MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 403 It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 403

It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 23 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 80

MISTOQSIJIET - 80

TWEĠIBIET ORALI 80

TQEGHID TA' KARTI 85

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA`

TAL-PRODOTTI (IT-TIENI QARI)

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL (SECOND READING) 85

AĠĠORNAMENT 105

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 110

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 402 li saret fl-20 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -

TWEĠIBIET ORALI

POLIKLINIĊI - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri): Jista' l- Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema tal-polikliniċi?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport) (f'isem il-Ministru tas- Saħħa): Mill-5 ta` Jannar sal-10 ta` Settembru 2000 saru 22 trasferiment lill-ħaddiema tal-polikliniċi, li 15 minnhom intalbu mill-impjegati stess.

Il-bqija saru u jibqgħu isiru skond l-esiġenzi tas-servizz.

ĦABS ĊIVILI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati fil-ħabs ċivili mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ħaddiema ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi fil- perijodu speċifikat mill-Onor.

Interpellant ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda mal-faċilita` korrettiva ta` Kordin.

SPTAR SAN LUQA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema ta' l-Isptar San Luqa?

Hemm il- ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Mill-5 ta` Jannar sal- 10 ta` Settembru, 2000 saru 97 trasferiment lill-ħaddiema ta` l-Isptar San Luqa, li 67 minnhom intalbu mill-impjegati stess.

Il-bqija saru u jibqgħu jsiru minħabba l-esiġenzi tas-servizz.

WSC - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mal-water services corporation mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ħaddiema ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għal imsemmi mpjieg?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Ninsab informat li matul il-perijodu indikat il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma impjegat tmien ħaddiema ġodda, li sebgħa minnhom ġew impjegati wara li nkiseb il-permess meħtieġ mill-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ, filwaqt li wieħed ġie mpjegat skond il-provvedimenti ta' l-Att ta' l-1990 dwar l- Impjiegi u Servizzi ta' Taħriġ.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li nisimgħu b'ħafna lmenti ta' ħsarat li m'humiex qegħdin jiġu identifikati jew irranġati mill-ewwel, jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex detailed xi ħadd minn dawn il-ħaddiema l- ġodda għal mas-section tat-tiswijiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, għall-kuntrarju ta' dak li qed jgħid l- Onor. Interpellant jien informat li l-ħsarat qed jissewwew b'mod regolari, tant li t-telf mill-ilma kompla nieżel.

Kultant jinqalgħu ħsarat li jirrikjedu ċertu ammont ta' xogħol, pero' apparti l-kwestjoni li nqalgħet il-ġimgħa l-oħra - fejn kienet se tingħalaq ir-reverse osmosis plant bla bżonn - dan is-sajf ma kellniex diffikultajiet partikolari u allura ma naċċettax il-premessa ta' l-Onor.

Interpellant.

Lill-Onor.

Interpellant nista' ngħidlu wkoll li tnejn minn dawk it- tmienja min-nies li ġew impjegati mal-korporazzjoni kienu scientific officers, erbgħa kienu project officers, ieħor għandu x'jaqsam mal- communications u ieħor ma' l-accounting team.

Jiġifieri dawn l-impjiegi li huma pjuttost fuq livell maniġerjali, fuq livell xjentifiku u fuq livell tekniku, m'għandhomx x'jaqsmu direttament mat-tiswija tal-ħsarat, għalkemm jista' jkollhom xi link ma' ċerti aspetti tekniċi tal-korporazzjoni.

PA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għal imsemmi mpieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw għall-imsemmi mpjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul il-perijodu speċifikat mill- Onor. Interpellant fl-awtorita` ta` l-ippjanar ġiet impjegata persuna waħda bħala financial controller.

Is-sejħa minn barra għal applikazzjonijiet biex timtela din il-pożizzjoni ħarġet f`Marzu 2000.

SPTAR BOFFA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-Isptar Boffa mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta ħarġet sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema mingħajr ma ħarġu applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Mill-5 ta` Jannar sal- 10 ta` Settembru, 2000 ġew impjegati erba' ħaddiema ġodda fl-isptar Boffa.

Tlieta minnhom ġew impjegati fuq bażi każwali - sakemm is-sejħa għal applikazzjonijiet għall-mili ta' postijiet fuq bażi permanenti li ħarġet fil-Gazzetta tal-Gvern, kif jidher hawn taħt, tiġi pproċessata mill- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku - u l-ħaddiem l-ieħor ġie mpjegat bħala consultant dermatologist fuq bażi ta` kuntratt.

L-impjieg tiegħu ġie approvat mill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku fuq rakkmandazzjoni mid- diviżjoni tas-saħħa.

|Grad |Numru|Data tas-Sejħa | | | |fil-Gazzetta | | | |tal-Gvern | |Spiżjara | 2 | | | | |29.08.2000 | |Staff Nurse| 1 | | | | |02.05.2000 |

PA - WARDIJA - WIED QANNOTTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jpoġġi kopja tal-permessi li nħarġu mill-planning authority sabiex isiru x-xogħlijiet f'Wied Qannotta, Wardija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-lista ta` permessi li nħarġu mill-awtorita` ta` l-ippjanar fil-lokalita` li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant hija kif ġej : -

| | | | |Applica|Address |Proposal | |tion | | | |No. | | | |07389/9|Site at |To construct | |5 |Triq Wied |agricultural | | |Qannotta, |store. | | |Burmarrad | | |05113/9|Site at |To demolish | |6 |Triq |existing | | |il-Wardija|garage, | | |c/w Triq |construct a | | |Wied |basement and a| | |Qannotta, |2-storey | | |Burmarrad |dwelling house| | |l/o San |at ground and | | |Pawl |first floor | | |il-Baħar |levels with | | | |garage for | | | |private use. | |02382/9|Site in |To erect store| |3 |Triq Wied |room for | | |Qannotta, |agricultural | | |Burmarrad |implements & | | | |water pump. | |00547/9|Site at |To construct | |8 |Triq Wied |two | | |Qannotta, |greenhouses. | | |Burmarrad | | |04425/9|Palazz |To install a | |6 |Gerxija, |dish antenna | | |l/o |in an internal| | |Wardija, |yard. | | |San Pawl | | | |il-Baħar | |

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Allura lill-Ministru ma jirriżultalux li f'Wied Qannota qed isiru xogħlijiet illegali?

X'passi qed jittieħdu bl-għan li min qed jagħmel dan l-abbuż jieqaf minnufih?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Issa nieħu nota u jekk ix-xogħlijiet li qed isiru m'humiex koperti bil-permess u lanqas huma nklużi fil-ħames permessi li għadni kif semmejt, nieħu l-passi li hemm bżonn.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinformani bl-iżviluppi li seta' kien hemm sabiex iċ-ċentru tas- saħħa fir-Rabat jerġa' jibda jagħti servizz fuq bażi ta' 24 siegħa kuljum?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Id-dipartiment qed jistħarreġ kull soluzzjoni possibbli sabiex iċ-ċentri tas-saħħa kollha jkunu jistgħu jagħtu s-servizz tat-tabib tal-familja fuq bażi ta' 24 siegħa kuljum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Filwaqt li d-dipartiment qed jagħmel dan l- istħarriġ, hemm xi target date dwar meta se jingħata dan is-servizz lill- komunita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, hawnhekk m'għandix id-dettalji pero' naf li l-ministeru tas-saħħa għaddej b'diskussjonijiet f'dan ir-rigward.

L- Onor. Interpellant irid japprezza li meta tagħmel target date mhux dejjem tkun tista' żżommha.

WARDIJA - WIED QANNOTTA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani meta bdew ix-xogħlijiet li qed isiru f'Wied Qannotta, Wardija?

Għaliex saret rampa li mblokkat il-wied?

Għaliex qed jintradam wieħed mill-iskontri li hemm f'din il-parti tal-wied?

Għaliex ix- xogħlijiet ma nbdewx fis-sajf u mhux issa meta riesqa x-xitwa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

20145 fis-seduta nru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xtaqt li kieku l-Ministru jkun aktar speċifiku.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, nimmaġina li l-Onor.

Interpellant japprezza li din hija materja li għandha x'taqsam mal- planning authority.

Ċertament li x-xogħlijiet ma kenux qed isiru fuq inizjattiva tad-dipartiment jew xi enti oħra fi ħdan il-ministeru għall- ambjent.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Napprezza dak li qed jgħid il-Ministru imma peress li huwa normali li f'każi bħal dawn id-dipartiment għall-ambjent jagħmel assessment biex ikun jaf x'mpatt negattiv ikunu ħallew ċerti xogħlijiet li jkunu saru illegalment, u in vista li qed jittieħdu numru ta' inizjattivi biex l-ilma tax-xita ma jikkawżax għargħar li jistgħu jwasslu għal inċidenti fatali, id-dipartiment se jagħmel investigazzjoni bl-għan li din is-sitwazzjoni ma tkomplix għaddejja?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-proċedura ta' environment impact assessment.

Normalment meta jkun hemm applikazzjoni għal żvilupp u skond ir-regolamenti ta' l- awtorita' ta' l-ippjanar ikun hemm il-ħtieġa jew ta' environment impact statement jew ta' environment impact assessment, inkunu rridu nagħmlu l- konsultazzjonijiet, inqabbdu esperti indipendenti minn min qed jagħmel l- iżvilupp a spejjeż tiegħu, dik l-informazzjoni tinġabar, tingħata lill- awtorita' ta' l-ippjanar u mbagħad naturalment tittieħed id-deċiżjoni skond il-fatturi kollha.

S'issa m'hijiex il-proċedura li nagħmlu environment impact assessment fejn ikun qed isir xogħol li m'hemmx talba għalih.

F'dak il-każ trid tirrapporta lill-awtorita' ta' l-ippjanar biex tinvestiga hi.

Jekk niftakar sew, l-awtorita' ta' l-Ippjanar ħadet passi f'dan ir- rigward u ħarġet stop notice.

L-environment impact assessment tagħmlu biex tgħid x'inhuma l-pros and cons ta' dak il-proġett fi proċess ta' applikazzjoni.

Meta potenzjalment għandek xi ħaġa li qed issir illegalment l-ewwel regola hi li twaqqafha, u jekk dik tipperpetwa ruħha trid tagħmel ukoll ordni biex titneħħa, irrispettivament jekk l-impatt ambjentali huwiex pożittiv jew negattiv.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għal darba oħra nerġa' ngħid li napprezza dak li qed jgħid il-Ministru u għalhekk jiena qgħadt attent li ma nsemmix l-impact assessment.

Peress li fid-domanda tiegħi għamilt riferenza għall-mod kif ġie żviluppat u mblokkat il-wied - u għandi nifhem li dan se jikkawża dannu b'detriment kemm għall-ambjent kif ukoll għas-sistema idroloġika - id- dipartiment qiegħed jinvestiga biex jirrimedja dawn il-konsegwenzi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: F'dawn il-każi nippruvaw nintervjenu pero' m'huwiex faċli li tnaddaf kull fejn jintefa' xi terrapien jew isiru interventi simili.

Ma jidhirlix li sar intervent dirett f'dan il-wied, iżda peress li l-Onor.

Interpellant jinsab inkwetat dwaru - u anke kellimni personalment - se nara x'nista' nagħmel.

L-ewwel responsabbilta' hi ta' min ikkaġuna l-ħsara u jekk nimxu bil- polluter pays principle, min ikun għamel xi ħaġa fejn mhux suppost għandu jaqbad u jneħħiha, għax inkella kulħadd jagħmel li jrid.

Jiġifieri l-ewwel prinċipju, anke mil-lat ambjentali, għandu jkun li min ikun għamel il-ħsara jrid jirrispondi għaliha u jneħħiha.

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinformani kemm hu n-numru ta' persuni li użaw iċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat matul Jannar u Frar ta' din is-sena xahar b'xahar?

Jista' l- Ministru jinformani bl-istess informazzjoni għall-istess perijodu tas-sena 1999?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Informat li n-numru ta` persuni li wżaw iċ-ċentri tas-saħħa tar-Rabat matul Jannar u Frar tas- sena 1999 u ta` din is-sena kien hekk:

|Jannar 1999 |5524 li jinkludi 108| | |viżta fid-dar | |Frar 1999 |5069 li jinkludi 61 | | |viżta fid-dar | |Jannar 2000 |6189 li jinkludi 97 | | |viżta fid-dar | |Frar 2000 |5924 li jinkludi 73 | | |viżta fid-dar |

LUFTHANSA - CARGO AIRFREIGHTING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi tan-negozjati bejn l-Air Malta u Lufthansa dwar il-cargo section?

X'se tkun il-pożizzjoni tal-ħaddiema kemm-il darba jsiru l-arranġamenti bejn iż-żewġ kumpanniji ta' l-ajru?

ONOR.

JOSEF BONNICI: In-negozjati li għalihom qed jirriferi l-Onor.

Interpellant għadhom sejrin u f'dan l-istadju ma għandi xejn xi nżid mat- tweġiba li tajt għal mistoqsija nru.

15434, għajr li dawn in-negozjati mhux mistenni li jkollhom xi effett fuq il-pożizzjoni tal-ħaddiema ta' l-Air Malta.

Inżid ngħid li din it-tip ta' attivita' ġġib lejn pajjiżna ċerta attivita' ġdida ta' cargo airfreighting li s'issa għadna ma żviluppajniex biżżejjed.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jekk qed nifhem sew il-Lufthansa ma kenitx sodisfatta bil-kondizzjonijiet u fil-fatt in-negozjati għadhom għaddejjin bejnha u l-Air Malta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Safejn naf jien pjuttost l-Air Malta qed tistenna mingħand il-Lufthansa r-reazzjoni għal ċerti pożizzjonijiet.

Id- diskussjonijiet għadhom għaddejjin u wieħed irid jistenna biex jara jekk jagħtux frott jew le.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, sfortunatament numru ta' azjendi li jagħmlu użu mill-airfreight section ta' Ħal-Luqa qed jilmentaw li minkejja li s-sistema nbidlet minn waħda manwali għal waħda komputerizzata, qed ikollhom jistennew għal numru ta' sigħat twal.

X'qed isir bil-għan li din il-faċilita' tkun aktar aċċessibbli għall-istess negozjanti li jressqu l- ilment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-sistema bħalissa hija li l-cargo jiġi spezzjonat biex naraw kif innaqqsu xi abbużi li jista' jkun hemm, imma naturalment irridu nkunu dejjem lesti biex intejbu s-servizz.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Zammit Dimech.

TQEGHID TA' KARTI

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar proċess ta' enumerazzjoni ta' djar f'diversi lokalitajiet, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd u l-mudell ta' karozzi li qegħdin għall-użu tad- dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħi, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SIGUREZZA ĠENERALI U KWALITA` TAL-PRODOTTI

GENERAL PRODUCT SAFETY AND QUALITY BILL

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): F'isem il-Ministru għas- Servizzi Ekonomiċi nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex iħassar u jissostitwixxi l-Att dwar Kontroll fuq il-Kwalita` (Esportazzjonijiet, Importazzjonijiet u Oġġetti Lokali).

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa ħafna iktar differenti minn dawk li għaddejna s'issa f'dak li għandu x'jaqsam mal-konsumatur.

Naturalment l-abbozzi ta' liġi li għadna kif għaddejna kollha huma importanti u permezz tagħhom se nkunu nistgħu nagħtu bidu għal tip ta' sorveljanza fis-suq, liema sorveljanza hija meħtieġa sabiex il-konsumaturi jkunu dejjem iktar mħarsa.

Għaldaqstant huwa importanti li f'din in-nisġa ta' leġislazzjoni qegħdin naslu għal abbozz ta' liġi li se jagħti drittijiet u jassenja dmirijiet speċifiċi lid- dipartiment tal-konsumatur, liema dipartiment se jieħu ċerti responsabbiltajiet li s'issa kien għad ma kellux.

L-għanijiet u raġunijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi jgħidu hekk:

"L-għan prinċipali ta' dan l-abbozz huwa biex jagħmel dispożizzjonijiet ġodda għall-protezzjoni aħjar ta' konsumaturi minn prodotti perikolużi u biex prodotti perikolużi jiġu projbiti u mneħħija mis-suq, u biex jiġi revokat l-Att dwar il-Kontroll fuq il- Kwalita` (Esportazzjonijiet, Importazzjonijiet u Oġġetti Lokali)."

Hija għal din ir-raġuni li għadni kif għedt li dan l-abbozz ta' liġi huwa differenti ħafna iktar minn dawk il-liġijiet li għaddejna s'issa, għax filwaqt li l-liġijiet li għaddejna rigward il-Malta standards authority ħolqu struttura li tirregola, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa għodda leġislattiva li permezz tiegħu nistgħu nġibu fis-seħħ dik it- tip ta' sorveljanza u kontroll reali fis-suq.

Kif se naraw iktar 'il quddiem, dan l-abbozz ta' liġi se jagħti wkoll ċerti drittijiet lill- konsumatur biex id-dipartiment ikun jista' jagħmel ċertu infurzar kif ukoll biex prodotti li jkunu perikolużi ma jitħallewx jidħlu fis-suq.

Mr Speaker, jekk wieħed iħares lejn it-tieni taqsima ta' dan l-abbozz ta' liġi jsib li dan qed jagħmel enfasi kbir fuq kemm hu importanti li nsaħħu l- mentalita` dwar il-ħtieġa li nżommu l-istandards.

Fil-fatt il-Malta standards authority twaqqfet biex tassigura li f'pajjiżna jkollna suq li jkun kapaċi jaħdem sew.

Diġa' semmejna f'dibattiti oħra li l-iktar prinċipju bażiku fis-suq tagħna għandu jkun dak li m'għandniex nippermettu li jkollna prodotti li jkunu ta' ħsara għas-saħħa tal-konsumaturi tagħna.

Dan l-istatement diġa' sar meta konna qed niddiskutu l-liġijiet l-oħrajn li għaddejna s'issa, pero` b'differenza għal-liġijiet l-oħra issa se ninforzaw dak li konna qegħdin nitkellmu dwaru.

Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għandu jservi lid- direttur tad-dipartiment tal-konsumatur bħala għodda biex dan ineħħi mis- suq kull prodott li jista' jagħmel ħsara lill-konsumatur.

Ta' min jgħid li issa dieħla ċerta mentalita` ġdida f'dan ir-rigward ukoll għax illum il- ġurnata qegħdin nifhmu li jekk irridu ċerta serjeta` fis-suq, ma jistax jibqa' jkollna awtorita` li tirregola u fl-istess ħin li tagħmel ukoll is- sorveljanza fis-suq.

Qabel konna naqblu ma' dan il-ħsieb, pero` llum il- ġurnata l-istess suq qed jurina li fil-prattika nistgħu nkunu ħafna iktar effettivi jekk nifirdu dawn iż-żewġ proċeduri u minflok ikollna dipartiment jew entita` li tagħmel is-sorveljanza fis-suq.

Fil-fatt mil-lum 'il quddiem filwaqt li se jkun responsabbli mill-enforcement id-dipartiment tal- konsumatur, is-sorveljanza se ssir mill-MSA.

Bażikament nistgħu ngħidu li s-suq huwa kompost mill-importaturi, mill- manifatturi u mill-konsumaturi.

Issa wieħed ma jridx iħares lejn dan l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna waħdu imma għandu jħares lejh fil- kontest ta' nisġa ta' liġijiet oħra li ttrattajna s'issa f'dan il- parlament.

Per eżempju, ma nistgħux ninsew x'konna qed ngħidu meta għaddejna l-abbozz ta' liġi dwar l-MSA.

Issa l-gvern, permezz ta' dan l- abbozz ta' liġi, irid jassigura li kemm il-konsumatur, kemm il-manifattur, kemm l-importatur kif ukoll is-suq ikunu importati aħjar.

Meta waqqafna l- MSA aħna ħloqna awtorita` li b'xi mod jew ieħor kellha tissupplixxi lis-suq bi standards volontarji għaliex l-istandards mandatorji joħorġu minn awtoritajiet oħrajn.

Ejjew naraw in-nisġa ta' kif se jkun qed jaħdem is- suq.

Filwaqt li l-liġi li kellna kienet tagħti d-dritt lill-MSA li tagħmel l-enforcement hi, illum qegħdin ngħidu li għandu jkun id-dipartiment tal- konsumatur li jara li l-prodotti li jkunu qed jinbiegħu ma jkunux perikolużi, u jekk jirriżulta li fis-suq ikun hemm xi prodotti perikolużi, id-direttur ta' dan id-dipartiment għandu l-poter li jikkonfiska dawn il- prodotti.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li huwa d-dipartiment tas-saħħa li se jissorvelja dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-ikel.

