozo Channel.

Dawn il-ħaddiema ġejjin minn dawn il-lokalitajiet:

H'Attard, Birkirkara, Bormla, il-Ħamrun, l-Ibraġġ, l-Iklin, il-Kalkara, l- Isla, il-Mellieħa, Raħal Ġdid, ir-Rabat, San Ġiljan, is-Swieqi, Ta' Xbiex, Ħal-Tarxien, Ħaż-Żebbuġ, iż-Żejtun u ż-Żurrieq; Għajnsielem, Kerċem, Marsalforn, in-Nadur, il-Qala, San Lawrenz, Ta' Sannat, Victoria, ix-Xagħra, ix-Xewkija u iż-Żebbuġ.

Hemm ukoll min hu mill-Bulgarija, mir-Russja u mill-Kraina, u dawn qegħdin b'kuntratt definit.

KORPORAZZJONI ENEMALTA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu mpjegati mal-Korporazzjoni Enemalta minn Settembru 1998 sal-lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

WSC - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu mpjegati ġodda mal-water services corporation minn Settembru 1998 sal-lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li matul l-1998 il-korporazzjoni għas- servizzi ta' l-ilma ma mpjegatx ħaddiema ġodda.

Is-sena ta' wara impjegat erbgħa: wieħed mill-Birgu, wieħed minn Birkirkara, wieħed minn Ħaż-Żabbar u ieħor minn Buġibba.

Matul din is-sena l-korporazzjoni mpjegat tmien ħaddiema ġodda, cioe' tnejn mill-Ħamrun u wieħed minn kull wieħed minn dawn il-postijiet: Santa Luċija, San Ġwann, in-Naxxar, St. Andrew's, Pembroke u San Ġiljan.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl li qed ikomplu jiżdiedu l-ilmenti li f'numru ta' spieri l-ilma qed jitħallat mad-drenaġġ, jista' l-Ministru jgħidli jekk il-WSC hijiex qed tikkomunika u tikkordina ma' dipartimenti oħra bil-għan li din il-problema b'xi mod jew ieħor tibda tiġi indirizzata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Primarjament il-WSC tiffoka fuq l-ilma tax-xorb, iżda nagħmilha ċara li lili ma jirriżultalix li saru xi lmenti dwar ilma tax-xorb li qed jitħallat ma' ilma tad-drenaġġ.

Jista' jkun hemm xi każi ta' spieri fis-settur privat li għandhom din it-tip ta' problema, speċjalment meta tagħmel ħafna xita, pero' m'iniex informat li teżisti xi problema maġġura f'dan ir-rigward.

CASUAL SOCIAL ASSISTANTS - REKLUTI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni ġodda bħala casual social assistants minn Settembru 1998 sal-lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

PTA - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Chris Agius) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni ġodda mat-transport authority minn Settembru 1998 sal- lum?

Mil-liema lokalita' ġejjin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li minn Settembru 1998 sal-lum l- awtorita' dwar it-trasport pubbliku mpjegat disa' persuni ġodda minn:

Qormi, Mosta, Sta.

Venera, Msida, Fgura, Mellieħa, Nadur (Għawdex), B'Kara, Marsascala.

TURIŻMU - PROGRAMMI UE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid f'liema programmi ta' l- Unjoni Ewropea xi dipartiment jew entita' oħra li tinsab fid-dekasteru tiegħu qed jipparteċipaw?

Liema huma dawn il-programmi u x'utilita' għandhom u kemm qed jieħdu sehem persuni?

Kemm hu l-ħlas ta' Malta u dak ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra, peress li d-domanda waslet għandna tard u kellha tintbagħat lid-dipartimenti kollha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: X'impatt jista' jkollhom l-integrated tariffs of the European Communities fuq l-industrija tat-turiżmu ġaladarba Malta ssir membru ta' l-Unjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Sur President, din id-domanda weġibtha qabel.

Nista' ngħid li bħala ministeru m'aħniex se nagħmlu dak l-istudju li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Farrugia.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma peress li jirriżulta li se jkun hemm qabża sostanzjali fil-prezzijiet tal-prodotti ta' l-ikel - naturalment dawn jilagħbu role importanti fl-industrija tat-turiżmu, prodotti bħal beef, in- New Zealand lamb u numru ta' prodotti oħra li mhux il-Maltin biss jikkonsmawhom imma anke t-turisti - allura l-Ministru qed jgħid li dan m'huwiex se jaffetwa l-industrija tat-turiżmu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jien żgur li mhux qed ngħid hekk pero', kif jaf l- Onor. Membru, il-ministeru għat-turiżmu jaffetwawh ħafna affarijiet, inkluż l-ambjent.

Aħna m'aħniex qed nagħmlu studju dwar l-impatt ta' l-adozzjoni ta' l-acquis mil-lat ambjentali iżda dan inħalluh f'idejn il-ministeru għall-ambjent, liema studju ovvjament jieħu l-aspett tat-turiżmu in konsiderazzjoni.

Anke għal dak li għandu x'jaqsam mat-tariffi li għadu kif semma' l-Onor.

Interpellant, nippreżumi li d-dipartiment tal-konsumatur u awtoritajiet oħra konċernati jieħdu ħsieb dawn l-affarijiet u naturalment dak li japplika għal Malta japplika wkoll għall-barranin.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-istudju li qed jagħmel il-ministeru għat-turiżmu minn flus li ġejjin mill-Unjoni Ewropea, jinteressana żgur l- impatt ta' l-adozzjoni ta' l-acquis fuq l-SMEs, u aħna nafu li f'dan il- każ għandna s-settur ta' l-akkomodazzjoni kollha, is-settur ta' l-aġenti ta' l-ivvjaġġar kif ukoll kull qasam li għandu x'jaqsam mat-turiżmu proper.

Oltre dak hemm studju dwar kif tista' tintlaqat il-professjoni tal-gwidi - aħna ngħidu li din ma tintlaqatx imma aħjar wieħed ikollu ċ-ċertezza f'dawn l-affarijiet - mill-adozzjoni ta' l-acquis.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri fid-dawl li anke l-NPAA qed jgħid li se jkun hemm problemi f'dak li għandu x'jaqsam ma' prezzijiet ta' l-ikel, u li dan se jħalli impatt negattiv fuq it-turiżmu, il-Ministru ma jinteressahx li janalizza aktar fil-fond dan l-istatement li hemm fl-NPAA?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Lili aktar jinteressani li niġi kkwotat tajjeb!

Dak li għadu kif qal l-Onor.

Farrugia ma jirrispekkjax dak li għadni kif għedt jien.

Jien la għedt li ma jinteressanix u lanqas għedt li jista' jkun hemm impatt negattiv.

Jien għedt li fir-rigward ta' dak li għadu kif semma' l-Onor.

Farrugia, it-turiżmu m'huwiex se jagħmel studju.

Dan m'huwiex suġġett li jolqot lit-turiżmu biss - lit-turiżmu jista' jolqtu b'mod periferiku - għax bħala konsegwenza diretta jew indiretta jista' jolqot lill-konsumaturi kollha Maltin.

(Interruzzjonijiet) Issa negattivament jew pożittivament hija kwestjoni ta' interpretazzjoni.

Jien m'għedtux dan il-kliem.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - PROGRAMMI UE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema programmi ta' l-Unjoni Ewropea xi dipartiment jew entita' oħra li jinsabu fid-dekasteru tiegħu qed jipparteċipaw?

Liema huma dawn il-programmi?

X'utilita' għandhom u kemm qed jieħdu sehem persuni?

Kemm hu l-ħlas ta' Malta u dak ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar żieda fil-pagi tal-ħaddiema taċ-ċivil skond il-ftehim kollettiv, b'effett mill-1 ta' Jannar 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar talbiet pendenti quddiem l-awtorita' ta' l-ippjanar għal ftuħ ta' barrieri ġodda, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

22086, u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' ħaddiema minn dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dikasteru ta' l-ambjent li huma ssekondati mal-kunsilli lokali, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2001

IT-TNAX-IL JUM STABBILIT

MINISTERU TA' L-INTERN

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni numru 172 tas-17 ta' Novembru 2000, il- ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Nistieden issa lill-Ministru ta' l-Intern biex, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Chairman, nipproponi illi:

VOT 42 - MINISTERU TA' L-INTERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,255,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru ta' l-Intern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 43 - PULIZIJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm15,307,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 43 - Pulizija, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 44 - SERVIZZI KORRETTIVI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm2,296,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 44 - Servizzi Korrettivi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 45 - PROTEZZJONI ĊIVILI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,360,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 45 - Protezzjoni Ċivili, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 46 - TAQSIMA PROPRJETA' TAL-GVERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm875,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 46 - Taqsima Proprjeta' tal- Gvern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas- sena 2001.

VOT 47 - UFFIĊĊJU KONĠUNT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm400,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 47 - Uffiċċju Konġunt, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 48 - REĠISTRAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm849,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Reġistrazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT IX - MINISTERU TA' L-INTERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,388,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru ta' l-Intern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Chairman, għan-nom ta' l-oppożizzjoni nixtieq inressaq din l-emenda:

VOT 42 - MINISTERU TA' L-INTERN

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm 26,763" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm 26,762".

Delete the figure "Lm 26,763" and substitute therefor the figure "Lm 26,762".

Mr Chairman, bħal kull sena niltaqgħu fil-parlament biex naraw x'kienet il-performance tal-ministeru ta' l-intern tul is-sena li tkun għaddiet, però l-aktar li jinteressana huwa x'wieħed jaħseb li tista' tkun il- performance tal-ministeru ta' l-intern għas-sena li tkun ġejja.

Jien xtarrejt id-diskors tal-budget sija meta kien qiegħed jaqrah il-Ministru John Dalli, u mbagħad wara qbadt id-diskors tal-budget - kif nimmaġina li għamlu l-kelliema ewlenin fuq din in-naħa u anke l-ministri u s-segretarji parlamentari - biex infittex naqra dak li għandu x'jaqsam mal-ministeru ta' l-intern.

Minn dan id-diskors tant twil ta' 93 paġna, kien hemm riferenza ħafifa għall-ministeru ta' l-affarijiet interni.

F'paġna 82 insibu dan il- kliem:

"F'dak li jaqa' taħt il-qasam ta' l-affarijiet interni, qed nallokaw is-somma ta' Lm900,000 biex ikompli x-xogħol fil-faċilita' korrettiva ta' Kordin, partikolarment fir-remand and administration building."

Jien għandi feeling ta' déjà vu għax ilna nisimgħu dwar dan ir-remand and administration building.

Filwaqt li s-sena l-oħra l-gvern alloka Lm1.1 miljun, din is-sena qiegħed jalloka bi Lm0.3 miljun inqas, jiġifieri Lm0.9 miljun għal dawn ix-xogħlijiet.

Fid-diskors tal-budget hemm innovazzjoni għall-ministeru ta' l-intern rigward in-nefqa straordinarja, bħalma saret fil-ministeri l-oħrajn, għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-implimentazzjoni ta' l-acquis communautaire li għandha x'taqsam ma' l-Unjoni Ewropea.

F'paġna 86 jingħad li se ssir in- nefqa rigward ix-Schengen information system li tipprovdi għall-kontrolli fuq id-dħul ta' persuni f'Malta u l-immigrazzjoni.

Jiġifieri minn dan id- diskors kollu hemm riferenza għal dawn iż-żewġ affarijiet għal dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà interna ta' pajjiżna.

Jien inħossni diżappuntat li dwar ħaġa tant importanti, bħalma huwa l-ministeru ta' l- intern, ilqatna r-records tat-tul li tkellimna dwaru, għax hemm biss riferenza f'parti minn żewġ faċċati tad-diskors tal-budget tal-ministeru tal-finanzi.

Meta mbagħad inħarsu lejn l-estimi finanzjarji u nidħlu naqra aktar fil- laħam, imbagħad inkunu nistgħu nixtarru x'beħsiebu jiġri fil-ministeru ta' l-intern.

Mid-daqqa t'għajn profonda li tajt, sija mill-vot rikorrenti u sija mill-vot kapitali, nirrikonoxxi li fil-vot rikorrenti jidher li hemm vot akbar - u se nispjega għalfejn hemm vot akbar - però għal dak li għandu x'jaqsam mal-vot kapitali hemm tnaqqis sostanzjali.

Jien beħsiebi naqsam id-diskors tiegħi billi nidħol ħafif ħafif f'dak li għandu x'jaqsam ma' ċifri tal-budget, imbagħad jekk jibqa' l-ħin nidħol fuq dipartiment dipartiment.

Nibda mill-vot rikorrenti fejn jien mort mal-ewwel għall- figuri tas-sahra, li bejn l-1996 u l-1998 l-oppożizzjoni Nazzjonalista kienet toqgħod tparla ħafna għax naqqasnieha.

Però bħalma ġara f'oqsma oħrajn f'din l-istatistika ta' ingann tal-gvern Nazzjonalista, meta tela' fil-gvern beda jaqta' s-sahra mal-ewwel.

Dan l-aħħar għamilt ħafna mistoqsijiet parlamentari lill-ministru ta' l- intern, u f'waħda minnhom tlabtu jagħti statistika ta' l-overtime li għandu x'jaqsam mal-korp tal-pulizija, għax il-ministeru ta' l-intern huwa ħafna aktar wiesa' u għandu responsabbiltajiet li m'għandhomx x'jaqsmu mas- sigurtà interna ta' pajjiżna.

Dawk se jitkellem dwarhom l-Onor.

Joe Mizzi.

Fl-1998, fi żmien gvern Laburista - ħalliha li hemm xi tliet xhur ta' gvern Nazzjonalista - intnefqu b'kemm jiswew b'Lm276,954 f'overtime għall- korp tal-pulizija.

Fl-1999 in-nefqa naqset għal Lm246,586, jiġifieri tnaqqis ta' bejn wieħed u ieħor Lm30,000 f'overtime.

Sa Ottubru ta' din is-sena - għax għadna lanqas temmejna din is-sena - intnefqu inqas milli ntnefqu fl-1999 - Lm227,483.

Hawnhekk qed naraw li l-figuri neżlin f'dak li għandu x'jaqsam ma' overtime fil-korp tal-pulizija.

Mr Chairman, jien insemmi dan il-punt sena wara sena għaliex huma kull sena kienu joqogħdu jsemmu - ħalliha li domna 22 xahar biss - li qtajna 'l hawn u qasqasna 'l hemm.

Issa għad irrid nitkellem dwar x'qegħdin iqasqsu f'dak li għandu x'jaqsam mal-korp tal-pulizija għax mhux qed nitkellmu biss fuq overtime, peress li l-ħofra issa m'għadhiex ħrafa, u billi l-espedjent politiku tal-ħrafa issa m'għadux japplika, għax issa mill-oppożizzjoni ġew fil-gvern u allura ġew f'sensihom.

Dan il-punt irrid nibqa' nenfasizzah jien.

U issa mhux talli dan il-gvern qiegħed inaqqas l-overtime, talli qiegħed iżid ir-recruitment fil-korp tal-pulizija.

Jien niftakar il-kritika li kienet issir mill- ministru ta' l-intern attwali - dak iż-żmien ma kontx ministru ta' l-intern - rigward l-overtime u kienu għamlu paniġierku nazzjonali u paniġierku politiku dwar l-overtime.

Però issa dan qiegħed jitnaqqas.

Infakkar li din l-istess kritika jien għamiltha s-sena l-oħra wkoll għax kienu diġà tnaqqsu b'xi Lm10,000 overtime fil-budget għas-sena 2000 u din is-sena komplew tnaqqsu b'kemm jiswew Lm20,000 f'overtime.

Anke mill-interpellanza li jien għamilt riċentement jirriżulta ċar u tond li mill-1998 sa Ottubru ta' din is-sena tnaqqsu bejn wieħed u ieħor Lm50,000 f'overtime fil-korp tal-pulizija.

Issa se ndur fuq il-faċilità korrettiva ta' Kordin, fejn jidher ukoll li kien hemm tnaqqis.

Fl-1998 kien hemm 99,000 siegħa overtime, fl-1999 kien hemm 78,000 u fis-sena 2,000 - almenu sal-31 ta' Ottubru - kien hemm 60,000 siegħa overtime.

Jiġifieri neżlin hawnhekk ukoll.

Dak iż-żmien l- oppożizzjoni Nazzjonalista kienu joqogħdu jlabalbu ħafna fuq il-bżonn tas- sahra u kienu jagħmlu kruċjata u paniġierki nazzjonali, u issa f'daqqa waħda l-ħofra m'għadhiex ħrafa u issa qegħdin inqaxxru minn hawn u minn hemmhekk.

Mhux hekk biss, iżda f'affarijiet oħrajn, per eżempju, f'dak li għandu x'jaqsam ma' operational and maintenance expenses tal-korp tal-pulizija, skond l-istatistika tal-budget, kien hemm tnaqqis ta' Lm55,000.

Fis-sena 2000 ġew ivvotati Lm1,439,000 filwaqt li għas-sena d-dieħla hemm ivvotati Lm1,384,000.

Meta qed nitkellmu dwar maintenance and operational expenses qegħdin nitkellmu dwar utilities li jrid jaħdem bihom il-korp tal-pulizija.

Qegħdin nitkellmu dwar office services u dwar transport, fejn ukoll hemm tnaqqis sostanzjali.

Tajjeb li wieħed iżid ir-recruitment fil-korp tal- pulizija, imma mbagħad trid tagħtihom ukoll biex jaħdmu.

Milli jidher, minħabba l-ħrafa tal-ħofra, il-ministeru ta' l-intern għaddej bi proċess ta' tqasqis minn hawn u minn hemm - issa nitkellem fuq l-vot kapitali fejn hemm tqasqis massiċċ - però ġeneralment fil-vot rikorrenti hemm żieda li hija pronostikata minħabba li se jkun hemm recruitment ġdid u anke minħabba recruitment li sar is-sena l-oħra u aktar kmieni din is-sena.

Però meta nidħlu għal dak li għandu x'jaqsam ma' spejjeż ta' overtime u ta' operational expenses insibu li beda jqaċċat minn hawn u minn hemm, ħalli mbagħad ivvotajna għall-ewwel darba Lm240,000 fil-vot kapitali sabiex niġu in line ma' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea li nitkellem iktar 'il quddiem dwarha f'dan id-dibattitu.

Mela l-ministeru ta' l-intern qiegħed jipproġetta li jżid ir-recruitment, li hija ħaġa tajba.

Aħna ridna nagħmlu recruitment imma ma laħħaqniex.

Ejja nitkellmu ċar, aħna għamilna l-groundwork kollu u konna wasalna fil- proċess li ndaħħlu n-nies.

Aħna konna li ddeċidejna li ngħollu l-istandard ta' edukazzjoni ta' min jiġi rreklutat fil-korp tal-pulizija.

U dak għalfejn għamilnieh, biex indaħħlu jew biex ma ndaħħlux nies?

Mela aħna se nagħmlu xi ħaġa biex nipprovaw ngħollu l-livell ta' min jidħol fil-korp tal- pulizija u mbagħad ma ndaħħlu lil ħadd!

Aħna sibna riforma li kienet għaddejja minn proċess tas-sulluzzu taħt gvern Nazzjonalista u tajnieha boost, però finalment kien hemm l-animu li nżidu l-personnel fil-korp tal- pulizija.

Naturalment imbagħad il-gvern Nazzjonalista sab kollox lest u llum il-ministru ta' l-intern jitkellem apertament u jgħid li tajjeb li aħna ngħollu l-livell ta' edukazzjoni tar-rekluti ġodda fil-korp tal- pulizija.

Dan huwa ċertifikat sabiħ għall-gvern Laburista preċedenti.

Fil-fatt il-gvern Nazzjonalista żied ir-recruitment u jidhirli li se jerġa' jżidu, imma m'huwiex se jagħtihom il-mezzi sabiex ikunu jistgħu jaħdmu b'mod effettiv, u anke se jibda jqaċċat fuq l-ispejjeż li għandhom bżonn sabiex ikunu jistgħu jaħdmu.

J'Alla wieħed jasal, u dik hija t-tama tagħna u nimmaġina tal-Kamra kollha, sabiex niġġieldu l-kriminalità b'mod effettiv.

Però billi qed iżżid in-nies fil-korp tal-pulizija u mbagħad tnaqqsilhom mill-affarijiet li jridu jaħdmu bihom, allura kif se tasal għal dan il-għan?

U tajjeb li wieħed jitkellem fuq fuq issa dwar il-kriminalità f'pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Mela kemm konna aħjar meta suppost konna agħar għax il-kriminalità żdiedet b'mod massiċċ u iżjed 'il quddiem ngħid fejn żdiedet!

Però ma jagħmilx sens li inti qiegħed tqaċċat mill- operational and maintenance expenses u qiegħed suppost fl-istess ħin iżżid aktar nies fil-korp tal-pulizija.

Mill-vot rikorrenti mmur għall-vot kapitali li fuqu nixtieq nagħfas naqra aktar.

Fid-diskors tal-budget jien smajt li dan żdied imma fil-fatt il-vot kapitali in ġenerali se jkun naqas, anke jekk tneħħi dawk id-dipartimenti li as such, għalkemm jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-ministeru ta' l- intern, strictly speaking ma jaqgħux taħt is-sigurtà interna ta' pajjiżna.

Fost dawn hemm id-dipartiment tal-lands, fejn hemm ukoll tnaqqis, imma dak jitkellem dwaru l-Onor.

Joe Mizzi.

Jiġifieri għas-sena d-dieħla hemm tnaqqis ta' Lm102,000 fil-vot kapitali għall-intern għaliex filwaqt li għas- sena 2000 kienu vvotati Lm950,000, għas-sena d-dieħla l-vot kapitali naqas għal Lm848,000.

Meta ħarist lejn il-klassifikazzjoni fit-tnaqqis sibt li, per eżempju, għal improvements to buildings, filwaqt li s-sena l-oħra ġew ivvotati Lm40,000 din is-sena ġew ivvotati Lm10,000.

Il-vot tal-pulizija baqa' l- istess, jiġifieri Lm500,000, u bil-Lm500,000 li kien hemm is-sena l-oħra ma solvejnihomx il-problemi li kellna f'dak li għandu x'jaqsam ma' għases u vetturi tal-korp tal-pulizija.

Fir-rigward tal-faċilità korrettiva ta' Kordin hemm tnaqqis ta' Lm300,000 ipparagunati mas-sena 2000, meta kienu vvotati Lm1,100,000, mentri din is-sena hemm ivvotati Lm900,000.

L-aktar li ssawtu huma d-dipartiment tas-civil protection li fis-sena 2000 kellhom Lm571,000 bħala vot kapitali iżda għal din is-sena hemm ivvotati Lm175,000 bħala vot kapitali, jiġifieri tnaqqis ta' kważi Lm400,000.

U dawn tnaqqsu fir-rigward ta' construction works and equipment.

Issa meta int tieħu l-vot kapitali kollu fil-ministeru ta' l-intern issib li l-vot kapitali minn Lm4,031,000 fis-sena 2000 naqas għal Lm3,388,000, jiġifieri tnaqqis ta' Lm643,000 fuq il-vot kapitali.

Però fil-fatt it- tnaqqis huwa ħafna akbar fil-vot kapitali għax kif spjegajt qabel, din is- sena għandna nefqa speċjali f'dak li għandu x'jaqsam mal-vot kapitali, xi ħaġa li qatt ma ġrat fl-istorja ta' dan il-ministeru u fil-ministeri l- oħrajn kollha.

