MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 700 It-Tlieta, 19 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 700

It-Tlieta, 19 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 19 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 731

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 731

TQEGĦID TA' KARTI 735

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (KUMITAT)

CULTURAL HERITAGE BILL (COMMITTEE STAGE) 736

AĠĠORNAMENT 759

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 764

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 699 li saret fit-13 ta' Frar, 2002, ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MELLIEĦA - TRIQ SAN MIKIEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li matul dawn l-aħħar tliet snin parti minn Triq San Mikiel fil- Mellieħa tħalliet abbandunata?

Jista' l-Ministru jara li jsiru l-proċeduri meħtieġa fil-ġimgħat li ġejjin sabiex din it-triq tiġi asfaltata jew mogħtija t-tarmac immedjatament?

Jekk fl-afftermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent) (f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni|): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar- risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari numru 30721.

MELLIEĦA - TRIQ IL-BEBUNA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li matul dawn l-aħħar tliet snin Triq il-Bebuna, fil-Mellieħa, tħalliet abbandunata?

Jista' l-Ministru jara li jsiru l-proċeduri meħtieġa fil-ġimgħat li ġejjin sabiex din it-triq tiġi asfaltata jew mogħtija t- tarmac immedjatament?

Jekk fl-afftermattiv meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (f'isem il-Ministru għall-Ambjent): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari numru 30721.

AMBAXXATI MALTIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm swiet globalment lill-poplu Malti u Għawdxi l-Ambaxxata Maltija f'Londra matul is- sena li għaddiet?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni fir-rigward ta' l- ambaxxata ta' Franza, ta' l-Italja, tal-Germanja, tal-Belġju, tar-Russja u tal-Libja separatament?

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): L-ispiża globali ta' l-ambaxxati msemmija matul l-2001 kienet kif se jingħad:

Berlin - Lm 208,518 Brussell - Lm 526,090 Londra - Lm 494,293 Moska - Lm 98,726 Pariġi - Lm 242,486 Ruma - Lm 300,931 Tripli - Lm 140,465

Nixtieq inżid ngħid li dawn l-ammonti huma proviżorji għax il-kontijiet għas-sena 2001 għad iridu jiġu finalizzati.

PERSUNI DEPORTATI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li ġew deportati matul is-sena li għaddiet?

X'nazzjonalita` u x'etajiet kellhom?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li matul is- sena 2001 ġew deportati 735 persuna li l-eta` tagħhom tvarja bejn is-16-il sena u d-59 sena.

In-nazzjonalita` tagħhom kienet kif ġej:

Mic-Chad, mir-Repubblika Ċeka, Filippina, Tuneżina, Marokkina, Pakistana, Eġizzjana, Libjana, Ingliża, Rumena, Russa, Ukrajina, Bulgara, Sirjana, Jugoslava, Torka, minn Bangladesh, Bosnijaka, Ciniża, Ġermaniża, Ġordaniża, Lebaniża, Palestinjana, Peruvjana, Sudaniża, Franċiża, mill-Latvia, Niġerjana, Portugiża, minn Sierra Leone, Somala, mis-Sri Lanka.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet li kienu qegħdin isiru ma' pajjiżi Għarab biex priġunieri barranin li qegħdin fil-ħabs ta' Kordin ikunu jistgħu jkomplu jiskontaw is-sentenza f'pajjiżhom?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jeżistu żewġ agreements, wieħed mal-Libja, li jmur lura għall-1995, u l-ieħor ma' l-Eġittu li jiena ffirmajt is-sena li għaddiet għan-nom tal-gvern Malti.

Għaddejjin ukoll diskussjonijiet ma' pajjiżi oħrajn fejn uħud minnhom huma nteressati u oħrajn m'humiex.

PRODUTTURI - KWOTA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il- pożizzjoni tal-produtturi tal-majjal lokali li għandhom il-kwota tat- trobbija, wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Din il-kwota se titneħħa?

Jekk huwa l-każ, meta?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): M'hijiex l- intenzjoni tal-gvern li jneħħi l-kwota tal-majjal anke wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Ftit tal-ġranet ilu l-Ministru ħabbar pubblikament li fis-snin li ġejjin se jitħawwlu madwar 170,000 siġra.

Jista' jgħid fuq liema perijodu ta' snin huwa mfassal dan il-proġett?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, il-gvern nieda u qed jaħdem fuq proġett biex f'pajjiżna jkollna speċi ta' boskijiet.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Cuschieri hemm il-ħsieb li jiġu mħawwla madwar 170,000 siġra f'xi seba' postijiet differenti.

Dan qed isir prinċipalment bejn il-ministeru ta' l- artijiet, il-ministeru ta' l-agrikoltura u l-ministeru responsabbli mill- kunsilli lokali.

Uħud minn dawn l-areas m'għandhomx il-ħamrija adegwata għal dan l-iskop u għaldaqstant irid ikun hemm pjan serju ta' kif għandu jkun hemm l-istrata, li normalment tkun magħmula minn frakass biex meta jitħawwlu s-siġar, l-għeruq jaqbdu u jkunu jistgħu jankraw.

Jien m'iniex f'pożizzjoni li nagħtih iż-żmien meta se jitlesta dan il- proġett pero` f'areas fejn diġa` hemm il-ħamrija u s-sub-strata, dawn ix- xogħlijiet se jibdew minnufih u d-dipartiment ta' l-agrikoltura qed jaħseb biex ikabbar u jkollna siġar biżżejjed għal dan l-iskop.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO BORG: Jista' l-Ministru jidentifika s-seba' postijiet fejn hemm il-ħsieb li ssir l-afforestation u x'tip ta' siġar se jintużaw?

Qed nagħmel din id-domanda għax naf li ċerti siġar jaqblu perfettament ma' pajjiżna filwaqt li oħrajn li jiġu mportati minn barra, qegħdin iħallu konsegwenzi negattivi u allura ta' min ikollu informazzjoni dettaljata dwar dan.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, naqbel perfettament ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Borg li s-siġar li jitħawwlu għandhom ikunu adatti għall-klima u l- pajsaġġi ta' pajjiżna.

Għaldaqstant dawn iridu jkunu indiġini, jiġifieri jkunu siġar li għalkemm jikbru f'pajjiżi oħra, b'mod partikolari fil-kosta tal-Mediterran, ilhom is-snin jikbru f'pajjiżna, bħas-siġra tal-prinjol, taż-żebbuġ u tal-ħarrub.

Imbagħad hemm is-siġar endemiċi, li huma s-siġar li jikbru f'pajjiżna, bħalma huma s-siġar ta' l-għarar.

Fil-fatt qegħdin nagħtu spinta biex din is-siġra, li kienet kważi spiċċat, inħawwlu ftit mijiet minnha.

L-Onor.

Interpellant staqsieni liema huma dawk l-areas fejn beħsiebna nagħmlu dawn is-siġar.

Jien ma nafx l-areas kollha fejn se ssir l- afforestation.

Naf li se ssir in-naħa ta' Delimara, fl-area ta' Pembroke u fl-area ta' l-Imtaħleb pero` nwiegħdu li nġiblu lista ta' fejn se jsir dan il-proġett.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Ministru jgħidli kemm hemm siġar in stock u x'tip huma?

Jista' jgħidli jekk dawn humiex se jinġiebu minn barra jew humiex se jitkabbru f'pajjiżna?

X'kontroll qed ikun hemm mill-Awtorita` ta' l-Ippjanar minħabba kondizzjonijiet li jeżistu dwar x'tip ta' siġar għandhom jitħawwlu?

Skond informazzjoni li għandi m'huwiex rakkmandat li jitħawwlu ċerti siġar li għadhom żgħar u li jinsabu f'Wied Inċita.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jiena m'għandix iċ-ċifra eżatta ta' kemm hemm xtieli f'Wied Inċita għax infakkar lill-Onor.

Interpellant li r- risposta oriġinali kienet dwar il-laħam tal-majjal.

Pero` nista' ngħid li din is-sena se jitħawwlu madwar 400 xitla żgħira ta' l-għarar, li hija s- siġra nazzjonali u li kienet kważi ġiet estinta.

Naf li hemm kwantita` ta' siġar tal-prinjol u li fil-micropropogation centre li hemm f'Ħal-Lija qegħdin jitkabbru wkoll xtieli żgħar tal-ħarrub pero` ma nistax nagħti l- ammont eżatt ta' dawn ix-xtieli.

Jiena nifhem li kulma jsir fil-pajjiż isir wara li jsiru l-applikazzjonijiet lill-Planning Authority biex l- afforestation issir skond il-pjan ta' struttura li għandu pajjiżna.

Għalkemm f'pajjiżna għandna kwantita` ta' siġar, dawn m'humiex kollha adattati għax hemm ċerta kwalita` li tagħmel il-ħsara lill-ambjent għax jixorbu ħafna mill-ħamrija u jieħdu l-enerġija kollha.

Waħda minn dawn hija dik ta' l-ewkaliptus.

Din hija siġra li tikber malajr pero` kulħadd jaf li taħt din is-siġra xejn ma jikber għax il-weraq tagħha, li qishom tal- plastic, faċli jaqbdu speċjalment meta t-temperatura tkun għolja.

Din is- siġra ġiet importata minn postijiet oħra u barra minn hekk meta tikber ma tagħlaqx b'mod sabiħ bħalma tagħlaq is-siġra tal-prinjol, il-ħarruba u s- siġra ta' l-għarar.

Għaldaqstant wara li tkun saret l-applikazzjoni lill-Planning Authority biex kollox jiffittja fil-pjan ta' struttura li għandu pajjiżna, inkunu nistgħu naraw x'tip ta' siġar jistgħu jitrabbew f'dawn il-boskijiet iż- żgħar.

Dawn jistgħu jkunu siġar indiġini kif ukoll endemiċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Il-Ministru semma is-siġar taż-żebbuġ.

Nafu li f'pajjiżna hawn xi rħula li proprju ħadu isimhom minħabba l-ammont ta' siġar ta' żebbuġ li kienu jikbru fihom.

Illum dawn is-siġar naqsu b'mod sostanzjali u f'uħud minn dawn il-lokalitajiet bil-kemm għadek tarahom.

Jista' jiġi kkunsidrat li d-dipartiment ta' l-agrikoltura, fimkien mal- kunsilli lokali, jieħdu l-inizjattiva biex iħawwlu iktar minn dawn is-siġar peress li qegħdin dejjem jonqsu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, is-siġra taż-żebbuġ hija indiġina u tikber f'diversi pajjiżi oħra tal-Mediterran, b'mod partikolari fl-Italja u Spanja.

Fil-fatt jeżistu diversi siġar taż-żebbuġ.

Hemm dawk li jogħlew ħafna u allura jintużaw bħala wind-breakers, hemm oħrajn li jipproduċu ż- żebbuġ għall-mejda u hemm ukoll iż-żebbuġ li jintuża għall-għasir biex minnu jsir iż-żejt.

Din is-siġra hija simili għad-dielja li minnha nieħdu l-għeneb għall-mejda u għall-għasir.

Irrid ngħid li tul dawn l-aħħar snin tajna spinta qawwija biex nerġgħu nimlew kemm hu teknikament possibbli dawn l-areas bis-siġar taż-żebbuġ.

Nafu li f'pajjiżna għandna diversi lokalitajiet li ngħataw l-isem li għandu x'jaqsam maż-żebbuġ bħal Ħaż-Żebbuġ, iż-Żejtun u Birżebbuġa.

Dan ġara għax fil-passat kellna kwantita` ta' siġar taż-żebbuġ u barra minn hekk fi żmien il-Feniċi pajjiżna kien rinomat għall-esportazzjoni taż-żejt taż-żebbuġa.

Id-dipartiment tal-biedja qiegħed jaħdem biex jilħaq din it-target u fil- mixtliet għandu kwantita` ta' siġar slavaġ żgħar taż-żebbuġ, dawk li jissejħu l-bgħula, li jiġu ta' kull sena mlaqqma f'varjetajiet differenti.

Fis-sena 2001 ġew imlaqqma madwar 7,000 siġra u fis-sena 2000 ġew imlaqqma eluf oħra minn dawn it-tip ta' siġar.

Bħalma jaf kulħadd, id-dipartiment ta' l-agrikoltura iqassam perjodikament minn dawn is-siġar lill-kunsilli lokali.

Dan ovvjament jagħmlu bl-iskop li f'kull lokalita` ta' pajjiżna nerġgħu nqabbdu dawn it-tip ta' siġar.

Is-siġra taż-żebbuġ hija tipika għal pajjiżna, hija indiġina u tiflaħ għat-tip ta' ambjent li għandna, hija siġra evergreen u bħalma għedt diġa`, tipproduċi l-frott.

Ta' min jgħid ukoll li minn sentejn 'il hawn qbadna l-użanza li ż-żebbuġ jiġi magħsur u bi pjaċir ngħid li s-sena l-oħra kienet it-tieni sena li fiha l-produtturi tas-siġar taż-żebbuġ – li jieħdu paċenzja jiġbru ż-żebbuġ mis-siġra – bdew jieħdu l-frott ta' dawn is-siġar fid-depot ċentrali - bħalissa hawn depot wieħed li huwa tal-privat – biex jiġi magħsur.

Nista' ngħid li l-prodott li joħroġ minn dan il-proċess jagħmel ġieħ lil pajjiżna għax huwa verament prodott tajjeb u bnin u qed jintlaqat tajjeb mit-turisti li jżuruna.

MR SPEAKER: L-Onor.Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiena għadni qed nistenna risposta mingħand il-Ministru biex jgħidli fuq kemm snin se jsir dan il-proġett.

Nixtiequ jgħidli wkoll min se jiffinanzja dan il-proġett u jekk hux se jkollna xi għajnuna barranija minn x'imkien.

Għax biex tħawwel 170,000 siġra trid spejjeż enormi u ma naħsibx li dawn is-siġar se nġibuhom kollha minn Wied Inċita.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, bħalma qed ngħid dawn is-siġar jridu jkunu kollha tat-tip indiġini u tat-tip endemiċi u fil-maġġor parti tagħhom, jekk mhux mija fil-mija dawn il-170,000 siġra jitkabbru fil- mixliet ta' pajjiżna.

Biex tkabbar dawn is-siġar ma tridx xi għerf ta' barra minn hawn, kulma trid hija rieda.

Jien konvint li d-dipartiment ta' l-agrikoltura, bin-nies li għandu u bil-mixtliet li għandu, jista' jkabbar din il-kwantita` ta' xtieli.

Il-problema qiegħda aktar fil-mod kif tipprepara l-art ħalli tieħu x- xtieli.

Għax minn miżwet tal-ħarrub tista' toħroġ 25 jew 30 siġra.

Il- biċċa tax-xogħol hi li x-xitla jrid ikollha pedament tajjeb biex tkun tista' tankra u għalhekk fil-bidu għedt li jien ma nistax ngħid eżatt meta dan il-proġett se jkun lest.

Bdejna nieħdu ħsieb biex inkabbru x-xtieli, ġew magħżula l-areas għal dan l-iskop u għaddej il-proċess ta' l- applikazzjoni għall-permessi tal-Planning Authority biex dawn jiffittjaw mal-pjan ta' struttura tal-pajjiż.

Nerġa' ngħid li dan huwa proġett bejn tliet ministeri.

F'dawk l-areas fejn se ssir l-afforestation u m'hemmx ħamrija u l-bażi ta' taħtha, irid isir il- packing, trid issir is-sub-strata u jrid isir il-mix bil-compost.

Jiena ta' l-idea li dan neħduh mill-impjant ta' Sant'Antnin li hemm f'Wied il- Għajn u nħalltuh ma' materjal li jiġi mfarrak ħalli nagħmlu saff taħt il- ħamrija ħalli b'hekk l-għeruq tas-siġar li jitħawwlu jkollhom iċ-ċans jinżlu l-isfel biex meta jagħmel ir-riħ ma jaqlibx kollox.

Barra minn hekk trid tipprovdi l-ikel għal dawn il-pjanti, jiġifieri trid tipprovdi l-ilma għat-tisqija.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li mhux biss trid tieħu ħsieb li tnissel il-pjanti fil-mixtliet, li tkabbarhom u toħroġhom bil-mod il-mod għall-ambjent salvaġġ ta' barra imma trid ukoll tipprepara l-ħamrija, tipprepara s-saff ta' taħt il-ħamrija u tara li meta x-xtieli jibdew jifformaw ruħhom f'siġar, ikollhom dik is-sub-strata fejn l-għeruq jistgħu jinżlu u jankraw ruħhom ħalli s-siġra tkun b'saħħitha.

Trid issir ukoll is-sistema ta' irrigation.

Dan m'huwiex sempliċement pjan fejn inti għandek xitla jew żerriegħa li ħriġtha mill-mixtla u ħawwiltha fil-ħamrija.

Huwa pjan li jirrikjedi li x- xogħol isir bil-ħsieb ħalli s-siġar li nħawwlu jiffittjaw fl-ambjent ta' pajjiżna.

Barra minn hekk dawn il-postijiet iridu jiġu ddisinjati b'mod li żżomm l-aspett tal-pajsaġġ ta' pajjiżna.

Ovvjament dan jirrikjedi ħafna finanzi, kif qed jgħid l-Onor.

Cuschieri.

Għandek il-lead ministry, li huwa l-ministeru ta' l-intern u mbagħad il-ministeru ta' l-agrikoltura li minbarra li jagħti l-pariri tekniċi kif għandhom isiru l-affarijiet, jieħu ħsieb li fil-mixtliet tiegħu jkabbar il-varjetajiet ta' siġar indiġini u endemiċi li jiffitjaw f'pajjiżna.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Borg.

ONOR.

CARMELO BORG: Mr Speaker, bħalissa l-uniku tħawwil ta' siġar qed isir mill-kaċċaturi u għalkemm din hija ħaġa tajba għad hemm ħafna nuqqasijiet.

X'għajnuna qed joffri l-ministeru lil dawn il-persuni, kemm fl- għażla tas-siġar kif ukoll fit-teknika?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, qabel xejn assolutament ma naqbilx ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Borg li t-tħawwil ta' siġar qiegħed isir biss mill- kaċċaturi.

M'iniex ngħid li m'hemmx kaċċaturi li jkabbru xi siġar taż- żebbuġ pero` safejn naf jien il-kunsilli lokali qegħdin ikabbru s-siġar li jiġu provduti lilhom perjodikament mid-dipartiment ta' l-agrikoltura u anke l-privat qiegħed jagħti spinta f'dan ir-rigward.

F'pajjiżna hawn craze qawwija biex kulħadd ikabbar is-siġar taż-żebbuġ u naf min għandu d-dwieli u qed ineħħihom biex jikkonvertihom f'siġar taż-żebbuġ.

L-ammont kbir ta' siġar taż-żebbuġ li jiġu mportati u dawk li jiġu mlaqqma mid-dipartiment huwa ammont sostanzjali u kollha qed jinħatfu.

Dawn is- siġar m'humiex qed jiġu mħawwla u mkabbra mill-kaċċaturi għax normalment il- kaċċaturi mhux is-siġar taż-żebbuġ ikabbru imma siġar ta' l-ewkaliptus, dawk li l-Onor.

Borg għadu kif qal li ma jiffittjawx fl-ambjent tal- pajsaġġ.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Tonio Borg.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-kuntratt tal-kirja ffirmat bejn il-Kummissarju ta' l- Artijiet u Victoria Shooters Club ta' Ħal Qormi, datat 30 ta' Marzu 1987, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31535;

Tabella li turi l-lokalitajiet fejn hemm għases tal-Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31605;

Informazzjoni dwar reati rapportati lill-Pulizija matul Jannar 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31606;

f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 41 ta' l-2002 – Ordni ta' l-2002 dwar ir-Reviżjoni tas-Salarji tal-President ta' Malta u ta' Uffiċjali oħra; u

Avviż Legali Nru 42 ta' l-2002 - Ordni ta' l-2002 dwar ir-Reviżjoni tas-Salarji ta' l-Imħallfin u Maġistrati;

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar promozzjonijiet li ngħataw lill-impjegati ta' l-Awtorita' tad-Djar bejn l-1996 u l-2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31551;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 39 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar l- Għarfien ta' Kwalifiki Akkademiċi għall-Periti;

f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 40 ta' l-2002 - Dangerous Substances (Risk Assessment) Regulations, 2002; u

f'isem il-Ministru tas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 38 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw it-Tielet Skeda li tinsab ma' l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha; u

Tagħrif dwar prodotti farmeċewtiċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31532.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-Ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mit-13 ta' Frar 2002)

Klawsola 43 - Dritt esklużiv għall-iskavar (Kont.)

Clause 43 - Exclusive right to excavate (Cont.)

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Sur President, din il- klawsola li konna diġa` qed nitkellmu dwarha l-aħħar li konna qed niddiskutu dan l-abbozz titkellem dwar id-dritt esklussiv għall-iskavar.

Dak inhar tqalqal il-punt dwar il-ħtieġa li niċċaraw sewwa x'qed nifhmu bil- kelma "esplorazzjoni" fejn si tratta esplorazzjoni f'ibħra territorjali jew fiż-żona kontigwa.

Il-ħsieb huwa li meta niġu għall-klawsola li titkellem dwar it-tifsir inkunu nisgħtu nagħtu t-tifsira tal-kelma "esplorazzjoni".

Sur President, l-emenda li se nressaq aktar tard in parti qiegħda biex tiċċara ftit il-mod ta` kif inhi drafted din il-klawsola.

Fil-fatt meta tinqara kif qed nipproponi li nemendawha tkun tfisser li l- iskavi u eplorazzjonijiet arkeoloġiċi jew paleontoloġiċi fuq art kif ukoll fl-ibħra territorjali jew fiż-żona kontigwa ta` Malta jistgħu jsiru biss mis-sovrintendent jew bil-permess bil-miktub tas-sovrintendent u skond kull kondizzjoni annessa miegħu.

Qed inżidu wkoll li s-sovrintendent jista` jagħmel, jew jordna li jsiru, skavi għall-finijiet ta' dan l-Att f'kull parti ta' Malta, kull meta dawn l-iskavi huma meħtieġa u skond regolamenti maħruġa bis-saħħa tal-paragrafu (d) tal-artiklu 54 ta' dan l-Att.

Fl- artiklu 54 ta` l-abbozz nitkellmu dwar il-poteri tal-Ministru li jagħmel regolamenti biex diversi aspetti li jaqgħu taħt dan l-abbozz ta` liġi jkunu jistgħu jiġu regolati b'mod dettaljat u b'mod tekniku għax fil-liġijiet hija ħaġa normali li wieħed ma jidħolx f'ċertu dettall tekniku u jħalli dan għall-finijiet tal-regolamenti.

Allura qegħdin ngħidu li se nagħtu d-dritt lis-sovrintendent li jista` jagħmel, jew ordna li jsiru skavi f'kull parti ta` Malta jew kull meta dawn l-iskavi huma meħtieġa, pero` għad iridu jsiru regolamenti biex anke dawn jiġu regolamentati fid-dettall tagħhom fil- proċess li jkunu jridu jsegwu.

Sur President, f'parti oħra ta` dan l-abbozz, f'artiklu 45, hemm ukoll referenza għad-dritt tas-sovrintendent li jagħmel skavi arkeoloġiċi, u hemmhekk hemm salvagwardat li biex jiġi li jagħmel skavi jrid jagħti notice ta' ċertu numru ta` ġranet, jidħol responsabbli li jagħmel tajjeb għal xi danni li l-individwi jistgħu jsofru u affarijiet simili bħal dawn.

Allura meta qed ngħidu li s-sovrintendent għandu dritt li jagħmel jew jordna li jsiru skavi, dan huwa dejjem soġġett li jrid jirrispetta ċerti drittijiet ta` l-individwi li jkunu l-proprjetarji jew l-inkwilini inkella l- pussessuri ta` din l-art in kwestjoni.

F'dan il-każ irridu nsegwu l-istess provvedimenti ta` l-artiklu 45 bl-istess tifsiriet ta` dak l-artiklu.

Sur President, qegħdin ngħidu wkoll li kull min jiskopri xi oġġett, sit jew bini li dwarhom japplika dan l-Att skond ma hemm fl-artiklu 3, jiġifieri jiskopri bini jew affarijiet ta` partimonju kulturali, għandu minnufih jinforma lis-sovrintendent u jrid ukoll li jżomm l-oġġett misjub in situ, u għal perjodu ta` sitt ijiem ma jistax ikompli b'xogħol fuq il-post fejn ikun skopert l-oġġett ta` proprjeta` kulturali.

Aktar 'il quddiem se nressaq emenda biex niċċaraw li s-sitt ijiem m'humiex sitt ijiem normali, imma sitt ijiem tax-xogħol għax jekk is-sovrintendent ikun irid jagħmel ċerti proċeduri jew ċertu xogħol biex jivverifika x'inhu l-oġġett jew is- sit patrimonjali u f'dawk is-sitt ijiem jinżertaw xi jumejn festi pubbliċi jista` jkun hemm diffikulta` taż-żmien biex dan isir.

Allura ħassejna li jkun tajjeb li ngħidu sitt ijiem ta` xogħol biex tmiem il-ġimgħa u l-festi pubbliċi li jistgħu jinzertaw f'dawk is-sitt ijiem ma jkunux inklużi fil- perjodu taż-żmien li s-sovrintendent ikun jeħtieġ għal din il-verifika.

Meta jkun hemm skoperta s-sovrintendent irid jispezjona l-post fejn tkun saret l-iskoperta matul dawk is-sitt ijiem ta` xogħol u jista` jordna lil min ikun responsabbli li ma jagħmilx iktar xogħol fuq il-post jew f'xi parti minnu billi jagħtih avviż biex jieqaf mix-xogħol.

Mela l-proċedura li qed tiġi prospettata hija li meta individwu skopra oġġett ta` valur irid jinforma minnufih lis-sovrintendent u jħalli kollox f'post. Imbagħad hemm sitt ijiem ta` xogħol li fihom is-sovrintendent irid imur jara l-affarijiet, jagħmel il-verifiki u jieħu d-deċiżjonijiet.

F'dawn is-sitt ijiem is-sovrintendent jista` joroġ ordni li xogħol iktar ma jsirx fuq dak il-post jew inkella fuq xi parti minnu.