Mr Speaker, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna aħna se nkunu qegħdin nimplimentaw il-general product safety directive ta' l- Unjoni Ewropea.

Ovvjament issa żgur li se jkun hemm min tiġih it- tentazzjoni li jgħid li ġibna dan l-abbozz ta' liġi quddiemna minħabba li hekk qed tiddettalna li nagħmlu l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt dan m'huwiex il- każ u jien nappella lil din il-Kamra biex ma nerġgħux naqgħu f'din il- kantaliena.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi aħna se nkunu qed inħarsu d- drittijiet tal-konsumatur u dan l-abbozz ta' liġi se jgħabbi b'responsabbilta` kemm lid-dipartiment tal-konsumatur kif ukoll lill- konsumatur.

Nagħmilha ċara li aħna qatt ma ressaqna xi abbozz ta' liġi quddiem dan il-parlament għal wiċċ xi ħadd imma dejjem ressaqniehom għall- interess tagħna l-Maltin u l-Għawdxin stess.

Aħna ma rridux li nkunu qed ngħixu fi speċi ta' ġungla fejn kulħadd ikun jista' jimmanifattura u jimporta dak li jrid mingħajr ma jagħti każ x'periklu jew xi ħsara jkunu qed jagħmlu dawn il-prodotti lill-konsumatur.

Is-suq tagħna jeħtieġ li jkun regolat jekk verament nemmnu fih.

Li nirregolaw is-suq tagħna m'huwiex punt negattiv imma huwa metodu ta' kif aħna nkunu nistgħu nilqgħu l-elementi tal-kompetizzjoni.

Aħna qegħdin ngħidu lill-importatur u lill-manifattur: Filwaqt li aħna ninsabu konxji li l-kompetizzjoni traħħas il-prodott, ma nistgħux noħorġu fis-suq prodotti li huma ta' ħsara jew ta' periklu għall-konsumatur.

Ikun tajjeb ukoll jekk kif naslu fl-istadju ta' kumitat indaħħlu xi emendi ħalli nkomplu ntejbu dan l-abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, subklawsola (1) ta' klawsola 3 tgħid li l:

"Konsumatur għandu dritt -

(a) li jitqiegħdu prodotti għall-konsum fis-suq li jkunu mingħajr periklu;

(b) li jirċievi informazzjoni xierqa rigward l-aspetti ta' sigurta` u ta' l-użu ta' dawk il-prodotti kif suppost;".

Mela kif qed naraw, minbarra li dan l-abbozz ta' liġi qed jitfa' ċerta responsabbilta` fuq id-direttur tad-dipartiment tal-konsumatur, huwa qiegħed jitfa' ċerta responsabbilta` wkoll fuq l-importatur, id-distributur u l-manifattur, biex jara li l-konsumatur ikollu l-aħjar informazzjoni dwar il-prodotti li jkun qed jixtri.

Wara kollox illum hija meqjusa bħala xi ħaġa neċessarja li fis-suq tagħna jkollna din l-informazzjoni mal-prodotti li nixtru.

Biex niftehmu, il-probabbilta` li jkollna prodotti perikolużi fis-suq m'hijiex daqshekk kbira, pero` xorta waħda għandu jkollna l-għodda leġislattiva meħtieġa biex jekk jinqala' dan il-każ, ikollna l-iktar metodi effiċjenti ta' kif inneħħu dak il-prodott mis-suq.

Subklawsola (1) ta' klawsola 3 tkompli tgħid li l-konsumatur għandu d- dritt:

"li jkun informat b'mod xieraq bi prodotti li joħolqu riskji għas- saħħa u s-sigurta` tal-konsumaturi, u li jinbiegħu jew jiġu offruti għall-bejgħ lilu."

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi qed jitfa' wkoll ċerta responsabbilta` fuq il-konsumatur biex dan jara x'effett se jħalli fuqu l-prodott speċifiku li jkun qed jixtri.

Irridu naraw ukoll li l-produtturi u l-importaturi jarawh bħala obbligu l-fatt li huma għandhom jinformaw lill-konsumatur dwar kull riskju li jista' jkun hemm fl-użu tal-prodott li jkun qed jixtru, u fejn hu l-każ għandhom jirtiraw mis-suq dawk il-prodotti li jkunu se joħolqu riskju.

Kull fejn ikun xieraq għandu wkoll isir il-labelling ħalli l-prodotti jkunu jistgħu jiġu identifikati.

Sa ftit taż-żmien ilu l- labelling kien jitqies bħala lussu, pero` llum qed nagħrfu l-fatt li l- labelling huwa neċessita`.

Per eżempju, b'riżultat tal-mad cow disease fl- Ingilterra wieħed seta' jinduna kemm hu effettiv il-labelling fuq il-laħam għax permezz tiegħu wieħed seta' jkun jaf kemm il-country of origin kif ukoll liema prodotti setgħu jkunu ta' ħsara għall-konsumatur.

Ta' min isemmi wkoll li riċentement wieħed mill-importatur tal-birer f'Malta kien qabad u ħa l-briga li jirtira mis-suq prodott li kien magħruf li ħareġ difettuż u li seta' jagħmel ħsara lil min kien se jikkonsmah.

Għalhekk minn hawn qed naraw li dan l-abbozz ta' liġi mhux biss se jgħabbi bir-responsabbilta` lid-direttur tad-dipartiment tal-konsumatur imma wkoll lill-produttur u lill-importatur.

Issa m'għadhiex teżisti dik il- mentalita` li l-importatur jew il-produttur huwa dak l-omnipotenti li jista' joħroġ il-prodotti tiegħu fis-suq u jista' jserraħ moħħu, jiġri x'jiġri.

Permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, issa l-importatur jew il- produttur jista' jinstab ħati jekk kemm-il darba huwa jkun jaf li t-tali prodott jista' jservi ta' ħsara għall-konsumatur u joħorġu fis-suq xorta waħda.

Mr Speaker, ta' min jgħid li kull maġistrat jista' jagħti mandat lid- direttur tad-dipartiment tal-konsumatur biex jidħol f'kull post ta' negozju fejn id-dipartiment tal-konsumatur ikun informat li jkun hemm xi prodotti perikolużi ħalli jneħħihom mis-suq.

Dan l-abbozz ta' liġi qed jagħti wkoll id-dritt lid-direttur tad-dipartiment tal-konsumatur li f'każ ta' urġenza, jista' la joqgħod jistenna lill-pulizija u lanqas il-mandat tal-maġistrat.

Mr Speaker, kien hemm min qalilna li b'dan l-abbozz ta' liġi aħna se ndejqu lil dawk li jaħdmu fis-settur kummerċjali.

Il-probabbilta` hi li dan l-abbozz ta' liġi se jkun ta' dwejjaq għal min qiegħed iġib fis-suq prodotti li huma ta' periklu għas-saħħa tal-konsumatur, u jien nawgura li dan l-abbozz ta' liġi jkun ta' dwejjaq għal dawn it-tip ta' nies.

Jien nawgura minn issa li dan l-abbozz ta' liġi jkun tajjeb biżżejjed biex ikun ta' dwejjaq għal min jaħseb li jista' jagħmel il-qligħ billi jpoġġi fis-suq prodotti li huma perikolużi għas-saħħa tal-konsumatur.

Jekk dan l-abbozz ta' liġi ma jkunx ta' dwejjaq għal dawn in-nies, allura wisq nibża' li dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex tajjeb.

Ara min hu organizzat fis-suq, dan l- abbozz ta' liġi mhux se jkun ta' dwejjaq għalih.

Jien lil min hu organizzat fis-suq se ngħidlu bħalma ngħid lil student li jkun se jersaq għal xi eżami, ċioe`: M'għandekx minn xiex tibża'.

Mr Speaker, se nagħlaq dan id-diskors billi ngħid li jien lest li nevalwa kull proposta li se ssir għal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna biex flimkien inkunu nistgħu noffru lil dan il-pajjiż liġi li tagħmel sens, liġi li tkompli ttejjeb is-suq tagħna u liġi li tkompli tħares id- drittijiet tal-konsumaturi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, ħadt gost nisma' lill-kollega tiegħi għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett innotajt li huwa pprova jagħmel introduzzjoni li fiha artikola l-argumenti min-naħa tal-gvern dwar din il-leġislazzjoni u daħal f'ċertu dettall.

Jien naħseb li meta nkunu qed niddiskutu l-abbozzi ta' liġi f'din il-Kamra hekk għandu jsir u mhux inkunu spiċċattivi u nieħdu lill-membri ta' l-oppożizzjoni u lil kulmin ikun qed jismagħna for granted.

It-tieni raġuni li għaliha ħadt gost nisma' lill-kollega tiegħi jitkellem hija din li għalkemm ovvjament ma qbiltx ma' kulma qal, ħassejt li l- approach tiegħu kien wieħed 'il fuq mill-partiġjaniżmu, kif wara kollox għandha tkun kull diskussjoni li ssir fuq suġġett ta' din in-natura.

Anke jien, min-naħa tiegħi se nipprova ma nkunx kontroversjali, anke għaliex l- oppożizzjoni mhux biss taqbel mas-sustanza ta' dan l-abbozz ta' liġi imma taqbel ukoll mal-ħtieġa ta' dan l-abbozz ta' liġi, għalkemm inħossu li ċerti affarijiet setgħu ma sarux b'daqstant għaġġla.

L-uniku punt fejn jien ma naqbilx mal-kollega tiegħi u li allura se niċċarah mill-bidu huwa dwar il-kwestjoni ta' jekk dan l-abbozz ta' liġi ġiex imressaq quddiem dan il-parlament illum minħabba l-Unjoni Ewropea.

L- Onor. Vassallo qal li mhux veru li dan l-abbozz ta' liġi ġiex imbottat mill-Unjoni imma tressaq biex nirregolaw dak li hemm fis-suq tagħna.

Jien kont inkun konvint li dan l-abbozz ta' liġi ma ġiex imbottat mill-Unjoni li kieku saru żewġ affarijiet; l-ewwelnett li kieku ma kienx hemm dik ir- riferenza speċifika kollha dwar il-bżonn ta' dan l-abbozz ta' liġi fin- national plan for the adoption of the acquis, u t-tieni nett, billi leġislazzjoni simili teżisti b'mod iktar wiesgħa u komprensiv f'pajjiżi lil hinn mill-Unjoni - qed nirriferi speċifikament għall-pajjiżi ta' l-EFTA, bħan-Norveġja, u għal dak li jiġri fl-Istati Uniti - jien kont inkun iktar konvint li l-gvern m'hux qed jiġi mbottat mill-Unjoni Ewropea li kieku l- gvern minflok m'għamel zooming in fuq dak li hu mitlub min-naħa ta' l- Unjoni, huwa ħares lejn il-qafas ta' leġislazzjoni li għandhom dawn il- pajjiżi li semmejt, jiġifieri l-pajjiżi ta' l-EFTA u l-Istati Uniti, li tagħti importanza qawwija ħafna lill-aspett tas-safety f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħarsien tal-konsumatur.

Minn riċerka li għamilt irriżulta li n-Norveġja lleġislat dak li qed nilleġislaw aħna llum tmien snin ilu.

Ta' min jgħid li n-Norveġja għamlet din il-leġislazzjoni mingħajr ma kellha lil ħadd jimbottaha 'l quddiem, kif qed jiġri f'pajjiżna llum, għaliex ma kellhiex esiġenzi li tagħmel dan u ma kienet marbuta ma' l-ebda pjan nazzjonali għall-addozzjoni ta' l-acquis, kif inzerta li huwa pajjiżna.

Jekk wieħed iħares lejn l-istorja tan- Norveġja jsib li għalkemm forsi l-leġislazzjoni proprja għaddiet tmien snin ilu, meta ġiet biex tagħmel l-ewwel passi, jiġifieri l-Product Control Act, hija kienet il-pijuniera tant li ċerti affarijiet għamlithom fl-1976, jiġifieri 24 sena ilu.

Issa ħalli nibda biex nitkellem dwar l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Kulmin isegwi l-affarijiet tal-konsumatur mill-qrib isib li huma x'inhuma l-pajjiżi involuti tul dawn l-aħħar snin, aspett li qed jingħata importanza ikbar minn qabel huwa dak tal-product safety, is-sigurezza konnessa mal- prodotti li jiġu manifatturati.

U għaliex dan?

Il-mistoqsija tista' tiġi mwieġba faċilment għaliex inti ma jistax ikollok liġijiet li jħarsu d- drittijiet tal-konsumatur meta m'għandekx ilqugħ sodi biżżejjed biex isaħħu s-sigurta` tal-konsumatur kontra ċerti perikli naturali.

Biss min-naħa l- oħra nerġa' ngħid li l-product safety m'hijiex prerogattiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Per eżempju, fl-Istati Uniti l-gvern federali t'hemmhekk għandu saħansitra kummissjoni nazzjonali proprju dwar dan il-qasam li qed nitkellmu fuqu llum, liema qasam jittratta prinċiparjament seba' oqsma ewlenin.

X'inhuma dawn l-oqsma?

L-ewwelnett ta' min jgħid li meta jitkellmu dwar safety, l-Amerikani jagħmlu ħafna enfasi fuq safety konnessa mat-tfal.

Fosthom nistgħu nsemmu t-toy safety, l-art materials, il-prevention ta' child drowning kif ukoll affarijiet relatati mas-sigurta` tat-tfal, kemm b'oġġetti li jilagħbu bihom kif ukoll b'inċidenti li jistgħu jinqalgħulhom kemm fid-djar tagħhom u anke fil-leisure tagħhom.

Imbagħad hemm il-qasam tal-households, jiġifieri dwar dak li jista' jiġri b'ċerti prodotti li jiġu wżati fid-dar, u hawn qed nirriferi għal kull persuna u mhux għat-tfal biss.

Tingħata wkoll ħafna importanza dwar is-safety tal-karozzi.

Naħseb li għal Malta din it-tip ta' safety hija importanti ħafna, għalkemm illum għandna ċerti testijiet ukoll dwar ir-road safety tal-karozzi.

Imbagħad hemm il-qasam tal-cosmetics, li f'Malta qed jikber l-użu tiegħu.

Fil-qasam tal-cosmetics mhux biss hemm affarijiet sofistikati, bħal-laser surgery imma hemm ukoll ċerti kimiċi u aċidi.

Imbagħad hemm is-settur tas-saħħa, u hawnhekk qed nirriferi partikolarment għall-qasam tal-mediċini.

Fl-aħħarnett hemm ukoll il-poison safety.

Naturalment meta ngħid "fl- aħħarnett" ma rridx infisser li din hija xi lista komprensiva imma hawnhekk qed nagħti lista ta' l-iktar setturi li f'pajjiżi bħall-Amerka jagħfsu fuqhom.

Forsi hawn wieħed jista' jgħid li naturali li wieħed m'għandux jieħu l-velenu.

Dan huwa veru, pero` fid-dar jista' jkollok ċerti veleni li jkunu qegħdin għal ċertu użu utilitarju u jista' jkun hemm tfal jew anke membri oħra tal-familja li aċċidentalment jirrikorru għalihom.

Fl-Amerka hemm kampanja edukattiva sħiħa sabiex in-nies li jkunu qegħdin id-dar, b'mod partikolari t-tfal ċkejknin, li huma innoċenti, joqogħdu 'l bogħod minn dawn it-tip ta' perikli.

Ta' min jgħid ukoll li f'dak il-pajjiż ċerti prodotti jistgħu jiġu rtirati jekk jirriżulta li jkunu qed jagħmlu ċerta ħsara lill-konsumatur jew li jkunu qed jesponuh għal ċerti perikli ġodda jew bla bżonn.

Qed nitkellem fuq l-Istati Uniti biex nuri li m'għandniex inħarsu biss lejn il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea għal dak li hi general product safety.

Naturalment m'iniex qed ngħid li dak li qed tagħmel l-Unjoni f'dan ir- rigward huwa ħażin, ħalli ħadd ma jifhimni ħażin.

Jien m'iniex xi wieħed minn dawk li għax ma naqbilx mas-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni, ngħid li kulma hemm fl-Unjoni huwa ħażin.

Hemm ħafna affarijiet tajbin, kemm fuq il-consumer affairs, kemm fuq l-environment protection kif ukoll fuq l- intellectual property, pero` dawn l-affarijiet nistgħu nadottawhom mingħajr ma nsiru membri sħaħ ta' l-Unjoni.

Daqstant ieħor ma jfissirx li aħna għax ma naqblux ma' sħubija sħiħa qed ngħidu li dawn l-affarijiet fl-unjoni jsiru b'mod ħażin.

Imma issa ħalli nerġa' niġi biex nirriferi għall-Istati Uniti.

Biex iwasslu l-messaġġ tagħhom lill-pubbliku in ġenerali, fl-Istati Uniti jippubblikaw regolarment listi twal, mhux biss fil-media imma anke fl- internet, ta' dawk il-prodotti li jiġu rtirati mis-suq minħabba li jkunu nstabu difettużi, u dan biex kulħadd ikun jaf fejn qiegħed.

Illum li l-użu ta' l-internet qed jikber anke f'pajjiżna, jien nitlob lill-gvern biex il- market surveillance bureau jew agency jikkonsidra serjament li ċerti prodotti li jinstabu li jkunu perikolużi jiġu listed fl-internet ta' pajjiżna, apparti milli ovvjament joħorġu releases minn channels iktar konvenzjonali, bħal ngħidu aħna hu d-dipartiment ta' l-informazzjoni.

Fil-fatt meta dan l-aħħar dħalt fl-internet u rajt x'listing għamlet il- kummissjoni nazzjonali ta' l-Istati Uniti, sibt li din għamlet listing ta' kollox, ta' gunlocks, ta' lawnmowers, ta' power blowers, ta' vacuum cleaners, ta' lampi għat-tfal, eċċ., eċċ. Ta' min jgħid li l-internet tant qed jilgħab parti importanti u tant daħlet il-moda li x-xiri jsir permezz ta' l-internet li f'ċerti pajjiżi qegħdin saħansitra jagħmlu ċerti twissijiet dwar dak li l-konsumatur m'għandux jixtri minħabba li jista' jkun ta' ħsara għalih minn fuq auction web sites.

Fi kliem ieħor, billi kif nafu llum ċerti ditti qegħdin jirreklamaw il-prodotti tagħhom fuq l- internet, fuq l-internet stess qegħdin jingħataw ċerti twissijiet biex dak li jkun qabel ma jixtri minn ċerti auction web sites ta' l-internet joqgħod attent minħabba li dawn il-prodotti jistgħu jkunu ta' ħsara għall- konsumatur.

Jien nemmen li f'dawn l-affarijiet għandna nħarsu lejn il- pajjiżi Skandinavi.

Fil-fatt meta konna fil-gvern u konna qed naħsbu serjament biex nintroduċu ombudsman għall-konsumatur, aħna konna għażilna li nistiednu fostna proprju lill-ombudsman tal-konsumatur ta' l-Isvezja.

Tgħiduli: Għaliex ta' l-Isvezja?

Ir-raġuni hija sempliċi, għaliex dehrilna li kien minn dan il-pajjiż li nistgħu nitgħallmu l-iktar.

Jien naħseb li b'dan il- mod għandu jimxi kull gvern li ma jikkopjax bl-addoċċ imma jipprova jikkopja lil min jaħseb li hu aħjar minnu fil-qasam konċernat ħalli mbagħad jaddatta dak li jkun ikkopja għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Fil-fatt insibu li n-Norveġja ma tirrestrinġix ruħha biss għall-affarijiet tal- konsumatur, iżda meta titkellem dwar il-prodotti tinkludi wkoll materja prima, materja sussidjarja, materja semi-manifatturata kif ukoll kull tip ta' prodott li jkun manifatturat.

Jekk m'iniex sejjer żball - pero` din hija soġġetta għall-korrezzjoni, forsi sieħbi s-segretarju parlamentari fil-winding-up ikun jista' jippreċiża iktar din il-pożizzjoni - filwaqt li l-Unjoni Ewropea għadha qed tittella' u tniżżel jekk tinkludix is-servizzi f'dan il-qasam importanti - ma jidhirlix li hemm xi regolamenti rigorużi li jinkludu s-servizzi b'mod kategoriku, imma nerġa' ngħid li din qed ngħidha subject to correction - in- Norveġiżi ilhom li inkludew il-consumer services f'dan il-qasam seba' snin, jiġifieri mill-1993, u dawn tant għandhom definizzjoni wiesgħa ta' producer li għalihom kull persuna professjonali fis-supply chain ta' prodott jew ta' servizz hija sottomessa għal-liġi.

Huma jorbtu jdejn l-operaturi ekonomiċi tagħhom b'tali mod li jesiġu li dawk il-prodotti li jesponu lill- konsumaturi għal xi riskji żejda li jista' jkun hemm għal saħħithom jiġu rtirati jew saħansitra banned għall-esportazzjoni.

