MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 439 L-Erbgħa, 29 ta' Novembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 439

L-Erbgħa, 29 ta' Novembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 29 ta' Novembru, 2000

WERREJ MINUTI 757

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 757

TQEGĦID TA' KARTI 761

ORDNIJET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2001

IT-TIENI JUM STABBILIT 762

AĠĠORNAMENT 783

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 784

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 438 li saret fit-28 ta' Novembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BIĊĊERIJA - INDAFA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu wara l-ilmenti li ressqu l-meat sellers association nhar il-21 ta' Settembru lil Mr Mark Xerri dwar kif ikun imnaddaf il-majjal?

X'inhija s- sitwazzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nirriferi lill- Onor. Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għal mistoqsija nru.

MR SPEAKER (0nor.

Anton Tabone): Onor. Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma jekk saru diskussjonijiet ma' l-uffiċċju tas- segretarju parlamentari, jista' allura l-Ministru jgħidilna x'ħareġ mid- diskussjonijiet li saru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nimmaġina li l-Onor.

Mizzi ma rax il-mistoqsijiet ta' qabel.

Il-complaints li tqajmu m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-ministeru tiegħi - saru lmenti dwar toilets, l-art, il-bins u kif jitnaddaf il- majjal - u fil-fatt dawn aħna għaddejnihom lill-ministeru għall-agrikoltura u sajd.

Veru li dawn kienu points for discussion u veru wkoll li huma punti validi, pero' dan kollu jidħol fl-operat tal-biċċerija.

Forsi jixtieq iżid xi ħaġa l-Ministru Zammit.

MR SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Ma tantx għandi wisq x'inżid, Sur President.

Prattikament l-istess mistoqsijiet saru lill- ministeru tiegħi u jiena wkoll irrispondejt f'dan is-sens.

Barra minn hekk ġew diskussi affarijiet oħra, bħalma hija l-pit fejn jidħlu u joħorġu l- karrozzi, u kwestjonijiet oħra relatati mal-parking.

Dawn il-kwestjonijiet kollha ġew solvuti.

(Interruzzjonijiet)

Kienu qegħdin jgħidu li fejn hemm iċ-chillers kien hemm ċerta ntiena.

Wieħed irid ifakkar pero' li fejn hemm iċ-chillers sar refurbishment qawwi u allura dik l-intiena ġiet solvuta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qed jgħid li huwa spjega kollox u li l- affarijiet mexjin sewwa.

Allura jista' jgħidilna xi prekawzjonijiet qed jittieħdu sabiex il-mad cow disease ma tidħolx f'pajjiżna wkoll?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dan l-aħħar fil-parlament kien hawn sensila ta' mistoqsijiet dwar il-mad cow u ġie spjegat ċar li din qed tittieħed bis- serjeta'.

L-importazzjoni tal-prodotti tal-laħam f'Malta tiġi ċċekkjata fid-dettal.

Ħmistax ilu ħarġet anke direttiva biex ma jiġix importat materjal li fih ċertu meat content.

Fil-fatt laħam li jkollu aktar minn sentejn ma jiġix importat.

Nixtieq ukoll li fuq dan is-suġġett isir kliem meqjus għaliex kif nafu din hija xi ħaġa delikata u hija xi ħaġa li kontinwament qed tiżviluppa f'diversi pajjiżi fl-Ewropa.

F'pajjiżna l-industrija taċ-ċanga nistgħu nsejħulha low risk u m'għandniex għalfejn noqogħdu nallarmaw bla bżonn.

Inserraħ moħħ kulħadd li d-dipartiment tas-servizzi veterinarji qed jieħu l- passi kollha meħtieġa biex jassigura li ma jidħolx laħam imniġġes f'pajjiżna u lanqas għalf tal-bhejjem li jkun fih bonemeal content.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Naħseb iktar kien ikun għaqli li l-Ministru joqgħod attent x'jgħid hu għax jien bl-ebda mod m'għedt li xi ħadd għandu jkun ippreokkupat bil-baqar li għandna.

Il-poplu jistenna li l-laħam li jidħol f'pajjiżna jiġi ċċekkjat u mhux noqogħdu fuq l-informazzjoni jekk dawn il- bhejjem inqatlux sentejn ilu jew le.

Irrelevanti ikunx hemm ċertifikat minn barra li jgħid dan, jista' l-Ministru jgħidilna min huwa responsabbli biex jiċċekkja l-laħam li jiġi importat?

Qed isiru testijiet?

U jekk qed isiru, x'tip ta' testijiet huma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dawn il-mistoqsijiet diġa' ġew imwieġba, pero' għall- informazzjoni ta' l-Onor.

Membru rrid ngħid li huwa d-dipartiment tas- servizzi veterinarji li huwa responsabbli minn kull importazzjoni tal-laħam fil-pajjiż.

Kif għedt ħmistax ilu ħarġet stqarrija li tagħti d-dettalji kollha u tiddeskrivi l-mod kif jiġi importat il-laħam f'pajjiżna.

Għedt ukoll li jien nixtieq kieku għandna laboratorju fejn inkunu nistgħu nagħmlu dawn it-tip ta' testijiet fid-dettall pero' m'għandniex.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela allura għid il-verita'!

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena l-verita' qed ngħid!

Jiena nixtieq li f'pajjiżna għandna dan it-tip ta' laboratorju pero' m'għandniex, u dan la hu tort tiegħi u lanqas ta' l-Onor.

Mizzi.

Bilfors ikollna noqogħdu fuq dak li jgħidulna minn barra.

Dan bħal meta toħroġ mediċina ġdida.

Ejja nieħdu l-aspro, per eżempju.

F'pajjiżna m'għandniex laboratorju li jista' jagħmel analisi ta' l-aspro, iżda ladarba din hija mediċina li tintuża f'pajjiżi żviluppati iżjed minnha allura nużawha aħna wkoll.

J'Alla nkunu f'pożizzjoni li xi darba jkollna kemm laboratorji kif ukoll ir-riżorsi umani - u ma noqogħdux naraw kbir! - ħalli nkunu nistgħu nimmaniġjawhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Aktar kmieni l-Ministru qal li kollox miexi sewwa u issa qed jgħid li m'għandniex biex nittestjaw ċerti affarijiet.

Ma jikkonsidrax allura li għandu jżomm l-importazzjoni ta' prodotti li jista' jkollhom il-BSE?

MR SPEAKER: II-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Trid tkun imbeċilli biex tħalli jidħol laħam minn areas infettati!

Assolutament iċ-ċanga li tiġi importata ma nimportawhiex minn areas fejn hemm il-mad cow disease, kif tindika anke l-press release li ħareġ id-dipartiment tas-servizzi veterinarji.

Barra minn hekk qegħdin nimxu fuq sistema li ma nimportawx ċanga li tkun inqatlet wara li l-bhima tkun għalqet sentejn.

Biex inkompli nserraħ moħħ kulħadd inżid ngħid li d-dipartiment tas- servizzi veterinarji qed jieħu l-prekawzjonijiet kollha kemm fil-kwalita' taċ-ċanga kif ukoll fit-traceability tagħha, jiġifieri l-oriġini tagħha, fejn trabbiet u fejn inqatlet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li mbeċilli min jaħseb li din il-marda tinsab biss f'dawk il-pajjiżi fejn jintqal uffiċjalment li hemm din il-marda u nhux f'pajjiżi oħrajn li ma jissemmewx uffiċjalment?

Ma jidhirlux il-Ministru li għandna nieħdu l-prekawzjonijiet kollha?

U dment li m'għandniex biex niċċekkjaw l-affarijiet, allura wieħed irid isib sistema kif ningħataw għajnuna ħalli nkunu nistgħu nagħmlu dan.

Jiena naħseb li għandna biżżejjed ċanga f'pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) L-ewwel ħaġa li wieħed irid jara hija s-saħħa taċ-ċittadin.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nerġa' ngħid li aħna noqogħdu attenti li ma nimportawx ċanga minn pajjiżi infettati.

Pero' peress li m'għandniex laboratorji li kapaċi jiċċertifikaw li ċ-ċanga li nimportaw m'hijiex infettata, allura noqogħdu fuq certification ta' laboratorji barra minn pajjiżna li huma speċjalizzati f'dawn l-affarijiet.

Għaliex ovvjament trid allura tkun imbeċilli biex timporta minn dawn il-pajjiżi!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: (Interruzzjonijiet) Li qed ngħid jiena huwa li m'għandniex inħallu f'idejn xi kumpannija li tesporta dan il-laħam lejn pajjiżna biex tkun hi li tagħmel iċ-ċertifikazzjoni.

Irid ikun hemm xi ħadd indipendenti li jagħmel dawn l-affarijiet.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qabel xejn biex kumpannija tesporta dan it-tip ta' ċanga trid tkun kumpannija bla sens.

Pero' aħna noqogħdu fuq ċertifikati minn laboratorji li jkunu akkreditati u ta' l-affari tagħhom.

BEJJIEGĦA TAL-LAĦAM - MAJJAL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farruigia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu dwar l-ilmenti li tressqu lilu fil-21 ta' Settembru, 2000 mill-meat sellers association dwar il-grad u l-piż tal-majjal li għandu jiġi mniżżel bi professjonalita' fuq tabella sabiex ma jkun hemm ebda abbużi?

X'passi ttieħdu u x'inhija s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għal mistoqsija nru.

BIĊĊERIJA - INDAFA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu mill-ministeru dwar l-ilmenti li ressqu l-meat sellers association sabiex isiru bins għall-biċċiet tal-laħam li jintremew ma' l-art minn xi individwi u jikkawżaw nuqqas ta' iġene fil-biċċerija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija nru.

BEJJIEGĦA TAL-LAĦAM - UŻIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformana x'passi ttieħdu dwar l-ilmenti li tressqu mill-meat sellers association fil-21 ta' Settembru, 2000 dwar l-użin tar-robbu tal-majjal u partijiet oħra?

X'inhija s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

SAJD - KONSERVAZZJONI U AMMINISTRAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-dipartiment tas-sajd ma għandu l-ebda informazzjoni dwar l-istudju li l-Onor.

Interpellant qed jgħid li sar.

Il- conservation and management of straddling and highly migratory fish stock agreement huwa għodda ta' l-UNCLOS biex jiġi mmaniġjat b'mod sostenibbli bl- istocks tal-ħut pelaġiku.

Pajjiżna jista' fil-futur jirratifika dan l-agreement, li bħalma diġa għedt jifforma parti mill-UNCLOS.

INLAND REVENUE - N.I. CONTRIBUTIONS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jinformani kemm kien in-numru ta' ċittadini reġistrati ma' l-inland revenue li ħalsu l-NI bejn l-1999 u s- sena 2000, bħala ħaddiema u bħala self-employed?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' ċittadini rreġistrati mad-dipartiment tat-taxxi interni li ħallsu s-social security contributions huwa kif ġej:

Impjegati:

1999 : 135,886 2000 : L-informazzjoni tasal fi Frar 2001 meta jintbagħtu d-dokumenti tal-FSS.

Self-employed jew Self-occupied:

1999 : 18,904 2000 : 18,634

Nota: Fil-każ tas-self-employed, in-numru rreġistrat mad-dipartment jinġabar matul is-sena mal-ħlas tal-provisional tax.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jista' l-Ministru jgħidilna jħossux preokkupat meta jiġu ppubblikati l-listi ta' dawk li jeħlu l-multi mill-qorti minħabba li jinqabdu ma jagħtux l-irċevuti tal-VAT, u dan rarament tara fihom xi professjonist, xi negozjant kbir, xi avukat jew xi tabib?

Huma sempliċement ix-shopkeepers iż-żgħar li ssib f'dawn il-listi.

Jaħseb il- Ministru li din tista' tispira fiduċja fin-nies li qed isir ġbir ekwu tat- taxxi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mir-rapport li għandi jidher li jkun hemm anke professjonisti li mhux biss jitilgħu l-qorti imma jeħlu wkoll.

Naturalment l-ammonti jvarjaw għaliex jekk hawn 200 avukat u 3000 ħanut, allura l- proporzjon ta' shopkeepers li jinqabdu huwa ikbar.

Wieħed irid jifhem ukoll li fis-settur tas-servizzi huwa ħafna iktar problematiku li jinqabad xi ħadd li ma jagħtix l-irċevuta għaliex hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq professjonisti.

Pero', kif dejjem ngħid, tajjeb nitkellmu fuq is-setturi tas-servizzi kollha għaliex daqskemm hawn professjonisti li ma jagħtux irċevuti - u mhux qed niddefendihom, qatt ma kont difensur tagħhom f'dawn l-affarijiet - daqshekk ieħor hawn nies tax-xogħol bħalma huma bajjada, kaħħala, nies li jiġu jsewwu t-television, ir-refrigerator eċċ li ħafna drabi jieħdu d- doppju li jieħu tabib li wkoll jabbużaw ħafna mill-għoti tal-irċevuti.

U s- sistemi li qegħdin nippruvaw ndaħħlu u li ħabbart anke fil-budget huma proprju biex nagħfsu kemm jista' jkun fuq dawn is-setturi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiena bl-ebda mod ma rrid ninstema' li qed nipprova nkeskes lill-ministru għall-professjonisti, lejn it-tobba tal-professjoni tiegħi jew lejn in-negozjanti u lanqas kelli dik l-intenzjoni.

Li qed ngħid huwa li meta inti qed titkellem fuq il-listi li tisma' fil-gazzetti rigward dawk li jonqsu li jagħtu l-irċevuti tal-VAT, ħafna drabi dawn huma shopkeepers żgħar.

Rari tisma' bil-pezzi grossi, ejja nitkellmu ċar, kienu f'liema professjoni kienu u f'liema kategorija kienu.

U anke dawn li semma' l-Ministru, il-moonshiners li jaħdmu wara l-ħin jew inkella jaħdmu ta' bajjada, kaħħala eċċ., rari tisma' bihom.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Jiena bl-ebda mod ma fhimt li l-Onor.

Vella qiegħed ikeskisni għal xi ħadd, pero' tajjeb li wieħed jifhem li fl-għoti ta' l- irċevuta l-ħwienet il-kbar ma jistgħux ma jagħtux irċevuta għaliex is- sistema ntern ta' kontroll tagħhom huwa tali li ma jistgħux jibbajpassjaw l- għoti ta' l-irċevuta.

Meta għandek supermarket b'ħafna cash registers, l- employer mhux se jmurlek fuq l-impjegat u jgħidlu biex ma jagħtix irċevuti għaliex ikun qiegħed jeqred il-kontroll tiegħu nnifsu.

Għalhekk ftit issib li xi darba jinqabad xi wieħed minn dawn l-azjendi li jkunu sostanzjali.

L- abbuż l-iktar li jsir huwa fejn ikun hemm il-kontroll assolut tas-sid fuq il-cash register.

AMBJENT - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il- ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru għall-Ambjent): Matul is-sena 2000 in-numru ta' ħaddiema ġodda li ġew impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministeru kienu kif jidher hawn taħt:

|GRAD |DATA |SALARJU U | | | |BENEFIĊĊJI | | | |OĦRA | |Consultan|21.01.20|Lm10,000 p.a. | |t |00 | | |(on | | | |contract)| | | | |24.04.20|Skala 16 | |Clerk |00 | | | |28.09.20|Skala 16 | |Clerk |00 | | |Ministry | | | |Communica|01.10.20| | |tions |00 |Lm5,941 p.a. | |Co-ordina| |plus Lm90 | |tor | |allowance | |(on | |fix-xahar, | |contact) | |plus Lm1680 | | | |car allowance,| | | |plus free | | | |telephone | | | |facilities | |Junior |16.10.20|Lm4,451 p.a. | |Legal |00 | | |Officer | | | |2 |18.04.20|Lm4,238 p.a. | |Environme|00 | | |nt | | | |Officers | | | |* | | |

* Wieħed irriżenja minn mad-dipartiment b'effett minn 16.10.2000

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

L- Aġent Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): F'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Report and financial statements ta' l-awtorita' tax-xandir għas-sena li għalqet fil-31 ta' Diċembru 1999; u estimi ta' dħul u nfiq ta' l- istess awtorita' għas-sena 2001.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali taċ-ċentru għar-restawr għas-sena 1999; u

Report and financial statements taċ-ċentru għar-restawr għall-perijodu bejn it-3 ta' Mejju u l-31 ta' Diċembru 1999.

ORDNIJET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2001

IT-TIENI JUM STABBILIT

MR SPEAKER: Skond il-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-Public Broadcasting Services jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu s-seduta dirett fuq it-televiżjoni.

Nistieden ukoll lill-fotografi tal-media u d-DOI sabiex jiġbdu ritratti u filmati għal ftit minuti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom.

MR SPEAKER: Quddiemna għandna l-kontinwazzjoni tad-diskussjoni fuq il- mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-Sena 2001.

Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 172 li għaddiet fis-Seduta Nru. 428 tas-17 ta' Novembru 2000, is-seduta tal-lum għandha tintemm fit-8.30 p.m. u d-diskors ikun eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi.

Nistieden issa lill-Aġent Prim Ministru biex jibda d-diskors tiegħu.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Aġent Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Sur President, iċ-ċirkostanzi riedu li kelli nkun jien li llum inqum u nagħlaq dan id-dibattitu li bis-saħħa tiegħu l-Kamra għandha quddiemha mozzjoni biex niddiskutu u neżaminaw l-estimi għas-sena finanzjarja li għandna quddiemna.

Qiegħed nagħmel dan f'ismi, f'isem sħabi kollha li ħadmu taħt id-direzzzjoni tal-Prim Ministru matul is-sena li għaddiet li bis-saħħa ta' dik il-ħidma taw ir-riżultati li ġew imħabbra fid- diskors tal-budget li ressaq il-ministru tal-finanzi bħal nhar it-Tnejn tmint ijiem ilu, riżultati li huma frott ta' ħidma qawwija li saret mhux biss matul dawn l-aħħar 12-il xahar imma ħidma li bdiet sentejn ilu ftit wara li ntrebħet l-elezzjoni minn dan il-gvern.

Bla dubju ta' xejn id-diskussjoni li pajjiż ikollu dwar budget nazzjonali li jkollu quddiemu hija diskussjoni importanti.

Dan huwa mument importanti għal pajjiżna, mument importanti li jistedinna kollha bħala deputati u bħala rappreżentanti fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, bħala poplu sħiħ, biex nieqfu ftit u nirriflettu daqsxejn il-ħidma tagħna kif imxiet, x'riżultati tatna, naraw jekk aħniex qegħdin mexjin fid-direzzjoni li xtaqna, naraw jekk il-miri tagħna humiex qed jintlaħqu, naraw jekk il- proċess għat-tkabbir tal-ġid f'pajjiżna hux miexi 'l quddiem u naraw ukoll kif qed jitqassam dak il-ġid.