Kif spjegajt qabel, il-gvern ivvota somom kbar ta' flus għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-allineament ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, il-famuża implimentazzjoin ta' l-aquis communautaire.

U għal dan il-ministeru ġew ivvotati xejn inqas minn Lm240,000 sabiex il- liġijiet, il-proċeduri jew il-prattiċi li għandhom x'jaqsmu mal-ministeru ta' l-intern jiġu at par ma' l-Unjoni Ewropea.

Somma bħal din għandna fejn nonfquha fil-ministeru, ibda mill-karozzi tal- pulizija, l-għases u ħafna affarijiet oħra, imma l-gvern iddeċieda li jonfoq Lm240,000 għal dawn l-iskopijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Meta inti għandek dan il-one-off payment li ġie għall-ewwel darba - is-sena l-oħra ma kienx hemm - allura suppost li din is-sena żidna l-vot kapitali fuq dak li kien hemm is-sena l-oħra.

Ejja ngħidu, għall-grazzja ta' l-argument, li l- vot kapitali baqa' kif kien is-sena l-oħra, kieku fuq l-istess ammont ta' flus li kien hemm ivvotati s-sena l-oħra kellhom jiżdiedu l-Lm240,000 li ġew ivvotatati biex niġu in line ma' l-acquis communautaire, iżda mhux hekk ġara.

Minkejja din il-one-off payment li ġiet għall-ewwel darba, kien hemm tnaqqis sostanzjali fil-vot kapitali.

Ara kemm naqas il-vot kapitali biex nakkomodaw lill-Unjoni Ewropea!

Filwaqt li l-vot kapitali suppost żdied, tant naqsu mill-ispiżi kapitali ta' l-intern li xorta spiċċajna b'Lm643,000 inqas bħala vot kapitali għall-ministeru ta' l-intern ipparagunat mas-sena l-oħra.

Meta qed nitkellmu dwar vot kapitali qed nitkellmu dwar l-investiment għax f'dak li għandu x'jaqsam ma' vot rikorrenti m'għandekx real investment in net terms, għalkemm hemm element ukoll.

Naturalment in the long term huwa l-vot kapitali fejn inti għandek real investment in real terms.

Apparti minn hekk, li kieku ma ngħoddux dawn il-Lm240,000 li ġew mis- smewwiet biex niġu in line ma' l-acquis communautaire, kieku t-telf fil-vot kapitali kien ikun ħafna ikbar.

Jien ikkalkolajt li kien ikun hemm tnaqqis ta' Lm883,000 fil-vot kapitali tal-ministeru ta' l-intern, kważi Lm1 miljun.

Issa ħalli nkun ġeneruż u ngħid li taħt il-ministeru ta' l- intern taqa' wkoll il-government and property division - għalkemm strictly speaking din m'għandhiex x'taqsam mas-sigurtà interna ta' pajjiżna - bħalma hija l-awtorità ta' l-ippjanar, li għaliha ġew ivvotati Lm630,000.

Anke hemmhekk hemm tnaqqis, imma m'huwiex il-kompitu tiegħi li nitkellem dwaru għax m'iniex il-kelliem ewlieni dwar dan.

Issa mill-kalkoli tiegħi I am syphoning off dan il-vot mill-ministeru ta' l-intern sabiex niġu aktar viċin il-ministeru.

Jien qiegħed ngħid li kien hemm tnaqqis ta' Lm643,000 minkejja l-ammont li ġie vvotat għall-aquis communautaire, u anke jekk wieħed jikkonsidra l- vot għal-land and property division.

Imma anke jekk dawn inżidhom mal voti tal-ministeru, minn Lm643,000 it-tnaqqis jinżel għal Lm510,000.

Jiġifieri meta wieħed mill-estimi jnaddaf dawk id-dipartimenti li m'għandhomx x'jaqsmu mas-sigurtà interna ta' pajjiżna, xorta waħda l-vot kapitali jonqos b'Lm0.5 miljun.

U dan qed inkun ġeneruż għax qiegħed ninkludi anke ż-żieda fil-vot kapitali li saret għall-finijiet ta' l-acquis communautaire.

M'hemmx real investment in the long term, almenu f'dak li għandu x'jaqsam mal-vot kapitali.

Jien niftakar li s-sena l-oħra l-ministru ta' l-intern kien qal li żied il-vot kapitali.

Allura kif nista' jien ma nitkellimx li llum qed innaqqsuh!

Veru li s-sena l-oħra żiduh imma llum qegħdin inaqqsuh, minflok sejrin 'il quddiem sejrin lura.

U dan kollu minħabba l-ħrafa, mhux minħabba l-ħofra imma minħabba l-ħrafa.

Allura tajjeb li wieħed jenfasizza li minħabba l-ħrafa, hemm tnaqqis f'ċerti areas li jolqtu direttament lill-korp tal-pulizija f'dak li għandu x'jaqsam ma' dħul, for the second time running, u hemm tqaċċit aktar sostanzjali f'dak li għandu x'jaqsam ma' real investment, f'dak li għandu x'jaqsam mal-korp tal- pulizija.

Peress li l-ħin qiegħed jagħfas ħalli mmur direttament għall-korp tal- pulizija.

Din is-sena smajna ħafna dwar il-faċilità korrettiva ta' Kordin.

Jiena ħallejt il-garġi tiegħi fuq il-Mejda tal-Kamra u ma nixtieqx li nerġa' nagħmel maratona f'dak ir-rigward u se nitkellem fuq il-korp tal- pulizija.

Il-kriminalità din is-sena mhux talli żdiedet - u din ilna ngħiduha, ħarġet fuq il-media u ħarġet mill-istatistika - talli splodiet.

Ilha tisplodi mis-sena l-oħra.

Jien qed nagħmel din il-kritika għax niftakar lill-Onor.

Tonio Borg dak iż-żmien joqgħod jikkritika lill-gvern Laburista li ċ-ċittadin kien vulnerabbli għax kinet naqqset il-preżenza tal- pulizija fit-toroq u żdiedet il-kriminalità, xi ħaġa li ma kenitx veru.

Il- verita' hi li kienu daħlu prattiċi ġodda kif tiġi mkejla l-kriminalità.

Issa nistgħu verament nipparagunaw, Sur President.

Jekk inħarsu lejn l-istatistika naraw li taħt dan il-gvern, mill-1 ta' Jannar 2000 sal-31 ta' Ottubru ġew kommessi 14,410 reati, filwaqt li mill-1 ta' Jannar 1999 sal-31 ta' Diċembru 1999, taħt gvern Nazzjonalista wkoll, ġew kommessi 15,855 reat.

Din is-sena ksirna r-record!

Ħalli mmorru lura għal parti minn żmien il-gvern Laburista.

Mill-1 ta' Jannar 1998 sal-31 ta' Diċembru 1998 kien hemm 14,636 reat, u wieħed irid jiftakar li bejn Settembru 1998 u Diċembru 1998 kien hemm gvern Nazzjonalista.

F'sena verament sħiħa taħt gvern Laburista, jiġifieri mill-1 ta' Jannar ta' l- 1997, sal-31 ta' Diċembru 1997 kien hemm 11,024 reat, jiġifieri kien hemm xi 4,000 reat inqas minn dak li se jiffigura din is-sena.

Allura għalfejn fit-22 xahar li għamilna taħt gvern Laburista, l-Onor.

Borg kien jikkritikana li kien hemm żieda fil-kriminalità?

Però li ġara kien li fi żmienna kien hemm riforma fil-mod kif tiġi mkejla l-kriminalità u kien hemm aktar preċiżjoni fl-istatistika, u fejn qabel sa l-1996 l-istatistika kienet turi 7000 reat, imbagħad naturalment in-numru tela'.

Il-Ministru Tonio Borg, li dak iż-żmien kien il-kelliem ewlieni ta' l- intern, kien approfitta ruħu mill-fatt li konna għamilna din ir-riforma fl- istatistika u qal li kienet żdiedet il-kriminalità u żdiedet bil-goff.

Issa ħalliha li din is-sistema ta' ġbir ta' l-istatistika li għamilna aħna għadhom jużawha llum u għadhom jikkalkolaw l-istatistika tal-kriminalità bl- istess mod li konna bdejna nikkalkolawha aħna għax għamilnieha aktar preċiża.

Allura issa huwa l-mument li wieħed jipparaguna, u huwa fatt li l- kriminalità żdiedet bejn wieħed u ieħor b'xi 2000 reat din is-sena, meta pparagunata ma' dak iż-żmien ta' gvern Laburista.

Però l-falliment jirriżulta mill-fatt li matul l-1999 ġew solvuti 5,500 każ, jew ftit aktar, mill-15,855 reat li ġew kommessi dik is-sena.

Issa tajjeb li jkun hemm one-off kultant, ikun hemm xi qabda kbira tad-droga fl-airport jew anke dan l-aħħar tal-Group 4.

Tajjeb li ngħiduhom dawn l-affarijiet però ma nipprovawx naqbżu fuq il-karru ta' dawn is-suċċessi biex nipprovaw ngħattu l-problemi li hemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' sigurtà interna ta' pajjiżna.

Għax inti trid tkejjel is-suċċess fil-korp tal-pulizija mhux billi tara biss li trid tnaqqas il-kriminalità imma li ssolvi l-każi.

Allura meta inti tikkonsidra li minn 15,855 reat fl-1999 ġew solvuti anqas minn 6,000 reat, jiġifieri terz, lanqas tgħid in-nofs, allura tibda tistaqsi: Imma aħna allura qed nirbħuha l-ġlieda kontra l-kriminalità?

Aħna ma nippretendux - biex ma nkunux ħmir - li se nsolvuhom kollha, imma almenu ma naslux san-nofs?

Le, terz ġew solvuti!

L-istess matul din is-sena, sat-13 ta' Novembru ġew solvuti 4,279 każ minn 14,410 reat kommessi sal-31 ta' Ottubru ta' din is-sena.

Erġajna solvejna terz biss.

Allura se nserrħu rasna li qegħdin nirbħu l-ġlieda kontra l-kriminalità?

Meta jinqabad xi ammont ta' droga - u rrid nitkellem fuq l-airport għax jien kont ġejt ikkritikat meta kont ngħid li minn hemmhekk irridu naqbdu d-droga - u tikklassifika l-istatistika, tinduna li s-serq jaħti għal din l-isplużjoni fil-kriminalità.

U din is-sena kellna serq record.

M'għandix il-possibbiltà li nħabbar uffiċjalment iċ-ċifra preċiża però qegħdin f'pożizzjoni li nippronostikawha ż-żieda fis-serq.

Fl- 1997 kien hemm 7,443 serqa u fl-1998 kien hemm 7,988, bqajna fl-istess baħar bejn wieħed u ieħor Fl-1999 tlajna għal 9,096 serqa.

Meta nitkellmu dwar serq inkunu qed nirriferu għal petty crime u anke għal hold-ups u affarijiet serji, kemm serji u kemm inqas serji f'dak li jidher prima facie.

Imma l-ħsara tal-kriminalità tkejjilha biż-żgħir u mhux bil-kbir.

Fis-sena 2000 diġà ġew kommessi 8,897 serqa.

Mill-mistoqsijiet parlamentari li għamilt jirriżultali li qegħdin jiġu kommessi mhux inqas minn 740 każ ta' serq fix-xahar.

Mela jekk aħna neħduha bħala medja, sal- 31 ta' Diċembru żgur li se jinkiser ir-record li laħaq il-ministeru ta' l- intern taħt gvern Nazzjonalista s-sena l-oħra, meta it stood at 9,069 każ ta' serq, għax din is-sena se naqbżu l-10,000 każ ta' serq.

Issa l-ministru ta' l-intern jgħidli li l-hold-ups naqsu.

Tajjeb ngħidu li l-hold-ups naqsu, però r-record assolut f'dak li għandu x'jaqsam ma' hold-ups kien proprju dak tal-Group 4, u jidhirli li t-tieni wieħed kien ukoll taħt gvern Nazzjonalista qabel l-1996.

Kien hemm żieda ta' 2,452 każ ta' serq mill-aħħar sena ta' gvern Laburista.

Dan huwa r-record ta' gvern Nazzjonalista f'dak li għandu x'jaqsam mal-kriminalità.

Wara li tikklassifikah tinduna li s-serq huwa raġuni għaliex żdiedet il- kriminalità.

Issa l-ministru ta' l-intern se joqgħod jgħid li naqsu l- hold-ups, però jekk kien hemm tnaqqis fil-hold-ups, għall-grazzja ta' l- argument, dan ma kienx biżżejjed sabiex ikun hemm tnaqqis fl-istatistika ġenerali tal-kriminalità.

Għaliex tistaqsi lil min tistaqsi fil-korp tal- pulizija, il-kawża soċjali għal dik it-tip ta' kriminalità li qiegħda ssir, jiġifieri tkissir ta' karozzi, serq snatch and grab, serq minn fuq il- persuna fid-dawl tax-xemx, kollha huma related mad-droga, il-pjaga soċjali ta' pajjiżna.

Din hija r-raġuni għalfejn hawn din il-kriminalità kollha.

Tajjeb li l-pulizija fejn taqbad ammonti sostanzjali ta' droga nfaħħruha, u m'għandniex nikkritikawha fejn imbagħad ikun hemm affarijiet li jidhru negattivi, għax imbagħad il-pulizija trid taħdem b'dak li jkollha.

Meta konna fil-gvern aħna konna niġu kkritikati li naqqasna l-preżenza tal-pulizija.

Kif jista' jkun?

Aħna konna li bdejna riforma sabiex ikun hemm aktar civilianisation f'dawk il-postijiet fil-korp tal-pulizija li m'humiex core duties tal-pulizija.

U bis-saħħa ta' dik ir-riforma stajna nqiegħdu aktar pulizija fit-toroq.

U din tat riżultat għax fil-fatt kien hemm inqas kriminalità fi żmien gvern Laburista milli llum.

Mela m'għandniex nirreġistrawh dak il-punt!

Minkejja l-ħofra ħrafa u li bil-ġid u d-direzzjoni se nġibu kollox jimxi fuq ir-rubini, l-istat ta' l-għases kien tal-biki.

Jien nista' nitkellem għall-għases fid-distretti li jkolli x'naqsam magħhom jien anke professjonalment.

Hemm diżastru fl-għases, sa ġrieden jiġru tara!

U bis-serjetà qed ngħid, Ministru.

Kif ma tistħux!

Riċentement kien hemm rapporti fil-media li f'xi vetturi tal-korp tal- pulizija, l-aktar tad-distretti, iqiegħdu kaxxa tal-minerali jew ta' l- inbid sabiex is-seat joqgħod dritt ħalli d-driver ma jegħlibx waqt li jkun qiegħed isuq!

L-istess vettura jkollha l-bonnet marbut bil-firdiferru ħalli meta jkun qed isuq ma jitlagħlux ma' wiċċu waqt li jkun qiegħed isuq!

U għadhom qegħdin jużawhom dawn il-vetturi fil-korp tal-pulizija.

Kien hemm rapport ieħor dwar karozza li għandha l-windscreen imxaqqa, il-lampi ma jaħdmux, il-hazard lights u l-indicator lights ma jixegħlux, jiġifieri din karozza li qiegħda tikser saħansitra r-regolamenti kollha tat-traffiku!

Dawk biex iridu jaħdmu?

Dan m'huwiex tort tal-pulizija, imma tort tal- gvern li wiegħed il-ġid, fiduċja u direzzjoni u l-voti kapitali sabiex nirriformaw, u m'hu qed jiġri xejn, sejrin mill-ħażin għall-agħar.

U dan mhux qed ngħidu jien.

Imbagħad jiġi l-ministru joqgħod jiftaħar li huma qed jirranġaw dan kollu!

Nista' nieħu attitudni negattiva dwar kif inhuma mexjin l-affarijiet, il-ministru jieħu attitudni pożittiva biex jiddefendi x-xogħol li qed jagħmlu fil-ministeru ta' l-intern imma l-fatt jibqa'.

Fl- aħħar mill-aħħar mur staqsi lis-surġenti tal-pulizija u lill-ispetturi tal- pulizija biex qegħdin jaħdmu!

U issa niġu għall-ispetturi tal-pulizija, dwar il-promotions li ngħataw dan l-aħħar b'rieħa qawwija ta' politika partiġjana.

Dawn kienu jitkellmu dwar demoralizzazzjoni fil-korp tal-pulizija.

Demoralizzazzjoni hemm issa.

Mur staqsi lil dawk l-ispetturi li qbiżtu meta ġew biex jieħdu l-promotion għal supretendenti!

Hemm tfal fil-veru sens tal-kelma kapaċissimi li tajtuhom bis-sieq, m'għamiltuhomx supretendenti.

Hawnhekk nifraħ lil dawk li laħqu supretendenti, imma jiddispjaċini għal uħud minn dawk li baqgħu barra.

Jien mhux se noqgħod insemmi ismijiet, imma ma nistax ma nsemmix każ ta' wieħed li għamilnieh officer in charge fi żmienna, jiġifieri kien jokkupa kariga ta' acting superintendent, kapaċissimu fil-frodi.

Mhux talli ma tawhx il-promotion, mhux talli ma ħallewhx almenu kif kien, talli dan ġie demoted!

Taħt gvern Laburista u għal ċertu żmien taħt gvern Nazzjonalista, dan kellu ma nafx kemm-il spettur u ma nafx kemm-il kuntistabbli taħtu, ma nafx kemm-il surġent taħtu, bil-limitazzjonijiet kollha li kellu fid-dipartiment tal-frodi għax neqsin min-nies.

Dawn tawh bis-sieq u llum dan spiċċa umiljat b'żewġ kuntistabbli miegħu.

Dan l-aktar wieħed li nħoss għalih minnhom kollha, u mhux imbilli jġibu l-iskuża li dan kien irriżenja ħames xhur mill-korp tal-pulizija u allura tilef postu, għax il-gvern Nazzjonalista mhux hekk mexa ma' min kien għamel bħalu.

Tridu noqogħdu nsemmu eżempji?

Mela s-seniority tapplika għalih meta jkun irriżenja u mbierek Alla mbagħad l-assistent kummissarju Joe Gauci kien irtira bil-pensjoni fl-1981, u fl-1987, kif tela' l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, reġa' ngħaqad mal-korp tal-pulizija u f'Awissu ta' dik is-sena stess minn spettur ġie promoss għal supretendent u qabeż ma nafx kemm-il uffiċjal aktar senior tiegħu, u mbagħad ġie promoss għal assistent kummissarju addirittura.

Mhux dak biss!

Tridu nsemmu oħrajn?

Tridu insemmu tal-ġakketta blu?

Tridx insemmu lil Charles Demicoli?

Charles Demicoli rtira fl-1980 on grounds of public policy mill-PSC.

Fl- 1987, kif tela' gvern Nazzjonalista - ara x'ko-inċidenza, bil-preċiżjoni! - dan ġie promoss għal supretendent u reġa' ngħaqad mal-korp tal-pulizija.

Issa dawn mhux irtiraw jew irriżenjaw għal ħames xhur imma għal snin twal.

Aġġustawlu l-pensjoni u telaq mill-korp tal-pulizija mingħajr lanqas biss ma għamel minuta jagħmel xogħol tal-pulizija!

M'hemmx xamma ta' politika partiġjana!

Ħu wieħed minn Ħaż-Żebbuġi bħali, l-ex kummissarju Alfred Calleja.

Dan ġie medically boarded out fl-1980, reġa' ngħaqad mal-korp tal-pulizija fl- 1987, kumbinazzjoni mal-bidla fil-gvern, u tawh promotion għal supretendent mal-ewwel u wara sar kummissarju tal-pulizija.

Lil dan qegħdin taraw żejjed?

Dan li kien acting superintendent?

Qatt ħadd ma kien officer in charge u ġie demoted, imbagħad niġu nitkellmu dwar demoralizzazzjoni!

Morru kellmuhom!

Dan kien rakkomandat, u kellu l-preċedenzi kollha u, jekk m'iniex qiegħed niżbalja, anke l-kummissarju tal-pulizija attwali hekk kien ukoll, imma dan imbagħad laħaq supretendent, assistent kummissarju, imbagħad kummissarju.

Jien mhux qed nirriferi għal dak il-każ biss, Sur President.

Aħna bdejna s-sistema li kemm jista' jkun inżidu nies gradwati fil-korp tal-pulizija.

Kien hemm min laħaq prokuratur legali dan l-aħħar iżda minflok tawh il-grad ta' supretendent, tefgħuh fil-prosecutions office fejn m'hu qiegħed jagħmel xejn!

Qisu dak il-każ ta' l-MDC, fejn iħalluk hemmhekk ma tagħmel xejn!

Dan lanqas biss back-up staff m'għandu.

Dan l-aħħar smajna lill-ministru jgħid ħafna drabi li issa għandna l-prosecutions office.

Morru fis-sular tal-kummissarju tal-pulizija fil-headquarters u taraw li dan waħdu qiegħed hemmhekk, lanqas back-up staff m'għandu!

X'tip ta' prosecutions office se nagħmlu?

Bħalissa persuna waħda ma' computer hemm U jekk jitilfu l- password tal-computer irid joqgħod iċempel lill-MITTS biex iġibha, ara kemm qegħdin tajjeb!

Dawn huma l-affarijiet li jweġġgħu lill-korp tal- pulizija.

Hemm każ ta' uffiċjal ieħor li n-Nazzjonalisti ma jaħmluhx personalment minħabba xi ħwejjeġ ta' l-imgħoddi, u dan kontinwament jinqabeż sena wara sena, promotion wara promotion.

Jekk mhux tajjeb għal supretendent, mela għalfejn jgħallem lil dawk li jiġu warajh biex isiru supretendenti huma?

Jekk m'huwiex tajjeb għal supretendent, lanqas m'hu tajjeb biex jgħallem lil ħaddieħor biex isir supretendent minfloku.

Dawn x'kummiedji huma!

Ovvja li hemm il-politika fin-nofs u mela niġu ngħidu li naddafna l-korp tal-pulizija mill-politika!

Issa jien semmejt tlieta biss u mhux se noqgħod insemmihom b'isimhom.

Morru kellmuhom!

Araw naqra jekk humiex demoralizzati dawk in-nies, imma l-każ ta' l-ewwel wieħed li semmejt fil- veru sens tal-kelma vili.

Issa forsi l-ministru jirrispondini għalfejn fil- każ ta' Alfred Calleja, fil-każ ta' Charles Demicoli u fil-każ ta' Joe Gauci jirranġaw kollox kif jinqaleb il-gvern, u mbagħad lil min hu kapaċi, anke aktar minnhom, u min organizzalhom u għadu hemm jagħtuh bil-frosta ħalli jiddemoralizzawh.

Morru għidulhom, mela le!

Ħalli nieqaf dwar il- korp tal-pulizija għax ma tantx baqagħli ħin.

Ħalli ndur fuq il-faċilità korrettiva ta' Kordin li, kif diġà spjegajt, ħraqt il-garġi nitkellem dwarha din is-sena, imma mmur fuq punt li ma ssemmiex.

Jien insostni li l-Kamra tar-Rappreżentanti ġiet żvijata meta jien għamilt mistoqsija parlamentari - mhux int, Ministru, żvijajtha għax inti li jagħtuk twieġeb - wara li kienu ħarbu dawk l-erbgħa mill-aktar diviżjoni sigura.