Il-Product Control Act li għandhom il-pajjiżi ta' l-EFTA tobbliga lill- produtturi u lill-importaturi li jiksbu t-tagħrif kollu meħtieġ, u dan ovvjament biex jevalwaw jekk prodott jagħmilx ħsara.

Jekk dan ikun il-każ, huma għandhom jissottomettu kampjuni tal-prodotti li jista' jkun hemm dubji dwarhom kif ukoll iniedu ċerti investigazzjonijiet biex jaraw x'effetti negattivi jistgħu jħallu ċerti prodotti.

Billi m'huwiex prattiku li wieħed jikkontrolla kull prodott li jersaq fis-suq, il-pajjiżi ta' l-EFTA jemmnu li l-aħjar mod huwa li jiġi żgurat li min ipoġġi l-prodotti fis-suq ikollu sistemi qawwija biżżejjed biex jiżgura li dawn la jkunu ta' dannu għas- saħħa u lanqas għas-sigurta` ta' l-individwu.

Hemm ċerti pajjiżi li tant jagħtu definizzjoni wiesgħa lil din il-problema li regulation dwar sempliċi product safety spiss qed jestenduha wkoll - issa hawnhekk jien m'iniex qed ngħid li għandna bilfors nagħmlu hekk imma qed ngħid biss x'qed jagħmel ħaddieħor - għall-ambjent li wieħed jaħdem fih kif ukoll għat-tip varju ta' tniġġiż li wieħed jista' jiffaċċja.

Dan qed ngħidu biex nuri x'definizzjoni wiesgħa ta' product safety qegħdin jagħtu ċerti pajjiżi fl- interpretazzjoni tagħhom.

Ikun tajjeb jekk wieħed jgħid ukoll li bħala forma ta' sorvelja, l- awtoritajiet ta' dawn il-pajjiżi huma iktar inklinati li jagħmlu dawk li jissejħu systems-based audits u verifications li jaħdmu at random milli jagħmlu a control blanket fuq il-prodotti kollha f'daqqa, li ovvjament m'hi prattika fl-ebda pajjiż, la f'pajjiż kbir u lanqas f'pajjiż żgħir.

Ħafna drabi l-prodotti li taqa' l-għażla fuqhom ikunu riżultat ta' risk assessment li jkun sar b'mod professjonali u li ma jkunx sar b'ċikka jew b'mod kapriċċjuż.

Bla dubju ta' xejn il-gravita` tal-kontravvenzjoni u t- tip ta' intrapriża u prodott involut ivarjaw u jiddeterminaw it-tip ta' sanzjoni li tiġi imposta.

Inti ma tistax timponi l-istess sanzjoni fuq prodotti differenti li għandhom gravita` ta' kontravvenzjoni differenti u anke perikli differenti.

Għall-kuntrarju, inti trid tkun fair billi tfassal skond il-gravita` u l-prodott konċernat.

F'pajjiżi oħrajn hemm ċerti każijiet li saħansitra jwasslu għal tliet xhur priġunerija.

Meta fil-bidu tas-snin disgħin kont mistieden mill-gvern Ingliż biex inżur id-department of trade and industry, fejn hemmhekk kont ingħatajt anke xi literature u introductory talks, innotajt li huma ma jagħmlux enfasi fuq il-product safety daqskemm jagħmlu enfasi fuq l-electrical safety, jiġifieri jekk hemm 100 item ta' product safety niggarantilkom li 65% ta' l-enfasi tkun fuq l-electrical product safety.

Tant hu hekk li biex ċerti pajjiżi jagħtu prijorita` lil dan kollu saħansitra ġieli waqqfu product and electrical safety directorate.

F'Malta dan għandna bżonnu jew le?

Dik inħalliha fid-diskrezzjoni tal-ministru biex jara l-prattiċita` tagħha, imma jien qed insemmi dak li qed jiġri f'pajjiżi oħrajn ħalli forsi mit-tajjeb ta' ħaddieħor inkunu nistgħu nsaħħu iktar dak li qed niddiskutu f'din il-Kamra.

Mr Speaker, qasam ieħor li ta' spiss ikun espost għall-perikli huwa dak ta' thermal objects, jiġifieri oġġetti li jsaħħnu, u dan għaliex ovvjament ħafna drabi dawn l-oġġetti jkunu inflammable.

Min jaħseb li jrid toħloq xi mostru ġdid biex imexxi organizzazzjoni bħal din, jien ngħidlu biss: Taf kemm hu n-numru ta' l-istaff tan-Norwegian directorate for product and electrical safety, li għandu budget ta' 5.2 million Norwegian kroners?

Tmienja min-nies biss, u dan għall-pajjiż kollu.

Meta jkun hemm bżonn imbagħad dawn jagħmlu ċertu farming-out u ovvjament jixtru jew jikru s- servizzi ta' expertise mediku u tekniku.

Jien qed ngħid dan kollu - u għamel tajjeb is-segretarju parlamentari li qal li hawn m'aħniex qed nitkellmu dwar il-ħolqien t'awtorita` ġdida - biex nuri li biex nirregolaw xi ħaġa bħal din m'għandux ikollna xi superstructure mostruża meta f'pajjiżi oħrajn ikbar minna, b'budgets ħafna ikbar minn tagħna, jagħmlu dan ix-xogħol tmienja min-nies għall-pajjiż kollu.

Ta' min jinnota wkoll li f'ċerti pajjiżi, minħabba l-intimita` tal- problemi li spiss iqumu, dawn l-affarijiet mhux dejjem jaqgħu taħt il- ministru tal-kummerċ.

Jien m'iniex qed ngħid li għandna nagħmlu dan, imma jkun tajjeb jekk wieħed jgħid li f'ċerti pajjiżi dawn l-affarijiet jaqgħu taħt il-ministru jew il-ministeru tal-familja li jamministra dipartimenti simili.

Jien qed nagħmel din l-enfasi mhux biex noqgħod nirripeti x'għamel ħaddieħor imma għaliex irrid nagħmilha ċara li ħafna drabi dawn ma jaħdmux b'mod iżolat, u jien nappella lill-gvern biex ma jaħdimx b'mod iżolat imma dak li se jagħmel jagħmlu spalla ma' spalla m'organizzazzjonijiet tal- kummerċ kif ukoll ma' l-għaqdiet tal-konsumaturi, għalkemm sfortunatament aħna għaqdiet tal-konsumaturi effettivi mwaqqfa ftit li xejn għandna ħlief waħda.

Ikun tajjeb ukoll jekk fil-winding-up il-ministru jgħidilna x'konsultazzjonijiet saru mal-korpi kostitwiti tal-pajjiż dwar dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u x'se jsir biex inqajmu kuxjenza nazzjonali dwaru.

Is-segretarju parlamentari tkellem b'ċertu mpenn u jien persważ li meta huwa qal li jrid li jqajjem kuxjenza nazzjonali u element ta' ġustizzja soċjali kien ġenwin f'dak li kien qed jgħid, pero` sfortunatament il-parlament ma jsegwuhx nies daqs kemm nimmaġinaw aħna u ħafna drabi dak li jintqal hawnhekk jindifen taħt it-turrun ta' items li jkun hemm fil- media ta' pajjiżna, bħall-gazzetti, stazzjonijiet tat-television u tipi oħrajn ta' media.

Jekk il-gvern irid li dan l-abbozz ta' liġi jaħdem b'mod effettiv, huwa importanti li ġaladarba jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi jagħmel xi forma ta' kampanja li tkun kapaċi tqajjem kuxjenza nazzjonali ħalli dak li qed jiġi dibattut hawnhekk b'ċertu sens ta' consensus ikun jista' jitwassal anke liċ-ċittadini komuni, li fl-aħħar mill-aħħar huma l- benefiċjarji ewlenin ta' dak li qed tiddiskuti din il-Kamra.

Fl-ambitu` ta' żminijietna jien ngħid li abbozz ta' liġi bħal dan għandha tkun mifruxa kemm jista' jkun.

F'liema sens?

Għandha tkun mifruxa mill-isptarijiet sa l-iskejjel, sa l-awtoritajiet governattivi u sal-kunsilli lokali.

Huwa importanti li ndaħħlu f'moħħna li oġġett jista' jkun ta' periklu fl- istadji varji tal-ħajja tiegħu.

Oġġett m'hemmx għalfejn ikun ta' periklu meta jkun lest, manifatturat u ġie shipped.

Inti jista' jkollok periklu fil-kompożizzjoni ta' l-oġġett, jista' jkollok periklu fil-packaging ta' l- oġġett, jista' jkollok periklu fl-assembly ta' l-oġġett, jista' jkollok periklu fil-maintenance ta' l-oġġett u jista' jkollok periklu saħansitra fil-preżentazzjoni ta' l-oġġett.

Iżda dur minn hawn u dur minn hemm, jien naħseb li wieħed isib li huwa s-settur tat-tfal li l-iktar jiġbed attenzjoni f'dan il-qasam, jiġifieri filwaqt li ħafna pajjiżi jagħfsu l- iktar fuq l-electrical product safety, fl-istess ħin ħafna pajjiżi oħrajn - u jistgħu jkunu wkoll l-istess pajjiżi - jagħfsu iktar fuq dak li huwa safety għal affarijiet li jolqtu lit-tfal milli fuq affarijiet li jolqtu lill-adulti.

Madanakollu ma rridx ngħid li affarijiet ta' l-adulti jingħataw importanza sekondarja.

Mr Speaker, irridu naraw ukoll x'differenza hemm bejn ir-regoli nazzjonali li jeżistu f'bosta pajjiżi u l-provvedimenti li tagħmel l-Unjoni Ewropea fid-direttivi tagħha.

Per eżempju, fid-Danimarka r-responsabbilta` ewlenija biex jiġu kkoordinati l-attivitajiet ta' diversi awtoritajiet li jkunu qed jgħassu s-suq kif ukoll sabiex jiżguraw is-sigurta` dwar il- prodotti fis-suq hija n-national consumer agency.

Għal dawk li huma poteri, irrid ngħid li min jgħasses lis-suq għandu jkollu diversi setgħat; għandu jkollu s-setgħa li jorganizza checks fuq il-manifatturi u fuq il- bejjiegħa, għandu jkollu d-dritt li jitlob tagħrif addizzjonali, għandu jkollu d-dritt li jitlob kampjuni, għandu jkollu d-dritt li jissoġġetta l- marketing jew il-bejgħ tal-prodott għal ċerti pre-kondizzjonijiet, għandu jkollu d-dritt li joħroġ twissijiet dwar il-prodott, għandu jkollu d-dritt li jipprojbixxi l-marketing tiegħu, anke temporanjament, għandu jkollu d- dritt li jekk hemm bżonn jagħmel dan f'mod permanenti, għandu jkollu d- dritt li jiżgura li l-prodott jiġi distrutt jekk ikun hemm bżonn, kif ukoll f'ċerti ċirkostanzi gravi ħafna għandu jkollu wkoll id-dritt li jimponi sanzjonijiet jekk jirriżulta li tkun qed tinkiser il-liġi.

Għalkemm aħna naqblu ma' liġi li ssaħħaħ is-sigurta` u anke s-saħħa tal- konsumatur, mingħajr ma nkun ċiniku jew kritiku żżejjed nixtieq nuri li jkun żbaljat min jaħseb li l-leġislazzjoni ta' l-Unjoni hija xi waħda perfetta.

Per eżempju, ċerti difetti li kien hemm fis-safety ta' prodotti industrijali u li ġew murija dan l-aħħar huma l-bżonn li l-liġijiet ta' l- Unjoni jiġu saħansitra msaħħin iktar.

Daqstant ieħor id-direttiva ta' l- Unjoni wriet ċerta dgħjufija meta ġiet biex tindirizza l-ħteġijiet tal- protezzjoni tal-konsumatur.

Per eżempju, ġie stabilit - u dan hu importanti li nipprovaw napplikawh anke għal pajjiżna bħala yardstick għax ma naħsibx li għandna l-istatistika kollha available at random, u tajjeb li nibdew niġbru ċerta statistika - li l-home and leisure accidents huma l- ikbar kawża ta' mwiet għall-persuni ta' taħt il-35 sena.

Per eżempju, fl- Unjoni Ewropea sabu li fis-sena 1996 kien hemm 83,000 tip ta' mewt ta' din in-natura, u dan b'kuntrast mas-6,000 mewt minħabba inċidenti fuq il-post tax-xogħol u l-45,000 mewt minħabba inċidenti tat-traffiku.

Jien naħseb li hawnhekk ikun tajjeb jekk wieħed jara r-relattivita` u jsib kemm hija iktar gravi l-possibbilta` li jkollok imwiet minħabba home and leisure accidents milli jkollok imwiet fuq il-post tax-xogħol jew f'inċidenti tat-traffiku.

Jekk m'iniex sejjer żball, f'Ottubru tas-sena li għaddiet iċ-ċentru tad-drittijiet tal-konsumatur ta' l-universita' ta' Louvain kien għamel studju proprju biex jara x'emendi hemm bżonn għal- liġijiet u d-direttivi eżistenti ta' l-Unjoni billi wħud minnhom, fil-fehma tagħhom, kellhom ċerti toqob.

Jien ngħid li huwa importanti li aħna nfittxu t-toqob; mhux biex nikkritikaw lill-Unjoni jew inkella biex ngħidu kemm l-Unjoni messha għamlet l-affarijiet aħjar, imma biex jekk hemm ċerti toqob fil-leġislazzjoni ta' l-Unjoni ma naddottawx it-toqob ukoll meta nadottaw il-liġijiet tagħhom imma jekk jista' jkun nipprovaw nagħmlu l- liġijiet tagħna aħjar minn tagħhom.

Mr Speaker, meta l-Unjoni Ewropea ġiet biex tapplika ċerti provvedimenti tal-liġi, hija sabet li f'din l-unjoni kien hemm inċertezza, nuqqas ta' qbil u anke nuqqas ta' awareness dwar dak li seta' jsir.

Għalkemm l-użu tas-servizzi ġie ssuġġerit u kkonsidrat, jidher jew jirriżulta li l-Unjoni qiegħda iktar lura mill-pajjiżi ta' l-EFTA f'dan ir-rigward.

Dan huwa fatt stabilit li ma jista' jmerih ħadd.

Din m'hijiex kwestjoni ta' pika bejn l- Unjoni u l-EFTA imma hija l-istat ta' fatt li fihom jinsabu l-affarijiet illum.

Per eżempju, illum is-servizzi huma importanti għax ikopru l-oqsma varji mit-turiżmu sa fitness centres ...

Fil-fatt f'dan il-qasam hemm lista li ma tispiċċa qatt.

Il-prattika f'bosta pajjiżi membri ta' l-Unjoni hija anke uneven, jiġifieri hemm ċerti diżlivelli fis-sens li inti għandek livelli differenti ta' enfasi.

Per eżempju, in-nuqqas ta' status ta' l-European standards, li għandhom ċerti direttivi ta' l-Unjoni, iddgħajjef il-kredibbilta` tagħhom bħala strument effettiv li jista' jiżgura l-armonizzazzjoni.

Ħafna drabi nħass, per eżempju, illi d-direttiva ewlenija ta' l-unjoni m'hijiex ikkonsidrata adegwata biex tilħaq kemm l-għanijiet tal-ħarsien tal-konsumatur kif ukoll tas-suq waħdieni intern.

Ħafna drabi nstab, per eżempju, li fl-Unjoni ċerti sanzjonijiet ma kenux b'saħħithom biżżejjed, ma ġewx applikati jew mhux dejjem kienu l-aħjar mezz biex jiġi żgurat ċerta forma ta' compliance.

Issa ħalli niġi biex nitkellem fuq il-market surveillance li semma l- kollega tiegħi.

Fl-Unjoni Ewropea l-general feeling hija li għalkemm hemm infrastrutturi għall-market surveillance, dawn l-infrastrutturi għadhom maqsumin f'100 biċċa u ftit hemm kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet rilevanti ta' l-istati membri.

Biex inkunu fair irrid ngħid li huwa biss issa li l-Unjoni qed tibda tħoss il-ħtieġa li twaqqaf dak li qed issejjaħ a European product safety network.

Ovvjament jekk l-Unjoni tieħu dan il- pass, dan għandu jkun pass li wieħed għandu jinkoraġġih u anke jfaħħru.

Huwa importanti wkoll li l-Unjoni tibda tindirizza bis-serjeta` l- projbizzjoni ta' l-esportazzjoni ta' prodotti perikolużi lil pajjiżi mhux membri għax m'huwiex fair li din tagħmel ċerti kontrolli fuq dak li timporta, tagħmel ċerti kontrolli fuq dak li timmanifattura u tbigħ għas- suq lokali u mbagħad jekk jien inkun qed inbigħ lil Timbuctoo, fejn forsi hemmhekk m'għandhomx ċerti regoli u standards, jien m'iniex obbligat inħares dawn ir-regoli u dawn l-istandards.

Għalhekk huwa importanti li l- Unjoni - u qed insemmi kull darba l-Unjoni minħabba li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum, tajjeb jew ħażin, huwa mmudellat fuqha - tibda tindirizza bis-serjeta` l-projbizzjoni ta' l-esportazzjoni ta' prodotti perikolużi lil pajjiżi li ma jkunux membri ta' l-istess unjoni għaliex sal- lum dan l-aspett ma ġiex ittrattat biżżejjed jew b'impenn qawwi biżżejjed.

Per eżempju, lili qaluli li waħda mill-iktar areas li qed toħloq konfużjoni fl-Unjoni Ewropea hija t-tifsira ta' "immediate risk".

What is an immediate risk?

U kif tikkwantifika jekk riskju jkunx verament immedjat jew le?

Ħafna drabi din tant qed tvarja fil-prattika fi ħdan l-Unjoni li qed twassal għal inċertezzi legali u anke qed tkun sors ta' ċerta konfużjoni.

Per eżempju, ma teżisti l-ebda definizzjoni ċara u komuni ta' l-Unjoni dwar dan li qed insemmi.

Għaldaqstant ftit hemm użu fil-prattika ta' dan il-konċett għaliex ħafna drabi jikkomplika ċerti deċiżjonijiet li jkunu se jittieħdu meta fin-nofs ikun hemm azzjoni protettiva.

Per eżempju, sal-lum l-Unjoni m'għandhiex ftehim ta' reċiproċita` għal ħidma komuni m'organizzazzjonijiet internazzjonali jew ma' pajjiżi li m'humiex membri ta' l-Unjoni.

Jien ngħid li l-Unjoni Ewropea tant hija kbira li l-problemi tagħha nnifisha huma biżżejjed, pero` xorta waħda nemmen li l-Unjoni għandha tkun inqas insulari fil-ħidma tagħha f'dan ir-rigward.

Jien naħseb li huwa importanti li jkollok dimensjoni internazzjonali, iżjed u iżjed minħabba l- interdipendenza li qed insibu llum fil-kummerċ, mhux biss fi blokki kummerċjali imma anke bejn blokk u ieħor u anke bejn pajjiżi li ma jappartjenu għall-ebda blokk kummerċjali.

Dan qed ngħidu għax jekk veru qed ngħixu f'suq globalizzat, din id-definizzjoni jew din id-defiċjenza hemm bżonn li titwarrab darba għal dejjem.

Jiena nemmen li l-konsumaturi ta' madwar id-dinja kollha għandhom dritt jippretendu li ma jiġux mibjugħa prodotti pprojbiti fl-Unjoni nnifisha għaliex fl-aħħar mill-aħħar din id- defiċjenza tista' taħdem kontra l-Unjoni nnifisha.

Int jista' jkollok oġġetti projbiti li jiġu esportati u jistgħu jerġgħu jsibu ruħhom ri-importati fis-swieq ta' l-Unjoni.

Dawn huma affarijiet li jiġru u għaldaqstant jekk l-Unjoni ma tkunx protettiva biżżejjed kontra dak li qed tbigħ lil terzi persuni li huma barra l-Unjoni, jista' jkollok ċirkostanzi fejn jiġu riċiklati ċerti oġġetti oħrajn li ma tapplikax għalihom il-product safety u dawn, jekk ma jirnexxielhomx isibu ruħhom fis- swieq ta' l-Unjoni mit-tieqa, jirnexxielhom isibu ruħhom fis-swieq ta' l- Unjoni mill-ventilatur.

L-Unjoni tista' ssib li n-nuqqas ta' kontroll adegwat li tkun qed tagħmel ta' product safety fuq il-prodotti tagħha jkun qed iwassal biex tintlaqat hi meta dawn l-oġġetti jkunu mmirati primarjament għal swieq barra l-Unjoni Ewropea.