Dan l-eżerċizzju huwa importanti mhux biss għaliex jagħtina l-okkażjoni li nħarsu lura, li nagħmlu analisi dwar dak li rnexxielna nakkwistaw imma huwa mument importanti għall-pajjiż għaliex inkunu qed nippreżentaw il-pjan ta' ħidma tagħna u l-proposti li għandna għas-sena finanzjarja li ġejja.

Jien ngħid li f'pajjiżna żviluppajna u mmaturajna biżżejjed li l-mument ta' dibattitu ta' budget m'għadux dik l- esperjenza li konna mdorrijin ngħaddu minnu sa qabel l-1987.

Illum id- dibattitu nazzjonali wasal f'mument fejn nistgħu niddiskutu u nagħmlu analiżi mportanti ta' l-affarijiet u nagħtu ħarsa 'l quddiem.

Irrid ngħid li din is-sena partikolari u dan id-dibattitu partikolari joffrilna okkażjoni speċjali, okkażjoni f'ċertu sens unika li ma setgħetx isseħħ fl-aħħar żewġ budgets li kellna u lanqas tista' terġa' sseħħ is-sena d-dieħla jew fis-snin li ġejjin.

Din id-diskussjoni huwa mument uniku għaliex joffrilna l-uniku ċans biex inqabblu l-ħidma ta' dan il-gvern f'għeluq is-sentejn tiegħu ma' ħidma meta fil-pajjż kien hawn gvern immexxi mill-Onor.

Alfred Sant.

Jien ngħid li dan huwa mument uniku għaliex issa biss għandna ċ-ċans li nqabblu sentejn ma' sentejn u issa biss nistgħu nqabblu like with like.

Is-sena li għaddiet dan ma stajniex nagħmluh u f'ċertu sens lanqas se nkunu nistgħu nagħmluh is-sena li ġejja.

Din is- sena pero' nistgħu nqabblu r-riżultati li qed nakkwistaw taħt dan il-gvern f'għeluq is-sentejn tiegħu u nqabbluhom preċiż mar-riżultati li akkwista gvern Laburista meta kien sa sentejn ilu kien qed imexxi pajjiżna.

Sur President, huwa mument uniku wkoll għaliex din is-sena, għall-ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna, qed jitressaq budget quddiem il-poplu Malti li għadda minn proċess ta' diskussjoni li qatt ma sar qabel.

Dan huwa proċess li ppermetta li naslu quddiem il-poplu Malti u quddiem dan il- parlament b'analisi kollha kemm hi frott ta' djalogu soċjali.

Dan il-punt irrid nenfasizzah għaliex il-kunċett ta' djalogu - u iktar u iktar il- kunċett ta' djalogu soċjali - m'ilux wisq li twieled f'dan il-pajjiż.

Anzi jiena ngħid li l-bidu ta' dan il-kunċett sar għall-ħabta ta' l-1987 meta għall-ewwel darba tela' gvern immexxi minn Dr Fenech Adami.

Hemmhekk beda dan il-ħsieb li d-djalogu f'pajjiżna jista', jekk aħna nseddquh, iwassalna biex nakkwistaw riżultati għal pajjiż li jkunu mertu ta' kulħadd, mertu tal- pajjiż kollu kemm hu.

Għall-grazzja t'Alla tul dawn is-snin li għaddew pajjiżna mmatura u naħseb issodajna - għalkemm ngħid li għad fadlilna fejn nistgħu nkomplu nissodaw - dan il-proċess b'diskussjoni madwar mejda li bis-saħħa tiegħu kulħadd jifhem x'inhu l-interess tal-pajjiż u allura kulħadd jiġbed - jew jipprova jiġbed - l-istess ħabel.

Jiena naħseb li hija xi ħaġa li għandna biex niftaħru biha li dan il-budget għall-ewwel darba fl-istorja għadda minn dan il-proċess f'numru ta' laqgħat li mexxa l-ministru tal-finanzi fil- kunsill għall-iżvilupp ekonomiku, fejn l-imsieħba soċjali - jiġifieri r- rappreżentanti tal-ħaddiema, l-unions il-kbar, ir-rappreżentanti ta' min iħaddem u r-rappreżentanti tal-korpi kostitwiti - kollha jiġu madwar mejda u flimkien mal-gvern, mingħajr ma dan ifarfar ir-responsabbilta' li għandu li finalment jieħu d-deċiżjonijiet - jagħmlu l-almu tagħhom biex jifhmu x'inhu għaddej fil-pajjiż u jressqu l-proposti tagħhom.

Jien ngħid li din hija xi ħaġa li ġiet aċċettata mill-poplu Malti u l-kummenti in ġenerali li smajna matul il-ġimgħat u x-xhur li għaddew fil-proċess kollu li l-ministru tal-finanzi mexxa quddiem l-MCED wera li dik l-esperjenza kienet esperjenza pożittiva.

Din hija xi ħaġa li rridu nkomplu nibnu fuqha u hija xi ħaġa li għas-snin li ġejjin tista' tiftħilna orizzonti oħrajn li jkunu ta' interess kbir.

Irrid nenfasizza, fil-bidu ta' dan id-diskors, li l-għan ewlieni tagħna lkoll huwa li nfittxu dak li hu fl-aħjar interess ta' pajjiżna.

F'dan is- sens dan id-diskors li se nagħmel se nipprova naqsmu fi tliet partijiet.

Irrid inpoġġi dan il-budget, ir-riżultati li akkwistajna u l-miri li qegħdin inpoġġu għalina nfusna għat-12-il xahar li ġejjin f'kuntest iktar wiesa', f'kuntest nazzjonali, f'kuntest ta' viżjoni li aħna għandna ta' pajjiżna.

Għaliex ma nistgħux nagħmlu analisi la tal-budget innifsu u lanqas tad-diskors li smajna sa issa min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni nhar it-Tnejn li għaddew, u ma nistgħux niżnu sewwa l-impatt ta' dak li qed ngħidu jekk ma npoġġux kollox f'kuntest nazzjonali u f'kuntest ta' viżjoni.

Dan li qed nagħmlu għandu sens warajh u m'aħniex qed nagħmluh għax b'kumbinazzjoni l-affarijiet jiġu hekk.

Dan m'huwiex pjan li qed niktbuh illum imma huwa pjan li fassalnieh skond politika li għalina, għal dan il- gvern, għal din in-naħa tal-Kamra, hi politika ċara, b'direzzjoni ċara, mibnija fuq il-fiduċja li aħna għandna fil-poplu Malti, u naturalment fuq il-fiduċja li l-poplu Malti tana meta għażel lilna ħalli mmexxu l-pajjiż.

Se nibda proprju minn hawn biex imbagħad inkun nista' nanalizza l-kummenti u l-kritika li ressaq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, u mbagħad nasal għall- aħħar parti tad-diskors tiegħi fejn irrid bilfors inħares 'il quddiem u nara x'qed nipproponu bħala gvern biex pajjiżna jkompli r-ritmu ta' żvilupp li qabad s'issa.

Bdejt biex ngħid li rrid inpoġġi dan il-budget fil-qafas ta' interess nazzjonali u viżjoni nazzjonali għal pajjiżna.

U x'inhu dan l-interess?

Naħseb li dan li se ngħid issa jgħodd għalina lkoll deputati eletti fuq in- naħa tla-gvern u fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni, uħud minna ministri jew shadow ministers, uħud minna backbenchers, però jgħodd ukoll għall-poplu kollu.

Bħala politiċi, xogħolna huwa li nagħmlu ħilitna kollha biex naraw pajjiżna x'potenzjal għandu u nagħmlu l-almu tagħna biex dak il-potenzjal - nittama li lkoll kemm aħna nemmnu fih - noħorġuh b'tali mod u manjiera li l- ġid jikber u nqassmuh fl-aħjar interess ta' kulħadd, speċjalment ta' dawk l- aktar fil-bżonn.

Imma l-interess nazzjonali jitlob li aħna nanalizzaw l- affarijiet sewwa, u dan huwa l-ewwel punt li xtaqt nagħmel.

Għaliex huwa importanti li npoġġu kollox f'qafas nazzjonali u nagħmlu l-analisi tagħna kemm jista' jkun b'mod oġġettiv?

Sur President, l-ewwelnett irridu nistabilixxu u nispjegaw lill-poplu Malti jekk bħala pajjiż - mhux bħala gvern biss - aħniex mexjin fit-triq it- tajba li hija fl-interess tal-familji tagħna, fl-interess ta' wliedna, fl- interess ta' kulħadd.

Irridu nkunu nafu jekk il-miri li qed inpoġġu lilna nfusna aħniex nilħquhom.

U jekk le rridu naraw x'se nagħmlu, irridu nirranġaw u rridu nirfinaw.

Imma jekk iva, ejja nissodaw dik it-triq li qbadna.

Irridu nistabilixxu jekk aħniex nimxu skond il-pjan li ħejjejna għall-pajjiż u jekk il-politika tagħna hijiex tagħtina riżultati kif nixtiequ.

Bis-saħħa t'hekk insiru nafu jekk din it-triq hijiex tajba biżżejjed biex inkomplu mexjin fiha għall-futur tagħna u ta' wliedna.

Irridu nagħrfu r-responsabbiltà kbira li għandna li dawk id-deċiżjonijiet li qed nieħdu llum huma deċiżjonijiet li se jagħmlu differenza għall- ġenerazzjoni tagħna u għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin, u allura r- responsabbiltà hija kbira.

Ngħid mill-ewwel - għalkemm se jkolli ċ-ċans nidħol iktar fid-dettall iktar tard f'dan id-diskors - li kont naħseb li dan ukoll kien se jkun is- sens wara d-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni nhar it-Tnejn li għaddew.

Kont nistenna li hu wkoll jagħmel analisi b'dawn l-istess żewġ skopijiet, jiġifieri li jistabilixxi jekk aħna aħniex qegħdin inġibu riżultati tajbin għal pajjiżna u x'futur għandu jkollu pajjiżna.

Imma minn dan kollu nhar it-Tnejn li għadda ma smajna xejn u rrid ngħid li ħriġt diżappuntat għaliex il-kritika tiegħu kellha bl-iktar mod ċar skop wieħed biss - ma nistax ngħid li forsi fhimtu ħażin, u naħseb li ħadd ma jista' jgħid li fehmu ħażin - dak li jimmina l-kredibilità tar-riżultati li akkwistajna, dik li huwa f'isem l-oppożizzjoni li jirrappreżenta jmeri s-sewwa magħruf.

Sur President, pajjiżna mhux dan għandu bżonn.

Bħallikieku l-fatt li inti tipprova timmina l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna, il-kredibilità, l-istatistika u ċ-ċifri, se jwassalna x'imkien!

Bħallikieku l-allegazzjonijiet u d-dubji li titfa' 'l hawn u 'l hemm se jwassalna x'imkien!

Pajjiżna mhux dan għandu bżonn imma għandu bżonn ikollu nies li jagħmlu kritika kostruttiva, li jixprunawna biex inkomplu naħdmu iżjed, li jixprunawna biex inkomplu nirfinaw il-politika tagħna, imma mhux politika li l-iskop tagħha jkun biss li timmina l- istituzzjonijiet ta' pajjiżna, timmina ċ-ċifri, timmina l-kejl, ir-riga li biha wieħed jista' jkejjel il-progress li l-pajjiż ikun qed jagħmel.

Pero' issa se nagħmel tliet punti ġenerali li huma wkoll importanti ħalli dan id- dibattitu nkunu nistgħu nimpustawh fil-qafas li spjegajt, Sur President.

L-ewwel punt huwa li naħseb li jkun żball jekk nagħmlu l-analisi ta' dan il-budget billi nħarsu lejn dan il-budget biss.

Dan il-budget m'huwiex xi ħaġa li huwa mdendel waħdu.

Dan il-budget huwa parti minn żewġ budgets oħra li ppreżentajna minn mindu ġejna eletti biex immexxu dan il-pajjiż.

Dan huwa riżultat taż-żewġ budgets l-oħra li aħna ppreżentajna quddiem dan il-pajjiż u huwa parti minn programm ieħor ta' gvern li għandu jwassalna sa meta l-poplu Malti jerġa' jiġi mistieden biex jiddeċiedi lil min irid li jiggverna lil dan il-pajjiż u jiddeċiedi x'politika jrid għal dan il- pajjiż.

Allura dan il-budget huwa tarġa oħra f'sellum li għall-grazzja ta' Alla qed ittellagħna 'l fuq, qed iressaq il-livell ta' l-għajxien tal-poplu tagħna fejn ilkoll kemm aħna nixtiequ narawh.

Sur President, dan il- budget, id-diskors li smajna, l-estimi li ġew ippreżentati, iċ-ċifri u r- riżultati li akkwistajna għandna nħarsu lejhom bħala l-frott ta' pjan ċar li ġie mħejji għal dan il-pajjiż, pjan li għandu direzzjoni ċara, pjan li qal mill-ewwel x'kienu dawn il-miri u pjan li issa qabad it-triq biex dawk il-miri jilħaqhom.

Fil-fatt irrid ngħid ukoll li dan lanqas huwa pjan li beda sentejn ilu imma huwa pjan li jmur lura numru ta' snin.

Fid-diskors tiegħu l-ministru tal-finanzi spjega fid-dettall u mar lura saħansitra għall-miri u l-pjan li kien ġie mfassal fl-1992 meta kien tfassal pjan fit-tul, kif kien qed jarah il-gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien biex jara lil dan il-pajjiż miexi 'l quddiem, joħloq il-ġid u jqassam dak il-ġid.

Il-pjan imfassal fl-1992 kien jara lil dan il-pajjiż jieħu postu b'dinjita' mhux biss f'dan ir- reġjun imma fil-kontinent Ewropew u anke fuq livell internazzjonali.

Dan il-pjan ta' l-1992 tfassal b'miri preċiżi u wieħed jista' jikkritika kemm irid, pero' r-riżultati qegħdin hemmhekk u wieħed jista' jkejjilhom.

Ħafna minn dak il-kejl il-ministru tal-finanzi tah fid-diskors tiegħu u jien m'għandix għalfejn nirrepetih, pero' dan huwa pjan b'viżjoni ċara f'moħħna li qed iressaqna lejn dik il-viżjoni li rridu għal pajjiżna.

Dan iġibni issa għat-tieni punt importanti, il-viżjoni ta' pajjiżna.

Anke din ipprovajt infittixha nhar it-Tnejn li għaddew fid-diskors tal- Kap ta' l-Oppożizzoni, iżda minflok Dr Sant kellimna fuq iċ-ċokon tagħna u x'm'aħniex kapaċi nagħmlu.

Dak li xtaqt nisma' pero' dan ma smajtux.

Ma ġara xejn, imma għalina dan huwa importanti.

Jiena ngħid li kollox jinbena fuq din il-viżjoni għaliex inkella qed naħdmu bla sens, inkella nkunu qed naħdmu għaliex kumbinazzjoni ċ-ċirkostanzi jimbuttawna biex naħdmu f'dan il- mod.

Aħna rridu npoġġu kollox b'viżjoni ċara għal pajjiżna u allura nagħtu kemm nagħtu ċifri u riżultati, fl-aħħar mill-aħħar dawk ir-riżultati jagħmlu sens biss jekk huma skond il-viżjoni li għandna.

Għaliex jista' jkollok sitwazzjoni fejn ikollok riżultati tajbin pero' li mhux qed jeħduk fid-direzzjoni li tixtieq inti.

Aħna li rridu huwa li jkollna riżultati tajbin li jeħduna fid-direzzjoni li nixtiequ għal pajjiżna.

U x'inhi din il-viżjoni li għandha din in-naħa tal-gvern?

Se ngħid fi ftit kliem x'inhi l-viżjoni għal pajjiżna, viżjoni li aħna kburin biha.

Aħna rridu li Malta u Għawdex, il-poplu tagħna, jkun pajjiż modern, kapaċi jikkompeti u kapaċi joffri livell ta' għajxien mill-aqwa għal kull wieħed li jgħix f'dawn iż-żewġ gżejjer.

Din hija viżjoni ġdida li vvintajniha issa?

Assolutament le!

Din kienet viżjoni li wellidniha mill- bidu nett u bdejna nimplimentawha fl-1987.

Jiena m'għandix għalfejn insemmi x'għamilna biex lil pajjiżna nġibuh pajjiż modern.

Hija viżjoni li rridu li jkollna soċjeta' li nsejħulha inklussiva.

Dan ifisser li nixtiequ li pajjiżna ma jkollu lil ħadd li jkun fix-xifer, li mhux qed nagħtu kasu.

Aħna nixtiequ li jkollna politika u anke poplu li għandu valuri tant kbar li jiddejjaq u jinkwieta li jkun hemm xi ħadd li qiegħed imwarrab u jagħmel ħiltu biex jitfa' ħarstu lejn dak li huwa mwarrab, u jipprova jagħtih l- għajnuna kollha ħalli ma jibqax imwarrab u jkun parti minn din ix-xmara li tirrappreżenta l-potenzjal ta' pajjiżna.

Irridu li nkunu kburin li aħna Maltin u għalhekk aħna minn din in-naħa tal-Kamra niddarsu meta nisimgħu Malti ieħor, Għawdxi ieħor, ikun min ikun, li jipprova jċekkinna.

Nerġa' ngħid, aħna kburin li aħna Maltin, kburin mill-istorja tagħna, kburin b'dak li konna kapaċi nagħmlu, u kburin li għandna poplu li jista' jgħinna nkomplu mexjin 'il quddiem.

Sur President, irridu li bħala pajjiż nirkbu fuq dak li qed jissejjaħ il- globalizzazzjoni, dik li qed tissejjaħ rivoluzzjoni fl-informatika.

Irridu napprofittaw irwieħna minn kull opportunita' li tiġina għaliex ma rridux inkunu inqas minn pajjiżi oħrajn.

Aħna ma rridux nitkabbru u ma nemmnux li aħna aqwa minn ħaddieħor, pero' lanqas aħna iċken minn ħaddieħor.

Aħna għandna poplu b'potenzjal enormi u nafu li dak il-potenzjal il-poplu jista' jiżviluppah jekk ikollu l-għodda li għandha d-dinja moderna tal-lum li tippermettilu jikkompeti.

Illum nafu - u din hi l-viżjoni ta' din in-naħa - li t-territorji spiċċaw u allura dak li qabel kien jipproteġina, il-Baħar Mediterran, illum spiċċa.

Illum nikkomunikaw u nikkompetu ma' min irridu u x'ħin irridu u kapaċi nġibu riżultati.