Naturalment – u dan qed taħseb għalih il-liġi - jekk din l-ordni biex ix-xogħol jieqaf tista` ġġib magħha xi danni għall-individwu allura l-individwu jkollu d-dritt li jiġi kkumpensat għad dawk id-danni.

Mela qed nieħdu s-sitwazzjoni fejn is- sovrintendent ordna li jieqaf ix-xogħol.

Naturalment din m'hijiex ordni li tibqa` valida indefinittivament, sempliċiment jordnalek biex tieqaf mix-xogħol u kulħadd jibqa` sospiż.

Il- liġi se tagħti tliet xhur żmien minn meta joħroġ l-avviż ħalli x-xogħol jieqaf biex il-gvern, f'dawk it-tliet xhur, għandu jibda proċeduri biex jikseb is-sit skond l-Ordinanza dwar l-Akkwist ta` Artijiet għal Skopijiet Pubbliċi, jew inkella s-sovrintendent għandu jillibera s-sit.

Malli s- sovrintendent jibda il-proċedura taħt din l-Ordinanza, allura d-dritt ta` kumpens ta` l-individwu li seta` rriżulta minħabba xi danni li setgħu ġew kawżati minħabba li ġie ordnat biex iwaqqaf ix-xogħol jispiċċa, għax imbagħad ladarba s-sovrintendent ikun beda l-proċedura biex jakkwista l- art, taħt l-Ordinanza msemmija hemm il-manjiera kif l-individwu jiġi kkumpensat għall-art li s-sovrintendent ikun se jieħu għall-finijiet ta` dan l-Att qed qed nikkonsidraw.

Sur President, qiegħed jingħad ukoll li kull oġġett mobbli ta` valur kulturali li jiġi skopert x'imkien f'Malta, fl-ibħra territorjali tagħha u fiż-żona kontigwa sew jekk jinsab fi skavi awtorizzati jew illegali jew waqt esplorazzjoni jew aċċidentalment filwaqt li jkun qed isir xi xogħol sew b'kull mod ieħor ikun jappartjeni lill-Istat.

Il-liġi qiegħda wkoll tobbliga li kull min ikun responsabbli għal xi skavar jew esplorazzjoni għandu jagħti lis-sovrintendent kull record oriġinali jew kopja sħiħa dwar il-progress ta` dak l-iskavar jew dik esplorazzjoni.

Sur President, naħseb li din il-klawsola hija waħda li tirregola x'inhi l- pożizzjoni ta` skavar u ta` esplorazzjoni u jidhirli li f'dan l-istadju m'hawnx punti oħrjan x'wieħed għandu jispjega.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ħa nagħmel intervent qasir għax dan li se ngħid hu punt li fuqu kont enfasizzajt meta konna qegħdin niddiskutu l-Abbozz ta` Liġi dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa meta konna qegħdin nitkellmu dwar id-dritt tal-hot pursuit.

Dak inhar konna qed ngħidu li jekk kemm-il darba l-forzi ta` l-ordni Maltin jaqbdu lil xi ħadd fl-ibħra teritorjali jew fil-portijiet tagħna, jekk kemm-il darba dan ix-xi ħadd ikun suspettat li għamel xi att kriminali, dawn għandhom dritt li jibqgħu jiġru warajh fiż-żona kontigwa u anke fl-ibħra internazzjonali u eventwalment jieqfu meta jidħlu fl-ibħra territorjali ta` xi pajjiż ieħor.

F'dik il-liġi konna tajna importanza liż-żona kontigwa, li huwa reġjun ta` madwar 20 mil 'il barra mill-ibħra territorjali.

Dawn huwa kunċett li ħareġ mil-Law of the Sea ta` l-UNCLOS.

Jiena kont għamilt il-punt dwar il-wirt li hemm f'qiegħ tal-baħar.

Dan titkellem fuqu anke l-Law of the Sea meta titkellem dwar dak li huwa mal-qiegħ tal-baħar.

Issa sija jekk dan huwa tip ta` ħut, sija jekk huma riżorsi naturali u sija jekk inhuma affarijiet oħra, dak jibqa` jappartjenti lill-Istat li fih qiegħed dak l-oġġett li hemm fil-qiegħ.

Pero` l-punt li kont għamilt jien huwa li aħna qegħdin fil- Mediterran u nafu li f'dan ir-reġjun tad-dinja - jekk wieħed imur lura biex jara ċ-ċiviltajiet li fuqhom hija msejsa d-dinja tal-lum, għallinqas id- dinja Ewropea, dik ta` l-Afrika ta` Fuq u sa ċertu punt anke dik ta` l-Asja – bdew, għexu u ffjorixxew dawn iċ-ċiviltajiet u bdew jmutu bil-mod il-mod sakemm ġew taken over b'ċiviltajiet oħra.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex f'dan il-baħar meta wieħed jara li għandu salib it-toroq ta` kulturi u ta` ċiviltajiet isib li għandu l-istorja ta` l-Ewropa miktuba kollha.

Tibda mill-Etruscan u tibqa` sejra għall-Grieg, ir-Ruman, l-Eġizzjan u l- Persiku li kollha kienu jużaw il-Mediterran sabiex jaqsmu u jwasslu l- kultura tagħhom min-naħa għall-oħra.

Dan qed ngħidu biex wieħed jifhem il- valur li jista` jkun hemm f'qiegħ il-baħar.

Kulħadd jaf li l-mezz li bih kienu jivvjaġġaw.

Ma ninsewx li anke miċ-Ċina kienu jaslu sal-Medju-Orjent bil-karavani tal-ġmula fuq l-art, pero` minn hemm imbagħad kienu jaqdbu l- baħar biex imorru f'partijiet oħra tal-Mediterran.

Allura fil-Mediterran, bħala mezz ta` trasport, kien ikollok vapuri żgħar jew kbar, ma nafx kif kienu jkunu dak iż-żmien, li kienu ta` kuljum u l-ħin kollu jsalpaw in-naħa għall-oħra.

Nafu wkoll kemm il-Mediterran huwa baħar imprevedibbli u kemm jagħmel maltemp u bla dubju ta` xejn wieħed jassumi – biex ma nsemmux l-istejjer li huma recorded u anke huma parti mill-istorja - li hemm ammont ta` relitti li għerqu waqt il-vjaġġi tagħhom.

Per eżempju, kien ikun hemm ħafna statwarju Grieg li kien qed jiġi esportat bil-vapur mill-Grecja għall- postijiet oħra.

Issa jekk waqt il-vjaġġ tiegħu l-vapur kien jiltaqa` ma xi maltempata, l-ekwipaġġ kien jarmi cargo fil-baħar ħalli l-vapur ma jegħreqx jew inkella jinżlu b'kollox.

Jiġifieri ma tridx tisforza wisq biex tirrealizza li f'dan il-baħar il-Bambin biss jaf x'indifen fih f'dawn is- sekli kollha li għaddew.

U dan apparti l-fatt li hemm ukoll affarijiet li huma wkoll ta` storja riċenti.

Biżżejjed wieħed jiftakar meta fl-1798 il- Franċiżi telqu minn hawnhekk mgħobbijin b'ċertu ammont ta` rikkezzi li serqu minn hawn, il-flotta ġiet involuta fil-battalja ta` Abukir u nafu, għax rajna anke filmati, bl-iskavi li bihom bdew itellgħu biċċiet tal- muniti bl-armi tal-kavallieri li ovvjament ġew traspostati u llum qegħdin fil-qiegħ tal-baħar.

Sur President, il-punt tiegħi hu li matul dawn l-aħħar snin, iktar ma ġiet żviluppata t-teknoloġija, rajna li hemm min għandu teknoloġija avvanzata ħafna u qed jużaw bħal submarine robots li jinżlu fil-qiegħ mingħajr il- bżonn ta` l-għaddasa – dawn bħal kull ħaġa oħra għandhom il-ħażin u t- tajjeb tagħhom, li ma kenux huma ma kienx jinstab it-Titanic f'dak il-fond kollu - u jfittxu fil-qiegħ ta` l-ibħra tagħna u nafu li hemm min qiegħed jagħmel kummerċ kbir.

Xi sejntejn jew tliet snin ilu kien hemm sejba kbira ħafna barra minn Trapani fejn ittellgħu ammonti enormi ta` relitti ta` ċertu valur storiku li huwa indubitabbli, u għax kienu barra mill-ibħra territorjali setgħu liberament qabduhom u rkantawhom ġewwa New York għax min kien qed iħaddem ir-robot kien Amerikan.

Il-liġi kif inhi llum dan jista` jsir.

Jiena naf li dan isir ukoll fil-Karibew fejn għandek ukoll reġjun li huwa magħġun ħafna fl-istorja ta` dik in-naħa tad-dinja fejn bla dubju ta` xejn kien hemm snin twal ta` dik li jseħju "kaċċa għat-teżor".

Kienu jmorru jgħoddsu u jfittxu ħalli jsibu t-teżor.

Jien mhux qed nitkellem fuq il-kwestjoni ta` kemm jiswa għax xi ħaġa arkeoloġika ta` valur storiku bħalma huwa statwarju Grieg jew statwajru Ruman jew inkella xi xiedha storika ta` ċerti affarijiet bħalma huma, per eżempju, ankri ta` xi vapur Grieg huma affarijiet li m'għandhomx prezz, imma għandhom valur storiku kulturali kbir immens.

F'din il-klawsola l-Ministru qed jestendi l-poteri tas-sovrintendent anke għaż-żona kontigwa.

Pero` issa rridu naraw jekk għandniex il-mezzi biex din is-sorvelja nattwawha.

Veru li għandna l-Pulizija u l-Forzi Armati, imma fl-ibħra territorjali diġa' għandna 25 mil, sakemm iħalluhomlna, li hija area enormi u ma ninsewx li qed inżidu area ta` 20 mil ieħor, barra l-25 mil, li qegħdin nassumu li se jkollna s-sorvelja effettiva fuqha.

Huwa tajjeb ukoll li wieħed jara kif jista` jkabbar is-sorvelja mhux neċessarjament billi juża mezzi tal-baħar imma anke billi juża ajruplani żgħar li ovvjament li jkopru area ħafna iktar kbira u f'inqas ħin.

Imbagħad ovvjament wieħed jagħmel l-arranġamenti li hemm bżonn jekk jiġi skopert li hemm xi ħadd li qed jabbuża.

Pero` l-argument tiegħi huwa li jkun inutli li aħna, bħala Maltin, ngħidu li se nagħmlu estensjoni għall-kontrolli fuq l- iskavi u fuq dan it-tiftix f'qiegħ il-baħar jekk ma nagħmlux minn kollox biex ma nħallux nies li jiġu minn barra u mingħajr ma jieħdu permess jagħmlu dan it-tip ta` tiftix u jitilqu b'dak li jappartjeni lill-poplu Malti.

Hawnhekk irrid ngħid li strettament dan ma jappartjenih lill-poplu Malti biss.

Ħafna minn dawn l-affarijiet huma tal-poplu Mediterranju.

Huma affarijiet li jappartjenu lir-reġjun tal-Mediterran.

Fil-passat fiż-żmien meta pajjiż kien jirbaħ pajjiżi oħra kien iġorr kulma kien jista` lejn pajjiżu.

Niftakru l-famużi rħamijiet li telqu minn ġol-Greċja u li llum qegħdin f'mużew ġewwa l-Ingilterra.

Tara l-ikbar kollezzjoni ta` affarijiet ta` l-Eġittu f'mużewijiet ġo Ruma, f'mużewijiet f'Pariġi u f'mużewijiet f'Londra.

Veru li dan huwa effett ta` kif seħħet l-istorja, pero` meta issa qed nirrikonoxxu d-drittijiet tan-nazzjonijiet individwali u meta suppost hemm il-paċi bejn il-pajjiżi, wieħed għandu jipprova jsib mezz biex dawn l-affarijiet ma jibqgħux jiġu misruqa mill-ibħra tagħna.

Sur President, għalhekk jiena rrid nappella lill-Ministru biex barra li ngħidu li se nagħmlu sorvelja effettiva ħalli ma jkunx hawn min jiskava u jfittex u jieħu minn qiegħ l-ibħra tagħna dak li huwa parti mill-istorja tal-Mediterran jiena nemmen li – u dan kont issuġġerejtu anke meta ddiskutejna l-abbozz ta` liġi dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa – il-Ministru f'forum adegwat jipprova joħroġ bl-idea li bejn il-pajjiżi tal- Mediterran ikun hemm ftehim li lkoll kemm huma jaqblu li bejniethom ikopru l-baħar Mediterran u din tiġi area ristretta u fiha ħadd ma jkun jista` jagħmel skavi jekk ma jkunux imqabbad jew inkella kkommissjonat mill- pajjiżi Mediterranji.

Dan jista` jista` jsir billi mmorru fil-Euro-Med jew inkella nistgħu mmorru mill-ewwel fil-Ġnus Magħquda fejn Malta kienet minn ta` quddiem li tkellmet fuq il-Law of the Sea.

Jista` wkoll isir fi ħdan il-laqgħat tal- Pacem in Maribus.

Hawn ħafna fora fejn wieħed jista` joħroġ b'din l-idea.

Bħalma l-Ministru qed jgħid li jrid ikun is-sovrintendent Malti biex jagħti permess biex xi ħadd jiskava fl-ibħra territorjali u fiż-żona kontigwa ta' pajjiżna, jiena kont nestendi dan il-kunċett għal dak li jirrigwarda l- pajjiżi Mediterranji li bejniethom jiġbru ċ-ċentri tal-bidu taċ-ċiviltajiet li fuqhom hija bbażata ċ-ċivilta` moderna ta` din in-naħa tad-dinja.

Il- kunċett għandu jkun li f'fora adegwati, bħalma dawk li semmejt qabel, il- gvern ivara inizjattiva u jiena konvint li jsib l-appoġġ ta` pajjiżi oħra.

Jiena naf kemm it-Taljani ħaduha bi kbira meta ftit wara li sabu l-famużi statwi Griegi ta` Hercules – illum dawn qegħdin f'imkien lejn Napli – skoprew li fi Trapani, ftit 'il bogħod minn Napli, xi ħadd kien qed iġorr affarijiet li probabbilment kienu konnessi ma` l-istess kultura.

Allura jiena naħseb li dawn ikunu lesti li jagħmlu dan il-patt ħalli bejnietna nagħlqu l-Mediterran għal dan l-isfruttament.

Veru li ħaddieħor għandu t- teknoloġija, imma din it-teknoloġija għandna nħallsu għaliha aħna, bħala pajjiżi Mediterranji, ħalli dak li nistgħu nsibu li hu tal-Mediterran inkunu nistgħu nżommuh fil-Mediterran.

Dan kien l-istess argument għaliex l-Istati Uniti fil-bidu ma ridux jiffirmaw il-liġi ta` l-UNCLOS.

Għaliex?

Għax huma diġa` kellhom it- teknoloġija biex jinżlu fil-fond u jesplojtjaw ir-riżorsi minerali bħalma huma n-nodules tal-cobalt li jkun hemm f'qiegħ il-baħar, allura ma ridux li jkollhom xi obbligu biex jaqsmu ma` ħaddieħor u bħalma jagħmel kull pajjiż b'saħħtu u li għandu t-teknoloġija żammew pass lura milli jiffirmaw.

Dan kien japplika anke għal dak li fil-Law of the Sea huwa magħruf bħala "the area" li hija l-area beyond the exclusive economic zone li tiġi anke barra ż-żona kontigwa u ovvjament barra l-ibħra territorjali.

Allura jiena nappella biex il-Ministru jieħu in konsiderazzjoni, forsi mhux f'din il-liġi għax strettament ma tidħolx fiha għalkemm hemm rabta sewwa magħha għax issegwi l-istess kunċett, li jkun hemm inizjattiva Maltija biex bi qbil ma` kulħadd il-baħar Mediterran ma jitħallix jiġi sfruttat mill- patrimonju immens li jsita` jkun hemm fil-qiegħ tiegħu.

Jiena, kemm ili ħaj, niftakar li dejjem qrajt, daqqa fuq l-Everybody, daqqa fuq il-gazzetti u oħra fuq in-National Geographic, fuq skoperti ġodda li saru f'ibħra u kont ngħid: Imma possibbli dawn ħadd qatt ma rahom qabel?

Aħna nafu li anke fl-ibħra tagħna jsiru minn dawn l-iskoperti.

Fil-fatt fl-ibħra tagħna, anke qrib il-kosta, għadhom qed isibu affarijiet li tiskanta bihom.

Niftakar f'relitti li kienu nstabu fil-bajja ta` Wied il-Għajn.

Dan l-aħħar instabu wkoll xi ankri ftit 'il barra mill-Qawra u riċentement instabu strutturi li fuqhom għad hemm ħafna mistoqsijiet jekk dawn humiex man-made jew inkella le.

Jiġifieri jiena nemmen li ma nistgħux nibqgħu kif konna anke sa ftit snin ilu meta kienu jiġuk it-Taljani jmorrulek bir- rubber dinghies ftit 'il barra mix-Xlendi, jinżlu fil-fond għax jiġu bl- apparat kollu u jitilqu bl-anfori lejn l-Italja qisu ma ġara xejn.

Għalhekk jiena ngħid mhux billi nkabbru l-area li għandna u ngħidu mbagħad nagħmlu patt mal-pajjiżi l-oħra, l-inforzar irid ikun serju u jrid ikun effettiv.

Inutli li nagħmlu l-liġijiet jekk fl-istess ħin ma nagħmlux pjani ta` azzjoni kif l-area li se nkunu qed nissorveljaw inkunu qed nimmoniterjawha fuq bażi regolari fis-sens li min għandu f'moħħu li jfittex biex jisraq ikun jaf li qed isir monitoring.

Jiġifieri jkun jaf li qed isiru titjiriet jew inkella jaf li qed jgħaddu l-laneċ tal-Forzi Armati minn ċerti areas li jagħtu x'jifhem li qed isir ċertu monitoring.

Ovvajment wieħed ma jridx jagħmel dan dejjem fl-istess ġranet u fl-istess ħinijiet għax inkella tkun qiegħed turihom li inti tgħaddi minn hemmhekk fit-tali ġranet u fit-tali ħinijiet u tkun qed tikxef ir-rotta tiegħek.

Imma jrid ikun jidher li l- forzi ta` l-ordni jkunu qegħdin jagħmlu monitoring effettiv biex dan ikun ta` deterrent.

Imma l-iktar ħaġa importanti hija li l-wirt kbir li hemm fl- ibħra tagħna – u l-baħar Mediterran huwa l-baħar tagħna – ma nixtieqx li nibqa` narah jitfaċċa f'irkantijiet ta` Sotheby's, ta` Philip's u ta` oħrajn ġewwa New York, Tokyo u postijiet oħra.

Jekk jinstabu ġewwa l- Mediterran, dawn għandhom jiġu kkonsenjati lill-pajjiżi tal-Mediterran u mbagħad dawn jigawdew mhux mill-popli tal-Mediterran biss imma mill-popli tad-dinja kollha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dan id-diskors li għamel l-Onor.

Vella huwa diskors importanti u s-suġġett li tkellem fuqu huwa wieħed ferm interessanti.

Naturalment meta wieħed jitkellem fuq l-ibħra territorjali u fuq iż-żona kontigwa ta` pajjiżna wieħed ikun qed jitkellem fuq suġġett li huwa diġa` regolat b'mod dettaljat u b'mod tekniku f'liġijiet oħra fid-dawl ta` x'tipprovdi l-liġi dwar qiegħ il-baħar.

Dawn huma kunċetti li dwarhom fl-aħħar tletin sena kien hawn dibattitu legali sħiħ u kien hawn żviluppi importanti ħafna.

Fil-fatt żviluppat ukoll xjenza legali fuqhom minħabba l- implikazzjonijiet ekonomiċi ta` sustanza fejn si tratta r-riżorsi li jista` jkun hemm f'dawn it-territorji u meta aħna qegħdin nirregolaw l-iskavi jew l-esplorazzjonijiet f'dawn it-territorji li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` ta` pajjiżna kif delimitati b'dawk il-liġijiet, qegħdin nipprovaw li norbtu ma` dak il-kunċett biex nestendu l-ġurisdizzjoni ta` pajjiżna fuq dan il- patrimonju kulturali li jista` jinstab f'dan it-territorju.

Jiena nistrqarr, a priori, li m'iniex espert ta` dan is-suġġett u wisq inqas jiena espert ta` teknika li teżisti llum biex wieħed ikun jista` jagħmel esplorazzjonijiet f'qiegħ il-baħar.

(Interruzzjonijiet) Nista` nimmaġina li hawn pajjiżi li huma żviluppati immens f'dan ir-rigward.

Sur President, laqatni s-suġġeriment li għamel l-Onor.

Vella dwar kif il- pajjiżi tal-Mediterran jistgħu jiddiskutu dan is-suġġett biex jipprovaw joħolqu partnership bejniethom ħalli jkunu jistgħu jħarsu l-patrimonju li hemm f'qiegħ il-baħar bżmod aħjar milli qed nagħmlu llum.

M'hemmx dubju li l-baħar Mediterran huwa l-post ta` storja mill-iktar kbira li tmur ħafna lura fiż-żmien.

Huwa veru wkoll li hemm ħwejjeġ li anke jolqtu lilna direttament.

Issa meta wieħed iqis il-possiblitajiet, il- finanzi u r-riżorsi li għandna aħna, dan l-artiklu ma naħsibx li qiegħed jippretendi li joffri xi garanzija assoluta.

Jiġifieri l-intenzjoni hi li f'dan il-kamp nagħmlu mill-aħjar li nistgħu.

Li qed jagħmel dan l-artiklu hu li l-ewwelnett jagħti d-dritt lis-sovrintendent li jiskava u jesplora hu – dan naturalment se jkun jiddependi ħafna mir-riżorsi li qed nitkellmu dwarhom – imma mbagħad qed jissottometti kwalunkwe skav u esplorazzjoni għall-permess bil-miktub tas-sovrintendent.

Li jsiru diskussjonijiet fuq livell tal-pajjiżi tal-Mediterran biex wieħed jersaq lejn xi forma ta` ftehim li jirregola aħjar dan is-settur wieħed irid isib l-opportunita` f'xi forum Ewro-Mediterranju jew f'xi forum ieħor li jista` jaqbad dan is- suġġett.

Ma rridux ninsew li diġa` hawn konvenzjonijiet internazzjonali li jirregolaw aspetti ta` dan l-argument kollu, fis-sens li jirregolaw x'għandu jiġri meta jiġi skopert li xi ħadd skopra oġġett u ħadu meta dan jappartjenti lil xi Stat partikolari.

(Interruzzjonijiet) Le, hemm il- konvenzjonijiet li jirregolaw ir-ritorn tal-proprjeta` kulturali misruqa jew inkella esportata illegalment.

Per eżempju, jekk wieħed isir jaf li xi ħadd niżel fil-żona kontigwa tagħna jew fl-ibħra territorjali tagħna u sab affarijiet ....

(Interruzzjonijiet) Jekk wieħed qed jitkellem fuq relics ta` valur patrimonjali 'l hinn miż-żona kontigwa, jiġifieri f'ibħra internazzjonali, allura m'hemmx dubju li dan irid jiġi diskuss bejn il- pajjiżi kollha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Onor. Galea, huwa proprju dan l-argument li qajjimt jiena.

Jiena għedt li sal-lum inti għandek kontroll fuq l-inland waters u fuq l-ibħra territorjali.

Li inti qed testendi għaż-żona kontigwa huwa tajjeb għax qed testendi 20 mil ieħor.

Jiena għedt li wieħed jista` jestrapola dak li hemm fil-Law of the Sea li titkellem fuq l-exclusive economic zone.

Jiġifieri dak li qiegħed fil-qiegħ u taħt il-qiegħ f'dik iż- żona li kważi tmur 200 mil 'il bogħod mix-xatt huwa proprjeta` tal-pajjiż.

Fil-Mediterran dan ma jistax isir għax m'għandekx fejn toħroġ 200 mil kull pajjiż, pero` l-argument tiegħi hu li dak li hemm fil-qiegħ huwa immobbli, fis-sens li mhux jiċċaqqlaq, u l-Law of the Sea titkellem fuq dak li qiegħed mal-qiegħ jew inkella taħtu, adjacent to the bottom of the sea.

Meta aħna qed ngħidu li l-ibħra territorjali tagħna u ż-żona kontigwa għandhom jiġu monitored u ristretti biex dak li hemm ġo fihom ikun tagħna, jiena qed ngħid: Let's push it one step further u minflok ngħidu "ibħra internazzjonali" ngħidu "ibħra internazzjonali tal-pajjiżi Mediterran".

Għax li tgħaddi minn fuqhom bit-tankers biex iġġorr iż-żejt ma jimportax, li tgħaddi minn fuqhom biex iġġorr il-merkanzija ma jimportax, imma li tinżel fil-qiegħ għax għandek l-apaprat modern biex issib l-affarijiet u dak li kien ta` dawk il-pajjiżi fis-sekli li għaddew, li huwa rifless tal- kulturi li kellhom u ta' l-istorja riccha li hemm fil-Mediterran, taqbad u titlaq 'il barra bihom ma naqbilx magħha.

Irid ikun hemm inizjattiva biex flimkien mal-pajjiżi l-oħra tagħlaq il- baħar u dak li jkun hemm isir jappartjeni lill-pajjiżi tal-Mediterran.

Bħalma sar il-pjan għall-ħarsien tal-baħar tal-Mediterran wieħed għandu jara li jkun hemm mod biex dawk l-affarijiet li hemm f'qiegħ il-baħar Mediterran ma jiġix xi ħadd u jgħid li dawk jista` jeħodhom għax m'humiex fl-ibħra territorjali jew fiż-żona kontigwa.

Imma biex isir dan irid ikun hemm ftehim internazzjonali bejn il-pajjiżi tal-Mediterran.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jiena xtaqt nassoċja ruħi ma` dak li kien qed jgħid l-Onor.

George Vella u proprju ngħid li l-punt li qajjem kien f'waqtu.

L-Onor.

Vella semma kif bir-robotics u bis-submarine robots xi tliet snin jew erba` snin ilu fil-kanal ta` Sqallija, bejn Sqallija u t- Tuneżija, l-Amerikani kienu tellgħu ammont ta` relitti.