Kien hemm uffiċjal ta' l-SRT li kien dettaljat li jaħdem hemm u kien qiegħed jilgħab id-darts barra.

Imma t-tweġiba kienet li proprju dik il-ġurnata ma kien hemm ħadd assenjat mill-SRT biex jaħdem fid- division 6.

Issa din xafra li taqta' minn żewġ naħat.

Aħna nafu li kien qiegħed dettaljat, imma l-inkjesti mhux issa nagħmluhom għax jekk jirriżultaw bħall-inkjesta dwar is-swat tal-priġunieri, noqogħdu nidħqu bil- fatati għax is-swat sar u ħadd ma kien responsabbli.

Meta jiġri hekk imbagħad tagħtih l-arja.

Ara naqra, fejn suppost hemm il-krema tas-sigurtà tal-faċilità korrettiva ta' Kordin, l-SRT, biex jipproteġu lil min ma kienx qed jaqdi dmirijietu u biex ma jitteħdux proċeduri fil-konfront tiegħu mill- PSC, qalu li f'dik il-ġurnata ma kien hemm ħadd dettaljat mill-SRT biex jaħdem fl-aktar diviżjoni sigura tal-faċilità.

Niġu ngħidu lill-Kamra dawn il-ħmerijiet!

Jekk hu veru li ma kien hemm ħadd dettaljat, mela x'tip ta' sigurtà qed tinżamm fil-faċilità korrettiva ta' Kordin jekk l-iktar persuni li jirrappreżentaw il-krema tas-sigurtà fil-ħabs ma jkunux qegħdin dettaljati fid-diviżjon 6?

You can run but you cannot hide!

Veru ma kienx hemm dettaljati uffiċjali ta' l-SRT?

Prosit!

Dan ċertifikat ikrah għall-mod kif tinżamm is-sigurtà fl-iktar diviżjoni importanti tal-faċilità korrettiva ta' Kordin.

L-istess persuna tliet ġimgħat ilu ħadet ġimgħatejn sick leave mill- faċilità korrettiva ta' Kordin u nqabdet fuq Super 1 television waqt programm sportiv qed tilgħab id-darts!

Donnu biex jisfida.

Ma tgħidx mar fuq in-NET, mar fuq is-Super 1 u nqabad hemm.

Dan ġara matul il-ġimgħatejn li suppost kien sick leave u ċ-ċertifikati kollha mediċi kienu qegħdin fl- MI tad-depot tal-pulizija, għax dik hija l-proċedura.

Dawn x'affarijiet huma!

Imbagħad ma jittieħdu ebda proċeduri kontra tiegħu għax jimxu skond il-kulur politiku.

Din it-tieni darba li naqset din il-persuna.

Issa jien se nagħmel mistoqsija lill-ministru biex tiġini xi risposta fażulla fuqha!

Kulħadd jaf x'inhu għaddej hemm ġew.

Jien nagħlaq fuq dan l-aspett billi ngħid li biex tilħaq l-istandards ta' sigurtà li l-gvern Nazzjonalista poġġa fil-faċilità korrettiva ta' Kordin, trid tkun taf kif jaħarbulek, trid tkun taf ma tkunx responsabbli mill-għatba 'l barra u mill-għatba 'l ġewwa u trid tkun taf tilgħab id-darts!

Dak huwa l-kriterju ta' tmexxija fil-faċilità korrettiva ta' Kordin!

Xtaqt nitkellem ftit rigward is-civil protection li din is-sena ġiet taħt skrutinju u kellha ċerta kritika.

Rigward il-qasam marittimu lanqas tista' tgħid li ġie żmantellat għax qatt ma sar.

Taħt gvern Laburista kellna ħafna pjani, per eżempju, għat-tugs, għas-Sea Salvor, u kellu jsir decompression chamber biex jaqdi l-funzjoni tiegħu aħjar, imma jidhirli li ma sar assolutament xejn.

Kellhom isiru decompression chambers iżgħar anke fil-laneċ l-oħrajn, fosthom il-Melita, iżda ma sar proprju xejn.

La qegħdin nitkellmu dwar il-life-saving fis-sajf, irrid nirriferi għal mistoqsija li kont għamilt fejn staqsejt meta beda l-life-saving fuq il- beaches u meta spiċċa din is-sena.

Ġejt informat li beda fit-8 ta' Lulju.

Jien nieħu l-ewwel għawma f'April, għalkemm forsi mhux kulħadd jagħmel bħali, imma f'Mejju n-nies jibdew jgħumu, u f'Ġunju żgur li ħafna nies ikunu qegħdin jgħumu.

Għaliex lanqas l-ewwel tmint ijiem ta' Lulju ma kienu għadhom bdew?

Meta bdew jegħrqu ħafna nies f'daqqa waħda ġejna konxji!

Issa ħalli nitkellmu ċar, ċerti accidents m'huwiex possibbli li jiġu evitati, għaliex jiġru traġedji, imma almenu jkun hemm il-preżenza ta' dawn il-baywatchers.

Mela beda fit-8 ta' Lulju u għalaq fil-15 ta' Settembru!

In-nies jibqgħu jmorru jgħumu anke sa l-aħħar ta' Ottubru għax għandna sajf twil.

Jeħtieġ li dawn ikunu preżenti hemmhekk, imbagħad jekk tkun preżenti u jegħriqlek xi ħadd m'huwiex diżunur, imma almenu hemm is- servizz u wieħed jipprova jagħmel li jista'.

Dan mhux tort ta' l- amministrazzjoni, nitkellem ċar, imma jekk il-gvern ma jagħtikx biex taħdem ma tistax taħdem.

It's as simple as that.

Jien kont għamilt mistoqsija paralmentari dwar is-Sea Salvor u l- ministru qalli li bħalissa din hija mikrija lit-Tug Malta u f'każ ta' emerġenza nsejħulha.

Dan x'servizz ta' emerġenza hu!

(Interruzzjonijiet) Ippermettili għax dalwaqt se nagħlaq u ma rridx nieħu mill-ħin tal-kollega tiegħi.

Ikollhom iċemplu lit-Tug Malta f'każ li jinqala' xi inċident jew xi ħadd ikun qed jegħreq.

(Interruzzjonijiet) Għandek raġun li għall- bunkering kellu jintuża, imma qiegħed hemmhekk għall-emerġenza.

Allura jekk is-Sea Salvor hu mikri lit-Tug Malta, trid toqgħod iċċemplilhom biex jiġu u sadanittant l-emerġenza mhux tkun spiċċat imma tkun saret traġedja!

Ad ogni modo nistgħu mmorru għall-aħjar.

Id-dipartiment tal-protezzjoni ċivili għadu jibda jopera u issa naraw kif se jmur 'il quddiem.

Naf li hemm nies ħabrieka li jridu jaħdmu kemm fit-tmexxija kif ukoll fl- operazzjonijiet.

J'Alla s-sena d-dieħla tkun aħjar minn din is-sena, u allura jien nagħti the benefit of the doubt għax l-affarijiet jistgħu jkunu aħjar.

Veru għamilna ftit kritika imma forsi din isservi biex almenu f'dak li għandu x'jaqsam mal-life-saving nibdew iktar kmieni fis-sajf u nispiċċaw iktar tard għax in-nies jibdew jgħumu ħafna qabel Lulju u jispiċċaw jgħumu iktar tard minn Settembru.

Nagħlaq fuq l-illegal immigration, Sur President.

Veru li qegħdin nitkellmu dwar il-bżonn li niġġildulha iktar però jeħtieġ tħares lejn l-airport, Ministru.

Kultant taslilna informazzjoni lilna - u forsi tasal għandek ukoll - u l-qasba ma ċċaqċaqx għal xejn!

Noqogħdu attenti li ma jkunx hemm xi abbużi li minflok jgħinu fil-ġlieda kontra l- immigrazzjoni illegali, ixekkluha.

Ma rridx inkun speċifiku għax m'għandix provi, imma noqogħdu attenti.

Ma rridx insemmi jekk huwiex pulizija jew uffiċjal ta' l-armata jew impjegat, imma ilni sena naf b'ċerti affarijiet.

Forsi lill-ministru nkellmu anke privatament, imma qed nieħu dan l-ispunt sabiex min qed jismagħni u forsi għandu interess f'dak il-qasam, ikun jaf li aħna nafu.

U nerġa' ngħid you can run but you cannot hide forever, il- ġarra ġejja u sejra fl-aħħar tinkiser!

Hemm bżonn li l-ministru jagħti iktar attenzjoni x'inhu għaddej fl-immigration.

Mhux qed nitkellem dwar it- tmexxija għax l-assistent kummissarju huwa persuna responsabilissima.

Ministru, jekk hemm problema din qiegħda at ground level u mhux fil-livelli l-aktar importanti tal-korp tal-pulizija.

Jekk il-ministru jagħti aktar attenzjoni għal dan il-qasam, forsi dan li qed ngħid jien jista' jservi ta' deterrent.

Jien qed nuża dan l-ispunt biex l-abbużi li hemm għaddejjin jieqfu immedjatament.

Ara taħsbu li ma nafux x'inhu għaddej!

Sur President, niġi għall-aħħar punt.

Il-bieraħ fil-gazzetti qrajt dwar it-trattat li l-Gvern Malti beħsiebu jagħmel mal-Gvern Taljan fuq l-illegal immigration.

Naħseb li kien hemm żball fil-mod kif din l-aħbar ġiet irrapportata.

Ma naħsibx li l-Gvern Malti qed jaċċetta li aħna nieħdu lura mill-Italja dak li jkun telaq mingħandna mingħajr il-quid pro quo min-naħa ta' l-Italja.

Kif ġabuha l-gazzetti, jagħtuk x'tifhem li t-Taljani m'humiex jintrabtu li jieħdu mingħandna dawk l-illegal immigrants li jkunu ġew mill-Italja.

Naħseb li hemm ir-regola tar-reciprocity li jekk jiġu mill-Italja u jinqabdu Malta - u naturalment jiġi pprovat minn fejn ikunu ġejjin - għandna nibagħtuhom l-Italja mhux biss bħala place of transit, biex minn hemmhekk jaqbdu ajruplan u jeħduhom lura f'pajjiżhom, imma for all intents and purposes.

Forsi l-ministru jista' jgħidilna wkoll kif se jiġi pprovat l-oriġini tal-persuna li tkun immigrant illegali għax naf li din hija bone of contention serja ħafna.

Naf li dan il-proċess demografiku jiġri iktar min-nofsinhar 'il fuq, però b'rispett lejn ir-regola tar- reċiproċità forsi tajjeb li din il-parti nikkjarifikawha.

Nagħlaq hawnhekk għax diġà ħadt ftit mill-ħin tal-ħabib tiegħi u niskuża ruħi minn issa, però definitely hemm bżonn li l-affarijiet jaħdmu b'iktar serjetà fil-qasam ta' l-intern, b'mod partikolari fil-korp tal-pulizija.

Grazzi, Mr Chairman.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Chairman, nibda billi ngħid prosit lill-kollega tiegħi għad-diskors li għamel, anzi kien hemm ħafna aktar affarijiet li seta' jsemmi biex jikkompara maż-żmien meta aħna konna fil-gvern ħalli juri kemm verament konna mmexxu l-korp tal-pulizija b'serjetà għax ridna ndaħħlu d-dixxiplina.

Meta l-kollega tiegħi qajjem il-kwestjoni tas-Sea Salvor, il-ministru min-naħa l-oħra qajjem il-punt li kien fi żmienna li pproponejna biex din nikruha lit-Tug Malta.

Dan huwa minnu, imma konna pproponejna wkoll li l-crew tas-Sea Salvor ikun taħt is-civil protection department.

Jiġifieri waqt li l-boat tkun chartered mat-Tug Malta, kienet se tkun available 24 hours u l-ispejjeż kienu se jkunu covered mill-flus li jidħlu minn Tug Malta Ltd.

Żgur li s-sitwazzjoni ma kenitx eżatt kif qal il-ministru, u għalhekk li l-Onor.

Gulia qal li llum is-sitwazzjoni qiegħda differenti minn kif konna pproponejna aħna.

Illum is-Sea Salvor qiegħda mikrija mat-Tug Malta u meta tkun se tintuża jiġi l-crew li jkun hemm stand- by, jiġifieri mhijiex maintained 24 hours.

Dik hi d-differenza li semma l- kollega tiegħi u aħjar inkunu ċari, Sur President.

Meta wieħed jara x'jgħid il-budget fuq il-qasam ta' l-artijiet u fuq l- awtorità ta' l-ippjanar - it-Tnejn li huma jaqgħu taħt il-ministeru ta' l- intern - isib li qed naraw kif nagħmlu biex indaħħlu taxxi oħra - naturalment il-gvern ma jieħux pjaċir jgħidilhom taxxi - bl-iskop li nżidu d-dħul għal dawn l-oqsma.

Per eżempju, l-awtorità ta' l-ippjanar se żżid ċerti multi u affarijiet bħal dawn, waqt li d-dipartiment ta' l-artijiet se jintroduċi ħlas addizjonali fuq iċ-ċnus.

Li kieku b'dawn il-miżuri li qed jintroduċi l-gvern konna se nżidu l-effiċjenza jew konna se nagħmlu pass 'il quddiem fl-effiċjenza jew pass 'il quddiem biex jitnaqqsu l-abbużi, kont ngħid li dan huwa tajjeb.

Fil-liġi dwar l-awtorità ta' l-ippjanar se jidħlu emendi li naqblu magħhom - għax ħafna minnhom jien kont stqarrejt pubblikament li għandhom isiru u konna ħadna l-inizjattiva aħna biex isiru - però xorta għadna 'l bogħod ħafna biex naqtgħu l-abbużi, fejn policy tiġi interpretata mod fil-konfront ta' persuna waħda u mbagħad tiġi interpretata b'mod differenti ma' persuna oħra.

Ħalli nibda mid-dipartiment ta' l-artijiet li, kif diġà kont għedt, għandu nuqqas ta' riżorsi umani u jekk se nisseparaw ċerti oqsma fid- dipartiment, bilfors ikollna riżultati negattivi.

Fil-fatt dakinhar daħku bija, però iktar tard l-awditur ġenerali ġibed l-attenzjoni li hemm nuqqas ta' riżorsi umani fid-dipartiment ta' l-artijiet u qal li hemm bżonn li l- affarijiet jiġu kkordinati aħjar jekk irridu li x-xogħol jimxi sew.

Jiġifieri hemmhekk ingħatajt raġun.

Min-naħa l-oħra, minkejja l-wegħdi kollha li se jsolvu l-problemi dwar il-bejgħ ta' artijiet u djar u proprjeta' oħra amministrata mill-joint office - dawk li qabel kienu tal- Knisja - għaddew sentejn u għadna fejn konna.

Minkejja li ngħidu li hemm nuqqas ta' staff, xorta nistgħu naffordjaw nieħdu persuna mid-dipartiment ta' l-artijiet biex nibagħtuha f'ministeru, u ma jimpurtax li nħallu x- xogħol lura, l-aqwa li din il-persuna tmur mal-ministru għall-ambjent u tibda tagħmel Lm300 overtime fix-xahar.

Jien kont diġà semmejt dan il-każ u ħadd ma tkellem dwaru.

Jidher ċar li anke hawnhekk l-affarijiet mhux mexjin sew u lil min ikun tal-qalba naqduh, Sur President.

Dan l-aħħar fid-dipartiment ta' l-artijiet tħabbret skema biex jiġi rikonoxxut iċ-ċens fuq ċerti artijiet, però qabel ħarġet din l-iskema jien kont għamilt mistoqsija parlamentari fejn staqsejt jekk hux se jkun hemm tibdil fil-ħlas taċ-ċens, u b'risposta l-ministru qalli li se jkun hemm tibdil żgħir li mhux se jservi ta' taxxa.

Fil-fatt illum jirriżultalna differenti għax fil-Mellieħa hemm min kellu ċens li għalaq fl-1998 u f'daqqa waħda bagħtulu biex iħallas bl-għoli.

Minn Lm1 jew Lm2 kull tomna, f'daqqa waħda ċ-ċens għollewulu għal kważi Lm100.

Mr Chairman, nixtieq inpoġġi kopja tal-korrispondenza fuq il-Mejda tal-Kamra li ċerti individwi rċevew, b'riferenza għar-reviżjoni taċ-ċens pagabbli fuq biċċiet ta' art fil-Qammiegħ, il-Mellieħa.

Irridu nagħrfu niflu għaliex ħarġet din l-iskema biex jiġi rikonoxxut iċ-ċens, Sur President.

Jidher ċar li waħda mir-raġunijiet hija li d-dipartiment ta' l-artijiet m'għandux informazzjoni biżżejjed dwar il-proprjetà tal-gvern, minkejja l- flus li nefaq biex jiġbor din l-informazzjoni.

Hemm ħafna mistoqsijiet li wieħed irid jagħmel dwar din l-iskema.

Per eżempju, jekk nieħdu ċ-ċens mogħti lill-privat mill-Knisja, dan iċ-ċens għadu viġenti?

Issa min se japplika, dak li għandu ċ-ċens fuq ismu jew dak li jaħdem l-art?

Skond din l-iskema jidher li se japplikaw it-tnjen, imbagħad ma nafx x'se jiġri.

Tajjeb li niċċaraw dawn l-affarijiet hawnhekk.

Fil-każ ta' persuna li tkun ilha s-snin taħdem ir-raba' fuq art tal-joint office amministrata minn terzi, ta' min hu d-dritt, ta' dak li qed jaħdimha jew ta' dak li qed jamministraha?

Huwa importanti li dawn l-affarijiet inkunu nafuhom.

Kulħadd jaf li jekk ikollok art li min bigħhielek ma kenitx tiegħu imma kienet tal-Knisja, wara li jgħaddu 40 sena u ħadd ma jitkellem din issir tiegħek.

Il-gvern jaf liema huma dawn l-artijiet?

X'se jagħmel fuq dawn?

Jekk xi ħadd għandu dritt li wara 40 sena jgħid li l-art saret tiegħu, din se jitlifha?

Per eżempju, fejn ikun hemm razzett li fl-antik kien f'nofs ir-raba' u llum tela' l-bini fil-viċin, mad-dipartiment ta' l-artijiet dan għadu meqjus bħala qbiela?

Kif se jiġi rregolat?

Wieħed irid joqgħod attent għax f'din l-iskema jistgħu jsiru abbużi, ngħid jien, Sur President.

Jista' jagħti l-każ li jekk wieħed ikun daħal f'art tal-gvern u suppost qed jaħdimha, f'ċertu perijodu jista' japplika biex jiġi rikonoxxut iċ-ċens tiegħu.

Però nafu li se jkun hemm min mhux veru jkun qed jaħdem dik l-art imma xorta waħda japplika u jiġi rikonoxxut għax jagħmel pressjoni politika.

Veru li skond l-iskema wieħed mhux bilfors jiġi aċċettat, imma noqogħdu attenti għax hemm ċans ta' abbuż.

Min-naħa l-oħra nixtieq inkun naf x'inhi d-differenza bejn ċens u ieħor.

Għax jidher li dawk li għalqilhom fl-1998, minn Lm1 jew Lm2 se jogħlielhom għal madwar Lm100, u hemm oħrajn li minn Lm1 kull tomna ċ-ċens se jogħlielhom għal Lm4.

Dawn x'affarijiet huma!

Tajjeb li wieħed jispjega dawn l-affarijiet ħalli l-poplu jifhem x'inhu jiġri.

Minkejja li biex taparsi nuru kemm hemm trasparenza meta nagħtu l-artijiet u ġejna fil- parlament b'riżoluzzjoni biex jingħataw ċerti artijiet, jidher ċar li dan ma kien xejn ħlief ħela ta' ħin għax l-abbużi xorta baqgħu jsiru.

Fost dawn ma nistax ma nsemmix il-proġett tal-Kottonera, li nispera li jkolli ħin nitkellem dwaru iżjed 'il quddiem.

Issa ħalli nkompli nitkellem dwar l-awtorità ta' l-ippjanar fejn lanqas nafu min qed imexxi, jekk huwiex il-ministru responsabbli mill-awtorità ta' l-ippjanar, jekk huwiex is-segretarju parlamentari għall-isports jew jekk jindaħalx ukoll il-ministru għall-agrikoltura u sajd.

Ma nistgħux nifhmu għax filwaqt li l-awtorità ta' l-ippjanar tgħid li hawn biżżejjed art għall- bini, u allura m'hemmx bżonn li nagħtu artijiet oħra li mhumiex skedati għall-bini biex jinbnew, joħroġ l-Onor.

Ninu Zammit u jgħid pubblikament li mijiet ta' tumoli ta' art se jkunu jistgħu jiġu żviluppati.

Hawnhekk jien kont ikkritikajtu u kont staqsejtu x'inhu l-iskop tiegħu, imma dakinhar qagħdu jduru mal-lewża u raw kif għattewha.

Jiġifieri jidher li l-Ministru Ninu Zammit qabad u fajjarha hu.

X'interess hemm bejniethom ma nafx!

Riċentement kien hemm il-kwestjoni ta' l-inċineratur fejn ġara l-istess ħaġa.

Filwaqt li l-Ministru Ninu Zammit qal li l-gvern iddeċieda li jkun hemm inċineratur biex jaqdi lil kulħadd, min-naħa l-oħra l-ministru għall- ambjent kien qed jgħid li għadhom qed jiddeċiedu x'se jsir.

Dawn huma affarijiet li ma jitwemmnux!

L-istess meta kien hemm il-kwestjoni jekk biċċa art f'Ħal Far issirx barriera.

Alla jbierek il-ministru responsabbli mill-awtorità ta' l-ippjanar ma qal xejn jekk din ikkommettietx ruħha jew le dwar dan, imma l-Ministru Ninu Zammit kien ħareġ jgħid li hemmhekk ma ssirx barriera.

X'inhu jiġri fi ħdan il-gvern Nazzjonalista?

Imbagħad jiġu l-NGOs jgħidulna li l-oppożizzjoni għandha turi l-pożizzjoni tagħha dwar l-art ta' Ħal Far!

Skużi, aħjar jgħid x'inhi l-pożizzjoni tiegħu l- gvern għax meta jridu jgħidu li Ninu Zammit mhux responsabbli u meta jridu jgħidu li Ninu Zammit responsabbli!

(Interruzzjonijiet) Meta niġi biex nivvota quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar, iva jien se nivvota kontra li hemmhekk issir barriera.

Issa ħalli nuri l-ipokrezija tan-naħa tal-gvern fejn jidħol l-ippjanar ta' l-artijiet, Sur President.

Meta quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar kien hemm diskussjoni biex issir simenterija f'site partikolari, kien hemm deputat min-naħa tal-gvern li mhux talli ma riedx li ssir simenterija fuq dik l-art talli lanqas ried li ssir simenterija mkien f'pajjiżna.

Fil-fatt l-awtorità ta' l-ippjanar għamlitha ċara li hi qed tiddiskuti biss jekk issirx simenterija f'dik is- site u mhux jekk issirx simenterija f'pajjiżna.

Min-naħa tiegħu dan id- deputat kien ressaq private member's motion fit-8 ta' Ġunju tas-sena l-oħra fejn kien qal li: "No applications of this nature should be considered in any part of the Maltese islands."