Din hi l-globalizzazzjoni, li fl- aħħar mill-aħħar m'hi xejn ħlief il-kapaċita' li għandna llum li nikkomunikaw bl-iktar mod sempliċi u allura ma fadalx iktar territorji.

Is- swar li l-Kavallieri bnew ma' pajjiżna biex ma jħallux lin-nies jidħlu f'pajjiżna llum metaforikament saru l-mezz kif nikkomunikaw u nġibu n- negozju lejn pajjiżna.

Din hi d-dinja moderna, u l-viżjoni tagħna hija viżjoni mibnija fuq dan l-iżvilupp.

Irridu wkoll insaħħu u nseddqu l-valuri soċjali li għandu l-poplu Malti, l-importanza tal-familja bħala ċ-ċentru li fuqha nistgħu nibnu kwalunkwe ħaġa oħra għal pajjiżna, l-importanza tal-valur tas-solidarjeta' li dan il- poplu dejjem wera fl-istorja kollha tiegħu.

Aħna ma rridux inħarsu biss lejn x'jaqblilna, x'se nakkwistaw, x'se niddobbaw imma rridu nħarsu wkoll lejn x'nistgħu nikkontribwixxu bil-kapaċita' ta' moħħna ħalli nagħtu kontribut għalina nfusna pero' anke għal ħaddieħor.

Il-poplu tagħna ma jridx iħares lejn iċ-ċokon tat-territorju imma jrid iħares lejn il-kobor tal-potenzjal li għandu.

Din hija viżjoni li fl-aħħar mill-aħħar timbuttana u tixprunana biex insaħħu dak li għandna fil-preżent ħalli nagħtu garanzija għall-futur u għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin.

Għaliex jiena ngħid li dak li rnexxielna nakkwistaw s'issa u r-riżultati tal- politika li qegħdin inwettqu juru li aħna mexjin fid-direzzjoni ħalli nwettqu din il-viżjoni.

U aħna kburin bir-riżultati li rnexxielna nakkwistaw.

Issa, biex nakkwistaw din il-viżjoni ridna bilfors ikollna triq ċara, triq li trid tinbena fuq ċerti binarji kardinali.

Sur President, meta tlajna fil-gvern fl-1998 ħadna deċiżjoni u għedna li biex titkompla t-triq li bdejna ħalli din il-viżjoni narawha titwettaq, din għandha bżonn titmexxa fuq tliet binarji importantissimi li poġġejnihom bħala miri ċari b'impenn qawwi matul dawk il-ħames snin li kellna quddiemna li minnhom issa diġa għaddew sentejn.

L-ewwel mira kruċjali li fuqha kien jiddependi kollox u jibqa' jiddependi kollox huwa l-iżbilanċ ta' pajjiżna, dak li ħaddieħor sejħilha l-ħofra.

Aħna għedna mill-bidu nett li nistgħu nwettqu l-viżjoni tagħna biss jekk jirnexxielna nindirizzaw l-isfida ta' l- iżbilanċ ta' pajjiżna, dak li jissejjaħ il-ħofra ta' pajjiżna.

It-tieni punt, it-tieni mira importanti, it-tieni pilastru li fuqu tinbena l-politika kollha tagħna hija li aħna rridu noħolqu ekonomija li tiċċaqlaq, vibranti, li toħloq, li tmexxi, ekonomija li ma tiddependix il- ħin kollu fuq il-gvern, imma ekonomija li waħedha toħloq il-ġid, għax fuq l- iżvilupp ta' l-ekonomija tagħna jiddependi l-ħolqien ta' l-opportunitajiet tax-xogħol, jiddependi jekk aħniex kapaċi nkomplu niġġeneraw il-ġid.

Dan imbagħad iwassalni għat-tielet pilastru importanti ta' din il- politika fejn, wara li tkun ġibt il-qagħda finanzjarja fuq saqajha, tqassam dak il-ġid li tkun ħloqt bi kriterji ċari ta' ġustizzja soċjali, kriterji li jgħinuna li fil-ġid jipparteċipa kulħadd però l-iktar li jieħdu sehem huma dawk l-iktar batuti fis-soċjetà.

Jien ngħid li dan it-tielet budget li l-gvern ippreżenta fl-20 ta' Novembru li għadda jagħti prova qawwija u b'saħħitha ħafna li mexjin sewwa fit-triq li fassalna għal pajjiżna, li qegħdin nakkwistaw il-miri li poġġejna għalina nfusna minn sena għal sena u li mexjin fid-direzzjoni t-tajba.

Hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira.

Dan ma jfissirx li kollox huwa perfett, ma jfissirx li rbaħna l-isfidi kollha jew li kulħadd qed jgħix ħajja li għandna nikkuntentaw ruħna biha.

Dan ifisser li qegħdin nindirizzaw u nsolvu l-problemi u l-isfidi li poġġejna quddiemna, u jfisser li għandna nagħmlu kuraġġ ħalli nkomplu naħdmu f'din it-triq għaliex ir-riżultati li qegħdin inġibu huma riżultati tajbin.

Dan iġibni issa għat-tielet punt importanti.

Bid-diskors nistgħu ngħidu ħafna affarijiet.

Id-diskors huwa rħis.

Kemm nistgħu ngħidu xorti!

Imma rridu noqogħdu attenti għaliex bid-diskors irħis ma naslu mkien.

Naslu jekk ikollna l-fatti ċari quddiemna.

Hemm l-espressjoni sabiħa li bejn il-paroli u l-fatti hemm baħar jikkumbatti, u huwa importanti li din inżommuha quddiem għajnejna.

U ngħid dan mhux biss għad-deputati preżenti fil-Kamra imma wkoll għal min qed isegwi dan id-dibattitu.

Nisimgħu iva, però nanalizzaw u nirraġunaw.

Ngħidu: Imma dak li qed nisma' jgħodd mal-fatti li pajjiżna għandu f'idejh?

Irridu niġġudikaw fuq il-fatti u mhux fuq il-paroli.

Il-poplu tagħna m'huwiex xi poplu ġwejjed jew fidil li tbellagħlu kulma trid, u tana prova ta' dan fl-1998 meta għall- ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna mill-indipendenza 'l hawn gvern spiċċa għamel biss sentejn imexxi u wettaq politika li ġabet diżastru fil-pajjiż.

Allura meta kellu jersaq quddiem il-poplu f'inqas minn sentejn biex jiġġudikah, il-poplu Malti aktar li ġġudikah.

Mela aħna għandna poplu li m'huwiex poplu li jibla' kollox, għandna poplu li kapaċi jagħmel il- ġudizzju tiegħu.

Sur President, nhar it-Tnejn li għaddew il-Kap ta' l- Oppożizzjoni fid-diskors tiegħu beda billi għamel żewġ affarijiet.

Dr Sant ipprova jniggiżna ftit - ma ġara xejn b'daqshekk, anzi naħseb li tajjeb li kultant f'dan il-parlament niċċajtaw ftit; għallinqas din in-naħa neħduha ċajta - billi beda d-diskors tiegħu bir-reklam fuq il-marġerina li kien hemm f"The Times" u jiena biex ninkih ngħidlu li d-diskors tiegħu fakkarni fir-reklam tal-lira, kollox irħis!

Għaliex waqt li smajtu wasalt għall-konklużjoni li l-kritika tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hija rħisa, tixtriha bix-xejn!

B'lira tista' tikkritika lill-Enemalta, tista' tikkritika lill-awditur ġenerali, tista' tikkritika lill-uffiċċju ta' l- istatistika, tista' tikkritika lill-ETC, kollox irħis!

Il-kritika tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni irħisa, bix-xejn!

B'lira tikkritika lil min trid!

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien ma nistax nifhem kif tersaq quddiem il- poplu u tippreżenta dak it-tip ta' diskors ta' kritika irħisa, kritika li assolutament ma tagħmel ebda sens.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - u se nikkwotah preċiż - qalilna:

"Dan il-budget jirrappreżenta falliment ta' viżjoni, falliment ta' ġustizzja soċjali, falliment ta' direzzjoni u falliment ta' tmexxija.".

U meta smajtu jien għedt: Forsi qed jirriferi għas-sentejn li għamel hu fil-gvern?

Għax effettivament dawn l-erba' affarijiet li semma jfakkruni fl-esperjenza li għaddejna minnha meta f'pajjiżna verament kellna falliment kbir - u bħalma jfakkru lili jfakkru lill-poplu Malti kollu - falliment li ġab lill-pajjiż kollu għarkobbtejh, falliment li, nerġa' ngħid, huwa ċċertifikat bir-riżultat elettorali li nkiseb fl-1998.

Kien falliment għaliex il-viżjoni min-naħa tal-gvern Laburista tant kienet falluta li dak iż-żmien il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien, per eżempju, jenfasizza ċ-ċokon ta' pajjiżna.

Kien jgħid li aħna żgħar wisq biex nikkompetu!

Kien falliment, Sur President, meta bid-deċiżjonijiet li kien ħa l-gvern Laburista kien għaffeġ liż-żgħir, lill-pensjonant, lill-marid, kien għamel minn kollox biex jarmi kull sens ta' ġustizzja soċjali tant li xi ħadd min- naħa tiegħu qallu: Isma', inti l-boxxla soċjali tliftha!

Ir-riżultati li akkwista pajjiżna taħt dawk is-sentejn kienu riżutati li urew li pajjiżna lanqas kien jaf fejn hu sejjer.

Ħadd ma kien jaf x'se jiġrilu dan il- pajjiż, la nafu x'inhi s-sistema ta' tassazzjoni, la nafu x'inhi r- relazzjoni tagħna ma' l-Unjoni Ewropea u ma nafu xejn.

Din kienet il- pożizzjoni taħt l-amministrazzjoni Laburista.

Allura ta' min nistaqsu x'inhu l-valur veru tal-kritika li ressaq il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid- diskors li għamel nhar it-Tnejn li għaddew.

Iżda qabel ma naslu biex naraw jekk f'dak li qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandux raġun jew le, tajjeb li l-ewwel nistabilixxu dak li huwa fatt reġistrat u verifikat, li jagħmel kemm jagħmel diskorsi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni dejjem jipprova jimmina l- kredibilita' tagħhom.

Sur President, fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena l-ġid f'pajjiżna, dak li jissejjaħ il-GDP, kabbarnih b'7%, jiġifieri kull ¥100 aħna kabbarniha b'¥7, rata li hija tajba ħafna.

Aħna naqqasna l-iżbilanċ, id-deficit jew il-ħofra, sejħilha li trid, mira li jien għedt mill-ewwel, kienet ewlenija u tibqa' ewlenija għal dan il-gvern, pilastru importanti fit-twettiq tal- politika li aħna għandna.

Jgħid x'jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, meta tlajna fl-1998 sibna pajjiż li kellu żbilanċ, kellu ħofra, ta' ¥150 miljun.

Min jiftakar tajjeb fl-ewwel budget tagħna ftit ġimgħat wara li tlajna fil- gvern - għalhekk għedt li dan il-budget ma tistax tarah maqtugħ miż-żewġ budgets l-oħra - il-ministru tal-finanzi kien ippreżenta pjan fuq numru ta' snin fejn qal: 'Din hija l-ikbar sfida li aħna għandna u se nagħmlu ħilitna biex dan l-iżbilanċ innaqqsuh, sena wara sena, sakemm naslu biex nilħqu l-livell ta' żbilanċ li jkun mhux iktar minn 3% ta' dak li jipproduċi l-pajjiż.

Mela bdejna b'¥150 miljun għall-1999 u mmirajna li dan innaqqsuh għal ¥130 miljun.

Fil-fatt f'dik l-ewwel sena rnexxielna nnaqqsu l-iżbilanċ għal ¥124 miljun.

U dan ma jonqosx bix-xejn, jonqos għaliex il-politika li tkun qed titwettaq tkun qed tirrendi r-riżultati li tkun tixtieq.

Meta ġejna għat-tieni budget għedna lil dan il-parlament u lill-pajjiż li morna aħjar milli mmirajna u ġibna riżultat aqwa minn dak li konna qed nimmiraw għalih.

Konna għedna wkoll li issa l-mira tagħna għandha tkun li nniżżlu l- iżbilanċ ta' pajjiżna għal ¥109 miljun u bħal nhar it-Tnejn tmint ijiem smajna lill-ministru tal-finanzi jagħtina l-aħbar tajba li mhux talli rnexxielna nnaqqsu l-iżbilanċ għal ¥109 miljun, talli għat-tieni sena wara l-oħra morna aħjar mill-mira li poġġejna għalina nfusna għaliex l-iżbilanċ naqas għal ¥95 miljun.

Issa x'qegħdin ngħidu?

Sur President, issa qegħdin ngħidu li għas-sena li ġejja rridu li dan l- iżbilanċ inkomplu nnaqqsuh għal ¥83 miljun u r-riżultati qegħdin hemm.

Infakkar li dawn huma riżultati li meta l-Onor.

Sant kien hu prim ministru ta' dan il-pajjiż naħseb li kien jigdem il-minkeb biex jipprova jakkwistahom.

Kien jgħid tant fuq il-ħofra!

Kont tisimgħu filgħodu, f'nofsinhar u filgħaxija, bil-kelma ħofra kienet ħierġa minn widnejja!

L- Onor. Sant bħala prim ministru għamel minn kollox biex dan l-iżbilanċ inaqqsu, imma kulħadd jaf x'ġara għaliex fis-sentejn li għamel hu fil-gvern dak l-iżbilanċ sploda.

Imma aħna fis-sentejn tagħna - għalhekk fl-bidu għedt li għandna okkażjoni unika fejn nistgħu nqabblu - erġajna naqqasna dan l-iżbilanċ u mexjin fid-direzzjoni li nixtiequ għal pajjiżna.

Kellna suċċess ieħor importanti, Sur President, u dan ilu ma jiġri mill- 1994 jew l-1995.

Fil-fatt għall-ewwel darba f'dawn l-aħħar sitt snin jew seba' snin irnexxielna nirreġistraw bilanċ pożittiv fl-ispejjeż rikorrenti.

Jekk inti taqbad dak li l-pajjiż għandu bżonn biex jiekol u dak li jdaħħal, issib li għamilna numru ta' snin fejn konna qed nieklu iżjed minn dak li konna qed indaħħlu.

Jekk inti jkollok paga ta' ¥100 f'xahar u tkun qed tiekol b'¥120, allura għandek problema kbira għax tkun għamilt dejn ta' ¥20 ma' tal-ħanut li se jeħodlok l-imgħax fuqhom.

U jekk jiġi x-xahar ta' wara u terġa' tagħmel l-istess froġa, issa l-¥20 saru ¥40 u jekk tibqa' sejjer hekk tista' timmaġina d-dejn kbir li tkun qed tidħol għalih.

Allura waħda mill-miri tagħna kienet li dak li l-pajjiż għandu bżonn biex jiekol, dawk l-ispejjeż li aħna nsejħulhom rikorrenti, hemm bżonn nikkontrollawhom b'tali mod u manjiera li għallinqas dak li ndaħħlu jservina biex inkunu nistgħu nieklu fil-bżonnijiet ta' kuljum.

Fil-fatt għall-ewwel darba f'għeluq din is-sena finanzjarja rnexxielna niġu quddiem il-poplu Malti u nagħtuh din l-aħbar tajba ħafna li rreġistrajna ¥2 miljun iżjed minn dak li l-pajjiż għandu bżonn biex ikun jista' jgħix għall- bżonnijiet tiegħu.

Dan ifisser li ġemmgħajna ¥2 miljun u issa dawn se nwarrbuhom għal affarijiet oħrajn li l-pajjiż għandu bżonn.

Dawn m'humiex wisq u għad fadlilna x'naqdfu biex inkabbruhom u l-mira tagħna għas-sena li ġejja hi li dawk iż-¥2 miljun ngħolluhom sew.

Pero' dan il-breakthrough għamilnih u din hija xi ħaġa li għandha tagħmlilna kuraġġ u għandha tipprova lil kulħadd li din il-politika hija politika tajba.

Jien bid- diskors nista' ngħid ħafna affarijiet pero' kieku m'għandix dawn ir- riżultati jkun paroli fil-vojt.

Pero' huma dawn ir-riżultati li jagħtu kredibilita' lil dak li qiegħed jgħid il-gvern u dak li qed ngħid jien.

Sur President, aħna żammejna l-inflazzjoni, jiġifieri l-għoli tal-ħajja, fil-livell ta' 3%.

Huwa inevitabbli li f'kull pajjiż fid-dinja jkollok ċertu żidiet fil-prezzijiet, speċjalment meta jkollok ekonomija li tiddependi ħafna fuq l-importazzjoni ta' prodotti minn barra bħalma għandna fil-gżira tagħna u allura ċ-ċaqliq tal-prezzijiet ta' barra bilfors inħossuhom, pero' għat-tieni sena konsekuttiva rnexxielna nikkontrollaw l- inflazzjoni u nżommuha taħt it-3%.

Ħaġa oħra li niġi għaliha meta nwieġeb iktar fid-dettall id-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hija l-investiment fil-qasam tal-manifattura li huwa l-ogħla ċifra ta' investiment li kellna f'dawn l-aħħar ħames snin.

Fil-fatt fil-qasam tax-xogħol in-nies jaħdmu full-time żdiedu bi 3,343.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fil-qasam tas- servizzi nħolqu 2,095 post tax-xogħol, fil-qasam tal-manifattura nħolqu 570 post tax-xogħol; fil-qasam tal-kostruzzjoni nħolqu 592 post tax-xogħol.

Jiena bħala l-ministru għall-politika soċjali kont bil-kuntratturi jiġru warajja biex nagħtihom il-permessi ħalli jkunu jistgħu jġidu ħaddiema minn barra għaliex mhumiex isibu ħaddiema Maltin biex jidħlu f'dan il-qasam!

(Onor. Membri: Hear, hear)

Il-labour supply, jiġifieri dawk li qed jaħdmu u dawk li qed ifittxu x- xogħol, żdied b'1,926 u nirreġistra b'sodisfazzjon kbir li minn din iż- żieda 74% huma nisa.

Ngħid dan ukoll għaliex dan huwa fenomenu ġdid fejn qed niftħu l-opportunitajiet biex in-nisa jidħlu fid-dinja tax-xogħol u jieħdu sehem fil-ħolqien tal-ġid għalihom infushom u anke għal pajjiżna.

Dwar il-part-timers kellna żieda ta' 3,750; għal dawk li huma self-employed kellna żieda ta' 750 u l-qgħad niżel b'1,400.

X'irid iżjed il-poplu Malti biex ikollu riżultati li jagħtuh is-serħan tal-moħħ li din il-politika qiegħda tirrendi r-riżultati!