Dak iż-żmien meta kienu tellgħuhom u ħaduhom lejn l-Istati Uniti kienu qalu li tant tellgħu affarijiet ġodda li meta janalizzaw dak kollu li tellgħu jista` jkun li tinbidel l-interpretazzjoni ta' l-istorja tal-Mediterran.

Jiena naħseb li kienet claim esaġerata.

Imma naħseb li din irridu neħduha bis-serjeta` u naraw x'jista` jsir.

Aħna bħala pajjiż żgħir, li fl-istess ħin ħareġ anke bl-idea tajba ħafna tal-wirt komuni ta` l-umanita`, xi ħaġa bħal din tweġġagħna għaliex żgħar, vulnerabbli u m'għandniex il-mezzi biex anke dak li qed ngħidu f'din il-liġi nwettquh, aħseb u wara kemm nistgħu mmorru 'l hinn minn dak li qegħdin ngħidu f'din il-liġi.

Pero` jiena naħseb li l-idea ta` l-Onor.

Vella tidħol anke fil-prospettiva ta` kif qed jiżviluppa u kif jista` jiżviluppa iktar fil-qasam kulturali l-proċess Ewro-Mediterranju.

Fil-fatt il-Kummissjoni Ewropea u anke bl-imbottatura tal-President tal- Kummissjoni, Romano Prodi, qiegħda tieħu inizjattivi konkreti dwar proġetti bis-sħab bejn naħa tal-Mediterran u oħra, fejn jiltaqgħu tant kulturi, ilsna u reliġjonijiet differenti, biex din id-diversita` ikunu jistgħu jdawruha fi plus u mhux f'minus u minn post ta` konfrontazzjoni jsir post ta` partnership u ta` koperazzjoni.

Aktar faċli tgħidha milli tagħmilha, imma jiena naħseb li hemm art fertili, speċjalment meta l-Kummissjoni Ewropea lesta li tuża l-fondi tagħha biex tagħmel proġetti kulturali u anke edukattivi bis-sħab.

Dak li qabel kienet tgħid li qed tiftħu biss għall- pajjiżi ta` l-Ewropa tal-Lvant, issa b'deċiżjoni li ttieħdet reċentement, il-Kummissjoni Ewropea qed tinfetaħ iżjed u iżjed għall-pajjiżi tal- Mediterran.

Din żgur m'hijiex qed issir bl-idea li xi darba dawn il-pajjiżi jsiru membri.

Qed nitkellmu fuq pajjiżi bħall-Marokk, l-Eġittu, it- Tuneżija, l-Alġerija u l-artijiet Palestinjani fejn l-Unjoni Ewropea, l- aktar bl-imbuttatura ta` nies bħal Romano Prodi, qed jaraw li huwa importanti li jkun hemm din it-tip ta` koperazzjoni Ewro-Mediterranja.

Għalhekk naħseb li ma tkunx idea ħażina li fost il-proġetti li nkunu qed nimbuttaw minn pajjiżna jkun hemm din l-idea li semma l-Onor.

Vella għax din l-ebda pajjiż ma jista` jagħmilha waħdu.

Dan huwa qasam fejn hemm bżonn ħafna l-koperazzjoni tal-pajjiżi kollha flimkien.

Naħseb li tkun idea tajba ħafna li Malta, li tant ħarġet b'inizjattivi ta` koperazzjoni fil-Mediterran f'oqsma differenti, toħroġ ukoll b'din l-inizjattiva ta` koperazzjoni Ewro-Mediterranja f'qasam tant importanti għall-wirt storiku u kulturali tal-Mediterran kollu għax tagħmel ħafna u ħafna sens.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, meta jsir suġġeriment ta` dan it-tip wieħed jista` jgħid li dan huwa suġġeriment interessanti, jieħu nota tiegħu u jitilqu in aria u mbagħad jara jerġax jitqanqal jew le.

Il-manjiera biex wieħed ikun jista` javvanza suġġeriment bħal dan huwa li l-ewwel irid jagħmel ċerta evalwazzjoni tal-proposta anke min-naħa tagħna.

Jiġifieri naħseb li l-aħjar ħaġa li ssir trid tkun li follow-up għas-suġġeriment li sar illejla nitkellmu ma` nies li f'dan il-kamp għandhom ftit iktar teknika.

Per eżempju, issib min hu espert fil-liġi li tirregola l-ibħra bħal Professur David Attard u l-Professur Bonanno u jevalwaw ftit din it- tip ta` proposta biex naraw f'liema termini tista` tpoġġiha jekk wieħed irid jibda jitfa` l-ewwel boċċa, biex ngħidu hekk.

(Interruzzjonijiet) Jiena ma niddejjaqx li anke flimkien f'xi mument niltaqgħu ftit magħhom u ngħidulhom: Hawn din l-idea li wieħed qiegħed jipprospetta, hija xi ħaġa li tista` tiġi avvanzata fuq livell diplomatiku?

U fil-każ f'liema forum wieħed jista` jagħmilha?

Għaliex qed ngħid dan?

Għax dejjem jirriżulta li dawn it-tipi ta` ideat embrioniċi trid tibda tistudjahom, tikkonsidrahom u tibda tagħmel ċerti sounding għalihom.

Allura forsi t-triq li rridu nibqgħu nikkonsidraw hija proprju li dan is-suġġeriment li sar nipprovaw naqbduh ma` nies li huma esperti f'dan il-kamp u nieħdu ftit il-pariri tagħhom qabel wieħed ikun jista` jkompli javvanza l-idea.

Ħafna drabi ideat li jkunu jagħmlu moralment ħafna sens – u anke mill-punto di vista ta` leġġitimita` jagħmlu ħafna sens – x'ħin imbagħad tapplikahom fuq il-livell legali li jrid jinħadem l-qafas ġeopolitiku u politiku ssib li bil-kliem kulħadd jibda jimbuttak u jgħidlek li hija ħaġa sabiħa u fiha ċertu valur.

Imma mbagħad ikun hemm ċerti interessi li huma ħafna iktar b'saħħithom milli nistgħu nikkontrollaw aħna u hemmhekk tibda tara li idea li wassaltha sa ċertu livell bdiet tmut.

Din hija ħaġa li waħedna żgur ma nistgħux inwassluha u tirrikjedi s- sħubija ta` kulħadd u faċilment li jkun hemm interessi, anke barra mill- Mediterran, li jistgħu joqtluhielek.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Il-kunċett ta` kunsill tal-Mediterran bdejna nitkellmu fuqu kważi 20 sena ilu.

Illum, fi ħdan l-IPU, qegħdin lejliet li jkun hemm qbil biex forsi xi darba dan il-kunċett iseħħ.

Anke hemm għadna 'l bogħod, imma huwa pass importanti li wara snin twal nitkellmu u nitkellmu fuqu beda xi ħaġa.

Jiena mhux qed ngħid li dak li qed nitkellmu fuqu llum se nagħmluh mil-lum għal għada u nifhem dak li qed jgħid il- Ministru fis-sens li jkun hemm pajjiżi li għandhom interess li dan ma jsirx.

Imma jekk inti ma tiġġelidx għal dak li temmen fih tista` ma tagħmel xejn mill-bidu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, jiena naħseb li fuq dan l-argument l- aħjar ħaġa li ssir hija li xi darba niltaqgħu u nġibu nies bħal dawk li rriferejna għalihom u d-diskussjoni nkunu nistħgu inkompluha f'dak il- kwadru.

Issa nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex l-emenda "Z" tiġi rtirata.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-emenda ġiet irtirata.

ONOR.

LOUIS GALEA:Issa se naqra l-emenda li ħejjejna għal din il- klawsola.

L-emenda tgħid hekk: -

"AA" Il-Klawsola 43 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) is-subklawsola (1) tagħha għandha titħassar u tiġi sostitwita bis- subklawsola li ġejja:

"Skavi u esplorazjonijiet arkeoloġiċi jew paleontoloġiċi fuq l-art, kif wkoll fl-ibħra territorjali jew fiż-żona kontigwa ta' Malta jistgħu jsiru biss mis-Sovrintendent, jew bil-permess bil-miktub tas- Sovrintendent u skond kull kondizzjoni annessa miegħu.

Iżda bla ħsara għall-provvedimenti tas-subartikolu (4) tal-artikolu 45 ta' dan l-Att, is-Sovrintendent jista' jagħmel, jew jordna li jsiru, skavi għall-finijiet ta' dan l-Att f'kull parti ta' Malta, kull meta dawn l-iskavi huma meħtieġa u skond regolamenti maħruġa bis-saħħa tal- paragrafu (d) tal-artiklu 54 ta' dan l-Att;";

(b) fis-subklawsola (2) tal-klawsola 43 minflok il-kliem "għal perjodu ta' sitt ijiem wara li jgħarraf lis-Sovrintendent" għandhom jidħlu il- kliem "għal perjodu ta' sitt ijiem ta' xogħol wara li jgħarraf lis- Sovrintendent";

(c) Fis-subklawsola (3) tal-klawsola 43 minflok il-kliem "matul dawk is-sitt ijiem" għandhom jidħlu il-kliem "matul dawk is-sitt ijiem ta' xogħol";

(d) Fis-subklawsola (6) tal-klawsola 43 minflok il-kliem "Kull oġġett ta' valur kulturali, sew mobbli sew immobli li jiġi skopert x'imkien Malta" għandhom jidħlu l-kliem "Kull oġġett mobbli li jifforma parti mill-patrimonju kulturali li jiġi skopert x'imkien Malta".

"AA" Clause 43 shall be amended as follows:

(a) Subclause (1) thereof shall be deleted and shall be substituted with the following subclause : "Archaeological or palaeontological excavations or explorations on land as well as in the territorial waters or in the contiguous zone of Malta can only be made by the Superintendent, or with the written permission of the Superintendent and in accordance with any condition attached thereto.

Provided that without prejudice to the provisions of subarticle (4) of Article 45 of this Act, it shall be lawful for the Superintendent to undertake or cause excavations to be carried out for the purposes of this Act in any part of Malta, whenever such excavations are considered to be expedient and subject to any regulations laid out in paragraph (d) of article 54 of this Act;";

(b) In subclause (2) of clause 43 for the words "for a period of six days after informing the Superintendent" there shall be substituted the words "for a period of six working days after informing the Superintendent";

(c) In subclause (3) of clause 43 for the words "within the said six days" there shall be substituted the words "within the said six working days";

(d) In subclause (6) of clause 43 for the words "Every object of cultural value, whether movable or immovable discovered in any location within Malta" there shall be substituted the words "Every movable object forming part of the cultural heritage discovered in any location within Malta".

THE CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "AA" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 43 kif emendata.

Dawk favur?

Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 43, kif emendata, għaddiet nem. con. u kienet ordnata biex isir parti mill-Abbozz ta` Liġi.

Klawsola 44 - Permessi għal żvilupp u proprjeta` kulturali. .

Clause 44 - Development permissions and cultural property.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija l-klawsola li tagħti l-poter lis-sovrintendent li jista` jirrikmanda għal skedar lill-Awtorita` ta` l- Ippjanar dawk is-siti u bini li jkun iqis li għandhom ikunu skedati fl- ambitu tat-tifsira ta` l-Att dwar l-Ippjanar ta` l-Iżvilupp.

Għal dan l- iskop is-sovrintendent irid jagħmel użu mil-lista tal-proprjeta` skedata għall-fini ta` l-inventarju taħt l-artiklu 7(5).

F'dan l-artiklu aħna tkellimna dwar l-obbligu tas-sovrintendent li jkollu inventarju nazzjonali tal-proprjeta` kulturali li fiha jidħlu wkoll is-siti u l-bini li jkunu ta` valur patrimonjali.

F'din il-klawsola qegħdin ngħidu li huwa l-obbligu tas- sovrintendent li jipproponi lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar liema huma dawk is-siti u bini li għandhom jiġu skedati.

Lejn l-aħħar ta` dan l-Abbozz ta` Liġi għandna klawsola li se ġġib tibdil mhux fil-liġi li qed nitkellmu dwarha, imma fil-liġi dwar l-Ippjanar ta` l- Iżvilupp.

Dan se jkun tibdil li għandu jpoġġi fuq bażi iktar soda s-sehem ta` l-Awtorita' ta` l-Ippjanar, li għandha r-responsabbilita` għall- konservazzjoni u l-ħarsien tal-patrimonju kulturali, biex tkun tista` tassigura li fil-ħruġ u fl-iproċessar ta' l-applikazzjonijiet għall- iżvilupp jingħataw konsiderazzjonijiet xierqa, kif titlob il-liġi li qed ngħaddu mill-Parlament issa, għall-aspetti u d-dimensjoni tal-patrimonju kulturali.

Waħda minnhom hija li s-sovrintendent ikun jista` jitlob li ċerti siti u bini jiġu skedati.

Sur President, aktar 'il quddiem se nipproponi emenda għall-din il- klawsola. il-proposta għal din l-emenda hija marbuta ma` klawsoli li diġa` għaddejna meta konna qegħdin ngħidu li l-ebda xogħol ta` restawr jew konservazzjoni ma jkun jista` jsir jekk mhux minn detentur ta` warrant jew inkella persuna akkreditata jew ħaddiema oħrajn li jrid ikollhom ċerti kwalifiki.

Pero` meta konna qegħdin niddiskutu dik il-parti tal-liġi fejn konna qegħdin ngħidu li biex ix-xogħol isir irid isir minn persuna kwalifikata, ġie notat li mkien ma konna qegħdin ngħidu li dik il-persuna kwalifikata meta tiġi biex tibda xogħol ta` restawr u ta` konservazzjoni jrid ikollha l-permess tas-sovrintendent.

Mingħajr dawn it-tliet paragrafi li qed nipproponu li nżidu f'din il-klawsola stajna niġu fis-sitwazzjoni li xi ħadd jibda jagħmel xogħol ta` restawr u ta` konservazzjoni fuq bini, fuq siti u fuq oġġetti ta` partimonju kulturali u jkun qed jagħmlu biss in virtu` tal-warrant jew taċ-ċertifikat ta` akkreditazzjoni li jista` jkollu.

B'din il-manjiera filwaqt li s-sovrintendent seta` kellu sehem, għax qiegħed fuq il-bord tal-warrant u allura b'xi mod ikun serrah rasu li dik il-persuna għandha dawk il-kwalifiki, imma bħala fatt, x'tip ta` restawr dik il-persuna tkun se tagħmel, is-sovrintendent ma kien se jkollu l-ebda manjiera kif jista` jikkontrolla.

Allura b'din il-klawsola qed nieħdu l-opportunita` u ngħidu li hekk kif inhu l-obbligu tas-sovrintendent li jirrikmanda lill-Awtorita` ta` l- Ippjanar li tiskeda dawk is-siti u l-bini ta` valur patrimonjali, ħassejna wkoll li jkun opportun li ninkludu l-bżonn ta` permess minn qabel mis- sovrintendent biex persuna tkun tista` tintervjeni fuq proprjeta` kulturali.

Dan ifisser li persuna li tkun se tagħmel xogħol ta` restawr u xogħol ta` konservazzjoni tkun trid titlob dan il-permess u s-sovrintendent biex jiddeċiedi jkun irid ċerta informazzjoni inkluż ir-riżultati ta` dawk l-eżami, analiżi jew spezzjoni u riċerki oħra li jkunu meħtieġa fuq dan ix- xogħol.

Filwaqt li fl-ewwel parti ta` din il-klawsola konna qed nitkellmu fuq siti u bini, hawnhekk m'aħniex qed nirrestrinġu ruħna għall-bini u siti.

M'aħniex qed nitkellmu biss fuq proprjeta` kulturali immobbli, imma qed nitkellmu biss fuq proprjeta` kulturali jew klassi ta` proprjeta`.

Tajjeb li ngħid li fl-emenda li qed inressaq qed ngħid li d-dettalji li jirrigwardaw dawn l-affarijiet iridu jiġu preskritti.

Jiġifieri dwarhom ikunu jridu jsiru regolamenti dettaljati li jistabbilixxu l-formoli li jkunu jridu jimtlew u dettalji oħra tekniċi u forsi xjentifiċi li jkunu meħtieġa.

Imma s-sustanza tagħha hi li issa qegħdin nassiguraw li fejn si tratta opri ta` restawr is-sovrintendent qiegħed jasserixxi d-dritt tiegħu li jkun mhux biss informat imma li jrid anke jagħti l-permess.

Sur President, sal-lum kien inċert ħafna x'jiġri u x'ma jiġrix meta nimbarkaw fuq opra ta` restawr.

B'din l-emenda issa qegħdin ngħidu li jekk xi ħadd se jagħmel restawr fuq monument jew fuq pittura jew fuq affarijiet oħrajn ikun irid javża lis-sovrintendent u jgħidlu x'se jagħmel.

Naturalment is-sovrintendent ikun irid ftit ta` l-isfond ta` l-istorja kollha kemm hi biex jiġi assigurat li l-affarijiet mhux biss ikunu dokumentati, imma jkunu awtorizzati kif suppost.

L-esperjenza turi li jekk wieħed ikun laħaq intervjena u żbalja l-intervent ikun hemm ċerti konsegwenzi u kultant ikun tard wisq.

Huwa għalhekk li x-xogħol ta` restawr qed jiġi sottopost għal dan il-proċess ta` permessi biex ikun assigurat li l-affarijiet isiru kif għandhom isiru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, meta qed ngħidu li s-sovrintendent jista` jirrikmanda għal skedar lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar, din tfisser li d-deċiżjoni għandha tittieħed mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar, hux hekk?

Jiġifieri s-sovrintendent jirrikmanda biss jista`.

Jiġifieri qiegħed nifhem tajjeb meta qed nifhem li d-deċiżjoni se nħalluha f'idejn l- Awtorita` ta` l-Ippjanar.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, jiena hekk ukoll ninterpretaha u hekk hija intenzjonata.

Fit-test Ingliż qegħdin ngħidu "may commend" u fit-test Malti qed ngħidu "jista` jirrikmanda".

Jiġifieri fl-Ingliż qiegħda inqas b'saħħitha milli qiegħda fil-Malti.

Dan kien wieħed mill-argumenti li ridna niddeċiedu dwaru fis-sens li l-gvern meta eżamina din l-issue partikolari kien qiegħed jara li jekk tabbozza s-setgħat tas-sovrintendent b'ċertu mod tkun qed toħloq awtorita` ta` l-ippjanar oħra.

Allura għedna: Fejn se jkunu s-setgħat finali għar-rigward ta` ċerti aspetti?

U d- deċiżjoni kienet li ċerti aspetti finalment jibqgħu deċiżi mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Naturalment iktar tard se jkollna iktar emendi li għadhom qed isiru li permezz tagħhom naħsbu li se tissaħħaħ il-pożizzjoni tas- sovrintendent fejn si tratta ppjanar u żvilupp f'dan il-kamp.

Irridu ngħidu li s-sovrintendent se jkollu d-dmir li jdaħħal fl-inventarju nazzjonali proprjeta` ta` valur kulturali u m'għandux wieħed jaħseb li l- Awtorita`ta` l-Ippjanar ma taċċettax il-parir tas-sovrintendent, jekk mhux għal raġunijiet mill-iktar ċari u validi, li ħwejjeġ li qegħdin fuq l- inventarju jiġu skedati.

Pero` ma ridniex li jkollna żewġ listi ta` bini skedat.

Ridna li jkun hawn lista` waħda ta` bini skedat u xi ħadd irid jiddeċiedi.

Ma kienx maħsub u lanqas huwa tajjeb li wieħed ikollu lista u l- Awtorita` ta` l-Ippjanar tpoġġi fiha u s-sovrintendent ipoġġi fiha wkoll.

Allura finalment ħallejna li jiġi wżat il-mekkaniżmu li hemm maħsub f'dik il-liġi għax meta l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tiskeda, hemmhekk hemm proċedura ta` pubbliċita` li toffri possibbilita` lill-individwi konċernati jippreżentaw l-oġġezzjonijiet tagħhom u jsiru l-appelli - ma ridniex nirrepetu dak il-mekkaniżmu kollu hawnhekk – u f'dan ir-rigward ta` skedar irriservajniha li jista` jitlob lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena naqbel li xi ħadd irid jiddeċiedi.

Imma dwar il-proċedura rrid ngħid xi ħaġa.

Per eżempju, jekk fhimt tajjeb fil- liġi Ingliża d-deċiżjoni qiegħda f'idejn il-ministru responsabbli mill-wirt storiku.

Jiġifieri hemm proċedura kif tirrikmanda li post jiġi skedat, imma d-deċiżjoni finali hija f'idejn il-ministru nnifsu.

Aħna qed inħallu l- poter f'idejn l-Awtorita` ta` l-Ippjanar, pero` jiena qed nifhem, anke minn kif qed jgħid il-Ministru, li meta s-sovrintendent jirrikmanda lill- Awtorita` ta` l-Ippjanar li post għandu jiġi listed il-proċess ikun pubbliku.

Jiġifieri l-lista` li jibgħat is-sovrintendent lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar biex postijiet jiġu skedati tkun pubblika u ssir anke laqgħa pubblika dwarha.

Qed nifhem tajjeb?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena ma naħsibx li hekk tfisser.

Is-sovrintendent jagħmel ix-xogħol tiegħu u jista` finalment jasal għall-konklużjoni li jagħti dan il-parir.

Imma mbagħad sta għall-Awtorita` ta` l-Ippjanar tilqax jew le dak il-parir.

Jekk il-parir li tiskeda dik il-proprjeta` ma tilqgħux allura l-oġġett finalment ma jiġix skedat u mbagħad sta għall- awtoritajiet bejniethom, jekk hemm bżonn bl-intervent tal-ministri konċernati, li jiddiskutu dak is-suġġett.

Il-proċess ta` pubbliċita` jiskatta jekk l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tilqa` l-parir tas-sovrintendent biex tiskeda dak il-bini jew sit.

Hemmhekk imbagħad japplikaw il-proċeduri u l-mekkaniżmu ta` l-iskedat tal-proprjeta`.

Pero` mbagħad dan ma jkunx proċess tas-sovrintendent, imma ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar u mħaddem taħt dik il-liġi.

Allura hemm it-termini taż-żmien, il-pubblikazzjoni, xi drittijiet għandhom l-individwi milquta, liema huma l-istdaji ta` l-appelli u l-affarijiet l-oħra kollha.

Jiġifieri l-pożizzjoni se tkun li s- sovrintendent se jgħid: It-tali dar, fl-opinjoni tiegħi, hija ta` valur patrimonjali biżżejjed u qiegħda f'periklu li tintilef u għandha tiġi skedata.

Hemm dan it-tip ta` mekkaniżmu.

Issa l-Awtorita` ta` l-Ippjanar għandha l-poter finali li tiddeċiedi fuq dan.

Kif kien qed jgħid l-Onor.

Bartolo fl-Ingilterra finalment huwa l-ministru li jieħu din id-deċiżjoni.

Aħna adottajna l-linja li din it-tip ta` deċiżjoni ma nħalluhiex f'idejn il- ministru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-proċedura ta` l-iskedar f'pajjiżi oħra jagħmluha pubblika.

Jiġifieri jkun hemm awtorita` jew anke għaqda mhux governattiva li tapplika biex tali bini jiġi skedat.

Per eżempju, dejjem jekk qed nifhem tajjeb il-liġi Ingliża, l-għaqda tal-heritage fl-Ingilterra tista` titlob hi lill-ministru biex jiskeda bini u l-proċedura hija pubblika.

Jista` jkun hemm għaqdiet oħra wkoll li jitolbu lill-ministru biex jiskeda ċertu bini.

Issa jekk qed nifhem tajjeb aħna donna qed ngħidu li l-molla għall-mekkaniżmu ta` l-iskedar jista` jiskattaha biss is- sorvintendent.

Għallinqas f'din il-liġi hekk qed ngħidu.

Jiena nistqarr li ma nafx x'tgħid il-liġi ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar dwar skedar.

Ma naf jekk hemmx modi oħra kif l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tilqa` talbiet biex ċertu bini jew ċerti siti jiġu skedati jew le.

Ma nafx jekk hemmx mekkaniżmu preċiż fuq hekk.

Fil-każ ta` l-Ingilterra – u nistħi ngħid li naf aktar dwar il-liġi Ingliża milli dwar il-liġi lokali f'dan il-każ – hemm proċedura sħiħa xi ssegwi.

Hemm proċedura ta` kif tagħmel it-talba, kif tissottometti r-ritratti u kif tiġġustifika t-talba tiegħek għal skedar u dik t-talba tkun pubblika u l- ministru jintrabat li fi żmien tliet xhur jagħti risposta fuq dik it-talba.

Jiena naħseb li anke l-Awtorita` ta` l-Ippjanar għandha xi mekkaniżmu ta` deadlines definiti.

Pero` jiena ngħid li għandna nikkonsidraw bis-serjeta' li t-talbiet li jkun hemm għal skedar kemm mis-sovrintendent kif ukoll minn oħrajn - jekk il-liġi ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tippermettiha u jekk ma tippermettihiex għandna nikkonsidraw li ma jkunx is-sovrintendent biss li jagħmel talba biex bini u postijiet oħra jiġu skedati - li jkun hemm public hearings dwar jekk talba għal skedar għandhiex tintlaqa` jew le sew jekk din it-talba tkun saret mis-sovrintendent kif ukoll jekk tkun saret minn oħrajn.

Nerġa` ngħid li ma nafx jekk din hijiex diġa` possibbli.

Jekk inhi diġa` possibbli, hija tajba, u hekk għandu jkun.

Pero` għandi d-dubji tiegħi għax ġieli kellna kontroversji fil-passat fuqha.

Ġieli nqalgħu każi fejn il-Heritage Advisory Committee rrikmanda xi ħaġa lill-Awtorita` ta` l- Ippjanar u għal xi raġuni jew oħra t-talba ma ntlaqgħetx.

M'iniex se nidħol fil-mertu jekk għamlux tajjeb jew le għax kull każ trid tqisu fuq il- merti tiegħu.

Jiena naħseb li għandna nevitaw kontroversji li kellna fl-imgħoddi fejn anke partijiet tal-patrimonju kulturali tagħna ġew sagrifikati biex isir xi proġett u fejn id-deċiżjonijiet li ttieħdu tqiesu li ma kenux trasparenti biżżejjed u daħlu anke s-soltu akkużi u suspetti li aktar milli konna qed inħarsu lejn il-partimonju kulturali konna qed inħarsu lejn il-wiċċ ta` l- iżviluppatur.