Bħala objects and reasons kien ġab il- fatt li d-daqs tal-gżira tagħna kif ukoll il-klima tirrendi inutli kull sforz ta' kontroll fuq tinġis minn trabijiet li jitnisslu mill-proċess tal- produzzjoni tas-siment, u jagħmlu dan it-tip ta' żvilupp perikoluż għas- saħħa pubblika.

In-naħa tal-gvern ma kenux tkellmu jekk humiex kontra li ssir simenterija u ħallew din mozzjoni imdendlu.

X'ġara?

Is-sena l-oħra stess dan irtiraha.

Għaliex irtiraha?

L-awtorità ta' l-ippjanar kienet iddeċidiet li ma ssirx simenterija fuq dik is-site partikolari u mhux li ma ssirx f'pajjiżna.

Jidher biċ-ċar li fi ħdan il-gvern Nazzjonalista hemm pressjonijiet, hemm intriċċi li min għandu l-iktar saħħa jmexxi.

Mr Chairman, l-awtorità ta' l-ippjanar għamlet waste management subject plan for the Maltese Islands, ħalli wara li jsiru l-konsultazzjonijiet jittieħdu d-deċiżjonijiet.

Iżda fl-istess waqt il-gvern ħareġ bi pjan għalih u naturalment beda jmexxih 'il quddiem.

Jien nistaqsi lill- awtorità ta' l-ippjanar x'ġara u x'ma ħariġx biex il-gvern f'daqqa waħda ddeċieda li jitlaq għal rasu.

Żgur li ma smajna b'ebda reazzjoni min-naħa ta' l-awtorità ta' l-ippjanar għax il-gvern qabad u ħareġ l-offerti.

Is- sabiħa hi li kien il-gvern stess li ġab konsulent fuq l-imaniġġjar ta' l- iskart mill-Unjoni Ewropea, suppost biex naraw kif se nimxu, għax f'dan il- qasam hemm bżonn ta' pjan fit-tul.

Għalhekk dan ġustament ħareġ bl-idea li jiltaqa' ma' kulħadd, anke mal-partiti politiċi għax jista' jkun li minn gvern għall-ieħor ikun hemm bidla fil-partiti - u hekk se jkun - u b'dan il- mod allura kulħadd ikun involut fil-pjan u naslu għal qbil dwaru.

Fil-fatt kont irċevejt fax mis-sezzjoni ta' l-EU directorate fil- ministeru għall-affarijiet barranin - u din se npoġġiha fuq il-Mejda tal- Kamra - fejn informawni hekk:

"Bħalissa jinsab Malta Mr Michael Betts, konsulent fuq l-immaniġġjar ta' l-iskart, biex jagħti pariri lill-Gvern fuq dan il-qasam.

Mr Betts wera x-xewqa li f'dan l-istadju jiltaqa' miegħek għal ftit minuti biex jintroduċi ruħu.

Għaldaqstant huwa japprezza ħafna jekk forsi inti tkun tista' tiddedika ftit mill-ħin tiegħek biex tiltaqa' miegħu.

Persważ li inti persuna li għandek aġenda mimlija, però peress li huwa jitlaq minn Malta għada wara nofsinhar, huwa japprezza li kieku kellkom tiltaqgħu llum jew għada filgħodu."

Jien mill-ewwel ikkuntattjajt lil dan il-konsulent u ltqajna.

Huwa għamilhieli ċara li hemm bżonn li dwar l-immaniġġjar ta' l-iskart ikun hemm il-qbil ta' kulħadd ħalli nimxu 'l quddiem, inkella pajjiżna se jfalli f'dan il-qasam.

Jien qbilt miegħu u wegħedtu li lest li nieħu sehem f'dan il-pjan f'isem l-oppożizzjoni u kellu jibgħatli x'informazzjoni kien ġabar dwar is-sitwazzjoni fejn jidħol l-immaniġġjar ta' l-iskart.

Fil-fatt fit-2 ta' Novembru rċevejt ittra oħra fejn ġejt informat li Michael Betts dalwaqt ġej lura Malta biex inkomplu niddiskutu.

Però mill- informazzjoni li wiegħed li jibgħatli - u bagħatli veru - jidher ċar li ħafna affarijiet huma allarmanti.

Per eżempju, jgħid li: "There is no clear delineation of responsibilities" fejn jidħlu policy and legislative framework.

Jgħid ukoll li: "Existing structures hinder clear definition of responsibilities".

Juża frażijiet bħal "no link between different sources of data" u "lack of co-ordination".

Dawn affarijiet żgħar li qed insemmi.

Fejn tidħol public awareness jgħid li:

"There is no coherent and sustained programme addressed to all parties in the local context which is supported and complemented by actual waste management practice".

Imbagħad isemmi lack of enforcement across whole spectrum, police, local wardens, regulations, political favours, big and small, culture.

Sur President, dawn l-affarijiet mhux qed ngħidhom jien imma qed jgħidhom barrani li ġie jara l-affarijiet hawn Malta.

Kieku kont qed ngħidhom jien kontu tgħidu li dan kollu qed ngħidu biex nikkritika.

Meta rrifera għat- tenders semma "inconsistent tendering standards" u "no enforcement."

Mela l-ewwel dan il-kliem jiġi jgħidulna espert barrani fuq is-sitwazzjoni ta' l- immaniġġjar ta' l-iskart, imbagħad il-gvern jiddeċiedi li joħroġ a call for applications wara li l-Unjoni Ewropea bagħtitlu dan l-espert biex forsi nagħmlu xi ħaġa flimkien bis-serjetà.

Imbagħad jiġi xi ħadd min-naħa l- oħra jiftaħar li rridu nimxu 'l quddiem fil-qasam ta' l-ambjent biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea!

Nesa li sħabu stess jgħidu li l-ambjent irridu ntejbuh għax għandna bżonn ntejbuh u mhux għax irridu nidħlu fl-Unjoni Ewropea!

Evidenti għal kulħadd li f'dan il-qasam qtajna lura.

Hemm l-awtorità ta' l- ippjanar li suppost qed tmexxi hi wkoll, il-gvern imexxi min-naħa l-oħra u t-tnejn li huma ma jikkonsultawx ma' xulxin u ħadd ma jaf x'inhu jiġri.

Ara meta jkun hemm xi ħadd bħali li jikxef li xi ħadd qed jindaħal politikament fl-awtorità ta' l-ippjanar, hemmhekk l-awtorita' malajr toħroġ stqarrija biex tipprova tgħatti wiċċ ħaddieħor!

Meta tara dan ir-rapport issib li tista' tgħid m'hemm xejn ippjanat dwar land reclamation, Sur President.

F'isem l-oppożizzjoni jien kont għamiltha ċara li dan huwa aspett li wieħed irid jikkonsidrah.

Ma jistax ikun li wieħed ma jikkonsidrahx meta aħna gżira mdawrin bil-baħar.

Veru li ken ġie aċċettat li jidħol bħala prinċipju, imma jiddispjaċini ngħid li minkejja l- paroli kollu li qed jissemma fir-realtà m'hemm xejn ippjanat.

Issa se ngħaddi biex nitkellem fuq il-pjani lokali għax ma tantx fadalli ħin, Sur President.

Jien diġà għedt li huwa tajjeb li jsiru pjani lokali, imma rridu noqogħdu attenti li ma jkunx hemm min jabbuża.

Qed ngħid hekk għaliex jidher li hemm min qed jagħmel pressjoni biex meta jsiru dawn il-pjani lokali - u x- xniegħa miexja sew - ikunu jistgħu jidħlu xi areas li suppost m'humiex għall-bini.

Fil-fatt kien hemm min qed imexxi xniegħa li għal kull tomna hemm min qed jitlob Lm3,000.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li l-qasba ma ċċaqċaqx għalxejn!

Jien ma nistax nifhem kif jimxu l-affarijiet fl- awtorità ta' l-ippjanar!

ONOR.

MEMBRU: Fejn ġie estiż?

ONOR.

JOE MIZZI: Għadu ma ġie estiż xejn, imma jien qed ngħidlek ...

(Interruzzjonijiet) Iva, naf li jridu jgħaddu mill-parlament!

(Interruzzjonijiet) Allura jien nista' neħodha li fl-ebda pjan lokali m'hu se jkun hemm estensjoni ta' artijiet għall-bini?

Jien qed ngħid hekk għax is-segretarju parlamentari stqarr pubblikament li m'hemmx bżonn nagħtu extensions għax artijiet għall-bini hawn biżżejjed.

Jekk nagħmlu hekk inkunu qed nissalvagwardaw li min ikun beħsiebu jispekola jkollu jerġa' jaħsibha għaliex m'għandux ċans peress li l-gvern ikun jiddikjara - u nispera li se jiddikjaraha - li fil-pjani lokali mhux se tiġi estiża art li m'hijiex għall-bini biex tiġi żviluppata.

B'dan il-mod inkunu qed inwaqqfu l-abbuż u nispera li l-gvern joħroġ u jgħidha din.

Kemm saru abbużi u l-awtorità ta' l-ippjanar tħallihom għaddejjin, naturalment skond min tkun il-persuna involuta!

San Raffaele inbena bla permess u qed jerġa' jiġri l-istess issa.

Ta' Bighi ġara l-istess, biex imbagħad wara ċerta pressjoni toħroġ l-awtorità ta' l-ippjanar u tgħid xi ħaġa.

Imma x'ikun qed jinħema minn taħt ħadd ma jgħid.

Għadu kemm inbena kumpless kbir ġo San Ġiljan fejn l-affarijiet ma mxewx sew lanqas.

Issa nhar il-Ħamis quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar se nintalbu nivvotaw għall- permess biex isir tibdil minn hostel għal lukanda.

Il-permessi l-oħrajn ħarġu u dan se jġibuh għalih, meta kulħadd jaf li meta għandek hostel m'għandekx bżonn parkeġġ imma ladarba se jkun hemm lukanda se jkollok bżonn parkeġġ.

Imma din diġà moħmija u kulħadd jaf li l-permess se jgħaddi, affarijiet li ma jitwemmnux!

L-istess bħalma ġara fil-proġett tal- Kottonera, Sur President.

Minkejja li l-gvern qal li mhux se jindaħal, kienet l-awtorità ta' l- ippjanar li marret titkellem mal-gvern biex tikser ir-regolamenti, ħalli taqdi lill-gvern.

U riedet taqdi lill-gvern biex issir spekulazzjoni għax l-uniċi permessi li ħarġu full ħarġu biex issir spekulazzjoni, biex jibnu dawk il-flats.

U dakinhar ukoll suppost li sar traffic impact assessment, imma l-awtorità aċċettat li l-ewwel noħorġu permess u nibqgħu mexjin, imbagħad nirranġaw wara dwar it-traffiku.

Kif jista' jkun tirranġa wara!

Meta waħda mill-problemi prinċipali li hemm huwa t-traffiku, kif trid tirranġa wara li tkun tajt il-permess u jibda tiela' l-bini!

Dan ħmieġ!

In-nies t'hemmhekk mhux il-proġett ma jridux, ma jridux dan il-ħmieġ.

Waqt li konna qegħdin niddiskutu dan il-proġett, jien kont ġbidt l-attenzjoni li xi ħadd fl-awtorità ta' l-ippjanar ried jagħmel emendi biex jagħmilha possibbli li xi ħadd ikun jista' jagħmel supermarket hemmhekk.

U hekk se jsir, se jsir supermarket u se jeqred lil dawk il-ħwienet iż-żgħar li hemm fil-Kottonera!

Mr Chairman, fejn taw kas l-istudju soċjo-ekonomiku li sar għan-naħa t'isfel ta' Malta li suppost kemm l-awtorità ta' l-ippjanar u kemm il-gvern kellhom jimxu fuqu?

Jidher ċar li anke dawk li qablu miegħu abbandunawh.

Anzi mhux talli hekk, talli dan l-aħħar ġew barranin u ħarġu bl-idea li se jagħmlu Cottonera revival plan, u meta staqsejthom jekk irriferewx għall- pjan soċjo-ekonomiku għan-naħa t'isfel ta' Malta, fejn hemm inklużi dawn is- siti, qalu li għadhom lanqas rawh.

Meta qaluli li ma setgħux iġibu kopja, jiena offrejtilhom li nagħtihom il-kopja tiegħi, però ma ċemplulix l-għada biex nagħtihielhom!

Għandna sitwazzjoni fejn minkejja li l-gvern jgħid li mhux se jindaħal fl-affarijiet li jikkonċernaw lill-awtorità ta' l- ippjanar, jidher ċar li qed jindaħal direttament biex jiggwadanja politikament.

Il-prinċipji li fuqhom l-awtorità ta' l-ippjanar hija mibnija huma tajbin li tikkontrolla l-iżvilupp tal-bini u tħares l-ambjent, imma fir-realtà qed tagħmel hekk?

Mhux vera qed tagħmel hekk għax lil min suppost ma tagħtihx permess tinterpreta l-policy b'mod li tkun tista' tagħtih il-permess, u lil min jidhrilha li m'għandhiex tagħtih il-permess ma tagħihx.

Iva, hemmhekk tkun qed timxi tajjeb, imma fl-ewwel każ ma tkunx qed timxi kif suppost.

Mr Chairman, sfortunatament ma kellix ħin biżżejjed u għalhekk kelli naqbad tliet punti mill-ħafna punti li ridt nitkellem dwarhom.

Nixtieq nagħlaq billi ngħid li meta niġu issa biex niddiskutu l-emendi għal-liġi dwar l-awtorità ta' l-ippjanar, irridu nagħmluha ċara li l-policies ta' l- awtorità għandhom jgħoddu għal kulħadd l-istess.

U dawk li jabbużaw fl- awtorità ta' l-ippjanar ma noqogħdux ngħattulhom u ngħidu li ħadu żball imsieken!

Ħadu żball, kull darba jieħdu żball!

Kemm se ddum tieħu żball?

Allura lil wieħed ngħattulu, imbagħad lil min irridu nsallbu, nsalbuh.

Jekk se nibqgħu nimxu f'din it-triq, jiddispjaċini ngħid li l-iskop ta' l- awtorità ta' l-ippanar se jkun falla.

Mr Chairman, nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti li għamilt riferenza għalihom fid-diskors tiegħi.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' fax mibgħuta mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin lill- Onor Joe Mizzi fit-2 ta' Ottubru 2000 b'riferenza għaż-żjara f'Malta ta' Mr Michael Betts, konsulent fuq l-immaniġjar ta' l-iskart; u

Kopja ta' żewġ ittri mibgħuta mid-Dipartiment ta' l-Artijiet lis-Sur Franġisk Vella u lis-Sinjura Anna Vella, it-tnejn mill-Mellieha, b'riferenza għar-reviżjoni taċ-ċens pagabbli fuq biċċiet ta' art fil- Qammiegħ, il-Mellieħa.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Issa l-ħin li fadal huwa kollu għad-dispożizzjoni tan-naħa tal-gvern.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Sur President, nibda biex nitkellem fuq l-uffiċċju konġunt li jamministra l-art li ġiet għand l- Istat, wara l-ftehim li kien sar mal-Knisja fil-bidu tas-snin disgħin, sabiex jamministraha hu u sadanittant il-gvern iħallas għall-iskejjel tal- Knisja.

Kif għedna s-sena li għaddiet, matul din is-sena sar il-ftehim mal-Knisja sabiex inneħħu l-problemi dwar il-missing classifications ħalli nkunu nistgħu nkomplu naħdmu fuq l-applikazzjonijjiet ta' l-iskemi li ħarġu fl- 1995 u anke fl-1997, u assolutament m'hu veru xejn li kollox baqa' kif kien.

Infatti kważi wasalna biex lestejna x-xogħol kollu fuq l- applikazzjonijiet pendenti ta' dawk l-iskemi li kien hemm.

Irrid ngħid li matul is-sena li ġejja se noħorġu skemi oħrajn li huma intiżi sabiex ikun hemm fidi ta' ċnus kif ukoll xiri ta' proprjetà, kemm dik li llum qiegħda tintuża għal skop residenzjali kif ukoll proprjetà li għandha użu kummerċjali.

Dawn l-iskemi huma bbażati fuq proposti li għamlet kummissjoni li waqqafna tul is-sena li għaddiet għal dan il-għan, liema kummissjoni issa għaddiet il-proposti u qegħdin narawhom sabiex fil-bidu tas-sena li ġejja noħorġu skemi ġodda.

Matul din is-sena ħdimna mad-dipartiment ta' l-agrikoltura, mad- dipartiment ta' l-artijiet flimkien ma' l-uffiċċju konġunt biex ħriġna skema waħda li tindirizza mhux biss l-art li hija amministrata mill- uffiċċju konġunt, imma wkoll l-art li hija amministrata mid-dipartiment ta' l-artijiet.

Din hija skema dwar il-qbiela sabiex jiġu rregolarizzati dawk li llum jaħdmu art iżda ma kellhom l-ebda titlu sabiex jaħdmu din l-art.

Jgħidu x'jgħidu tan-naħa l-oħra, din l-iskema ntlaqgħet tajjeb u tajjeb ħafna, speċjalment minn dawk li dejjem kellhom mistoqsija kbira fuq rashom x'se jiġri minnhom.

B'din l-iskema aħna tajnihom l-opportunità li jirregolarizzaw il-pożizzjoni tagħhom.

L-Onor.

Joe Mizzi fl-intervent tiegħu staqsa min jingħata preferenza f'din l-iskema, dak li sal-lum kien iħallas xi darba ċ-ċens jew dak li jaħdem l-art?

Skond il-parliamentary policy, li kull skema li joħroġ id- dipartiment trid tkun allineata magħha, il-preferenza hija ċara, jiġifieri l-preferenza tingħata lin-nies li jaħdmu l-art.

L-intenzjoni ta' meta dan il-parlament iddeċieda anke fuq kwestjoni ta' trasferiment ta' artijiet, kienet li l-preferenza tingħata lil min jaħdem l-art.

Mela jekk ikollok sitwazzjoni fejn qed japplikalek wieħed li xi darba kien iħallas iċ-ċens u qed japplika l-ieħor li proprju hu jaħdem l-art, allura l-preferenza hawnhekk għandha tingħata lil min jaħdem l-art skond il-policy parlamentari li ddeċieda fuqha dan il-parlament.

Issa x'jiġri jekk għandek qbiela viċin il-bini, viċin l-area ta' żvilupp?

Il-policy ta' l-iskema tal-qbiela hija ċara; jekk qiegħda barra l-area ta' l-iżvilupp, allura timxi b'din l-iskema, imma jekk qiegħed ġewwa aħna m'aħniex qegħdin f'pożizzjoni u lanqas ma rridu nirregolarizzaw nies li daħlu ġo art li qiegħda ġewwa z-zona ta' l-iżvilupp biex imbagħad jispekola hu biha.

Hawnhekk qed nirriferi għal min jagħmel l-applikazzjoni.

Jekk inhu qiegħed ġewwa l-area ta' l-iżvilupp, allura huwa ċar li din l-iskema ma tapplikax għalih.

Nixtieq ukoll nikkummenta fuq il-punt li qajjem l- Onor. Joe Mizzi li jista' jkollok abbuż f'din l-iskema dwar il-qbiela, Sur President.

Waħda mir-raġuniijet li aħna għamilnieha ċara li kwalunkwe applikazzjoni tista' tiġi rrifjutata kienet proprju għalhekk, ħalli jekk jinstab li hemm abbuż jew hemm ċans ta' abbuż, allura wieħed lanqas biss jaċċetta l- applikazzjoni.

Allura kif jiġi jgħidilna l-Onor.

Mizzi li jidhirlu li m'hemmx trasparenza fit-trasferiment ta' l-artijiet.

Filwaqt li nifhem ċerti argumenti ta' l-Onor.

Mizzi, imma mhux sewwa li bħas-soltu jiġi hawnhekk iċappas u jitfa' l-allegazzjonijiet, imbagħad li weħel weħel, li qabad qabad!

Jiġi jgħidilna li m'hawnx trasparenza meta l-liġi dwar dak li għandu x'jaqsam ma' trasferiment u amministrazzjoni ta' proprjetà aħna għamilnieha aktar ċara.

U għamilna wkoll li kull trasferiment, l-ewwel jiġi diskuss fil-committee of the House u mbagħad jiġi hawnhekk biex ikun hemm iktar informazzjoni.

Imbagħad semma l-iprokrezija, skond hu, ta' deputat dwar applikazzjoni li kien hemm quddiem il-planning authority.

Jien li jolqotni huwa l-każ li jkollok riżoluzzjoni għall-art ta' l-iskola St. Michael's, li tgħaddi darbtejn b'mod unanimu mill-parlament, bl-Onor.

Mizzi jivvota favur tagħha - l-ewwel tgħaddi meta huma kienu fil-gvern, imbagħad għaddiet fl-aħħar batch ta' trasferiment ta' proprjetà li għamilna fi żmienna - imbagħad l- applikazzjoni għall-iżvilupp titla' quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar ...

(Interruzzjonijiet) Ivvotajt favur tagħha hawn ġew sabiex isir it- trasferiment, Onor. Mizzi!

Imbagħad meta fis-26 ta' Ottubru telgħet l- applikazzjoni quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar, wara li anke fi żmienhom kuenu ressqu riżoluzzjoni għat-trasferiment ta' l-art biex tintuża bħala skola, l-Onor.

Mizzi għamel bħalma għamel f'każi oħrajn.

Hawnhekk mhux se noqgħod nidħol f'dak li qed jagħmel l-Onor.

Mizzi fil-bord ta' l-awtorità ta' l-ippjanar, biex la jinten u lanqas ifuħ, la jivvota kontra u lanqas jivvota favur!

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, dakinhar tal-votazzjoni jien kelli commitment ieħor għax kelli programm, allura kelli nitlaq qabel il-ħin u hu jafu dan.

Apparti minn hekk, kont jiena li tlabt biex il-vot qatt ma jkun sigriet - jien dejjem ivvotajt fid-deher u qatt ma bżajt - u allura l- argument li qed iġib l-Onor.

Pullicino ma jreġix għax nista' nġiblu l-provi u ngħidlu meta kien il-programm u fejn mort.

ONOR.

JOE MIZZI: Jien niskanta kif l-Onor.

Mizzi qed jgħid li talab li l- vot ma jkunx sigriet meta kienu huma li għamlu l-emendi f'Lulju ta' l-1997 biex il-vot ikun sigriet!

Din l-istess bħal meta ġejna biex niddiskutu l- estimi ta' l-awtorità ta' l-ippjanar u kien hawn l-Onor.

Charles Buhagiar li qal li m'hawnx biżżejjed informazzjoni.

Imma nesa li meta kienu huma fil-gvern f'Lulju ta' l-1997 - għax dawn ibiddlu d-diskors, fis-sens li meta jkunu dik in-naħa jkun mod u meta jkunu din in-naħa d-diskors ikun mod ieħor - minkejja l-oppożizzjoni li għamilna aħna, kienu huma li naqqsu l- aċċess tal-pubbliku għall-informazzjoni fi ħdan l-awtorità ta' l-ippjanar.

Dawn mingħalihom li n-nies jinsew, mingħalihom li billi llum tgħid ħaġa u għada tgħid oħra, għan-nies kollox jgħaddi!

Dakinhar li kien hemm l- applikazzjoni ta' l-iskola tas-St.

Michael's quddiem il-bord ta' l-awtorità ta' l-ippjanar, l-Onor.

