MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 611 L-Erbgħa, 3 ta' Ottubru, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 611

L-Erbgħa, 3 ta' Ottubru, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 3 ta' Ottubru, 2001

WERREJ MINUTI 393

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 393

TQEGĦID TA' KARTI 397

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-UFFIĊĊJU TAL-POSTA (IT-TIENI QARI)

POST OFFICE (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 397

AĠĠORNAMENT 417

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 420

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 610 li saret fit-3 ta' Ottubru, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

EU – BIEDJA – LEVIES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

27888 - oriġinarjament kienet saret lill-ministru għall- affarijiet barrajin – u cioe', jista' jinformana jekk minħabba s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, il-levies ta' protezzjoni fuq il-biedja, humiex se jitneħħew fuq l-importazzjoni mill-pajjiżi tad-dinja kollha, dejjem jekk dawn ikunu skond l-istandards tal-codex alimentarius tal-FAO, tad-WTO u tad-WHO?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Tajjeb jingħad li l-levies qatt ma kienu ntiżi biex jiddifferenzjaw bejn l-importazzjoni minn pajjiż jew minn ieħor iżda kienu ġew ntrodotti biss sabiex joffru protezzjoni lill-industrija lokali sakemm din tissaħħaħ u tirristruttura ruħha Għalhekk meta jiġi ffinalizzat pjan għat-tneħħija tal-levies fuq prodotti agrikoli bħala parti minn pakkett ta' investiment sabiex jiġi rristrutturat u mmodernizzat dan il-qasam, dawn il-levies jitneħħew minn fuq dawn il-prodotti indipendentement minn liema pajjiż ikunu ġejjin.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Carmelo Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA : Peress li fit-tweġiba tiegħu l-Ministru qal li l- levies kienu intenzjonati biex jagħtu ċans li jsir ir-ristrutturar meħtieġ, jista' jagħti dettalji ta' fejn wasal s'issa dan ir-ristrutturar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, din il-mistoqsija hija interessanti ħafna pero' wieħed ma jistax jirrispondiha fil-qosor għax hemm ħafna xi tgħid dwarha.

Proprjament il-levies kienu ġew introdotti fl-1988 minflok il-projbizzjoni li kien hemm fuq l-importazzjoni ta' ċerti prodotti.

Niftakar bl-aktar mod ċar li meta aħna ntroduċejna l-levies u neħħejna din il-projbizzjoni, tan-naħa l-oħra bdew jargumentaw li se jintilfu madwar 9,000 impjieg.

Il-levies kienu ġew introdotti bħala miżura temporanja proprju biex jagħtu ċans lis-setturi jirristrutturaw ruħhom, imma mbagħad damu ferm aktar milli kien intenzjonat fil-bidu.

Issa bdejna naraw faxex ta' levies jitneħħew jew jitnaqqsu fuq perjodu ta' żmien.

Fil-fatt sentejn ilu annunzjajna t- tneħħija ta' gamma sħiħa ta' levies fuq madwar 400 prodott; is-sena d- dieħla se naraw it-tieni fażi ta' din it-tneħħija ta' levies u fis-sena 2003 se tispiċċa t-tielet fażi ta' din il-gamma.

Għalkemm kulħadd jaf li l- levies fuq prodotti li għandhom x'jaqsmu mas-settur agrikolu jew mas-settur ta' l-agri-industrija jridu eventwalment jitneħħew, dawn ma bdewx jitneħħew fil-pront.

Fil-fatt ħafna minn dawn is-setturi għadhom qed igawdu protezzjoni in full sabiex ikollhom ċans jirristrutturaw ruħhom.

Sadanittant l-IPSE qiegħda għaddejja bi programm ta' assistenza biex kull min għandu bżonn jirristruttura ruħu.

Fil-fatt fejn qed jitneħħew il- levies u fl-istess ħin qed isir aktar investiment, qed isir ir-ristrutturar neċessarju u, fil-maġġor parti tal-każi, il-prodotti qed jitjiebu u qed isibu swieq ġodda.

F'ċerti każi qed issir riorjentazzjoni tan-negozju, anke f'oqsma ġodda, li dan allura jwassal biex l-industrija tagħna tissaħħaħ aktar.

Finalment il-levies bilfors iridu jitneħħew mhux biss minħabba l-Unjoni Ewropea, kif qed jissemma' hawnhekk, imma anke minħabba l- fatt li aħna membri tad-WTO.

Is-sena li għaddiet l-esportazzjoni ta' pajjiżna fuq prodotti u servizzi laħqet il-104% tal-GDP, jiġifieri l-ammont ta' negozju li għamilna ma' pajjiżi barranin kien akbar mill-prodott kollu tal-pajjiż.

Din hija xi ħaġa straordinarja u fiha ħafna lezzjonijiet.

Pajjiżi ferm akbar minna m'humiex daqshekk esposti għall-kummerċ internazzjonali.

Id-dipendenza ta' pajjiżna fuq l-abilita' li nesportaw prodotti u servizzi hija ferm akbar minn ta' l-Italja, Franza, l-Ingilterra, Spanja, il-Portugal u l-Irlanda.

Allura huwa ferm kruċjali li l-għajxien tagħna jkun garantit minn swieq barra minn Malta u d-WTO tgħinna nagħmlu dan.

Irridu nifhmu li l-levies jagħmlu taxxa li tiddifferenzja bejn prodott magħmul lokalment u prodott magħmul barra minn Malta u allura dan ifixkel il-kummerċ.

Dan id-differenzjar huwa perikoluż għalina għax finalment mhux biss iħallas għalih il-konsumatur, imma jista' wkoll jipperikola l-prodotti li aħna nesportaw.

Allaħares ikun hemm taxxa simili fuq prodotti li nipproduċu u nesportaw lejn l-Italja, per eżempju, bħal karozzi, prodotti elettroniċi, prodotti farmaċewtiċi u prodotti ta' ħwejjeġ!

Allaħares pajjiżi oħra jitrattawna kif aħna nittrattaw diversi prodotti minn tagħhom!

Is-sistema tal-levies bilfors trid tispiċċa minħabba l-commitments li aħna għandna mad-WTO.

Meta kellna projbizzjoni fuq l-importazzjoni ta' ċerti prodotti bħalma huma t-toothpaste, it-toilet paper, iċ-ċikkulata u prodotti oħrajn - sfortunatament il-Partit Laburista hekk kien jemmen - ma konniex daqshekk 'il bogħod minn dawn il-levies għax il-levies fuq ċerti prodotti huma prohibitive.

Il-levy fuq l-għamara, per eżempju, tant hi għolja li huwa diffiċli li nimportaw l-għamara għax il-prezz bil-levy irdoppja.

Meta l- prezz ta' oġġett jitla' minn Lm500 għal Lm1000, dak l-oġġett isir prohibitive għax kważi ħadd ma jaffordja li jixtrih.

Ir-ristrutturazzjoni finalment se ttejjeb il-livell tal-prodotti tagħna, se twassal biex ikollna aktar prodotti li jfittxu swieq differenti minn ta' Malta u se twassal biex ikollna sitwazzjoni fejn l-impjegati ma jkunux jiddependu fuq il-protezzjoni imma fuq kemm huma kapaċi jipproduċu affarijiet ta' kwalita' tajba u kompetittivi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' jkun li fl-eventwalita' li Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, jiddaħħlu levies oħrajn?

Jekk pajjiżna jimporta minn postijiet oħra barra mill-Unjoni Ewropea, u jekk qed nifhem tajjeb li jidħlu levies fuq dawk il-prodotti li aħna mgħandniex bħalhom f'pajjiżna - apparti li ma rridux ninsew li persentaġġ għoli ta' l-esportazzjoni tagħna tidddependi fuq kumpannija waħda - dawn il-levies se jitħallsu lil Brussels?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Onor.

Membru qed jgħid sewwa meta qed jgħid li persentaġġ għoli ta' l-esportazzjoni tagħna tiddependi minn kumpannija waħda.

Din hija importanti għax meta niġu biex nesportaw ċerti prodotti, niltaqgħu ma' diversi problemi minħabba li għadna m'aħniex membri fl-Unjoni Ewropea.

Din il-kumpannija li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru qed tesporta prodotti lejn pajjiżi ta l-Ewropa Ċentrali – din għedtha kemm-il darba u hija dokumentata kemm hawnhekk kif ukoll fi Brussels – meta dan imbagħad jidħol fi prodott manifatturat fl-Ewropa qed jeħel ċerta taxxa.

(Interruzzjonijiet) Proprju għax m'aħniex membri qegħdin neħlu t-taxxa, Onor. Mizzi!

Kieku taf x'inti tgħid ma tgħaddix dan il-kumment!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi kultant jidħol proprju fejn m'għandux jidħol!

Jekk hawn xi ħaġa li m'għandux jidħol fiha huwa proprju hawn għax qed niffaċċjaw taxxa sempliċement għax m'aħniex membri u allura qegħdin fi żvantaġġ.