Jiena naħseb li jkun jaqbel għas-sovrintendent innifsu u għall-Awtorita` ta` l-Ippjanar ukoll li dan il-proċess ikun miftuħ u jkun pubbliku.

Biex wieħed jagħmel żvilupp fid-dar, per eżempju, jibni sular ieħor it-talba tiegħu tkun pubblika, allura biex nipproteġu l-wirt storiku kulturali tagħna m'għandhiex tkun pubblika?

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Sur President, dwar l-iskedar hemm provvediment fl- Awtorita` ta` l-Ippjanar.

It-talba għall-iskedar tista` tiġi minn individwu jew mill-Heritage Advisory Committee jew inkella jkun hemm interess mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar stess li t-tali sit jew bini għandu jiġi skedat.

Issa x'inhi l-proċedura?

L-ewwel tiġi evalwata dik it-talba li tkun saret imbagħad toħroġ fil-gazzetta tal-gvern u jingħata sitt xhur żmien biex isiru sottomissjonijiet mingħand individwi jew inkella anke mingħand min jkun se jintlaqat.

Jekk jiskadi dak iż-żmien it-talba terġa' tiġi quddiem l-awtorita` biex tikkonferma dak l-iskedar jew inkella tapprova l-emenda li tkun meħtieġa u dan jiġi recorded fil-fact book.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Dan li qed tgħid inti taħseb li huwa skond il- kapitlu li hawn riferenza għalih f'dan l-Abbozz ta` Liġi?

Għax hu qed jgħid li l-iskedar irid isir skond l-ambitu tat-tifsira ta` l-Att dwar l- Ippjanar ta` l-Iżvilupp.

Imbagħad hemm referenza għall-kapitlu 356.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Ma nafx eżatt, nikkonfermalek aktar tard.

Ħalli nkompli bl-argument li kont ġej għalih.

Xi snin ilu kien kienet daħlet hemm applikazzjoni biex jinbena l-ġnien li hemm wara l-Alhambra f'Tas- Sliema u biex isir dan kien se jintmiss xi bini antik fuq stil normann.

L- Awtorita` ta` l-Ippjanar marret tinvestiga u ma tatx permess biex dan isir.

Mhux talli ma nbeniex il-ġnien talli dak il-post ġie skedat mill-ewwel u ġie restawrat u tgħidx kemm ġie sabiħ.

L-iskedar ma jsirx fuq bini biss.

Fil-fatt f'Tas-Sellum ġewwa l-Mellieħa, li jiġi fuq Santa Marija Estate, kien hemm xi ħaġa li wkoll ġiet skedat.

Anke l-postijiet li fihom ikun hemm xi cart ruts jiġu skedati.

Anke l-coastal dunes li għandna lejn il- Gżejjer ta` San Pawl.

Hemmhekk hemm ċerti dunes ta` ramel u blat abjad li wkoll ġew skedati.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Imma bħalissa l-proċess li bih il-Heritage Advisory Committee kien jikkonsidra każ u mbagħad jibgħatu lill-bord biex japprovah ma kenitx pubblika, hux hekk.

Tkun pubblika bħala parti mid- dokumentazzjoni.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Dik tiġi stabbilita fil-Gazzetta tal-Gvern.

Allura meta tiġi ppublikata fil-Gazzetta tal-Gvern tkun uffiċjali li tali bini jew sit huwa skedat.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Imma jkun hemm mument fejn id-diskussjoni, favur u kontra, li tali bini jiġi skedat jew le tkun pubblika għax kelli l- impressjoni li s'issa ma kentix pubblika?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Meta ssir it-talba għal skedar tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern.

Imbagħad jingħata sitt xhur żmien biex isiru s- sottomissjonijiet....

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Imma jekk ma ssirx il-proċedura ta' l-istampar ....

Ħalli nsemmi każ partikolari.

Jiena niftakar li kienet inqalgħet kontroversja fuq il-proġett ta` Porto Maso meta kien hemm it-trenching wall u kien ingħata permess li jinfetaħ parti minnu.

Jekk niftakar tajjeb l-HAC kien irrikmanda li ma jinfetaħx imma l-Awtorita` ta` l-Ippjanar kienet iddeċidiet li jista` jinfetaħ.

Ma kienx hemm mument fejn ġie diskuss jekk dak it-trenching jiċċarratx jew le.

Li konna nafu kien ir-rakkomandazzjoni min-naħa tal-HAC u d-deċiżjoni min-naħa ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

F'dak il-qafas, x'se jkun inbidel?

Is-sovrintendent se jkollu iktar saħħa mill-Heritage Advisory Committee li jirrikmanda li post jiġi skedat?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Ma nafx inwieġbek għaliha.

Imma ħa niġi għall-każ tal-Hilton.

Il-fortifikazzjonijiet huma kollha skedati.

Pero` fil-każ tal- Hilton kien hemm biċċa baxxa ħafna iktar mill-fortifikazzjonijiet.

Infatti meta ġejna biex niddeterminaw l-applikazzjoni tal-Hilton għedna li hawnhekk se nispiċċaw li niksru biċċa mill-iskedar ta` dan il-post.

Hu ried iwessa` iktar imma aħna konna pprotestajna ħafna.

Ried jieħu xi 150 metru mit- trenching wall.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena ġibt dak il-każ partikolari bħala eżempju.

Li rrid ngħid hu li jekk il-mument tad-diskussjoni bejn is-sovrintendenza u l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ikun mument pubbliku naħseb li jkun jaqbel għal kulħadd.

La s-sovrintendent ikun skeda post ikun għamel hekk għax kellu r- raġunijiet tiegħu.

Jekk l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tgħid li din it-talba se naċċettawha u t-talba l-oħra ma naċċettawhiex ikollha wkoll ir- raġunijiet tagħha.

Li qed nistaqsi huwa kif se nirregolaw li dak il-mument ta` kif tittieħed id-deċiżjoni jkun pubbliku.

Jiena naħseb ikun jaqbel lil kulħadd.

Pero` żgur trid tkun differenti mir-relazzjoni li hemm s'issa bejn il-Heritage Advisory Committee u l-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Jiena naqbel miegħek ukoll – naħseb li anke l- Ministru għandu jieħu nota tagħha din – li bħalma applikazzjoni tiġi pubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern għandha tiġi wkoll pubblikata f'gazzetti oħra, għax il-Gazzetta tal-Gvern min jaraha.

Veru li dak li jiġi ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvarn huwa uffiċjali, imma ċikku l-poplu ma jarahiex il-Gazzetta tal-Gvern.

Wieħed għandu wkoll jikkonsidra li dan l- aħħar, ma' l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ingħaqad l-environment.

L-awtorita` se jinbidliha isimha u din se tiġi xi ħaġa integra.

Pero` apparti dan, inwiegħdek li għada nġib l-informazzjoni kollha dwar kif l-Awtorita` ta` l- Ippjanar tara r-relazzjoni ma` din il-klawsola.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nerġa` ngħid li meta s- sovrintendenza tirrikmanda li jsir skedar, ir-rakkomandazzjoni għandha tkun pubblika u jkun tajjeb ukoll li l-mument tal-proċess li bih l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tiddeċiedi tiskedax jew le jkun pubbliku wkoll.

Qiegħed ninsisti fuq dan biex din il-kwestjoni niċċarawha daqsxejn.

Sur President, ħaġa oħra li nixtieq ngħid hija dwar iż-żmien li fih is- sovrintendent jieħu deċiżjoni biex jagħti permessi għall-interventi fi proprjeta` kulturali biex ma jiġrilniex bħalma ġara fl-Awtorita` ta` l- Ippjanar.

Ma jimportax li titgħallem mill-esperjenza u mbagħad tilleġisla u ddaħħal proċeduri fid-dawl ta` dik l-esperjenza.

Li rrid ngħid hu x'se nagħmlu biex minn issa meta jkun hemm applikazzjoni għall-interventi fi proprjeta` kulturali jkun hemm ċertu mekkaniżmu li bih is-sovrintendent jintrabat kemm żmien se jieħu biex jagħti permess biex isir ix-xogħol li jkun intalab.

Huwa importanti li jkun hemm ċerti skadenzi ta` żmien li fih is-sovrintendent ikollu jagħti risposta għat-talba li tkun saret.

Jiena ma narax li hemm il-lok li jkun hawn xi referenza għaliha fil-liġi, imma jkun tajjeb li aktar 'il quddiem ikollna avviż legali li, per eżempju, jgħid li fi żmien tliet xhur is-sovrintendent irid jagħti risposta.

Naħseb li huwa importanti wkoll li jiġi regolat kif issir din il-proċedura.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dwar l-aħħar punt irrid ngħid li fil- proposta ta` l-emenda f'paragrafu (3) oriġinarjament konna se ngħidu: "Ebda persuna m'għandha tagħmel interventi f'dik il-proprjeta` kulturali jew klassi ta` proprjeta` kulturali kif tista` tiġi preskritta mingħajr ma jkollha minn qabel permess għaldaqshekk mis-sovrintendent.".

Hawnhekk forsi irridu naqilbuha daqsxejn u ngħidu "mingħajr ma jkollha minn qabel permess għaldaqshekk mis-sovrintendent kif jista` jiġi preskritt".

Jiġifieri l-preskrizzjoni se tirregola l-aspetti kollha tal-ħruġ ta` dan il- permess.

F'paragrafu (k) ta` klawsola 54 diġa` qed jingħad li jridu jsiru regolamenti biex tiġi preskritta kull ħaġa oħra li tista` jew li għandha tkun preskritta taħt dan l-Att.

Jiġifieri fl-Abbozz ta` liġi hemm diversi okkażjonijiet fejn ngħidu kif xi ħaġa tiġi preskritta.

Dik hija riferenza ċara li iktar tard l-awtoritajiet kompetenti jridu jfasslu r-regolamenti biex jgħidu biex jgħidu d-dettalji ta` kif se nippreskrivuhom.

Fl-emenda li ressaqt jien il-frasi "kif jista` jiġi preskritt" qiegħda qabel il-frasi "mingħajr ma jkollha minn qabel permess għaldaqshekk mis-Sovrintendent".

Issa jiena qed nifhem lill-Onor.

Bartolo li jrid jgħid li wieħed irid jaħseb li meta jsiru r-regolamenti nippreskrivu l-modalita`, it-terminu taż- żmien u ċerti dettalji oħra biex nassiguraw li l-affarijiet isiru tajjeb u ma neħdux fit-tul iż-żejjed.

Naħseb li biex nilqa` aħjar għal dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo il-frasi "kif jista` jiġi preskritt" tiġi fl-aħħar u l-emenda li se nressaq tiġi taqra hekk:

"AB" Minnufih wara s-subklawsola (2) tal-klawsola 44 għandhom jidħlu s-subklawsoli li ġejjin:

"Permess għall-interventi f'propjeta` kulturali.

(3) Ebda persuna ma għandha tagħmel interventi f'dik il-proprjeta` kulturali jew klassi ta' proprjeta` kulturali mingħajr ma jkollha minn qabel permess għaldaqshekk mis-Sovrintendent kif jista' jiġi preskritt f'regolamenti maħruġa taħt dan l-Att.

(4) Qabel ma jiddetermina applikazzjoni taħt is-subartikolu (3) ta' dan l-artikolu s-Sovrintendent jista' jitlob dik l-informazzjoni inkluż ir-riżultati ta' dawk l-eżami, analizi jew spezzjoni minn dawk il-persuni akkreditati taħt dan l-Att għal dak il-għan kif jista' jiġi miltub mis-Sovrintendent, u dik ir-riċerka fuq l-istorja, kompożizzjoni provenjenza jew aspetti oħra tal-proprjeta` kulturali relevanti kif hu jista' jikkonsidra meħtieġa għal dak l-għan.

(5) Ma' l-għoti ta' permess bħal dak is-Sovrintendent jista' jimponi dawk il-kundizzjonijiet li jista' jidhirlu xierqa, inkluż bla preġudizzju għall-ġeneralita` ta' dan qabel li x-xoghol jew xi parti minnu għandu jigi mwettaq skond dak il-protokoll kif jista' jkun preskritt jew anness mal-permess, li x-xogħol u l-fażijiet diversi tiegħu jiġu fotografati jew xort'ohra dokumentati jew rekordjati, li jingħata lis-Sovrintendent rapport fuq ix-xogħol f'dawk iż-żminjiet kif imsemmi fil-permess, u li ix-xogħol jew dik il-parti minnu kif jista' jiġi msemmi fil-permess jsir, minn jew taħt is-superviżjoni kif jingħad fil-permess, ta' dak id-detentur ta' warrant, professjonist jew persuna akkreditata taħt dan l-Att għal dak ix-xogħol.

"AB" Immediately after subclause (2) of clause 44 there shall be added the following subclauses:

"Permit for interventions on cultural property.

(3) No person shall make any interventions on such cultural property or classes thereof without first having obtained a permit therefor from the Superintendent as may be prescribed in regulations issued under this Act.

(4) Before determining an application under subarticle (3) hereof the Superintendent may require such information including the results of such tests, examinations or inspection by such persons accredited under this Act for the purpose as may be required by the Superintendent, and such research on the history, composition provenance or other aspects of the relevant cultural property as he may consider necessary for the purpose.

(5) In the grant of such permit the superintendent may impose such conditions as he may consider appropriate, including without prejudice to the generality of the foregoing that the work or any part thereof shall be carried out in accordance with such protocol as may be prescribed or as may be attached to the permit, that the work and the various phases thereof be photographed or otherwise documented or recorded, that a report on the work be delivered to the superintendent at such times as may be stated in the permit, and that the work or any part thereof as may be stated in the permit is carried out, by or under the supervision as shall be stated in the permit, of such warrant holder, professional or other person accredited under this Act for such work.

B'hekk inkunu qed inkunu ċari li l-preskrizzjoni se tirregola mhux biss kwestjonijiet ta` interventi jew tipi ta` interventi imma se tirregola wkoll il-modalita` tal-ħruġ ta` dak il-permess.

Dan għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-aħħar punt li qanqal l-Onor.

Bartolo.

Sur President, imbagħad tqanqlet il-kwestjoni, ta` iktar sustanza, dwar il- funzjoni ta` issues ta` skedar.

Dwar dan l-Onor.

Pullicino jista` jagħtina spjega aħjar ta` dan u jgħinna nipproċedu bid-diskussjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Sur President, jiena smajt is-suġġeriment ta` l-Onor.

Bartolo u nifhem ir-raison d'être tiegħu.

Biss wieħed irid joqgħod attent.

Kieku r-rakkomandazzjoni jkollha tiġi ppubblikata jkun hemm il-periklu li, minn meta ssir r-rakkomandazzjoni sakemm tiġi ppubblikata, min ikollu post tista` tagħtih iċ-ċans li jagħmel xi ħaġa fuqu biex il-grad ta` dak l-iskedar effettivament inaqqsu.

Jiena nifhem lill-Onor.

Bartolo meta jgħid li wieħed għandu jagħti r-raġunijiet għalfejn tali bini qed jiġi skedat u jagħti spjegazzjoni xjentifika, storika, eċċ., imma rridu noqogħdu attenti li ma mmorrux, bl-intenzjonijiet tajba, nispiċċaw li nagħtu ċans lil ħaddieħor biex jagħmel aggrav fuq il- post.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena nistqarr li nitkellem b'ċerta kawtela għax m'iniex bniedem legali u allura ma rridx inkun qiegħed nasal għal ċerti konklużjonijiet żbaljati.

Pero` jekk qed nifhem tajjeb il-liġi Ingliża – qed nibqa` fuqha għax dik ikkonsultajt - malli post issir talba fuqu biex jiġi skedat ma jista` jsir l-ebda intervent fuqu.

Il-Ministru għadu kif ressaq klawsola dwar intervent fi proprjeta` kulturali.

Dan l-istess mekkaniżmu fl-liġi Ingliża jiskatta u fejn hemm talba għall-post biex jiġi skedat, sakemm tittieħed id-deċiżjoni, ma jista` jsir l-ebda intervent fih.

Għalhekk l-Ingliżi ħasbu biex ikun hemm deadline f'ħaġa bħal din.

Nagħmlu mod li s-sovrintendent talab biex fejn ngħix jien jiġi skedat.

L- Awtorita` ta` l-Ippjanar, fil-każ ta` l-Ingliżi l-ministru kkonċernat, irid jagħti deċiżjoni bilfors qabel tliet xhur biex jintrabat li ma jiġġamjax kollox.

Imma jiena sinċeremant ngħid li għandna nikkonsidraw bis-serjeta` li fejn se jkun hemm talba għal skedar għandha tkun pubblika.

Nerġa` ngħid dan jaqbel kemm għall-awtorita` kif ukoll għas-sovrintendent.

Jiena naħseb li din hija xi ħaġa importanti għax nevitaw ċerti suspetti u fl-istess ħin noqogħdu attenti għal dak li qalu ż-żewġ naħat.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Sur President, l-inizjattiva biex post jiġi skedat tista` tittieħed jew mid-Dipartiment tal-Mużewijiet jew mill- Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Jiġifieri jew id-Dipartiemnt tal-Mużewijiet jiġbed l-attenzjoni ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar jew inkella jkollok uffiċjal ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar li anke jkun tkellem mad- Dipartiment tal-Mużewijiet u jibdew il-proċess biex dak il-post jiġi skedat.

Il-mument li jiġi skedat tittieħed deċiżjoni mill-bord u mbagħad tiġi ppubblikata.

Jiena nifhem x'qed jgħid l-Onor.

Bartolo, imma l-biża` tiegħi hija li appena wieħed juri l-intenzjoni li post se jiġi skedat nistgħu nagħtu ċans lil dak li jkun jagħmel xi ħaġa fuq tali post. Jekk m'iniex sejjer żball dan il-punt ġie diskuss anke fil-liġi ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Jekk inti tinforma lin-nies anke fil-proċess li inti qed tikkonsidra li post jiġi skedat, il-biża' tiegħi hija li jista` jkollok aggrav tas-sitwazzjoni.

Jiena ngħid li kieku wieħed kellu jikkonsidra din, żgur li m'għandhiex tkun proċedura fuq dak li jissejjaħ skedar ta` emerġenza.

Allaħares niġu f'sitwazzjoni li biex niskedaw post b'emerġenza rridu b'xi mod l-ewwel nippubblikaw l-intenzjoni.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax, per eżempju, kieku jkun hemm siġra partikolari u jsir skedar fuqha, u wieħed jagħmel dan il-proċess din is-siġra żgur li l-għada tkun spiċċat.

Jiġifieri kieku kellna nikkuntemplaw dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo żgur li m'għandniex nikkuntemplawha għal dak li hu emergency scheduling għax dak ikun ifisser li l-emergency scheduling tkun qed tagħmlu għal xejn għax kollox ikun għadda ma` l-ilma.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Huwa minnu dak li qed jgħid l-Onor.

Pullicino, pero` naħseb li wieħed jista` jsib xi mezz, bħal ngħidu aħna, li s-sovrintendent ikollu iktar influwenza f'deċiżjonijiet li l-Awtorita` ta` l-Ippjanar tieħu dwar l-iskedar.

Per eżempju, is-sovrintendent jista` jkun hu stess membru f'bord fejn l-awtorita` tieħu d-deċiżjonijiet.

Forsi wieħed jgħidli li rridu nbiddlu xi ħaġa fil-liġi.

Veru, imma jekk hemm bżonn inbiddlu għaliex m'għandniex inbiddlu.

ONOR.

LOUIS GALEA: Hawn emenda f'dak is-sens.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fi klawsola 56 hemm ikkontemplat dak li qed jgħid l-Onor.

Mizzi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, l-Onor.

Pullicino qiegħed jieqaf biss fil-punt fejn qed jagħmel l-argument u jgħid li aħna ma nagħtux avviż pubbliku li se jsir l-iskedar u ma jingħatax terminu taż-żmien għar-raġuni li dan jista` jipperikola l-eżistenza ta` l-oġġett.

Pero` ma kompliex jispjegalna.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax l-oġġett li finalment ġie deċiż li jiġi skedat, labarba kien hemm id-deċiżjoni ta` l-iskedar isir l-avviż fil-ġurnali u fil-gazzetta kkonċernata u jiskatta, jekk qed nifhem tajjeb jiena, mekkaniżmu ta` proċeduri ta` appelli, jekk ikun hemm bżonn, u affarijiet oħrajn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Meta konna qed niddiskutu l-Abbozz ta` Liġi dwar l-Ippjanar ta` l-Iżvilupp – ma nafx l-Onor.

Mizzi jiftakarx – għamilniha ċara li ġaladarba jiskatta anke appell, dak ma jżommx l-iskedar għax inkella jista` jkollok sitwazzjoni fejn jien nagħmel appell u sadanittant naġixxi fuq il-post.

Jiena naqbel li kemm jista` jkun għandu jkun raġunijiet ċari għal fejn għandu jkun hemm skedar.

Dan ukoll biex ikun hemm anke apprezzament mingħand in-nies għaliex il-post qiegħed jiġi skedat.

Mhux sempliċiment nwaħħlu l-karta u ngħidu li dan ġie skedat.

Imma tbeżżagħni li aħna ngħaddu mill-proċess li anke rakkomandazzjoni tan-nies tekniċi tkun pubblika.

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq applikazzjoni fejn id-development permit application report ikun pubbliku.

Hawnhekk qed ngħidu lil dak li jkun li għandna l-ħsieb li t-tali post niskedawh u b'hekk inkunu qed nagħtuh iċ-ċans li jaġixxi b'xi mod, u din lili tbeżżagħni daqsxejn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena bl-ebda mod ma ridt nissuġġerixxi affarijiet li jdgħajfu l-ħarsien tal-wirt storiku u kulturali.

(Interruzzjonijiet) Le, le, m'għandniex inkejlu x'jiġri bl-intenzjonijiet iżda bir-riżultati.

Nafu sewwa x'qal George Bernard Shaw dwar biex inhi pavimentata l-art ta` l-infern.

Jiġifieri ma rridux nagħmlu l-istess.

Il-punt li fuqu nixtieq aktar spjega huwa dan.

Meta nitkellmu fuq skedar b'emerġenza, x'inhu l-istatus ta` rakkomandazzjoni bħal dik?

Qed ngħid hekk għax fid-dawl ta` esperjenzi ta` pajjiżi oħra jeżistu, kif jeżistu anke f'pajjiżna, status differenti ta` bini skedat.

Jista` jkun 1, jista` jkun 2, eċċ. Meta aħna qed nitkellmu fuq rakkomandazzjonijiet ta` skedar, qed inpoġġu fuq l-istess livell kull tip ta` rakkomandazzjoni ta` skedar?

B'din il-klawsola qed inpoġġu fuq l-istess livell kull tip ta` sit jew bini ta` valur storiku?

Għax imbagħad fl-iskedar ma nagħmlux hekk.

Fl-iskedar hemm status differenti.

Allura fir-rakkomandazzjoni ta` l-iskedar qed inpoġġu kollox fuq l-istess livell?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Hemm klassifikazzjoni.

Jiġifieri meta inti qed tiskeda tkun qed tikklassifika.

Imma għall-fini tal-liġi qed inpoġġu kollox fuq l-istess livell.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena qed nifhem li jeżisti intervent ieħor li inti sejjaħtlu skedar ta` emerġenza.

Fid-dawl ta` l-esperjenza tal-liġi kif ħadmet dik?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Fid-dawl tal-liġi din ħadmet tajjeb.

Dan issir taf li xi ħadd ikun qed jaħdem fuq xi post u jekk ma toħroġx emergency conservation order hemm ċans li l-għada dan il-post jisparixxi.

Jiġifieri l-liġi tagħtik il-poter li dan tagħmlu malajr.

Imbagħad xorta jiskattaw il- proċeduri ta` appelli u affarijiet oħra, imma tagħtik il-poter li tieħu azzjoni immedjata.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Imbagħad f'dak il-każ irid jieqaf ix-xogħol u ħadd ma jkun jista` jmiss dak il-post, hux hekk.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jiddependi, jekk qed nitkellmu fuq sit kbir u għandek oġġett li qiegħed f'kantuniera ma jfissirx li int trid twaqqaf kollox.

Imma inti trid tispeċifika x'xogħol irid jieqaf.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: U b'din il-klawsola marbuta ma' dak li jeżisti diġa` fil-liġi ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar din se tkun miftuħa għas- sovrintendent li jista` juża din ....

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Iva.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, id-dritt tas-sovrintendent li jitlob li sit jiġi skedat bħala eżerċizzju ta` funzjoni għall-ħarsien u l- konservazzjoni tal-patrimonju kulturali ma rridux inħarsu lejh waħda.

Irridu nħarsu lejh fil-kuntest tas-setgħat l-oħra.

Għaliex?

Għax jekk ikun hemm xi raġuni fuq xi sit partikolari li tirrikjedi l-intervent tas- sovrintendent, bħala intervent ta` emerġenza, anke l-klawsola li se niddiskutu aktar tard dwar id-dritt li jidħol u jispezzjona diġa` tagħti ċerta possibbilta` li jekk ikun hemm xi sit jew xi bini li jkun jirrikjedi li wieħed jarah sew u jkun hawn din il-problema ta` l-iskedar hemm setgħat oħra li s-sovrintendent jista` juża.

Wieħed ukoll irid jara din il- klawsola 44 ma' l-emendi li rridu nressqu, fejn il-Kumitat ta` Konsulenza dwar il-Patrimonju se jkollu funzjonijiet li huma pjuttost wesgħin.

Dak huwa kumitat fejn il-maġġoranza tan-nies ġejjin mill-qasam tal-partimonju u għalkemm xorta huma kumitati ta` pariri u ta` rakkomandazzjonijiet, il- proċeduri tagħhom jistgħu jsiru wkoll pubbliċi.

Allura hemm ukoll ċerta salvagwardja li dawn it-tipi ta` pariri jkunu pariri motivati u pariri li jistgħu jiġu verifikati anke mill-pubbliku in ġenerali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Il-kliem "Is-Sovrintendent jista` jirrikmanda għal skedar", jekk narawh fid-dawl tal-kliem ta` klawsola 7 dwar ix-xogħol li trid tagħmel is-sovrintendenza, taħt liema funzjoni naħsbu li qed jidħol?