Sal-lum, per eżempju, kien hemm ċertu element ta' konfidenzjalita` fl- Unjoni Ewropea li wassal biex tagħrif ikkonsidrat kunfidenzjali f'pajjiż partikolari ma jiġix mifrux f'pajjiżi oħrajn ta' l-Unjoni.

Naturalment il- konsumaturi ma qablux dwar dan u kienu ħafna l-għaqdiet tal-konsumaturi ta' l-Unjoni li stqarrew pubblikament li ma jaqblu xejn ma' din l-attitudni, anzi jħossu li għandu jkun hemm trasparenza sħiħa f'dan il-qasam, u jien nemmen li f'pajjiżna hekk għandu jsir, nadottaw liema sistema naddottaw, kemm jekk hija ta' l-Unjoni u anke jekk inżidu magħha t-tajjeb ta' sistemi ta' pajjiżi oħrajn.

Id-dgħjufija fl-attivitajiet ta' l-enforcement ta' ċerti pajjiżi membri ta' l-Unjoni tista' twassal ukoll biex tipperikola s- sigurta` tal-konsumaturi fil-pajjiżi membri tagħha.

Huwa importanti li l- ismall and medium enterprises ikollhom sehem f'dan kollu għax inkella jista' jkollok lil min jabbuża billi jkun qed igawdi vantaġġ li mhux neċessarjament ikun wieħed ġust.

Distinzjoni importanti oħra li ssir fl- Unjoni Ewropea hija bejn oġġett jew prodott mhux neċessarjament meqjus safe u ieħor li jkun meqjus bħala perikoluż.

Mr Speaker, qasam ieħor li ma nistgħux nittraskuraw huwa dak tal-prodotti professjonali.

Iktar kmieni fid-diskors tiegħi jien għedt li l-focus primarjament huwa fuq it-tfal, pero` llum hemm focus ieħor li qed jikber, u hawn qed nirriferi għal dawk l-affarijiet li jolqtu lill-anzjani.

Differenza oħra - u dan huwa importanti li nżommuh f'moħħna billi l-gvern se jdaħħal il-konċett tal-market surveillance - fl-Unjoni Ewropea hija li hemmhekk issib li għandek infrastrutturi legali u amministrattivi għall- market surveillance li jvarjaw minn pajjiż għall-ieħor.

Jien nistaqsi: Meta Malta ġiet biex toħloq l-istruttura tal-market surveillance, fuq liema mudell Ewropew ipprovat timxi?

Jien naqbel mal-market surveillance, u dan qed ngħidu biex ikollna l-iktar market surveillance b'saħħtu.

Fil-fatt jien nikkondividi dak kollu li qal il-kollega tiegħi meta qal li ħadd m'għandu jikkritika l-fatt li qed nagħmlu wisq kontrolli għax dawn it-tip ta' kontrolli huma meħtieġa u essenzjali.

Din m'hijiex kwestjoni ta' jekk wieħed jemminx fil-free trade jew le.

Dawn huma kontrolli li Allaħares min ikollu l-free trade ma jagħmilhomx għax inkella jkun qed iwassal għal sistema ta' libertinaġġ u mhux għal sistema ta' kummerċ ħieles, li d-dinja ta' llum tidher miexja lejh.

Għalhekk jien ngħid li l-market surveillance huwa importanti għal diversi raġunijiet.

L-ewwelnett il-market surveillance huwa importanti għaliex dan irid iħares lejn prodott irrispettivament mill-oriġini tiegħu u t-tieni nett għaliex irid jgħin biex jelimina l-unfair competition.

Huwa importanti li l-market surveillance jitmexxa b'ċertu sens ta' integrita` u ta' professjonalita` u jitħaddem b'mod indipendenti u mhux diskriminatorju.

Dan huwa importanti, iktar u iktar għal pajjiżna jekk se jkollna struttura li se tkun appendiċi tal-gvern tal-ġurnata.

M'iniex qed ngħid dan għax hemm gvern Nazzjonalista; għada jista' jkun hemm gvern Laburista u xorta jistgħu jsiru l-istess difetti.

Billi pajjiżna l-iktar li jagħmel huwa li jimporta - u hawnhekk fejn aħna nvarjaw mill-pajjiżi Ewropej li fuqhom qed jiġi mmudellat dan l-abbozz ta' liġi - fil-prattika l-funzjoni tal-market surveillance tagħna taf tvarja minn dik Ewropea għaliex għalkemm huma ħafna drabi ma jidħlux fl-istadji tad-disinn u tal-produzzjoni, jikkollaboraw mal- manifatturi u mas-suppliers biex ma jitpoġġewx oġġetti mhux compliant fuq is-suq.

Fl-opinjoni tiegħi, biex dan l-abbozz ta' liġi jaħdem huwa importanti li jkun hemm data collection up-to-date u li jkun hemm ukoll information exchanges aġġornati kemm jista' jkun.

Huwa hawnhekk fejn tidħol b'mod pożittiv l-Unjoni.

L-Unjoni għandha programm miftuħ għal bosta pajjiżi assoċjati, fosthom Malta, irrispettivament minn jekk aħna aħniex pajjiż applikanti jew le, u wieħed jista' jibbenefika minn ħafna information sharing ta' data u anke minn information exchanges.

Jien ngħid li huwa importanti ħafna li nżommu ruħna aġġornati statistikament dwar x'inhuma l- inċidenzi ta' perikli fil-prattika f'dawn il-pajjiżi ġirien ħbieb tagħna għaliex mod titkellem b'mod ġeneriku fuq li qed tgħid il-liġi u mod ieħor li titkellem b'mod prattiku dwar x'inhuma l-figuri attwali tal-perikli li ċerti prodotti qed jissoġġettaw ċerti konsumaturi għalihom.

Għalhekk jiena ngħid li m'hemmx għalfejn noqogħdu nistennew li nissieħbu fl-Unjoni biex nagħmlu dan.

Wara kollox din m'hijiex xi kontroversja dwar jekk aħniex applikanti jew le.

Jien ngħid li l-gvern għandu jfittex - u forsi din il- gvern diġa' qed jagħmilha - li jibda jagħmel sharing ta' data u information exchanges ma' l-Unjoni permezz ta' programm miftuħ għall-pajjiżi assoċjati membri.

Huwa veru li dan l-abbozz ta' liġi se jiġi diskuss ukoll fl-istadju tal- kumitat, pero` qabel ma nikkonkludi nixtieq nagħmel xi osservazzjonijiet tekniċi fuq dan l-abbozz ta' liġi f'forma ta' mistoqsijiet.

Nispera li l- ministru jew is-segretarju parlamentari jkun jista' jirrispondi għalihom anke fil-winding-up u mhux biss fil-kumitat.

Per eżempju, jien nistaqsi: Għaliex dan l-abbozz ta' liġi qed jiġi limitat għall-prodotti tal- konsumatur u mhux għall-prodotti kollha?

Għax jista' jkollok diversi prodotti oħrajn li m'humiex consumer goods u li jaf ikollhom effetti diretti jew indiretti fuq il-konsumatur innifsu.

Meta dan l-abbozz ta' liġi qed jitkellem dwar prodotti li jagħtu lok għal riskji qed neħduha li dawn il-prodotti m'humiex safe biżżejjed, imma din m'hijiex ċara biżżejjed f'dan l-abbozz ta' liġi, u r-riżerva prinċipali li għandi fuq dan l-abbozz ta' liġi hija li se nerġgħu naqgħu għal sistema fejn kollox se jdur mal- ministru u mar-regolamenti li dan jista' joħroġ perijodikament.

Diġa' kellna dawn l-istess riżervi fuq abbozzi ta' liġijiet oħrajn marbutin mal- konsumatur li ppilota l-kollega tagħna l-Onor.

Hyzler, u naħseb li anke hawnhekk, il-gvern waqa' fl-istess nassa bil-konsegwenza li qed nerġgħu naqgħu għal sistema fejn kollox idur mal-ministru u mar-regolamenti li dan joħroġ perijodikament.

Huwa aħjar li d-diskrezzjoni ministerjali tiġi kkontrollata għax is-sistemi jaħdmu aħjar u b'inqas lok għal kritika minn naħa jew oħra.

Jien m'iniex avukat, pero` jekk fhimt sew - għax jien qrajt dan l-abbozz ta' liġi għal darba darbtejn biex inkun ċert - se jkun hemm diskrezzjoni ministerjali anke fl-interpretazzjoni tal-liġi.

For God's sake jew for heaven's sake, m'għandniex naslu għal tali sistema fejn lill-ministru noqogħdu ninvolvuh biex jinterpreta l-liġi.

Biżżejjed diġa' hemm ċerti poteri diskrezzjonali.

Dan l-abbozz ta' liġi jgħid li l-produtturi huma obbligati li jpoġġu fuq is-suq prodotti li huma safe biss, pero` jien nixtieq nistaqsi x'se tkun il-pożizzjoni tal-prodotti importati li jkunu għadhom knocked down u li għadhom ma jkunux ġew magħġunin flimkien.

Per eżempju, x'se tkun il-pożizzjoni ta' min jiġi biex ibigħ karozza second- hand li tkun iddikjarata li għandha bżonn overhaul?

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jitkellem dwar il-provvediment ta' informazzjoni rilevanti biex wieħed jiżen ir-riskji inerenti fi prodott partikolari.

Jien nistaqsi: Bħala regola ġenerali dan kif se jsir; bil-fomm, bil-kitba jew permezz tal-media?

Importanti iktar minn kollox huwa li nkunu nafu d- demarcation line, jiġifieri l-punt ta' qtugħ dwar oġġett perikoluż.

Allura per eżempju, tazza miksura hija oġġett perikoluż ukoll?

Se nwessgħuha s'hemmhekk id-definizzjoni jew qed nitkellmu fuq prodott li strettament ikun għall-bejgħ għand sales outlet?

Mr Speaker, billi l-abbozz ta' liġi jgħidlek li d-distributuri huma obbligati li jaġixxu b'attenzjoni kbira u dawn jistgħu jkunu intitolati jew obbligati li jirritornaw oġġetti difettużi lill-manufacturers u l- exporters, ikun tajjeb jekk wieħed jistaqsi a spejjeż ta' min se jsir dan.

Jiġifieri min jagħmel hekk se jkun intitolat għal xi forma ta' kumpens sħiħ?

Se jkun insurable ir-risk a spejjeż tal-manufacturers u a spejjeż ta' l-exporters infushom?

Meta l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar European specifications tekniċi rilevanti għal xiex ikun qed jalludi; speċifikament għall-ispecifications ta' l-Unjoni Ewropea jew għal pajjiżi Ewropej li jistgħu jkunu barra l-Unjoni Ewropea?

U x'jiġri meta jkollok standards differenti f'pajjiżi varji fl-istess unjoni?

Dan l-abbozz ta' liġi qed jitkellem ukoll dwar swieq miftuħa u qed jagħti lok għal tranżazzjonijiet privati, bħal fil-każ ta' second-hand car owner li jkun irid ibigħ karozza lil sieħbu.

Niġu issa għall-general offences.

Meta l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar general offences, dan ifisser li oġġetti difettużi ma jistgħux jiġu trattati kif ġie ġie, anke jekk jiġu deskritti fil-point of sale?

Jew qed nabolixxu d-dritt tal-bejgħ fuq bażi tat-tale quale?

S'issa din għadha ma ħarġitx ċara fid-dibattitu.

Imbagħad dan l-abbozz ta' liġi jitkellem ukoll dwar oġġett li jkun ħażin u difettuż, anke jekk ikun parti minn batch.

Per eżempju, ejjew nieħdu li jkollok truckload ta' safety lamps kollha ta' l- istess daqs, ta' l-istess għamla, ta' l-istess ditta u nstab li għandek xi oġġetti minnhom li huma difettużi.

F'dawn iċ-ċirkostanzi x'se jiġri?

Dawn kollha se jsiru unsaleable; se jintbagħtu lura kollha?

U x'se jkun il-cut- off point min-naħa tal-market surveillance unit tal-gvern?

Jien nistaqsi wkoll: Meta l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar il-failure by producer, jiġifieri nuqqas min-naħa tal-produttur li jagħti l-informazzjoni neċessarja, qed jillimita ruħu għall-kwalita` jew inkella qed jinkludi tagħrif ieħor, bħall-oriġini, il-prezz, il-costs jew anke d-dettalji tekniċi marbutin mal-prodott?

Dan l-abbozz ta' liġi jgħidlek li d-direttur se jkun responsabbli għall-amministrazzjoni ta' din il-parti ta' dan l- abbozz ta' liġi.

Imma hawnhekk fuq liema direttur qed nitkellmu?

Fuq xi direttur ġdid li se jkun hemm fuq il-market surveillance?

Fuq id-direttur tal-kummerċ?

Jew fuq id-direttur tal-konsumatur?

Huwa tajjeb li nkunu speċifiċi.

Paragrafu (b) ta' klawsola 15 jgħid:

"to prohibit, by order in writing, ...".

Lil min trid tiġi indirizzata din?

Lis-sid jew lill-possessor?

F'liema medda ta' żmien għandha ssir applikazzjoni għall-injunction?

U t-test fuq il-prodotti min se jagħmilhom; l-istandards authority?

Is-sid se jkollu xi forma ta' kontroll jew monitoring fuq dawn it-tests, u x'se jiġri jekk l- awtoritajiet responsabbli mit-tests ikollhom fehma differenti minn dik ta' l-awtorita` tas-saħħa?

Għalkemm l-ewwel il-kollega tiegħi qal li l-food products jaqgħu taħt il-qasam tas-saħħa, jien xorta nemmen li jista' jkun hemm ċerti prodotti - bħalissa m'humiex qed jiġuni f'moħħi speċifikament - li jaqgħu taħt oqsma differenti u fl-istess ħin jista' jkollok element tas- saħħa.

X'se jiġri jekk l-awtoritajiet responsabbli minn dawn it-tests ikollhom fehmiet differenti minn ta' xulxin?

Dan l-abbozz ta' liġi qed jgħid ukoll li d-direttur xorta se jibqagħlu d-dritt li jiddistruġġi l- prodotti, anke jekk l-azzjoni prospettiva tiegħu tkun ikkontestata.

Allura dan japplika wkoll għall-prodotti modifikati, għall-prodotti imsewwija, għall-prodotti mibjugħa bħala seconds u għall-prodotti li jiġu ritornati lill-producers?

Jiena nemmen li anke hawnhekk, il-miżuri li jista' jieħu d- direttur huma diskrezzjonali wisq.

Meta d-direttur joħroġ ċerti kondizzjonijiet dwar dawn, huwa jkun qed japplika għas-suq lokali sħiħ jew għal xi trader partikolari?

U x'jiġri jekk ikollok prodott li jkun qed jiġi manifatturat għall-export għal pajjiżi li ma jinsistux fuq ċerti standards?

Jien din diġa' għamilt riferenza għaliha iktar 'il quddiem.

Jien ngħid ukoll li hemm bżonn illi l-funzjonijiet tad-direttur jiġu speċifikati b'leġislazzjoni jew għallinqas b'xi forma ta' regulation.

Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jgħid li l-ministru jista' jiddelega l-poteri ta' l-inforzar tal-liġi anke lil xi persuna oħra, apparti mid-direttur jew public officer li jaħdem fid-dipartiment.

Jien ma naqbel xejn ma' dan għax nemmen li d-delega għandha tkun ristretta għal public officer u mhux għal xi ħadd li jista' jogħġbu jagħżel il-ministru.

M'iniex qed ngħid li l-ministru se jpoġġi xi chief canvasser tiegħu imma kif inhu l-wording hawnhekk, dan qed jinftiehem li l-ministru qed jingħata d-dritt li jpoġġi lil kulmin ikun.

Jien ngħid li ħaġa bħal din għandha tkun ristretta għall-public officer.

Billi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jagħti d-dritt li wieħed ifittex anke fil-premises ta' dak li jkun nixtieq nistaqsi - issa hawnhekk qed nitkellem mill-aspett tan-negozjant innifsu - x'se tkun il-pożizzjoni ta' xi ħadd li, per eżempju, iżomm karozza unsafe fil-garaxx tiegħu bħala collector's item sakemm ikun f'pożizzjoni li jsewwiha.

Irrid ngħid ukoll li jekk se jkun hemm enter and search regulations marbutin mal-premises, jiġifieri mad-dritt li dawn jistgħu jidħlu u jfittxu fil-premises ta' dak li jkun, jien naħseb li f'każi bħal dawn għandhom jiġu applikati ħinijiet raġunevoli u mhux tkun xi ħaġa around the clock, ta' 24 siegħa, qisek qed titkellem fuq każi ta' kuntrabandu.

Jien naħseb li trid issir distinzjoni bejn product safety, smuggling u affarijiet oħra simili.

Il-proviso ta' klawsola 17 jgħid:

"Provided that where the director has reasonable cause ...".

Issa x'jiġri jekk fil-prattika d-direttur jieħu falza stikka, jiġifieri jkollu interpretazzjoni li tkun daqsxejn żbaljata?

Wara kollox kulħadd huwa soġġett għall-iżbalji.

Jien nixtieq nistaqsi wkoll jekk hux se jkun hemm xi forma ta' overlapping ma' dak li qed jagħmel id-direttur tad-dwana fil-point of entry ta' ċerti goods li jkunu importati.

Dan l-abbozz ta' liġi jgħid li uffiċjal awtorizzat jista' jiġi saħansitra jkissirlek il-bieb jew ineħħi kull impediment li jkun qed jostakola entry search or seizure, pero` jien inħoss li dan m'għandux isir minn uffiċjal pubbliku imma għandu jibqa' kompitu` tal-pulizija, jew għallinqas jekk ma jsirx mill-pulizija, għandu jsir taħt is-superviżjoni u taħt id-direzzjoni tal-pulizija nfushom.

Nitlob ukoll li l-gvern iħares mill-ġdid lejn subparagrafu (ċ) ta' klawsola 20, li jitkellem dwar l-aċċess li jista' jkollu l-gvern għal kwalunkwe kotba, dokumenti, stored data of computer jew kwalunkwe information network oħra relatata man-negozju ta' dak li jkun, għaliex fil- fehma tagħna dan imur kontra l-Professional Secrecy Act.

Wisq nibża' li ċerti provvedimenti ta' dan l-abbozz ta' liġi, bħal subparagrafu (d) ta' klawsola 20, li tgħid:

"seize and detain, without paying any consideration, ..."

jien nemmen li qed nirrikorru għal liġijiet drakonjani li seta' kellna fl- imgħoddi taħt diversi gvernijiet u naħseb li llum, li qegħdin f'seklu l- ġdid, wieħed irid jerġa' jikkonsidra dawn l-affarijiet mill-ġdid.

Mr Speaker, ħafna drabi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jitkellem dwar seizure bl-użu tal-forza u m'huwiex speċifikat jekk dan hux se jkun permezz ta' sempliċi requisitioning taħt warrant ta' maġistrat jew le.

Meta dan l-abbozz ta' liġi jitkellem dwar id-dritt li tinforma lil min tkun qed teħodlu l-prodott billi tagħtih sempliċi rċevuta, jien nistaqsi fuq livell prattiku jekk is-sid jinzerta jkun imsiefer, ir-rappreżentant tiegħu jkunx biżżejjed biex jissodisfa dawn il-ħteġijiet.

Dan l-abbozz ta' liġi jgħid ukoll li d-direttur irid jiddeċiedi fi żmien xahrejn, pero` fl- opinjoni tiegħi dan il-perijodu huwa twil wisq u sadanittant il-prodott jista' jiskadi.

Jekk min-naħa l-oħra jirriżulta li l-prodott ikun safe, tajjeb li wieħed jistaqsi jekk l-importatur hux se jkollu d-dritt għal xi forma ta' kumpens.

Mr Speaker, filwaqt li subklawsola (1) ta' klawsola 26 tgħid:

"Where the director has reasonable grounds to believe that the operator of a trade or business has failed to comply with any provision of this Act or of any regulation made under it, he may, ..."

subklawsola (2) ta' l-istess klawsola tgħid:

"Any person who fails to comply with a notice shall ...".

Għalkemm dan huwa dettall żgħir, jien nemmen li għandu jkun hemm ċerta konsistenza fl-applikazzjoni tal-kliem "may" u "shall".

Nistaqsi wkoll x'demarcation line se jkun hemm fi klawsola 28, li titkellem dwar li d- direttur għandu jaġixxi bil-permess tad-direttur tas-sorvelja tas-suq.

Jekk qed nifhem sew, huwa d-direttur u mhux id-direttur tas-sorvelja tas- suq li se joħroġ il-public statements u għaldaqstant hemm bżonn li ċerti provvedimenti ta' dan l-abbozz ta' liġi jinbidlu jew jiġu ċċarati.