Din m'hijiex sitwazzjoni feliċi.

Pero' tajjeb li ngħidu illi s-settur ta' l-industrija ma jiddependix minn kumpannija waħda biss.

Għalkemm wieħed jieħu dik l-impressjoni meta jara li 60% ta' l-exports ġejjin minn settur wieħed - u huwa veru li l-ST Microelectronics hija importanti ħafna għal pajjiżna – in-numru ta' ħaddiema ma' l-ST jitla' għal 2500 minn fost 30,000 ħaddiem.

Il-verita' hi li għandna gamma wiesgħa ta' kumpanniji li jgħinu biex pajjiżna jkollu standard of living tal-lum.

Aħna rridu nħarsu lejn l-interessi ta' dawn il- kumpanniji u naraw li ma jkunux ipperikolati fl-esportazzjoni tagħhom.

Illum għandna madwar 70 kumpannija illi b'modi diversi jagħmlu użu mill- faċilita' ta' l-IPSE - min jieħu loan, min jieħu assistenza fuq marketing, min jieħu assistenza fuq il-business plan u min jieħu assistenza fuq ir- restructuring tal-fabbrika - pero' qabel kollox dawn il-kumpanniji jridu jagħmlu sforz biex jirristrutturaw ruħhom għax sfortunatament issib każi fejn dan m'huwiex iseħħ b'qawwa biżżejjed.

Ħafna kumpanniji jaħsbu li se jibqgħu jgħixu għal dejjem f'sitwazzjoni ta' protezzjoni.

It-tieni punt li semma l-Onor.

Membru jirrigwarda ċerti prodotti li jistgħu jiġu importati meta aħna nkunu membri ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa veru li l- EU għandha l-common external tariff, b'mod partikolari fuq prodotti agrikoli u tipproteġi l-produzzjoni tagħha, pero' tajjeb li ngħidu wkoll li hemm il-common agricultural policy li wkoll tagħti benefiċċji lill- produtturi.

Jiġifieri l-Unjoni Ewropea, li aħna rridu nsiru membri tagħha, tipprovdi diversi skemi ta' assistenza li jipproteġu l-industrija u għalissa dawn ma nistgħux nibbenefikaw minnhom għax m'għandniex riżorsi biżżejjed.

Pajjiżi li għandhom l-agrikoltura bħala parti kbira mill- ekonomija tagħhom, bħall-Greċja, l-Irlanda, Spanja, il-Portugal u Ċipru, gżira bħalna, ikoll ibbenefikaw minn dawn il-programmi ta' assistenza li toffri l-Unjoni biex is-settur ta' l-agri-industrija ikun aktar b'saħħtu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru qed jgħid li huwa importanti li l- kumpanniji li jħaddmu ċertu ammont ta' impjegati jingħataw l-għajnuna.

Niġbdilu l-attenzjoni li hemm affarijiet oħra li jistgħu jaffettwaw lil dawn il-kumpanniji, kemm b'mod dirett kif ukoll b'mod indirett.

Jekk jogħla l-fuel, dawn il-kumpanniji żgur li jkollhom jgħollu l-prodott tagħhom u allura jnaqqsu l-impjiegi.

Allura jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li fil-ġranet li ġejjin jiżdied il-prezz tal-fuel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-ewwelnett wieħed irid jifhem li aħna nimportaw il-fuel bil-prezz internazzjonali.

Jekk l-Onor.

Mizzi kien qed isegwi dak li kien qiegħed jiġri dan l-aħħar, jaf li l-prezz tal-fuel pjuttost raħas xi ftit u l-piż li kienet qed iġġorr l-Enemalta batta xi ftit għax, għalkemm dan għola d-doppju jekk mhux it-triplu minn barra, aħna żammejnih fuq l-istess livell li kien fi żmien il-gvern preċedenti Laburista.

Ta' min ifakkar li meta l-Partit Laburista kien fil-gvern – u dak iż-żmien l-Onor.

Mizzi kien membru tal-kabinett - kienu approvaw żidiet fid-dawl, kienu approvaw żidiet fil-prezz ta' l-ilma u kienu approvaw żidiet fil- prezz tal-fuel, li dak iż-żmien kien terz ta' dak li huwa llum.

Jiġifieri gvern Laburista kien irdoppja t-tariffi tad-dawl, ta' l-ilma u ta' ħafna affarijiet oħra, anke s-sisa fuq il-petrol.

U allura l-Onor.

Mizzi jmissu jaf x'jiġri meta jogħlew dawn l-affarijiet u m'għandux għalfejn jagħmilli mistoqsija bħal din!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Irrid infakkar li meta jien kont fil-kabinett u konna ddeċidejna li għandhom jogħlew it-tariffi tad-dawl u l-ilma, dawk il- persuni li kienu bil-minimum wage u dawk li kienu qed jirreġistraw għax- xogħol ma kellhomx ikunu affettwati b'din iż-żieda.

Qabel ma tela' l- Partit Nazzjonalista fil-gvern, l-Onor.

Joseph Bonnici kien jgħid li jekk jitilgħu huma, it-tariffi tad-dawl u l-ilma kienu se jerġgħu jiġu għal li kienu qabel.

Meta mbagħad inbidel il-gvern u l-Onor.

Bonnici sar ministru, it-tariffi baqgħu ma ġewx kif kienu qabel!

Issa peress li dakinhar il-Ministru ma żammx kellmtu, ma jaħsibx li daqshekk ieħor m'iniex se nemmnu meta joqgħod idur mal-lewża u ma jirrispondix għad-domanda li għamiltlu jien?

Jaf jirrispondini għad-domanda li għamiltu jew ma jafx?

Hemm il-possibbilta' li fil-ġranet li ġejjin il-fuel jogħla?

U għala l- kontijiet tad-dawl u l-ilma għadhom ma ġewx kif kienu qabel?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Lill-Onor.

Mizzi ngħidlu – fil-fatt għadu kif kkoreġih sieħbu stess – li jiena qatt m'għedt li l-kontijiet tad-dawl u l- ilma kienu se jerġgħu jiġu kif kienu qabel.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mhux veru!

Dak il-preċiż kliem intqal fil- każin ta' Birkirkara.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sur President, dan li qed jgħid l-Onor.

Debono Grech jagħtini ċertu sodisfazzjon għax allura għandi nifhem li l-Onor.

Membru kien preżenti fil-każin tal-Partit Nazzjonalista ta' Birkirkara u forsi ċapċapli wkoll!

(Interruzzjonijiet) Wisq nibża' li l-Onor.

Membru tan-naħa l-oħra donnu għandu memorja daqsxejn batuta għax il-Partit Laburista fil-gvern kien għamel taxxa fuq il-meter ta' l-ilma u fuq id- drenaġġ, irrispettivament minn kemm kien id-dħul ta' kull familja.

Wisq nibża' li hawn min qed jitlef il-memorja!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, on a point of order.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiddispjaċini imma l-Ministru bħalissa qiegħed jiżgwida lill-Kamra għax qed jiċħad dak li kien qal.

Jiena stess kont poġġejt dokument fuq il-Mejda tal-Kamra li juri li l-Onor.

Josef Bonnici kien qal li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma kienu se jerġgħu jiġu kif kienu qabel l-1996.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Skużi, wieħed irid jifhem li aħna nimxu mal- programm elettorali!

Jiena nistieden lill-membri tan-naħa l-oħra jgħiduli fejn hemm imniżżel fil-programm elettorali li l-kontijiet kienu se jiġu preċiż kif kienu qabel.

Meta tkellimt qabel l-elezzjoni, jien kont għedt li kienet saret ħsara kbira meta dawn il-kontijiet għolew bil-mod li għolew.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Skond ir-regolamenti tal-Kamra, is-Sedja għandha tipproteġi l-minoranza, partikolarment meta xi ħadd ma jkunx qed jgħid il- verita'.

(Interruzzjonijiet|)

MR SPEAKER: Il-Ministru Josef Bonnici qed iwieġeb bir-responsabbilta' tiegħu ta' ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Imma s-Sedja taf li skond l-istanding orders ħadd ma jista' jgħid il-gideb!

Jekk hawn min qed jgħid kelma b'oħra, is-Sedja għandha tieħu azzjoni.

ONOR.

JOSEF BONNICI: (Interruzzjonijiet) Sur President, meta l-Onor.

Mizzi kien ministru hu, kienu rdoppjaw il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u l- prezz taż-żejt kien terz ta' dak li hu llum.

Nesa' li hu kien wieħed minn dawk li approvaw it-taxxa fuq kull bieb, irrispettivament minn kemm hu l- qligħ ta' kull household.

Din it-taxxa aħna neħħejniha u raħħasna b'mod sostanzjali l-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Tant tweġġagħhom il-verita' lil tan-naħa l-oħra li lanqas biss jippruvaw jagħtuna a fair chance li nitkellmu.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ikkonkludi Ministru għax sar il-ħin.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, hija ħrafa li qed jgħid l-Onor.