Taħt paragrafu (a) tas-subklawsola (5) ta` klawsola 7.

THE CHAIRMAN: il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mhux hemm eżattament, fis-sens li meta aħna niddeskrivu l-funzjoni tas-sovrintendenza hemmhekk ma nkludejniex dawk is- setgħat speċjali li qed nittrattaw taħt din il-klawsola.

Jiġifieri l- funzjoni ta` l-iskedar toħroġ minn dawn is-setgħat speċjali li qed nagħtu taħt klawsola 7 ta` dan l-Abbozz ta` Liġi.

Issa r-referenza għall-fini ta` klawsola 7 qiegħda ssir fi klawsola 44 għax meta s-sovrintendent jiġi biex jagħmel l-inventarju nazzjonali l-liġi qed tgħidlu: Tivvintax ir-rota mill- ġdid, mur fuq il-lista tas-siti skedati li għandha l-Awtorita` ta` l- Ippjanar u għamel ċert li dik tagħmilha parti mill-inventarju tiegħek.

Issa biex naslu għal dan diġa` beda ċertu xogħol ta` koperazzjoni għall-finijiet ta` common data bejn l-awtorita`, il-mużewijiet u entijiet oħra bl-appoġġ u l-għajnuna ta` għaqdiet mhux governattivi.

Allura l-funzjoni ta` issues ta` skedar hija ttrattata taħt din il-parti u mhux taħt il-parti espliċita tal-funzjonijiet.

Naturlament hemm funzjonijiet, bħalma huma għoti ta` permessi għall-ippjanar, għad- demolizzjoni, alterazzjoni, estensjoni, rimi u affarijiet oħrajn li dwarhom is-sovrintendent irid jikkordina azzjoni ma` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Hemm ukoll, in ġenerali, li hija l-funzjoni tas-sovrintendent li huwa jrid iħares u jikkonserva l-patrimonju kulturali.

Imma mhux qed nispeċifikawha, hija xi ħaġa ttrattata għaliha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, inkun qed infettaq jekk nikkumenta fuq il-kelma "jista`" f'din il-klawsola 44?

Qiegħed ngħid hekk għax waqt li fi klawsola 7 qed ngħidu "jew jiżgura li ssir il-kompilazzjoni ta` inventarju nazzjonali ta` dik il-proprjeta` kulturali li tkun tappartjeni:" fi klawsola 44 qed ngħidu li "Is-Sovrintendent jista` jirrikmanda għal skedar".

Din hija l-formola legali tas-soltu jew għandna ngħidu li "Is- Sovrintendent għandu jirrikmanda għal skedar"?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena ngħid li l-punt li qajjem l-Onor.

Bartolo m'huwiex kwestjoni ta` tfettiq.

Tgħidx "jista`" jew "għandu" hija ħaġa ta` sustanza kbira fil-liġijiet.

It makes all the difference.

Qed ngħidu "jista` jirrikmanda" għal żewġ raġunijiet: L-ewwelnett għaliex hija soġġetta għall-ġudizzju tiegħu, fis-sens li l-ewwel irid ikun hu li jagħmel il-ġudizzju dwar dak li hu jqis li huwa bini jew siti li għandhom jiġu skedati u t-tieni nett għax qatt m'hu se jiddependi minnu l-oġġett jiġix skedat jew le, imma mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ta` min hi d-deċiżjoni ċċarajniha, imma d-dmir li jirrikmanda huwa tiegħu, hux hekk.

Allura s-sovrintendent m'għandux għallinqas ikollu l-onus li jirrikmanda?

Dan hu il-punt li rrid niċċara.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Aħna qed ngħidu "jista` jirrikmanda" għax fl- artiklu 46 ta` l-Att dwar l-Ippjanar u l-Iżvilupp hemm imniżżel li "l- awtorita` għandha tħejji u, minn żmien għal żmien, tirrevedi lista ta' żoni, bini strutturali u fdal b'importanza ġeoloġika, paleontoloġika, eċċ.".

Jiġifieri kif kien qed jispjega l-Ministru, qed tintuża l-kelma "jista`" għax m'hijiex deċiżjoni tiegħu waħdu.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Imma r-referenza li qed issir hawnhekk hija għall- kapitlu 356.

Jiġifieri għall-istess liġi qed nirreferu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, għall-istess liġi qegħdin nirreferu b'dak il- kapitlu.

Sur President, qed ngħidu "jista` jirrikmanda" għax jekk fil- liġi wieħed jgħid "għandu jirrikmanda" tista` toħloq dubju jekk il-kelma "għandu" hijiex tassattiva sal-lat li allura l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ma jibqagħlhiex residwu ta` poter jekk taċċettax jew le u allura aħjar inħalluha "jista` jirrikmanda".

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiena qed ngħid dan għax interessanti li fil- frasjeloġija mbagħad qed ngħidu "li jkun iqis li għandhom jiġu skedati" u mhux "li jkun iqis li jistgħu jiġu skedati".

Jiena ma naħsibx li l-kelma "għandu" se tkun qed tbattal il-poter deċiżjonali mill-Awtorita` ta` l- Ippjanar għaliex huwa interessanti wkoll li f'din il-klawsola qegħdin nagħmluha ċara li s-sovrintendent ikun iqis.

Aħna qed nagħmluha ċara li l- obbligu li jirrikmanda għandu jkun fuq is-sovrintendent u ma naħsibx li għandu għax jibża` minn dak l-obbligu, imma d-deċiżjoni għandha tkun ta` l- awtorita`.

Jiġifieri li ngħidu li s-sovrintendent għandu jirrikmanda għal skedar lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar tali siti u bini li jkun iqis li għanhom ikunu skedati ma naħsibx li nkunu qed nittrasferixxu xi poter deċiżjonali dwar x'jiġi skedat mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar għas- sovrintendent.

Imma naħseb li l-obbligu li jirrikmanda għal skedar huwa piż li għandu jerfa` s-sovrintendent u m'għandux jiddejjaq jerfgħu għax aħna qed ngħidulu li huwa dmir tiegħu li jirrikmanda għal skedar u naħseb li l-kelma "jirrikmanda" hija ċara.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena naħseb li kif inhi ma narahiex li qiegħda teżenta b'xi mod lis-sovrintendent milli ladarba hu jiddeċiedi li proprjeta` għandha tiġi skedata mbagħad ma jagħmilx ir-rakkomandazzjoni.

Għaliex?

Għax m'hemmx dubju li mhux se jasal għal din id-deċiżjoni jekk mhux abbażi wkoll ta` dokumentazzjoni miktuba.

U allura fir-records tas- sovrintendenza se jkun hemm opinjonijiet u konsiderazzjonijiet li jimmilitaw favur il-ġudizzju li dik hija proprjeta` jew siti li għandhom jiġu rikmandati għall-iskedar u jekk jonqos milli jagħmel dan, fl-opinjoni tiegħi, ikun qiegħed jesponu lilu nnifsu għall-kritika dwar il-qadi tal- funzjonijiet tiegħu.

Sur President, bejn li hawn miktub fl-artiklu u bejn li qegħdin ngħidu aħna, meta qed ngħidu li għandna nikkonsidraw li huwa d- dmir tas-sovrintendent li jagħmel din ir-rakkomandazzjoni, naħseb li qed niċċaraw il-pożizzjoni biżżejjed biex nassiguraw li l-intenzjoni hija li hu għandu jirrikmanda bis-salvagward li finalment dik id-deċiżjoni trid tittieħed fl-ambitu tat-tifsira ta` l-Att dwar l-Ippjanar u l-Iżvilupp.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "AB" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 44 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 44, kif emendata, għaddiet nem. con. u kienet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta` Liġi.

Klawsola 45 - Setgħa ta` dħul u ta` spezzjon.

Clause 45 - Power of entry and inspection.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija klawsola li tagħti poter speċjali lis-sovrintendent biex ikun jista` jħares aħjar il-partimonju kulturali li jaqa` taħt is-sorveljanza tiegħu.

Hija l-klawsola li titkellem dwar is-setgħa ta` dħul u ta` spezzjon.

Huwa tajjeb li wieħed jidħol daqsxejn fiha sew għax hija klawsola li tagħti poter ta` ċerta forza, jixbaħ ħafna lil dak li għandhom il-Pulizija taħt il-poter ta` search and inspection, u wieħed irid jeżaminah sew biex inkunu ċari fuq hiex qed nilleġislaw.

L-ewwelnett qegħdin ngħidu li kull uffiċjal jew impjegat tas-sovrintendenza jista` jkollu din is-setgħa ta` dħul u ta` spezzjoni, pero` l-ebda uffiċjal jew impjegat ma jista` jagħmel dan jekk ma jkunx awtorizzat bil- miktub kif imiss mis-sovrintendent.

Ladarba jkun hemm din l- awtorizzazzjoni bil-miktub kull uffiċjal jista` jidħol f'xi area, proprjeta`, sit taħt investigazzjoni jew bini jekk is-sovrintendent iqis li jkun meħtieġ li dan fit-twettiq ta` xi funzjoni taħt dan l-Att jew jekk ikun iqis li hemm raġunijiet validi biex jissuspetta li jkun sar jew se jsir xi reat kontra dan l-Att jew kontra xi regolament, kondizzjoni ta` liċenża jew kondizzjonijiet magħmula taħthom.

Jiġifieri hawnhekk wieħed qiegħed jipprospetta s-setgħa tas-sovrintendenza li tidħol fi kwalunkwe area, proprjeta` jew sit, hu liema hu, jekk is-sovrintendent ikun iqis li dan huwa meħtieġ għall-qadi tad-dmirijiet tiegħu.

Hawnhekk m'aħniex qed nirrestrinġu din is-setgħa għad-definizzjoni ta` "proprjeta` kulturali", imma qed ngħidu li "kull uffiċjal jista` jidħol f'xi area, proprjeta', sit taħt investigazzjoni jew bini".

Naturalment din hija setgħa speċjali u s- sovrintendent irid ikun f'pożizzjoni li jiġġustifika r-raġunijiet validi għalfejn ikun qed jaġixxi b'dak il-mod għax inkella jista` jesponi lilu nnifsu għall-ksur ta` provvedimenti oħrajn, inklużi dawk kostituzzjonali, jekk ma jkollux ir-raġunijiet validi li tagħtih din il-liġi.

Sur President, f'din il-klawsola qegħdin ngħidu wkoll li "is-sovrintendent għandu jinnotifika avviż bil-miktub lill-okkupant ta` proprjeta` kulturali li huwa jkun bi ħsiebu jidħol, u malli dan l-uffiċjal jew impjegat awtorizzat kif hawn aktar qabel imsemmi għandu jitħalla jidħol f'dik il- proprjeta` kulturali fejn ikunu qed isiru tali konservazzjoni, restawr jew żvilupp.".

Mela l-ewwel paragrafu jitkellem dwar is-setgħa li wieħed jidħol f'bini jew fi proprjeta` għax is-sovrintendent ikun irid jagħmel investigazzjoni u hemmhekk il-liġi mhux qed titlob li wieħed jagħmel avviż bil-miktub minn qabel, l-awtorizzazzjoni hija biżżejjed.

Mentri fit-tieni paragrafu qiegħed jingħad li meta d-dħul isir għall-fini ta` spezzjoni jew dokumentazzjoni s-sovrintendent għandu jinnotifika avviż bil-miktub lill- okkupant.

Qegħdin ngħidu wkoll li s-sovrintendent għandu jara li ssir spezzjoni f'każijiet meta jsiru rapporti ta` skoperti ta` proprjeta` kulturali sabiex tiġi stabbilita l-ħtieġa ta` preservazzjoni jew xogħlijiet ta` skavar u għandu jkollu l-jedd jidħol u jokkupa proprjeta` kulturali sabiex hemm jagħmel skavi arkeoloġiċi iżda jrid jagħti notifika bil-miktub lill- okkupnat jew lis-sid tal-proprjeta` kulturali in kwestjoni mill-inqas tlett ijiem qabel ma jinbdew dawk l-iskavi, irid jiddikjara kemm se jdum jokkupa dan is-sit għal dawn l-iskopijiet u għandu jingħata avviż ieħor ta` mill- inqas tlett ijiem jekk inhu jrid jagħmel estensjoni taż-żmien ta` l- okkupazzjoni u s-sidien jew l-okkupanti ta` din il-proprjeta` jkollhom jedd għall-kumpens għal kull telf ta` profitt, danni mġarrba matul l-iskavi arkeoloġiċi jew it-tqegħid ta` arei skavati lura għal kif kienu.

Fl-aħħarnett f'din il-klawsola qegħdin ngħidu li dawk l-iskoperti li jsiru matul żmien ta` okkupazzjoni mis-sovrintendent ikunu proprjeta` tal-gvern u biex iwettaq dawn id-dmirijiet, is-sovrintendent jista` jitlob l-għajnuna tal-Pulizija.

Sur President, dawn huma setgħat ta` ċerta forza u jridu jiġu eżerċitati b'responsabbilta` kbira u b'fermezza fejn ikun hemm ir-raġunijiet validi biex jiġi mħares il-patrimonju kulturali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jiena qed nifhem li meta aħna qed ngħidu "Bil-għan li jeżerċita kull dritt li għandu taħt dan l-artiklu is- Sovrintendent jista` jitlob l-għajnuna tal-Pulizija" dan ifisser li biżżejjed li l-Pulizija jkunu preżenti ma` l-uffiċjali awtorizzati u li jkollhom f'idejhom id-dokument tas-sovrintendenza biex jagħmlu dħul u spezzjoni?

F'dak il-każ, biżżejjed li l-Pulizija jkunu qegħdin jakkumpanjaw lill-uffiċjali jew il-Pulizija nfushom għandhom bżonn li jkollhom l-awtorizzazzjoni mis-sovrintendent?

Qed ngħid hekk għal skopijiet ta` liġi.

Jiġifieri jiena ma nafx jekk din tbiddilx jew le l- fatt tal-preżenza tal-Pulizija.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, hawnhekk għandna s-sitwazzjoni ftit parallela ma` x'jiġri meta l-Pulizija jkollha bżonn tagħmel spezzjonijiet u tiftix fid-djar.

Hemmhekk il-liġi kriminali tispeċifika l-poteri kif iridu jiġu eżerċitati, b'liema awtorizzazzjoni jridu jiġu eżerċitati u għal liema raġunijiet wieħed jista` wieħed jista` jagħmel dawn it-tip ta` searches fid-djar privati.

Issa fir-rigward ta` dan l-artiklu, l- awtorizzazzjoni bil-miktub issir mis-sovrintendent.

Mela s-sovrintendent joħroġ, biex ngħidu hekk, il-warrant.

Mhux għax qed ngħidu li hu warrant hawnhekk, imma hija ittra awtorizzata li turi li n-nies konċernati għandhom l-awtorita` bil-miktub biex jidħlu.

Issa wieħed jista` jipprospetta ċirkostanzi reali fejn il-proprjetarju jew l-okkupant tas-sit jew tal-bini kkonċernat jostakola d-dħul ta` l-uffiċjali tas-sovrintendent.

Dan jista` jiġi realizzat għax l-uffiċjali jmorru waħedhom u jsibu din ir-resistenza jew inkella għax ikollhom suspett minn qabel li se jiġu rresistiti.

F'dan il-każ huma l-uffiċjali jmorru għand il-Pulizija, juru l-awtorizzazzjoni li tkun ħarġet skond dan l-Abbozz ta` Liġi u l-Pulizija takkompanjahom, u ladarba takkompanja lill-uffiċjali tas-sovrintendent, il-Pulizija tkun awtomatikament awtorizzata li twettaq id-dmirijiet tagħha bħala Pulizija, fis-sens li tara li jkun hemm il-bon ordni, tipproteġi l-uffiċjali tas- sovrintendent u tara li l-ordni tas-sovrintendent titwettaq għax finalment jekk dan ma jsirx, ostakolu bħal dan ikun ifisser li qed tinkiser il-liġi u allura jridu jittieħdu l-passi u jkun hemm il-pieni kkontmeplati f'dan l- abbozz.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifieri, jekk qed nifhem tajjeb, dan l-artiklu mbagħad rridu naqrawh ma` paragrafu (f) ta` subklawsola (1) ta` klawsola 52 fejn jingħad li kull min jimpedixxi, jostakola, jimmolesta jew jindaħal lil, jew jittanta jimpedixxi, jostakola, jimmolesta jew jindaħal lil xi uffiċjal jew impjegat tas-sovrintendenza jkun ħati ta` reat kontra dan l- Att u jeħel, meta jinstab ħati, multa ta` mhux anqas minn Lm500 u ta` mhux iżjed minn Lm50,000.

U meta qed ngħidu li qed jiħraxu l-pieni għal min jagħmel ħsara x'ċerta proprjeta` kulturali, il-multi għar-reati li qed insemmu hawnhekk qegħdin ukoll għal min qed jimpedixxi lill-uffiċjali tas-sovrintendent mill-qadi ta` dmirijiethom.

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, hekk hu.

Sur President, f'paragrafu (ċ) tas- subklawsola (4) ta` din il-klawsola hemm il-kelma "mħarrba" li trid tiġi "mġarrba".

Għalhekk se nressaq din l-emenda verbali li ġejja:-

Fit-test Malti tal-paragrafu (ċ) tas-subklawsola (4) ta` klawsola 45, minflok il-kelma "mħarrba" għandha tidħol il-kelma "mġarrba".

In the Maltese text of paragraph (c) of subclause (4) of clause 45, for the word "mħarrba" there shall be substituted the word "mġarrba".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, id-definizzjoni ta` "proprjeta` kulturali" hija dik li tajna fil-bidu u li s'issa għandna ma fformalizzajnihiex.

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma issa se nemendawha.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jiġifeiri biex jiġri dan li qed ngħidu hawnhekk il- bini jrid ikollu fuqu diġa` d-definzzjoni ta` "proprjeta` kulturali"?

ONOR.

LOUIS GALEA: Le, forsi din ta` min jispeċifikaha ftit.

Fil-klawsola 45 għandna żewġ azzjonijiet: Waħda kkonsidrata fl-ewwel paragrafu u l-oħra fit-tieni paragrafu.

Fl-ewwel paragrafu li jitkellem dwar is-setgħa li s- sovrintendent jidħol f'xi area, proprjeta`, sit jew bini m'aħniex qed nillimitaw id-definizzjoni tal-proprjeta` għall-proprjeta` kulturali.

Jiġifieri s-sovrintendent m'huwiex obbligat li jagħti prova li meta ġie biex jagħmel dik l-awtorizzazzjoni dik kienet diġa` proprjeta` kulturali f'xi inventarju għax qed ngħidu dħul f'xi area, proprjeta`, sit jew bini.

Issa jista` jkun li s-sit partikolari m'għandux valur patrimonjali pero` ġo fih jista` jkun hemm affarijiet, anke immobbli, li jista` jkollhom ċertu valur.

Allura jekk irridu nagħtu lis-sovrintendent li jrid jidħol x'imkien għar-raġunijiet ta` verifika jew ta` investigazzjoni ma tistax tgħidlu minn qabel li dik trid tkun proprjeta` diġa` definita kulturali.

Allura hawn qed nużaw biss il-kelma "proprjeta`".

Imbagħad x'ħin niġu għat-tieni ċirkostanza, mhux sempliċiment se jidħol imma hemm raġuni speċifika għal xiex se jidħol.

Irid jagħmel spezzjoni.

Evidentement hawn qiegħed jiġi prospettat li jkunu qed isiru konservazzjoni, restawr jew żvilupp ta` proprjeta` kulturali.

Allura hawnhekk ir-raġuni għal xiex se jidħol hija differenti mill-ewwel okkażjoni.

Fl-ewwel waħda qed jingħata s-setgħa li jidħol u fit-tieni waħda qed jingħata s-setgħa biex jispezzjona u jagħmel dokumentazzjoni u affarijiet simili.

Għalkemm id-distinzjoni tista` tidher li m'hijiex ċara biżżejjed naħseb li meta tqis il-varjeta` azzjonijiet i jkunu meħtieġa wieħed jifhem għaliex qed nagħmlu hekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, il-Ministru semma anke l-aspetti kostituzzjonali tad-drittijiet ċivili.

Jiena qed nifhem allura li fl-ewwel każ, per eżempju, jien jista` jkun li għandi xi affarijiet li s- sovrintendent jidhirlu li għandhom jiġu spezzjonati biex jara l-valur tagħhom.

F'dak il-każ aħna qed ngħidu li qed nagħtuh il-poter li jidħol ifittixli fid-dar.

Issa l-persuna li qed issirilha din l-azzjoni jkollha d- drittijiet ċivili li jista` jieħu biex tipproteġi ruħha minn azzjoni bħal din?

Din hija regolata b'liġijiet oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Din hija ftit parallela għall-kwestjoni ta` l-arrest b'susċett u għal search f'dar b'suspett.

Illum hawn diversi każijiet li stabbilew il-qrati tagħna kif il-Pulizija tistabbilixxi dan is-suspett u kien hemm każijiet fejn il-qrati ddeċidew li f'dak l-arrest jew f'dak is- search, id-dħul f'dar privata kien abbużiv għax ma kenux jeżistu ċ- ċirkostanzi veri li jagħtu lok għal dak is-suspett.

Jiġifieri l-qorti tidħol fl-eżerċizzju tad-diskrezzjoni tas-sovrintendent f'dan il-każ għax il-liġi qed tgħid li dan jista` jsir f'dawk il-każijiet jekk is- sovrintendent iqis li jkun meħtieġ li jsir dan fit-twettiq ta` xi funzjoni taħt dan l-Att.

Issa individwu jista` jiċċalinġjah dan u hemmhekk is- sovrintendent irid jikkonvinċi lill-qrati, li jkunu qegħdin jevalwaw dik id- diskrezzjoni, għaliex qies li kien meħtieġ u liema hija l-funzjoni li kien qed jipprova jeżerċita.

Il-liġi tgħidlek ukoll li dan jista` jsir jekk is-sovrintendent ikun iqis li jkun hemm raġunijiet validi biex jissuspetta li jkun sar jew se jsir xi reat kontra dan l-Att.

Kellna każijiet fejn xi ħadd ġie arrestat għax ġie suspettat li se jagħmel xi reat.

Meta l-qrati jinvestigaw isibu li seta` kien hemm vessazzjoni, seta` kien hemm eżerċizzju abbużiv tad-diskrezzjoni u affarijiet simili.

Ċirkostanza oħra hija meta jkun hemm raġunijiet biex jissupetta li jkun sar jew se jsir xi reat kontra xi regolament, kondizzjoni ta` liċenza jew kondizzjonijiet magħmula taħthom.

Kellna diversi klawsoli fejn għedna li s- sovrintendent jistabbilixxi l-kondizzjonijiet li taħthom isir restawr, konservazzjoni, skavar, esplorazzjoni u affarijiet oħra bħal dawn.

Ħafna drabi meta s-sovrintendent ikollu xi suspett jew tasallu xi informazzjoni jkun jrid jmur fuq il-post biex tivverifika.

Meta jagħmel hekk ikun jinvadi l-proprjeta` privata ta` dak li jkun.

Naturalment wieħed irid jassumi li dan se jsir bl-eżerċizzju validu ta` dawn il-poteri u f'każ li jkun hemm abbuż is-sovrintendent se jesponi ruħi għall-ksur tad-drittijiet li jirrigwardaw privatezza u affarijiet oħra simili.

Sur President, ħaġa oħra li forsi tajjeb li wieħed jirrileva f'dan ir- rigward hija li ma rridux ninsew li hemm kumitat ta` garanzija u jekk individwu jara ħwejjeġ li jaħseb li qed isiru abbużivament jista` jirrikorri għalih ukoll anke f'dawn il-każijiet għax jekk naraw il- funzjonijiet tal-Kumitat tal-Garanzija wieħed isib li dan il-kumitat irid jevalwa l-ilmenti li jsirulu mid-diversi individwi fir-rigward ta` affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma` l-eżerċizzju tas-setgħat taħt din il- liġi.

Jiġifieri apparti l-qrati ordinarji li għandhom ċerti poteri, il- Kumitat ta` Garanzija jkollu wkoll xi ħaġa x'jgħid f'dan ir-rigward.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 45 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 45, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta`Liġi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa` jiltaqa`.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l- Erbgħa, 20 ta` Frar 2002, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa – Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, xtaqt f'dawn il-ftit minuti li għandi nikkonċentra dwar il-fażi ta' dik li hija run-up għall-elezzjonijiet lokali li se jsiru fid-9 ta' Marzu u li se jikkonċernaw 22 lokal f'Malta u f'Għawdex, jiġifieri kważi terz ta' l-elettorat Malti.

Xtaqt nibda billi nagħmel rimarka dwar fatt li għadd ta' nies illum qegħdin jitkellmu fuqu, jiġifieri dwar il-kampanja tal-Partit Nazzjonalista f'dan ir-rigward li qed toffendi l-intelliġenza tan-nies.

Hija kampanja elettorali li sfortunatament tirrifletti l-użanza tal-Partit Nazzjonalista li anke s-sewwa magħruf jgħidlu li m'huwiex sewwa.

F'kampanji ta' dan it- tip ma nitkellmux fuq affarijiet astratti imma nitkellmu fuq ħwejjeġ li jista' jara u jmiss il-poplu Malti u Għawdxi l-ħin kollu.

Minkejja dan il- Partit Nazzjonalista jibqa' jogħdos u jibqa' jżomm it-trend li ntelaq fiha fejn sfortunatament il-verita' hija biss kelma fil-vokabolarju u rarament titwettaq fil-prattika.

Mr. Speaker, jiena se nieħu każ partikolari biex ħadd ma jgħid li qed inkun fierħa jew partiġġjana f'dak li qiegħda ngħid.

U se nagħmel riferenza għal dak li "In-Nazzjon", il-ġurnal uffiċjali tal-Partit Nazzjonalista kien ippubblika proprju fis-6 ta' Novembru tas-sena li għaddiet.

Fuq żewġ faċċati dan il-ġurnal ippubblika artiklu bl-istampi u bit-titlu "Proġetti mwettqa mill-gvern ċentrali bil-kollaborazzjoni tal-kunsill lokali".

Dan l-artiklu centre spread kien ikopri diversi xogħlijiet li twettqu tul din il-leġislatura li waslet biex tagħlaq tal-kunsill lokali ta' Ħal Kirkop, kunsill immexxi minn maġġoranza Laburista.