L-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jgħid ukoll li meta xi ħadd jinstab ħati fi żmien stipulat, irid iħallas l-ispejjeż tal-proċeduri li jkunu saru kontrih.

Din se tapplika anke meta xi ħadd jiġi lliberat?

Ma nafx.

Irridu nkunu ċari wkoll dwar fuq liema prodotti qed nitkellmu.

Is- segretarju parlamentari diġa' qal - u għamel sew - li hawnhekk qed neskludu l-affarijiet ta' l-ikel, pero` għadu ma ġiex iċċarat jekk il-mediċini humiex se jibqgħu prerogativa tal-ministeru tas-saħħa jew jekk humiex se jaqgħu taħt il-finijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Mr Speaker, billi r-regolamenti huma bbażati fuq tagħrif miksub minn pajjiżi u organizzazzjonijiet barranin, inħoss li dawn huma issues ta' ftehim bilaterali u mhux ta' sempliċi regoli unilaterali u għaldaqstant jien naħseb li dawn għandhom ikunu soġġetti għal ċertu skrutinju normali parlamentari li jirregola dan it-tip ta' ftehim bejn pajjiż u ieħor.

Bażikament il-kritika tiegħi kienet din.

Fl-aħħarnett nerġa' ngħid li fis-sustanza aħna qed naqblu ma' dan l- abbozz ta' liġi u l-uniċi oġġezzjonijiet tagħna huma li dan l-abbozz ta' liġi sar b'ċerta għaġġla.

Jien niddubita jekk ġewx ikkonsultati l- organizzazzjonijiet kollha li kellhom jiġu kkonsultati.

Forsi dawn ġew ikkonsultati wkoll, pero` dan se jkun jista' jikkonfermahulna s-segretarju parlamentari iktar tard.

Jekk l-organizzazzjonijiet kollha li kellhom jiġu kkonsultati ġew ikkonsultati, ikun tajjeb jekk fi stadju ieħor is- segretarju parlamentari jgħidilna x'reazzjoni kellhom għaliex billi jgħidli li ltaqa' mal-GRTU u maċ-chamber of commerce u jieqaf hemm m'huwiex biżżejjed.

Sur President, jien naħseb li f'din il-Kamra hemm bżonn li tibda tidħol il-kultura - u hawnhekk qed ngħid għal taħt kwalunkwe gvern - li meta nikkonsultaw lil xi ħadd mhux nagħmlu kif għamel il-foreign office fuq l- NPAA fejn qal li qed jikkonsultahom privatament għaliex b'hekk ikun qed ineħħi l-obbligu tiegħu li jiġi f'din l-Kamra u jgħidilna x'kienet ir- reazzjoni tagħhom.

L-interess tagħna huwa li l-ewwelnett isiru l- konsultazzjonijiet biex l-affarijiet ma jsirux bl-għaġġla - issa hawnhekk m'iniex qed nirriferi għal dan l-abbozz ta' liġi biss imma qed nirriferi għall-abbozzi ta' liġijiet kollha li fihom ikollhom inerenti l-ħtieġa ta' xi forma ta' konsultazzjoni - u t-tieni nett, jekk verament irridu li jkollna parlament trasparenti u jkunu ġew ikkonsultati xi għaqdiet jew xi korpi kostitwiti, għandna ngħidu x'kienu r-reazzjonijiet tagħhom, x'kienu d- diffikultajiet li qanqlu u x'kienu l-assigurazzjonijiet li ta l-gvern biex jippaċifika u biex anke jissodisfa d-diffikultajiet li tqajmu mill-korpi konċernati.

Għalhekk nerġa' ngħid li jekk il-ministru jew is-segretarju parlamentari fil-winding-up se jagħmel riferenza għall-konsultazzjonijiet li saru mal-korpi kostitwiti ta' dan l-abbozz ta' liġi - dejjem jekk saru - huwa importanti wkoll li nkunu nafu x'kienet ir-reazzjoni tagħhom għal dawn is-suġġerimenti li huma onerużi fuq l-industrija u l-importaturi lokali.

Dan huwa meħtieġ li jsir jekk irridu verament nagħmlu l-upgrading ta' l- istandards ta' pajjiżna, speċjalment dawk l-istandards li jolqtu mill-viċin is-sigurezza tal-konsumatur, id-drittijiet tal-konsumatur u l-affarijiet li huma marbutin mal-konsumatur.

Wara kollox aħna ngħidu li l-konsumatur huwa sovran, u nispera li dan m'huwiex xi lip-service biex nidhru sbieħ għall- okkażjoni.

Se nagħlaq id-diskors tiegħi kif bdejtu, jiġifieri li m'iniex konvint li dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex qed isir minħabba l-Unjoni Ewropea, anzi l- biża' tiegħi hi li kieku ma kenitx għall-Unjoni, dan l-abbozz ta' liġi kien jersaq ħafna iktar tard.

Nerġa' ngħid li jien m'iniex qed nikkritika lill- gvern għax qiegħed jilleġisla minħabba l-Unjoni.

Il-kritika tagħna hi li l- gvern, jekk verament irid liġi sħiħa, ħolistika u komprensiva, imessu ma ħarisx biss lejn il-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea imma anke ta' pajjiżi li qegħdin 'il barra mill-Unjoni, bħall-pajjiżi ta' l-EFTA u l-Istati Uniti biex b'hekk inkunu nistgħu ndaħħlu s-safeguards kollha.

Qed ngħid dan għaliex meta nkunu qed nimplimentaw abbozz ta' liġi bħal dan huwa importanti li nħarsu dejjem lejn min hu aqwa minna ħalli dejjem f'mod addattat għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna, inkunu nistgħu ndaħħlu regoli li jkomplu jgħollu l-livell tal-konsumatur Malti u Għawdxi.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Sur President, mid- diskors li għadu kif għamel il-kelliem ewlieni ta' l-oppożizzjoni fuq dan is-suġġett, jien qed nifhem li d-diffikulta` prinċipali dwar dan l-abbozz ta' liġi hija l-allegat nuqqas tal-gvern li jħares lejn liġijiet oħra, ħlief dawk Ewropej.

Jien lill-Onor.

Brincat nixtieq inserraħlu rasu mal- ewwel li dan m'huwiex il-każ.

Huwa semma lin-Norveġja bħala l-flag bearer ta' dawn it-tip ta' liġijiet, u fil-fatt il-Norveġja kienet proprju waħda mill-pajjiżi li d-drafters ta' dan l-abbozz ta' liġi ħarsu lejh.

Madanakollu xtaqt infakkar partikolarment lill-Onor.

Brincat li n-Norveġja, bħala membru ta' l-European economic area, bilfors ikollha taċċetta d- direttivi kollha ta' l-Unjoni Ewropea fuq dan is-suġġett, jiġifieri fil- prattika jkollha timplimenta dawn id-direttivi kollha.

Kif għedna kemm-il darba, għall-ewwel darba fl-istorja, pajjiżna se jagħmel audit ġenerali tal-liġijiet tiegħu kollha li qed iġibuh fid-dinja moderna.

Aħna konna drajna fil-Medju Evu, konna kuntenti hemmhekk u xtaqna nibqgħu hemmhekk.

Fil-fatt lili qed jidħolli s-suspett li hawn xi wħud mill-membri ta' dan il-parlament stess li xtaqu jibqgħu f'dan il-Medju Evu, u allura qed isibuha komda li kull darba li qed jarawna nagħmlu pass li jressaqna ftit iżjed viċin id-dinja moderna, jgħidulna li qed nagħmlu dan biex nagħmlu l-liġijiet tagħna konformi ma' dawk ta' l-Unjoni.

Issa lili din l-idea dejjem weġġgħetni xi ftit għaliex fi kliem ieħor, hawnhekk qed ngħidu li qabel ma skoprejna l-Ewropa konna nivvintaw ir-rota aħna.

Meta kont qed nistudja l-liġi, jien kont kontinwament nagħmel riferenza għal- liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, għaliex fil-prattika x'kien jiġri?

Fil- prattika s-civil service tagħna kien iħares lejn l-Ingilterra - u dan ma jien qed ngħidu bl-ebda kritika - jara x'qed jagħmlu l-Ingliżi u nikkopjaw il-liġi tagħhom, imma bid-differenza li aħna konna nikkopjaw dik il-liġi u nħalluha hemm.

Per eżempju, niftakar li meta konna kkopjajna l-Companies Act, filwaqt li l-Ingliżi kienu emendaw din il-liġi 100,000 darba, aħna bqajna bil- Companies Act ta' l-1962 għax terġa' meta kkopjajna dik il-liġi lanqas biss konna kkopjajna l-aħħar verżjoni imma konna kkopjajna xi verżjoni antika.

X'qed nipprova ngħid hawnhekk?

Hawnhekk qed nipprova ngħid li ma nafx għaliex qisna qed inbeżżgħu lin-nies, bħallikieku hija xi ħaġa ħażina li nikkopjaw il-liġijiet tagħna minn fuq ta' ħaddieħor, anzi jien nippretendi li wieħed jieħu pjaċir li qed nikkopjaw liġijiet ta' pajjiżi li qegħdin fuq quddiem nett fid-dinja f'dik li hija protezzjoni kontra prodotti unsafe.

Madanakollu l-oppożizzjoni qed tgħidilna: Għalkemm il-liġijiet Ewropej huma tajbin, m'għandniex nillimitaw ruħna għal-liġijiet Ewropej.

Ir- risposta tiegħi għal dan hija sempliċi ħafna.

Aħna ħarisna lejn il- liġijiet Ewropej u qed nimplimentaw id-direttiva 92/59 ta' l-Unjoni Ewropea, pero` dik hija a minimum directive u fil-fatt kellna l- opportunita` li anke nżidu fuqha.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt aħna wżajna l-mudell li semma l-Onor.

Brincat stess, jiġifieri dak Nordiku.

Biex inkun eżatt, aħna wżajna l-mudell Svediż, liema mudell jaqbel ukoll mal-mudell Norveġiż.

It-twaqqif ta' direttur tal-market surveillance qed isir proprju biex ikun hemm il-parteċipazzjoni diretta tal-partijiet kollha interessati, inklużi l-għaqdiet tal-konsumaturi u l-għaqdiet tan-negozjanti.

Fil-fatt id-direttorat tal-market surveillance se jindirizza dik il-problema ta' l- Unjoni Ewropea li indika l-Onor.

Brincat, li hija l-kwestjoni tal- fragmentation.

F'dan is-settur għandek diversi areas differenti tal-gvern li huma involuti fl-aspett ta' l-inforzar, u għall-ewwel darba se jiġi maħluq direttorat proprju biex jikkordina dawn l-isforzi.

Id-direttorat tal-market surveillance m'huwiex se jkun limitat għall-affarijiet tal- konsumatur għaliex filwaqt li huwa fatt li dan l-abbozz ta' liġi se jiġi inforzat mid-direttur tal-market surveillance, huwa se jieħu ħsieb, jikkordina u jwettaq programmi li se jestendu fuq id-dipartimenti kollha li huma involuti f'dik li hi sorveljanza, bħalma ngħidu aħna huma l-pulizija, id-dwana, is-sanita` u t-turiżmu.

Ta' min jgħid ukoll li l-kunsill li se jissaportja l-market surveillance se jkollu l-assistenza teknika tal-Malta standards authority għal dak li għandu x'jaqsam m'affarijiet tekniċi, voldieri d-direttorati tekniċi ta' l- ismall and medium enterprises se jagħtu pariri kontinwi lid-direttur tal- market surveillance.

Irridu nifhmu li d-direttur tal-market surveillance mhux se jinforza fejn ifettillu imma dan se jimxi fuq programmi speċifiċi u trasparenti ta' sorveljanza, liema programmi bażikament se jneħħu d-dubji li l-ministru qiegħed dejjem jiġbed l-ispaga.

Qed ngħid dan għaliex il-kelliema ta' l-oppożizzjoni għandhom l- ossessjoni li meta jaraw il-kelma "ministru" donnhom ikunu raw lill-babaw, bħallikieku f'daqqa waħda aħna qisna nistgħu nneħħu lill-ministri minn ġol- gvernijiet.

Jien m'għandix dubju li din m'hijiex l-intenzjoni tagħhom, pero` jekk kull darba li se naraw li qed jingħata xi poter lill-ministru se noqogħdu nitgerrxu u niskantaw kif f'affarijiet bħal dawn se jindaħal il- ministru ...

Fl-aħħar mill-aħħar huwa l-ministru li jrid jagħti rendikont ta' għemilu u li se jiffaċċja lill-elettorat.

Il-kritika kellha ssir li kieku aħna ħrabna mir-responsabbiltajiet tagħna u għabbejna kollox fuq xi ħadd li m'huwiex elett mill-poplu.

Naturalment għal dawn il-poteri li qed jingħata l-ministru hemm ukoll is-safeguards.

Sur President, wieħed mhux talli m'għandux jistħi jagħmel il-liġijiet tagħna konformi ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam mal- protezzjoni tal-konsumatur imma għandu għal xiex jiftaħar għaliex jekk hawn żona fid-dinja li mxiet 'il quddiem f'dik li hi protezzjoni tal-konsumatur, din żgur li hija l-Unjoni Ewropea.

Jekk għall-grazzja ta' l-argument huwa veru li hija l-Unjoni li qed timbottana nressqu abbozz ta' liġi bħal dan li għandna quddiemna, allura jien nistieden lill-Unjoni timbottana iżjed ħalli jitressqu iktar abbozzi ta' liġijiet ta' dan it-tip, li jagħmlu tant ġid lis-soċjeta`.

Issa m'għandniex għalfejn noqogħdu ninħbew wara subgħajna biex ngħidu li meta l-partit ta' l-oppożizzjoni għamel fil-perijodu fil- gvern, huwa la kien imbottat mill-Unjoni u lanqas ressaq abbozzi ta' liġijiet bħal dawn.

Jien m'iniex qed ngħid li hemm bżonn tiġi mbottat biex tressaq abbozzi ta' liġijiet bħal dawn, pero` jekk dan huwa tassew imbottar, jien lanqas ma nista' ngħid li huwa ħażin li tkun imbottat.

Kif għedt diġa', aħna ma qgħadniex għall-minimum directive ta' l-Unjoni Ewropea imma żiedna wkoll l-aspett tas-servizzi.

Din hija a departure mis- sistema Ewropea għaliex kif qal tajjeb l-Onor.

Brincat, dwar is-servizzi għad m'hemmx din it-tip ta' protezzjoni, u għad m'hemmx din it-tip ta' protezzjoni għal raġuni ovvja u importanti ħafna; li huwa diffiċli ħafna iktar li tkejjel servizz milli li tkejjel prodott.

Franza u l-Amerka diġa' qed jagħmlu dan il-kejl, pero` fl-Unjoni dan għadu qed jiġi studjat u għadu ma daħalx bħala parti mid-direttiva.

Ara aħna morna oltre minn dak li qed tagħmel l-Unjoni, pero` għamilna dan mingħajr ma skonvolġejna s-suq għax kull tibdil bħal dan xi ftit ta' tħassib iqajjem dejjem, u wieħed irid ikejjel il-vantaġġ li se jieħu mill-perikli tas-suq.

Kif għedt diġa' għal dak li għandu x'jaqsam mad-direttiva 92/59 ta' l- Unjoni Ewropea, il-market surveillance directorate se jibda jagħmel is- surveillance programmes trasparenti.

Dan huwa aspett importanti ħafna għaliex b'hekk wieħed ineħħi s-suspetti li forsi wieħed qed jaqbad ma' xi settur u mhux ma' ieħor, eċċ., eċċ. Ovvjament din id-direttiva se tkompli tassigura li kemm jista' jkun jiġi stabilit il-famuż level playing-field, anke minħabba l-impatt li jkun hemm fuq il-prezz.

M'huwiex sew li min ma jbigħx prodotti safe minħabba li forsi ma jkollux kuxjenza jieħu vantaġġ fuq min qagħad attent li ma jiksirx il-liġi.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi wkoll framework biex aħna nikkordinaw ma' l-Unjoni Ewropea ħalli f'każ ta' emerġenza nwaqqfu ċerti oġġetti minn fuq is-suq.

Din hija xi ħaġa li rridu naslu għaliha 'l quddiem.

Jien nawgura li din naslu għaliha kemm jista' jkun malajr, bħalma nawgura li nidħlu fl-Unjoni kemm jista' jkun malajr.

Aspett ieħor fejn aħna morna oltre l-Unjoni kien għal dak li għandu x'jaqsam mal- prekawzjonijiet għaliex filwaqt li d-direttiva tirriferi biss għat-tfal, aħna qed indaħħlu wkoll il-konċett ta' l-anzjani u tal-persuni b'diżabbilta`.

Fil-fatt matul id-diskors tiegħu l-Onor.

Brincat irrifera biss għat-tfal, pero` jien naħseb li huwa importanti li wieħed jinnota li aħna qed nikkonsidraw lill-oqsma ta' l-anzjani u tal-persuni b'diżabbilta` bħala oqsma li jistħoqqilhom protezzjoni partikolari.

M'hemmx dubju li meta wieħed ibigħ toys u affarijiet oħra għat-tfal għandu joqgħod attent ħafna x'tip ta' prodotti jpoġġi fuq is-suq, u fil-fatt meta nixtru affarijiet li huma mmirati għat-tfal mill-Unjoni Ewropea, dejjem ninnotaw li jkun hemm instructions u warnings speċjali għal dak li għandu x'jaqsam mat-tfal.

Madanakollu sfortunatament sal-lum għad m'hemmx din it-tip ta' protezzjoni għal dak li għandu x'jaqsam ma' anzjani u persuni b'diżabbilta`.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qiegħed iħassar Kap. 225 tal-liġijiet ta' Malta.

Ta' min jgħid li dik il-liġi kienet tħares lejn il-prodotti mill-aspett ta' kwalita`, aspett purament soġġettiv bid-diffikultajiet kollha li dan it-tip ta' kriterju jġib miegħu.

Issa għall-ewwel darba qed inħarsu lejn il-prodotti li tqiegħdu fuq is-suq mill- aspett ta' sigurezza.

La min jipproduċi, la min jimporta u lanqas min ibigħ ma jista' jpoġġi fuq is-suq prodotti li m'humiex safe.

Meta jixtri prodott, il-konsumatur għandu dritt ikollu moħħu mistrieħ li dan m'huwiex perikoluż.

Din hija xi ħaġa li aħna neħduha for granted, pero` sal-lum ma kenitx issib il-konfort tal-liġi.

Issa hawnhekk nixtieq nerġa' nagħmel enfasi fuq xi ħaġa li mill-mod kif tkellem il-kelliem ta' l-oppożizzjoni, jidher li ma ġietx apprezzata biżżejjed.

Id-direttorat tal-market surveillance huwa direttorat miftuħ, fis-sens li se jkollu s-support tal-partijiet kollha interessati fis-suq, inkluż l- għaqdiet tal-konsumaturi, l-għaqdiet tan-negozjanti u d-dipartimenti differenti tal-gvern.

Qed ngħid dan għaliex huwa importanti ħafna li fl- inforzar tal-liġi wieħed ikollu dik it-trasparenza kollha neċessarja biex ineħħi s-suspetti.

Ta' min jgħid ukoll li dan id-direttorat se jkun maqtugħ mid-direttur ta' l-affarijiet tal-konsumatur għax filwaqt li d- direttorat se jagħmel dak it-tip ta' ċċekkjar neċessarju biex jimxi skond programmi miftuħa, id-direttur ta' l-affarijiet tal-konsumatur se jagħżel kif se jimplimenta dawn il-programmi.

Il-konsumatur għandu wkoll id-dritt li jirċievi informazzjoni xierqa rigward l-aspetti ta' sigurta` u ta' l-użu ta' dawk il-prodotti li jixtri.

L-aspett ta' din it-tip ta' informazzjoni huwa importanti ħafna għaliex m'huwiex biżżejjed li tpoġġi prodott fuq is- suq u tassumi li dan se jintuża tajjeb.

Huwa importanti ħafna wkoll li l- konsumatur ikun informat b'mod xieraq bi prodotti li joħolqu riskji għas- saħħa u s-sigurta` tal-konsumaturi.

Aspett importanti ieħor huwa li r-responsabbilta` ta' l-inforzar se tgħaddi mingħand l-MSA għal fuq id-direttur ta' l-affarijiet tal- konsumatur.

Ma ninsewx li taħt Kap. 225 kienet l-MSA li kellha r- responsabbilta` ta' l-inforzar, pero` issa se ngħaddu din ir- responsabbilta` għal fuq id-direttur ta' l-affarijiet tal-konsumatur.