Membru li jien qed niżgwida l-Kamra u hija tattika biex bħas-soltu jipprovaw iqajmu ħafna għagħa fuq ix-xejn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, il-Ministru għadu ma qalilniex jekk kienx qal li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma kellhom jerġgħu jiġu kif kienu qabel.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nistgħu nieqfu hawn għax sar il-ħin u ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti li applikaw biex jidħlu f'istituzzjonijiet post-sekondarji f'Għawdex, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-UFFIĊĊJU TAL-POSTA

POST OFFICE (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-3 ta' Ottubru, 2001.

Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri huwa in possession.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, fis-seduta ta' dalgħodu kont qiegħed ngħid li s-servizz tal-posta huwa wieħed ferm importanti fid-dinja kollha u minkejja li l-avvanz fit-teknoloġija, speċjalment f'dawn l-aħħar 20 sena, bl-introduzzjoni ta' l-internet, l-e-mail kif ukoll il-fax xorta jibqa' l- fatt li s-servizz tal-posta baqa' wieħed essenzjali madwar id-dinja kollha.

Għalhekk huwa importanti li dan is-servizz jiġi mmodernizzat minħabba l- fatt li għandna l-isfida tal-komunikazzjoni bil-kitba b'mod elettroniku, li huwa mezz iktar fast minn dak tal-posta.

Allura pajjiżna jrid ikun minn ta' quddiem li jimmodernizza dan il-qasam.

Punt ieħor li huwa ferm importanti huwa dak tas-sigurta' fil-posta.

Qiegħed ngħid dan għax permezz tal-posta, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta, kien hemm nies godardi li sservew bil-posta biex wettqu atti terroristi li wasslu anke biex kien hemm nies li tilfu ħajjithom.

Allura tajjeb li wieħed jinsiti li fejn tidħol sigurta', m'għandux ikun hemm biss sezzjoni ta' persuni li l-posta tagħhom tiġi screened biex jiġi assigurat li m'hemmx perikli.

Jiena naħseb li l-posta nnifisha għandha tagħmel investiment f'teknoloġiji moderni, bħalma jeżistu fl-ajruport – m'hemmx għalfejn toqgħod tqabbad lin-nies ta' l-armata biex jagħmlu dan ix-xogħol - fejn il- posta ta' kull ċittadin tkun tista' tiġi screened, biex dak li jkun ikollu moħħu mistrieħ li m'hemmx periklu.

Nafu li fid-dinja jeżistu diversi modi ta' kif wieħed iwettaq atti terroristiċi u ma naħsibx li f'pajjiżna għandna nissugraw f'dan ir-rigward.

Hija ħaġa ċerta li meta jkollok servizz effiċjenti, modern u fuq kollox mogħti b'ċerta sigurta' iktar se jkun użat.

Allura jekk il-posta timxi fuq dawn il-binarji, naħseb li tibqa' toffri l-isfida tagħha għas-sistemi iktar moderni li jeżistu llum.

Meta inti għandek sistemi bħalma huma l-e-mail u l-internet li permezz tagħhom tista' tikkomunika ma' barra u tordna l-oġġetti li trid u jwassluhomlok fil- post li tixtieq, is-servizz tal-posta bilfors jiġi affettwat.

Allura naħseb li jekk nimmodernizzaw is-servizz postali b'mod li jkollna servizz iktar effiċjenti, ikun hemm iktar fiduċja mill-konsumatur u b'hekk is- servizz jibqa' jintuża.

Mr Speaker, ngħaddi issa biex ngħid xi ħaġa dwar il-privatizzazzjoni.

Nispera li din il-privatizzazzjoni ma tkunx tfisser it-telf ta' l-impjieġ għal ċerti nies li sal-lum għadhom jaħdmu mal-posta.

Jiena nesiġi li l- ħaddiema li hemm llum jaħdmu mal-posta għandhom jiġu assigurati li ħadd minnhom m'hu se jitlef l-impjeg tiegħu.

Għaliex qed ngħid dan?

Qed ngħid dan għax meta kellna l-privatizzazzjoni tal-Mid-Med Bank, liema privatizzazzjoni saret b'mod xejn dinjituż, kienu saru ħafna wegħdiet u kien intqal li l-ħaddiema kien se jkollhom ħafna opportunitajiet kbar u kienu se jtejbu l-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, imma wara li l-Mid- Med Bank għadda għand l-HSBC il-fatti wrew mod ieħor.

Għax l-ewwelnett ġew introdotti skemi biex iħajru lill-ħaddiema jitilqu u hekk jeħislu minnhom u apparti dan ġew introdotti miżuri li konsegwenza tagħhom il-ħaddiema mhux talli ma ngħatawx opportunitajiet ġodda talli kellhom jirriżenjaw.

Jekk dawn se jkunu l-istess opportunitajiet li se jiġi mwegħda lill-ħaddiema tal- posta wieħed għandu allura għal xiex jitħasseb.

llum għandna sitwazzjoni fejn il-gvern, apparti li se jipprivatizza l- uffiċċju tal-posta, se jipprivatizza affarijiet oħra bħalma huma d- dipartiment tal-lottu pubbliku, il-freeport u l-ajruport internazzjonali.

Dan il-proċess għaddej b'ritmu mgħaġġel u mhux faċli li wieħed jispjega għal xiex il-gvern għandu din l-għaġġla kollha, għalkemm wieħed jista' jkollu l-opinjoni tiegħu għax xiex dan il-proċess qed jingħata din l- ispinta kollha.

Nittamaw li t-trasparenza li tant nitkellmu dwarha, f'dan il-proċess ta' privatizzazzjoni tinżamm għax minn dak li nisimgħu jidher li l-affarijiet m'humiex isiru bl-aktar mod ġust.

Per eżempju, fil-każ ta' l- MIA, fl-1999 il-Ministru Josef Bonnici ġie kkwotat li qal li beda l- countdown tal-privatizzazzjoni ta' l-MIA u kompla jgħid li fi żmien gvern Laburista ma kien sar xejn f'dan ir-rigward.

Dan m'hu veru xejn u l-fatti juru mod ieħor.

Fil-fatt fi żmienna kienu nġabu esperti u saru studji li bla dubju ta' xejn kienu mexxew 'il quddiem dan il-proċess.

Li ġara kien li meta dan il-proċess kien wasal fi stadju avvanzat u kienu se jibdew ċerti konsultazzjonijiet, inqalgħet problema teknika dwar ir-runway li hemm fil-Gudja.

Kien hemm min beda jinsisti u jgħid li parti mir-runway hija tal-privat u mhux tal-gvern u għalkemm ma nafx eżatt x'ġara f'dan ir- rigward naf ċert li kienu qed jittieħdu l-passi biex din il-problema tiġi solvuta.

Imbagħad fl-1998 kellna l-elezzjoni u dan il-proċess, għax hekk titlob l-etika, twaqqaf.

Wara l-bidla fil-gvern, il-ministru li huwa responsabbli mill-MIA qal li ma kien sar xejn.

Issa jekk dan m'hu xejn ma nafx il-ministru x'inhu jagħmel biex imexxi dan il-proċess għax filwaqt li f'sena u għaxar xhur, kemm domna fil-gvern aħna, sar dan kollu fi tliet snin tal-gvern preżenti assolutament ma sar xejn.

Mhux hekk biss għax jien informat li fi żmien il-gvern Laburista kienet qed tiġi introdotta skema – dan dejjem fir-rigward ta' l-MIA u nispera li din tiġi kkonsidrata anke fil-każ tal-posta – li biha l-gvern iżomm 60% ta' l- ishma u jgħaddi l-40% l-oħra lil entitajiet oħra.

Kien se jingħata 20% direttament lill-privat, 17% lill-istrategic partners u 3% lill-ħaddiema ta' l-istess kumpannija.

Jiena nixtieq inkun naf jekk meta naslu biex nipprivatizzaw ċerti entitajiet il-ħaddiema hux se jiġu mhux biss assigurati mill-impieg tagħhom imma anke jingħataw sehem f'dawk li huma shareholdings, bħalma kien se jsir fil-każ tal-ħaddiema ta' l-MIA.

B'hekk nassiguraw li l-interess tal-ħaddiem fl-ażjenda li fiha jkun qed jaħdem ikun akbar, għax akbar ma jkun l-interess akbar ikun is-suċċess, u mhux tal- ħaddiem biss imma anke ta' l-azjenda li fiha jkun jaħdem.

Mr Speaker, dwar id-dipartiment tal-lottu nisimgħu ċerti ħsejjes li għalkemm jinstemgħu mill-bogħod, wieħed jibda jaħseb dwar kemm il-proċess qiegħed isir b'mod trasparenti u b'mod ġust.

Anke dwar il-privatizzazzjoni ta' l-MIA jidher li hemm ċerti movimenti li jħassbu lil dak li jkun.