Mizzi telaq 'il barra.

U kien hemm diversi okkażjonijiet - mhux se nsemmihom hawn għax m'għandix ħin imma darb'oħra nsemmihom - fejn l-Onor.

Joe Mizzi ħareġ mill-bord ta' l-awtorità ta' l- ippjanar biex la jfuħ u lanqas jinten!

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma tistax tgħid li jien għamilt hekk biex la nfuħ u lanqas ninten.

Jiena mhux bħalkom, jien mhux coward.

Jien nivvota mhux naħrab minnha bħalma tagħmlu intom.

Anke meta kont qed niġi mhedded, xorta waħda vvotajt u ma bżajtx.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: M'għandix biżżejjed ħin u l-Onor.

Joe Mizzi qed jinterrompini biex mingħalih inaqqasli mill-ħin, imma ħa nkompli nsemmi iktar punti, Sur President.

F'kumment ieħor huwa qal li t-tibdil li se nagħmlu fil-liġi ta' l-awtorità ta' l-ippjanar huwa tajjeb.

J'Alla, u kif għedt pubblikament diversi drabi, aħna għadna bil-bieb miftuħ biex jekk huma għandhom xi proposti għal-liġi jressquhom.

Iżda mhux jitkellmu fl- arja imma jagħmlulna proposti konkreti biex narawhom.

L-abbozz ippubblikajnieh, imma aħna lesti li nikkonsidraw kwalunkwe emenda tajba sakemm tkun fl-ispirtu tat-tibdil li għamilna aħna.

Il-bieb għadu miftuħ għal kulħadd.

Rigward il-punt ta' l-interpretazzjoni ta' policies mill-awtorità ta' l- ippjanar, jiena nixtieq ngħid li ħadt gost bil-kumment li għadda l-Onor.

Charles Buhagiar meta ġejna hawnhekk niddiskutu l-estimi ta' l-awtorità ta' l-ippjanar, fejn dakinhar faħħar ix-xogħol tajjeb li qiegħda tagħmel il- kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp.

Ara hemmhekk, ma sarx tgergir, anzi kif għedt l-aħħar darba, dakinhar l-Onor.

Buhagiar kien aktar bilanċjat fil-kummenti tiegħu milli kien illum l-Onor.

Joe Mizzi.

Issa ħalli nkompli fuq ix-xogħol tajjeb li għamilna f'areas oħrajn, Sur President.

Semmejt l-uffiċċju konġunt u issa nitkellem rigward id-dipartiment ta' l- artijiet.

Hawnhekk jidher ċar kemm kienet deċiżjoni tajba li għamel il- Prim Ministru li d-dipartimenti u l-aġenziji kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l-użu ta' l-art f'pajjiżna jkunu taħt ministeru wieħed sabiex ikun hemm kordinazzjoni aktar bejniethom.

Matul din is-sena ressaqna 40 riżoluzzjoni parlamentari għat-trasferiment ta' artijiet li marru għand għaqdiet filantropiċi, għaqdiet li jaħdmu favur iż-żgħażagħ bħall-iscouts u l-girl guides.

Għaddejna artijiet anke lil numru ta' kunsilli lokali sabiex huma jkunu jistgħu jamministraw dik l-art minflok ma jamministra l- art il-gvern.

Matul is-sena li għaddiet irnexxielna wkoll nibdew ngħaddu lura - għax sfortunatament għadna wkoll b'numru ta' dnubiet li writna mill- amministrazzjoni Soċjalista ta' qabel - żewġ biċċiet ta' art li kienu ttieħdu bis-sistema tal-BDA tas-snin tmenin imma ma ntużawx.

Dawn tajniehom lura lis-sidien, kif għaddejna wkoll lura lis-sidien tliet biċċiet ta' art li kienu ġew esproprjati u ma kenux qed jintużaw.

Anke hawnhekk qed nipprovaw inwettqu ġustizzja bil-limitazzjonijiet li għandna.

Fid-dipartiment ta' l-artijiet ħdimna sabiex jinbeda l-proġett tal-land estate management information system, is-sistema komputerizzata li trid tgħinna ħafna aktar sabiex inkunu f'pożizzjoni namministraw l-art li għandu l-gvern.

Minkejja d-diffikultajiet inizjali li kellha l-MITTS, matul din is-sena dan il-proġett ta' komputerizzazzjoni beda fir-realtà.

Irrid ngħid li jekk qatt kien hawn record fil-qasam ta' ħlasijiet lis-sidien għall-art esproprjata, dan għamilnieh aħna.

Għandna lista twila ta' persuni li l- gvern xi darba ħadilhom art u għad iridu jitħallsu tagħha, imma matul is- sena li għaddiet għamilna pass kbir li bih ibbenefikaw madwar 430 persuna u għall-ewwel darba ksirna r-record, mhux bi ftit imma bil-kbir, billi għamilna ħlasijiet ta' 'il fuq minn Lm4.5 miljun lill-persuni li tteħditilhom l-art.

Minkejja li l-vot fl-estimi kien ta' Lm0.6 miljun aħna ma bqajniex fuq x'kien jiġri fil-passat u ħallasna biss is-Lm0.6 miljun imma jekk daħħalna aktar qassamna aktar.

Jekk id-dħul tad-dipartiment ta' l-artijiet matul is-sena li għaddiet tela' għal Lm6.4 miljun, ħadna ħsieb li nagħtu porzjon kbir minnu lin-nies li għad iridu jitħallsu ta' artijiet li l-gvern xi darba ħadilhom.

U jekk ma' l-Lm4.6 miljun tgħodd is-Lm0.6 miljun li se jitħallsu f'Diċembru, insibu li l-gvern se jkun ta Lm5.2 miljun bħala ħlas lin-nies matul din is- sena.

Għal darb'oħra l-gvern, bil-limtazzjonijiet tad-deficit li għandna, anke hawnhekk se nkunu għamilna miżura oħra ta' ġustizzja mal-poplu Malti.

Mr Chairman, id-dħul żidnieh ukoll bi kważi Lm1 miljun mill-bejgħ ta' proprjetà.

Irnexxielna wkoll nagħmlu sistema biex il-ħlas tal-kirjiet ma jibqax aktar ċentralizzat fil-berġa tal-Baviera, fejn hemm id-dipartiment ta' l-artijiet, imma issa l-ħlas jista' jsir mill-uffiċini rispettivi tal- kunsilli lokali f'pajjiżna.

Irrid insemmi eżempju ċar ta' kemm hu tajjeb li d-dipartiment ta' l- artijiet illum qiegħed taħt l-istess kappa ta' ministeru li taħtu hemm ukoll l-awtorità ta' l-ippjanar.

L-Onor.

Joe Mizzi semma wkoll il-proġett ta' Baystreet f'San Ġorġ u qal li l-affarijiet ma sarux sew hemmhekk u bħas- soltu beda jitfa' l-kliem bl-addoċċ.

Jekk m'iniex sejjer żball semma l- kelma "skandlu", għax dan jara skandlu f'kollox!

Qal li hemmhekk l- affarijiet ma sarux sew għax ma sarx parkeġġ.

Kif tridu jsir parkeġġ jekk kien hemm deċiżjoni li hemmhekk tkun pedestrian area!

Kif jistgħu jgħaddu l-karozzi u jidħlu ġol-parking area!

Għalhekk l-awtorità ta' l-ippjanar ħasbet sabiex jitħallsu l-flus għall-parkeġġ ħalli issa, b'kordinazzojni mad-dipartiment ta' l-artijiet, l-art li għandu l-gvern f'San Ġorġ li qabel kienet ta' l-Ingliżi, issa se tiġi żviluppata sabiex hemmhekk ikun hemm parkeġġ ta' 'l fuq minn 640 karozza.

Dak il-parkeġġ se jsir mill-flus li nġabru mill-iskema li tissejjaħ commuted parking payment system u hemmhekk se jkun hemm ukoll attivitajiet kummerċjali oħra.

Dan kien proġett pilota li nedejnieh din is-sena, fejn il-gvern jara l-applikazzjoni li jkun hemm quddiem l-awtorità ta' l- ippjanar biex jirrispondi għall-ħteġijiet li tindika l-awtorità, u b'dan il- mod l-art tintuża b'mod tajjeb fl-interess tal-komunità.

Fl-istess ħin id- dipartiment ta' l-artijiet ikun qed jagħmel l-aħjar użu mill-proprjetà tiegħu.

M'għandix ċans nitkellem fuq ħafna affariijet oħrajn, imma rrid insemmi li d-dipartiment ta' l-artijiet kif ukoll l-awtorità ta' l-ippjanar ħadmu fuq it-tenders u d-development briefs għal carparks tax-Chalet u ta' Qui-Si-Sana, li bejniethom se jipprovdu parkeġġ tal-karozzi li jesa' il fuq minn 1,100 karozza, apparti l-iżvilupp tax-chalet.

Dawn it-tenders se joħorġu proprju fil-15 ta' dan ix-xahar wara diskussjoni twila li kien hemm ma' l-uffiċċju ta' l-avukat tar-repubblika.

Id-dipartiment ħadem ukoll sabiex flimkien mal-ministeru ta' l-ambjent jiddiskuti mas-sidien li għandhom proprjetajiet fl-area tal-cruise terminal il-ġdid sabiex issir allokazzjoni ta' art għal dawn l-individwi, ħalli dan il-proġett ikun jista' jibda u nibdew nieħdu dak li hu pożittiv minn dan il- qasam għal pajjiżna.

Id-dipartiment ta' l-artijiet beda wkoll is-sistema ta' farming-out - għax m'hemmx staff biżżejjed fid-dipartiment - ħalli periti privati jagħmlu valutazzjoni ta' artijiet esproprjati.

B'hekk matul is-sena li għaddiet irnexxielna nagħmlu 'l fuq minn 274 evalwazzjoni ta' proprjetajiet bħal dawn ħalli nkunu nistgħu nħallsu lin-nies kemm jista' jkun malajr, minkejja l-limitazzjonijiet finanzjarji li għandna, kif diġà għedt.

Qed tiġi rreġistrata wkoll l-art tal-gvern li m'hijiex qiegħda f'art reġistrabbli, kif indikata mid-dipartiment tar-reġistrazzjoni ta' l- artijiet.

Il-Government Land Administration Act tas-sena 2000 kien ukoll xogħol ieħor li għamel id-dipartiment fi ħdan il-ministeru ta' l-intern matul is-sena li għaddiet.

Rigward il-protezzjoni ċivili nimmaġina li l-Onor.

Tonio Borg se jkollu parti mid-diskors tiegħu iddedikata għal dan, imma jien xtaqt insemmi erba' punti.

L-ewwel ħaġa waqqafna mill-ġdid il-kumitat xjentifiku għall- protezzjoni ċivili, kumitat li sfortunatament ma kienx qiegħed jiffunzjona u rajna li dan jiġi revived.

Għax jekk irridu li f'pajjiżna jkollna l- pjani ta' kontinġenza, irridu naraw li dawn jiġu magħmula.

Huwa dan il- kumitat xjentifiku li jista' jgħinna sabiex għallinqas jiġu drafted dawn il- pjani ta' kontinġenza.

Id-dipartiment tal-protezzjoni ċivili qiegħed hemmhekk bħala team ta' azzjoni, imma ħsibna li nwaqqfu t-team li jipprepara l-pjani ta' kontinġenza sabiex mal-kunsill nazzjonali tal- protezzjoni ċivili, inkunu nistgħu naħdmu fuq dawn il-pjan.

Kif għamilna matul din is-sena u beħsiebna nagħmlu matul is-sena li ġejja, se naraw li l-ħafna għaqdiet volontarji li għandna f'pajjiżna li huma tajbin, jiġu nvoluti wkoll meta jkunu qed isiru l-pjani ta' kontinġenza, ħalli mhux naraw x'sehem jistgħu jagħtu meta tinqala' l- emerġenza, imma naraw minn issa x'sehem jistgħu jagħtu dawn l-għaqdiet volontarji bil-ħafna membri li għandhom.

Ħsibna li l-ewwel pass ikun li nibdew niġbru informazzjoni dwar x'personnel għandhom dawn l-għaqdiet volontarji u naraw x'equipment għandhom biex ma jkunx hemm dupplikazzjoni.

B'hekk inkunu nafu fejn hemm in-nuqqasijiet u mhux nispiċċaw inżidu l- apparat, jekk apparat għandna biżżejjed.

Is-sena li ġejja beħsiebna nwaqqfu unit ta' rescue dogs fi ħdan id- dipartiment tal-protezzjoni ċivili.

Jekk Allaħares qatt ikollna terremot jew inkella splużjoni ġo xi bini għoli, u jkollna bżonn li nfittxu għall- persuni f'dak it-tifrik, sal-lum m'għandniex klieb għal tapposta li jkunu jistgħu jagħmlu tiftix ta' dan it-tip.

J'Alla ma jkollniex bżonn nagħmlu tiftix bħal dan.

J'Alla l-klieb ma jkollhomx għalfejn imorru fuq il-post, imma ma tafx x'emerġenza jista' jkollok, allura tajjeb li tieħu ħsieb.

Beħsiebna li matul is-sena li ġejja nibdew ukoll is-servizz ta' numru wieħed ta' emerġenza.

Sal-lum jekk tinqalagħlek emerġenza għandek mill- inqas erba' jew ħames numri fejn tista' ċċempel.

Mis-sena li ġejja jkollok numru wieħed, il-112, imbagħad dak l-uffiċċju ċentrali jgħaddik fl-uffiċċji tas-servizzi ta' emerġenza oħrajn.

In-numri li hemm preżenti llum beħsiebna nħalluhom għal xi żmien, għallinqas għal sena, peress li dak li jkun forsi ma jkunx għadu dara juża dawk in-numri, imma eventwalment immorru għal numru wieħed, il-112.

Ngħaddi biex nitkellem fil-qosor fuq l-uffiċċju tal-passaporti, dipartiment ieħor li l-oppożizzjoni ma semmiet xejn fuqu.

Matul is-sena li għaddiet għamilna passi kbar, avvanzi kbar f'dan l-uffiċċju, u tajjeb li nsemmuh.

Mhux biss għandna premises ġodda għall-uffiċċju tal-passaporti, imma għandna website tajba fuq l-internet għat-tagħrif tal-pubbliku.

Għandna l-one-stop shop li apparti s-service charter li daħal għalih dan l- uffiċċju, f'April ta' din is-sena daħħalna wkoll is-sistema diġitali ta' kif toħroġ il-passaport sabiex ikun hemm anke aktar sigurtà.

Minflok ma tmur għand xi photographer tieħu r-ritratt tal-passaport, kif kienet is- sistema l-antika, issa tista' tmur hemmhekk u jeħdulek ir-ritratt huma fl- istess uffiċċju.

Għamilna titjib billi żidna wkoll il-ħin lill-pubbliku u għas-sena li ġejja għandna pjanijiet li nintroduċu l-passaporti personalizzati għat-tfal u l-passaporti għar-refuġjati.

Qegħdin naħdmu wkoll sabiex ikun hemm ħinijiet ġodda għall- pubbliku, aktar minn dak li għamilna din is-sena .

Irrid insemmi punt wieħed rigward l-awtorità ta' l-ippjanar li kellna ċans nitkellmu iktar dwarha fl-estimi ta' l-awtorità nnifisha.

L-Onor.

Joe Mizzi qalilna li se nagħmlu taxxa, imma jien ngħidlu li mill-1992 il- ħlasijiet għas-servizzi li tagħtik l-awtorità ta' l-ippjanar ma żdiedu xejn.

Meta tkellimna dwar l-estimi għedt li hemm neċessità sabiex ikun hemm żieda fil-ħlas sabiex jiġi bilanċjat il-budget ta' l-awtorità ta' l- ippjanar.

Lill-Onor.

Mizzi ngħidlu li ma baqagħlux kredibilita' wisq.

Kull darba li jiġi hawnhekk jipprova jitfa' dell fuq l-awtorità ta' l- ippjanar billi jgħid lil hemm indħil politiku u rieħa politika fuq promozzjonijiet li jkun hemm fl-awtorità.

Saħansitra wara li hu, Jimmy Magro u sħabu tan-naħa l-oħra għamlu żmien igergru kontra x-xogħol tajjeb li kien jagħmel il-Perit Cilia fit-taqsima tal-kontroll ta' l-iżvilupp, ġie hawnhekk l-aħħar darba u qalilna li lill-Perit Cilia neħħejnieh għaliex mhuwiex yes-man.

Jiena lill-Onor.

Mizzi ngħidlu: Kun kredibbli jekk taf tkun kredibbli!

Għamilna tibdiliet sabiex insaħħu l-awtorità ta' l-ippjanar kollha u l- Perit Cilia ngħata promozzjoni, kif ingħata promozzjoni l-Perit Stephen Farrugia sabiex ikun hemm titjib.

U jiena ħaġa waħda ngħidlu lill-Onor.

Joe Mizzi u nieqaf hawnhekk.

Jekk irid ikun kredibbli jitkellem bis- serjetà.

L-aħħar darba kważi beda jgħid li jien u l-Ministru Tonio Borg noqogħdu naraw jekk in-nies humiex Nazzjonalisti jew Laburisti.

Jien niddikjara li qatt ma niċċekkja l-ħafna nies li jiġu jkellmuni jekk humiex Nazzjonalisti jew Laburisti.

Ma jinteressanix, jien nara biss il-każ, kif jara wkoll l-Onor.

Tonio Borg.

Naraw ukoll il-ħafna każi li sħab Joe Mizzi u d-deputati tan-naħa l-oħra jirriferulna.

Ċertament li sħab Joe Mizzi ma jibagħtux lil dawn il-persuni jkellmuna għax aħna nagħmlu xi selection politika!

Mr Chairman, fil-ftit ħin li kelli pprovajt kemm jista' jkun nindika bil- fatti l-passi pożittivi li għamilna fil-qasam tat-tmexxija ta' l-artijiet f'pajjiżna.

Issa jkompli wkoll l-Onor.

Tonio Borg fuq il-parti l-oħra tas- sigurtà li taqa' taħt il-ministeru ta' l-intern.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Chairman, kull diskussjoni dwar il-budget tal- ministeru ta' l-intern dejjem tqajjem interess u anke kontroversja, u Allaħares mhux hekk, għaliex dan il-qasam għandu jinteressa lil kulħadd.

Hawn xi ħadd li ma jinteressahx is-serħan tal-moħħ, ir-rata tal- kriminalità, il-preżenza tal-pulizija fit-toroq tagħna jew l-inforzar tal- liġi jew l-ġlieda kontra l-krimnalità orgranizzata?

Meta nħares lura lejn dawn l-aħħar sentejn, b'wiċċi minn quddiem ngħid li l-gvern qatt ma investa fil-korp tal-pulizija daqs dawn l-aħħar sentejn.

Qatt daqs dawn l-aħħar sentejn ma nvestejna fin-nies u f'riżorsi oħrajn.

U niftaħar bis-suċċessi li wettqu l-pulizija f'dawn l-aħħar sentejn, li ma waqgħux mis-sema imma kienu dovuti għal iktar effiċjenza daparti tal-pulizija, u anke għal għall- investiment li għamel il-gvern.

Issa se nuri kif iċ-ċifri tiegħi li huma pubbliċi juru dan l-investiment qawwi li kellu l-gvern fil-qasam ta' l- intern, Sur President.

Mill-1998 il-ministeru ta' l-intern ma baqax responsabbli biss mill- pulizija, il-ħabs u l-ġlieda kontra l-kriminalità, iżda beda jkopri wkoll materji oħrajn verament importanti, fosthom l-awtorità ta' l-ippjanar, u t- taqsima proprjetà tal-gvern li kienet magħrufa bħala l-lands.

Nispera li jkolli ħin biex nuri l-progress kbir li sar f'dan il-qasam.

Il-ministeru ta' l-intern sar responsabbli wkoll mill-joint office, id-dipartiment taċ- ċittadinanza, l-uffiċċju tal-passaporti, l-uffiċċju tan-nutar tal-gvern u r- reġistru pubbliku.

F'dawn l-oqsma ma ħallejna xejn bi kwietu, u niftaħru li ma ħallejna xejn bi kwietu.

Aħna irriformajna kollox, minkejja li kien hemm min kien imdorri jieħu kollox bil-kwiet u ma tantx ħa ġost b'dan it- tibdil.

Però jekk wieħed iħares lejn iċ-ċifri jiskopri li l-ikbar parti ta' l-ispiża tal-gvern fil-qasam ta' l-intern hija fuq il-pulizija.

U se nibda bil-qasam tal-pulizija.

Mr Chairman, huwa d-destin tal-korp tal-pulizija li jirbaħ kondizzjonijiet ġodda u tajbin taħt gvern Nazzjonalista u dawn jitteħdulu jew jitnaqqsulu mill-gvern Laburista.

Fil-fatt kien il-gvern Nazzjonalista li fl-1993 daħħal riformi kbar fis-salarji tal-korp u kien il-gvern Laburista li, fis-sentejn li għamel fil-gvern, naqqas miċ-ċifri - li ma tistax tikkontestahom - Lm600,000 mill-but tal-pulizija, apparti l-ispiża kapitali li se niġi għaliha wkoll.

Fil-budget ta' l-1998 naqqsilhom Lm600,000 mill-but lill-pulizija, u għal darb'oħra, issa huwa l-gvern Nazzjonalista li qed iżid sostanzjalment il-pagi u s-salarji tal-membri kollha tal-korp, mill-kbir saż-żgħir.

Jien infakkar hawn li fid-dibattitu tas-sena l-oħra dwar il-budget, l-Onor.

Gulia kien bassar l-apokalissi u kien qalilna:

"Alla biss jaf x'se jsir 'il quddiem, però nistennew aktar awsterità fil-budgets li għad iridu jiġu u li naturalment se jolqtu l-but tal- membri tal-korp tal-pulizija".

Mela ħalli naraw jekk din il-profezija seħħitx jew marritx żmerċ.

Ħalli naraw din l-awsterità fil-but tal-membri tal-korp tal-pulizija.

Mill-1 ta' Jannar li ġej kuntistabbli fil-korp tal-pulizija, li huwa l- iċken grad fil-korp kollu, se jiżdied 19% fil-paga bażika - issa m'iniex qed nikkonsidra l-overtime, l-extra duty u l-allowances - jiġifieri se jiżdied Lm66 fix-xahar.

Surġent tal-pulizija - dawn li suppost huma kollha demoralizzati, li m'għandhomx x'jagħmlu, anzi mhux qed jiġu apprezzati tax-xogħol li jagħmlu - se jiżdied ukoll b'19%, li jiġu Lm77 fix- xahar.

Għal spettur tal-pulizija - dawn ukoll demoralizzati, dawn li l- gvern jinjorahom, dawn li l-Onor.

Gulia bassrilna li ġejja awsterità fuqhom - l-awsterità se tfisser żieda ta' Lm100 fix-xahar!

J'Alla dejjem ikollna awsterità fil-budgets bħalma kellna f'dan il-budget!

U b'hekk waqt li ħaddieħor naqqas il-kondizzjonijiet tal-pulizija, aħna bit-tradizzjoni, għaliex dejjem hekk għamilna, żidniehom.

Ma tantx bassar tajjeb l-Onor.

Gulia!

Daqskemm kienet vera l-profezija tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li kien qalilna li meta jitneħħew il-levies se jiġi l-qgħad u jitkeċċew in- nies!