F'dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm ukoll provvedimenti li jagħtu iktar flessibbilta`, fosthom meta qed jgħid li d-direttur jista' jieħu l-miżuri neċessarji b'ċerta urġenza.

Naħseb li wieħed japprezza li ġieli jkun hemm ċirkostanzi fejn ma tkunx tista' toqgħod tistenna li jittieħdu proċeduri twal fil-qorti, bħal meta, per eżempju, prodott ikun se jiġi rtirat minn fuq is-suq.

Bażikament fi klawsoli 28 u 29 lid-direttur qed nagħtuh il-poter biex flimkien mad-direttur tal-market surveillance jagħmel public statements biex jgħid liema huma l-prodotti li m'humiex safe u liema huma l-producers u d-distributors li qed jagħmlu attivitajiet li għandhom x'jaqsmu ma' dawn il-prodotti.

Huwa tajjeb li hawnhekk qed indaħħlu s-safeguard li meta d- direttur jiġi biex jagħmel dawn il-public statements, jagħmel dan flimkien mad-direttur tal-market surveillance.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi huwa wieħed minn nisġa ta' abbozzi ta' liġijiet oħrajn li qed ngħaddu fl-interess tal-konsumatur.

Niftakar li meta konna qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi dwar il-konsumatur, l- oppożizzjoni kienet għamlet il-kritika li dan l-abbozz ta' liġi ma kellux biżżejjed snien.

Fil-fatt huwa dan l-abbozz ta' liġi li għandu s-snien għax filwaqt li l-liġi tal-konsumatur tindirizza l-aspett ċivili, dan l- abbozz ta' liġi qed jindirizza l-aspett kriminali.

Fil-fatt hawnhekk għandna pieni pjuttost ħorox.

Biżżejjed ngħid li filwaqt li f'dan l-abbozz ta' liġi l-pieni jvarjaw minn Lm500 għal Lm5,000 flimkien ma' perijodu ta' tliet snin ħabs, il-liġi tal-konsumatur, li hija liġi komplimentari, tgħid sempliċement li min ikun sofra xi danni jkollu d-dritt li jibda proċeduri ċivili biex jiġi kkompensat.

Huwa tajjeb li wieħed jenfasizza - u jien ma nieqafx nenfasizzah dan - li r-responsabbilta` hija ta' min ipoġġi l-prodott fuq is- suq, jiġifieri issa m'għadhiex difiża li tgħid: Jien sempliċi importatur u m'għandi x'naqsam xejn mas-sigurta` tal-prodott.

L-importatur li jpoġġi prodott fuq is-suq qed jassumi responsabbilta` għas-safety ta' dak il- prodott.

Kif għedna diġa', dan l-abbozz ta' liġi huwa intimament marbut mal-liġi ta' l-awtorita` ta' l-istandards għaliex l-awtorita` ta' l-istandards se tkun ir-regolatur li tistabilixxi l-livell ta' sigurta` u l-kwalita` tal- prodotti f'pajjiżna.

Nerġa' ngħid li l-enfasi f'dan l-abbozz ta' liġi huwa iktar fuq is-sigurta` milli fuq il-kwalita`.

Skond dan l-abbozz ta' liġi, se tkun l-MSA li se toħroġ l-hekk imsejħa ordnijiet mandatorji filwaqt li d- direttur tad-dipartiment ta' l-affarijiet tal-konsumatur se jkun responsabbli mill-inforzar tagħhom.

Madanakollu d-dmir ta' l-MSA m'huwiex se jieqaf hawn imma permezz tal-gwidi li joħroġ se jkollu r-responsabbilta` li jara li qed isir l-inforzar tagħhom.

Issa hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi żgħira billi nħabbar li minn kemm ilna li għaddejna l-liġi ta' l- MSA ħarġet il-legal notice relattiva u ġew ippubblikati madwar 5,000 standard.

Hawnhekk jien nixtieq nirringrazzja u ngħid "prosit" lill-uffiċjali kollha ta' din l-awtorita`, mhux biss għaliex ma ħadux il-vaganzi tas-sajf imma għaliex irnexxielhom jippubblikaw b'kollox 5,000 standard.

Min għandu interess li jara dawn l-istandards, jista' jarahom fl-uffiċċju ta' din l- awtorita` stess għax kif konna spjegajna meta għaddejna dik il-liġi, l- istandard fih innifsu ma jiġix ippubblikat, fis-sens li joħroġ legal notice imma jiġi ppubblikat it-titlu tiegħu u mbagħad il-parti sostantiva hija available għal min hu interessat mill-uffiċċju ta' l-awtorita` stess.

Sur President, funzjoni oħra ta' l-MSA hija dik li din tagħti l-pariri, u din hija raġuni oħra għaliex m'għandhiex tkun l-MSA li tinforza l-liġijiet.

Fil-fatt min għandu diffikulta` dwar is-safety ta' xi prodott għandu javviċina lil din l-awtorita` u din, fi ħdanha, għandha struttura li tgħin lil dak li jkun li jieħu l-parir neċessarju qabel u mhux wara li jkun poġġa l-prodott fuq is-suq.

B'hekk mil-lum 'il quddiem il-konsumaturi tagħna għandhom ikollhom moħħhom mistrieħ li meta jixtru prodott, huma qegħdin jixtru dak il-prodott mingħajr periklu.

Sur President, iktar kmieni f'dan id-dibattitu l-Onor.

Brincat qal li l- oppożizzjoni qed taqbel fil-prinċipju ma' dan l-abbozz ta' liġi, u għalhekk jien persważ li din id-darba wkoll l-oppożizzjoni, kif għamlet kull meta qablet mal-gvern, se tagħmel suġġerimenti prattiċi u kostruttivi.

Jekk kemm-il darba jsiru suġġerimenti li jmorru oltre minn dan il-minimum directive, jien naħseb li l-Onor.

Vassallo huwa altru minn dispost li jikkonsidrahom, għalkemm naturalment wieħed dejjem irid ikejjel l-impatt li xi ftit jew wisq dawn is-suġġerimenti jista' jkollhom fuq is-suq biex ma mmorrux minn estrem għal ieħor.

Huwa importanti li s-suġġerimenti li se jsiru matul dan id-dibattitu, isiru fil-qafas ta' l-istruttura li qed nikkreaw, liema struttura ġiet ibbażata l-iktar fuq l-istrutturi li qed jintużaw fil-pajjiżi Nordiċi, partikolarment fl-Isvezja u fin-Norveġja.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jirrigwarda s-saħħa u l-kwalita` tal-prodotti li wieħed ipoġġi fuq is-suq għall-konsum in ġenerali.

Fil-fatt hemm diversi pajjiżi li għandhom imfassla din it-tip ta' liġi biex ikun hemm ċertu kontroll fil- kwalita` tal-prodotti li jinbiegħu fuq is-suq.

Dan l-aħħar għaddew diversi liġijiet li għandhom x'jaqsmu mal-konsumatur minn dan il-parlament, liema liġijiet ovvjament qed jgħabbu lil dawk li jipproduċu u jimportaw b'obbligi ġodda.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll li x-xogħol biex titwaqqaf l-MSA, li fil-fatt twaqqfet ftit ilu, kien inbeda minn gvern Laburista.

Jekk wieħed iħares lejn dan l-abbozz ta' liġi jsib li ċerti affarijiet, bħal affarijiet mediċinali, tabakk, u ilma, anke mineral water, m'humiex koperti hawnhekk għax diġa' qegħdin koperti taħt leġislazzjoni oħra.

Issa jien xtaqt inkun naf għaliex l-ilma, b'mod partikolari - ejjew ma nitkellmux fuq it-tabakk hawnhekk għaliex illum ilkoll naqblu li t-tabakk huwa ta' detriment għas-saħħa tal-bniedem - m'huwiex qiegħed kopert f'dan l- abbozz ta' liġi wkoll.

Qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex ħafna drabi nisimgħu li mhux biss l-ilma tal-vit imma anke l-mineral water għandu fih ċerti sustanzi li mhux dejjem jagħmlu ġid lis-saħħa tal-bniedem.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Fil-fatt minħabba li l-ilma huwa meqjus ma' l- ikel, se jaqa' taħt il-Food Act.

ONOR.

JOE CILIA: Nirringrazzja lis-segretarju parlamentari għall- ispjegazzjoni tiegħu u nispera li dan l-abbozz ta' liġi dwar l-ikel ma jdumx ma jitressaq quddiem din il-Kamra biex ma jkunx hemm gaps.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien, iktar l-ilma qed isir expensive għall-poplu Malti u Għawdxi u għalhekk naħseb li wieħed għandu jitlob bi dritt biex jiġu stabiliti parametri fuq xiex wieħed jimxi f'dak li għandu x'jaqsam mas- sigurta` u l-kwalita` ta' l-ilma.

Illum nistgħu ngħidu li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu mal-konċett ta' suq ħieles, pero` l-kompetizzjoni titlob li jkun hemm iktar dettalji f'dawk li għandhom x'jaqsmu ma' l-ispeċifikazzjonijiet tal-prodotti għaliex iktar ma tikber il-kompetizzjoni, awtomatikament iktar jikbru x-xewqat tal- konsumatur li d-drittijiet tiegħu jiġu trattati bl-iktar mod adegwat.

Fost id-drittijiet li naraw elenkati f'dan l-abbozz ta' liġi nsibu d-dritt li l- konsumatur ikollu fuq is-suq prodotti li huma safe, li jkollu informazzjoni adegwata għal dak li għandu x'jaqsam ma' safety aspects kif ukoll informazzjoni oħra li tiggwida lill-konsumatur dwar kif għandu juża dak il- prodott.

Sfortunatament ġieli naraw li fuq il-prodotti, għalkemm ikun hemm xi tip ta' informazzjoni, din tkun miktuba b'tipa rqiqa ħafna li lill- konsumatur ma tiġbidlux l-attenzjoni għaliha.

Ta' min jgħid ukoll li ħafna drabi t-toys li jiġu importati minn barra jkunu diġa' marbutin b'ċerti leġislazzjonijiet minn dak il-pajjiż li minnu jkunu oriġinaw, u fil-fatt kważi t-toys kollha li nimportaw ikollhom miktub fuqhom l-eta` tat-tfal li jistgħu jilagħbu b'dawn it-toys.

Bħalissa qed jiġuni f'moħħi wkoll dawk il-bleaches li jiftħu d-drains.

Ħafna drabi fuq dawn il-prodotti jkun hemm informazzjoni dwar kif dawn il-prodotti għandhom jintużaw u jkun hemm ukoll warning biex kemm jista' jkun dawn il-prodotti ma jiġux f'kuntatt ma' l-għajnejn jew mal-ġilda.

Ovvjament l-importaturi u l-produtturi għandhom ukoll l-obbligu li jipprovdu informazzjoni tajba lill-konsumatur, anke dwar riskji li jistgħu ma jidhrux ovvji mal-ewwel.

F'każ li l-importaturi u l-produtturi jonqsu milli jagħmlu dan, il-prodotti jistgħu saħansitra jitneħħew minn fuq l- ixkaffi tas-suq biex b'hekk il-periklu għall-konsumatur jiġi evitat darba għal dejjem.

Dan l-abbozz ta' liġi m'hux qed jorbot bl-obbligi lill- importaturi u lill-produtturi biss imma anke lid-distributuri, għax wara kollox dawn meta jkunu qed jiddistribwixxu l-prodotti fuq is-suq, huma jisimgħu l-ilmenti u s-suġġerimenti tal-konsumatur dwar dawk il-prodotti li huma jkunu qed jiddistribwixxu.

Fil-fatt id-distributuri qed jintrabtu li jgħaddu dawn l-ilmenti u s-suġġerimenti lill-produttur jew lill-importatur ħalli dawn ma jibqgħux fid-dlam dwar l-effetti li qed ikollhom il-prodotti tagħhom fis-suq.

L-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu llum jitkellem ukoll dwar in-national u l-European standards.

Jien naf li kull darba li lill-membri tal-gvern ngħidulhom li huma qed iressqu ċerti liġijiet u qed jagħmlu ċerti emendi biex ikunu konformi mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, huma qed jiċħdu dan il-fatt, pero` kollox jindika li l-gvern huwa marbut fi straitjacket u jinsab ristrett bil-ħin biex jemenda ċerti leġislazzjonijiet ħalli fil- mixja tiegħu għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea jogħġob lil dawk ta' Brussels.

Jiena ngħid li dan ifisser gwaj għal pajjiżna.

M'iniex qed ngħid li m'għandniex nieħdu t-tajjeb tal-liġijiet Ewropej, pero` għandna noqogħdu attenti li nagħżlu dak li hu addattat għalina u mhux inkunu marbutin lock, stock and barrel li dak li jgħodd għall-pajjiżi msieħba fl- Unjoni Ewropea, neċessarjament ikun addattat għalina.

MR SPEAKER: Onor. Cilia, ippermettili niġbidlek l-attenzjoni li sar il- ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

JOE CILIA: Iva., nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 23 t'Ottubru b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, xtaqt li f'dan il-ftit ħin li għandi nitkellem dwar il-protesta li għamlet il-GWU nhar il-Ġimgħa fil-belt Valletta.

Nhar il-Ġimgħa ntwera biċ-ċar li l-poplu tkellem, tkellem bil- preżenza tiegħu, bl-iktar mod ċivili, imma tkellem bl-iktar mod determinanti li ma jħallix lil dan il-gvern fit-triq li qabad li tmur akkost ta' kollox kontra l-wegħdi li għamel qabel l-aħħar elezzjoni.

Il-poplu tkellem minkejja li l-gvern, fil-paniku li qabdu tul il-ġranet ta' qabel, ipprova jintimida u jhedded lill-ħaddiema biex ma jfallux minn fuq il-post tax-xogħol billi sejjaħ għal diversi drabi d-dimostrazzjoni li kienet se torganizza l-GWU bħala waħda illegali.

L-iskantament hu li dawn li bdew jargumentaw b'dan il-mod huma l-istess nies li fl-1982, minkejja - u hawnhekk iktar ma jidħolx id-dritt - li l-Partit Nazzjonalista m'huwiex trade union, ipprova jorganizza ġurnata ta' strajk ġenerali fil-pajjiż, liema azzjoni kienet mill-iktar waħda irresponsabbli u illegali, biex ħa lill-partitarji tiegħu jixxemxu u jgħumu f'jum l-Imnarja fl-Għadira.

Imbagħad bl-iktar wiċċ tost, wara li għaddew dawn is-snin, l-istess nies li organizzaw din l-attivita` ta' mistħija fl-1982, qed jakkużaw trade union, li għandha dritt li tiddefendi lill-membri tagħha u lill-pensjonanti, li bl- attitudni li kienet qed tieħu, jiġifieri li sejħet lill-ħaddiema għal tliet sigħat il-Belt minn fuq il-post tax-xogħol tagħhom, il-GWU kienet qed tagħmel din l-attivita` b'mod illegali.

Ipokresija ikbar minn din ma nistax nara u ma nistax nipparaguna.

Il-gvern intilef f'paniku għax jaf li s-sitwazzjoni f'pajjiżna m'hi xejn feliċi u li din hi ħtija ta' l-istess nies li hemm illum fil-gvern u li kienu jmexxu qabel l-1996.

Il-gvern u l-Partit Nazzjonalista jafu li kienu huma li mlew lil dan il- pajjiż bid-dejn, b'deficit wara l-ieħor, b'budget wara l-ieħor mill-1988 sa l-1996, huma l-istess nies li qabel l-1996 ma kellhomx il-kuraġġ li jippreżentaw il-budget quddiem dan il-parlament.

Huma l-istess nies li meta tela' gvern Laburista u identifika l-problema finanzjarja tal-pajjiż qalu li din ma teżistix u li l-ħofra hija ħrafa.

Huma l-istess nies, illi qabel l-1998, qabel ma reġgħu ħadu l-poter f'idejhom, anzi qabel ma waqqgħu l-gvern - biex nikkwota lis-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista Joe Saliba - kienu jwegħdu l-ilma jiżfen lil dan il-pajjiż.

Fost l-oħrajn kienu jwegħdu li se jġibu mill-Unjoni Ewropea mitt miljun lira Maltin fis- sena.

Il-poplu ngħata l-impressjoni qabel l-elezzjoni li għaddiet illi l- Partit Nazzjonalista se jsolvi l-problema finanzjarja li ġab hu stess fuq dan il-pajjiż meta joħroġ l-applikazzjoni mill-friża billi kien se jibda jirċievi mitt miljun lira Maltin fis-sena mill-Unjoni Ewropea.

Lill-poplu wegħduh minn kollox biex jirbħu l-poter.

Imma dan kien qerq, u inutli llum joħroġ il-kor tal-bikkejja, bħalma rajna l-bieraħ fil- gazzetti - għax dawn qishom kor tal-bikkejja wara din l-attivita` - jippruvaw jiġġustifikaw lill-gvern meta jafu li dan huwa gvern li wiegħed kollox; wiegħed li se jġib il-flus, wiegħed li se jsolvi l-problema tal- flus li għandu billi se jġib il-fondi mill-Unjoni Ewropea u minflok qed imur kontra l-mandat li ngħata u qed jimponi taxxa waħda wara l-oħra fuq il- ħaddiem, jagħfas liż-żgħar u saħansitra fuq min igħix bis-servizzi soċjali.

Il-gvern għażel li l-problema jsolviha b'dan il-mod.

Dan m'huwiex ġust fil-konfront tal-ħaddiema, tal-pensjonanti u tal-middle class.

Għalhekk dan ma jistax jiġi aċċettat f'pajjiżna u minn min verament għandu għal qalbu l-interessi tal-ħaddiema.

Għalhekk il-GWU ma tistax tibqa' b'ħalqha magħluq.

Il-UĦM tibqa' ħalqha magħluq għax hi pupazz tal-gvern, skond id- daqqa u l-innu li jdoqq il-Partit Nazzjonalista tiżfen.

Il-UĦM dehrilha li kellha tagħmel strajk fil-freeport wara t-taxxi ta' bejn l-1996 u l-1998, u llum prattikament bl-istess kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma u b'iktar taxxi, il-UĦM ma għamlet xejn.

Il-UĦM tgħid li l-GWU kienet ħalqha magħluq, imma mbagħad tgħidx kemm isservew bir-rapport tagħha fuq il- kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma fi żmien gvern Laburista.

Il-UĦM ma kkummissjonat l-ebda rapport biex tara x'effett ħallew il-miżuri tal-budget li għadda fuq il-ħaddiema, fuq il-pensjonanti, fuq il-familji u fuq min hu fil-bżonn f'pajjiżna.

Il-ministri ippruvaw jisservew bid-dipartimenti governattivi u d- diretturi kollha u bl-istqarrijiet, saħansitra stqarrija waħda wara l-oħra minn Kastilja, biex jheddu u jbeżżgħu lill-ħaddiema biex ma jattendux għall- attivita`.

Ippruvaw saħansitra jisservew bil-qorti, insomma din is-soltu storja drajnieha, imma d-determinazzjoni tal-ħaddiema, tal-pensjonanti, tal- familji ż-żgħar u tal-middle class, li qed jinqarsu u ġew imqarrqa minn dan il-gvern kienet kbira.

Quddiem l-għafsa fil-morsa tat-taxxi u tal-qerq il- poplu jweġġa'.

Fejn tidħol id-determinazzjoni tal-poplu l-ebda gvern, l- ebda dipartiment, l-ebda stqarrija, l-ebda gazzetti, l-ebda xandir m'hu se jwaqqafu milli jipprotesta.

Il-poplu kien ġustifikat li pprotesta, u l-GWU hija ġustifikata b'dak li qed tagħmel għax qed tagħmlu bl-iktar mod serju u qed toffri l-proposti tagħha.

Tipprova tifhem, jekk jirnexxielek tifhem u jekk ma jirnexxilekx huwa diffiċli li tifhem għax filli l-ministru tal- finanzi jiżżuffjetta bil-proposti tal-GWU u filli l-prim ministru jgħid li se jagħti kas il-proposti tal-GWU.

Imma l-ikbar qerq huwa fil-mod kif il-ħaddiema ġew trattati qabel il- protesta tal-GWU u kif qed jiġu mhedda u intimidati bħalissa, wara l- protesta, minn diretturi u minn nies responsabbli f'dipartimenti tal-gvern.

Għalkemm kont għadni żgħir, niftakar lill-Partit Nazzjonalista jorganizza protesti bil-partitarji bix-xemgħat biex juru solidarjeta' ma' Lech Walesa li kellu t-trade union Solidarnosc.

Dak iż-żmien, meta Walesa kien jitkellem u meta Solidarnosc kienet qed tipprova tgħaqqad lill-ħaddiema ġol- Polonja, kienu jiġu intimidati mill-Ġeneral Jaruzelski, li kien pupazz f'idejn il-komunisti.