Per eżempju, hemm ċerti nies li kienu jokkupaw l-ogħla karigi fil-kumpannija u li llum m'għandhom x'jaqsmu xejn li jitilgħu f'pajjiżi barranin u jipprovaw jinnegozzjaw dwar il-privatizzazzjoni u l-bejgħ tas-shares ta' l-MIA.

Jiena ma nafx jekk il-ministru jew il-kumpannija jafux b'dawn l-affarijiet.

Jiena qed nitkellem ċar u tond, ma nħobbx noqgħod indur mal-lewża - ħalli meta niġu għall-privatizzazzjoni ta' l-uffiċċju tal-posta, il-ministru jara li dawn l-affarijiet ma jitħallewx isiru għax inkella wieħed bilfors jibda jaħseb li l-affarijiet m'humiex isiru b'mod trasparenti u b'mod ġust.

Mr Speaker, apparti dan kollu xtaqt ngħid ukoll li fi żmien il-gvern Laburista, il-posta dejjem ingħatat l-importanza li jixirqilha, u dan bil- fatti għax minkejja li l-perjodu li l-Partit Laburista għamel fil-gvern kien wieħed qasir, aħna tajna prova li kapaċi mmexxu 'l quddiem l- entitajiet li sibna f'sitwazzjoni xejn pjaċevoli.

Meta fl-1996 il-Partit Laburista ħa t-tmexxija tal-pajjiż f'idejh, il-fatti wrew li diversi entitajiet li fihom il-gvern kellu sehem kienu fi stat ta' falliment u ta' telqa għax kellhom tmexxija li ma kienet xejn professjonali, kollox ejja ħa mmoru, u ma kien hemm ebda pjan għall-futur u l-ministri Laburisti kienu ħadmu biex ibiddlu r-rotta tas-sitwazzjoni diżastuża li kienu jinsabu fiha dawn l-entitajiet.

Nafu, per eżempju, li fil-każ ta' l-uffiċċju tal-posta, kien hemm min kien interessat li jibni kwartieri ġodda u kienet se tinxtara art biex fuqha jinbena l-uffiċċju ġdid tal-posta.

Kien diġa' sar l-att tal-konvenju, liema konvenju kien oriġinali għall-aħħar, u l-gvern Laburista ma qagħadx idur mal-lewża u ħassar dak li kien għamel il-gvern preċedenti.

Effettivament sab post alternattiv ieħor għall-uffiċċju tal-posta u dak li fi żmien il- gvern Nazzjonalista kien se jiswa l-miljuni tal-liri fil-fatt ġie jiswa l- eluf.

Ir-responsabbilta' li wera l-ministru ta' dak iż-żmien, il-kollega tiegħi l-Onor.

Debono Grech, hija prova ċara li bl-għaqal neċessarju u mingħajr ma taqdi lill-ħbieb tal-ħbieb u mingħajr ma tħalli r-riedni tal- fondi pubbliċi minn idejk, jistgħu jsiru proġetti li jrendu u li l-pajjiż jiflaħ għalihom finanzjarjament u mhux immorru nidħlu għal spejjeż esaġerati, kif kien ippjanat li jsir fi żmien gvern Nazzjonalista biex forsi jiġu akkomodati l-ħbieb tal-ħbieb.

Il-ministri tagħna dak iż-żmien kellhom il-kuraġġ li jwaqqfu l-intriċċi xejn sbieħ li kienu qed isiru u jibdlu r-rotta ta' dawn l-entitajiet.

Mr Speaker, is-sitwazzjoni li l-gvern Laburista kien wiret mill-gvern preċedenti Nazzjonalista f'dawn l-entitajiet li qed insemmi kienet waħda li tista' twassal għal telf ta' impiegi ta' diversi ħaddiema għax ħafna minn dawn l-entitajiet kienu mimlija bi djun kbar.

Għandna gvern li qed jipprova jġib għarkobbtejhom lill-mexxejja u lill-ħaddiema tat-tarzna, biex taparsi jikkontrolla l-ispiża pubblika jew biex taparsi jġib l-investiment barrani lejn pajjiżna.

Dan l-aġir jittieħed biss fil-kontront tal-ħaddiema tat-tarzna.

Ara lill-ħaddiema tal-freeport ma jagħmlilhomx hekk, allavolja din l-ażjenda għandha dejn kbir!

F'każi bħal dawn, il-gvern għandu jaġixxi l-istess ma' kulħadd u r-responsabbilta' għandha tkun waħda serja, u mhux il-partit fil-gvern jinqeda bl-okkażjoni għall-gwadann partiġjan politiku.

Il-gvern għandu r-responsabbilta' li jmexxi 'l quddiem dawn l-ażjendi.

Hekk kien qed jagħmel il-Partit Laburista fl-20 xaħar li għamel fil-gvern.

Minkejja li sab ażjendi fi stat xejn pjaċevoli u mmexxija mingħajr viżjoni ta' xejn, b'impjegati li huma tal-qalba tal-Partit Nazzjonalista, il-gvern Laburista ma qagħadx lura milli jerfa' l-piż, u fil-fatt assigura l- impjiegi tal-ħaddiema kollha u fi żmien relattivament qasir dawn l-ażjendi reġgħu bdew jieħdu r-ruħ.

M'għamilx kif qed jagħmel il-gvern Nazzjonalista u pprova jieħu xi gwadann politiku minn fuq xi ażjenda partikolari, b'theddida għall-għajxien ta' ħafna familji Maltin.

MR SPEAKER: Onor. Cuschieri, ikolli nwaqqfek hawn għax skadielek il-ħin sakemm m'intix se tingħata extension.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nipproponi li l-Onor.

Cuschieri jkompli jinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE CILIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Cuschieri jkompli jinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, on a point of order.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Fis-7.02 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tkompli.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, dan is-suġġett li qed niddiskutu bħalissa huwa ta' interess nazzjonali.

Is-servizz tal-posta huwa mezz ieħor ta' komunikazzjoni li ġej mill-antik meta biex jibagħtu messaġġ min- naħa għal oħra kienu jaqsmu l-baħar.

Per eżempju, fi żmien il-Kavallieri l- messaġġi kienu jibagħtuhom ma' l-għawwiema li kienu jaqsmu l-Port il-Kbir.

Illum is-servizz tal-posta għad għandu funzjoni importanti.

Dalgħodu tkellem xi ħadd min-naħa ta' l-oppożizzjoni u qal li llum il-ġurnata, minkejja l-komunikazzjonijiet moderni li hawn bħall-e-mail u t-telefonija, is-servizz tal-posta xorta waħda baqa' wieħed bżonjuż.

Dan huwa kollu minnu pero' jien naħseb li l-poplu jistenna servizz aħjar.

Hawnhekk nixtieq infakkar li f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizz ta' posta, l-ewwel kellna dipartiment tal-gvern, imbagħad għamilna Posta Ltd, wara għamilna l- Maltapost u issa se nwaqqfu awtorita'.

Għalhekk nispera li issa din l- awtorita' tkun waħda stabbli.

Fl-opinjoni tiegħi m'hemmx aħjar milli jkollok awtorita' li tkun imwaqqfa b'liġi għax b'hekk ikollok ċerti regolamenti abjad fuq l-iswed u s-servizz żgur li jkun aktar effiċjenti.

Mr Speaker, nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-bolli għax ċerti bolli ssibhom biss mill-fergħat tal-posta, u apparti minn hekk ftit huma dawk il-ħwienet li għadhom ibigħu l-bolli.

Fil-fatt qabel kont tara ħwienet bl-avviż "licensed to sell postage stamps", pero' din illum kważi inqatgħet.

Ta' min jgħid ukoll li l-fergħat tal-posta jdumu miftuħin biss sas-2.00 p.m. u jekk dak li jkun ikun irid li ittra tasallu l-għada, ma jilħaqx jagħmel dan.

Għalhekk nappella biex min se jkun responsabbli mill-awtorita' jkollu ċerti ideat f'moħħu, u jien m'għandix dubju li din l-awtorita' se tagħti s- servizz mixtieq mill-poplu Malti.

Il-bejgħ tal-bolol ukoll hu mportanti.

Ġieli tmur l-ajruport biex timposta ittra u ma ssibx dak is-servizz komdu li tkun tista' tixtri bolla u timpostaha forsi qabel issiefer.

Għandna wkoll is-servizz tal-parcel post u tista' tgħid li għandna servizz tal-posta ma' kullimkien, pero' biex tirtiera parcel trid tingħata avviż biex tmur il-branch office tiegħek jew l-eqreb subpost office biex tieħu ħwejjġek.

Jista' jkun li minbarra pakkett, ikollok ittra reġistrata li tista' tkun ta' importanza kbira jew ta' inqas importanza.

Ma ninsewx li jekk ma tmurx għal ittra reġistrata sa ċertu żmien, wara li l-postmaster general ikun bagħatlek avviż.