Minflok ġara hekk, il-qgħad naqas malli neħħejna l-levies ukoll.

Fil-ġlieda kontra l-kriminalità, Sur President, minkejja l-kritika ta' l- oppożizzjoni li għamlet kulma setgħet, kif se nuri bil-fatti, biex tippolitiċizza din il-problema, kellna suċċessi mhux żgħar.

Dan kien dovut għal investiment aħjar fin-nies u fir-riżorsi u għar-rabta importanti li kien hemm bejn il-korp tal-pulizija u s-servizz tas-sigurtà li taħt l- amministrazzjoni l-oħra kien se jiġi mwarrab kompletament, mentri aħna tajnieh saħħa ġdida.

Wara s-suċċessi li kien hemm dan l-aħħar jien ħassejt li kelli nibgħat messaġġ ukoll ta' kongratulazzjoni lill-pulizija, b'mod speċjali lis-CID, għaliex verament kellna qabdiet tajbin tad-droga, u ġlieda iktar qawwija kontra l-kriminalità, u din l-effiċjenza laħqet il- quċċata tagħha meta, wara l-hold-up tal-Group 4, il-pulizija rnexxielha mhux biss issolvi l-każ, iżda li tiġbor ukoll kważi s-somma kollha.

U x'kienet ir-reazzjoni ta' l-oppożizzjoni dakinhar?

U dan huwa l-ewwel att ta' akkuża tiegħi kontra l-mod kif l-oppożizzjoni qiegħda ġġib ruħha fil- qasam ta' l-intern.

Wara l-hold-up tal-Group 4, l-Onor.

Gulia ħareġ stqarrija fejn qalilna li l-poplu huwa xxukkjat bil-hold-up, li s-sigurtà ta' l-intern tal-pajjiż qiegħda tiġġaraf, li hawn serq rampanti mwettaq b'faċilità tal-meravilji fid-dawl tax-xemx!

Qisna qed niktbu essay bil- Malti hawnhekk.

Sur President, jgħidu li diskors żejjed lanqas għall-avukati m'hu tajjeb, aħseb u ara għal avukat kelliem ta' l-oppożizzjoni dwar il-ministeru ta' l- intern!

Għax id-destin ried li malli ħareġ din l-istqarrija skoprejna l- ewwelnett li ma kellhomx tort il-pulizija stess għaliex inzerta - għallinqas s'issa hekk hi l-akkuża - li s-sewwieq stess tal-vann kien kompliċi ma' min wettaq dan ir-reat, allura ma nafx x'jaħti l-gvern u x'taħti l-pulizija!

Imbagħad agħar minn hekk huwa li meta l-pulizija rnexxielha tirkupra s-somma tal-flus, lanqas ħareġ stqarrija biex għallinqas jifirħilhom għax din kienet daqqa ta' ħarta kbira kontra l- kriminalità li ġabet it-tifħir tal-mezzi kollha tax-xandir u tas-setturi kollha tal-popolazzjoni.

Meta sar il-hold-up ħareġ stqarrija, u mbagħad meta nstabu l-flus u ttellgħu n-nies il-qorti baqa' b'ħalqu magħluq u ma kienx raġel biżżejjed biex jifirħilhom.

Fl-aħħar mill-aħħar din il-kritika mingħajr direzzjoni ma tfissirx kritika lili jew lis-segretarju parlamentari, imma lill-iktar nies li qed jiġġieldu kontra l-kriminalità u li jirriskjaw ħajjithom kuljum.

Allura bl-istess raġunament, x'imissni għamilt jien meta sar hold-up ta' Lm0.5 miljun fuq il-Group 4 ukoll u ma nġabarx sold wieħed?

Dakinhar kienet l-ikbar serqa għaliex il-ġurnali għamlu żball meta qalu li saret fi żmien il-gvern Nazzjonalista - u reġa' rrepetiha l-Onor.

Gulia hawnhekk - għax fil-fatt dik is-serqa saret fi żmien il-gvern Laburista.

Mur fittex u ara jekk jien ħriġtx stqarrija biex nikkritika lill-pulizija għax sar hold- up li minnu lanqas ġie rintraċċat sold wieħed!

Li kont nikkritika jien huwa li, kif se nuri biċ-ċifri, fi żmien gvern Laburista kienet qed tiżdied il-kriminalità b'rata mgħaġġla u ma kienx qed isir investiment fil-korp tal- pulizija nnifsu.

U biex nuri kemm hemm dan l-element politiku fil-kritika dwar il-ministeru ta' l-intern nieħdu l-qasam tal-qbid tad-droga.

Din is-sena kienet tabilħaqq tajba, by any standards, fil-qasam tal-qbid tad-droga.

Aħna bħala gvern tajna l-għodda lill-pulizija, għaliex l-għodda rridu nagħtuhielhom aħna, u t-talent li tajniehom ħaddmuh u ħaddmuh tajjeb.

Il-pulizija din is-sena ressqet 147 persuna l-qorti fuq traffikar, żieda ta' 27% fuq is-sena l-oħra.

Ressqet 245 persuna fuq pussess ta' droga, żieda ta' 26% fuq is-sena li għaddiet; arrestat 694 persuna, u saru 652 raid.

Jien qed inqabbel Jannar/Novembru ma' Jannar/Novembru tas-sena li għaddiet.

Anke l-qabdiet tad-droga rreġistraw progress sinifikanti.

Inqabdet 5 kilo eroina, żieda ta' ħames darbiet fuq is-sena li għaddiet, u nqabdu 5,000 pilloli ecstacy din is-sena kontra 500 tas-sena l-oħra.

X'għamel il-kelliem ta' l-oppożizzjoni dwar l-intern fuq dawn is- suċċessi?

Ħareġ stqarrija fejn qal u nikkwota:

"Il-fatt li f'dawn il-jiem inqabdu ammonti sostanzjali ta' droga fil- gżejjer Maltin, huwa indikazzjoni ..."

- mhux ta' l-effiċjenza tal-pulizija -

li matul dawn l-aħħar ftit xhur il-gżejjer Maltin imtlew b'ammonti akbar tad-droga mis-soltu.".

Tajba din!

Meta tinqabad id-droga ngħidu: "X'għarukaża, hawn problema tad- droga!", u meta l-pulizija ma jaqbdux id-droga ngħidu: "X'għarukaża, il- pulizija m'huma qed jagħmlu xejn!"

Din bħalma kien għamel il-kap tiegħu li fl-1999, meta l-qgħad tela' għal kważi 8,000 qal li ċ-ċifri kienu tajbin u s-sistema kienet taħdem tajjeb.

Meta mbagħad il-qgħad niżel fi żmienna, allura ċ-ċifri saru mbagħbsa.

Din tfakkarni f'meta konna tfal, meta konna nirbħu konna ngħidu li lgħabna tajjeb, u meta nitilfu konna nwaħħlu fir- referee.

Hekk qed jipprova jagħmel l-Onor.

Gulia wkoll.

Anzi, biex nurih kemm aħna qatt ma ppolitiċizzajna l-qasam tad-droga u kemm ippolitiċizzawh huma, infakkru li f'Awissu ta' l-1996, meta kienet saret waħda mill-ikbar qabdiet tad-droga f'pajjiżna, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni ġie rrapportat li qal f'Birkirkara li ma jeskludix li s-sejba ta' container bid-droga fil-Port Ħieles ġrat apposta biex il-gvern jiddevja l-attenzjoni minn fuq dak li kien għaddej.

U issa ittieħed il-kelliem ewlieni ta' l-oppożizzjoni dwar l-intern li, minkejja li jsiru dawn is- suċċessi fil-qabdiet tad-drogi, qed jgħid li dan ifisser biss li l-problema qed tiżdied.

Irrid ngħid li l-pulizija ħadmet ukoll u ħadmet bis-sħiħ fil-qasam ta' l- immigrazzjoni.

U l-pjan ta' l-adozzjoni ta' l-acquis għandu jsaħħaħ iktar il-kapaċità tal-pulizija li jiġġieled il-fenomenu ta' l-immigrazzjoni illegali li mhuwiex fenomenu ta' Malta biss.

Ta' min jgħid li anke l- Ministru Taljan, li għadu kif telaq il-bieraħ, wera l-apprezzament tal- ħidma tal-pulizija.

Din is-sena ma tħallewx jidħlu f'pajjiżna 2,600 ruħ minħabba suspett li kellhom intenzjoni ulterjuri li jidħlu f'pajjiżna, biex jaħarbu u jmorru x'imkien ieħor.

Ġew deportati b'ordni tal-qorti 500 ruħ.

Dawn huma ċifri li juru kemm qed taħdem il-pulizija fil-qasam ta' l-intern.

Il-kelliem ewlieni kkritikana għaliex ġiet ivvotata s-somma ta' Lm240,000 għan-NPAA, u kważi kważi ried jeskludihom mill-ispiża kapitali tal- ministeru ta' l-intern.

Qishom dawn huma xi flus li qed inħallsuhom bħala taxxa lill-Unjoni Ewropea, qisna se naħarquhom fuq l-artal ta' l-adeżjoni tagħna għall-Unjoni Ewropea!

Dan m'hu veru xejn.

(Interruzzjonijiet) Lm100,000 minn dawn il-Lm240,000 sejrin proprju fil-qasam tal-pulizija.

L- argument tiegħek kien li aħna lanqas suppost ngħodduhom mal-vot kapitali, qisna dawn se narmuhom fit-triq jew inkella se naħarquhom.

Lm100,000 minnhom se jmorru fil-qasam tal-pulizija, fil-qasam ta' l-emmigrazzjoni, fil-qasam tal-ġlieda kontra d-droga u fil-qasam forensiku.

Lm30,000 minnhom sejrin proprju biex nibdew nadottaw is-sistema ta' l-informazzjoni ta' Schengen, li hija sistema li meta nidħlu fl-Unjoni Ewropea issaħħaħ il- fruntieri tagħna u mhux iddgħajjifhom.

Peress li jkun hemm il-libertà ta' ċirkolazzjoni fl-area Schengen, li hija kważi l-maġġoranza tal-membri ta' l- Unjoni Ewropea, allura huwa importanti iktar li l-fruntieri ta' l-Unjoni Ewropea li qiegħda f'Shengel, ikunu iktar imsaħħa.

Int ma tistax tikkritikana fuq l-immigrazzjoni illegali u mbagħad tikkritikana wkoll għax nivvotaw il-flus biex insaħħu l-ġlieda kontra l-immigrazzjoni illegali.

Mr Speaker, jien niftakar li fi żmien l-amministrazzjoni l-oħra kont niddejjaq mhux daqstant li r-rata tal-kriminalità kienet qed tiżdied - għaliex din tiżdied kważi naturalment peress li tiżdied il-popolazzjoni u allura ċerta żieda tiġi reġistrata wkoll u aħna qatt m'għamilna l-paragun bejn żieda fil-popolazzjoni u żieda fil-kriminalità - imma li kien idejjaqni l-iktar kien li lanqas biss kienu jammettu li kien hemm il- problema.

Kienu jistaqsu lill-Prim Ministru, li kien responsabbli minn dak il-qasam, x'kienet ir-rata tal-kriminalità, u kien jgħid li bejn wieħed u ieħor baqgħet l-istess bħas-sena ta' qabel.

Imbagħad meta jien inħares lejn iċ-ċifri ta' Awissu 1997 u Awissu 1998 - ħalli ma jakkużanix li kienet inbidlet is-sistema tal-kejl – insib li f'sena kien hemm qabża minn 11,000 għal 14,600.

Alla jbierek din il-qabża kollha dovuta għall-bdil tas-sistema!

Meta staqsejt parliamentary question jien stess mill-oppożizzjoni kont ġbidtlu l-attenzjoni u staqsejtu jekk f'dawk iċ-ċifri li tani kienx hemm xi ħaġa ħażina peress li kien hemm qabża kbira.

Jien stess mill-oppożizzjoni, minflok qgħadt noqgħod ngħajjat bl- iżball tal-gvern, staqsejtu t-tieni domanda parlamentari u l-Prim Ministru qalli li din iż-żieda kienet in parti dovuta għall-bdil fis-sistema ta' kif tinġabar l-istatistika.

Allura veru li parti minn dik iż-żieda ta' sena sħiħa kienet dovuta għal dan il-fatt, imma in parti kienet dovuta għaliex żdied is-serq u żdiedet il-kriminalità.

U issa naraw liema tip ta' kriminalità kienet qed tiżdied għaliex aħna qed inżommu l-istatistika tas- serq.

Jien jibagħtuli record kuljum x'jiġri u ma jiġrix f'dan il-kamp u darba minnhom niftakar li rċevejt li nsteraq ġonġol ta' ħmar jew ta' żiemel.

Dak huwa serq u l-hold-up tal-Group 4 huwa serq.

Jiġifieri fl-istatisika dawn se jidhru 1 and 1.

Dawk it-tnejn serq u mbagħad trid tanalizza dawk iċ-ċifri.

Imma intom lanqas tammettu li kien hemm problema u għalhekk ma kienx qed isir investiment, anzi sar tnaqqis ta' l-investiment fil-korp tal-pulizija, ħaġa li rriversjajna aħna.

Mela jekk nieħdu Awissu ta' l-1997 u Awissu ta' l-1998, fejn għandek l- istess sistema ta' kif tinġabar l-istatistika, insibu li f'Awissu 1997 kien hemm 1,445 reat u f'Awissu 1998 kien hemm 1,633 reat, żieda ta' 200 fuq ix- xahar tas-sena ta' qabel.

U x'kien qed jagħmel il-gvern Laburista quddiem dan kollu?

Qalilna lil ħareġ white paper - u issa niġu għaliha - li żżid id-drittijiet biss ta' l-akkużat issuspettat u mhux tal-pulizija.

B'dik se niġġieldu l-kriminalità!

Jew inkella għamlu din il-famuża riforma.

Din il- famuża riforma kienet li naqqsu l-ħlasijiet tal-pulizija.

U jaħasra anke l- ftit tajjeb li kien hemm fir-riforma deher ħażin ukoll għaliex ġie marbut mad-daqqiet ta' ħarta li ħadu l-membri tal-korp tal-pulizija fis-sentejn ta' żmienu.

Il-kelliem tan-naħa l-oħra qalilna li din konna se nagħmluha, u din konna qed naħsbu biex nagħmluha u l-oħra kellna rapport fuqha.

Forsi hemm ġustifikazzjoni għaliex ma laħqu għamlu xejn f'dak il-qasam, però sabu żmien biex jgħollu r-rati tad-dawl u l-ilma, biex inaqqsu d-dħul tal- membri tal-korp tal-pulizija, biex inaqqsulhom l-vot ta' l-overtime, biex inaqqsu lid-drivers u l-ispetturi, ir-roster ta' nhar ta' Ħadd u nhar ta' Sibt.

F'dawk is-sentejn kien hemm żmien għal dan kollu, però jaħasra fi żmienhom ma kellhomx żmien biex jagħmlu l-affarijiet li qed nagħmlu issa aħna.

Hemm ħafna affarijiet li jagħtuk sodisfazzjon meta tħares lejn ir-rata tal-kriminalità u lejn il-mod kif ħadmet is-CID b'mod ġenerali.

Hija kumbinazzjoni jew huwa dovut għad-daqqiet kbar li s-CID tat lill- kriminalità, li l-hold-ups, li hija l-iktar forma serja ta' serq, naqsu bi 30% din is-sena fuq is-sena li għaddiet, u terġa' s-sena li għaddiet kienu naqqsu b'14% iktar fuq is-sena ta' qabel.

Iktar impressjonanti mbagħad hija r-rata ta' hold-ups li ġew solvuti din is-sena.

50% tar-reati ta' dawn it-tip ġew solvuti.

Kien hemm ukoll l-effett pożittiv tal-patrols fis-sajf.

Aħna żidna r- reklutaġġ, filwaqt li f'sentejn ma daħalx pulizija wieħed b'reklutaġġ għaliex ma kellhomx ċans.

Biex inaqqsu l-vot tal-pulizija kellhom ċans, imma biex iżidu mqarr darba f'sentejn il-membri tal-korp ma kellhomx ċans.

Aħna f'sentejn tliet darbiet ħriġna reklutaġġ tal-pulizija u minħabba f'hekk stajna nagħmlu patrols aħjar fis-sajf, li ħallew l-effetti tagħhom.

Per eżempju, l-isnatch and grab naqas b'36% fuq is-sena li għaddiet.

Is- serq mill-bajjiet, li jqajmu ħafna problemi u jdejqu ħafna lit-turisti, naqsu bi 13%.

Ma jfissirx li għandna kollox miexi fuq ir-rubini u li m'hemmx ċerti aspetti li jagħtuna preokkupazzjoni, però qegħdin nindirizzaw il-problema.

Per eżempju, x'qed iżid l-iktar iċ-ċifra tas-serq?

La huma l-hold-ups u lanqas huma s-serq mir-residenzi.

L-iktar li qed iżid ir-rata tas-serq m'huwiex is-serq tal-karozzi, imma s-serq mill-karozzi.

Huwa veru li dan huwa l-iċken forma ta' serq, imma xorta huwa serq li jdejjaq lin-nies għaliex ħadd ma jieħu ġost li jsib li serqulu xi ħaġa mill-karozza.

Is- serq mill-karozzi jikkostitwixxi 32% tas-serq kollu f'Malta, u huwa l-uniku fattur importanti li jgħolli ċ-ċifra tas-serq f'pajjiżna.

Is-serq tal- karozzi żdied ftit, imma bażikament baqa' fejn kien.

L-ikbar żieda fis- serq huwa s-serq mill-karozzi.

Is-serq tal-karozzi li kien żdied fl-1997 u fl-1998, naqas fl-1999, reġa' naqas bi ftit, jew kważi tista' tgħid li baqa' l-istess fis-sena 2000, iżda r-rata ta' kemm karozzi ġew irkuprati, splodiet.

Fil-fatt fl-1997, minn kull 100 karozza li nsterqu, Alla jbierek, 28 biss kienu jinstabu.

U llum, peress li saħħaħna s-sezzjoni partikolari fuq il-vetturi u fuq il-vejikoli, wara sentejn u tliet xhur din għoliet għal 65%.

Jiġifieri minn kull 100 karozza qed jiġu rkuprati 65.

Investejna ħafna fil-korp tal-pulizija, kemm fin-nies, kemm fl- organizzazzjoni u kemm fit-tagħmir.

Nibdew bin-nies; għamilna reklutaġġ darbtejn.

Ħareġ reklutaġġ ieħor proprju fil-gazzetta tal-gvern dan l- aħħar, waqt li fis-sentejn ta' l-amministrazzjoni l-oħra, minkejja li kienu telqu 143 membru tal-korp ma sarx reklutaġġ wieħed ħlief, ħa nkun eżatt, ir- reinstatement li sar ta' xi 20 ruħ, eżatt qabel l-elezzjoni.

Iva għollejna l-livell ta' edukazzjoni fil-korp tal-pulizija, minkejja l-kritika, għaliex taħsibx li din kienet xi ħaġa li taqbad u tagħmilha u ħadd ma jgħid xejn!

Kien hemm minn qal: X'jiġifieri qed titolbu l-"O" levels biex jidħlu l- membri fil-korp tal-pulizija!

Iva, aħna qed nitolbu l-"O" levels, mhux għaliex min m'għandux "O"levels mhux qed jagħti sehmu fil-korp tal- pulizija, imma rridu li jkollna taħlita ta' nies li għandhom l-iskola u oħrajn li, għalkemm m'għandhomx l-iskola, għandhom merti oħra.

Issa n- numru tal-membri fil-korp tal-pulizija, li għandhom iktar minn school leaving certificate, żdied b'40% fuq is-sena li għaddiet.

Żidna wkoll il-korsijiet ta' l-akkademja u għamilna bord ta' tmexxija b'nies minn barra l-korp u l-effett kien immedjat.

Fl-1997/98 saru 29 kors u attendew 800 persuna.

F'dawn is-sentejn, fl-1999 u fis-sena 2000 kellna 52 kors li minnhom ibbenefikaw 1,115 persuna.

Jekk tgħidli iniex kuntent, ngħidlek li m'iniex kuntent għax irrid iktar mill-akkademja, pero` diġà hemm progress kbir għaliex daħħalna wkoll ċerta professjonalita` fil-mod kif titmexxa l-akkademja.

Issa ħalli nitkellem dwar it-tagħmir.

Jien ma niddejjaq u ma nixba' qatt infakkar lill-Kamra fil-wegħda li kienet għamlet l-oppożizzjoni qabel l- 1996 li se żżidu l-investiment fil-korp u li se ġġib tagħmir ġdid.

Din kienet biss wegħda fiergħa elettorali għaliex meta tela' l-partit Laburista fil-gvern naqqas l-ispiża kapitali ta' Lm830,000 li kienet ivvotata fl-1996 għal Lm350,000.

Ma naqsitx mal-ewwel; l-ewwel sena naqset għal Lm550,000 u fl-aħħar sena li għamlu fil-gvern naqset għal Lm350,000.

Allura mhux ta' b'xejn li meta f'parliamentary questions kont nistaqsi dwar ċertu apparat, per eżempju, il-makna li tqabbel il-fingerprints, kienu jgħiduli li kienet taħdem, imma qed tissewwa għax inqalgħetilha l-ħsara.

Meta sirt ministru sibt li din ma kienet qed taħdem assolutament xejn, u allura l-membri tas- CID ma setgħux jagħmlu xogħolhom sew.

U naf għaliex ma kenitx qed taħdem u ma setgħux isewwuha; għax din weħidha tqum mal-Lm150,000 u ma kienx hemm flus biex tinxtara din il-makna importanti għas-CID.

Aħna ħriġna t-tender u issa fil-fatt ġiet installata u dalwaqt se tibda tintuża biex insaħħu l- ġlieda kontra l-kriminalita`.

Mr Chairman, nistgħu naraw l-ipokresija politika ta' l-oppożizzjoni meta s-sena li għaddiet l-Onor.

Gulia għajjarna li naqqasna l-ispiża tan- national drugs intelligence unit, imbagħad tħares lejn iċ-ċifri u ssib li fl-1997 intnefqu Lm74,000 għan-national drugs intelligence unit, fl-1998 intnefqu Lm65,000, fl-1999 intnefqu Lm80,000 u fis-sena 2000 is-somma żdiedet għal Lm91,000.

Jiġifieri l-unika darba li kienet naqset l-ispiża tan-national drugs intelligence unit kienet proprju fi żmien l- amministrazzjoni Laburista.

Il-kelliem ewlieni ta' l-Oppożizzjoni kkritikana wkoll għaliex naqqasna l- ispiża ta' l-overtime tal-pulizija.

L-ewwelnett ċerti spejjeż qed jonqsu għaliex konna żidna l-allowances tal-pulizija eżatt wara l-elezzjoni ta' l- 1998 u anke għaliex qed inżidu n-nies fil-korp.

Imma mbagħad, konvenjentament, ma jsemmix li din is-sena l-allowances tal-pulizija se jiżdiedu minn Lm1.37 miljun, kif kienu s-sena li għaddiet, għal Lm1.57, apparti ż-żidiet fis-salarji li se nagħtu fil-gradi kollha tal-korp tal- pulizija.

Mela l-Onor.