U meta mbagħad iqabbel dawn ir-riżultati mar- riżultati li akkwista l-Onor.

Sant fis-sentejn li għamel fil-gvern, bilfors li l-poplu Malti jgħid li dik Laburista kienet politika żbaljata u din tagħna hija politika tajba.

Dik il-politika ġabet diżastru u din il- politika qed iġġib riżultati li huma impressjonanti.

M'hemmx mod ieħor kif tiddeskrivihom dawn ir-riżultati.

Sur President, dawn huma riżultati li ħarbtu lill-oppożizzjoni għaliex l-impressjoni tiegħi hija li l- oppożizzjoni kesħet quddiem dawn ir-riżultati u ma tridx temminhom.

Dawn ma jridux iniżżluha ġo griżmejhom li l-politika ta' dan il-gvern qed tirrendi dawn ir-riżultati u tant tħarbtu li ma kellhomx triq oħra u għażlu t-triq li jagħżlu l-iddisprati, bir-rispett kollu.

U x'inhi t-triq li jagħżlu l-iddisprati?

Hija meta tispiċċa tgħid li mhux qed temmen u tmeri s-sewwa magħruf.

Għalhekk jiena nistaqsi lill-Onor.

Sant u lill-membri tal- Partit Laburista: Għalfejn din ir-reazzjoni ta' paniku min-naħa tagħkom?

Jiena ngħid li dawn tathom rashom, l-ewwelnett għaliex meta dawn ir- riżultati nqabbluhom mar-riżultati li akkwista l-Onor.

Sant meta kien fil- gvern bil-politika tiegħu ta' friża ta' l-Unjoni Ewropea, ta' tneħħija tal- VAT, ta' introduzzjoni tas-CET, tal-miżuri kontra l-kuxjenza soċjali, meta wieħed iqabbel sentejn b'sentejn, il-politika tagħna li qed intwettqu u l- politika tagħhom li huma wettqu .....

U ara xi ħadd ma jgħaddilux minn rasu li msieken dawn għamlu sentejn u dawk is-sentejn ma kenux biżżejjed!

Ma kenux biżżejjed?

Ġimgħa wara li telgħu fil-gvern iffriżaw l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea; sitt xhur wara neħħew il-VAT u daħħlu s-CET; u fi żmien 12-il xahar bdew bil-proċess biex idaħħlu l- kontijiet tad-dawl u l-ilma u t-taxxi.

Mela l-politika tagħhom wettquha u ħasdu dak li żergħu u allura bilfors li issa tagħtihom rashom għaliex ir- riżultati li akkwistajna f'dawn is-sentejn huma riżultati li jagħtu l-akbar ċertifikat li l-politika tagħna hija tajba u l-politika tagħhom hija ħażina.

U min jispiċċa f'din il-kantuniera x'jagħmel?

Jgħidlek li mhux qed jemmen, imma huma t-tfal iż-żgħar li jagħmlu hekk.

Sur President, dawn jinkwetaw ukoll għaliex għal sentejn sħaħ kull meta ġejna quddiem dan il-parlament bil-budget tagħna ffaċċjajna diskorsi min- naħa tagħhom li bassru diżastri u wieħed wara l-ieħor.

Allura kieku jien kont fiż-żarbun tagħhom u kieku kont bil-qegħda n-naħa l-oħra kont ninkwieta u ngħid x'ħarġa ta' ħmar ħriġt għaliex sena ilu bassart diżastru f'dan il-pajjiż u issa qed jiġi l-ministru tal-finanzi u jgħidli: Ara x'riżultati ġibna!

Allura bilfors tiddispra u bilfors ikollok dik it-tip ta' reazzjoni li smajna nhar it-Tnejn li għaddew għaliex hawnhekk tidħol il- kwestjoni ta' kredibilita'.

Fil-fatt fid-diskors tiegħu ta' nhar it-Tnejn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'għamel xejn ħlief jattakka u jipprova jitfa' dubji fuq ir-riżultati li akkwistajna u li ppreżentajna lill-poplu Malti.

Is-sabiħa hija li tefa' d-dubji fuq l-affarijiet u l-istatistika t-tajba, u l-istatistika li għandha tinkwetak daqsxejn għoġbitu!

Aħna mhux qed ngħidu li kollox huwa perfett - ċertament hemm affarijiet li jiġbdulna l- attenzjoni, li rridu naħdmu ħafna iżjed fuqhom u li huma prijorita' - imma lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ċ-ċifri li jindikaw li għandna nagħtuhom prijorita' għoġbuh!

Dawk ikkwotahom left, right and centre, imma ċ-ċifri t- tajba u r-riżultati t-tajbin għalih bagħbasnihom.

Allura l-mistoqsija hi jekk għandniex nagħtu piż dak li qed jgħidilna l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, u t-tweġiba għal din il-mistoqsija toħroġ minn dak li bl-Ingliż jgħidulu track record.

Mela ħalli naraw kemm nistgħu nemmnu u noqogħdu fuq dak li jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, kemm nistgħu nafdawh fl-analisi tiegħu u kemm hu korrett.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna - din ma qalhiex hawn imma qalha pubblikament qabel ma ġie jitkellem hawnhekk nhar it-Tnejn - li kien se jraqqadna fid-diskors li kien se jagħmel.

Bil-Malti ngħidu: Ħu l-fama u mur orqod, u jien ngħid li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-fama ħadha!

(Onor. Membri: Hear, hear) U jiddispjaċini għax il-fama issa trabbiet; il-fama li tfajjar bl-addoċċ, il-fama li ċċappas lil kulħadd left, right and centre, il-fama li tivvinta minn żniedek, il-fama li tersaq viċin ix-xifer ta' l-irdum ta' l-etika u tal-korrettezza, il-fama li tattakka istituzzjonijiet stabiliti li jgawdu l-fiduċja tal-poplu Malti hija fama li, bir-rispett kollu, wiritha l-Partit Laburista għaliex il-Kap tal-Partit Laburista huwa l-Onor.

Alfred Sant.

Il-fama li inti kapaċi tivvinta, titfa' t-tajn, tattakka lin-nies personali, lill-ministri, hija fama li issa bilfors wiritha l-Partit Laburista.

Din hija fama li twieldet fl-1996 meta l-Onor.

Sant kellu r-riedni f'idejh, għamel ħafna wegħdiet u mbagħad għamel minn kollox biex dawk il-wegħdiet jarmihom il-baħar.

Infakkar hawnhekk l-istipendji ta' l-istudenti, it-taxxi fuq il-mard, il- fatt li għakksu liż-żgħir mill-aspetti kollha, il-fatt li għasru l-vot tal- politika soċjali u kissru s-settur privat.

Kienu jgħidu li se jagħtu nifs ġdid lis-settur privat, kull poster daqshiex.

Imma l-fama li għandhom hija l-fama ta' partit li jwiegħed mod imma malli jieħu l-poter f'idejh ikisser u jfarrak dak kollu li kien għamel biex imbagħad membri u deputati tiegħu stess jispiċċaw iqumu jippuntaw subgħajhom lill-prim ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant, u jgħidulu li tilef il-boxxla soċjali.

Sur President, il-fama tal-Partit Laburista hija marbuta wkoll ma' l- għebusija tar-ras u li timpika allavolja xi ħadd jgħidlek li tkun żbaljat.

Kemm qalulu lill-Onor.

Sant li kien se jagħmel żball li jneħħi l-VAT u jdaħħal sistema li ħadd ma kien qed jifhimha.

L-Onor.

Dalli dak iż-żmien kien qallu li se jfarrak il-Kaxxa ta' Malta u li f'sentejn se jtellifna Lm50 miljun.

Kieku llum id-deficit huwa Lm50 miljun inqas u kieku llum qegħdin fil-livell ta' 3% tal-GDP f'dak li għandu x'jaqsam ma' żbilanċ.

Ara dawk is-sentejn xi swewh lil dan il-pajjiż!

U l-għebusija tar-ras tibqa' sal-lum għax irridu niftakru li l-għada li tilef l-elezzjoni l-Onor.

Sant meta xi ħadd staqsieh jiddispjaċihx minn xi ħaġa li għamel, huwa wieġeb: Assolutament ma jiddispjaċini xejn!

Allura jien nasal biex nistaqsih: Jekk xi darba inti terġa' tkun fil-gvern, se terġa' tneħħi l- VAT, se ddaħħal is-Sisa, se terġa' tiffriża l-applikazzjoni ta' Malta għall- Unjoni Ewropea?

Din hi l-politika tiegħek?

Dik il-politika falluta li mhux biss falliet lill-pajjiż imma kissret lill-Partit Laburista se terġa' twettaqha?

(Onor. Membri: Hear, hear) Hawn hi l-għebusija tar-ras li ma tfittix dak li huwa verament ta' interess għall-pajjiż imma tfittex sal- ponta ta' mnieħrek, tfittex iċ-ċirku politiku ta' madwarek.

Issa se nfakkar malajr malajr x'kien qalilna s-sena li għaddiet, Sur President.

Jiena għedt li l-poplu jiġġudika u l-fama tinbena fuq l- affarijiet li tkun għamilt u li tkun għedt u allura se nkejjel daqsxejn x'qalilna sena ilu l-Onor.

Sant u jekk jirriżulta li kellu raġun ngħid li qed jagħmel sens imma jekk jirriżulta li t-tbassir tiegħu kien kompletament żbaljat allura dan ifisser li ma nistax noqgħod fuq l-analiżi tiegħu.

Se nikkwota paragrafu mid-diskors tiegħu fejn kien qed isemmi s-setturi tal- levies u qabad il-kwestjoni tad-deċiżjoni tal-gvern li bil-mod il-mod jibda jneħħi l-levies.

Huwa kien qal hekk:

"F'dawn is-setturi kollha li issa huma mhedda bit-tneħħija tal-levies, minn kif qed jitneħħew il-levies, bħalissa għad baqa' 13,000 ruħ impjegati u għandhom raġun jinkwetaw dawn it-13,000 ruħ!"

Kien qed jgħid li dawn it-13,000 ruħ kellhom l-impjieg tagħhom mhedded.

Issa bdejna l-proċess tat-tneħħija tal-levies.

Għad fadlilna x'nimxu f'din it-triq, imma r-riżultati x'kienu wara sena?

Huwa interessanti li meta tgħodd l-impjiegi fl-oqsma fejn neħħejna l-levies issib li dawn żdiedu!

(Onor. Membri: Hear, hear)

L-Onor Sant kien staqsa:

"Fejn hu l-ġid u fejn hi d-direzzjoni fl-industrija tal-manifattura, li qiegħda tirrallenta, li qiegħda titlef ir-rata li biha suppost qiegħda żżomm, issostni, tkabbar is-swieq tagħha, li allura jirrifletti minnufih imbagħad fuq l-impjiegi u fuq l-opportunitajiet?"

Mela sena ilu kien qed jagħmel l-argument li bid-deċiżjonijiet u bil-budget li ressaqna quddiem il-poplu, konna se nġibu diżastru fil-manufattura.

Imma x'inhu r-riżultat sena wara?

Ir-riżultat huwa li l-impjiegi fis- settur tal-manufattura żdiedu b'570 ruħ, l-ogħla żieda f'impjiegi fil-qasam tal-manifattura mill-1995 'l hawn.

Kellu raġun l-Onor.

Alfred Sant?

Le, ma kellux raġun.

Reġa' żbalja.

Kienet kritika irħisa, kienet kritika tal- Lm1, tixtriha bix-xejn.

Kien qalilna wkoll:

"Nista' ngħidlek li matul dawn l-aħħar xhur sħabi u jiena kellna diversi laqgħat ma' nies li anke jekk il-levies industrijali ma laqtuhomx direttament, jafu li hemm affarijiet oħra jolqtuhom.

Għamluhielna ċara li qabel ma jkunu jafu kif se jiżviluppaw l- affarijiet, m'humiex se jinvestu.

Din żgur friża!

Din hija friża ta' investiment għaliex in-nies se jibqgħu jistennew biex jaraw x'se jiġri.".

Kien qalilna li bid-deċiżjonijiet li ħadna sena ilu, konna se niffriżaw l- investiment u ma kien se jsir assolutament xejn.

Imma x'inhu r-riżultat illum?

Illum għandna investiment fil-qasam tal-manufattura record li ilu ma jseħħ f'dan il-pajjiż għal numru kbir ta' snin.

Dwar il-miżura ta' l-income tax li ħabbarna sena ilu, Dr Sant kien qalilna hekk:

"Dawn huma affarijiet li se jnaqqsu mill-purchasing power fil-pajjiż, se jnaqqsu mill-ħila tal-konsumatur biex jixtri u żgur se jolqtu ħażin mill-ġdid in-negozju u l-kummerċ.".

Kellu raġun il-Kap ta' l-Oppożizzjoni sena wara?

Ħalli ngħid kemm ma kellux raġun, anke fuq din.

Jek nieħdu s-settur partikolari tal-wholesale and retail, jiġifieri dawk il-ħwienet iż-żgħar tal-bejgħ bl-imnut, insibu li l-impjiegi f'dan il-qasam żdiedu b'570 ruħ.

Dan żgur huwa record mill- 1995 sal-lum, imma mhux hekk biss.

Jekk taqbad paġna 23 ta' l-economic survey, fejn jitkellem dwar il- purchasing power u l-expenditure tal-consumers, issib:

"In real terms consumer expenditure advanced by 5.8%."

Għalhekk jekk naraw x'ġara fl-ewwel disa' xhur ta' l-1998, jiġifieri fid- disa' xhur li fihom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien prim ministru tal- pajjiż, skond l-economic survey li ġie ppubblikat dak iż-żmien, insibu li l- purchasing power mexa 'l quddiem b'2.9% biss.

Fi żmienhom iż-żieda fil- purchasing power kienet 2.9% u llum il-ġurnata l-purchasing power żdied bid- doppju tar-rata li kellna fi żmien il-Labour.

Kellu raġun il-Kap ta' l- Oppożizzjoni?

Le ma kellux raġun, lanqas fuq din.

Dwar it-tneħħija tal-monopolju tal-Maltacom kien qalilna:

"Qegħdin jgħidu li fil-qasam tat-telekomunikazzjoni se jiżdiedu l- impjiegi jekk inneħħu l-monopolju.

Minn fejn ġabuha din!"

Iżda x'inhuma r-riżultati meta għadna fil-bidu nett ta' dan il-proċess ta' liberalizzazzjoni li għandna bżonn nagħmlu f'dan is-settur li sploda fid- dinja kollha u li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jridniex nagħmluha għaliex jgħid li ma tgħoddx għalina, għaliex irridu l-protezzjoni peress li aħna żgħar u kollox bil-monopolju?

X'kien ir-riżultat?

Ir-riżultat kien żieda fl-impjiegi fil-qasam tat-telekomunikazzjoni u dan meta, nirripeti, għadna fil-bidu.

(Onor. Membri: Hear, hear) Iżda mhux hekk biss għaliex ħmistax ilu - jekk mhux ġimgħa ilu - tħabbru rati ġodda kompetittivi fil-qasam tat- telekomunikazzjoni, rati li minnhom se jgawdi l-konsumatur.

Jiena għandi rispett lejn l-Onor.

Sant pero' kien żbaljat ma ġitux waħda tajba minn dak li bassar sena ilu.

Allura kif nista' noqgħod fuq dak li jgħid illum jekk sena ilu għamel froġa ta' dan it-tip, jekk ġara bil-kontra ta' dak li qal f'dak kollu li bassar!

Hawn hi l-fama, hawn hu t-track record!

Niġi għad- diskors li għamel nhar it-Tnejn li għaddew, Mr Speaker.

Id-diskors li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel nhar it-Tnejn li għaddew irridu nanalizzawh sewwa u rridu neħduh bis-serjeta'.

Jien nista' ngħidlu li l-kritika tiegħu hija rħisa, li hija kritika tal-lira u nistgħu ninku lil xulxin, pero' l-akkużi li qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni hemm bżonn li jiġu analizzati sewwa u hemm bżonn li nċapsuhomlu lura ma' wiċċu, għaliex li inti timmina l-kejl li f'pajjiżna għal snin twal ġie aċċettat minn kulħadd hija xi ħaġa li għandna nagħtuha s-serjeta' kollha mhux biss minn din in-naħa tal-gvern imma mill-pajjiż kollu.

Għaliex jekk tneħħili r- riga li nkejjel biha, kif nista' nkejjel jekk iniex sejjer 'il quddiem jew lura!

Kif qed jgħid il-ministru tal-finanzi, dan huwa proċess li jiddistabilizza għax qed tneħħili r-riga li biha dejjem kejjilna.

X'inhu l- iskop li tagħmlu dan?

X'qed takkwista b'daqshekk?

X'ġid qed tagħmillu lill-pajjiż b'daqshekk?

Xejn, Mr Speaker!

Semma, per eżempju, id-deficit, fejn qed jibqa' jgħid li bagħbasna ċ- ċifri.

Qed jibqa' jgħid li meta spiċċa mill-gvern hu fl-1998 mhux veru li kien hemm żbilanċ ta' Lm150 miljun.

Ma nixtieqx nerġa' nidħol fit-tweġiba li ngħatat fit-tul is-sena li għaddiet u anke s-sena ta' qabel għal dan l- argument u għalhekk li se nagħmel huwa li se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dokument - naf li diġa' tqiegħed imma se nerġa' npoġġih - li kien ippreżenta l-ministru tal-finanzi fejn wera lill-Onor.

Sant li l-iżbilanċ f'pajjiżna kien ta' Lm150 miljun.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Inutli jipprova joqgħod jargumenta li hemm ammonti dovuti li m'għandhomx jidhru għax dawk l-ammonti kienu dovuti, huma dovuti u bilfors iridu jiġu kkontjati.

Se mai t-tbagħbis sar min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li jrid jipprova jnaqqas id-deficit li pajjiżna wiret meta hu spiċċa mill-gvern.

Fuq dan l-argument tad-deficit f'dan il-parlament għamilna pass 'il quddiem, innominajna awditur ġenerali u għaddejna liġi apposta biex naqilgħuh minn taħt ir-responsabbilta' tal-ministru tal- finanzi u npoġġuh responsabbli lejn dan il-parlament.

Xogħol l-awditur huwa li jivverifika dawn l-affarijiet kollha.

Allura l-Onor.

Sant qed jgħid li lil dan l-uffiċjal responsabbli lejn il-parlament, li suppost ġie magħżul b'appoġġ unanimu f'dan il-parlament, ma jafdahx?