Jekk ma tkunx id-dar jew tkun imsiefer u ma tkunx tista' tara n-notifika ma tkunx taf li trid tmur biex tirtiera l- pakkett.

Nirrakkomanda li jekk inti ma tmurx għall-pakkett sa jumejn jew tlieta, għandu jkun hemm servizz tat-telefon sabiex jikkuntattjawk biex jgħidulek li għandek pakkett il-posta.

Inkella jista' jiġri l-każ bħalma ġara f'diversi każi fejn b'ordni tal-qorti, jew xi ittri importanti li jkollhom x'jaqsmu ma' affarijiet legali jew kuntratti jintilfu u l- konsegwenzi jkunu koroh ħafna.

Ma ninsewx li l-pakketti ġieli jittieħdu miċ- ċentru jew mill-fergħat tal-posta.

Nispera li meta nitkellmu fuq il-pakketti ma ninsewx li bil-posta għandna entry point oħra għall-importazzjoni ta' oġġetti minn barra.

Kemm il-darba daħlet id-droga permezz ta' dawn il-pakketti.

Rajna kif diversi containers li jaslu Malta suppost ikollhom ċerti prodotti u fil-fatt ikollhom prodotti oħra.

Għadu kif kellna l-każ li qed jissemma' - u għadu ma ġiex miċħud jew ivverifikat - dwar l-armamenti li għaddew minn Malta riċentement.

L-istess fejn jidħlu ċertu pakketti tad-droga.

Il-posta għandha tgħammar lilha nnifisha mhux biss għal pakketti suspettużi, imma għandu jkollha dak is-servizz dak il-ħin stess sabiex jekk ikollha xi dubji dwar xi pakketti, dawn jiġu vverifikati mill-iktar fis possibbli.

Mr Speaker, illum il-fergħat tal-posta huma mqassmin f'diversi lokalitajiet pero` iktar qegħdin f'distretti.

Wieħed irid javviċina lokalita` minn naħa għall-oħra.

Per eżempju f'Ħ'Attard, id-distrett tiegħi, m'hemmx uffiċċju tal-posta u allura trid tmur Ħal Balzan.

Lanqas is- Siġġiewi m'hemm uffiċċju tal-posta imma trid tmur Ħaż-Żebbuġ.

Ħal Qormi u l- Ħamrun għandhom, filwaqt li l-Qrendi m'hemmx u allura jridu jirrikorru għal post iktar viċin, jekk m'inix sejjer żball Ħal Luqa.

Jien ngħid li wasal iż-żmien li jkun hemm uffiċċju ċkejken f'kull raħal għal din il-ħaġa.

Ma naħsibx li l-Maltapost għandha dak il-qligħ biżżejjed biex tkopri l- ispejjeż li jkollha imma żgur li jekk ikollha ċentru f'kull raħal tkun tista' tagħti servizz mill-aqwa.

Nafu xi queues ikun hemm fil-banek biex jitħallsu l-kontijiet.

Anke barra minn Malta, speċjalment fl-Ingilterra, tista' tiddepożita u ssarraf cheques, pagamenti u diversi affarijiet oħrajn.

Jien ngħid li għandu jkollna ċentru f'kull lokalita` fejn ikun hemm customer-care - jista' jkun viċin il-kunsill lokali - li jbiegħ il- bolol, isarraf iċ-ċekkijiet u jkun jista' jsir il-ħlas ta' pagamenti.

Mhux qed ngħid li se jagħtu l-parcels ukoll u nagħmilha ċara li dan is-servizz għandu jingħata bi ħlas, imqar bi ftit ċenteżmi.

Illum il-ġurnata xejn m'hu b'xejn, imma jekk wieħed jingħata dan is-servizz u jsib il-kumdita` ma naħsibx li se jaraha bi kbira li jħallas dik ix-xi ħaġa żgħira.

Mhux qed ngħid li għandna nesaġeraw fit-tariffi biex ma mmurx niġi interpretat ħażin, imma anke ċenteżmu jew tnejn jista' jkun ta' benefiċċju għall- Maltapost.

Nissuġġerixxi li dan is-servizz jibda jingħata.

Għandna wkoll il-problema tal-bulk posting għax is-subpost offices ma jaċċettawx il-bulk posting.

Aħna l-membri parlamentari nsibuha diffiċli din il-ħaġa għax issa rridu nġibu l-posta hawnhekk u din qiegħda tkun ta' inkonvenjenza għalina.

Imma anke ditti li għandhom bżonn il-bulk posting ma jistgħux jinqdew mill-branch tal-lokalita` tagħhom imma jkollhom imorru fis- central mail room ġewwa Ħal Qormi u l-Marsa.

Għandu jkollna wkoll dan is- servizz li fis-subpost offices jaċċettaw il-bulk posting.

Ma ninsewx li ftit ta' żmien ilu konna emendajna l-liġi tal-posta fejn ġie ndikat li l- kaxxa ta' l-ittri ta' kull residenza għandha tkun milħuqa mit-triq u ma jkunx hemm bżonn titla' taraġ, speċjalment fejn ikun hemm l-appartamenti.

Pero` għad hemm pustiera li ma jistgħux jagħmlu delivery tal-posta minħabba l-preżenza ta' xi kelb fil-viċinanza tal-kaxxa ta' l-ittri.

Il-pustiera jaħdmu b'dedikazzjoni u jagħmlu xogħolhom altru tajjeb.

Iridu jqassmu kull ittra dakinhar stess li tiġi assenjata lilhom.

Għalkemm hawn min jgħid li s- servizz tal-posta mhux daqshekk effiċjenti, jien naħseb li huwa tajjeb ħafna.

In fatti matul dan is-sajf rajna anke lill-unions jaħdmu għall- membri tagħhom biex jekk jista' jkun jibdew kmieni filgħodu u ma jilħqux dik is-sħana kiefra ta' nofsinhar fil-ġranet tas-Sajf.

Din kienet direzzjoni tajba u ta' min ifaħħarha.

ONOR DEBONO GRECH: Il-pustiera fi żmieni kienu jibdew kmieni u jispiċċaw kmieni.

Kien gvern Nazzjonalista li neħħiha dik

MR SPEAKER: Ikompli l-Onor Michael Bonniċi bl-intervent tiegħu.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Onor. Joe Debono Grech, qed nagħmel din ir-rimarka mingħajr ebda skop politiku.

Ikun tajjeb li kieku dan is-servizz, jekk jista' jkun, jingħata filgħodu kmieni ħalli, bħal ħaddiema oħrajn, ikollhom wara nofsinhar free għax dawn jaħdmu fix-xemx u ġieli jkollhom iqassmu l- ittri f'postijiet fejn ikun hemm ħafna tlajja'.

Għalhekk ikun tajjeb li jibqa' jingħata dan is-servizz tat-tqassim ta' posta filgħodu.

Wara kollox il-pustiera ma batewx u aħna dejjem irċevejna l-posta f'ħin tajjeb.

Niftakar ukoll li qabel il-pustiera kienu jitħallsu xi ħaġa extra fi żmien l-elezzjonijiet u fi żmien il-Milied.

Għalkemm ma rridx immur lil hinn mill-ftehim kollettiv li jista' jkollhom dawn il-ħaddiema, u nafu li għandhom kondizzjonijiet tax-xogħol tajbin, ta' min jirrikonoxxi li f'ċerti żmenijiet tas-sena dawn ikollhom volum ta' xogħol kbir.

Għalkemm dan huwa d-dover tagħhom, inħoss li għandhom jingħataw xi rimunerazzjoni extra fil- ġranet li jkunu daqshekk hectic.

Jien dejjem kelli ammirazzjoni għall-uffiċjali tal-posta, li fosthom kien hemm nies iddedikati ħafna u f'kull żmien taw l-aħjar servizz li setgħu jagħtu, proprju biex jaqdu lill-poplu.

Problema oħra hija l-kaxxi postali għax ikollna ħafna mistoqsijiet parlamentari li jitolbu biex jiżdiedu f'ċerti lokalitajiet.

Il-poplu jrid jifhem li ma jistax ikun li f'kull triq titpoġġa kaxxa ta' l-ittri.

Is-servizz tal-posta huwa importanti ħafna imma l-kaxxi ta' l-ittri għandhom ikunu mqassma b'uniformità f'kull lokalità għall-konvenjenza ta' kulħadd.

Mr Speaker, irrid niġbed l-attenzjoni li l-vetturi tal-Maltapost, partikolarment il-muturi, ftit jingħataw maintenance u ħafna drabi jkunu bil-ħsara.

Naħseb wasal iż-żmien li dawn il-muturi jkunu battery operated għax, għalkemm iqumu iktar flus, imma almenu nkunu qed innaqqsu l-fumes li jħallu fl-arja għall-ġid tal-komunità.

Fl-aħħarnett nixtieq ngħid li l-awtorità regolatorja kompetenti għas-settur postali, li xogħolha se jkun li tissorvelja u tiżgura konformità ma' dan l- Att, jeħtieġ li tieqaf fuq saqajha u ma tkunx tiddependi mill-gvern.