Dan kien artiklu mimli ineżattezzi u artiklu li ma jirriflettix il-verita' ta' dak li kien qed jiġri tul dan l-aħħar tliet snin ġewwa Ħal Kirkop.

Is-sindku s-Sur Mansueto talab bis-setgħa tal-liġi biex issir korrezzjoni fil-ġurnal pero' l-editur tal-gazzetta "In-Nazzjon" ma tax kas u din il-korrezzjoni ma saret qatt.

Fil-fatt jien aktar tard nixtieq nitlob il-permess ħalli nqiegħed fuq il- mejda tal-Kamra din it-talba li bagħat il-Maġġur Charles Mansueto, li huwa s-sindku Laburista tal-kunsill lokal ta' Ħal Kirkop, ħalli dak li "In- Nazzjon" ma ġabx almenu jitqiegħed fuq il-mejda ta' din l-ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna ħalli żgur jinżel fir-record.

Issa għaliex jien qed ngħid li l-każ ta' Ħal Kirkop jirrifletti dak li qiegħda ngħid jien, jiġifieri li l-kampanja tal-Partit Nazzjonalista qed toffendi l-intelliġenza tan-nies?

F'dan l-artiklu hemm riferenzi għal diversi xogħlijiet li saru tul dawn l-aħħar tliet snin u tingħata l- impressjoni li qisu dak kollu li seħħ f'Ħal Kirkop matul din il-leġislatura mmexxija mill-kunsilliera Laburista, sar kollu bis-saħħa tal-gvern ċentrali.

Fil-fatt kien biss proġett wieħed biss ġewwa Ħal Kirkop li l- gvern ċentrali, permezz ta' fondi, kkollabora mal-kunsill lokali ta' hemmhekk.

Hawn qed nirreferi għat-tisbieħ tal-housing estate magħruf bħala l-Qasam tal-Menħir.

Issa hawnhekk ta' min igħid l-gvern Nazzjonalista m'għandux għalfejn jiftaħar għaliex għamel dan il-pass, għaliex wara kollox dan huwa housing estate bħal ħafna housing estates mifruxa madwar Malta u Għawdex li l-gvern Nazzjonalista li ilu tnax-il sena fil-gvern ħalla jiddilapitaw ruħhom bħallikieku min jgħix hemmhekk m'għandux dritt jgħix f'ambjent xieraq.

Dan kien l-uniku proġett fejn il-gvern ċentrali kkollabora mal-kunsill.

Wara kollox il-kunsill lokali Laburista ta' Ħal Kirkop ukoll ħareġ parti mill-fondi hemmhekk, u dan apparti li assuma r- responsabbilta' assoluta biex jara li x-xogħol isir kif suppost.

Mr Speaker, f'dan l-artiklu hemm ukoll referenzi għal toroq u għal Pjazza Kirkop, il-pjazza biex ngħidulha hekk ewlenija ta' Ħal Kirkop.

Hawnhekk intqal li għane għal dawn, Alla jbierek, il-gvern Nazzjonalista daħal biex jikkollabora mal-kunsill.

Dan m'hu veru xejn.

Sar xogħol u ħidmiet f'toroq prinċipali u anke fi sqaqien u f'areas mhux ċentrali li trid tkun taf Ħal Kirkop biex tarahom.

Dan qed ngħidu biex nuri li dan il-kunsill ma qgħadx iqis biss fejn tiekol l-għajn, imma b'sens ta' impenn u b'sens ta' responsabbilta' daħal ukoll anke f'areas fejn normalment dak li jkun, jekk ma jkunx midħla ma jkunx jaf bihom.

Mr Speaker, wieħed irid japprezza l-ħidma qawwija li saret mill-kunsilliera Laburisti l-iktar minħabba l-fatt li Ħal Kirkop huwa lokal li relattivament jingħata fondi limitati minħabba ċerti bidliet tal-konfini u minkejja wkoll li għandu ċerti areas li huma affettwati anke bl-industrija.

Huwa lokal fejn għandek ċerta tip ta' attivita' għaddejja li tikkrea ċerti diffikultajiet ambjentali mhux biss fiżiċi imma anke ta' aspetti oħra li jixorbulek aktar u aktar fondi.

Minkejja dan, il-kunsill lokali Laburista ta' Ħal Kirkop tul dawn it-tliet snin bil-għaqal u bil-galbu tiegħu ra kif għamel u ħadem biex jerfa' r-responsabbilta' ħalli jsebbaħ u jagħmel upgrading kemm jista' ta' dan il-lokal.

Mr Speaker, kull min imur hemmhekk jaf li Ħal Kirkop biddel wiċċu kompletament.

Issa qed nitkellmu biss mill-ambjent fiżiku għax imbagħad ta' min igħid ukoll li tul it-tliet snin li għaddew dan il-kunsill lokali Laburista wettaq ukoll ħidma kbira fil-qasam kulturali, fil-qasam soċjali, fil-qasam anke edukattiv u anke f'qasam ambjentali.

Per eżempju l-istess gvern ċentrali jista' jieħu l-eżempju mill-ħidma li wettaq dan il-kunsill bil-proġett li nieda għat-twaħħil ta' siġar.

Dan kien proġett imsemmi "Ħawwel siġra indiġena" u kien intiż proprju biex jilqa' għal ċerti diffikultajiet ambjentali li ġejjin mid-dħaħen u fumes industrjali li Ħal Kirkop jintlaqat bihom anke minħabba l-attivita' ta' l-airport.

Hemmhekk tara kemm dan ma kienx kunsill li ħadem biss f'ċerti areas biex jidher gustuż, imma daħal biex imiss ir-ruħ tad-diffikultajiet soċjali u ambjentali tal-poplu Koppin.

Huwa għalhekk li ma jixraqx li ġurnal uffiċjali ta' partit politiku fil-gvern jipprova jagħti stampa li ma tkunx korretta jew inkella biex inkun iktar preċiża jirkeb fuq dahar xogħol ħaddieħor.

Se mai jew ma jgħid xejn il-Partit Nazzjonalista jew inkella, jekk għandu jitkellem għandu jgħid il-verita'.

Xi jfisser dan, Mr Speaker?

Ifisser li l-politika ambjentali Laburista u l- impenn li l-Partit Laburista għandu għat-tisħiħ ta' l-ambjent f'pajjiżna, għall-upgrade ta' l-ambjent u soċjali f'pajjiżna m'humiex biss politika u impenn fuq livell nazzjonali imma hija riflessa wkoll anke fil-livelli lokali.

Per eżempju minkejja ċ-ċirkostanzi limitati tiegħu, l-kunsill lokali Laburista ta' Ħal Kirkop ħadem ukoll anke` fil-kamp ta' l-anzjani u l-persuni b'diżabilita'.

Dan il-kunsill ma kienx f'qagħda li jwaqqaf day care centre għall-anzjani ġewwa Ħal Kirkop, kemm minħabba fondi, kemm minħabba diffikultajiet oħra u minħabba f'hekk ra kif għamel u daħal f'arranġamenti anke mad-day care centre taż-Żurrieq biex l-anzjani ta' Ħal Kirkop ukoll – u hemm madwar 300 anzjan u anzjana - ikollhom iċ-ċans li jintegraw aktar fis-soċjeta', iżommu ruħhom iktar involuti u jkollhom l- opportunita' soċjali urikreattiva tagħhom.

Irrid ngħid ukoll li l-kunsill lokali Laburista ta' Ħal Kirkop tul dawn it- tliet snin ħadem u medd għonqu bis-serjeta' għax-xogħol fil-qasam edukattiv ukoll.

B'kollaborazzjoni ma' l-iskola lokali daħal biex jara l-bżonnijiet u għen anke permezz ta' fondi u għotja ta' kotba biex tkompli tikber u tissaħħaħ il-librerija pubblika li hemm fil-lokal għall-bżonnijiet ta' tfal u taż-żgħażagħ Koppini.

Hemm ukoll pjanijiet biex fil-leġislatura li jmiss, kunsill b'maġġoranza Laburista jagħmel upgrading tal-ground ta' l-iskola u tal-faċilitajiet eżistenti li jistgħu jintużaw ħafna għall-ġid tal-poplu Koppin.

Mr Speaker, ta' min wieħed igħid li l-Partit Laburista wera s-serjeta' u l- impenn tiegħu - u jekk Alla jrid jerġa' juri l-impenn u s-serjeta' tiegħu wara d-9 ta' Marzu - anke fejn ma kellux maġġoranza, bħal per eżempju, fil- każ ta' Santa Venera.

Minkejja li l-kunsilliera Laburisti f'dan il-lokal kienu f'minoranza, dawn insistew għal ċerti bżonnijiet.

Mhux dejjem irnexxielhom, anzi wieħed jista' jgħid li ħafna drabi, minkejja proposti pożittivi li kien hemm biex titjieb il-kwalita' tal-ħajja tal-poplu Venriż, sfortunatament mhux dejjem instemgħu mill-kunsill Nazzjonalista ta' hemmhekk.

Mr Speaker, jiena xtaqt insemmi l-kwestjoni tal-neighbourhood watch.

Minkejja li l-Partit Nazzjonalista wiegħed it-twaqqif tan-neighbourhood watch f'Santa Venera u minkejja li ħadem ħafna fuqha kunsillier partikolari Laburista biex titmexxa 'l quddiem, sfortunatament waqgħet fuq widnejn torox għaliex ma kienx hemm il-kollaborazzjoni tal-kunsilliera kollha.

Again, dan l-impenn tal-kunsilliera Laburisti jirrifletti verament is- sinsla tal-Partit Laburista.

Illum iktar minn qatt qabel il-poplu Malti u Għawdxi qiegħed jara kemm kienet importanti d-deċiżjoni tal-Partit Laburista li jidħol u jipparteċipa huwa wkoll fil-kunsilli lokali la l- Partit Nazzjonalista baqa' jwebbes rasu u ried ikompli jdeffes imnieħer partiġġan fihom.

Il-Partit Laburista ħa dan il-pass ħalli jkun jista' verament jagħmel id-differenza fl-ibliet u fl-irħula Maltin għall-ġid tal- poplu Malti u Għawdxi.

Mr Speaker, qabel nagħlaq xtaqt nitlob il-permess sabiex inqiegħed xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Artiklu li deher fil-Ħarġa 14 ta' Frar 2002 maħruġa mill-Kunsill Lokali Kirkop, intitolat "Risposta Uffiċjali tal-Kunsill Lokali Kirkop" b'riferenza għall-artiklu li deher f'"In-Nazzjon" tas-6 ta' Novembru 2001.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOE CUSCHIERI: Grazzi, Mr Speaker.

Jiena se nkompli fuq l-istess tema li kienet qed titkellem qabli l-kollega tiegħi, jiġifieri l-kunsilli lokali.

L-ewwelnett nixtieq nippreżenta fuq il-mejda tal-Kamra petizzjoni li ntbagħtet lili, lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali, lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni, lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi, lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, lill-Onor.

Joe Debono Grech, lill-Onor.

Charles Buhagiar, lill-ministri u membri parlamentari ta' l-għaxar distrett, lid- direttur tad-dipartiment tat-toroq kif ukoll lill-media lokali.

Din il- petizzjoni li saret bl-intervent tal-kunsill lokali ta' Pembroke hija petizzjoni urġenti u tittratta d-dħul perikoluż li mill-coastline jagħti għal St Andrews fejn hemm id-daħla għal St Patricks housing estate.

Hemmhekk kien hemm diversi inċidenti ta' ċerta gravita` u kien ħsieb tajjeb tal-kunsill lokali ta' Pembroke, bi tmexxija Laburista, li organizza din il- petizzjoni fost ir-residenti.

Din it-triq taqa' taħt ir-responsabbilta` tal- gvern ċentrali u allura l-proġett li għandu jsir hemmhekk biex jonqos il- periklu għandu jsir mill-gvern ċentrali.

Mr Speaker, wara li diġa` tkellimt pubblikament wasal iż-żmien li nitkellem anke f'dan il-parlament dwar l-iskandli u l-irregolaritajiet li wettaq il- kunsill lokali tar-Rabat bi tmexxija Nazzjonalista.

Dawn l-iskandli, irregolaritajiet u abbuż saru mis-sindku tal-lokalita`, saħansitra bil- moħbi ta' sħabu l-kunsilliera Nazzjonalisti.

Qed nirriferi għal kif sentejn ilu, b'mod mill-iktar ċar bi ksur tal-liġi tal-kunsilli lokali, is- sindku Nazzjonalista tar-Rabat ta direct orders biex isir xogħol li ma kienx approvat mill-kunsill lokali.

Dan kien xogħol li l-istess kunsilliera Nazzjonalisti tar-Rabat, u aktar u iktar dak iż-żmien kunsilliera indipendenti, ma kenux jafu bih.

Dawn id-direct orders ingħataw meta suppost bil-liġi kellhom jinħarġu t-tenders, liema tenders il-kunsill ma ħariġx.

Dan ix-xogħol ma nġiebx għall-attenzjoni tal-kunsill u allura s- sindku ta b'mod dirett dan ix-xogħol.

Mr Speaker, mhux biss is-sindku Nazzjonalista tar-Rabat ta dan ix-xogħol, talli llum ġab lill-kunsill Rabti f'pożizzjoni fejn dan għandu iktar minn Lm63,000 dejn.

Hawnhekk jistona l-fatt kif il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali baqa' lura għal sentejn sħaħ milli jieħu l-passi meħtieġa.

U qed ngħid hekk għax il-Ministru Austin Gatt, li suppost huwa l-ministru tal- kunsilli lokali kollha f'Malta u f'Għawdex irrispettivament jekk humiex Laburisti jew immexxija minn Nazzjonalisti, wera ħerqa sħiħa u għaġġla biex lejliet elezzjoni tal-kunsill lokali jindaħal fil-każ ivvintat ta' Ħaż- Żebbuġ u jordna biex l-awditur ġenerali jagħmel investigazzjoni, avolja l- awditur ġenerali huwa body indipendenti minn dan il-parlament u minn kull ministru.

Hija ħaġa stramba kif l-istess ministru ma aġixxiex l-istess fil- konfront tal-kunsill b'maġġoranza Nazzjonalista tar-Rabat.

Issa ta' min igħid li f'dan il-każ kellu għad-dispożizzjoni tiegħu sentejn sħaħ.

Dawn huma mistoqsijiet, dawn huma akkużi, dawn huma sfidi li l-Ministru Austin Gatt għadu ma weġibx għalihom u li għandu d-dover u d-dmir li jwieġeb.

Issa apparti l-Ministru Austin Gatt, b'dawn l-abbużi kollha jafu wkoll ministri oħra.

Jien illum nixtieq ngħid li fil-konfront tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ, għaliex huwa immexxi minn tmexxija Laburista, in- nazzjonalisti vvintaw storja u bħalma qaltilhom "The Malta Independent" qed jipprovaw jagħmlu a storm in a teacup biex mingħalihom jirbħu l-voti.

Jien ngħidilhom li dak mhux il-mod kif tirbaħ il-voti.

Il-voti tirbaħhom bir- riżultati tal-ħidma li tkun wettaqt u mhux bil-propaganda rħisa u fqira li issa drajna li kapaċi jivvintaw tan-naħa l-oħra qabel kull elezzjoni.

Mr Speaker, fil-konfront tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ nisimgħu din il- fratterija kollha għalxejn b'xejn imbagħad fil-konfront tal-kunsill lokali tar-Rabat nużaw ingwanti differenti.

Ma tarax!

Mela ma jmurx jgħid lill- awditur ġenerali biex jinvestiga l-każ tar-Rabat!

Hemmhekk hemm tmexxija Nazzjonalista!

Issa ta' min igħid li anke l-Ministru Francis Zammit Dimech jaf bil-każ, imma hemmhekk imbierek Alla hemmhekk mhux immorru għand l- awditur ġenerali, hemmhekk il-Ministru Francis Zammit Dimech iwiegħed lis- sindku li jnaqqsilhom Lm15,000 mill-kont pendenti ta' Lm63,000 mad- dipartiment għax is-sindku għoġbu jagħmel direct orders.

Din tfisser għotja a vantaġġ ta' kunsill bi tmexxija Nazzjonalista.

Mr. Speaker, huwa faċli li kunsill jagħmel b'Lm50,000 xogħol u mbagħad il- gvern ċentrali, għax huwa kunsill ikun b'maġġoranza nazzjonalista jgħidlu li se jaħfirlu parti minnhom.

Dawk huma għotjiet b'mod indirett apparti l- voti li jingħata lill-kunsill lokali.

U s-sindku Nazzjonalista ma staħax imur quddiem il-kunsill u jgħidlilhom: Isma' l-Ministru Zammit Dimech offrilna li jaħfrilna Lm15,000 minn dawn it-Lm63,000 imma bil-kundizzjoni – u din gravi u hawn hu l-iskandlu – li ma jsirux investigazzjonijiet, la ta' kif ingħataw l-ordnijiet u wisq inqas ta' kif sar ix-xogħol.

Jekk dawn m'humiex abbużi, jekk dawn m'humiex irregolaritajiet, jekk dawn mhumiex skandli, mela dawn x'jissejjħu?

U għamlu sew il-minoranza tal-kunsillieri Laburisti fil-kunsill lokali tar-Rabat li ma qablux ma' dak li ppropona s- sindku bil-barka tal-Ministru Zammit Dimech u vvotaw kontra.

Araw fil- konfront tal-kunsill tal-Mosta ma sarx l-istess.

Mr. Speaker, jiena se ngħid fiex jikkonsisti dan ix-xogħol għax tajjeb li nagħti ftit eżempji.

Per eżempju, l-kunsill approva li jsir xogħol ta' resurfacing jew patching fi Triq Wied Qlejgħa.

Il-job number għand id- dipartiment kien 23525 u l-valur tax-xogħol kien ta' Lm686.

X'ġara, Mr Speaker?

Ix-xogħol minflok li sar f'wied il-Qlejgħa biss sar f'Wied il- Qlejgħa u sar f'Għajn Qajjed għaliex is-sindku ordna lill-ħaddiema tad- dipartiment biex jagħmlu xogħol ukoll f'Għajn Qajjed.

Dan fisser li minflok ix-xogħol baqa' bil-valur tiegħu ta' Lm686, jiġifieri meta mhux suppost ħarġet tender għax ma nqabżitx l-Lm1,000 dak iż-żmien, il-kont finali tela' għal Lm2,465, varjazzjoni ta' Lm1,779.

Imma għaliex sindku Nazzjonalista, imma għaliex kunsilliera Nazzjonalisti hemmhekk m'hemmx bżonn investigazzjoni għall-Ministru Austin Gatt.

Hemmhekk m'hemmx bżonn li mmorru għand l-awditur ġenerali.

Mr Speaker, eżempju ieħor iktar gravi huwa rigward xogħol li kellu jsir fi Triq Ta' Koronja li ġie approvat mill-kunsill.

Il-job number f'dan il-każ huwa 23497, il-valur tax-xogħol kien ta' Lm205.80 jiġifieri ma kienx hemm bżonn li tinħareġ tender.

Is-sindku, fuq dan il-job number, jiġifieri fuq din l-ordni għal xogħol fi Triq Ta' Koronja ordna li jsir xogħol ukoll f'Għar Barka area, fi Triq Bir ir-Riebu, Imtaħleb area, Imtarfa, Tas- Sanċir, Tas-Salib, Għajn Qajjed, it-Tarġa u r-Raba' Nemel.

Xi jfisser dan, Mr Speaker?

Ifisser li l-kont minn Lm205.80 li tela' għal Lm4,257.50, varjazzjoni ta' Lm4,051,70 Hawnhekk ukoll suppost ħarġet tender biex sar dan ix-xogħol.

Jekk dawn m'humiex abbużi u irregolaritajiet allura x'inhuma?

U hemm iktar, pero' jekk nibda ma nieqafx.

Biss biss nista' ngħid li l-varjazzjoni - issa mhux id-dejn ta' Lm63,000, mhux il-Lm15,000 li qed jipproponi li jaħfrilhom il- Ministru Zammit Dimech bil-kundizzjoni li ma jsirux investigazzjonijiet - ta' bejn dak li approva l-kunsill u dak li ordna direttament is-sindku b'mod illegali iqarreb it-Lm30,000.

Dan hu l-galbu li jmexxu bih il- kunsilli Nazzjonalisti?

Dan hu l-galbu li jmexxu bih is-sindki Nazzjonalisti?

Dan hu l-galbu li jmexxu bih il-kunsilli b'maġġoranza Nazzjonalista?

Mr Speaker, jiena nisfida lill-Ministru Austin Gatt biex jiġi f'dan il- parlament u jagħti rendikont sħiħ dwar x'għamel f'dawn is-sentejn biex l- abbużi li twettqu fil-kunsill lokali tar-Rabat jiġu rimedjati.

Dment li ma jagħtix spjegazzjoni, ftit inqis lill-Ministru Zammit Dimech kredibbli f'dak li għammel fil-konfront tal-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ.

Fuq kollox id-dipartiment tal-kunsilli lokali u l-ministeru tal-kunsilli lokali għandu jkun ministeru u dipartiment tal-kunsilli lokali kollha u mhux ministeru u dipartiment li jintuża fl-interess partiġġjan tal-Partit Nazzjonalista.

Mr Speaker, qabel nagħlaq xtaqt nitlob il-permess sabiex inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra xi dokumenti li rriferejt għalihom fid-diskors tiegħi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' petizzjoni mibgħuta mir-residenti ta' Pembroke lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni fit-30 ta' Jannar 2002, dwar dħul perikoluż f'St Patrick's ġewwa Pembroke.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l- Erbgħa, 20 ta' Frar, 2002 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PRODUTTURI TAL-ĦALIB – KWOTA TAT-TROBBIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-produtturi tal- ħalib lokali li għandhom il-kwota tat-trobbija, wara s-sħubija ta' Malta fl- UE?

Il-kwota fil-fatt se titneħħa?

Jekk huwa l-każ meta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-pożizzjoni tal-produtturi tal-ħalib lokali li għandhom il-kwota tat-trobbija tkun magħrufa wara li jkunu konklużi n- negozjati bejn Malta u l-UE dwar Kapitlu 7.

Skond in-National Position Paper li Malta bagħtet lill-Konferenza Dwar id- Dħul ta' Malta fl-UE, Malta qed titlob kwota nazzjonali ta' 60,000 tunnellata ta' ħalib.

SAN LAWRENZ RESORT COMPLEX – WORK PERMIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm impjegati barranin mas-San Lawrenz Resort Complex f'Għawdex li għandhom work permit?

Liema huma?

Jista' jikkonferma jekk dawn l-impjegati li isimhom qed jintbagħatu separatament ma l-istess lukanda għandhomx permess tax-xogħol?

Jekk iva meta inħarġilhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li hemm impjegata waħda barranija bil- permess li qed taħdem mas-San Lawrenz Resort Complex u li isimha jidher fil- lista uffiċjali ta` barranin li għandhom permess jaħdmu Malta.

Ninsab infurmat ukoll li bħalissa d-dipartiment taċ-ċittadinanza u ta` l- Expatriates qed jipproċessa 4 talbiet sabiex barranin ikunu jistgħu jaħdmu ma` dan il-kumpless.

Jidher li dawn il-persuni huma erbgħa minn dawk indikati mill-Onor.

Membru.

Id-Dipartiment m`għandu ebda informazzjoni dwar il-barranin l-oħra indikati mill-Onor.

Membru.

CASINO DI VENEZIA – RIĊIKLAR TA' FLUS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ittieħdu mill-awtoritajiet maltin wara rapport li ixxandar fuq Rai Due nhar il-Ħadd 10.02.2002 filgħodu fejn ġie allegat li fil-Casino di Venezia tal-Kottonera qed jiġu riċiklati flus maħmuġin konnessi mal-kriminalita taljana?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

SPTAR SAN LUQA - ĊUMNIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid f'hiex waslu l-pjani li kien hemm biex tittieħed azzjoni konkreta ħalli tittaffa l-problema kkawżata miċ-ċumnija ta' l-Isptar San Luqa, li qed tkun ta' inkonvenjent għar-residenti tal-Msida u ta' Xbiex iżda b'mod partikulari għal dawk li joqgħod fix-xatt ta' Ta' Xbiex kif ukoll għal diversi sidien tal-yachts li għandhom l-opri tagħhom sorguti fil- Marina ta' Ta' Xbiex?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kif intqal pubblikament diversi drabi, d-dipartiment tas-saħħa qiegħed fi proċess finali li jikkonkludi tender għax-xiri ta` sistema moderna sabiex l-iskart kliniku ta` l-isptarijiet jiġi pproċessat minflok jinħaraq kif jiġri s'issa.

It-tender għax-xiri ta` l-impjant għadha taħt il-kunsiderazzjoni tad- dipartiment tal-kuntratti.

CASINO DI VENEZIA - IRREGOLARITAJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid in vista tar-rapporti li dehru fuq l-istazzjonijiet tar-RAI dwar pressjoni li seta kien hemm biex iwettqu irregolaritajiet fl-operat tal-Casino Di Venezia, x'passi ha il-Gvern biex dawn l-affarijiet kif allegati ma jsirux?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li min-naħa tal- Kumpanija ttieħdu l-passi mmedjati biex kull pressjoni jew att irregolari ġie rrappurtat lill-awtoritajiet kompetenti f'pajjiżhom.

Infakkar l-Onor.

Interpellant li l-Gaming Act tipprovdi salvagwardi biżżejjed f'każ ta' trasferiment tal-liċenzja maħruġa lill-kumpanija biex topera każino' f'Malta kif ukoll f'każi ta' tibdil f'shareholding, management jew fil-Bord tad-Diretturi ta' l-istess kumpanija.

Tibdil bħal dan jeħtieġ l-approvazzjoni tal-Gaming Bord qabel jitħalla jseħħ.

Nirriferi l-Onor.

Interpellant għal Taqsima IV. - Għoti ta' liċenzja ta' Każino', partikolarment Artikolu 15 fl-istess taqsima tal-Gaming Act.