L-awditur għandu l-funzjoni li jiċċekkja dawn l-affarijiet u jekk isib affarijiet li m'humiex f'posthom jiġbdilna l-attenzjoni kif fil-fatt għamel; imma allura l-Onor.

Sant anke lill-awditur ġenerali mmina?

Mela għamilna pass 'il quddiem biex insaħħu d-demokrazija f'pajjiżna, iżda Dr. Sant anke dan il- pass irid jimmina?

Semma mbagħad il-kwestjoni tal-GDP u qal xi ħaġa li naħseb li ħadd ma fehmha.

M'iniex se nidħol fiha għaliex naħseb li kulħadd jibqa' ma jifhimhiex, pero' għamel argument fejn qal li matul is-sena li għadha kif spiċċat il-grupp tal-Bank of Valletta rċieva ammont ta' flus li saru minn kumpanniji sussidjarji oħrajn tul numru ta' snin, liema ammont ta' flus daħlu fil-Kaxxa ta' Malta.

Qal ukoll li dik is-somma ta' flus tant kienet kbira li ċ-ċifra li kkwotajna bħala tkabbir ta' l-ekonomija ta' 7%, kabbarniha.

Jiena li nista' ngħidlu lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni hu li mhux veru li fil-kalkolu tal-GDP jiġi kkonsidrat dan l-ammont ta' flus li għadda lill-BOV.

Jiena m'iniex ekonomista u ma nipprovax nagħmilha tal-bravu imma min suppost jifhem dawn l-affarijiet nippretendi li jafhom.

Imma jekk jafhom għaliex qed jgħid dan?

Għaliex qed jipprova jimmina dan il-proċess ukoll?

Niġi issa għall-kwestjoni ta' l-Enemalta li fl-opinjoni tiegħi hija oxxena.

Mela tajjeb!

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel l-akkuża li l- Enemalta bagħbset iċ-ċifri u biex isaħħaħ dan l-argument ġab kopja tal- minuti ta' laqgħa partikolari tal-bord tad-diretturi li fiha waslu għall- konklużjoni li l-korporazzjoni kellha problema finanzjarja li kieku jkomplu bil-programm tagħhom kienet se tfisser żbilanċ sostanzjali.

Issa jiena rrid infakkar li l-liġi ta' l-Enemalta stess torbot lill-korporazzjoni li ma tippreżentax estimi b'deficit.

Allura dan il-bord tad-diretturi ltaqgħu, tkellmu mal-ministru responsabbli mis-servizzi ekonomiċi, l-Onor.

Josef Bonnici, poġġewlu l-istampa quddiemu, qalulu li għandhom din il- problema li rridu naraw kif se nsolvuha u pproponew ċerti soluzzjonijiet.

U meta baqgħu ma jistgħux isibu soluzzjoni kif il-korporazzjoni tista' hi stess tvinċi u tmexxi 'l quddiem, spiċċat anke saret laqgħa fil-preżenza tal-ministru tal-finanzi u tal-Prim Ministru biex tinstab l-aħjar triq għall-Enemalta u għal pajjiżna.

Għalhekk ngħid li hija irresposabbilta' mill-kbar li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jiġi hawn u jipprova jgħid li dan huwa eżerċizzu tat-tbagħbis.

Jiġifieri f'dan il-pajjiż spiċċajna li korporazzjoni jew awtorita', tkun xi tkun, taqbad u tagħmel l-eżerċizzi tagħha u tippreżentalek estimi b'deficit, u mbagħad inti b'xi mod jew ieħor ikollok tkopri dak li tkun iddeċidiet.

Jekk ikun hekk jien ngħid li mhux ta' b'xejn li bellgħulu r-rati tat-dawl u ta' l-ilma meta kien fil-gvern!

Din hi l-froġa vera.

Nixtieq ngħaddi issa kumment ieħor, Sur President.

Il-minuti li ppreżentalna l-Onor.

Sant huma miktubin bil-lingwa Ingliża u għoġbu jagħmel traduzzjoni tagħhom.

(Interruzzjonijiet) Skond il-verżjoni Ingliża jingħad:

"... that was still a matter of concern and in fact the chairman and director Simon Vella were still considering where certain further trimmings could be made so that a balanced budget could be presented to the minister.'.

Issa kif ittraduċiha bil-Malti l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, dejjem jekk għamilha hu, biex inkun korrett, għaliex ma nafx min għamilha?

Qalilna:

"Din il-biċċa kienet għadha qed tqanqal tħassib u fil-fatt iċ-chairman u d-direttur Simon Vella kienu għadhom qed jikkunsidraw jekk setax isir ċertu tqasqis ieħor biex ikun jista' jiġi ppreżentat budget bilanċjat lill-ministru.".

Issa jekk dan m'huwiex użu ta' semantika Maltija biex tkompli tipprova titfa' t-tajn, titfa' d-dell u tpinġi bl-ikrah eżerċizzju li mhux biss huwa eżerċizzju serju imma Alla ħares ma jsirx ....

Fil-fatt dan l-eżerċizzju ta r-riżultati tiegħu u l-ministru tal-finanzi flimkien mal-ministru għas- servizzi ekonomiċi ppreżentaw u sabu soluzzjonijiet biex l-Enemalta tkun tista' timxi 'l quddiem.

Sal-bieraħ stess sar dibattitu u m'hemmx għalfejn .....

(Interruzzjonijiet) Hekk hu, il-kelma "trimmings" bl-Ingliż f'dak il- kuntest tfisser li inti tara minn fejn tista' tnaqqas l-ispejjeż biex iġġib il-kumpannija vijabbli.

Din hi xi ħaġa li għandna ngħidulhom prosit tagħha, u jiġi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni u jgħid li dan huwa tbagħbis!

L-Onor.

Sant qajjem ukoll il-kwestjoni tar-retail price index u l- kwestjoni tat-tibdil li kellu jsir f'dan l-indiċi tal-prezzijiet li fuqu tiġi kkalkolata l-għoli tal-ħajja.

Biex nisjpega fil-qosor, l-indiċi tal- prezzijiet jiġi kkalkolat fuq basket ta' affarijiet.

Ngħidu aħna jekk dan il-basket fih 100 oġġett, żewġ biċċiet u nofs minnhom jirrappreżentaw il- kontijiet tad-dawl.

Allura inti tara l-prezzijiet kif ivarjaw u mbagħad tikkalkola l-għoli tal-ħajja kif għandu jkun.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel l-argument li meta fl-1998 tela' gvern Nazzjonalista u ħassar ir- rati li kien ħabbar il-gvern Laburista, dan kien ifisser li l-indiċi li kien ġie stabilit bir-rati tiegħu kellu bilfors jiġi rivedut.

Allura għamel l-argument li l-indiċi tal-prezzijiet mhuwiex tajjeb u li matul is- sena li għaddiet suppost ingħatat żieda oħra fl-għoli tal-ħajja.

Biex inwieġeb lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni u mingħajr ma nidħol fid-dettalji tekniċi se nikkwotalu hawnhekk minn stqarrija li ħareġ ir-retail price index management board il-bieraħ.

Dan ir-retail price index management board huwa ppresedut minn Reno Camilleri u għandu fuqu rappreżentanti tal- unions, għandu fuqu lil Tony Coleiro tal-GWU, lil Gejtu Tanti tal-UĦM, għandu fuqu lil Vince Farrugia tal-GRTU u għandu fuqu xi żewġ membri oħra.

Issa l-funzjoni ta' dan il-bord hi li jivverifika d-deċiżjonijiet tad- direttur ta' l-istatistika f'dak li għandu x'jaqsam ma' kif jinħadem dan l- indiċi, biex jiġi stabilit fir-rati ta' l-għoli tal-ħajja qed tinħadem sewwa.

Infakkar ukoll li dan m'huwiex xi ħaġa li vvintajna issa imma huwa frott ta' esperjenzi ta' snin imgħoddija meta kienu jqumu ħafna kwestjonijiet fuq kif dan il-basket inħadem u ma nħadimx.

Mela dan ir- retail price index management board magħmul minn rappreżentanti ta' l- imsieħba soċjali biex jiċċekkjaw dak li jkun qed jagħmel id-direttur ta' l- istatistika ltaqa' b'urġenza l-bieraħ u ħareġ stqarrija li se nikkwota sentenza waħda biss minnha, li hija tweġiba għall-akkuża rresponsabbli li għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

X'tgħid din l-istqarrija?

Din tgħid:

"Il-bord jikkonferma l-korrettezza ta' l-indiċijiet kif ġew ikkalkolati mid-direttur ta' l-istatistika."

(Onor. Membri: Hear, hear)

Dan id-dokument se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-bieraħ il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fl-aġġornament - ma kellux il-paċenzja jistenna ftit għax tkellem it-Tnejn u ħa l- aġġornament tal-bieraħ - għamel attakk sħiħ kontra l-membri kollha ta' dan il-bord talli ħarġu din l-istqarrija.

Jien kont hawn preżenti u bqajt skantat.

Għedt: Iva anke kontra dan il-bord irid jitfa' d-dubji u t-tajn?

Mela għandek bord magħmul minn rappreżentanti ta' l-imsieħba soċjali li qed jikkonfermalek li l-affarijiet saru sewwa u jiġi l-Kap ta' l- Oppożizzjoni u jagħmel attakk bħal dan!

Ħalli niġi issa għaċ-ċifri tal- qgħad u l-impjiegi, Sur President, għax hawnhekk ukoll għandna xi ħaġa oħra importanti ħafna u serja li hemm bżonn li tiġi indirrizzata.

L-Onor.

Sant qalilna li l-qgħad niżel għaliex l-ETC bdiet taqta' n-nies mir-reġistru bir-rata ta' bejn 100 u 120 fix-xahar.

L-ewwelnett nispera li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni mhux qed jgħid biex lil min naqbduh jaħdem u jirreġistra nħalluh!

Din irrid ngħidha għaliex ma smajtx kelma waħda min- naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li tinkorraġġina nattakkaw l-abbuż.

Smajt ħafna tifħir mingħand ħafna nies u l-uniċi nies li lilna ma qalulniex li qegħdin nagħmlu sewwa huma dawk li jinqabdu u l-Kap ta' l-Oppożizzjoni!

(Onor. Membri: Hear, hear) Imma s-sabiħa mhix din.

Is-sabiħa hija li skond iċ-ċifri li għandi fl-1997, l-unika sena sħiħa li għamel il-Partit Laburista fil-gvern, in-numru ta' nies li nqatgħu mir-reġistru kien laħaq ir-record ta' 1,308 persuna.

Allura b'liema dritt u b'liema sens jiġi hawn Dr Sant u jagħmel akkuża bħal din u ma jirrealizzax li fi żmienu nqatgħu aktar nies minn fuq ir-reġistru milli qed jinqatgħu llum?

Din ukoll se nqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra, tabella li turi l-għadd ta' persuni li l- ETC qatgħet mir-reġistru tax-xogħol bejn l-1993 u s-sena 2000.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dr. Sant qalilna wkoll li filgħodu ċempillu imprenditur żgħir u qallu li hemm ħaddiema li jispiċċaw mix-xogħol, ma javżawx lill-ETC u jmorru jsibu xogħol ieħor, imbagħad javżaw lill-ETC li sabu xogħol ieħor u allura l-istess persuna tkun reġistrata darbtejn ma' l- ETC.

Qed jgħidilna allura li dawn l-impjiegi ġodda huma kollha foloz għaliex hemm nies li jidhru li huma mpjegati fi tliet postijiet differenti.

(Interruzzjonijiet) Għandek żball u taf li għandek żball għaliex m'intix ħmar u għandek min kien miegħek meta kont prim ministru li jaf jagħtik il- pariri u jgħidlek il-proċess x'inhu.

Is-sistema ma tippermettix li dak isir għax meta lill-ETC javżawha li xi ħadd ġie mpjiegat, l-identity card ta' dik il-persuna tidħol fil-computer u permezz tat-teknoloġija moderna - xi ħaġa li l-Partit Laburista fl-1987 ma ridniex indaħħluha avolja qegħdin għaxar snin tard imqabblin ma' pajjiżi oħrajn - malajr insiru nafu li dak suppost qed jaħdem x'imkien ieħor.

Allura x'jagħmlu mill-ETC?

Jagħlqu l- impjieg l-ieħor, iħalluh reġistrat darba biss u lill-imprenditur jgħidulu: Hawn qed tikser il-liġi għaliex inti jmissek avżajtna li lil dak itterminajtlu l-impjieg.

Allura lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu jgħidilna min hu dan l-imprenditur ħalli fil-każ inqabbad lill-ETC imorru jifittxuh u nara x'inhi r-raġuni li ma bagħatx il-formola ta' terminazzjoni għax dak huwa fl-obbligu tiegħu ta' employer li jibgħatha.

Imma hemm xi ħaġa agħar minn hekk.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li ħareġ l-uffiċċju ta' l-istatistika li jagħti summary ta' dak li jissejjaħ household budgetary survey li fost affarijiet oħra jistabilixxi kemm hawn nies fis-sample tal-familji li ħadu li qegħdin jaħdmu, kemm jixtiequ jaħdmu pero' mhux qed jirreġistraw u kemm ma jridux jaħdmu.

Is-sabiħa hija li dan id-dokument li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra jagħtina żewġ tabelli partikolari.

Waħda minn dawn it-tabelli tindika li n-nies qegħda f'pajjiżna huma 6.5% minn dan is-sample u allura l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel l-argument u qalilna: Qed tara kif intom tgħidu l-ħmerijiet!

Qed tgħidu li l-istatistika qed turi li hawn qgħad ta 4.5% u l-household budgetary survey qed jgħid li hawn 6.5% qegħda!

Lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni ngħidlu: Skużi, ma tafx li f'din il-karta li ppreparajt pulzier 'il fuq - anke pulzier ifixklu! - hemm tabella oħra li tgħid kemm hawn nies li huma employed, kemm hawn nies li huma inactive u kemm hawn nies li huma unemployed?

U x'tgħid din it-tabella?

Temmen li din it-tabella tgħid li l- unemployed huma 4.3%!

(Onor. Membri: Hear, hear) Temmen li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni jkollu l-wiċċ jagħmel argument li l-istatistika ta' l-ETC hija mbagħbsa u ma jsemmix li fid-dokument li hu stess qed ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-unemployed huma 4.3%, persentaġġ li jaqbel kważi preċiż mal- persentaġġ tar-registered unemployed ma' l-ETC?

Hawn hu t-track record, hawn hi l-fama, hawn hi l-kritika rħisa!

Is-sabiħa taf x'inhi?

Qalilna: Prosit kieku veru!

Mela issa li qed ngħidlu li huwa veru, allura qed jgħidli prosit!

Ħalli niġi issa għal xi punti oħrajn.

F'mument minnhom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qabad fuq il-kwestjoni tat- turiżmu u beda jpinġi kollox iswed.

Bħalma għamel sena ilu u rrrriżulta li ma kellu raġun assolutament f'xejn, reġa' qed ibassar il-problemi u pprova jieħu l-mertu li fis-sentejn li għamel fil-gvern Alla jbierek għamel minn kollox biex it-turiżmu jġibu 'l quddiem.

Qalilna: Ara l-hotels li nbnew fi żmienna!

Jiena ngħidlu li meta kont bil-qiegħda f'post ieħor f'dan il- parlament u ġew quddiem din il-Kamra proposti biex jgħaddu artijiet fin- naħa ta' pajjiżna fejn illum il-ġurnata hemm żewġ hotels 5-star, niftakar l- għajjat u l-kritika li kienet saret għaliex bdew jgħidu li dan huwa skandlu ieħor u li kien għalihom dan ma sarx.

Iżda llum taf x'qed jgħidulha dik in- naħa ta' Malta n-nies li qegħdin f'dan il-qasam?

Qed jgħidulha ''the golden mile'' għaliex hemmhekk hemm investiment enormi li ġie b'riżultat tal-viżjoni li kellu l-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni ta' l-1996 u bl-investiment kbir li sar.

M'iniex qed ngħid li kollox ward u żahar, nafu kemm il-qasam tat-turiżmu huwa qasam delikat, kemm jiddependi minn dak li nagħmlu aħna u kemm jiddependi minn dak li jsir madwarna.

Għandna ċertu kontroll fil-qasam tat- turiżmu, pero' jiġru affarijiet li m'għandniex kontroll fuqhom u allura dejjem irridu nkunu - se nuża kelma li tintużat dan l-aħħar - viġilanti u attenti għal dak li qed jiġri f'pajjiżna.

Imma mhux jiġi l-Onor.

Sant u jgħidilna li qisu hawn xi diżastru għaliex fl-ewwel disa' xhur ta' din is- sena rreġistrajna żieda fl-arrivals ta' 3% fuq l-ewwel disa' xhur tas-sena li għaddiet.

Bejn l-1997 u l-1998, is-sentejn ta' l-Onor.

Alfred Sant, l- impjiegi fis-settur tat-turiżmu kienu żdiedu b'149 ruħ u f'dawn l-aħħar disa' xhur l-impjiegi fl-istess qasam żdiedu b'200.

Tajjeb ngħid ukoll li din iż-żieda ta' 200 impjieg fil-qasam tat-turiżmu tirrappreżenta żieda ta' 18% ta' l-impjiegi kollha fil-qasam tas-servizzi f'pajjiżna.

Għal dak li huwa dħul kull ġurnata li pajjiżna jagħmel minn fuq kull turist, jirriżulta li s-sena li għaddiet pajjiżna kien qed jaqla' Lm22.30 u din is- sena qlajna Lm24.09.

Nafu wkoll li l-5-Star hotels minn tmienja żdiedu għal ħdax u s-sodod żdiedu għal 3,750, żieda ta' 902 sodod fuq dak li kien hemm matul is-sena l-oħra.

Dawn huma ċifri li jirriżultaw fl-economic survey li wieħed jista' jivverifikahom u li ma tistax tivvintahom.

Rigward il-qasam tal-manifattura s-sena li għaddiet smajna tbassir ta' disastru, lanqas naf kemm qalulna fuq il-levies u l-kompetizzjoni!

Imma x'irriżulta, Sur President?

Irriżulta li t-turnover żdied bi 28%.

Dan ifisser li dan is-settur minn turnover ta' Lm650 miljun, din is-sena għamel turnover ta' Lm834 miljun.

Il-qligħ mix-xogħol li jsir mill-ħaddiema li jaħdmu minn dan is-settur qiegħed fl-ogħla livell li qatt kien f'dawn l- aħħar ħames snin.

L-investiment f'dan is-settur ukoll laħaq livell rekord.

Fil-fatt l-investiment li ġie rreġistrat din is-sena huwa tliet darbiet iżjed mil-livell ta' investiment li sar fiż-żmien li l-Onor.