Kont nistenna li gvern li jsejjaħ lilu nnifsu demokratiku, xempju tad-demokrazija u li jagħti wisa' lit-trade unions u lil għaqdiet oħra, jaġixxi mod ieħor u jagħti dritt veru lill-ħaddiem li jipprotesta bla ma jiġi intimidat u mhedded.

Għalhekk, dak li ġara qabel nhar il-Ġimgħa u dak li qed jiġri issa l-iktar, wara li għadda nhar il- Ġimgħa, lili personalment ifakkarni f'meta l-Ġeneral Jaruzelski fil-Polonja kien jintimida bis-sħiħ lill-ikbar trade union li kien hemm fil-Polonja, lil Solidarnosc.

Minn gvern li jsejjaħ lilu nnifsu demokratiku, jien ma jkolli l-ebda triq oħra ħlief li bil-kuxjenza nadifa u safja ngħidlu: Ieqaf quddiem il-ħaddiem!

Tkomplix taġixxi b'dan il-mod!

Illum ninsabu fis-sena 2000, ma ninsabux tlett mitt sena ilu fi żmien Napuljun.

Il-gvern irid jagħti d-dritt lill-ħaddiem li meta jkun qed iweġġa' jgħid: Ajma!

Il-gvern jaf li l-ħaddiem u l-pensjonant qed iweġġgħu minħabba s-sitwazzjoni li ġab hu stess qabel l-1996.

J'Alla dan iż-żmien ma jkomplix jagħfas fuq il-ħaddiema u l-gvern ma jkomplix jaġixxi bħall-Ġeneral Jaruzelski.

J'Alla l-gvern jaċċetta r-rieda tal-ħaddiema, tal-pensjonanti u tal-poplu Malti kollu u jwettaq il-mandat veru li għandu u ma jmurx kontra l-mandat li tah il-poplu kif qed jagħmel preżentement.

J'Alla, li l-GWU flimkien ma' unions oħra jibqgħu juru r-rieda tagħhom biex iwaqqfu lil dan il-gvern milli jkompli jagħfas fuq bwiet il-ħaddiema u l- pensjonanti.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, fil-ħin li għandi xtaqt nitkellem dwar il-privatisation bonds kif ukoll dwar is-servizzi finanzjarji.

Nibda l- ewwel bil-privatisation bonds fejn jidher ukoll li twaqqfet kumpannija mill- gvern.

Din x'inhi?

Kumpannija ad hoc?

Min huma x-shareholders?

Min huma d-diretturi?

Meta ġiet irreġistrata?

X'inhuma l-objettivi u l-għanijiet tal-kumpannija?

Għaliex il-gvern ma ddikjarax li se jagħmel din il- kumpannija qabel in-notice of pre-placement u d-dettalji relattivi?

Jidher li l-gvern iddeċieda liema kumpanniji se jipprivatizza bejn l-2001 u l-2003 għaliex għamel lista tal-Bank of Valletta, tal-Maltacom, tal- Mediterranean Offshore Bunkering Company u l-MIA.

Imma jekk għandu pjan mifrux sas-sena 2003, x'inhu l-iskop li dawn il-bond issues huma miftuħin sas-sena 2005?

Għaliex mhux se jingħata imgħax fuq il-bonds jekk jintużaw sa qabel l-erbatax ta' Novembru tas-sena 2005?

Għaliex il-premium fuq il- bonds se jkun ta' 15% fuq bażi ta' ħames snin u suġġett għat-taxxa, jiġifieri se jkun biss ta' 3% fis-sena?

Il-gvern, fil-fehma tiegħi, se jissellef ammont negliġibbli, anzi b'rata b'ammont negliġibbli, jew l-iktar bi 3%, miżura li hija ntiża bi skop wieħed biss li sservi bħala paraventu biex il-gvern ikun jista' jissellef bl-inqas imgħax għax m'huwiex qed isib konkorrenza mill-pubbliku meta joħroġ l-istocks bħala sejħiet pubbliċi.

Għaliex il-gvern għadu ma ħariġx il-prospectus?

Jingħad li l-prospectus għadu ma ġiex finaliżżat u nistaqsi kif il-gvern qed jippretendi li jkun hemm pre-placements u offerti qabel ma jkun hemm il-prospectus innifsu ppubblikat.

Nistaqsi wkoll jekk il-gvern huwiex se jiggarantixxi lil din il-kumpannija dwar l-operat tagħha u jekk hux se jiggarantixxi anki dawn id-depożiti li se jsiru magħha.

Inħoss li l- ministru jmissu għamel diskors pubbliku fuq dawn l-affarijiet u mhux l- affarijiet saru hush-hush, sempliċement billi mar fuq il-PBS u ta intervista.

Jien jidhirli li kellha tinħareġ press release mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni b'mod mill-iktar pubbliku u trasparenti.

L-iskuża li ġab il-ministru kienet li la l-PBS huwa l-istazzjon tan-nazzjon, jidhirlu li kien qed ikellem lin-nazzjon kollu meta mar fuq dan l-istazzjon.

Bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea, jekk hemm settur li dwaru m'hemmx dubju li se jintlaqat ħażin, huwa s-settur tas-servizzi finanzjarji.

Għadni kif tkellimt ma' nies li huma ntiżi fis-suġġett u fil-prinċipju huma favur is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Dawn igħidulek, b'mod ikkwalifikat, li s-settur tas-servizzi finanzjarji se jintlaqat ħażin, u għalkemm ċerti pajjiżi, bħall-Irlanda, akkwistaw ċerti derogi, ftit li xejn hemm ħjiel li l-Gvern Malti se jinsisti għal derogi simili f'dan is-settur.

Daqstant ieħor jidhru żgħar ħafna l-prospetti li l-Unjoni Ewropea nnifisha tikkunsidra xi talba għal derogi simili serjament, anki li kieku dawn kellhom isiru min-naħa Maltija.

L-inċentivi ta' taxxa li Malta għandha f'dan is-settur biex jinkoraġġixxu t-tkabbir tas-servizzi finanzjarji, fil-fehma tiegħi huma inkompatibbli mal- code of conduct ta' l-ECOFIN, li huwa l-kumitat tal-ministri finanzjarji ta' l-Unjoni Ewropea, kif ukoll ma' l-għanijiet tal-Kummissjoni Ewropea nnifisha dwar dan is-suġġett.

Ma rridux ninsew, li meta Malta daħħlet ċerti inċentivi fiskali fis-servizzi finanzjarji, għamlet dan biex tibbenefika mill-mobilita` ta' dan is-settur.

Illum għandna ħafna vantaġġi ta' taxxa li ma nistgħux naffordjaw li nitilfu jekk irridu nkomplu nsostnu u nkabbru lil dan is-settur, fosthom il-back-office operations, it-ten-year tax holiday, in-nuqqas ta' withholding u capital gains tax għas-settur, l- eżenzjoni mit-taxxa tal-collective investment schemes, in-nuqqas ta' taxxa fuq interessi mħallsin lin-nies mhux residenti f'Malta u ebda tax on royalties.

Għalkemm il-cost of labour, it-telekomunikazzjoni u l-komunikazzjoni huma kollha setturi importanti għal dan is-settur, huma fil-fatt sekondarji ħdejn l-element ta' tassazzjoni.

Jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, bla derogi, kif aktarx li se tipprova tagħmel f'dan is-settur, tkun fil- fehma tagħna qed tissagrifika d-dritt sovran tagħha li tiddetta materji ta' taxxa fi sforz biex tiġbed negozju internazzjonali lejn xtutna, kif għamlet s'issa.

Jekk wieħed jara x'qed jagħmel ħaddieħor, wieħed isib li l- Lussemburgu u l-Ingilterra diġa' huma ppreokkupati serjament li l-proposta Ġermaniża fi ħdan l-Unjoni Ewropea dwar il-withholding tax tista' twassal biex ċertu kapital saħansitra jaħrab lejn pajjiżi barra l-Unjoni Ewropea.

Jekk min-naħa l-oħra, Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, nemmen li tkun mhux biss qed teżenta ruħha imma tkun qed titlef vantaġġi simili li se jgawdu pajjiżi mhux membri fl-Unjoni Ewropea.

Ikun diffiċli l-ewwelnett biex il-Lussemburgu taqbel ma' dan sakemm il-pajjiżi ta' l-OECD ma jeħdux pożizzjoni komuni.

Din l-istorja ma bdietx il-bieraħ imma bdiet fl-1996 meta l-Ġermanja kienet preokkupata ħafna li kien hemm ħafna kapital li kien qed iħalli lill-pajjiż lejn il-Lussemburgu wara li r-rati ta' taxxa fil- Ġermanja kienu bdew ilaħħqu madwar 60%.

Il-kurrenti lejn pjani t'armonizzazzjoni ta' taxxa fil-fatt huma frott ta' deċiżjonijiet politiċi u mhux deċiżjonijiet purament ekonomiċi.

Il- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea diġa' qed jikkollaboraw bejniethom dwar diversi aspetti ta' taxxa, fosthom corporate tax, income on savings u l- eliminazzjoni ta' withholding taxes fuq l-interessi u r-royalty payments bejn kumpanniji assoċjati.

Għalkemm anki l-OECD qed tipprova timponi anti- harmful tax practices measures fil-pajjiżi membri tagħha, ta' min wieħed jgħid li l-Isvizzera u l-Lussemburgu diġa' astjenew dwar dan is-suġġett.

Sadanittant pajjiżi membri oħrajn ta' l-OECD, bħal Singapore, l-Olanda u l- Irlanda mistennija jkunu protettivi sew għas-setturi finanzjarji tagħhom għaliex dawn ilkoll għandhom setturi finanzjarji mdaqqsin sew.

Malta m'għandhiex tibża' li tiġi kklassifikata bħala tax haven mill-OECD għaliex skond il-kriterju ta' din l-organizzazzjoni tax haven irid iwassal għal tassazzjoni non-eżistenti jew nominali, għal ebda bdil ta' informazzjoni ma' territorji oħrajn, għal nuqqas ta' trasparenza u għal nuqqas ta' sustanza fl-attivitajiet kummerċjali li jsiru.

Dawn huma affarijiet li ma japplikawx għal pajjiżna.

Jekk l-Unjoni Ewropea tasal biex timponi witholding tax b'minimu ta' 20% madwar il-pajjiżi kollha tagħha, dan jispiċċa jiġi levied fuq l-assi kollha tar-residenti ta' l-Unjoni Ewropea, irrispettivament mill-pajjiż tar- residenza tagħhom.

B'riżultat ta' din it-taxxa pajjiżi bħall-Isvizzera, li huma determinati li jibqgħu barra l-Unjoni Ewropea, proprju waħda mir- raġunijiet hi biex igawdu l-vantaġġi fiskali li għandhom diġa'.

Jekk wieħed jara x'qed jagħmlu, isib li qed jarmaw biex jieħdu ċertu business minn Londra u qed jippreparaw biex jabolixxu l-boll fuq ix-share trading.

L-istock exchanges tagħhom diġa' fetħu uffiċini f'Londra biex jippromwovu lil Zurich bħala ċentru tas-servizzi finanzjarji iktar milli saħansitra huwa llum.

Dan kollu qed insemmih biex nuri kemm se nitilfu opportunitajiet jekk inħallu lilna nfusna ninbelgħu mis-super-stat Ewropew li kulma jmur qed jintegra ruħu dejjem iktar fuq livell federali, ekonomiku, monetarju u issa wkoll fuq livell ta' difiża u ta' sigurta`.

F'setturi oħrajn tista' targumenta jekk jaqblilniex jew le bi sħubija sħiħa, iżda bħal fil-każ tal- biedja, dan huwa settur fejn b'mod definit nitilfu ħafna mill-vantaġġi u anki mill-kompetittivita' ta' pajjiżna.

Xtaqt nagħmel ukoll aċċenn għal xi problemi li qegħdin jiffaċċjaw xi kostitwenti mid-disa' distrett li nitla' minnu jien.

Kif kelli l-okkażjoni li nsemmi hawnhekk, imma ma kellix tweġiba għax il-ministru ma kienx preżenti, sabuni diversi residenti minn Taż-Żwejt li qegħdin jilmentaw li mhux qed ikollhom provvista ta' ilma regolari.

Għalhekk nitlob lill- awtoritajiet konċernati biex jinvestigaw dan l-ilment, iżjed u iżjed meta dawn fl-istess ħin qed jirċievu kontijiet eżorbitanti, kontijiet li suppost kellhom jiġu mraħħsa u li skond il-Ministru Josef Bonnici kellhom imorru lura prattikament għal dak li kienu qabel ma għolla r-rati l-Gvern Laburista fil-budget ta' l-1998.

Punt ieħor li nixtieq nittratta dwaru huwa dwar il-valutazzjopni li qed tagħmel l-awtorita` tad-djar meta tiġi biex tbiegħ il-postijiet.

Naf inkwilini li joqogħdu f'postijiet tal-gvern illi erba' jew ħames snin ilu talbu evaluation min-naħa tal-awtorita' tad-djar, u dakinhar għal xi raġuni jew oħra m'aċċettawx li jixtru d-dar tagħhom u iktar riċentement reġgħu talbu evaluation oħra.

Għalkemm ma rajtx id-dokumenti b'għajnejja, il- persuni li kellmuni huma persuni serji u integri, u milli qaluli jidher li hemm differenza kbira fil-valutazzjoni bejn il-proprjeta` kif kienet stmata erba' jew ħames snin ilu u bejn il-proprjeta` kif kienet stmata riċentement.

Napprezza li fil-proprjeta` dejjem ikun hemm akkrexximent tal- valur, imma żgur li ma nifhimx kif fi proprjeta` ta' housing soċjali għandu jkun hemm akkrexximent daqshekk sostanzjali daqskemm qed jingħad li kien hemm b'differenza fil-prezz ikkwotat min-naħa tal-awtorita' tad-djar dakinhar u dak ikkwotat f'dawn il-ġranet.

Jien beħsiebni nagħmel mistoqsija parlamentari lill-ministru dwar dan is-suġġett, u nitlob lill- ministru biex jagħti d-dettalji dwar mhux biss il-policy applikabbli llum imma wkoll dwar it-tibdil li kien hemm fil-policy u forsi iktar importanti minn hekk, ikun tajjeb ukoll li l-ministru jagħti xi ftit ħjiel dwar x'wassal għal din il-policy u x'immotiva lill-awtorita' tad-djar biex tagħmel dan meta qed ngħixu fi żmien meta l-figuri qed juru li l-home ownership fil-pajjiż qed jiżdied.

Għadni kif għamilt mistoqsija parlamentari u nieħu gost ninnota li l-home ownership minn xi 53% jew 54% illum tela' għal xi 65% jew iktar.

Dan huwa sinjal tajjeb.

F' Għawdex il-persentaġġ huwa saħansitra ferm ogħla.

Qaluli li kien hemm xi raħal, bħal Għajnsielem, fejn anki jaqbeż id-90%, biss jien qed nieħu l-medja tal-gżejjer Maltin u Għawdxin.

Naħseb li hemm min hemm fil-gvern għandna nkomplu ninkoraġġixxu permezz ta' skemi anki ssussidjati biex l-inkwilini li jgħixu f'postijiet tal-gvern ikollhom iktar inċentivi sabiex ikunu jistgħu jixtru d-dar tagħhom.

Naħseb li wasal iż- żmien li tiġi riveduta s-sistema tal-housing li jkun hemm reviżjoni tal- kera kull sentejn.

M'inix qed ngħid li m'għandhiex issir reviżjoni tal-kera jew reviżjoni tas-sussidju imma għandhom jittieħdu kunsiderazzjonijiet b'mod iktar flessibbli ta' ċerti income items li jkunu varjabbli, bħal overtime, jew sitwazzjonijiet fejn ikollok individwu li laħaq diġa' daħal fil-kuntratt il- ġdid bir-rata għolja u mbagħad wara ftit xhur jispiċċa qiegħed imma ma jkunx jista' jibda jibbenefika bi tnaqqis fir-rata jew b'żieda fis-sussidju sakemm jiġu biex jagħlqu s-sentejn minkejja li sena u nofs minn dawn is- sentejn ikun qed jagħmilhom jirreġistra għax-xogħol.

M'inix qed nitlob li għandu jkun hemm sussidji żejda jew fejn m'humiex ġustifikati.

Il-ministru għall-politika soċjali jagħmel tajjeb li jipprova jinvestiga l-abbużi li jsiru minn fondi soċjali pubbliċi imma fl-istess ħin naħseb li tkun inġustizzja soċjali li persuni li jkunu qed jirreġistraw għax-xogħol b'mod leċitu, ġust u onest jiġu penalizzati biex iħallsu kera b'sussidju inqas jew b'rata kummerċjali ogħla meta l-income tal-familja tagħhom ikun naqas b'mod sostanzjali.

L-aħħar osservazzjoni li rrid nagħmel hi dwar il-moviment ġdid li twaqqaf favur l-Unjoni Ewropea, il-YES movement.

M'iniex se nidħol fil-merti jekk dawn in-nies għandhomx dritt jew le, għax għandhom dritt ovvjament l-istess kif għandhom dritt is-CNI li jkunu kontra.

Dawn għandhom dritt ikunu favur, jiġifieri m'inix nikkontesta d-dritt ta' dawn in-nies li jingħaqdu bħala lobby group favur dan l-issue, biss naħseb li n-nies li jirrappreżentaw din l-għaqda, u dan kien rifless anki f'editorjali ta' gazzetti - qed nirriferi għall-editorjal tas-"Sunday Independent" tal-bieraħ - żgur li m'humiex nies rappreżentattivi tal-firxiet kollha tas-soċjeta` Maltija.

Jien naħseb li biex għaqda bħal din tkun kredibbli irid jirnexxilha tirrappreżenta s- setturi varji tas-soċjeta` Maltija.

Għaqda bħal din tkun kredibbli jekk fost id-diriġenti tagħha jkun hemm il-ħaddiema tal-Malta Drydocks, il- ħaddiema li jipproduċu għas-suq domestiku, il-ħaddiema tal-Malta Shipbuilding, u wkoll lis-small traders li jaħdmu għas-suq lokali u ma jħarsux lejn l-esportazzjoni.

Hu importanti li biex naraw l-affarijiet f'mod oġġettiv ma jistax ikollna organizzazzjoni li kuxjenzjożament ipproġettat ruħha quddiem il-pubbliku bħala għaqda li tidher li tirrappreżenta l-iktar lill-big business Malti jew lill-professjonisti Maltin.

Dawn ukoll għandhom id-dritt li jkollhom rwol importanti fis-soċjeta`, imma naħseb li dawn qed jirrappreżentaw lobby group għall-issue sħiħa ta' l-Unjoni Ewropea meta fil-fatt għandu jkun hemm firxa iktar sħiħa li tirrappreżenta l-faxex varji tas-soċjeta` Maltija u anki Għawdxija.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t-Tnejn, 23 t'Ottubru, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - RABAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jinfurmani bin-numru ta' tobba, nurses u l-istaff kollu li kien hemm, xahar b' xahar, fiċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal liema perijodu qed jistaqsi.

TOROQ - PJANTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Minstru jgħid, matul is-sentejn li għaddew, kemm tlestew pjanti mill-periti tad-dipartiment tat-toroq għal toroq li ħarġu b'kuntratt mill-gvern?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li mhux possibbli tingħata l- informazzjoni peress li tant saru pjanti ta' kull tip u dettal fuq ix- xogħlijiet tad-dipartiment, li fil-perijodu msemmi kien hemm żewġ draughtsmen full-time fuq dan ix-xogħol, kif ukoll żewġ periti, li minn żmien għal żmien huma stess ġieli għamlu pjanti li kienu jenħtieġu.

Fl-aħħar sena żdiedu wkoll seba' gradwati mill-Universita' li segwew studju fuq id-disinn u kostruzzjoni ta' toroq li huma wkoll qed jesegwixxu xogħol ta' disinn kif meħtieġ.

SKEJJEL - MARIA REGINA JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jivverifika jekk l-istudenti tal-Form II fil-junior lyceum Maria Regina għandhomx kollha għalliema ta' l-Ingliż, peress li f'nofs Ottubru kien hemm għalliema li telqet minn din l-iskola biex marret tgħallem ġo skola privata?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliema konċernata marret tgħallem fil-junior college fid-9 ta' Ottubru.

Saru l-arranġamenti meħtieġa u l- istudenti kollha tal-Form II għanhom għalliema ta' l-Ingliż.

ROAD CONSTRUCTION DEPARTMENT

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ivvutati flus għal road construction u tiswijiet ta' toroq?