CASINO DI VENEZIA - IRREGOLARITAJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid in vista tar-rapporti li dehru fuq l-istazzjonijiet tar-RAI dwar pressjoni li seta kien hemm biex iwettqu irregolaritajiet fl-operat tal-Casino Di Venezia, x'passi ha il-Gvern biex dawn l-affarijiet kif allegati ma jsirux?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi waħda mill-funzjonijiet tal-Bord maħtur mill-ministru skond l-Att ta` l-1998 dwar il-Logħob (Kap. 400) huwa li jissorvelja l-operat ta` kull casino.

Għaldaqstant nissuġerixxi lill- Onor. Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru kkonċernat u nirriferi għat-tweġiba li ta l-Onor.

Ministru tal-Finanzi għall-mistoqsija parlamentari nru.

L-uniku rapport li rċeviet il-Pulizija Maltija ma kienx dwar pressjoni allegata fil-mistoqsija parlamentari.

GĦAWDEX - QGĦAD

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

30435, jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra t- tagħrif kif klassifikat f'din il-mistoqsija parlamentari dwar ħaddiema qegħda, jiġifieri lokal b'lokal, eta' nisa w rġiel, il-kategorija ta' xogħol jew professjoni eċċ, sena b'sena (skond Diċembru ta' kull sena), mill-1995 sas-sena 2001?

Jista' jagħti tagħrif wkoll dwar il-gainfully employed u self-employed, bl-istess klassifika u għall-istess perjodu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u Tweġiba ser tingħata f'xi Seduta oħra.

HOUSING - AKKOMMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha jidhru separatament u kunfidenzjalment għada ma ġietx offruta l-ebda akkommodazzjoni soċjali alternattiva partikolarment meta wieħed iqis it-tbatija finanzjarja li għaddejja minnha hi u l-familja tagħha?

Jista' jgħid kemm għandha punti u meta se tkun offruta xi opportunita ta' akkomodazzjoni soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-każ qed ikun ikkunsidrat ma' oħrajn simili.

STALLAR TA' STAIRLIFTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jgħid kemm-il household ġiet mogħtija għajnuna għall-istallar ta' stairlift sena b'sena f'dawn l-aħħar 10 snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li sa l-1997 ma kienetx tinżamm statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

In-numru ta' każijiet fejn ingħatat għajnuna biex jiġu stallati stairlifts mill-1998 kien kif ġej:

|Sena |Numru| |1998 |15 | |1999 |32 | |2000 |9 | |2001 |20 |

PULIZIJA – KUMMISSJONANT TAL-FUNERALI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'passi ħadu l-pulizija wara l-mistoqsija parlamentari nru.

30811 u cioe, jista' l-Ministru jgħid kif kummissjonant tal-funerali partikolari qed ikun fis-swali ta' l-isptar San Luqa meta persuna tkun ġiet nieqsa?

Kif dan il-kummissjonant tal-funerali qed ikun infurmat qabel kulħadd?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mill-investigazzjonijiet li għamlet il-Pulizija ma rriżultax li kien hemm lok li jinbdew proċeduri kriminali.

Infurmat ukoll illi l-eżitu' ta' l-investigazzjoni tal-Pulizija kien ġie ikkomunikat lill-ministeru tas-saħħa.

UNJONI EWROPEJA - XIRI TA' PROPJETA F'MALTA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid biex koppja mill-United Kingdom tixtri propjeta u tibqa' toqgħod fiha hawn Malta?

X'inhuma r-restrizzjonijiet i) bħalissa 2) wara sħubija fl-EU

ONOR.

JOE BORG: Biex koppja mir-Renju Unit tixtri l-ewwel propjeta f'Malta llum m'hemmx restrizzjonijiet, ħlief li trid tapplika, u li l-valur tal- propjeta jaqbeż valur minimu stabbilit mil-liġi.

Wara l-isħubija fl-Unjoni Ewropea, ma jkunx hemm restrizzjonijiet għal koppja mir-Renju Unit sabiex din tkun tista tixtri l-ewwel propjeta f'Malta, sakemm ma tkunx għamlet ħames snin hawn Malta ma tkunx tista tixtri iżjed propjeta.

SKRIVAN MAL-GVERN - EŻAMI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm għad hemm min għadda mill-eżami għall-skrivan mal-gvern u għadu ma daħalx?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien nfurmat li minn dawk li għaddew mill- eżami għall-iskrivan li sar fis-sena 2000, fadal sittax-il kandidat (16) li għadhom ma ġewx imsejħa biex jibdew l-impjieg.

PLANNING AUTHORITY - APPLIKAZZJONI TA' WASHROOM

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'sar mill-applikazzjoni sabiex tinbena washroom fuq il-bejt ta' Flt 16, Blk 1, Scheme 2, Telgħat Raħal Ġdid, Paola (PA 5880/01) - spejjes tal-inkwilin u bil-kunsens tar-residenti fl-istess blokk?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-applikazzjoni PA 5880/01 tirreferi għal Block 2 Scheme 2 Flat 16, Paola.

Din l-applikazzjoni għal washroom ġiet fil-fatt rifjutata mid-DCC fid-29 ta` Jannar 2002.

HOUSING –RAĦAL ĠDID – MANUTENZJONI TA' SAQAF

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jordna li ssir spezzjoni tas- saqaf tal-flat 15, blk 1, scheme 2, Telgħat Raħal Ġdid, Paola biex jivverifika kif dan huwa perikoluż u jordna li jsiru x-xogħolijiet biex dawn is-soqfa jsiru safe.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għal azzjoni meħtieġa.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - STALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fir-rigward tal- istallar ta' lifts f'appartament tal-Gvern, f'liema minnhom 1) tlesta x- xogħol kollu 2) beda x-xogħol 3) hemm pjanti approvati mill-Awtorita' tal- Ippjanar 4) kemm pjanti sottomessi lill-Awtorita' tal-Ippjanar.

Fil-każ ta' 1) u 2) kemm-il kuntrattur differenti għamel ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: S'issa inħarġu tenders għall-installazzjoni ta' 18- il lift fi blokki tal-Gvern u x-xogħol inbeda f'14 minn dawn il-Blokki.

Il- progress tax-xogħol f'dawn l-14-il blokk ivarja mit-tlestija tal-lift pit sal-installar komplut.

Fl-erba' lokalitajiet l-oħra għadu ma nbediex ix- xogħol minħabba xi problemi tekniċi u legali.

Għad irid isir stħarriġ biex jissolvew dawn il-problemi qabel ma jiġu nstallati lifts f'dawn il- postijiet.

Hemm tmintax-il permess għall-lift approvat mill-Awtorita' tal- Ippjanar u dan l-aħħar ġew sottomessi applikazzjonijiet għal lifts f'10 lokalitajiet oħra.

Kien hemm kuntrattur wieħed li ġie mogħti tliet kuntratti biex jinstalla 18- il lift.

Dan il-kuntrattur kien tefa' l-orħos offerti biex jagħmel dan ix- xogħol.

HOUSING – APPARTAMENT TAL-GVERN - STALLAR TA' LIFT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-applikazzjoni li kien hemm biex jiġi installat lift fi blokk 1, scheme 2, Telgħat Raħal Ġdid, Paola li fih 16-il appartament u hemm ħafna spazju fejn lift jista' jiġi installat faċilment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mir-records ta' l-Awtorita' tad-Djar ma jirriżultax li l-Awtorita' tad-Djar irċeviet xi applikazzjoni għall-installar ta' lift minn residenti ta' Blokk 1 Scheme 2 Telgħet Raħal il-Ġdid, Paola.

KONTRIBUZZJONIJIET TAS-SIGURTA' SOĊJALI – SELF-EMPLOYED

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Vici Prim Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' dħul minimu annwali biex persuna self-employed tiġi eżentata mill-ħlas tal- kontribuzzjonijiet tas-sigurta' soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond artikolu 12 ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali kull persuna li timpjega lilha nnifisha li tissodisfa lid-Direttur li ma tkunx qed taħdem għaliha nnifisha u li l-meżżi fis-sena tagħħa kalkolat skond id-dispożizzjonijiet ta' Taqsima I tat-Tieni Skeda li tinsab ma' dan l-Att, ma jkunx iżjed minn -

- Lm630 fil-każ ta' raġel miżżewweġ li jkun imantni għal kollox lil martu u li ma tkunx hi nnifisha taħdem għaliha nnifisha jew tkun f'impjieg assigurabbli jew

- Lm 430 fil-każ ta' kull persuna oħra

għandu jkollha jedd, fuq applikazzjoni lid-Direttur, li tirċievi ċertifikat ta' dħul baxx li jkun validu għal tnax-il xahar u filwaqt li jkollha dak iċ- ċertifikat, u sakemm ma jkunx hemm tibdil rilevanti fiċ-ċirkostanzi, din tkun eżentata mill-ħlas tal-kontribuzzjonijiet tat-Tieni Klassi.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - MANUTENZJONI TA' GALLARIJI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li ssir spezzjoni tal-gallarijiet tal-flats 10 u 12 Blk 3, Door B, Triq il-Mitħna, HE, Gudja li jinsabu fi stat perikoluż u qegħdin litteralment jaqgħu u jordna li jsiru t-tiswijiet neċessarji għall-istess proprjetajiet tal-Gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għal azzjoni meħtieġa.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li ssir spezzjoni fil-flat 12, blk 3, Door B, Triq tal-Mitħna, Gudja li għandu problema kbira ta' umdita' tiela mal-ħitan u minħabba termites li qegħdin jeqirdu ħafna ċaċċis u fixtures ta' l-injam tal-inkwilini?

Jista' jordna li jsiru x-xogħoljiet neċessarji biex dawn il-problemi jiġu magħlubin?

ONOR.

Interpellant lid- Dipartment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għal azzjoni meħtieġa.

ENEMALTA – TRIQ IL-MAGĦSAR - ŻABBAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tissaħħaħ il-provvista tal-elettriku fi Triq il- Magħsar, Zabbar peress li r-residenti qed jilmentaw li qed isibu diffikultajiet kbar sabiex ċerti appliances jaħdmu kif suppost ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni neċessarja, u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

MCAST – INSTITUT MARITTIMI – RIŻULTATI TA' L-EŻAMIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se joħorġu r-riżultati tal-eżamijiet li l- istudenti tal-Iskola Nawtika għamlu 7 xhur ilu u li issa hija r- responsabbilita' ta' l-Istitut Marittimi tal-MCAST li joħroġhom u jagħtihom lill-istudenti li urġentement għandhom bżonn?

X'qed iżom lill-Istitut Marittimu li joħroġ dawn ir-riżultati?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-riżultati ta' l-eżamijiet ta' l-istudenti ta' l-Iskola Nawtika li għamlu 7 xhur ilu kienu ħarġu mill-istess skola Nawtika qabel din għalqet.

Jekk hemm diffikulta` fuq xi każ partikolari, nitlob l-Onor.

Membru jindikali privatament id-dettalji biex ninvestiga s- soluzzjoni.

GMDSS/NARAS - KORSIJIET FUQ FLOTTA MERKANTILI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex jiġi żgurat li s- sillabi, il-kontenut tal-korsijiet għall-GMDSS u NARAS ikunu skond kif meħtieġ għal xogħol fuq il-flotta merkantili u mhux għall-flotta navali, peress li minħabba l-background militari ta' min qed jgħallem bħalissa hemm it-tendenza li jiġu injornati l-aspetti li l-iżjed hemm bżonn għal xogħol fuq vapuri merkantili?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Istitut Marittimu jassigura li kull kors li jsir għax-xogħol ta' baħħara fuq il-flotta merkantili jkun ibbażat fuq mudel ta' kors maħruġ mill-Organizzazzjoni Internazzjonali Marittima.

Dan huwa fil-fatt il-każ fil-korsijiet imsemmija.

Il-Kors tal-GMDSS li qed isir bħalissa għandu għalliem ikkwalifikat mill-Istati Uniti f'dan is- suġġett u huwa akkreditat mill-Awtorita` Marittima ta' Malta biex jgħallem dan is-suġġett.

L-għalliem li ser jagħti l-kors tan-NARAS jaħdem bħala fizzjal (Chief Officer) mas-Sea Malta.

TFAL TA' L-AĠENZIJI APPOĠĠ – SOCIAL WORK

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'referenza għall-każ riferut f'mistoqsija 30618 jista' jiġi kkunsidrat bis-serjeta' u bis-sensitivita meħtieġa li l-bint u l-missier jitħallew jiltaqgħu u jaraw lil xulxin, sintendi bil- miżuri xierqa meħtieġa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-Taqsima għall-Ħarsien tat-Tfal ta' l-Aġenzija Appoġġ isegwu kull każ b'serjeta' u sensitivita' kif titlob il-professjoni tas-social work.

Dwar il-każ speċifiku li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant, infurmat li l- każ reġa' ġie diskuss mill-Bord Konsultattiv dwar it-Tfal u ż-Żgħażagħ fis- 7 ta' Frar 2002 u r-rakkomandazzjonijiet sottomessi qed jiġu segwiti.

Intenni li l-professjonisti nvoluti f'dan il-każ qed isegwu b'mod regolari u mill-qrib il-careplan dwar il-minuri konċernata u f'dan il-proċess qed tiġi kunsidrata t-talba li l-missier u t-tifla jiltaqgħu.

MCAST – ISTITUT MARITTIMU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iżomm lill-MCAST, lill-Istitut Marittimu u lill-persuni responsabbli fl-Awtorita' Marittima Maltija biex jidħlu f'arranġamenti mas-Sea Malta biex personnel kwalifikat tagħha jgħallem lill- istudenti tal-Istitut Marittimu biex hekk il-programmi tagħhom ta' edukazzjoni jimxi b'aktar konsistenza u regolarita' milli qed jimxu bħalissa minħabba nuqqas ta' personnel adekwat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Istitut Marittimu diġa` qed timpjega tlett fizzjali tas-Sea Malta li qed jaħdmu fuq sistema ta' part-time ma' l- Uffiċċjali Kadetti kollha ta' l-Istitut.

Dawn l-għalliema mhux dejjem ikunu jistgħu jattendu biex jagħtu lectures minħabba l-fatt li jridu wkoll jagħmlu xogħolhom fuq bastimenti tas-Sea Malta.

Il-programmi ta' l- edukazzjoni li jagħmel l-Istitut Marittimu huma ta' standards rikonoxxuti fuq livell internazzjonali u m'hemmx nuqqas ta' personnel adekwat għat- tagħlim ta' dawn is-suġġetti.

Ftit mill-istudenti tat-tieni sena tal-kors, normalment jiġu sponsorjati mis-Sea Malta biex jieħdu t-taħriġ tagħhom fuq il-baħar ma' personnel tas-Sea Malta.

Sfortunatament, is-Sea Malta fl-2001 u din is-sena, ma aċċettatx iżjed Kadetti tan-Navigazzjoni ġodda, kemm mill- Iskola Nawtika, kif ukoll mill-Istitut Marittimu ta' l-MCAST.

HOUSING – APPARTAMENTI TAL-GVERN - ISTALLAR TA' LIFTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'hiex wasal ix- xogħol għal stallar ta' lift f'

1) 1 Melita Street Valletta 2) Bl 1 St. John Square, Valletta 3) Door 3 Ordinance Street, Valletta 4) 71 Triq il-Miratur, Floriana 5) 41 Triq il-Miratur, Floriana

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dwar l-installazzjoni tal-lift f'Numru 2 Melita Street Valletta, 41 Triq il-Miratur Floriana u 71 Triq il-Miratur Floriana, qed isir aktar stħarriġ fejn jista' jiġi nstallat il-lift minħabba li m'hemmx spazju biżżejjed fit-tromba tat-taraġ.

Dwar Blokk 1 St John Square Valletta, qed jiġu ppreparati l-pjanti biex jintalbu l-permessi meħtieġ mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Dwar Door 3 Ordinance Street Valletta għadha kif saret l-applikazzjoni għall-permessi mingħand l-Awtorita ta' l-Ippjanar filwaqt li qed jiġu ppreparati t-tenders.

ENEMALTA - TRIQ IN-NEJDER - KIRKOP

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitwassal is-servizz tal-elettriku f'Arc En Ciel, Triq in-Nejder Kirkop, fejn il-kliejent ilu li ħallas għas-servizz aktar minn 4 snin?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet riferuta lill- Korporazzjoni Enemalta sabiex tittieħed l-azzjoni meħtieġa.

ĦADDIEMA TAĊ-ĊIVIL – KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid jekk ħaddiema taċ-Ċivil jistgħux japplikaw għal post ta' segretarju eżekuttiv mal-Kunsill Lokali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li uffiċjali pubbliċi jistgħu japplikaw għall-post ta' Segretarju Eżekuttiv mal-Kunsilli Lokali.

Jekk uffiċjal jiġi magħżul jeħtieġlu approvazzjoni mill-Management and Personnel Office.

SEGRETARJAT GĦAL-GĦAWDEX – ALLOWANCES & FRINGE BENEFITS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid kemm għandha persuni jaħdmu fis-segretarjat tal-ministru għal-Għawdex?

Kemm jitħallsu f'pagi, allowances u fringe benefits oħra?

X'kien il-kont tal-mobile telefones tal-persuni li jaħdmu fis-segretarjat tal-ministru għal Għawdex matul is-sena 2001?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nirriferi lill-Onor.

Nterpellant għar-risposta tal- mistoqsija parlamentari nru.

31437 rigward l-ewwel parti ta' din il- mistoqsija.

Il-kundizzjonijiet ta' xogħol għall-impjegati fis-Segretarjat Privat huma regolati bid-dokument Engagement of Staff for Private Secretariats li tpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra fl-1999.

Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab l-aħħar parti tal- mistoqsija, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

SPTAR SAN LUQA – TENDER – PROVISTA TA' TIĠIEĠ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid minn hi l-kumpanija li ħadet it-tender għall-provista ta' tiġieġ lill-pazjenti fl-isptar San Luqa?

Min huma s-shareholders tal- kumpanija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-Kumpanija li rebħet l-offerta għall- provvista ta` tiġieġ fl-Isptar San Luqa hija C & K Ciappara Ltd.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, d-diviżjoni tas-saħħa m'għandiex din l- informazzjoni.

KORDIN - QUALITY CONTROL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x' sejjer isir mill-ħaddiema li jaħdmu fil-Quality Control Kordin?

Il-mekaniżmu li jeżisti f'din is-sezzjoni x'sejjer isir minnu, se jinbiegħ?

Jekk iva kemm se jinbiegħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ħaddiema li jaħdmu fil- Quality Control, Kordin se jingħataw l-opportunita' ta' xogħol għal perjodu bi prova mal-Malta National Laboratories biex fl-aħħar ta' dan il-perjodu tittieħed id-deċiżjoni jekk ikunux jippreferu mpjieg mal-kumpanija jew jibqgħux mat-Taqsima tax-Xogħlijiet.

Il-makkinarju li hemm f'din is-sezzjoni ser ikun trasferit lil Malta National Laboratories Ltd., li hija kumpanija kollha kemm hi tal-Gvern.

Il- valur tal-makkinarju ser jiġi valutat matul ix-xahrejn li ġejjin.

MCAST – PERSONNEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm disponibilita min-naħa tas-Sea Malta li tikkopera mal-Institut Marittmu tal-MCAST fl-għoli tal-edukazzjoni u l-formazzjoni ta' kadetti billi taċċetta li tipprovdi personnel ikkwalifikat biex jgħallem lill-istudenti tal-MCAST?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li s-Sea Malta minn dejjem kienet strumentali fl-għajnuna lill-proċess ta' edukazzjoni għall-formazzjoni ta' kadetti fil-gradi ta' Uffiċjal.

Fil-fatt Master Mariners u Chief Engineers kwalifikati, li kienu ingħataw għajnuna finanzjarja mis-Sea Malta, qed jagħtu l-kontribut tagħhom lill-MCAST fuq bażi part-time.

Kull darba li s-Sea Malta ġiet mitluba tagħti l-għajnuna, dan dejjem għamlitu u hekk fi ħsiebha tibqa tagħmel.

ITF – INSTITUZZJONIJIET EDUKATTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul l-1999, is-sena 2000 u 2001 saru xi sforzi biex l-ITF tiffinanzja instituzzjonijiet edukattivi lokali fil-qasam marittimu?

Xi frott taw dawn l-isforzi?

F'hiex kien jikkonsistu dawn l-isforzi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fis-sena 1998 il-Ministru tat- Trasport u Portijiet ta' dak iż-żmien, kien beda t-taħdiet ma' l-ITF sabiex din ta' l-aħħar tiffinanzja istituzzjonijiet edukattivi lokali fil-qasam marittimu.

Iżda, għalkemm l-ITF kienet offriet għajnuna finanzjarja sostanzjali, taħt ċerti kundizzjonijiet, in-negozjati ma setgħux iwasslu għal ftehim aħħari peress li l-Maritime Institute kien għadu ma ġiex imwaqqaf.

Wara li f'Ġunju tas-sena 2001 ġie mwaqqaf il-Maritime Institute, l- Awtorita' Marittima flimkien mal-istess Maritime Institute u r- rappreżentant lokali ta' l-ITF, kompliet bl-isforzi tagħha sabiex l-ITF toffri għajnuna finanzjarja kif ukoll teknika lill-Maritime Institue.

Dawn it-taħdidiet s'issa għadhom ma ġewx finaliżżati.

Dawn l-isforzi kienu jikkonsistu f'diversi laqgħat u korrispondenza bejn l- Awtorita' Marittima, l-MCAST u r-rappreżentanti ta' l-ITF.

TABAKK

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-ministru parlamentari nru.

31456 li ġejt infurmat ngħaddi lilek, cioe jista' jgħid x'inhuma l-aħħar żviluppi dwar każ li l- dettalji tagħhom qed jintbagħat under separate cover?

Jista' din is-sinjura tiġi infurmata bl-aħħar żvillupi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li wara spezzjonijiet fil-fond indikat ma jirriżultax li hemm xi ksur ta` Liġi, peress li l-imsemmi post qiegħed jopera fil-parametri tal-liċenzja tal-Pulizija.

L-ilment irreferut huwa dwar inkonvenjent (nuisance) u għalhekk ġie mgħoddi lill-Pulizija għall-investigazzjoni neċessarji taħt il-Kodiċi tal-Pulizija (Kap 10).

Għaldaqstant, kif diġa` ġie infurmat l-Onor.

Interpellant u kif ġiet infurmata l-persuna li għamlet l-ilment, fit-22 ta` Novembru 2001, id- dipartiment tas-saħħa ma jkunx f'pożizzjoni li jieħu passi sakemm ma jiġix ippreżentat ċertifikat mediku li juri l-aggravju għas-saħħa b'tali sitwazzjoni.

ENEMALTA - B'KARA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li jinxtegħel id-dawl li hemm fl-istazzjoni ta' B'Kara peress li ilu mitfi għal dan l-aħħar 3 ġimgħat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħal ma jaf l-Onor.

Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta' gvern lokali b'personalita' legali distinta.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Kunsill tal-lokalita'.

INCOME TAX – REFUND

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jara kif flus imħallsa żejda f'income tax għas-sena li għalqet Diċembru 2000 min missier ta' familja, għadhom ma ġewx rifonduti?

Il- partikolaritajiet jidhru separatament.

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment huwa marbut li jħallas lura refunds ta' taxxa fi żmien sitt xhur jekk il-formola tat-taxxa tintbagħat fiż-żmien.

Fil-każ ta' individwi l-formola trid tintbagħat sa' l-aħħar ta' Ġunju tas-sena rispettiva.

Peress li l-individwu in kwistjoni bagħat il-formola tiegħu wara ż-żmien li tippermetti il-liġi, r-refunds f'dan il-każ irid jitħallas sa mhux iżjed tard minn sena minn meta tkun intbagħatet il-formola.

BORŻA TA' STUDJU – KO-OPERATTIVA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kwalunkwe kooperattiva tistax tagħti borża ta' studju lil individwi li mhumiex membri fl-istess koperattiva?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li koperattiva hija entita' kummerċjali awtonoma.

Kull koperattiva għandha kumitat ta' tmexxija elett mill-membri, li jkollu r-responsabbilta' amministrattiva tal- koperattiva.

Apparti l-liġi dwar l-Għaqdiet Koperattivi, kull koperattiva għandha wkoll l-istatut tagħha li jagħti poter lil kull membru li jistaqsi dwar deċiżjonijiet amministrattivi li jkun ħa l-kumitat tat-tmexxija matul is-sena.

PRODOTTI FARMAĊEWTIĊI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

31070, 31205, 31408, jista' l-Ministru jgħid liema kienu l-prodotti farmaċewtiċi inkluż dożi u għamla differenti li sat-30 ta' Novembru 2001, kellhom l-permessi meħtieġa biex ikunu jistgħu jiġi importanti f'Malta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mhux possibbli li tingħata risposta dwar is- sitwazzjoni f'dati speċifiċi fil-passat.

Nista` nagħti informazzjoni dwar il-lista tal-prodotti li llum għandhom il-permessi meħtieġa, iżda l-Onor.

Interpellant japprezza li din hija lista voluminuża u li tinbidel kuljum għaliex tiġi aġġornata kontinwament.

Ninsab infurmat li MRU ser ipoġġu din l-informazzjoni fuq il-website tagħhom sa tmiem dan ix-xahar.

GĦAWDEX - MOLLIJIET

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu stmat li ser jintefqu flus fuq l-estensjonijiet tal-mollijiet sew dawk fiċ-Ċirkewwa kif wkoll dawk fl- Mġarr, Għawdex?

Kemm intefqu s'issa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-ammont li hu stmat li ser jintefaq fuq il-proġett taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr hu bejn Lm12,000,000 u Lm13,000,000.

L-ammont li ntefaq s'issa fuq dan l-istess proġett hu kif ġej:

|Xogħol ta' |Lm2,600,00| |kostruzzjoni minn |0 | |Ġunju 2000 sa llum | | |Spejjeż oħra minn |Lm1,100,00| |mindu beda l-proġett |0 | |sa llum li jinkludi | | |dredging, drittijiet | | |professjonali, fenders| | |etc | | |TOTAL |Lm3,700,00| | |0 |

PRODOTTI FARMAĊEWTIĊI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid fl-aħħar ta' Jannar 2002, kemm u liema kienu l-prodotti farmaċewtiċi inkluż dożi u għamla differenti li l-importaturi laħqu bagħtu l-kwestjonarju lill-MRU skond it-timetable li ngħatat lill-istess importaturi u rappreżentanti tagħhom fl-aħħar ta' Novembru 2001?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fid-dokument li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

FGURA - HOMPESCH ROAD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk waqt ix-xogħol f'Hompesch Road, Fgura instabux xi skavi forma ta' shelters?