Sant kien prim ministru ta' dan il-pajjiż.

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-bejgħ medju kull ġimgħa għal kull impjegat laħaq ukoll livelli rekord.

L-istess jista' jingħad għall-qligħ li qed jagħmel min qed jaħdem f'dan il-qasam, li qegħdin jaqilgħu medja ta' Lm5 fil-ġimgħa aktar milli kienu jaqilgħu fl- 1999.

Ħalli niġu għall-qasam tas-servizzi, is-self-employed iż-żgħir u medju, Mr Speaker.

Anke hawn il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kkritikana imma jekk jaqbad daqsxejn l-economic survey u jqabbel is-sentejn tagħna mas-sentejn tiegħu jsib li mill-1997 sa l-1998 fil-wholesale and retail naqsu 97 impjieg u din is-sena żdiedu 570.

Fil-qasam tat-trasport fis-sentejn tiegħu naqsu 86 ruħ u fi żmienna żdiedu 457.

Fil-qasam ta' l-istorage and warehousing, taħt l- Onor. Sant naqsu 66 ruħ u fi żmienna żdiedu 242.

Fil-qasam tar-recreation services naqsu 106 u fi żmienna żdiedu 136.

Fil-kategoriji l-oħra kollha fi żmien l-Onor.

Sant żdiedu b'457 u fi żmienna żdiedu b'2,095.

(Onor. Membri: Hear, hear) Allura dawn l-affarijiet jiġru kumbinazzjoni jew jiġru għaliex aħna grupp magħqud, għaliex aħna team wieħed u għaliex aħna mmexxija minn prim ministru li għandu direzzjoni ċara?

(Onor. Membri: Hear, hear) Li jkollok grupp kompatt jiswa' ħafna pero' jiswa iżjed li jkollok politika tajba, politika li tagħmel sens u politka li tagħtik ir- riżultati.

Dan iġibni għall-aħħar parti tad-diskors tiegħi, fejn m'iniex se niddedikaha għall-kritika tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni għaliex dik ittekkiljajtha.

Sur President, tajjeb li issa nħarsu 'l quddiem għaliex dawn huma riżultati li jinkorraġġuk għaliex nafu li qegħdin fit-triq it-tajba.

L- ikbar żball li nistgħu nagħmlu pero' hija li ma nagħtux kas x'qed tgħid l- oppożizzjoni.

Ħalli nfiehem x'irrid ngħid.

L-oppożizzjoni tista' tgħinna f'din it-triq billi tixprunana iżjed fl-oqsma li huma l-vera sfidi f'pajjiżna u mhux tattakka u tagħti l-gambetti.

U kieku qiegħda tixprunana f'dawn l-oqsma kieku ngħid kollox sew, imma ladarba l-oppożizzjoni m'hijiex tagħmel dan, allura x-xogħol li suppost tagħmel hi se nagħmluh aħna.

Għandna politika tajba li qed tagħtina riżultati imma tajjeb inħarsu 'l quddiem u nistaqsu fejn huma l-isfidi l-kbar għal pajjiżna.

X'għandu jkun xogħolna bħala ministri u bħala gvern fit-12-il xahar li ġejjin?

Fejn irridu nitfgħu l-attenzjoni tagħna u r-riżorsi tagħna?

Sur President, se nelenka dak li aħna nikkonsidraw li huma l-ikbar sfidi li ma niddejqu xejn li naffrontaw b'sidirna għaliex determinati li nsibu s- soluzzjonijiet għalihom, għaliex diġa' nafu li qed innaqqru mill-problema u nsolvu l-problema li pajjiżna għandu.

Nistgħu ndumu nitkellmu fuq kuxjenza soċjali u tqassim tal-ġid, nistgħu ngħidu ħafna affarijiet sbieħ imma jekk ma nindirizzawx il-problema ta' l-iżbilanċ inkunu lanqas biss bdejna.

Għalhekk konna għaqlin sentejn ilu meta poġġejna din bħala l-aqwa mira tagħna u nibqgħu għaqlin jekk inżommuha bħala mira ewlenija tagħna u nibqgħu nimbuttaw kemm nifilħu biex l-iżbilanċ inġibuh f'livelli li jkunu sostenibbli għal pajjiżna biex pajjiżna jkun jista' jkompli t-triq tiegħu fil-ħolqien tal-ġid.

Niġi issa għat-tieni sfida kbira li aħna għandna quddiemna u li l-budget li ppreżentajna jindirizzah u jsemmih bħala qasam importanti ħafna.

Qabel nagħmel dan pero' nerġa' nirrepeti xi ħaġa li għedt aktar kmieni fid- diskors tiegħi.

Dawn huma miri li ġew identifikati fil-proċess ta' konsultazzjoni li l-Ministru Dalli għamel ma' l-imsieħba soċjali.

Dan huwa proċess ta' dibattitu nazzjonali, proċess pożittiv, fejn anke l-imsieħba soċjali jaqblu li dawn il-miri għandna npoġġuhom anke qabel l-interessi settorjali tagħna.

Mela din it-tieni mira importanti hija li nkomplu nagħmlu ħilitna biex is-settur pubbliku jkun settur effiċjenti, settur li jagħti servizz ta' kwalita', kif jixraqlu l-poplu Malti.

Sur President, sentejn ilu ħadna deċiżjoni li ma kenitx faċli u nnegozjajna ftehim kollettiv li qed jagħti kondizzjonijiet tax-xogħol ġodda għall-ħaddiema tagħna u pagi aħjar.

Pajjiżna pero' jitlob ukoll il-value for money, jitlob li kull ħaddiem mill-kbir saż-żgħir iġorr ir- responsabbiltajiet tiegħu u jagħti xi ħaġa lura lill-pajjiż għaliex dan l- investiment jiswielna.

Kif diġa' għedt din kienet deċiżjoni kuraġġuża u kienet deċiżjoni mimlija fiduċja għaliex il-kuraġġ ma jridx ikun il-kuraġġ tal-ħmir imma l-kuraġġ ta' min għandu fiduċja li għandek sfida u kapaċi tirbaħha.

U fis-settur pubbliku għandna sfida biex inkomplu dan il- proċess.

Is-sena li għaddiet il-Ministru Austin Gatt ħabbar diversi inizjattivi biex nimmodernizzaw is-servizz pubbliku, nagħmluh iktar effiċjenti u nagħmlu l-aħjar użu possibbli ta' l-investiment ta' miljuni ta' liri li għamilna f'dawn is-snin fl-informatika, fil-computers.

Illum għandna sistemi li qishom larinġa mimlija sugu u kulma rridu nagħmlu huwa li nagħsruha ftit u nieħdu dak is-sugu minnha.

Għadna m'aħniex qed nieħdu s- sugu kollu ta' dik il-larinġa.

U jekk nużaw dak is-sugu, dak l-investiment fl-informatika, is-settur pubbliku jista' jagħmel qabża ta' kwalita' ħafna ikbar.

Ejjew nagħmluh dan, Sur President.

Fil-fatt il-proposta li l-Ministru Dalli poġġa fil-budget b'riżultat tad- diskussjonijiet ma' l-imsieħba soċjali tinkludi, per eżempju, il- benchmarking, jiġifieri l-kejl biex naraw kull servizz fis-settur pubbliku huwiex jaħdem tajjeb, l-effiċjenza tiegħu u kif jitqabbel ma' servizzi simili fis-settur privat.

Issemmiet ukoll il-proposta ta' sħubija mal- privat, dak li jissejjaħ il-public private partnership fejn il-gvern ikabbar l-esperjenza tiegħu fi sħubija mal-privat u fejn ħaddiema tal-gvern iżommu d-drittijiet kollha tagħhom ta' ħaddiema tal-gvern pero' jidħlu fi proġetti ta' sħubija mal-privat u naraw fejn nistgħu nimmassimizzaw fuq dan it-tip ta' sħubija.

Hemm mira oħra msemmija fil-budget li hija importanti għaliex il-gvern f'dan l-budget refa' fuq spallejh responsabbilta'.

Kien hemm editorjal tajjeb fejn qal li dan il-budget huwa kuraġġuż għaliex fih m'aħniex qed ngħidu li qed nimponu xi taxxi ġodda iżda qed ngħidu li l-piż se nerfgħuh aħna.

Qed ngħidu li se nagħmlu ħilitna biex lill-pajjiż inġibuh iktar effiċjenti milli hu, biex innaqqsu l-ispejjeż fejn hemm bżonn innaqqsuhom u fejn nistgħu nnaqqsuhom.

Waħda mill-affarijiet li ssemmiet, per eżempju, hija l-mira li l-gvern jagħmel ħiltu biex innaqqas l-ispiża tiegħu f'dawk li jgħidulhom spejjeż operattivi b'Lm5 miljun.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni din semmiha u qal li se nżidu l-ispiża rikorrenti b'9% u jiena nixtieq li jispjega daqsxejn lill-poplu Malti din x'irid jgħid biha.

Irid jgħid li ma ridniex nagħtu ż-żieda lill-ħaddiema tal-gvern?

Ma ridniex intejbu l- kondizzjonijiet ta' pajjiżna?

Ma ridniex intejbu l-kondizzjonijiet tal- ħaddiema?

Ma ridniex inkomplu ntejbu l-qasam soċjali?

Fl-opinjoni tiegħi l- Kap ta' l-Oppożizzjoni ma jemminx li f'pajjiżna nistgħu nagħmlu din il- qabża ta' kwalita' u nġibu wkoll riżultati pożittivi għal pajjiżna?

M'għandux din il-fiduċja f'pajjiżna?

Kieku l-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien prim ministru ma kienx jagħti dan il-benefiċċju lill-ħaddiema tal-gvern u kien jerġa' jpoġġi l-arloġġ lura.

Qed ngħid dan għaliex fid-diskors kollu tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni ma sibtx alternattiva waħda u allura nasal għall-konklużjoni li dak li kien qal wara li tilef l-elezzjoni ta' l-1998 għadu jgħodd sal-lum.

Din għedtha u nerġa' ngħidha.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni f'dik l-okkażjoni kien qal li ma jiddispjaċih xejn b'dak li għamel.

Allura ngħid li l-alternattivi ta' l- oppożizzjoni baqgħu l-istess kif kienu għal dawk is-sentejn sħaħ li ġabu diżastru f'dan il-pajjiż u kieku qegħdin fil-gvern jerġgħu jagħmlu l-istess frejjeġ u jerġgħu jieħdu l-istess deċiżjonijiet.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qabbilna ma' pajjiżi oħrajn u qal: Ara x'għarukaża, qed iżżidu l-ispiża rikorrenti b'9%!

Ara x'qed jiġri fl-Ingilterra, ara x'qed jiġri fil- Belġju!

Ikkwotalna pajjiżi fejn ipprivatizzaw oqsma sħaħ tas-settur pubbliku, u jiena ngħidlu: Naslu tibżax!

Naslu għaliex il-proċess ta' privatizzazzjoni huwa proċess pożittiv li rridu nagħmluh.

Imma l-Onor.

Sant iridna nimxu f'dan il-proċess ta' privatizzazzjoni jew le?

Fil-konferenza stampa li għamel wara li spiċċa jitkellem nhar it-Tnejn li għaddew - xi ħaġa li wkoll rajtha stramba, imma forsi l-ġurnalisti kienu raqdu waqt id-diskors tiegħu ta' sagħtejn u ried iqajjimhom daqsxejn! - qal li huma m'humiex kontra l-privatizzazzjoni sa 40%.

Imma din ta' l-40% x'inhi?

Minn fejn ġiet?

Din xi privatizzazzjoni hi?

Dan x'sens hu?

Jistgħu jgħidulna x'inhi l-politika tagħhom?

Huma favur il- privatizzazzjoni jew le?

Jemmnu fil-liberalizzazzjoni li ġabet tant ġid f'dan il-pajjiż?

Jemmnu li l-proċess ta' privatizzazzjoni jista' jġib qabża ta' kwalita' kbira fis-servizzi?

Ħaduha l-lezzjoni li qegħda tingħata issa bil-proċess ta' tneħħija tal-monopolju li qabel kellha l- Maltacom fil-liberalizzazzjoni fil-qasam tat-telekommunikazzjoni?

Għallmithom xi ħaġa din l-esperjenza jew le?

Imma donnu li meta npoġġu dawn il-mistoqsijiet insibu ħajt tal-concrete li la jgħidlek si u lanqas no. Jgħidlek ħaġa waħda biss: Ma nemminx l-istatistika, ma nemminx dak li qed tgħiduli.

(Onor. Membri: Hear, hear) Ma jemminx l-istatistika t- tajba għaliex il-ħażina jemminha!

Prijorita' oħra li għandna quddiemna għat-12-il xahar li ġejjin u għax- xhur ta' wara wkoll hija t-tisħiħ tas-settur privat.

Kien dan il-gvern minn qabel l-1987 li dejjem emmen li l-futur ta' pajjiżna jiddependi fuq kemm is-settur privat jikkontribwixxi għat-tkabbir tal-ġid, kemm ikun huwa stess xprun fl-ekonomija biex imexxiha 'l quddiem, speċjalment l- impredituri ż-żgħar.

Anke hawn għandna sfida kbira għaliex il-burokrazija ta' dan il-pajjiż - wirt li f'ċerti aspetti għadu ġej minn meta konna kolonja - hija kbira; għadna ma daħħalniex dak l-istreamlining li għandna bżonn biex niffaċilitaw lil min irid jinvesti, biex niffaċilitaw lill- impreditur iż-żgħir, dak medju u anke dak kbir.

Għadna m'għamilniex biżżejjed u rridu nagħmlu ħafna iżjed biex din il-burokrazija niffaċilitawha mingħajr ma niftħu l-bibien għall-abbużi għaliex il- kontrolli trid tagħmilhom.

Jiena ma naqbilx ma min jgħidli ejja nneħħu l- burokrazija biex imbagħad dak li jkun jagħmel li jrid.

Naħseb li għandna biżżejjed lezzjonijiet f'dan il-punt, imma li jiena nuża l-mezzi moderni biex nagħmel il-ħajja iktar faċli lill-impreditur iż-żgħir, biex nikkoraġġih biex jinvesti, dik iva.

Jekk m'iniex sejjer żball, Sur President, proprju llum ippubblikajna abbozz ta' liġi biex jintroduċi l-Att dwar il-Promozzjoni tan-Negozju.

Dan huwa abbozz ta' liġi li qed jipproponi inċentivi ġodda li jinkorraġġixxu u jgħinu lill-impredituri tagħna biex jinvestu, jimpjegaw in-nies u jkabbru.

Fil-ġimgħat li ġejjin dan l-abbozz ta' liġi se jkollna ċ-ċans niddibatuh fil-parlament u meta dan jasal ikun test ieħor mhux biss għan-naħa tal- gvern għaliex il-proposti tagħna hemm qegħdin imma anke għan-naħa ta' l- oppożizzjoni ħalli naraw kemm verament nistgħu flimkien infittxu dak li huwa fl-interess ta' pajjiżna.

Irrid infakkar li dan l-abbozz diġa' ġie diskuss fl-MCED u allura huwa frott ta' djalogu soċjali.

Hawnhekk nenfasizza kemm dan il-gvern qed jagħti importanza li ma jridx ikun il- gvern biss li jagħmel il-pass 'il quddiem imma jrid ikollu labranzetta miegħu l-imsieħba soċjali kollha.

F'ċertu sens, Sur President, jiddispjaċina għal ħaġa waħda biss mill- proċess li sar fil-konsultazzjonijiet li għamel il-Ministru Dalli fid- diskussjoni tal-budget, meta kien hemm mumenti fejn il-GWU kienet preżenti pero' ma kenitx qed tipparteċipa.

U din ngħidha f'sens pożittiv, fis-sens li kienet okkażjoni mitlufa li setgħet tgħin biex intejbu iżjed l- affarijiet.

Fil-ħajja jiġuk l-opportunitajiet u tiddeċiedi taħtafhomx jew le, u kien hemm okkażjoni u ttieħdet deċiżjoni mill-GWU li kienet żbaljata u din ngħidha b'rispett għaliex tilfu ċans u opportunita'.

Pero' ejja ninsewh dan u nibnu fuq din l-esperjenza pożittiva u dan il-pass importanti għal pajjiżna.

U dan huwa s-sigriet.

Mhux qed nivvintaw ir-rota aħna, ma skoprejnix l-Amerika aħna!

Jien tkellimt mal-ministru responsabbli għall- politika soċjali fl-Irlanda u staqsejtu x'kien is-sigriet f'pajjiżhom.

Wieħed mis-sigrieti li dejjem isemmulek l-Irlandiżi u anke ħaddieħor hija l-kapaċita' tagħhom li joħolqu djalogu soċjali, li jinvolvu lill-imsieħba soċjali, il-unions, lil min iħaddem għaliex fl-aħħar mill-aħħar qegħdin fl- istess dgħajsa.

Iva, jekk naqdfu kollha bl-istess ritmu u fl-istess direzzjoni naslu żgur imma rridu naqdfu u rridu nkunu kollha qed nifhmu li d-direzzjoni tagħna hija l-aħjar direzzjoni għalina lkoll u mhux biss għal min huwa fil-pruwa jew fil-poppa.

Allura d-djalogu soċjali huwa kruċjali u kien tajjeb l- eżerċizzju tal-ministru tal-finanzi li lill-imsieħba soċjali daħħalnihom fl- oqsma kollha u hemm bżonn indaħħluhom f'iżjed oqsma.

M'għandix dubju għalhekk li dan l-abbozz ta' liġi li semmejt għandu jservi bħala xprun biex dan is-settur ikompli jżomm l-importanza tiegħu u jkompli jikber bħalma kiber kull meta kien hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Din tajjeb nenfasizzaha għaliex meta kien hemm il-Partit Laburista fil-gvern sfortunatament dan is-settur ċkien mhux kiber.

Wegħduh nifs ġid imma dak in-nifs fgah lil dan is-settur!

Irid ikun dan il-gvern bil-politika tiegħu li jagħti nifs veru lil dan is-settur.

Sfida oħra importanti u ċentrali li għandna hija fil-qasam ta' l- edukazzjoni għaliex ma jista' jsir xejn minn dak li għedt jekk aħna ma nkomplux insostnu b'saħħitna kollha l-qasam ta' l-edukazzjoni fl-aspetti kollha tiegħu.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid-diskors tiegħu qal li qed nivvotaw Lm1,000 għall-iskejjel kollha.

Allura ma jafx li fil-budget hemm proposta interessanti ħafna li sa tfisser Lm60 miljun li jridu jinġabru b'inizjattiva innovattiva, Lm60 miljun li se jiġu investiti fl-iskejjel tal- gvern primarji u sekondarji mifruxin fuq sitt snin biex ikollna l-aħjar skejjel possibbli għal uliedna?