Gulia konvenjentement nesa jgħid li se jiżdiedu l- allowances tal-pulizija b'Lm200,000, imma ma nesiex isemmi li l-overtime se jonqos b'Lm10,000, li in parti huwa dovut ukoll għaż-żieda tar-reklutaġġ fil-korp tal-pulizija.

L-Onor.

Gulia semma wkoll il-ħrafa li l-ispiża kapitali tal-ministeru ta' l-intern se tonqos Lm600,000, bħalma se tonqos l-ispiża għad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili.

Qalilna li s-sena l-oħra kien hemm ivvotati Lm571,000 għad-dipartiment tal-protezzjoni ċivili u dan il-vot niżel għal Lm175,000.

Pero` tajjeb infakkar li kellna protocol mal-gvern Taljan li se jiskadi fl-aħħar tas-sena, li minnu ħadna Lm7 miljun.

Dawb użajniehom kollha u għalissa m'hemmx iktar fondi minn dan il-protocol li nista' ngħid li se nikkommettu ċertu ammont għal dan id-dipartiment.

Xtrajna l-laneċ, is-Sea Salvor u l-Garibaldi, inxtraw 28 fire-engine, inkluż il-Euro-City, li inawgura proprju l-Ministru Bianco, u s-sala ta' l-operations waslet fil- fażi finali tagħha.

Allura dan it-tnaqqis fl-ispiża kapitali kien dovut għall-fatt li l-proġett tal-protezzjoni ċivili tlesta.

L-unika ħaġa li jifdal hija li nżidu ftit investiment fuq it-taħriġ, imma m'aħniex se nġibu iktar laneċ jew inkella iktar fire-engines, għax 28 huma biżżejjed.

Ftaħna fire-station ġewwa Ħal-Far u fire-station ġewwa x-Xemxija ssussidjati wkoll minn dan il-protocol.

Irrid ngħid kemm ivvotajna flus u effettivament infaqna s-sena li għaddiet, kif se nerġgħu nagħmlu din is-sena għall-korp tal-pulizija.

Kien għalhekk, Onor. Gulia, li aħna, permezz ta' din iż-żieda fl-ispiża kapitali, żidna l-ispiża fuq il-bullet-proof vests.

Ma kenux jeżistu fi żmienkom il-bullet-proof vests?

Qatt ma kontu xtrajtu bullet-proof vests għall-korp tal-pulizija.

Jikkritikawna minflok fuq il-preżenza tal- pulizija f'Paceville meta aħna kellna l-kuraġġ li nwettqu regolamenti li d- discos jispiċċaw fl-4.00 a.m., huma fejn huma, ġewwa jew barra.

Anzi barra jridu jieqfu fis-2.00 a.m. Għamilna d-distrett ta' Paceville flimkien ma' San Ġiljan u lil Pembroke bħala distrett għalih b'supretendent għalih biss u introduċejna l-mobile police stations għax żidna l-investiment fil-korp tal-pulizija.

L-Onor.

Gulia qalilna li Lm500,000 m'humiex biżżejjed biex tirranġa l- għases.

Jien naf li mhumiex biżżejjed biex tirranġa l-għases, pero` jekk Lm500,000 mhumiex biżżejjed, aħseb u ara t-Lm350,000 li kienu vvotati fl- aħħar budget tal-gvern Laburista fl-1998!

Għallinqas aħna quddiem is- sitwazzjoni li sibna, minkejja r-restrizzjonijiet finanzjarji, żidnieha b'40% l-ispiża kapitali.

Intom naqqastuha minn Lm800,000, kif kienet fl- 1996, għal Lm350,000 fl-1998.

Issa ħalli niġi għall-vetturi.

Fl-1997 kienu tawhom 10 karozzi b'xejn il- kumpannija tad-Daewoo, però fl-1998 ma nxtratx vettura waħda, anzi biex inkun eżatt, ġew trasferiti żewġ vetturi mingħand dipartimenti oħra tal- gvern, jiġifieri nġabu żewġ vetturi second-hand.

Mentri fl-1999 il-gvern Nazzjonalista xtara 19-il vettura u fis-sena 2000 xtara 17-il karozza oħra.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad motorcycles xejn ...

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: No cross-debates, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, motorcycles xejn u allura kienu tat- traffic ...

(Interruzzjonijiet) Jien ma nterrompejtux u ma jinterrompinix, Sur President!

ONOR.

GAVIN GULIA: Point of order, Sur President?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Gulia, on a point of order?

ONOR.

GAVIN GULIA: Nitolbu ma jqarraqx biċ-ċifri għax din hija mistoqsija parlamentari li għamilt jien u weġibni huwa.

Qiegħda hawnhekk.

Trid li nqegħduha fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll?

Fl-1997 xtrajna 20 għall- mobile squad u mhux 10.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan mhux point of order imma point of disorder.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Point of information.

Kompli, Onor. Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Fl-1998, meta saru l-ekonomiji, ma nxtratx vettura waħda, u fl-1997 kien hemm għaxar vetturi tad-Daewoo li tawhomlhom b'xejn.

Għat-2001 minn Lm0.5 miljun hemm ivvotati Lm100,000 għall-mezzi tat- trasport tal-pulizija.

Aħna niġġieldu lill-kriminalità anke bil-liġi, u fil-fatt għamilna proġett tajjeb fejn ikkonsultajna ma' l-Attorney General, u ppubblikajna white paper li se ssaħħaħ idejn il-pulizija, idejn il-prosekuzzjoni u l- Attorney General kontra l-kriminalita`.

Jien għandi rispett kbir lejn Dr. Brincat li kien involut fit-tfassil tal-white paper fuq il-pulizija, mhux fuq il-kodiċi kriminali li kienet saret fis-sentejn ta' l-amministrazzjoni Laburista.

Ma nixtieqx nippolitiċizza din il-white paper għax naħseb li s'issa ntlaqgħet tajjeb ħafna għax irċevejna kummenti pożittivi ħafna miż- żewġ naħat tal-Kamra.

Pero` nixtieq ngħid li l-mertu l-kbir ta' din il- white paper huwa li filwaqt li saħħet id-drittijiet tas-suspettat u d- drittijiet ta' l-akkużat, kif ipprovat tagħmel il-white paper ta' Dr Joe Brincat, aħna wkoll qegħdin insaħħu d-drittijiet tas-soċjeta` u d- drittijiet tal-vittmi tar-reati.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż nibqgħu bis-sistema ta' 150 sena ilu, li l-injured party, li l-vittma tar-reat imur il-qorti jixhed għax insteraq jew għax qala' xebgħa u jgħidulu: Jimporta toħroġ 'il barra għax issa xehedt inti u m'għandekx dritt tibqa' fil- proċess kriminali fejn serquk jew fejn sawtuk.

F'din il-white paper qed nintroduċu d-dritt tal-vittma li jkun preżenti mill-bidu sa l-aħħar waqt dawn il-proċeduri.

Se nintroduċu r-reat ġdid tal-konġura biex insaħħu iktar il-ġlieda kontra l-kriminalita`.

Għax b'dawn il-loopholes kellna sitwazzjoni fejn il- pulizija jistgħu jintervjenu biss fil-mument meta xi ħadd jibda jwettaq ir- reat.

Mentri issa bir-reat tal-conspiracy li hemm fil-white paper se nsaħħu jdejn il-pulizija fil-ġlieda kontra l-kriminalita`.

Il-mibegħda razzjali u l-użura se jsiru reati wkoll.

Ħaġa importanti ħafna hija li se nagħtu d-dritt ta' appell lill-avukat ġenerali mis-sentenzi tal-qorti tal- maġistrati u anke mid-digrieti tal-liberta` proviżorja.

Se jingħataw inċentivi ta' tnaqqis ta' pieni lil min jikxef il-kompliċi, irodd lura jew jagħmel tajjeb għal serq, frodi jew ħsara volontarja.

Se ninkludu, għalkemm irfinajna, ċerti proposti li kien hemm fil-white paper maħruġa mill-amministrazzjoni preċedenti, partikolarment fil-kwestjoni ta' kif isiru l-arresti u l-perkwiżizzjonijiet f'pajjiżna.

Mr Chairman, dwar il-ħabs kellna l-istess kritika, qisu l-ħarbiet mill- ħabs saru issa biss.

L-Onor.

Gulia qed jallega li kien hemm xi ħadd li suppost kien duty fil-ħarba ta' Marzu, meta fil-fatt ma kienx hemmhekk.

Dik kienet ġiet investigata u rriżulta li dakinhar din il-persuna lanqas biss kienet ġiet assenjata duty għaliex fil-fatt ta' l-SRT kienu ħarġu qabel.

Jiġifieri kien hemm żewġ gwardjani ma' erbgħa min-nies fid-division 6 tal-ħabs li naħseb kien biżżejjed u ma jirriżultax dan li qed jgħid.

Issa jekk fil-fatt xhur wara sar xi abbuż, naturalment jittieħdu proċeduri jekk jirriżulta li kien hemm dak l-abbuż.

(Interruzzjonijiet) Imma jien qed ngħidlek li fuq il-ħarba ta' Marzu dan li qed tallega inti, minkejja li ġie investigat, ma jirriżultax assolutament.

Tant hu veru li fil-mument li ntrabtu dawk il-gwardjani, kienu żewġ gwardjani li ġew megħluba minn dawn l- erba' priġunieri minħabba li ntużat il-vjolenza fuqhom.

Naturalment ħadd ma jieħu gost b'inċidenti bħal dawn, u fil-fatt żidna l-investiment hemmhekk.

Daħlu l-closed circuit televisions f'partijiet mill-ħabs u issa tista' tgħid ittieħdu l-miżuri kollha skond ir-rapport tal-Brigadier Spiteri, u oħrajn se jiġu implimentati dalwaqt.

Ta' min jgħid li konna tejjibna wkoll is-salarji tal-gwardjani, tajniehom id-dritt għall-pensjoni wara 25 sena wara li konna emendajna l-liġi f'dan is-sens.

Niftakar li b'kumbinazzjoni l-għada li kienet saret it-tieni ħarba kien hawn delegazzjoni tal-kummissjoni Ewropea li kienet qed iżżur il- ħabs, u l-oppożizzjoni qalet li min jaf kemm dawn se jgħidu fir-rapport tagħhom li l-ħabs tagħna m'huwiex secure.

U fil-fatt dawn irrapportaw: "The prison appears to be efficiently run under strict and precise control.

The administration is well in accordance with the minimum standards expected" u fil-progress report tas-sena 2000, li ħareġ f'Settembru, il- kummissjoni Ewropea qalet ukoll li "The prison conditions are satisfactory in Malta."

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom m'hemmx interruzzjonijiet.

Kompli, Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Jien nista' ngħidlek li meta wieħed iqabbel - u għandi esperjenza diretta f'dan il-qasam - is-sitwazzjoni tal-ħabsijiet barra minn Malta, inkluż fl-Ewropa, mas-sitwazzjoni tal-ħabsijiet f'pajjiżna m'għandna għalxiex nistħu minn xejn, Onor. Gulia.

Minn xejn m'għandna minn xiex nistħu!

Per eżempju, minkejja ż-żieda fil-popolazzjoni tal-ħabs, li ġieli telgħet għal 300, pero` l-average tagħha huwa 250, żammejna xorta waħda l- prinċipju ta' priġunier wieħed f'ċella waħda.

Fl-ebda ħabs fl-Ewropa ma jeżisti dan.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġbok ieqaf mill-interruzzjonijiet.

Kulħadd kellu l-possibbilta` li jitkellem u issa tinterrompix iktar, jekk jogħġbok.

(Interruzzjonijiet) Jekk qed nitolbok biex ma tinterrompix ma tridx tkompli tinterrompi.

Kompli, ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Il-divisions ġew refurbished, tlestiet il-common room ta' division 1 u qed isir ix-xogħol fuq common rooms oħrajn, id-division l- antika taż-żgħażagħ inbidlet f'sala għar-rikreazzjoni tal-priġunieri, tjiebu s-swali fejn il-priġunieri jiltaqgħu mal-qraba tagħhom, tbiddlet ukoll l-għamara fiċ-ċelel, saret strong room tal-ħadid għall-mediċini u saru wkoll showers u toilets anke għall-gwardjani.

Anke fil-qasam ta' l-adozzjoni ta' l-acquis, bit-twettiq tal-mandat elettorali li għandna li aħna nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea, iżda wkoll sabiex insaħħu l-ġlieda kontra l-kriminalita`, l-immigrazzjoni illegali u t- traffikar tad-drogi wettaqna wkoll l-impenji internazzjonali tagħna.

Per eżempju, għaddiet għall-ewwel darba l-liġi dwar ir-refuġjati, li għandha tibda titħaddem fil-bidu tas-sena biex nibdew niddeċiedu aħna, u mhux ħaddieħor, min għandu jiġi kkonsidrat bħala refuġjat.

Fl-istess ħin se nagħtu d-drittijiet kollha proċedurali li refuġjat jista' jkollu, anke biex jappella kontra deċiżjoni meta ma jingħatax l-istatus ta' refuġjat.

Ġiet ratifikata l-konvenzjoni Ewropea kontra l-money laundering ta' l-1990, iffirmajna l-ftehim kontra t-traffikar illegali tad-droga mill-baħar ta' l- 1995 tal-council of Europe.

Kif qal l-Onor.

George Pullicino għamilna upgrading tas-sistema tal- passaporti tagħna b'security features ġodda u digitised images.

Iffirmajna wkoll ftehim ta' kooperazzjoni fil-ġlieda kontra d-droga ma' Ċipru, l- Israel u t-Turkija u s-Slovakkja u l-Ungerija fis-sena 2000 u wasalna fil- fażi finali ta' ftehim mar-Renju Unit, it-Tuneżija, ir-Russja u l-Ġordan.

Allura mhux ta' b'xejn li fil-progress report tas-sena 2000 tal-kummissjoni Ewropea ntqal li: "On the whole Malta has achieved a reasonable level of alignment in the field of justice and home affairs".

Il-kummenti ta' l-Onor.

Gulia fuq il-protezzjoni ċivili llum għallinqas kienu differenti mill-stqarrija li kien għamel fid-19 ta' Lulju għaliex illum qal li m'huwiex it-tort tagħhom u lanqas tort ta' l-amministrazzjoni li saru ċerti inċidenti fil-baħar.

Pero` fl-istqarrija tad-19 ta' Lulju qal li l-mewġa ta' mwiet traġiċi fil-baħar tinkwetah u d-dipartiment tal- protezzjoni ċivili qiegħed fuq il-karta biss għax dan id-dipartiment iktar qed jiġbor katavri mill-baħar milli jevita t-traġedji.

Issa jekk hawn nies dedikati, huma dawk tal-protezzjoni ċivili, u jekk hawn qasam fejn aħna investejna kien proprju fir-riżorsi umani tal-protezzjoni ċivili.

Jien infakkar li meta tlajna fil-gvern aħna sibna li kien hemm korp ta' 60 ruħ li minnhom kien hemm xi 44 li ttieħdu miċ-ċivil, jiġifieri min kien ġardinar, min kien jaħdem il-public works, eċċ. Ħarġu l-applikazzjonijiet minn ġos-servizz ċivili, applikaw, għamlulhom kors ta' xahar u saru assistance and rescue officers.

Kien hemm 11 oħra li ttrasportawhom mill- pulizija għal mas-civil protection, imbagħad kien hemm 50 ruħ, li wħud minnhom kienu kkwalifikati fit-tifi tan-nar u li kellhom esperjenza fit- tifi tan-nar, li ħallewhom barra.

U l-intenzjoni ċara kienet li dawn imorru lura fl-għases tal-korp tal-pulizija.

Uħud minnhom kienu bil- kwalifiki.

U aħna x'għamilna?

Dawk is-60 ruħ żammejniehom hemmhekk, pero`biex nagħtu opportunità lil dawk l-40 l-oħra li kienu se jitqaċċtu mill-fire-fighting u jintbagħtu fl-għases tal-pulizija - uħud minnhom ikkwalifikati - erġajna ftaħna l-applikazzjonijiet għall-membri tal-korp tal-pulizija li kellhom sentejn esperjenza biex jidħlu fil-protezzjoni ċivili.

Jiġifieri aħna kważi rdoppjajnieh l-istaff tal-protezzjoni ċivili biex insaħħu t-tifi tan-nar u r-rescue operations u sabiex inkunu nistgħu npoġġu n-nies fil-fire-stations ġodda li nfetħu fix-Xemxija u f'Ħal-Far.

Dan apparti li fix-xhur tas-sajf konna ddeċidejna li l-Garibaldi, li hija l- lanċa li konna rċevejna mill-protocol finanzjarju Taljan, tmur direttament fit-tramuntana ta' Malta biex tissorvelja l-fliegu bejn Malta u Għawdex u anke biex tgħin lill-għaqdiet volontarji fir-rescue operations u fil-life saving operations fil-bajjiet ta' Malta.

(Interruzzjonijiet) M'għandha x'taqsam xejn, Onor. Gulia.

THE DEPUTY CHAIRMAN: No cross debates, jekk jogħġobkom.

Ministru, jekk jogħġbok indirizza ruħek lejn is-Sedja.

Ma rridx interruzzjonijiet.

S'issa mexjin tajjab ħafna.

Jekk jogħġbok, Onor. Gulia, ma rridx interruzzjonijiet.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-life saving operations mix-xejn, għax din inbdiet f'Ġunju ta' l-1996, irnexxielna ninvolvu lill-volontarjat billi nagħtuhom dinghies u mezzi oħra biex ikunu jistgħu joperaw ukoll mill-bajjiet.

Anzi s-sena l-oħra u din is-sena estendejna dan is-servizz għal bajjiet oħrajn ukoll, u se nkomplu nestendu.

Kemm hu aħjar ħdejn ix-xejn li konna sibna aħna!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Gulia, żomm l-ordni!

Kemm-il darba se ngħidlek?!

ONOR.

TONIO BORG: Għad fadalli ħafna dipartimenti li jaqgħu taħt il- ministeru tiegħi u xtaqt ngħid xi ħaġa dwarhom.

Jiġifieri ċ-ċifri hemmhekk qegħdin; minn 60 persuna saru 104 fil-protezzjoni ċivili.

Dawn is-60 ruħ li ħallewlna, Alla jbierek, kienu se jsalvaw lin-nies milli jegħrqu!

Anke l-Malta Today kienet ħarġet editorjal biex tikkritikah li anke fuq it- traġedji tan-nies nipprovaw nirbħu l-propaganda rħisa politika.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Gulia, jekk jogħġbok.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-qasam tal-lands, fit-taqsima tal-proprjeta` tal- gvern ...

(Interruzzjonijiet) Skużi ftit, jekk tridu ...

Anzi l- attitudni tiegħu llum ...

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Borg, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

ONOR.

TONIO BORG: Bħas-soltu; nieħu l-interruzzjonijiet minn din in-naħa u nindirizza lilek!

Anzi, dak li semma hu huwa mod kif qed jippolitiċizza dawn it-traġedji wkoll għax fid-diskors tiegħu qatt ma semmiehom.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa qbiżna l-limitu.

Jekk jogħġobkom.

ONOR.

TONIO BORG: Issa għax qiegħed ngħid x'sar fil-qasam tal- protezzjoni ċivili qed jipprovaw jippolitiċizzaw ukoll din il-problema.

L- istess fil-qasam tal-lands.

ONOR.

ALFRED SANT: Lesta l-inkjesta?

ONOR.

TONIO BORG: Mhux jien nagħmilha, Onor. Sant.

Meta tkun lesta tiġi ppubblikata.

Mhux jien qed nagħmilha, u jekk jirriżulta li hemm xi nuqqasijiet jittieħdu l-proċeduri.

Mhux jien qed nagħmilha.

(Interruzzjonijiet) Daqskemm tlestiet l-inkjesta li għamilt inti u l-Onor.

Gulia fuq il-Gozo Channel u l-oħra fuq ix-xiehda f'każijiet tal-minorenni!

Tlestew?

ONOR.

TONIO BORG: Għax jekk nindaħlilhom tgħidu li qed nindaħlilhom!

Hemm il-maġistrat li jrid ilestiha u meta titlesta kulħadd jieħu s- sodisfazzjon li ħaqqu.

Fil-qasam tal-lands, din kienet sena ta' attivita` kbira.

Hawnhekk ukoll qalilna li naqqasna l-ispiża kapitali tal-kumpens għall-expropriations.

(Interruzzjonijiet) Ismagħha ftit!

L-ammont totali ta' kumpens imħallas mil-lands sa l-aħħar tas-sena se jkun ta' Lm5 miljun.

Dan huwa record assolut li jagħtini sodisfazzjon kbir, iktar u iktar meta wieħed jara li fl- 1996 l-ammont kien ta' Lm830,000, fl-1997 kien Lm1.1 miljun, fl-1998 kien Lm925,000, u mbagħad fl-1999 tellajnieh għal Lm2 miljun - irdoppjajnieh mill-1998 għall-1999 - u fis-sena 2000 ħallasna Lm5 miljun.

U dawn għand min qed imorru?

M'humiex qed imorru għand persuna waħda imma, permezz ta' 100 kuntratt li sar proprju din is-sena, sa l-aħħar ta' din is-sena se jkunu bbenefikaw minn dawn il-kuntratti 600 individwu.

Dan huwa verament prosit lil kulmin qed jaħdem fil-qasam tal-lands.

Dan is-suċċess kien dovut għall-fatt li t-taqsima tal-proprjeta` tal-gvern qiegħda tiġbor arretrati li għandu jieħu l-gvern ħafna iktar minn qatt qabel, u qiegħda wkoll tkun iktar effiċjenti fl-organizzazzjoni tagħha u anke qiegħda ddaħħal iktar revenue minn bejgħ ta' proprjeta` li jidhirli din is-sena qabeż ukoll il-Lm1 miljun.

Id-dipartiment tal-lands kompla jgħin ukoll lill-kunsilli lokali.

Ħaddieħor kien kontra l-kunsilli lokali per principio u aħna mhux talli waqqafniehom, talli qed ngħinuhom issa billi qed nagħtu din il-proprjeta`.

Dan il-poter li tgħaddi proprjeta` lill-kunsill lokali dejjem hemm kien, pero` huwa biss taħt dan il-gvern li qbadna proprjeta` pubblika u tajnieha lill-kunsilli lokali biex jamministrawha aħjar, anzi tajniehom il-fakulta` li bil-permess tal-lands, huma jkunu jistgħu wkoll b'ċerti salvagwardji, jittrasferixxuha lil ħaddieħor sabiex ikollna iktar effiċjenza u jiffinanzjaw aħjar il-ħidma tagħhom.

Proprju issa ppubblikajna wkoll abbozz dwar l-amministrazzjoni ta' l- artijiet, li bih art ġestita mill-gvern taħt l-isem ta' fondazzjonijiet issir proprjeta` tal-gvern.

Dan huwa importanti ħafna għax hemm ħafna housing estates li huma mibnija proprju fuq din l-art tal-fondazzjonijiet, li ma jistgħux jiġu trasferiti lill-inkwilini li joqogħdu f'dawn il-flats tal-gvern minħabba din il-problema.

Għalhekk qed inressqu dan l-abbozz.

L-istess dwar l-iskema tal-qbiela tar-raba'.

Ma nafx xi kritika tista' tagħmel l-oppożizzjoni fuq din l-iskema meta aħna qed ngħidu li kulmin qed jokkupa art tal-gvern u qed jaħdimha u ilu jaħdimha għal sentejn, se jingħata t-titolu ta' qbiela.