Tajjeb li nagħmlu l-awtoritajiet imma jeħtieġ li dawn ikunu indipendenti.

Għal dan il-għan kull meta titwaqqaf awtorità jrid ikollha long term policy ħalli tkun sostenibbli u ma tibqax tiddependi mill-gvern.

Fix-xahar ta' Novembru nibdew niddiskutu l-estimi ta' ħafna awtoritajiet u korporazzjonijiet li kienu twaqqfu bl-iskop aħħari li jkunu finanzjarjament indipendenti, iżda ħafna minnhom għad ma rnexxilhomx.

Jekk dawn ma jkollhomx a long term policy biex isiru indipendenti, impossibbli li nibqgħu niġu fil-parlament nippompjawlhom il-flus.

Issa naraw kemm irid jippompja l-gvern meta jitressqu l-estimi finanzjarji ta' l-Enemalta, ta' l- awtorità ta' l-ippjanar, u l-water services corporation fost oħrajn.

Irridu naraw li dawn il-korporazzjonijiet u l-awtoritajiet li qegħdin inwaqqfu jieqfu fuq saqajhom.

Fir-rigward tal-privatizzazzjoni tas-settur postali, min-naħa tal-gvern ma nixtiqux li jitkeċċew in-nies.

Jien nittama li l-complement jinżamm kif inhu u mbagħad ħalli ma jiġux replaced dawk in-nies li jirtiraw.

Fost id- diversi servizzi li tagħti l-Maltapost, apparti l-bejgħ tal-bolol, reġistrazzjoni ta' oġġetti postali, il-ħlas ta' kontijiet, jistgħu jibdew jinbiegħu minn hemmhekk anke l-biljetti tal-karozzi tal-linja.

Fl-uffiċċji postali wieħed jista' jibda jbigħ anke t-telecards ħalli l-komunità tkun moqdija aħjar.

Għalhekk jien għedt li għandu jkun hemm uffiċċju postali f'kull komunità għax dan jista' jagħti wkoll servizz ta' customer care.

Jien nittama li dan is-servizz postali jiġi estiż sabiex jinkludi ħafna servizzi oħra.

Niftakar li xi sentejn ilu fl-uffiċċju postali ta' Ħaż- Żebbuġ kellhom is-saqaf ikkundannat, u kienu se jaqtgħulhom is-servizz tal- posta kompletament u dak li jkun imur jinqeda mill-uffiċċju postali ta' Ħal Qormi.

Jien kont oġġezzjonajt ħafna mal-Postmaster-General u ma' l- uffiċjali, partikolarment mas-Sur Tony Barbaro Sant - qed insemmih b'ismu għax sibt ħafna kooperazzjoni mingħandu - u insistejt ħafna li almenu jkun hemm servizz temporanju fil-kunsill lokali.

U l-kunsill lokali fil-fatt kien ikkopera biex jingħata dan is-servizz tal-posta mill-premises tiegħu sakemm saru t-tiswijiet li kien hemm bżonn fl-uffiċċju postali.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li niftħu moħħna fuq il-kwestjoni tal- privatizzazzjoni tas-servizzi postali.

Forsi l-oppożizzjoni ma taqbilx ma' dan il-prinċipju għax għadha ssostni li 40% ta' l-ishma għandhom jinbiegħu u 60% jibqgħu tal-gvern.

Irridu nerġgħu nikkonsidraw din il-pożizzjoni għax il-privatisation taħdem tajjeb jekk ikun hemm bażi soda.

U kellna provi ta' kemm il-privat jista' jkun effiċjenti ħafna iktar mis-servizz li jipprovdi l-gvern.

Jien nittama u nawgura li kemm din l-awtorità u kemm awtoritajiet oħrajn li huma diġà mwaqqfa u oħrajn li qegħdin fil-pipeline ikunu effiċjenti u s-servizz li jagħtu jkun first class.

Barra minn hekk, is-servizz li jingħata m'għandux ikun ta' detriment għall- gvern, fis-sens li jitfa' iktar piż fuq il-gvern milli kieku dan baqa' jingħata mill-istess gvern.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, f'dan l-intervent xtaqt nagħmel enfasi fuq xi punti li għalkemm diġa' ssemmew mill-kollegi tiegħi, ħassejt li nkun qed nonqos jekk ma nagħmilx riferenza għalihom jien ukoll.

Fid- dibattitu ta' dalgħodu, il-Ministru Ċensu Galea intervjena waqt id-diskors ta' l-Onor.

Helena Dalli biex jgħid li m'huwiex veru li dan l-abbozz ta' liġi huwa mmirat lejn il-liberalizzazzjoni u ovvjament, per konsegwenza, il- privatizzazzjoni.

F'sub-klawsola 3 ta' klawsola 7 ta' dan l-abbozz insibu riferenza għall- awtorita' in kwestjoni bħala "l-awtorita' regolatorja kompetenti għas- settur postali".

Għalhekk jien naħseb li iva, il-ħsieb tal-gvern u li jilliberalizza u konsegwentement jipprivatizza, għax jekk dan m'huwiex il- każ, allura se jwaqqaf awtorita' biex jirregola lilu nnifsu.

Fil-fehma tiegħi dawn huma affarijiet li jikkontrastaw bil-kbir u li assolutament ma jagħmlux sens, għax ma jeżisti ħadd li jirregola lilu nnifsu.

Meta niftakru imbagħad li pajjiżna ftit li xejn huwa kapaċi jirregola lilu nnifsu, iktar u iktar insibha diffiċli biex nifhem iċ-ċaħda tal-Ministru Galea li l-mira tal-gvern m'hijiex li jipprivatizza lis-servizzi postali.

Mr Speaker, irrid ngħid li għalkemm in-naħa ta' l-oppożizzjoni qed tagħmel enfasi fuq ċerti fatturi, b'daqshekk ma jfissirx li hija kontra l- liberalizzazzjoni u l-privatizzazzjoni.

Aħna favur il-liberalizzazzjoni akkumpanjata b'regolamentazzjoni li tassigura ċerti aspetti li nafu li bil- liberalizzazzjoni m'humiex se jiġu kollha in place.

Jekk il-gvern ma jassigurax li fil-proċess ta' liberalizzazzjoni tal-posta, ikun hemm regolamentazzjoni serja, allura jkun qed joħloq biss sitwazzjoni ta' ġungla.

Ta' min jgħid li dwar dan, l-oppożizzjoni m'hijiex titkellem b'mod fieragħ, imma qed titkellem mill-esperjenza tas-snin l-imgħoddija, speċjalment mill- esperjenza tal-privatizzazzjoni tal-Mid-Med Bank.

Illum il-ġurnata kulħadd qed iħoss l-effetti ta' dak li ġara, għax minkejja l-bosta wegħdiet li kienu saru, il-kompetizzjoni f'dan is-settur baqgħet ma żdiditx u l- investituri u l-konsumaturi baqgħu fejn kienu.

Anke fir-rigward tal- ħaddiema, l-oppożizzjoni Laburista tappella biex wieħed joqgħod attent.

Dan għednih kemm-il darba u se nibqgħu ngħiduh, avolja jkun hemm min jiddieħak bih.

Għalkemm sfortunatament, fiż-żmien ta' meta l-Mid-Med Bank kien qed jiġi pprivatizzat, kien hemm xi ħaddiema li ma kienux qed jifhmu dak li konna qed ngħidu aħna, illum l-istorja nbidlet.

Illum il-ġurnata nistgħu ngħidu li l-ħaddiema ta' l-HSBC huma fil-maġġoranza assoluta tagħhom imdejqin bis-sitwazzjoni li sabu ruħhom fiha.

Għalhekk il-partit Laburista, li huwa oppożizzjoni kostruttiva u responsabbli, ma jistax ma jiġbidx l- attenzjoni għal dawn il-fatturi.

Huwa inutli li l-Onor.

Galea jipprova jipperswadina li l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex li jilliberalizza, għax kif diġa' għedt, huwa ovvju li l-gvern m'huwiex se jwaqqaf awtorita' biex jirregola lilu nnifsu.

Aħna pero' dejjem nittamaw li l-gvern preżenti jneħħi l-għamad minn quddiem għajnejh u jippjana b'mod tajjeb u serju, b'mod li jagħmel ġieh lill-poplu tagħna.

Mr Speaker, smajt b'attenzjoni d-diskors ta' l-Onor.

Michael Bonnici u nista' ngħid li bħal fil-każ ta' l-intervent ta' l-Onor.

Galea, sibtha diffiċli biex nifhem dak li kien qed jingħad.

Jien nippretendi li l-membri tal-gvern jaqblu f'dak li jkunu qed jgħidu, għax wara kollox huma l- azzjonisti u huma jafu x'inhu l-iskop tal-liġijiet li jressqu quddiem dan il-parlament.