Din jaf li qegħdha hemm u ma semmihiex.

Lanqas ma semma ż-żieda ta' l-ispiża tal-Lm11 miljun, għalkemm il-biċċa l- kbira sejrin f'pagi.

Mela x'qed jgħid il-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

Qed jgħid lill-gvern biex din iż-żieda lit-teachers ma nagħtuhielhomx?

Fil-każ jgħidilhom lill-MUT!

Iva, nerġa' ngħid, din iż-żieda ta' Lm11 miljun l- biċċa l-kbira minnha se tmur għall-pagi biex it-teachers jaqdu mhux dmirijiethom imma l-vokazzjoni tagħhom.

U din nenfasizzaha, għedtha darba snin ilu u nerġa' ngħidha issa.

Għalija t-teachers - bil-union li tirrappreżentahom, union importanti f'pajjiżna - għandhom vokazzjoni waħda, vokazzjoni lejn it-tfal u l- edukazzjoni tagħhom.

Forsi dan huwa qasam speċjalizzat, differenti mill- oqsma oħrajn.

Huwa qasam fejn inti tpoġġi l-ewwel l-interess tat-tfal u tara li kull jum f'dak li tagħmel tagħtihom l-għodda li se jagħmlilhom differenza f'ħajjithom.

Kull ġurnata mitlufa mill-edukazzjoni ma tirbaħhiex lura u allura mhux ta' b'xejn li l-qasam ta' l-edukazzjoni huwa ċentrali għalina.

Għalhekk bi pjaċir ngħid li matul is-sena li għaddiet jiena u l-Ministru Louis Galea ħdimna fuq parti oħra mill-istampa ta' l- edukazzjoni, il-parti vokazzjonali għaliex anke hawn għandna sfida.

Irridu nammettu li pajjiżna ma nvestiex biżżejjed biex liż-żgħażagħ jagħtihom karriera fil-qasam vokazzjonali.

Għad fadlilna x'naqdfu biex f'dan il- qasam inkunu nistgħu nagħmlu breakthrough qawwi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Kif diġa' għedt, dan huwa qasam li għalina huwa kruċjali u huwa importanti ħafna għaliex wieħed mill-bżonnijiet il-kbar biex parti minn dik il-viżjoni li semmejt fil-bidu tad-diskors tiegħi - fejn għedt li l- viżjoni tagħna hija li jkollna Malta moderna li tkun tista' tikkompeti fid- dinja tal-lum pero' biex tagħmel hekk irid ikollna ħaddiema żgħażagħ li jkollhom l-għodda biżżejjed biex jikkompetu u jirbħu ....

Aħna ngħidu b'wiċċna minn quddiem li fil-qasam vokazzjonali għad fadlilna x'naqdfu u għamlilna tajjeb li s-sena li għaddiet iddeċidejna li jitwaqqaf il-kullegġġ vokazzjonali.

Matul ix-xhur li ġejjin dan kulleġġ irridu narawh jikber u jagħtina żgħażagħ fil-qasam vokazzjonali, fil-qasam tas-snajja' u fil-qasam ta' professjonijiet oħra moderni li għandu bżonn pajjiżna.

Tajjeb ukoll li nispjegaw liż-żgħażagħ li mhux it-triq ta' l-universita' biss tagħtik garanzija li jkollok futur tajjeb imma hemm karrieri oħrajn kruċjali kemm għall-individwu kif ukoll għall-pajjiż li jagħtuk futur tajjeb.

Huwa tajjeb ukoll li matul is-sena li għaddiet bdejna l-proċess biex inwaqqfu dawk li ngħidulhom national vocational qualifications, xi ħaġa li ried jagħmel il-Partit Laburista meta kien fil-gvern imma li ma rnexxilux iwettaqha.

Min-naħa tagħna aħna ħdimna, ippubblikajna l-avviż legali, waqqafna l-ewwel kunsill u se jkollna sistema ta' ċertifikazzjoni ta' snajja' li jkollu valur mhux biss lokalment imma anke fil-qasam internazzjonali.

Għaliex għandna ħafna nies li għandhom kapaċitajiet kbar fis-snajja' pero' m'għandhomx x'juru.

Huwa tajjeb ukoll l-investiment li sar fil-programmi Socrates u Leonardo, opportunitajiet li l-Partit Laburista meta kien fil-gvern tilifhom, opportunitajient iżda li jkomplu juru li l-qasam ta' l-edukazzjoni għalina huwa qasam ċentrali.

Qasam ieħor ċentrali, prijorita' u sfida kbira għalina kif kien dejjem, huwa llum u jibqa' huwa l-qasam tas-saħħa, Sur President.

Aħna gvern li l- politika tagħna hija mimlija fuq il-ġustizzja soċjali u wieħed mill- pilastri ta' dik il-ġustizzja soċjali huwa li tipprovdi l-aħjar servizz tas- saħħa possibbli għaċ-ċittadini.

U hija xi ħaġa inkredibbli li din is-sena Malta ġiet iċċertifikata bħala l-ħames l-aqwa pajjiż fid-dinja f'dak li għandu x'jaqsam mas-servizz tas-saħħa.

Nerġa' ngħid li din hija xi ħaġa inkredibbli, iżda għandna sfidi kbar, sfidi li rridu nsostnuhom finanzjarjament.

Għaliex biex il-viżjoni li għandek twettaqha fil-prattika trid tkun vijabbli u sostenibbli finanzjarjament.

Għalhekk bdejt biex għedt li l-ewwel prijorita' tagħna hija li nattakkaw l-iżbilanċ.

Jiena nista' niġu hawn u ngħid ħafna diskors fuq is-saħħa, fuq il-qasam tas- sigurta' soċjali u fuq il-pensjoni, imma jekk ma nkunux indirizzajna l- qasam ta' l-iżbilanċ u l-effiċjenza kif se nsostnu dawn l-affarijiet?

Sfida kbira oħra li għandna quddiemna hija fix-xogħol għall-ħaddiema u l- kondizzjonijiet tax-xogħol.

L-ewwelnett kull meta l-politika tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern ġiet imħaddma sew - ma rridx ngħid kull meta l- Partit Nazzjonalista kien fil-gvern - dik il-politika ħolqot ix-xogħol f'dan il-pajjiż għaliex hija politika li bilfors tinkorraġġixxi l-ekonomija biex timxi 'l quddiem.

Din hija politika li hija bbażata fuq il-fiduċja u tagħti l-ispazju lil dak li jkun biex ikabbar u jinvesti għaliex kulħadd ikun jaf preċiż fejn aħna sejrin u fejn irridu naslu.

Sfida importanti mhux għal pajjiżna biss imma għad-dinja kollha hija fil- qasam tal-welfare.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li b'xi mod jew ieħor se nnaqqsu mill-benefiċċji li qed jieħu l-pensjonant, ma tarax!

Dan il-gvern kien minn ta' quddiem nett biex dejjem tejjeb is-servizzi lill-anzjani u tajjeb indaħħluha f'ras kulħadd li l-kwestjoni mhijiex biss iċ-ċekk ta' l- aħħar tax-xahar tal-pensjoni.

Il-kwestjoni hija: Qed nipprovdu djar ta' l- anzjani?

Qed nipprovdu servizzi li l-anzjani għandhom bżonn?

Qed nipprovdu t-telecare?

Qed nipprovdu dak li l-anzjani għandhom bżonn biex ikunu jistgħu jgħixu ħajja ta' kwalita' tajba?

Dawn huma l-affarijiet li għandu bżonn pajjiżna.

Pero' l-qasam tal-welfare huwa sfida u għalhekk waqqafna kummissjoni li nittama li tħaffef fil-proposti li trid tressaq biex pajjiżna jkun jista' jindirizza din l-isfida.

Forsi tajjeb ngħid ukoll li l-Partit Laburista ħasel idejh minn din il-problema.

Aħna stedinnihom jipparteċipaw imma għadhom sal-lum jgħidu li ma jridux jipparteċipaw għaliex jgħidulna li din mhux problema tal-lum imma hija problema ta' għada.

Imma x'responsabbilta' hi din!

Punt kruċjali ieħor li dan il-gvern ikkommetta ruħu li jindirizza huwa l- qasam ta' l-abbużi u l-evażjoni.

Sal-lum sibna l-appoġġ ta' kulħadd f'din it-triq u ma jiġux jgħidulna li l-abbużi li qegħdin naqbdu huma l-abbużi ż- żgħar.

Jiena diġa' wegħedt li fejn għandek ċertu elementi ta' qagħda soċjali se noffru s-soluzzjonijiet, pero' l-abbuż huwa abbuż.

II-Kap ta' l- Oppożizzjoni f'mument minnhom għamel riferenza għaċ-children allowance u allura ngħidlu: Qed tgħidli li min għandu Lm100,000 jew Lm200,000 il-bank, li mhux qed jiddikjarahom, għandi nibqa' nħallih jirċievi ċ-children allowance?

Qed tgħidli li m'għandniex id-dmir li nindirizzaw l-abbużi u l- evażjoni f'dan il-pajjiż?

Għaliex il-pożizzjoni u l-argumenti ta' l-Onor.

Sant huma argumenti li normalment tismagħhom minn min jiddejjaq mill-attakk fuq l-abbuż u fuq l-evażjoni.

Jien nixtieq li nisma' dikjarazzjoni ċara u bla tlaqliq li naqblu li għandna nattakkaw l-evażjoni u l-abbużi.

Punt ieħor kruċjali huwa d-djalogu soċjali.

Għedt diġa' li dan kien parti importanti mill-politika li wżajna s'issa u se jibqa' u minn hawn u ftit ġimgħat oħra jien u l-ministri sħabi nkunu lestejna proċess ta' konsultazzjoni ma' l-imsieħba soċjali fl-MCED għaliex hemmhekk irridu nagħmlu bidla kbira.

Dan il-kunsill uriena li jservi ta' ġid kbir għall- pajjiż, mela ejjew insaħħuh, ejjew nirrikonoxxuh, ejjew nippreżentaw liġi f'dan il-parlament li għall-ewwel darba jagħti lil dan il-kunsill il-qafas legali, jagħtih rikonoxximent fuq livell nazzjonali u jagħtih ukoll spazju biex ikun jista' jagħti kontribut ikbar milli ta s'issa.

Sfida oħra għall-pajjiż hija fil-qasam ta' l-ambjent, sfida li ma twelditx illum iżda writniha tul is-snin, sfida li ġejja wkoll mill- mentalita' u l-kultura stramba tagħna l-Maltin u Għawdin li d-dar tagħna nżommuha pupilla pero' t-triq ta' barra mhijiex tagħna.

Din l-isfida tfisser li għandna dmirijiet kbar anke bħala gvern u ma niddejjaqx ngħid li dan huwa qasam li rridu naħdmu sewwa fih.

Il-ministru għall-ambjent huwa deteriminat li nindirizzaw dan il-qasam, imma l-affarijet ma jistgħux isiru bil-lapazzar, l-affarijiet ma jistgħux isiru bl-amateurism.

L-affarijiet iridu jsiru sewwa u s-soluzzjonijiet li rridu nfittxu għal pajjiżna jridu jkunu soluzzjonijiet veri u soluzzjonijiet li jaħrsu 'l quddiem.

Niġi issa għall-aħħar pilastru, l-aħħar parti li qisha kutra li fiha jiena nkebbeb dan kollu.

Qed nirriferi hawnhekk għad-direzzjoni ta' pajjiżna għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Hawn hi!

Smajtha l-espressjoni?

Min qed isegwi minn fuq it-television ma qabadx il- frażi li għadu kemm qal l-Onor.

Louis Buhagiar.

Qal: ''Waqa' l-ass!''

Qed taraw kif għall-oppożizzjoni l-issue ta' l-Unjoni Ewropea tiġi indirizzata?

(Interruzzjonijiet) Jien għedt li dan il-budget joffrielna okkażjoni tad-deheb u okkażjoni li mhijiex se tirripeti ruħha għaliex nistgħu nqabblu sentejn ma' sentejn, like with like.

Is-sena d-dieħla ma nkunux nistgħu nagħmluha din u s-sena li għaddiet ma stajniex nagħmluha.

U x'inhu dak l-element wieħed ċar u differenti mill-politika Laburista għall- politika tal-Partit Nazzjonalista?

X'inhi dik il-parti fundamentali li tiddistingwi ż-żewġ partiti bħalma l-abjad jiddistingwi l-iswed?

Din hija l-Unjoni Ewropea u s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

(Onor. Membri: Hear, hear) Meta ngħid like with like inkunu qed ngħid sfrattu ma' ġid, staġnar ma' ekonomija li miexja 'l quddiem, qgħad tiela' ma' opportunitajiet ta' xogħol, kuxjenza soċjali mitlufa u boxxla soċjali abbandunata ma' gvern li għandu politika soċjali!

Mela dik il-ħaġa waħda li taqsamna t-tnejn minn xulxin hija l-Unjoni Ewropea.

Imma x'kienet l- isbaħ waħda fid-diskors tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kkritikana li f'dan il- budget, ma' l-ispejjeż kollha li hemm qed niddedikaw Lm10 miljun biex inwettqu l-programm li hemm stabilit fl-NPAA.

(Interruzzjonijiet) Minn dawk l-Lm10 miljun li hemm ivvotati, per eżempju, hemm Lm790,000 għall- qasam tas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol biex inwaqqfu l- awtorita' tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol u biex din l- awtorita' nkunu nistgħu mmexxuha.

Jien nistaqsi: Din l-ossessjoni tal- Partit Laburista, li anke ħaġa tajba jgħidulha ħażina għaliex b'xi mod jew ieħor għandha t-timbru ta' l-Unjoni Ewropea jistgħu jispjegawhieli?

(Interruzzjonijiet) Imma jekk intom li kien għalikom dawn Lm10 miljun ma nivvotawhomx, jekk li kien għalikom dan l-investiment ma nagħmluhx, tistgħu tispjegawli x'inhi r-raġuni li kull darba li niġu bi proposta biex Malta tilħaq il-livelli aċċettabbli għall-Unjoni Ewropea u li b'riżultat tagħha se jgawdi l-poplu Malti u Għawdxi, tispiċċaw targumentaw kontra tagħha għaliex tgħidulna li hija dak li jridu l-burokratiċi ta' Brussels?

M'intomx tindunaw li l-kwestjoni m'hijiex x'iridu l-burokratiċi ta' Brussels?

M'intomx tindunaw li dawn huma affarijiet li rridu aħna u ma nistħux u kburin li mexjin biex intejbu l-qgħada tal-ħajja tal-Maltin u Għawdxin?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Buhagiar, m'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien nasal għall-konklużjoni ta' dan id-diskors.

Dan huwa budget li bla dubju ta' xejn jimlina bil-kuraġġ, u meta ngħid jimlina bil-kuraġġ mhux lil din in-naħa tal-gvern biss imma lill- poplu Malti u Għawdxi kollu.

(Onor. Membri: Hear, hear) Naturalment huwa wkoll budget li jwerwer lill-oppożizzjoni.

Dan budget li jserrħilna rasna li mexjin fid-direzzjoni t-tajba.

Dan budget li jikkonferma li l-politika ta' dan il-gvern tirrendi għal dan il-pajjiż.

Dan budget li jressaqna viċin ħafna l-viżjoni li għandna għall-pajjiż.

Dan budget mibni fuq il- ħolqien tal-ġid u t-tqassim ta' dak il-ġid b'ġustizzja soċjali.

Dan budget li jseddaq il-fiduċja, budget li jpoġġina fid-direzzjoni t-tajba, id- direzzjoni li tpoġġi lil dan il-pajjiż fejn jixraqlu bid-dinjita' kollha tiegħu.

Grazzi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Nirringrazzja lill-Aġent Prim Ministru għad-diskors tiegħu.

Nirringrazzja wkoll lill-crew tal-PBS u nitlobhom jirtiraw mill-Kamra.

Inpoġġi issa l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru tal- Finanzi fl-20 ta' Novembru 2000.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-Sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Skond il-mozzjoni ta' proċedura, din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Fit-8.31 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 35

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | |

KONTRA : 26

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Gulia Gavin | |Attard Montalto |Herrera Jose' | |John | | |Bartolo Evarist |Law Rita | |Brincat Leo |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Farrugia Angelo |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet.

MR SPEAKER: Insejjaħ lill-Aġent Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ħamis, 30 ta' Novembru fid-9.00 a.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Nfiq ta' l-Awtorita' Marittima għas-sena 2000-2001.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anglu) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad- Dwana - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ħamis, 30 ta' Novembru, 2000 fid- 9.00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Aġent Prim Ministru.

Fit-8.40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- mozzjoni ta' proċedura.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu wara l-ilmenti li ressqu l- Meat Sellers Association nhar il-21 ta' Settembru lil Mr Mark Xerri, rappreżentant tas-segretarju parlamentari li jaqa' taħt id-dekasteru tal- Ministeru tiegħu, dwar kif ikun imnaddaf il-majjal?

X'inhija s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għall-aħħar parti tat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija numru 21134 waqt is-Seduta numru 436.

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu dwar l-ilmenti li tressqu lill- Ministru fil-21 ta' Settembru, 2000 mill-Meat Sellers Association dwar il- grad u piż tal-majjal li għandu jiġi mniżżel bi professjonalita' fuq tabella sabiex ma jkun hemm ebda abbużi?

X'passi ttieħdu u x'inhija s- sitwazzjoni llum?

ONOR.

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu mill-Ministeru dwar l-ilmenti li ressqu l-Meat Sellers Association sabiex isiru bins għall-biċċiet tal- laħam li jintremew ma' l-art minn xi individwi u jikkawżaw nuqqas ta' iġene fil-biċċerija?

ONOR.

MEAT SELLERS ASSOCIATION

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmana x'passi ttieħdu dwar l-ilmenti li tressqu mill- Meat Sellers Association fil-21 ta' Settembru, 2000 dwar l-użien tar-robbu tal-majjal u partijiet oħra?

X'inhija s-sitwazzjoni llum?

ONOR.

CONSERVATION AND MANAGEMENT OF STRADDLING AND HIGH MIGRATORY FISH STOCK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Id-Dipartiment tas-Sajd ma għandu l-ebda informazzjoni dwar l-istudju li l-Onor.

Interpellant qed jgħid li sar.

Għaldaqstant ngħid li l-Conservation and Management of Straddling and Highly Migratory Fish Stock Agreement huwa għodda tal-UNCLOS biex jiġi mmaniġjat b'mod sostenibbli bl-istocks tal-ħut pelaġiku.