Jekk fl- affermattiv għandhom xi valur storiku jew arkejoloġiku?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li nstabu shelters ġo Triq Hompesch, kantuniera ma' Triq il-Karmnu u l-Awtoritajiet tal-Mużew qegħdin jieħdu ħsieb il-każ.

SERVIZZ ĊIVILI - EŻAMI GĦAL SKRIVANI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni li kienu għaddew mill-eżami għal skrivani mal-Gvern u li għadhom jistennew biex jekk tinħoloq vakanza fiċ-ċivil ikunu jistgħu jiġu ingaġġati fis-servizz ċivili?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

QORMI - VICTORIA SHOOTING RANGE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid lil min hija mikrija l-victoria shooting range ta' Ħal Qormi?

Meta saret din il-kirja u x'inhu l-valur tal-kirja?

Jista' jpoġġi fuq il-mejda tal-kamra kopja tal-kuntratt tal-kirja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-art li qed jirreferi għaliha l- Onor. Interpellant fil-fatt qiegħda f`Ħaż Żebbuġ.

Din kienet inkriet lil Victoria Shooters Club fit-30 ta` Marzu 1987 b`kera ta` Lm161.00 fis-sena.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt tal-kirja kif ukoll pjanta tas-sit.

BENEFIĊĊJU SOĊJALI – ARMLA ANZJANA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'hiex wasal il-każ ta' anzjana li l-partikolaritajiet tagħha jintbagħtu separatament min din il- mistoqsija, peress li ilha bla ebda dħul mid-dipartiment tas-sigurta' socjali w ilha armla għal dan l-aħħar xagħrejn u nofs?

Tista' din l- anzjana tiġi infurmata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-persuna ndikata mill-Onor.

Interpellant ġiet infurmata bil-miktub dwar il-każ tagħha mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

PENSJONI - ANJZANA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex anzjana li l-partikolaritajiet jidhru separatament min din il-mistoqsija riċeviet il-pensjoni b' Lm22 nieqsa?

Tista' tiġi infurmata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata sarilha tnaqqis ta' taxxa mill-pensjoni tagħha skond is-sistema tal- 'Final Settlement System' (FSS), jiġifieri tnaqqis ta' taxxa minn ras il- għajn.

Il-persuna kienet infurmata bil-miktub dwar dan.

GENDER DYSPHORIA – REĠISTRU PUBBLIKU

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li f'Malta nsibu irġiel u nisa li jbatu minn marda msejħa gender dysphoria u li biex dawn iċ-ċittadini biex jikkuraw ruħom jeħtiġilhom ifittxu trattamenti twal minn terapisti u psikoloġi, kif wkoll jissottomettu ruħhom għal xi interventi kirurġiċi, ħalli b'hekk jiġu magħrufa li jappertjenu għas-sess differenti min dak li twieldu bih u peress li dawn ċ-ċittadini mbagħad isibu l-intopp fir-reġistru pubbliku, minħabba l-liġi f'Malta kif għadha sa llum, ma jridux jagħmlulhom in-nota korrettiva neċessarja li tkun tindika s-sess attwali bil-konsegwenza li dawn ċ-ċittadini jkollhom jidħlu għal aktar spejjeż u taħbit billi jirrikorru għall-kawża kostituzzjonali sabiex ir-reġistru pubbliku jiġi ordnat jagħmel nota korrettiva fl-att tat-twelid taċ-ċittadin konċernat, jista' l-Ministru jikkonsidra li ssir l-emenda legali neċessarja li tkun tkopri sewwa d-dritt għall-privatezza ta' dawn iċ-ċittadini Maltin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li ma teżisti ebda ħtieġa li jsiru xi emendi legali rigward is-sistema ta` korrezzjoni ta` Atti diġa` reġistrati.

Dan peress li s-sistema li tintuża ġewwa r-Reġistru Pubbliku hija waħda ġenerali li ma jsiru ebda korrezzjonijiet/annotazzjonijiet mingħajr l- awtorizzazzjoni tal-Qorti.

Dana anki fir-rigward ta` bidliet relattivament insinifikanti.

Hija l-Qorti li trid dejjem tiddeċiedi.

Allura ma hemm xejn barra minn loku li tibdil fl-indikazzjoni ta` sess jirrikjedi tali proċedura.

Mill-bqija nista` nassigura l-Onor.

Membru li minn naħa tar-Reġistru Pubbliku qed isir kull sforz, inkluż dak amministrattiv, sabiex dawn l- individwi ma jiġux imbarazzati u jinqdew bl-aktar mod diskret/kunfidenzjali kemm qabel kif ukoll wara l-ordni tal-Qorti.

Fl-aktar każ reċenti id-dipartiment, fuq parir mogħti lilu, ma appellax mid- deċiżjoni tal-Qorti, prima stanza.

KONSULENTI - MEDIĊINI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Peress li xi mediċini partikolari m'humiex iktar indikati għal xi pazjenti ta' 75 sena u aktar, il-Ministru tas-Saħħa lest li jħalli lill-konsulenti tiegħu jippreskrivu l-istess mediċini b'xejn meta dawn ikunu għandhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-mediċini li l-Onor.

Membru qed jirreferi għalihom huma statins (bħal Lescol u Zocor).

Id-dipartiment tas-saħħa għadu miexi bil-protocol li kien ġie stabbilit fin-1998 taħt amministrazzjoni preċedenti skond parametri tal-WHO li kien impona age limit ta` 75 sena fuq dawn il-mediċini.

IMQABBA - COMPLIANCE CERTIFICATE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jispjega kif inħareġ compliance certificate u fil-fatt ingħata s- servizz ta' l-elettriku lil persuni li qegħdin jagħmlu użu mill-bini illegali fl-Imqabba (Triq il-Konvoy ta' Santa Maria/Valletta Road) kif muri fis-site plan meta fuq l-istess sit hemm żewġ enforcement notices ECF 446/01, ECF 447/01?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fuq is-sit li rrefera għalih l- Onor. Interpellant ma inħareġ ebda Compliance Certificate minn naħa ta` l- Awtorita` ta` l-Ippjanar biex jingħata s-servizz tad-dawl.

MALTA POST - PRIVATISATION UNIT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kienx hemm negozjati diretti mat-Transend dwar Malta Post li ma sarux mill-Privatisation Unit?

Jekk iva, minn min, meta u fejn saru?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sa fejn jiena nfurmat, in-negozjati dwar il- privatizazzjoni parzjali tal-Maltapost saru dejjem mal-Privatisation Unit.

HOUSING

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-istqarrija ta' l-Awtorita' tad- Djar tat-12 ta' Frar 2002, li kopja tagħha qegħed tiġi hawn annessa, jista' l-Ministru jgħid:

1) Kemm il-promotion ngħatat f'dawn l-aħħar ħames snin

2) Min ħada u x'kienu l-kriterji

3) Kemm il-call for application kien hemm sabiex i) jimtlew vakanzi li tbattlu ii) jimtlew postijiet ġodda

4) B'referenza għall (3), kemm kien hemm min dawk li i) li kienu min barra ii) li applikaw internament iii) x'kienu l-kwalifiki ta dawk li applikaw fiż-żewġ każi iv) Fuq liema kriterji ġew magħżula dawk li ngħataw il- promozzjoni jew il-post?

ONOR.

LAWRENCE GONZI:

F'dawn l-aħħar ħames snin l-Awtorita' tad-Djar tagħat 27 promotion kif jidher hawn taħt:

2 Technical Officers 1 Senior Technical Officer 9 Senior Clerks 7 Assistant Administrators 3 Administrative Officers 1 Manager 1 Senior Manager 2 Assistant General Managers

1 General Manager

Dawn il-promotions ingħataw wara sejħa interna u wara intervista.

Fost il-kriterji kienu stabbiliti fuq l-esperjenza fil-kamp tax-xogħol relatat mal-housing, effiċjenza, kwalifiki u mertu.

Qiegħed inpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra lista bl-ismijiet u d-data tal-ħatra.

3.(i) Kien hemm 7 sejħiet għall-applikazzjonijiet biex imtlew postijiet vakanti:

2 sejħiet għal clerks

1 sejħa għal Technical Officer

1 sejħa għal Senior Technical Officer

2 sejħiet għal Senior Clerks

1 sejħa għal General Manager

3.(ii) Kien hemm 11-il sejħa għall-applikazzjonijiet biex imtlew postijiet ġodda:

1 sejħa għal Receptionist/Clerks

3 sejħiet għal Administrative Officers

1 sejħa għal Assistant General Manager

1 sejħa għal Managers

1 sejħa għal Senior Manager

1 sejħa għal Research Officer

1 sejħa għal Communications Coordinator

1 sejħa għal Part Time Architect

1 sejħa għal General Manager

4.(i) Call For Applications li kienu minbarra huma s-segwenti:

Clerks Receptionist/Clerk

Research Officer

Communications Coordinator

Part Time Architect

General Manager

4.(ii) Call For Applications li għalihom applikaw internament kienu s- segwenti:

Technical Officer Senior Technical Officer

Senior Clerks

Administrative Officers Assistant General Manage Managers Senior Manager General Manager

4.(iii) & (iv) Dawn il-postijiet ingħataw wara li saret sejħa esterna fil- każ ta' 4 (i) u sejħa interna fil-każ ta' 4(ii).

Kull applikant saritlu intervista minn Sotto-Kumitat maħtur apposta mill-Bord ta' l-Awtorita' tad- Djar għal dan il-għan.

Din l-aħħar sena il-kriterji kienu bażikament kif jidhru fid-dokumenti li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Rigward il- kwalifiki dawn kienu varji skond il-grad li l-individwu kien qed japplika għalih.

HOUSING – AKKWIST TA' PROPRJETA`

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk presentament l-Awtorita' tad-Djar hix tikkonsidra li tixtri u takkwista propjeta immobli u jekk fl-affermattiv: a) f'hix waslu dawn il-trattattivi b) mingħand min c) x'inhu l-prezz

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Awtorita' tad-Djar qiegħda fi trattattivi biex takkwista dawn il-proprjetajiet:

4 appartamenti u 4 garaxxijiet fi Triq l-Għabex B'Kara mingħand George Fenech u Joseph Cutajar għall-prezz ta' Lm98,000.

Bħalissa n-Nutar tal-Gvern qed jagħmel ir-riċerki neċessarji;

Proprjeta' fil-Furjana fi Triq l-Argotti, mingħand Neriku Confectionery Limited għall-prezz ta' Lm240,000.

Bħalissa l-Avukati ta' l- Awtorita' tad-Djar u ta' Neriku Confectionery Limited qegħdin jiddiskutu l- kontenut tal-konvenju.

PENSJONI - ANZJANA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ċerti anzjani qed titnaqqsilhom somma mill-pensjoni, li qed jingħad li qed titnaqqas minn ras il-għajn?

Jista' jgħid ukoll b'liema mod dawn l-anzjani qed jintgħażlu biex jitnaqqsulhom dawn il-flus?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li ż-żamma ta' taxxa minn ras il-għajn sar bis-saħħa ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Iż-żamma tat-taxxa minn ras il-għajn qed issir taħt is-sistema tal-final settlement system tad-dipartiment tat-taxxi.

Taħt din is-sistema, jingħaddu il-pensjoni tas-sigurta' soċjali dovuta għal dak ix-xahar partikolari kif ukoll, fejn applikabbli, xi pensjoni oħra mit-Teżor jew tas- Servizzi Ingliżi.

Issir stima tat-taxxa dovuta u din titnaqqas mill- pagament tal-pensjoni.

B'hekk il-pensjonant jevita li jirċievi kont għall- arretrati ta' taxxa fl-aħħar tas sena.

Dan juri biċ-ċar li t-tnaqqis isir fejn hu dovut u skond il-provedimenti legali li semmejt u mhux b'xi għażla kif qed tallega l-Onor.

Interpellanti.

Ta' min isemmi li l-pensjonanti li qed titnaqqsilhom it-taxxa minn ras il- għajn qed ikunu nfurmati kemm bit-tnaqqis kif ukoll bl-ammont miġbur sa l- aħħar pagament tal-pensjoni.

MINISTERU TA' L-AMBJENT – KONSULENTI - STUDJI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jekk sarux analiżi jew studju mill-konsulenti ta' l-ambjent f'dan l-aħħar tliet snin?

Jekk iva, jista jpoġġi fuq il-mejda tal-kamra rapport ta' dan l-istudju?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tispeċifika għal liema settur ta' l-ambjent qiegħda tirreferi.

PLANNING AUTHORITY

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ċerta lokalitajiet f'Malta ntalbu jimlew skema msejħa volontarja ta' l-artijiet fuq dettalji tad-djar ta' l-irħula?

Liema huma dawn il-lokalitajiet?

Jista' jgħid x'inhu l-ammont ta' flus li qed jiġu mitluba jħallsu wara li jkunu mlew il-formola?

ONOR.

TONIO BORG: F`Novembru 2001, ir-Reġistru ta` l-Artijiet (ministeru ta` l-intern) u l-Uffiċċju tal-Proġett għar-Rijabilitazzjoni (ministeru ta` l-ambjent) b`kollaborazzjoni mal-Kunsilli Lokali nedew skema ta` reġistrazzjoni volontarja fir-rigward tal-proprjeta` li tinsab fil-konfini tal-Kunsilli Lokali tal-Belt Valletta, Floriana, Birgu, Bormla u l-Isla.

Permezz ta` din l-iskema, apparti li qegħda titħaddem il-liġi dwar ir- Reġistrazzjoni ta` l-Artijiet, qed isir ukoll eżerċizzju sabiex jiġu identifikati l-problemi li hemm marbuta ma` proprjeta` f`dawn il- lokalitajiet.

Fil-fatt, parti minn din l-iskema tipprovdi li min jirreġistra l-proprjeta` tiegħu taħt din l-iskema purament volontarja, jkun intitolat li jipparteċipa fi kwalunkwe skema ta` inċentivi li l-Gvern jista` jniedi `l quddiem, biex jiffaċilita n-negozju u/jew riġenerazzjoni ta` proprjeta` li tinsab fil-Kunsilli li għalihom tapplika l-iskema.

Tajjeb jingħad, li ma` l-applikazzjoni qed titħallas is-somma ta` Lm10.

B`dan il-pagament l-applikant ikun intitolat li l-pjanti jsiru minn uffiċjali Governattivi minflok ma jqabbad lill-perit tiegħu.

Din is-somma tkopri l-ispejjeż amministrattivi, inkluż l-akkwist tal-pjanta għall-iskop ta` reġistrazzjoni fir-Reġistru ta` l-Artijiet.

Huwa biss f`każ ta` proprjeta` kundannabbli li l-pjanti jridu jiġu mħejjija minn perit imqabbad mill-applikant u li d-drittijiet tal-perit jitħallsu mill-istess applikant.

L-applikanti jibbenefikaw ukoll minn sussidju ta` nofs l-ispejjeż tar- reġistrazzjoni tal-proprjeta` fir-Reġistru ta` l-Artijiet.

Dan ifisser li meta eventwalment tkun ser issir ir-reġistrazzjoni, l-applikant ikun mitlub iħallas Lm10 flok Lm20.

Sidien ta` proprjeta` rekwiżizzjonata li japplikaw taħt din l-iskema ma jħallsu xejn.

GĦAWDEX – MULTI MILL-KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inġabru multi mill-kunsilli lokali ta' Għawdex (a) matul is-sena 2001 u (b) mill-1 ta' Jannar 2002 sal-illum?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħid għall-liema multi qed jirreferi.

TARZNA/MSCL – SKEMA TA' RTIRAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'jiġri meta persuna impjegata it-Tarzna jew MSCL, issib impjieg u tiddeċiedi li tapplika għall-iskema ta' irtirar kmieni?

Jista' jitlaq mill-ewwel, jew irid jagħmel xi żmien wara li jappliku?

Jekk hu l-każ, kemm irid idum jistenna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li skond il-ftehim milħuq mit-Task Force l-applikazzjonijiet għandhom jiġu trattati mill-aktar fis.

Il- management tat-Tarzna ser jibda jagħti deċiżjonijiet, fejn hu possibbli, fi żmien ġimgħatejn jew tlieta mid-data li jiġu sottomessi l- applikazzjonijiet, pero' mhux aktar tard mit-terminu ta' l-iskadenza kif ġie miftiehem mit-Task Force.

REGOLAMENTI - PARKING QUDDIEM GARAXXIJIET

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti gwida ċara dwar il-materja ta' parking quddiem garaxxijiet?

Huwa enfasizzat f'xi regolamenti li biex ma jsirx parking quddiem garage irid ikun hemm yellow line?

Huwa enfasizzat f'xi regolamenti li biex ma jsirx parkinng quddiem garage irid ikun hemm is- sign garage - no parking?

Kemm-il darba quddiem bieb ta' garage li mhux qiegħed jintuża għal użu ta' xi vettura jista' jsir yellow line biex ma jsirx parking?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li r-regolamenti dwar il-vetturi bil- mutur, 1994 jgħidu li "Ebda persuna ma għandha tipparkja jew tħalli bla għassa xi vettura bil-mutur f'dak il-mod li ma tħallix xi vettura bil-mutur ta' persuna oħra milli jkollha dħul jew ħruġ liberu għal jew minn xi post użat u mmarkat b'mod ċar bħala garage."

Għaldaqstant hija r-responsabilta' ta' kull persuna li tħalli d-dħul u l- ħruġ ta' garage liberu mingħajr il-bżonn ta' ebda sinjali (kemm traffic signs kif ukoll road markings) fit-toroq.

DELIMARA - ĦOFRA Ż-ŻGĦIRA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti t-tagħrif għaliex u għall-liema skop se tinbena jew jinbnew triq jew toroq li jagħtu aċċess fil-Ħofra ż- Żgħira, Delimara, u għaliex l-urġenza biex dawn jinbnew (skond sejħa għall- offerti Gazzetta tal-Gvern ta' 8 ta' Frar 2002) X'interess għandu l-Gvern li jkun hemm toroq ta' aċċess propju issa li wara snin sħaħ li din il-bajja ġiet meqruda mir-rimi ta' l-ilma sħun mimli ta' kimiċi tal-power station ġewwa fiha, ftit li xejn hija ffrekwentata minn nies?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li t-triq il-qadima li kienet tipprovdi aċċess għall-bajja għar-residenti fl-inħawi u għal min jaħdem l-għelieqi fil-lokalita' tista' taqa' l-baħar b'periklu għal min jista' jkun għaddej.

Għalhekk ġie deċiż, u wara li ħareġ il-permess ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, tinbena triq ġdida biex ma tibqax tintuża dik li hi perikoluża.

ENEMALTA – TRIQ TA' ĊINI - QALA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li bozza tad-dawl li nqalgħet mill-Enemalta mit-Triq ta' Ċini, Qala, Għawdex terġa' tiġi installata fejn kienet?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-manutenzjoni meħtieġa fuq il- lampa imsemmija diġa' saret.

ŻEJTUN - BERĠA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti indikazzjoni meta se jitlesta x-xogħol fil-Berġa taż-Żejtun li ilu li inbeda minn Awwissu 2001 u li issa ilu wieqaf għal ħafna żmien?

Jaf li l-pazjenti li jkollhom bżonn imorru l-Berġa f'ħafna każi qed ikollhom jistennew fil-bitħa tal-Għassa, billi bħala Berġa qed jintuża uffiċċju żgħir li qabel kien jintuża mill-ispettur sanitarju li trid tidħol għaliħ mill-bitħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li x-xogħol ta` rinovazzjoni fil- Berġa taż-Żejtun mistenni li jitlesta kollu sa l-aħħar ta` Mejju li ġej.

BENEFIĊĊJU SOĊJALI – MARA ARMLA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti spjegazjoni bil-miktub dwar it-tnaqqis ta' Lm12.35 fix-xahar li qed ikollha mara armla b'żewġt itfal li tieħu relief ta' Lm111.20ċ fix-xahar?

Il-partikolaritajiet ta' din il-persuna qed jitbagħtu separatament.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu ser tiġi nfurmata bl-eżitu tal-każ tagħha.

CSA - SICK LEAVE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi bdil fir- regoli tac-CSA's on sick leave fuq il-qasam ta' certification of sick u fuq ir-resignation from work mill-home help section?

Jista' jgħid meta se jibda dan it-tibdil u meta sar?

Jista' jgħid ukoll x'kienet ir-raġuni għal dawn ir-regali ġodda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellanti li d-dipartiment inforza l-linja gwida diġa' eżistenti ħalli b'hekk ikun hemm iktar accountability fil-Home-Help Section.

PLANNING AUTHORITY - APPLICATIONS

L-ONOR.

VICTOR GALEA PACE staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu sottomessi applikazzjonijiet għall-iżvilupp (PA Applications) fuq siti sitwati fuq il-gzira ta' Malta u kemm kienu dawk fil- gżira t'Għawdex fis-snin 2001?

Kemm minn dawk f'Għawdex kienu minn periti li għandhom uffiċċju f'Malta, fis-sena 2001?

Kemm minn dawn ġew deċiżi fi żmien 4 xhur mid-data tal-preżentazzjoni ta' l-applikazzjoni?

Kemm-il perit li għandu l-warrant għandu l-uffiċju tiegħu f'Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2001, ġew sottomessi 6,678 applikazzjoni lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar: 5,801 għal żvilupp f`Malta, u 877 għal żvilupp f`Għawdex.

120 applikazzjoni mit-877 li saru għal żvilupp f`Għawdex fl-2001, saru minn Periti li għandhom uffiċċju f`Malta.

Minn dawn il-120 applikazzjoni, 15 ġew deċiżi f`inqas minn 120 ġurnata mid-data minn meta l-applikazzjoni ġiet sottomessa lill-Awtorita` ta` l-Ippjanar.

Ninsab infurmat ukoll illi t-tagħrif mitlub fl-aħħar parti tal-mistoqsija mhux disponibbli.

PULIZIJA – TAQSIMA TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk l-Uffiċċjali tal-Korp tal-Pulizija li jaħdmu fit- Taqsima tat-Traffiku jistgħux izommu mutur għax-xoghol għalihom biss mingħajr ma jkollhom għalfejn jgħadduh lil sħabhom?

Jista' jgħid jekk fil- fatt bħalissa hemm ufficcjal tal-Pulizija partikolari mis-Siggiewi li l- mutur tax-xogħol ma jista' jmissulu ħadd?

ONOR.

TONIO BORG: Fl-1997 kienet ġiet introdotta miżura li biha mutur jiġi assenjat lil żewġ pulizija, u żdiedu il-pulizija tat-traffic.

Inxtraw diversi muturi ġodda (21) f`dawn l-aħħar tliet snin, li kollha issostitwew muturi qodma.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija ninsab infurmat li ma jirriżultax li dan hu il-każ.

HAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ VINCENZO ADRARIO - TARMAC

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jinghata t-tarmac fil- parti t'isfel tat-Triq Vincenzo Adrario, Haż-Żebbug liema xogħol jaqa' fil- kompetenza tal-Gvern ċentrali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-dipartiment tat-toroq biex jispezzjona t-triq u jirraporta dwar il-kundizzjoni tagħha.

PULIZIJA - GĦASSA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hawn lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex fejn m'hemmx Għassa tal-Pulizija?

Jista' jindika l-lokalitajiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi f`Malta u Għawdex hawn 73 Għassa tal-Pulizija.

Dawn jinsabu fil-lokalitajiet murija fit-Tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew imwettqa reati mill-1 ta' Jannar 2002 sal-31 ta' Jannar 2002?

Jista' l- jikklassifika r-reati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

PULIZIJA – TAQSIMA FORENSIKA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm personnel addetti ghat-Taqsima tal-Forensika?

Jista' l-Ministru jindika x'espertise għandhom?

Kemm għandhom xoghol forensiku pendenti?

Kemm hemm xogħol forensiku pendenti li ma jistax jigi konkluz ghal kwalsiasi raguni?

Jekk hemm jista' jispjega r-raguni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent b`kollox hemm 40 persuna assenjati mal-Laboratorju Forensiku tal-Pulizija.

Dawn huma speċjalizzati fuq xogħol konness mal-ħtiġijiet ta` dan il-laboratorju, bħal ma` huwa impronti diġitali, fotografija, ballistika, technical officers u scene of crime officers.

Bħal ma` jista` japprezza l-Onor.

Interpellant, kull każ li jinvolvi x- xogħol tal-forensika jiddependi ħafna mill-każ li jkun.

Ix-xogħol forensiku pendenti ma jistax jiġi ikkwantifikat peress li kull każ hu differenti u jiddependi mill-andament ta` l-investigazzjoni kriminali, kif ukoll minn inkarigi oħra ġodda fuq l-istess każ li jistgħu jiġu ordnati mill-Maġistrat inkwirenti.

Pero` ta` min wieħed isemmi, illi sabiex ix-xogħol f`dan il-laboratorju jimxi b`aktar effiċenza, il-Korp tal-Pulizija matul dawn l-aħħar sentejn, investa mhux inqas minn Lm182,000 sabiex inxtraw sistema kompjuterizzata awtomatika għar-rigward tal-eżamijiet komparattivi tal-impronti diġitali, kif ukoll mikroskopju komparattiv għal fini ta` eżamijiet ballistiċi.

PULIZIJA - SERQ

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġie mwettaq serq mill-1 ta' Jannar 2002 sal-31 ta' Jannar 2002?

Jista' jikklassifika s-serq?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul Jannar 2002 il-każi ta` serq kienu ikklasifikati kif ġej:-

|Pick-pocketing |25 | |Hold-Up |5* | |Snatch & Grab |6 | |Theft from |74 | |residence | | |Theft from |6 | |factories | | |Theft from |1 | |beaches | | |Theft from |268 | |vehicle | | |Theft of vehicle |90 | |Theft from retail|62 | |outlets | | |Theft from |88 | |bars/hotels | | |Theft of sea |1 | |craft | | |Theft from sea |5 | |craft | | |Other theft |168 |

* Hold-up ieħor ġie rrappurtat f`Jannar 2002, iżda minn investigazzjonijiet irriżulta li kien rapport falz.