Ftit tal-minuti ilu l-Onor.

Bonnici qal li l-awtoritajiet li qed jiġu mwaqqfa jridu jifhmu li huma għandhom isostnu lilhom infushom.

Jien ma naħsibx li dan huwa possibbli li jsir minn awtorita' regolatorja li m'hijiex se tkun qed tiffunzjona fis-suq.

Għalhekk nixtieq li fil-winding- up, il-Ministru jispjegalna aħjar kif l-awtorita' regolatorja li se titwaqqaf se jirnexxielha ssostni lilha nnifisha.

Dan kollu għandu jiġi spjegat, partikolarment ukoll minħabba l-fatt li xi kultant, meta niġu biex nitkellmu fuq l-entitajiet, ninsew li dawn huma ffurmati minn individwi b'moħħ u b'qalb.

M'huwiex sew li l-ħaddiema jitħallew fil-għama jew ma jiġix spjegat lilhom b'mod ċar dak li jkun qed jiġri.

Għaldaqstant il-gvern għandu d-dover sagrosant li jekk qed iwaqqaf din l-awtorita' regolatorja bl-iskop li jilliberalizza lis-servizzi postali u jiftaħ is-suq għall-kompetizzjoni, jispjegalna preċiżament x'qed jiġri u x'se jiġri iktar 'il quddiem.

Fuq kollox l-ikbar xokk diġa' ħadnih meta ddeċieda li jbigħ il-Mid-Med Bank, jiġifieri ormai, jgħidilna x'jgħidilna m'hu se nieħdu xejn bi kbir.

Mr Speaker, l-Onor.

Prim Ministru u bosta front benchers tal-gvern donnhom riedu jagħtu l-impressjoni li fil-proċess ta' liberalizzazzjoni tas-servizz tal-posta mhux se jkun hemm ripetizzjoni ta' dak li ġara fil- privatizzazzjoni tal-Mid-Med Bank.

J'Alla dan il-gvern verament jibda jimxi skond dak li jgħid, għax ormai il-poplu dara jisma' ħafna diskors sabiħ imbagħad isir xort'oħra.

Minn hawnhekk irrid nappella lill-Ministru responsabbli minn din il-liġi biex ma jkomplix jaħbi l-informazzjoni u jgħidilna l-verita' dwar l-iskop aħħari tagħha.

Hemm bżonn li l-ħaddiema tal-posta u l-poplu Malti in ġenerali jkun jaf x'qed jiġri.

M'huwiex sew li ħadd mill-ħaddiema tal-posta ma jaf x'qed jiġri dwar din l-awtorita' regolatorja.

Għaldaqstant inħeġġeġ lill-gvern biex ma jiddejjaq xejn u jitkellem b'mod ċar.

Ikun aħjar li jgħidilna l-verita' mill-ewwel, anke jekk din ma tintlaqax tajjeb, imma ta' l-inqas ikun jista' jieħu l-mertu tal-fatt li qal is-sewwa.

Hemm bżonn li l- Ministru Galea jgħid x'hemm moħbi wara din il-liġi, għax minn dak li jidher miktub iswed fuq l-abjad, l-indikazzjoni hi li s-settur tal-posta se jkun liberalizzat u eventwalment ipprivatizzat.

Mr Speaker, kif għedt fil-bidu ta' dan l-intervent, il-partit Laburista m'huwiex kontra l-liberalizzazzjoni u l-privatizzazzjoni, basta dawn ma jsirux bl-addoċċ u ta' malajr.

Inħossni qed nonqos jekk ma niġbidx l- attenzjoni ta' min qed jismagħni li minkejja li f'pajjiżna hawn differenza kbira fil-mod ta' kif isiru l-affarijiet, per prinċipju m'hawnx diverġenza politika dwar il-liberalizzazzjoni.

Pero' min-naħa l-oħra ma nistgħux neħduha for granted li bil-liberalizzazzjoni ta' ċerti settur se tikber il- kompetizzjoni u jiżdiedu l-benefiċċji għall-investituri u l-konsumaturi.

Huwa għalhekk li jien tlaqt mill-punt tal-bżonn ta' regolamentazzjoni adattata u effettiva.

Kulħadd jiftakar il-kwestjoni tal-liberalizzazzjoni tal-mobile telephony, fejn għalkemm kien diġa' twaqqaf regolatur, għal xi żmien kien hawn konfużjoni sħiħa.

Fl-analiżi ta' din il-liġi ma nistgħux ninsew l- esperjenzi passati, kemm ta' pajjiżna kif ukoll ta' pajjiżi oħra.

Inkun ħmir jekk ma nitgħallmux minn dak li ġara fil-passat.

Aħna bħala partiti nixtiequ kieku l-kompetizzjoni taħdem dejjem f'pajjiżna, għax b'hekk il- prezzijiet jonqsu żgur, pero' rridu nammettu li huwa diffiċli li f'suq żgħir u b'work force żgħira bħalma hu tagħna, il-kompetizzjoni taħdem in full.

Il-bosta limitazzjonijiet li għandna, fosta dawk ta' nuqqas ta' spazju industrijali, kultant ixekkel lit-tkabbir tal-produzzjoni.

Sur President, qiegħda nenfasizza dan il-punt għax ma nistgħux nippretendu li għax nilliberalizzaw ċerti setturi governattivi, se jkun hawn kompetizzjoni awtomatika bħalma jiġri f'pajjiżi oħra.

Irridu nkunu realistiċi, bħalma kien realistiku l-Onor.

John Dalli f'Ġunju ta' l-1994, waqt id-diskussjoni dwar il-liġi tal-VAT, u nammettu li f'pajjiżna, il- kompetizzjoni mhux dejjem taħdem.

Għaldaqstant il-partit Laburista se jkompli jinsisti fuq il-bżonn ta' regolamentazzjoni serja.

Lura għas-settur tal-posta li dwaru jitratta l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, kulħadd qabel li s-servizzi postali qed jevolvu u bil-bidliet fit-teknoloġija ta' l-informatika, jistgħu eventwalment jiġu limitati.

Pero' rridu nkunu realistiċi u nammettu li s-servizzi postali qatt ma jistgħu jiġu fix-xejn.

Dan għaliex għad hawn sezzjonijiet sħaħ tas- soċjeta' li m'għandhomx aċċess għall-e-mail, jew għax m'humiex imħarrġa f'dik li hi ħila teknoloġija jew minħabba n-nuqqas ta' mezzi finanzjarji.

Għalhekk, biex jikkomunikaw bil-kitba, żgur li se jkollhom jagħmlu użu mill- posta tradizzjonali.

Għandek ukoll il-kategorija ta' l-anzjani li ma kellhomx l-opportunita' li jiksbu l-ħila ta' din it-teknoloġija ġdida.

Jekk dawn iridu jikkomunikaw bil-kitba, se jikkomunikaw bil-posta u allura għalihom il-posta se tibqa' importanti.

Hawnhekk irridu noqgħodu attenti għax il-liberalizzazzjoni wkoll għandha ċerti costs u jista' wkoll ikollha costs finanzjarji.

Dan jista' jkun attribwit għall-fatt li s-suq tagħna huwa limitat u żgħir u allura meta jinħadmu l-affarijiet, il-costs jikbru.

Per eżempju ̧ meta kien ġej hawnhekk l-HSBC qalulna li se jilliberalizzaw ̧ li se jkollna l- kompetizzjoni u allura se jkollna aktar benefiċċji mhux biss għall- investituri imma wkoll għall-konsumaturi.

Jien bir-rispett kollu ngħid li l-HSBC m'għamel l-ebda tibdil anzi pjuttost ngħid li morna lura għax illum kważi għandna cartel fis-servizzi finanzjarji – mhux uffiċjali ovvjament – u ma tista' tagħmel xejn dwaru għax bqajna bl-istess banek.

Fil-verita' hemm x'wieħed jista' jagħmel imma jien m'għandix fiduċja li l-gvern jista' jagħmel xi ħaġa fuqu.

Mhux hekk biss imma llum il-Bank of Valletta has stepped up ċerti affarijiet biex ikun bħall-HSBC.

Jien ġieli nisma' nies igħidu li biex il-Bank of Valletta jlaħħaq ma' l-HSBC qed jagħeml ħafna skemi fuq in-nies.

Jien qed nagħmel din l-enfasi kull darba biex ma noqgħodux nieħdu xi garanzija li bil-liberalizzazzjoni se nieħdu t-tali benefiċċji imma huwa importanti li jkun hemm ċerta regolamentazzjoni u ħsieb.

Pero' fl-istess ħin il-ħsieb ma jridx ikun wieħed ekonomiku imma jrid ikun soċjali wkoll.