Pajjiżna jista' fil-futur jirratifika dan l-agreement li bħalma diġa għidt jifforma parti mill-UNCLOS.

INLAND REVENUE - ĦLAS TAL-NI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jinfurmani kemm kien in-numru ta' ċittadini reġistrati ma' l- Inland Revenue li ħalsu l-NI (National Insurance Contribution) bejn l-1999 u sena 2000, sena b'sena bħala ħaddiema u bħala self-employed?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li n-numru ta' ċittadini rreġistrati mad-Dipartiment tat-Taxxi Interni li ħallsu s-Social Security Contributions huwa kif ġej: Impjegati: 1999 : 135,886

2000 : L-informazzjoni tasal fi Frar 2001 meta jintbagħtu d-dokumenti tal-FSS.

Self-employed jew Self-occupied:

1999 : 18,904

2000 : 18,634

Nota: Fil-każ tas-self employed, in-numru rreġistrat mad-Dipartment jinġabar matul is-sena mal-ħlas tal-Provisional Tax.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Matul is-sena 2000, in-numru ta' ħaddiema ġodda li ġew impjegati fid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru kienu kif jidher hawn taħt:

|GRAD | DATA|SALAR|BENEFIĊĊJ| | | |JU |I | | |TAL-ĦATR| | | | |A | | | | | | | | |Consulta|Lm10,000| |-------- | |nt |p.a. |-----| | |(On | |--- | | |contract| | | | |) | | | | |21.01.20| | | | |00 | | | | | | | | | |Clerk |24.04.20|Skala| | | |00 |16 |-------- | | | | | | |Clerk |28.09.20|Skala| | | |00 |16 |-------- | | | | | | |Ministry| | | | |Communic| | | | |ations | | | | |Co-ordin|01.10.20|Lm5,9|Lm90 | |ator (On|00 |41p.a|allowance| |contract| |. |fix-xahar| |) | | | | | | | |Lm1680 | | | | |car | | | | |allowance| | | | |p.a. | | | | |Free | | | | |telephone| | | | |facilitie| | | | |s | | | | | | |Junior |16.10.20|Lm4,4| | |Legal |00 |51p.a|-------- | |Officer | |. | | | | | | | |2 |18.04.20|Lm4,2| | |Environm|00 |38p.a|-------- | |ent | |. | | |Officers| | | | |* | | | |

* Wieħed irriżenja minn mad-Dipartiment b'effett minn 16.10.2000

MINISTERU TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li fid-Dipartiment tat-Turiżmu ġiet impjegata Part-Time Assistant Secretary b'salarju ta' Lm 1560 fis-sena.

Fl-I.T.S ġew impjegati 4 persuni kif ġej Konsulent (F.P.P) Lm 400 fix-xahar (4,800 p.a.) 2 Part-Time Lecturers Lm4 fis-siegħa 1 Part-Time Technician Lm2.30 fis-siegħa

M.T.A impjegat dawn il-persuni 2 Diretturi Esekuttivi b'salarju ta' Lm 10,298 1 Senior Manager b'salarju ta' Lm 8069 14 Executives b'salarju ta' Lm 6,478 kull wieħed 8 Skrivani b'salarju ta' Lm 4,121 kull wieħed

N.B. Ħames persuni ġew impjegati mill-M.T.A. minflok oħrajn li spiċċaw.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'relazzjoni hemm bejn il-kap tad-dipartiment tal- farmaċija u l-istudenti?

X'passi beħsiebu jieħu biex dik li semma l-kap tad-dipartiment li hija interpretazzjoni ħażina minn numru ta' studenti, ma terġax sseħħ?

Jaħseb illi l-istudenti jistgħu jħossuhom taħt xi pressjoni minnu minħabba dak li ġara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għal mistoqsijiet parlamentari Nru. 20915 u 19217, jien infurmat li ġew impjegati żewġ ħaddiema oħra ma' l-Awtorita' tat-Trasport Pubbliku, waħda bħala Accounts Officer u l-ieħor bħala I.T./Project Manager.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-informazzjoni mitluba tinvolvi aktar minn sebgħa u għoxrin entita' bejn korporazzjonijiet u azjendi li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħi, ma narax għaliex għandha tinġabar tali informazzjoni daqshekk dettaljata sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex qed tintalab.

MINISTERU TA' L-INTERN - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

ONOR TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2000 l-Awtorita` ta` l- Ippjanar impjegat magħha 23 persuna li jinkludu 19-il persuna li qabel kienu jaħdmu bħala impressed drivers u li ġew offruti impjieg fiss ma` l- Awtorita` kif stabbilit f`deċiżjoni tal-Gvern aktar kmieni din is-sena.

Il- grad tal-persuna, data ta` impjieg, u s-salarji/benefiċċji li qed jieħdu l- imsemmija ħaddiema huma hekk kif ġej:

| | | | | |Grad |Data |Salar|Benefiċċju | | |ta` |ju |annwali | | |impjie|annwa|(Lm) | | |g |li | | | | |(Lm) | | |1 |20 ta`|4,332|Xejn | |Secretar|Novemb| | | |ial |ru | | | |Assistan|2000 | | | |t | | | | |(kuntrat| | | | |t | | | | |definit | | | | |ta` | | | | |6 xhur) | | | | | | | | | |1 Junior|23 ta`|5,490|?

Allowance | |Planning|Ottubr| |għal spejjeż| |Executiv|u 2000| |ta` Lm225 | |e | | |?

Ħlas ta` | |(kuntrat| | |miżata | |t | | |f`għaqda | |definit | | |professjonal| |ta` | | |i | |12-il | | |?

Training | |xahar) | | |credits ta` | | | | |Lm100 | | | | |? | | | | |Performance | | | | |Bonus | | | | |(0-15%) | | | | |tal-paga | | | | |bażika | | | | |annwali | | | | |?

Health | | | | |insurance | | | | | | |1 |2 ta` |5,892|?

Health | |Planning|Ottubr| |insurance | |Officer |u 2000| | | |(kuntrat| | | | |t | | | | |definit | | | | |ta` 24 | | | | |xahar) | | | | | | | | | |1 |14 ta`|7,222|?

Spejjeż | |Financia|Awissu| |ta` telefon | |l |2000 | |sa Lm200 | |Controll| | |?

Allowance | |er | | |għal spejjeż| | | | |ta` Lm390 | | | | |? | | | | |Performance | | | | |Bonus | | | | |(0-15%) | | | | |tal-paga | | | | |bażika | | | | |annwali | | | | |?

Health | | | | |insurance | | | | |?

Ħlas ta` | | | | |miżata | | | | |f`għaqda | | | | |professjonal| | | | |i | | | | | | |*19 |1 ta` |2,635|?

Ħlas ta` | |Labourer|Novemb| |Lm698 | |s |ru | |għall-kirja | | |2000 | |tal-vettura |

* Dawn huma persuni li kienu diġa` qed jaħdmu bħala Impressed Drivers u li ġew offruti impjieg fiss ma` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar kif stabbilit f`deċiżjoni tal-Gvern aktar kmieni matul din is-sena.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fil-kors tal-farmaċija l-prattiċi tal- laboratorji, per eżempju, fil-kimika farmeċewtika, twaqqfu kompletament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda matul is-sena 2000 ma' organizzazzjonijiet jew entitajiet parastatali li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tiegħu?

Xi gradi qegħdin jokkupaw dawn il-ħaddiema?

X'salarji/benefiċċji qed jieħdu l-imsemmija ħaddiema?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd la hemm organizzazjonijiet u l-anqas entitajiet parastatali.

DIPARTIMENT TAL-LIBRERIJI U ARKIVJI - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega l-fatt li filwaqt li fir-risposta għall- mistoqsija parlamentri nru 14827 qal li d-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji ta' promozzjoni lill-10 Assistant Librarians u Senior Assistant Librarian fl-Estimi ta' l-2001 fl-Appendix H (li qed jintbagħtu separatament) jidher li hemm Assistant Librarian wieħed u l-post ta' Senior Assistant Librarian lanqas biss hu mniżżel?

Jista' l-Ministru jgħid minn fejn huma mislufa n-nies li jidhru fl-istess Appendix?

Dawn din is-sena żdiedu, għax fl-estimi tas-sena 2000 ma jidhirx li kien hemm dan in-numru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-promozzjonijiet għall-gradi ta' Assistant Librarian (10) u Senior Assistant Librarian (1) li d-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji ta, kienu kif ġej:

| | | | |Isem |Grad |Dipartiment/Sezz| |l-Impjeg| |joni fejn huma | |at/a | |impjegati | | | | | |Maria |Senior |Libreriji u | |Camiller|Assistan|Arkivji (B'teka)| |i |t Libr. | | |Margaret|Assistan|Libreriji u | |Callus |t |Arkivji (B'teka)| | |Libraria| | | |n | | |Louis |Assistan|Libreriji u | |Cini |t |Arkivji (B'teka)| | |Libraria| | | |n | | |Carmelo |Assistan|Libreriji u | |Farrugia|t |Arkivji | | |Libraria|(Arkivju) | | |n | | |Maria |Assistan|Libreriji u | |Calleja |t |Arkivji | | |Libraria|(Arkivji) | | |n | | |Michael |Assistan|Libreriji u | |Cachia |t |Arkivji (C.P.L.)| | |Libraria| | | |n | | |Priscill|Assistan|Segretarjat | |a |t |Privat Ministeru| |Camiller|Libraria|ta' | |i |n |l-Edukazzjoni | | | | | |Joseph |Assistan|Diviżjoni ta' | |Boffa |t |l-Edukazzjoni | | |Libraria|(School Library | | |n |Services) | | | | | |George |Assistan|Librerija | |Borġ |t |Pubblika Għawdex| | |Libraria| | | |n | | |George |Assistan|Librerija | |Cassar |t |Pubblika Għawdex| | |Libraria| | | |n | | |Rita |Assistan|librerija | |Cassar |t |Pubblika Għawdex| | |Libraria| | | |n | |

Għalkemm fl-estimi tas-sena 2001 (Appendiċi H) hemm imniżżel Assistant Librarian wieħed u l-post ta' Senior Assistant Librarian mhux imniżżel, il- lista eżatta u korretta hija din kif semmejt.

Informat ukoll li l-impjegati msemmija qed jitħallsu regolari skond il-grad tagħhom u dawn jidhru fil-paylist tat-Teżor.

Ma jidhrux f'Appendiċi H ta' l-estimi għax ma kenux inklużi fir-return b'risposta għaċ-ċirkulari maħruġa mill-Ministeru tal-Finanzi.

Dwar il-ħaddiema mislufa (on loan) mad-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji, għad illi fl-estimi tas-sena 2000 hemm imniżżel impjegat wieħed misluf minn dipartiment ieħor, fil-fatt kien hemm erbatax-il impjegat misluf.

Dan jidher ċar fl-Employment Return mibgħuta f'Diċembru 1999.

Fil-preżent, fid-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji jinsabu jaħdmu tlettax- il impjegat misluf u b'hekk in-numru naqas b'wieħed, minn erbatax għal tlettax, wara li impjegat minnhom ma baqax misluf u ingħata trasferiment.

It-tlettax-il impjegat li fil-preżent huma mislufa mad-Dipartiment tal- Libreriji u Arkivji, huma:-

|Isem |Grad |Minn fejn | | | |ġejjin | | | | | |Maria |Assistant |Education | |Camilleri |head |Division | |Joseph |Teacher |Education | |Casha | |Division | |David |Teacher |Education | |Filippidis | |Division | |Joseph |Teacher |Education | |Sapiano | |Division | |Lilian |Teacher |Education | |Valletta | |Division | |Carmelo |Messaġġier|Education | |Micallef | |Division | |Simon |Group |Education | |Camilleri |A-Carpente|Division | | |r | | |Joe Stivala|Group B- |Education | | |Skilled |Division | | |Labour | | |Phyllis |Group A |Education | |Żammit | |Division | |Louise |Group A |Education | |Abela | |Division | |Carmelo |Group A |Education | |Debattista | |Division | |Joseph |A.O. |University | |Bonniċi | |of Malta | |Michael |E.O. |Gozo | |Angelo | |Secretariat| |Mercieca | | |

UNIVERSITA' - FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-kors tal-farmaċija ġie estiż għal ħames snin fl-Universita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif wasal illum wara nofs in-nhar u ma kienx hemm żmien biex jien nivverifika t-tweġiba, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li l-kap tad-dipartiment tal- farmaċija fl-Universita' ressaq suġġeriment quddiem is-Senat biex it-titlu tal-kors tal-farmaċija jinbidel?

Din il-bidla seħħet u għaliex?

Saret konsultazzjoni mal-Kamra ta' l-Ispiżjara fuq dawn il-bidliet?

X'kien il- parir li ngħata lilu mill-Kamra ta' l-Ispiżjara f'dan ir-rigward?

ONOR.

UNIVERSITA' - DIPARTIMENT TAL-FARMAĊIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri akkademiċi full-time u part-time fid-dipartiment tal-farmaċija?

X'inhuma l-kwalifiki ta' dawn il-membri?

Kemm hemm staff akkademiku u mhux akkademiku illi għamel jew qed jagħmel studju post-graduate fuq farmaċija?

X'inhi l-pożizzjoni tagħhom fid- dipartiment?

Kemm hemm staff temporanju illi qed jagħti demonstrations u tutorials lid-dipartiment tal-farmaċija?

Hemm nies oħrajn li qed jagħtu servizz akkademiku lid-dipartiment?

ONOR.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw il-membri tal-korp tal-pulizija li għadhom fis-servizz, minkejja li diġa' għamlu l-25 sena servizz tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent hemm 117 membru li għandhom 25 sena servizz u għadhom iservu fil-Korp tal-Pulizija.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw il-membri tal-korp tal-pulizija li mistennija li jkunu għamlu l-25 sena servizz tagħhom fis-sena 2001?

Jista' jgħid f'liema rank huma?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onorevoli Interpellant huwa kif ġej:

|Assistent |4 | |Kummissarju | | |Supretendent |4 | |Spettur |7 | |Surġent |33 | |Kuntistabbli |56 |

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru tal-membri tal-korp tal-pulizija?

Jista' jgħid f'liema rank huma u kemm minnhom huma rġiel u kemm nisa?

ONOR.

| | | | |Rank |Irġie|Nisa| | |l | | |Kummissarju |1 |- | |Deputat |1 |- | |Kummissarju | | | |Assistent |6 |- | |Kummissarju | | | |Supretendent |23 |- | |Spettur |61 |11 | |Surġent Maġġur|3 |- | |Surġent |256 |25 | |Kuntistabbli |1,173|158 |

PULIZIJA - OFFICER CADETS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammonta n-numru ta' officer cadets fil-korp tal- pulizija bħalissa?

Jista' jgħid kemm minnhom huma rġiel u kemm nisa?

Jista' jgħid kemm minnhom huma minn ġewwa l-korp stess u kemm minnhom huma ġodda minn barra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi n-numru ta` Officer Cadets fil- Korp tal-Pulizija huwa ta` 22.

Minn dawn 17 huma rġiel u 5 huma nisa.

Ninsab infurmat ukoll li 10 huma minn ġewwa l-Korp u 12 huma minn barra l- Korp.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw pulizija għal grad ta' surġent?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kien hemm 148 membru tal-Korp li applikaw wara li fid-19 ta` Settembru 2000, kienet saret sejħa għall- applikazzjonijiet għall-grad ta` Surġent fil-Korp tal-Pulizija.

Minn dawn 12 huma kuntistabbli nisa.

PULIZIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa maħsub li jinfetaħ reklutaġġ ieħor ġdid fil-korp tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi sejħa għall-applikazzjonijiet għall-ingaġġ bħala Kuntistabbli fil-Korp tal-Pulizija, mistennija li tiġi ppublikata fil-Gazzetta tal-Gvern matul din il-ġimgħa.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se joħroġ ir-relief tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, u dak ta' l-SKA għal martu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna kkonċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il- persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, ma rċevietx iċ- ċekk tal-pensjoni din il-ġimgħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-persuna minnu ndikata ġiet imħallsa kif suppost wara li saru l-investigazzjonijiet meħtieġa.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - SKA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, se tieħu ċ-cheque ta' l- SKA li ilu wieqaf ħafna u jekk hiex tieħu l-pensjoni korretta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

RADJU FM - FREKWENZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-entitajiet li bħalissa applikaw għall-frekwenza tar-Radju FM u kemm ilhom li applikaw?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li l-Awtorità tax-Xandir tista' tagħti liċenzji għall-xandir fuq l-FM kemm għal servizz bir-radju fuq bażi nazzjonali kif ukoll għal servizz bir-radju fil-komunità.

Bħalissa m'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti quddiem l-Awtorità għal xandir fuq bażi nazzjonali.

L-applikazzjonijiet għall-xandir fil-komunità li jidhru hawn taħt qed jiġu pproċessati mill-Awtorità:

Applikant Data ta' l-Applikazzjoni

Radju Katidral 18 ta' Novembru 1999 Olde City Radio 20 ta' Settembru 1999 Radio St Vincent de Paule 15 ta' Frar 2000 Radju Balzan 6 ta' Novembru 2000 Radju Mħabba 26 ta' Ġunju 2000 Radju Tlett Ibliet 27 ta' Settembru 2000 Radju Vilhena 31 ta' Ottubru 2000 Radju Xodus 16 ta' Novembru 2000

PENSJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti raġuni lill- koppja anzjani li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament għaliex tnaqsitilha Lm41 fix-xahar u ġiet imġiegħla tħallas Lm6.00 fix- xahar mill-pensjoni.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-koppja minnu ndikata ġiet infurmata bil-miktub dwar il-każ tagħha.

Seduta 439

PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li f'ċerti għases ikun hemm numru sostanzjali ta' surġenti, eżempju 13 fl-Għassa tal-Ħamrun u mbagħad fid- Distrett 4PD (Żabbar, M'Scala) issib 4 surġenti biss?

Jaħsibx fiċ-ċirkustanzi li ċertu diskrepanzi għandhom jissewwew?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi hemm 7 Surġenti stazzjonati fl- Għassa tal-Ħamrun, filwaqt li hemm 4 Surġenti stazzjonati l-Għassa ta` Ħaż Żabbar.

Kif kelli l-okkażżjoni ngħid fi Tweġibiet għall-Mistoqsijiet preċedenti, f`Settembru li għadda kienet saret sejħa għall- applikazzjonijiet għall-promozzjoni fir-rank ta` Surġenti fil-Korp tal- Pulizija.

Dan sabiex ikun jista` jiżdied in-numru attwali ta` Surġenti.