Jekk huwa bla titolu basta jħallas Lm50 darba u Lm4-il tomna, u dawn in-nies li qatt ma kellhom titolu, jingħataw it-titolu.

L-oħrajn li għandhom titolu m'hu se jiżdidilhom xejn, allavolja kien hemm min xewwixhom u qalilhom li se ngħollulhom il-kera.

Dawk jistgħu jibqgħu kif inhuma llum, jiġifieri meta llum qed iħallas lill-gvern Lm1 jibqa' jħallas Lm1.

Iridu jħallsu Lm4-il tomna dawk in-nies li m'għandhomx titolu llum u jridu jakkwistaw it-titolu.

Anzi aħna morna oltre minn hekk, u għedna li dawk in-nies li llum qed jaqsmu r-raba' bejniethom – meta jkollok lil xi ħadd li jmut u jħalliha lil ħames ulied u l-irċevuta toħroġ bejn ħamsa min-nies - dawk se nagħtuhom id- dritt li l-irċevuta toħroġ individwalment, u hemmhekk japplikaw taħt l- iskema.

Pero` jekk iridu jibqgħu kif inhuma llum.

U dawk li għandhom titolu, apparti li mhux se nżidulhom il-kera, però jekk iridu jaqsmu se tiżdied b'Lm4-il tomna, lanqas se jħallsu ta' l-istrutturi.

Issa jekk hemm xi ħadd - li m'għandha x'taqsam xejn ma' l-iskema din - li kellu kondizzjoni fil-kuntratt ta' ċens tiegħu li wara 33 sena jogħla b'ċertu metodu, dak irid jogħla.

Issa jekk il-metodu nħadem ħażin ninvestigaw fid- dipartiment u naraw, imma din m'għandha x'taqsam xejn ma' l-iskema.

L- iskema benefiċċji biss tista' tagħti.

Ħadd m'hu se jmur lura mill- pożizzjoni kif inhu llum.

L-agħar li jista' jmur huwa li jibqa' kif inhu llum, u jien konvint li issa, meta tagħlaq l-iskema f'Jannar, dawn l-istess nies li ġew imxewxa li se jgħollulhom il-kera u li se jkeċċuhom 'il barra jindunaw li mhux talli ma keċċewhomx 'il barra, talli għall-ewwel darba se jkollhom titolu fejn qatt ma kellhom titolu.

Fil-qasam tar-reġistru pubbliku saret riforma kbira wkoll.

Aħna nafu kif kienu jsiru r-riċerki fil-qasam ta' l-Insinwa; kulħadd idaħħal il-flus ħlief il-gvern.

U terġa' r-riċerki ma kenux isiru b'mod komputerizzat, kollox bl-idejn.

Mentri issa, grazzi għall-ftehim li għamel il-gvern ma' kumpannija privata, mingħajr ma joħroġ sold wieħed il-gvern, se jkollna sistema komputerizzata tar-reġistrazzjonijiet kollha fir-reġistru pubbliku ...

(Interruzzjonijiet) Se ssir b'xejn din, Onor. Kap ta' l-Oppożizzjoni!

Se ssir b'xejn.

Veru li għandhom l-esklussivita` għal għaxar snin, pero` minn issa d-data komputerizzata hija proprjeta` tal-gvern.

Apparti minn hekk, ir-riċerki se joħorġu garantiti, jiġifieri mhux se jiġri, kif kien jiġri qabel, li jsir żball u ħadd ma jinżamm responsabbli tiegħu, għax meta kienu joħorġu hekk, minn taħt l-iskrivanija, ħadd ma kien jiffirmahom dawn.

Iżda issa se jkunu - u diġà bdew - garantiti b'insurance, jiġifieri jekk ikun hemm żball tista' tfittex lill-gvern, u l- gvern huwa garantit għal Lm1 miljun.

U t-tielet ħaġa, mill-15 ta' Jannar li ġej dawn ir-riċerki se jkunu uffiċjali.

(Interruzzjonijiet) Issa kif tistgħu tikkritikaw din is-sisitema meta intom stess kontu qed taħsbu fuq l-istess linji però ma wettaqtuhiex?

Issa għax wettaqnieha aħna qed jgħidulna li kollox kienu se jagħmlu.

Tant għamlu żmien qasir li jistgħu jgħidu li kollox kienu se jagħmlu.

Din kienu se jagħmluha, kollox kienu se jagħmlu.

Fuq din il-kwestjoni sibna li kienu għaddejjin diskussjonijiet ma' l-istess kumpanija privata li llum qed tikkritikawna li għamilna kuntratt magħha.

U aħna wara n-negozjati rnexxielna li nieħdu a very good deal għall-gvern.

Il-gvern mill-VAT biss, li kienet tiġi kompletament injorata fuq ir-riċerki, qed idaħħal Lm1,000 fil-ġimgħa.

Qabel taf kemm kien idaħħal il-gvern tar-riċerki, tad-data tiegħu stess?

Lm200 f'sena.

Lm200 f'sena!

Mela issa qed indaħħlu Lm1000 fil-ġimgħa VAT biss, plus li għandna s-sistema komputerizzata tar-riċerki.

Maż-żmien se jkollna d-data kollha mill-1858 sal-lum kompletament komputerizzata.

(Interruzzjonijiet) Le m'hija kwalità ta' Ġaħan xejn, anzi hija ta' kwalità tajba ħafna, komputerrizzata u żgurissimu li issa qegħdin aħjar aħjar.

Ħalli min ġie jgħidlek dan, min kien qed idaħħal l-eluf kbar tal-liri u ma jidhru mkien tgħidhielu din.

Naturalment forsi f'eluf kbar ta' kuntratti li jkun hemm jista' jkun hemm xi żbalji, però l-eżattezza tagħhom hija aħjar minn dik li kien hemm qabel ma daħlet din is-sistema.

Nagħlaq billi ngħid li diffiċli tgħaddi verdett fuqek innifsek, iżda naħsbu li f'dawn l-aħħar sentejn - ħaddieħor irid jagħtih il-verdett mhux jien - ipprovajna verament nużaw l-enerġija kollha tagħna sabiex inbiddlu dak li huwa ħażin u ntejbu dak li huwa tajjeb.

Dan mhux sempliċi daqskemm wieħed jimmaġina.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jogħġbok, nitolbok tikkonkludi.

ONOR.

TONIO BORĠ: Kien hemm mumenti ta' sodisfazzjon u mumenti ta' diżappunt iżda x-xogħol sar, mhux kompletament ħieles mill-iżbalji, iżda jekk hemm l-iżbalji dawn huma ġejjin mill-ħidma u mhux min-nuqqas tagħha.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot 42 kif imressqa mill-Onor.

Kevin Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra, skond il-mozzjoni ta' proċedura numru 172.

Il-Kumitat ġie sospiż fin-12.31 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għall-Vot 42, kif imressqa mill-Onor.

Kevin Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

286 FAVUR : 29

L-Onor.

| | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Borg Karmenu |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Charles |Mizzi Joe | |Buhagiar Louis |Parnis Silvio | |Cardona Chris |Refalo Anton | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | |Farrugia Angelo | |

KONTRA: 35

L-Onor | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | | | | |

L-Emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq il-Voti tal- Ministeru ta' l-intern u nibda minn Vot 42.

Il-mistoqsija hi:

VOT 42 - MINISTERU TA' L-INTERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,255,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 42 - Ministeru ta' l-Intern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 42 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 43 - PULIZIJA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 15,307,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 43 - Pulizija, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 43 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 44 - SERVIZZI KORRETTIVI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 2,296,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 44 - Servizzi Korrettivi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 44 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi: VOT 45 - PROTEZZJONI ĊIVILI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,360,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 45 - Protezzjoni Ċivili, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 45 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 46 - TAQSIMA PROPRJETA' TAL-GVERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 875,800 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 46 - Taqsima Proprjeta' tal-Gvern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 46 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 47 - UFFIĊĊJU KONĠUNT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 400,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 47 - Uffiċċju Konġunt, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 47 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 48 - REĠISTRAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 849,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 48 - Reġistrazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot 48 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT IX - MINISTERU TA' L-INTERN

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,388,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IX - Ministeru ta' l-Intern, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt Vot IX għaddiet.

Fis-12.39 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 42, 43, 44, 45, 46, 47, 48 u IX kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR.

SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 11 ta' Diċembru 2000 fis-2.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista

Estimi Ġenerali 2001

Voti tal-Ministeru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

MR.

SPEAKER: Nirringrazzjak, mela skond il-ftehim milħuq, il-Kamra hija aġġornata għal-lum, it-Tnejn 11 ta' Diċembru 2000, fis-2.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.41 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 172.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UE - PROGRAMMI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid f'liema programm/i ta' l-Unjoni Ewropea xi dipartiment jew entita' oħra li tinsab fid-dekasteru tiegħu qed tipparteċipa?

Liema huma dawn il-programmi u x'utilita' għandhom?

Kemm persuni qed jieħdu sehem?

Kemm hu l-ħlas ta' Malta u kemm hu ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul din is-sena l-korp tal- pulizija pparteċipa f`diversi seminars u laqgħat organizzati taħt il- programmi OISIN, MEDA 1, u FALCONE kif jidher hawn taħt:

|MEDA 1 |Konferenza dwar |3 | | |l-Etika | | | |tal-Pulizija li | | | |saret f`Pariġi | | | |bejn id-9 u t-13 | | | |ta` Settembru | | |FALCONE |Seminar |1 | | |internazzjonali | | | |dwar it-traffikar| | | |illegali ta` | | | |vetturi li saru | | | |fi Fuengirola, | | | |Malaga fi Spanja | | | |bejn is-17 u d-19| | | |t`Ottubru | | |OISIN |Seminar |1 | | |internazzjonali | | | |dwar l-analizzar | | | |tad-delitti li | | | |sar f`Madrid, | | | |bejn il-25 u s-27| | | |t`Ottubru | | |FALCONE |Seminar Money |2 | | |Laundering and | | | |Organised Crime | | | |li sar f`Pariġi | | | |bejn it-13 u s-16| | | |ta` Settembru | | | |2000 | | |OISIN |Seminar Crime |1 | | |Analysis in Drugs| | | |Investigations li| | | |sar f`Ruma bejn | | | |il-25 u t-28 ta` | | | |Settembru | |

Peress li Malta kienet qed tipparteċipa bħala partner ma ħallset xejn minħabba li l-proġetti msemmija kienu kollha ffinanzjati l-parti kbira mill- Unjoni Ewropea u l-kumplament mill-pajjiż organizzattiv.

Nixtieq ngħid ukoll li l-korp tal-pulizija diġa` għandu wkoll konfermata l-parteċipazzjoni ta` uffiċjali fi proġetti tal-programmi FALCONE, GROTIUS u STOP.

Dawn il-proġetti se jkunu ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea u għalhekk il-parteċipazzjoni ta` Malta se tkun mingħajr ħlas.

Ninsab informat ukoll li l-awtorita` ta` l-ippjanar applikat biex tieħu sehem fi tlett proġetti taħt il-programm short and medium-term priority environmental action programme' (SMAP) u ieħor taħt il-programm tal-LIFE- Third Countries.

Hu maħsub li n-numru ta` persuni mill-awtorita` ta` l-ippjanar li ser ikunu nvoluti bħala parti minn xogħlhom fil-proġetti taħt SMAP, jekk jiġu approvati, huwa ta` 12 filwaqt li n-numru ta` persuni li ser ikunu nvoluti fil-proġett taħt LIFE-Third Countries, jekk jiġi approvat, huwa ta` ħamsa.

Peress li l-awtorita` ta` l-ippjanar qed tipparteċipa bħala partner biss f`dawn il-proġetti imsemmija, il-parteċipazzjoni ta` l-awtorita` ser tkun mingħajr ħlas.

Apparti dawn il-proġetti msemmija hawn fuq, l-wtorita` ta` l-Ippjanar qed ikollha ukoll taħdidiet ma` pajjiżi oħra fuq proġetti taħt il-programm INTERREG III 2000 - 2006.

SERVIZZI EKONOMIĊI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għat-tweġiba mogħtija mill-Ministru għal mistoqsija parlamentari nru 21521, fejn qali li jrid ikun jaf għalfejn qed nagħmillu l- mistoqsija biex iweġibni, jaf l-Ministru illi l-mistoqsija identika tpoġġiet quddiem il-kabinett kollhu separatament in konnessjoni mad- dekasteri rispettivi tagħhom u sal-lum kollha wieġbu mingħajr ma sabu l- istess oġġezzjoni tal-Ministru?

Fid-dawl ta' dan it-tagħrif, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li fit-tweġiba li tajt għall- mistoqsija numru 21521, jiena għidt li għandha tingħata raġuni valida għaliex kienet qed tintalab informazzjoni daqshekk dettaljata.

Dan għamiltu peress li n-numru ta' entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru li għalih jiena responsabbli huwa mdaqqas u allura biex tinġabar tali informazzjoni jinħela ħafna żmien u enerġija lu jistgħu jiġu utlizzati aħjar.

Madankollu jekk l-Onorevoli Membru qed jibqa' jinsisti biex jingħata dik l- informazzjoni kollha anke jekk mhux lest li jagħti raġuni valida, għaliex qed jitlobha u anke jekk konxju tal-ħela taż-żmien u riżorsi, l-istess informazzjoni tingħata meta tkun inġabret kollha.

IMPJIEGI - REKLAMAR

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari nru 20357 dwar permessi għar-reklamar ta' mpjiegi fil-kampi parastatali, jista' l- Viċi Prim Ministru jirrikonsidra t-tweġiba peress li skond risposti parlamentari ta' Ministri oħra dawn il-figuri ma jaqblux?

Fil-fatt il-figuri huma ferm għola milli dawk mogħtija.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għada qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi Seduta oħra.

SAN GWANN - TFIEGĦ TA' ŻEBGĦA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jordna li jiġi nvestigat tfiegħ ta' kwantita ta' żebgħa li qed jintefgħa regolarment fil-kanal tal-ilma fit-triq tal-Lloyd's Shoes fl- Industrial Estate, San Ġwann?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li spezzjonijiet li saru minn spetturi tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent urew li vandali kienu qegħdin jitfgħu din iż-żebgħa fil-kanali ta' l-ilma.

Il-każ ġie riferut lill-pulizija biex tagħmel l-istħarriġ neċessarju.

Bil- każ ġie nfurmat ukoll iċ-Chairman ta' l-MDC.

SERVIZZI SOĊJALI - UFFIĊĊJI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

21764, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi pjani hemm sabiex l-area offices tad-dipartiment tas-servizzi soċjali li m'humiex aċċessibbli jsir ix-xogħol meħtieġ fihom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Ministeru ser jagħmel studju biex jiġi determinat liema mill-Uffiċċji Distrettwali tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali, li preżentement mhumiex aċċessibbli, jistgħu possibilment isiru aċċessibbli u x-xogħol u l-ispiża meħtieġa biex dan isir.

SERVIZZ PUBBLIKU - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Rigward il-ftehim kollettiv il-ġdid taċ-Ċivil, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm żdiedu l- ħaddiema skala skala, kif wkoll kemm hemm ħaddiema f'kull skala?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nfurmat illi ż-żidiet li sejrin jieħdu l- ħaddiema taċ-Ċivil bil-Ftehim Kollettiv b'effett mill-1 ta' Jannar 2001 huma kif jidhru fit-Tabella 'A' hawn mehmuza u li sejjer nqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra.

Rigward in-numru ta' ħaddiema f'kull skala ta' salarju l-Onorevoli Nterpellant mitlub jindirizza l-mistoqsija lill-Ministru Konċernat.

PA - LUKANDI ĠODDA - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti lista' ta' l-applikazzjonijiet pendenti għall-bini ta' lukandi ġodda f'Malta u f'Għawdex u jagħti wkoll il-post fejn hemm l- applikazzjoni biex jinbnew?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif ġej:

|Nru.ta`applikazz|Lokalita` | |joni | | |1610/98 |San Pawl | | |il-Baħar | |5147/00 |San Ġiljan | |2994/98 |Għajn Tuffieħa | |6608/99 |Qala | |3883/00 |Għajnsielem | |6001/00 |Mellieħa | |1497/00 |San Ġiljan | |2551/94 |Mellieħa |

BUDGET 2001 - STUDENTI UNIVERSITARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fil-Budget 2001, kemm hemm flus ivvotati għax- xogħol tas-sajf ta' l-istudenti universitarji?

Minn liema vot se jitħallsu dawn il-fondi?

Kemm hemm studenti li huwa stmat li hemm fondi biżżejjed biex jitħallsu minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ammont ta' flus li se jintefqu fuq proġetti fis- sajf u li fihom se jkunu nvoluti l-istudenti huwa ta' LM150,000.

Dawn il- flus se jintefqu kollha għat-tfal fl-iskejjel primarji u bi bżonnijiet speċjali taħt il-programm SkolaSajf.

KAVALLIER TA' SAN ĠAKBU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi spejjeż mistennija jkopru t-Lm30,000 li hemm ivvotati għat-tmexxija tal-Kavallier ta' San Ġakbu?

Il-pagi se jitħallsu minn dawn it-Lm30,000?

Liema pagi se jitħallsu?

Il-bqija tal-fondi biex jitmexxa San Ġakbu mnejn se jiġu?

Hemm xi business plan għal 2001?

Jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PA - BARRIERI - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm talbiet pendenti quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar għal ftuħ ta' barrieri ġodda kemm f'Malta u Għawdex?

F'liema lokalitajiet?

Minn min saret kull talba?

Meta saret?

Hemm xi talbiet għall-estensjoni ta' barrieri?

Jista' dwar dan jagħti wkoll l-informazzjoni miktuba hawn fuq?

ONOR.

Interpellant hu kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għal mistoqsija parlamentari nru.

21598 dwar in- numru ta' għalliema fid-diversi skejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 21855 ta' l-istess Onor. Membru.

SKEJJEL - CANTEENS / TUCK SHOPS - IRĊEVUTI FISKALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid liema kontrolli qed isiru biex jiġi żgurat li l- canteens/tuck shops ta' l-iskejjel qed joħorġu rċevuti fiskali?

Kemm saru spezzjonijiet minn uffiċjali tal-VAT fid-diversi skejjel?

F'liema skejjel saru?

Dawk li applikaw biex joħorġu rċevuta darba fil-ġimgħa, qed jagħmlu dan?

Meta saru spezzjonijiet instabu xi canteens/tuck shops li ma jużawx cash registers u b'hekk ma jistgħux jagħtu rċevuta fiskali?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li skond id- dispożizzjonijiet ta' l-Avviż Legali 201 ta' l-1999, persuna li tagħmel provvista ta' ikel u xorb minn canteen li jkun jinsab f'area ta' studju tista' tapplika għall-awtorizzazzjoni biex toħroġ riċevuta fiskali waħda ta' kuljum li tkun tkopri l-provvisti kollha magħmulin f'kull jum.

Matul din is-sena sa' issa, saru għoxrin (20) spezzjoni minn spetturi tal- VAT fi skejjel differenti.

Mhux galbu nsemmu f'liema skejjel saru l- ispezzjonijiet.

Minn dawn kien hemm każ wieħed fejn l-operatur tal-canteen ġie rapportat li ma kienx qed jimxi mad-dispożizzjonijiet tal-liġi.

F'ħames każi oħra ma kienx hemm rapporti ta' abbuż, filwaqt li fil-kumplament tal-każi trid tittieħed aktar azzjoni.

KUNSILLI LOKALI - MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar liema ħlasijiet huma attwalment dovuti mill-kunsill lokali tal-Mosta lid-dipartimenti jew aġenziji tal-gvern ċentrali jew azjendi pubbliċi? (a) Kemm huwa l-ammont dovut lil kull dipartiment jew aġenzija jew azjenda pubblika? (b) Għal liema perijodu jirreferu dawn l-ammonti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bhal ma jaf l-Onorevoli Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta u b'awtonomija mharsa mil-ligi.

Ghaldaqstant nissuggerixxi l-Onorevoli Membru li jirreferi l-mistoqsija tieghu lill-Kunsill Lokali koncernat jew lid-dipartimenti koncernati.

KUNSILLI LOKALI - MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kemm kien l-ammont ta' dejn jew overspending li sar mill-ewwel kunsill tal-Mosta - 1994-1997?

Kemm minn dan id-dejn tħallas mindu kien elett il-kunsill attwali?

Lil liema dipartiment, aġenzija tal-gvern jew azjenda pubblika sar il-ħlas?

X'inhi l-proċedura wżata f'każi bħal dawn u kif huma nvoluti s-sindku, is- segretarju u kunsilliera u/jew uffiċjali oħra responsabbli mill- amministrazzjoni finanzjarja fil-kunsill?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant ghall-Audited Financial Statements tas-snin rispettivi li tqieghdu fuq il-Mejda tal- Kamra u allura huma dokumenti pubblici.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija nirreferi lill-Onorevoli Interpellant ghar-risposta li tajt ghall-mistoqsija nru 22089.

Rigward l-ahhar parti tal-mistoqsija nirreferi lill-Onorevoli Interpellant ghar-Regolamenti ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali (Finanzi) (A. L. 155 ta' l- 1993) u ghall-Proceduri ta' l-1996 dwar Kunsilli Lokali (Finanzi) (K.L.P 1/96).

KUNSILLI LOKALI - MOSTA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għall-ittra mibgħuta mill-Ministru lill-kunsill tal- Mosta fil-21 ta' Novembru, 2000 jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kienx hemm xi laqgħat sussegwenti ma' l-istess kunsill, x'irriżulta f'dawn il-laqgħat u x'passi qed jieħu l-Ministru biex isostni t-twissija tiegħu fl- ittra imsemmija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-Ministeru qed jistenna risposta ufficjali mill- Kunsill Lokali Mosta ghall-ittra tal-21 ta' Novembru 2000.

SAĦĦA - SPTAR ZAMMIT CLAPP

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'passi dixxiplinarji ttieħdu kontra persuni li isimha qiegħed jintbagħat separatament dwar inċident li sar fil-ground floor ta' l- Isptar Zammit Clapp nhar l-1 ta' Diċembru, 2000?

Jaf jew le l-Ministru li fost l-oħrajn il-persuna kellmet b'mod arroganti u dispreċċjattiv lil manager is-Sur Joseph Micallef u dan saħansitra quddiem iċ-chairman tal- bord il-Profs.

Frederich Fenech?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħala entita awtonoma l-Isptar Zammit Clapp ħa passi dixxiplinarji skond il-Ftehim Kollettiv mall-Union ikkonċernat bħal ma jsir f'kull każ simili.

Fil-każ tal-persuna msemmija jien infurmat li din tinsab sospiża.

Nixtieq niċċara li ċ-Ċhairman tal-Bord il-Prof Fredrich Fenech ma kienx preżenti waqt l-inċident hawn imsemmi.

AMBJENT - DIPARTIMENTI SEKONDATI MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema mid-dipartimenti fir-responsabbilta' tiegħu li huma sekondati mall-kunsilli lokali?

Jista' jagħti breakdown ta' dan in-numru ta' ħaddiema, kull kunsill lokali separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li n-numru ta' ħaddiema assenjati mal-Kunsilli Lokali huwa ta' 90.

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' dawn il-ħaddiema kif huma mqassmin.