Kemm intefqu s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-ammont ivvutat għal road construction ġenerali u tiswijiet ta' toroq taħt Vote VII Capital huwa ta' Lm4,650,000 li jkopri kuntratti mogħtija s'issa li jammontaw għal valur komplessiv ta' Lm4.8 miljun.

Il-valur tax-xogħol u l-pagamenti li saru s'issa hu ta' Lm2,442,709.56.

KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu n-negozjati għax-xiri ta' karozzi tal-linja ġodda?

ONOR.

ĊENSU GALEA: In-negozjati msemmija għadhom għaddejja.

Nispera li jintlaħaq ftehim fi żmien qasir.

VETTURI - TESTIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet tal-vetturi minn uffiċjali tad-dipartiment matul din is-sena?

Għal-liema raġunijiet prinċipali?

Kemm weħlu mit-test?

Meta vettura jkollha bżonn li, għal xi raġuni, isirilha xi test, kif jiġi żgurat li l-ħsara tkun irranġata?

Jista' jelenka t-tip tal-vetturi li sar test fuqhom bħal-trakkijiet, vetturi privati eċċ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-uffiċċjali tad-dipartiment tal- liċenzji u t-testijiet ma jagħmlux testijiet fuq il-vetturi.

Bħalma jaf l- Onor. Interpellant il-vehicle roadworthiness tests isiru minn stazzjonijiet awtorizzati għal dan il-għan.

DUĦĦAN VELENUŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Nirriferi mistoqsija parlamentari tiegħi nru.

19975 dwar il- kontroll tal-ħruġ ta' duħħan velenuż minn vetturi meta dan ġie ddikjarat internazzjonalment bħala ta' theddid għas-saħħa.

Id-dipartiment għandu tagħmir effikaċi biex jikkontrolla u jipprova jelimina dan il-velenu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

DUĦĦAN VELENUŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'koperazzjoni teżisti bejn id- dipartiment tat-trasport u l-pulizija dwar vetturi li jkunu mħarrka għaliex kienu qed isuqu vettura li mill-exhaust pipe tagħha tkun qed tarmi duħħan?

Il-pulizija jinformaw id-dipartiment tat-trasport meta tinħareġ ċitazzjoni dwar dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-infurzar tal-liġi hija prerogattiva tal-pulizija.

SERVIZZI EKONOMIĊI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

Jista' jgħid ukoll x'tip ta' karozzi huma (ditta)?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AGRIKOLTURA U SAJD - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi bejn l-1992 u llum inxtraw 11-il-karozza mill-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabilta` tiegħu, kif jidher hawn taħt:

|Għamla |Użu tal-Karozza | |Hyundai Lantra |Public Officer | |GLS |on Performance | | |Contract | |Nissan Sunny 2.0| | |LX | | |Peugeot 306 | | |XTDT4 | | |Hyundai Lantra | | |Audi A4 | | |Daewoo Racer | | |BMW 528I |Onor. Ministru | |Skoda Foreman |Użu ġenerali ta'| |Special |l-uffiċju | |Skoda Foreman | | |135 GLX | | |Skoda Felicia LX| | |Skoda Foreman | | |135 GLX | |

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Mill-1992 inxtraw:

|4 |Continental Cars Ltd | |2 |New Waldorf Garage | |1 |Frank Borda Co. Ltd. | |2 |Michael Attard Ltd. | |1 |Michael Debono Ltd. | |1 |Mizzi Garage | |1 |Auto Sales Ltd. | |1 |United Automobile Ltd. | |1 |CB Motors Ltd | |1 |Meli Garage (Thrifty) | |1 |Associated Motors |

INTERN - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

TONIO BORG: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

AMBJENT - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mid-dekasteru tiegħu mill-1992 sal-lum?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li mill-1992 inxtraw:

|Numru |Ditta |Rimarki | |1 |Ford |Inxrat | | | |mil-Minsteru | | | |tal-Finanzi | |2 |Renaul|Waħda trasferita | | |t |lin-National Audit| | | |Office | |1 |BMW | | |1 |Volvo | | |2 |Hyunda| | | |i | | |1 |Rover | | |11 |Skoda | | |1 |Daewoo| | |1 |Kia | | |1 |Toyota|Trasferita | | | |mil-Qrati | | | |tal-Ġustizzja. |

Dawn qed jintuzaw:

|9 |Min Ufficjali Pubbliċi fuq | | |Performance Agreement, | |13 |General Office cars |

GĦAWDEX - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm inxtraw karozzi ġodda fid-dekasteru tagħha mill-1992 sal-lum?

Tista' tgħid ukoll x'tip ta' karozzi huma (ditta)?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li mill-1992 sal-lum inxtraw seba' karozzi mill-Ministeru għal Għawdex u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu.

L- informazzjoni dwar dawn il-karozzi hija mogħtija hawn taħt:

|1 |Hyundai |użu ta' | | |Excel LS |uffiċċjal fuq | | | |performance | | | |agreement | |1 |Hyundai |użu | | |Excel GLS |tas-segretarjat| | | |privat | |2 |Kia Mentor|użu ta' | | |GLX |uffiċċjali fuq | | | |performance | | | |agreement | |1 |Kia Mentor|użu ta' | | |SLX |uffiċċjal fuq | | | |performance | | | |agreement | |1 |Skoda |użu tal-Fergħa | | |Forman 135|ta' | | |GLX |l-Agrikoltura | | | |fi ħdan | | | |id-Dipartiment | | | |għall-Proġetti | | | |u Żvilupp | |1 |Volkswagon|użu ta' | | |Bora Salon|uffċċjal fuq | | | |performance | | | |agreement. |

TAXXI INTERNI - TAX RETURNS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

20125 f'seduta 397.

REVENUE SECURITY CORPS - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Billi dan l- aħħar fir-revenue security corps intgħażlu xi nies biex jieħdu l-ġurament biex ikunu jistgħu jservu fir-revenue security investigation section, jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji ntgħażlu dawn in-nies?

Jista' jassigura li ma kienx hemm xi priferenzi ma' min intgħażel peress li hemm xi uħud minn dawk li ntgħażlu li huma juniors għal dawk li ma ntgħażlux?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

TAXXI INTERNI - RETURNS

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20126 f'seduta 397.

PULIZIJA - BORMLA - KLIEB

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara x'jista' jsir sabiex numru ta' klieb kbar li hemm jiġġerrew, b'perikolu b'mod speċjali għat-tfal u r-residenti fin-naħa ta' San Ġwann t'Għuxa, Bormla, jinġabru?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija kellha rapport wieħed dwar dan l-ilment u qed jittieħdu passi sabiex dawn il-klieb jinġabru mill- SPCA.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx kwota dwar kemm suppost joħroġ contravention tickets kull pulizija?

Jista' jgħid jekk qattx kienet teżisti din il-kwota?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid jekk issa li ħafna minn dawn it-tickets qed jinħarġu mill-gwardjani lokali, kull pulizija huwiex obbligat li joħroġ ċitazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi ma hemmx stipulat in-numru ta` ċitazzjonijiet li għandhom jingħataw mill-pulizija f`xi żmien partikolari.

Il-ħidma tal-gwardjani lokali ma għandha bl-ebda mod tirristrinġi jew tirregola il-ħidma tal-korp tal-pulizija.

SKEJJEL - KINDERGARDEN ASSISTANTS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġu impjegati kindergarden assistants?

Jekk iva, meta bejn wieħed u ieħor?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħalissa hemm il-full complement ta' kindergarten assistants.

TOSS

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' TOSS li tħallas lejn is-suq Ingliż bejn l-1996 u l-1999 u kemm ġew turisti minn dan is-suq fl-istess perijodu?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar, tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DJAR - FURJANA - LIFT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li persuna li toqgħod fi Blokk 4, Triq il-Fosos, Furjana kellha bżonn tagħmel amputazzjoni ta' riġel, jista' l-Viċi Prim Minsitru jara li jitħaffef il-proċess li bih jiġi stallat lift f'dawn l-appartamenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' tad-djar qiegħda tipprepara l-pjanti neċessarji biex issir applikazzjoni mall-planning authority għall- istallazzjoni tal-lift u għall-alterazzjonijiet neċessarji fil-post indikat mill-Onor.

Interpellant.

TURISTI

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa ta' promozzjoni fis-swieq prinċipali tagħna u kemm ġew turisti minn kull suq bejn l-1996 u l-1999?

ONOR.

EX-ĦABSIN

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jikkonferma li ex-ħabsin li kienu jaħdmu mal-gvern u skontaw is- sentenza, jistgħu jerġgħu jidħlu jaħdmu mal-gvern?

Jekk iva, kemm daħlu u meta?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

POWER STATION - TRAB ISWED

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Issa li ġie dentifikat fiċ-ċert li trab iswed ħiereġ miċ-ċmieni tal-power station ta' l- Enemalta, jista' jgħid jekk dawk li batew xi ħsara hux se jingħataw xi forma ta' kumpens?

Per eżempju, kien hemm bosta ndividwi li kellhom ibattlu u jarmu kwantitajiet kbar ta' ilma mill-bjar peress li t-trab iswed kien jitħallat ma' l-ilma tax-xita.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ir-risposta hija fin-negattiv.

ST.

JAMES CAVALIER - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm impjegati f'St. James Cavalier?

Kemm minnhom kienu f'dipartimenti oħra?

Kemm kien hemm impjiegi ġodda?

Kemm minnhom kien ilhom jirreġistraw għax-xogħol?

Jista' l-Minsitru jgħid jekk id-dħul għal St. James Cavalier hux se jkun b'xejn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għall-ewwel tlett mistoqsijiet nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

Informat li l-ħaddiema li ġew impjegati f'St James Cavalier kienu jirreġistraw għax-xogħol.

In ġenerali d-dħul għal St James Cavalier huwa b'xejn, iżda jista' jintalab ħlas għal attendenza f'attivitajiet kulturali organizzati minn organizzazzjonijiet u individwi, kif jiġri f'teatri u postijiet oħra kulturali.

TAXXI INTERNI - SAJJIEDA FULL-TIMERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-rispota li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

20127 f'seduta 398.

TAXXI INTERNI - RETURNS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

20128 f'seduta 398.

TAXXI INTERNI - MANIFATTURA TAL-FOOD & BEVERAGES

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20129 f'seduta 398.

TAXXI - INCOME TAX

L-ONOR.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

20130 f'seduta 398.

DOOR NUMBERING

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta se jitkomplew jiġu enumerati d-djar biex ikun aktar faċli li jiġu dentifikati b'mod aħjar peress illi donnu li dan il-proċess kien wieqaf?

Jista' jgħid liema huma t-toroq li tlestew s'issa?

Kemm hemm minn dawn, u kemm huwa kkalkolat li baqa'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il- Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

SPTAR MONTE CARMELI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa pprogrammat li titlesta d-daħla ta' l-Isptar Monte Carmeli?

Jaf li xogħol li hemm mibdi ilu 'l fuq minn sena u għadu mhux lest?

Jaf kemm hu ta' periklu għal kulmin dieħel u ħiereġ bil-karozza kif ukoll għal pazjenti li l-familjarji tagħhom meta jiġu biex jaqsmu t-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

SPTAR MONTE CARMELI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid għaliex fl-Isptar Monte Carmeli ċertu xogħol li jista' jsir mill-impjegati ta' l-istess sptar qed jingħata lill-privat?

Jaf il-Ministru li eżempji ta' dan kien hemm il-ġarr ta' xi swali bil- pazjenti b'kollox għal xi swali oħra minħabba refurbishing, bħalma sar meta ġġarrew il-pazjenti tal-wards 3, 5 u 6 ta' l-irġiel?

Jaf ukoll illi xi xogħol ta' twieqi tal-ħadid li sar f'ward 2 irġiel, ingħata lill-privat meta hemm ħaddieda fl-istess sptar kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol?

Il-Ministru ma jaħsibx li dan huwa sparpaljar ta' flus il-poplu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fejn hu possibbli, ix-xogħol kollu li hemm bżonn fis-swali jsir mill-impjegati ta' l-isptar.

Fiż-żewġ eżempji msemmija, ix- xogħol sar mill-privat.

Ir-raġunjiet għal dan huma kif ġej:

Ġarr ta' Swali: Kien hemm diversi drabi fejn ħaddiema ta' dan l-isptar ħadmu overtime biex iġorru swali minħabba xogħol ta' refurbishment.

Sfortunatament dan huwa xogħol iebes li ħafna mpjegati ma jkunux jixtiequ jagħmlu overtime fuq xogħol ta' tindif ġewwa s-swali.

Barra minnhekk, meta tqis kemm jitħallas f'overtime ma' dak li jingħata l- burdnar id-differenza hi waħda żgħira.

Wieħed ma jridx jinsa li l-ħaddiema li jkun qed iġorru huma l-istess nies li jagħmlu xogħol ta' tindif fis- swali.

Għalhekk waqt xogħol ta' ġarr, xogħol ta' tindif jaqa' lura ħafna.

Dawn ir-raġunijiet wasluna biex nieħdu deċiżjoni li jingħata dan ix-xogħol ta' ġarr il privat wara sejħa għal offerti.

Xogħol fuq twieqi tal-ħadid: Fl-isptar hemm żewġ ħaddieda u dawn jagħmlu x- xogħol kollu ta' manutenzjoni u tiswija li jkun hemm bżonn.

Ma huwiex possibbli li dawn iż-żewġ ħaddiema jagħmlu x-xogħol kollu meħtieġ ġewwa l- isptar kif ukoll xogħol ieħor ġdid marbut mar-refurbishment tas-swali.

Minħabba dan, xogħol kbir bħalma kienu l-pregnant windows tas-sala numru 2 ta' l-irġiel jinħareġ għall-privat wara sejħa għall-offerti.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid huwiex minnu li l- istaff ta' l-ex-Cable and Wireless qegħdin jingħataw pensjoni ta' Malta two thirds in full, jiġifieri mingħajr tnaqqis ta' pensjoni barranija?

Jekk hu minnu, għaliex il-pensjonanti ta' Barclays Bank m'humiex jingħataw l-istess trattament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta persuna jkollha dritt għall-pensjoni tas-servizz, li titħallas minn jew f'isem il- prinċipal tagħha dwar servizzi li jkunu ngħataw, l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali jipprovdi li fl-istima tar-rata tal-pensjoni tas-sigurta' soċjali, pensjoni tas-servizz tkun ikkunsidrata bir-rata oriġinali tagħha, jiġfieri dik ir-rata li ħarġet l-ewwel darba, kemm-il darba din ir-rata hija aktar minn Lm200 fis-sena jew dik il-pensjoni ma tkunx ġiet ikkommutata kollha.

Dan il-provvediment tal-liġi jolqot lill-pensjonanti kollha mingħajr ebda distinzjoni.

Għalhekk, kulmin jaqa' taħt dan il-provvediment tal-liġi, kemm jekk il-persuna kienet impjegata ma' l-ex Cable and Wireless, kemm jekk kienet mal-Barclays Bank, kemm ukoll jekk kienet mall-Gvern Ingliż, jingħata l-istess trattament.

NGO RESOURCE CENTRE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Fost l-għanijiet li kellu l-NGO resource centre, kien li permezz ta' riċerka u studju intensiv jidentifika l-problemi soċjali li huma karatteristiċi ta' l-Għawdxin, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk kienx hemm xi ministeru li ħa sehem f'din ir-riċerka?

Jekk iva, liema ministeru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru għal Għawdex li hija responsabbli ta' l-NGO resource centre.

UNIVERSITA' - SMART CARD

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn is-smart card ta' l-Universita' (li suppost għandha Lm200 f'sussidji fuq il-kotba) tinħareġ fl-aħħar ta' Novembru u mhux fil-bidu tas-sena meta fil-fatt l-istudenti jkunu jridu jixtru l-kotba?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ismart card li qed jirriferi għaliha l- Onor. Interpellant għadha ma bdietx tintuża, minħabba li kien hemm appell mid-deċiżjoni tal-kumitat tal-kuntratti, liema appell għadu mhux deċiż.

Hemm diffikultajiet prattiċi biex dak li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant ikun jista' jsir.

Dan minħabba li l-lista ta' l-istudenti aċċettati mill-Universita`, u f'xi każi anke minn xi skejjel post sekondarji, ma jkunux finalizzati qabel l-aħħar ġimgħa ta' Settembru - u kultant anke aktar tard - minħabba r-riżultati tar-resits u r-revision of papers ta' l-eżamijiet.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET SOĊJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew assenjati postijiet b'kera mid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali kif ukoll mill-housing authority, separatament, lill-persuni b'diżabilita', taħt l-amministrazzjoni Laburista preċedenti kif ukoll taħt l- amministrazzjoni Nazzjonalista preżenti sal-ġurnata tal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni għada qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

KNDP - MEMBRI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

19927, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-kundizzjonijiet tax- xogħol taċ-chairman, kif ukoll tas-segretarju, tal-KNDP kif inhuma stipulati fil-kuntratt li ffirmaw mas-segretarjat tal-kummissjoni?

Jista' jpoġġi kopja tal-kuntratti tagħhom fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kundizzjonijiet tax-xogħol taċ-chairman tal- KNPD bħala impjegat full-time mal-kummissjoni huma:

* paga ta' grad 4 fis-servizz ċivili; * karozza bl-ispejjeż inklużi; * ħlas tat-telefon tad-dar (esklużi telefonati għal barra minn Malta); * mobile phone.

Il-kundizzjonijiet tax-xogħol tad-direttur eżekuttiv tal-KNPD bħala mpjegat full-time mal-kummissjoni huma:

paga ta' grad 5 fis-servizz ċivili;

performance bonus sa massimu ta' 10%;

karozza bl-ispejjeż inklużi;

ħlas tat-telefon tad-dar (esklużi telefonati għal barra minn Malta);

mobile phone.

Dawn il-kundizzjonijiet ġew stabiliti qabel ma' daħal fis-seħħ l-Att dwar Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Diżabilita').

Bħalissa qed isiru diskussjonijiet biex il-kundizzjonijiet tax-xogħol ta' dawn il-persuni jiġu formalizzati permezz ta' kuntratti ta' tliet snin.

IMPJIEGI - REKLAMAR

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ingħataw permessi għar-reklamar ta' mpjiegi fil-korpi parastatali u liema korpi kienu mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mill-5 ta' Settembru 2000 'l hawn ingħataw 31 permess għar-reklamar ta' mpjiegi f'dawn il-korpi parastatali:

|KORPI PARASTATALI |NUMRI TA' | | |PERMESSI | |Sedqa | 1 | |St James Cavalier | 5 | |Malta Financial | 3 | |Services Centre | | |Malta Tourism | 3 | |Authority | | |Malta Maritime | 1 | |Authority | | |Mobisle | 4 | |Terranet | 1 | |MSA | 1 | |Balzan Local | 1 | |Council | | |MITTS | 2 | |Malta Council for | 1 | |Science & | | |Technology | | |Grand Hotel Mercure| 1 | |Central Bank of | 1 | |Malta | | |Datastream | 1 | |ICPLS | 1 | |Water Services | 1 | |Corporation | | |Air Malta | 1 | |Maltacom | 1 | |MIMCOL | 1 |

POLITIKA SOĊJALI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hu l- istaff complement tal-ministeru tiegħu?

Kemm ġew impjegati nies minn barra?

Kemm ġew sekondati minn kumpanniji parastatali u liema kumpanniji huma?

Kemm kienu ttrasferiti minn ħdan dipartimenti oħra tal-gvern?

Kemm ingħataw transfers lill-individwi li kienu jaħdmu fid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħu u lllum jaħdmu ġo dipartimenti oħra li ma jaqgħux taħt il-ministeru tal-politika soċjali jew sempliċement ġew trasferiti minn sezzjoni għal oħra fl-istess dipartiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

POLITIKA SOĊJALI - KONSULENTI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm konsulenti fil-minsiteru tiegħu?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- kuntratt tagħhom?

Jista' jgħid x'inhuma t-terms of reference tagħhom?

Jista' jagħti l-job description ta' kull wieħed minnhom?

Fejn ġew ikkummissjonati rapporti minn dawn il-konsulenti, jistgħu jitpoġġew fuq il- Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

HOUSING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li ssir spezzjoni mill-ħaddiema tal-housing construction dwar katusa li tinsab fil-bitħa komuni ta' l-appartamenti, Block 2 / Sch 2, Telgħa Paola, Paola?

Jistgħu l-ħaddiema jmorru fuq il-post peress li ħafna mir-residenti huma anzjani u ma jafux fejn għandhom imorru u l-uniku mezz huwa li jressqu din il-mistoqsija parlamentari?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

Jien infurmat li l-ispezzjoni ser issir minnufih.