Għalhekk hawnhekk għandna bżonn kbir li nifhmu li s-servizzi postali f'pajjiżna għandhom dimensjoni soċjali kbira lejn dawn il-kategoriji li jistgħu jkunu mħarrġin imma l-mezzi finanzjarji tagħhom huma ristretti u allura m'għandhomx aċċess għall-hardware biex ikunu jistgħu jużaw l- electronic mail eċċ. Illum għandna l-fenomenu ta' l-internet cafes ̧ għalkemm dawn għadhom ma qabdux kif qabdu f'ċerti pajjiżi.

Pero' anke hawnhekk, jista' ma jkollokx computer id-dar u aċċess għall-internet u allura tkun trid tmur f'internet café.

Issa hemmhekk trid tħallas u l- ħlasijiet għadhom expensive.

Jien qed inkompli nenfasizza fuq il-bżonn li minkejja dak kollu li jiġri mis-servizzi postali f'pajjiżna – f'din il- liġi jingħad x'jingħad min-naħa tal-gvern ̧ l-indikazzjonijiet 'l hinn qed jindikaw – irridu naħsbu f'dawn il-kategoriji ta' nies ukoll.

Dan biex ma nsemmix il-kategorija l-oħra ta' nies li ma nistgħux ninjorawha lanqas.

Aħna għandna sfortuna kbira li għandna tfal li telgħin illitterati.

Xi sena u nofs ilu kien sar survey li indikalna li saħansitra f'ċerti areas f'Malta – mad-dawra tal-port u f'ċerti postijiet f'Għawdex – għandna 20% tat-tfal li huma illitterati.

Għalhekk hawnhekk ma nistgħux nieħdu ċerti affarijiet for granted u allura għal kull ħaġa li nagħmlu rridu nagħmlu riċerka tajba.

Hawnhekk ma rridux inħarsu biss il-feasiblity ekonomika imma rridu nħarsu wkoll il-feasibility soċjali ta' l-affarijiet biex aħna dejjem inkunu qed inħarsu lil dawk il-kategoriji ta' ċittadini f'pajjiżna li huma vulnerabbli u li huma part and parcel minn dan in-nazzjon.

Jien nixtieq insemmi wkoll id-dimensjoni soċjali l-oħra tal-ħaddiema tal- posta fl-eventwalita' tal-privatizzazzjoni jew tal-liberalizzazzjoni tas- suq.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix ̧ per eżempju, il-garanzija li ta l- gvern lill-ħaddiema ta' Kalaxlokk meta qalilhom li se jżommhom fl-impjieg.

L-istess ġara fil-kwestjoni tal-Mid-Med Bank pero' mbagħad lil dawn il- ħaddiema kollha offrielhom ir-retirement scheme.

Issa anke hawnhekk irridu noqgħodu attenti għax ir-retirement schemes jaħdmu għal min baqagħlu sena jew sentejn xogħol quddiemu u mhux għal min baqgħalu xi għaxra jew 15-il sena xogħol.

Per eżempju, jien naf ħaddiema ta' Kalaxlokk li qegħdin fl-eta' ta' 45 sena li ngidmu bir-retirement scheme għax immedjatament irrealizzaw li dawn ma jistgħux joqgħodu b'din is-somma biss.

Fil-fatt wara li bdew ifittxu x-xogħol indunaw kemm huwa diffiċli ssib impjieg ta' dik l-eta'.

Issa apparti mill-eta' ̧ dawn għadhom imċappsin bil-kampanja li saret kontrihom min-naħa tal-gvern għax meta dawn imorru jagħmlu interview u jgħidulhom li kienu jaħdmu Kalaxlokk ̧ donnu mill-ewwel jitla' screen aħmar!

Imma apparti minn hekk.

Kont qed ngħid li jista' jkollok element ta' ħaddiema li r-retirement scheme twaddabhom f'għawġ u gwaj ġdid għax mingħalihom ikunu ħadu somma u mingħalihom li se jsibu impjieg ieħor biex ikomplu jkampaw mal-bżonnijiet tal-familja u minħabba l-eta' l-impjieg ma jasal qatt.

Fil-fehma tiegħi din hija xi ħaġa importanti ħafna.

Issa nixtieq ngħid kemm l-eventwalita' ta' privatizzazzjoni għandha dimensjoni soċjali qawwija.

Hawnhekk qed nirriferi għall-bidliet fil- kondizzjonijiet tax-xogħol fejn ħaddiem jidħol f'kumpannija ̧ jkollu pakkett ta' kondizzjonijiet ta' xogħol u f'daqqa waħda, wara ftit xhur, jibdew ifaqqgħu l-affarijiet ̧ kif ġralhom ex-ħaddiema tal-Mid-Med Bank, illum HSBC.

Jien naf diversi ħaddiema li jixtiequ jagħmlu minn kollox biex jitilqu minn ma' l-HSBC għax huma imdejqin.

Dawn il-ħaddiema filli kienu jipprospettaw li l-karriera tagħhom ta' bankiera se tkompli timxi 'l quddiem u filli sar dan il-kambjament u llum ̧ kieku jistgħu ̧ ma jmorrux għax-xogħol biex ifittxu xogħol ieħor.

Pero' kif jaf kulħadd ̧ illum mhuwiex faċli li tbiddel ix-xogħol.

Aħna ma rridux li ħaddiem sempliċement jaħdem u jaqla' l-paga imma ħaddiem irid ikollu l-job satisfaction għax b'hekk ikun qed igħix tajjeb miegħu nnifsu, tajjeb ma' familtu u tajjeb mal-komunita' li jkun qed igħix fiha.

Irrid insemmi wkoll il-kondizzjonijiet tal-pustiera.

Jien ma rridx insemmi biss dak li ssemma mill-Onor.

Hyzler il-bieraħ u mill-Onor.

Bonnici fuq il- problemi u d-diffikultajiet ta' dawn il-pustiera, bħal meta dawn ̧ per eżempju ̧ idumu jissaraw biex jimpustaw ittra għax il-kaxxa ta' l-ittri tkun waħda żgħira jew inkella meta jsibu kelb ma' saqajhom.

Dawn kollha huma affarijiet importanti u m'għandix għalfejn noqgħod nagħmel eloġji dwarhom jien ukoll għax sħabi hawnhekk tkellmu fuqhom biżżejjed imma rrid insemmi wkoll li dawn huma kategorija ta' ħaddiema li ma tantx insemmuhom.

Għalhekk illum irridu nieħdu l-opportunita' li nitkellmu ftit dwar id- diffikultajiet tagħhom.

Dawn huma ħaddiema li jaħdmu fix-xemx u fix-xita.

Għandna diversi kategoriji ta' ħaddiema f'pajjiżna li jaħdmu f'dawn il-kondizzjonijiet.

Pero' wħud minn dawn il-ħaddiema jidħlu taħt tinda u jieqfu ftit imma dawn il-pustiera, ħafna drabi ̧ tarahom iqassmu l-ittri anke f'xita qliel, b'xi raincoat ̧ għax għandhom id-deadline li l-barżakka li jkollhom wara daharhom iridu jqassmuha.

Għalhekk lil dawn il-ħaddiema rridu nsellmulhom minn hawnhekk għax ix-xogħol tagħhom mhuwiex faċli.

Jien nixtieq nitkellem ukoll fuq fatturi oħrajn.

Per eżempju ̧ mhux il- pustiera kollha għandhom mutur jew bicycle - meta kont għadni tifla jien aktar kont nara l-pustier ġej bil-bicycle - u ħafna pustiera tarahom għaddejjin bil-haversacks ma' daharhom jew inkella b'basket fuq idejhom.

Aħna nitkellmu ħafna fuq il-problema li għandhom it-tfal ta' l-iskola minħabba l-basktijiet li jkollhom wara daharhom, u bir-raġun, imma naħseb li hawnhekk għandna kategorija ta' ħaddiema li rridu nsemmuha wkoll għax kif tifla u tifel jistgħu jgħawġu l-ispina ta' daharhom minħabba t-toqol hekk ukoll jista' jiġrilhom il-pustiera.

Ġieli nara pustiera għaddejjin b'basket bir-roti imma dawn rari tarahom.

Għalhekk jien nappella lill- management tal-posta biex jindaga u jara x'jista' jsir dwar din il-problema pero' dan m'għandux isir biss għal dawk il-pustiera li għandhom areas mifruxin ħafna imma anke għall-pustiera li għandhom areas forsi qrib xi fergħa tal-posta.

Din is-sena lleġislajna dwar is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema imma għandek ċertu occupational hazards li ma joħorġux fil-pront imma joħorġu wara snin.

Jien niltaqa' ma' ħafna nisa tad-dar li waqfu mix-xogħol biex jieħdu ħsieb il-familja u ħafna minnhom igħidulek li għandhom darahom juġagħhom jew inkella ma jistgħux iċaqilqu jdejhom u jibdew jissuspettaw li qed ibatu bl-artrite.

Imbagħad meta tibda titkellem magħhom jibda ħiereġ il-background tagħhom u ssib ̧ per eżempju ̧ li għal tant snin ̧ dawn kienu jaħdmu fuq makna tal-ħjata f'dik it-tali fabbrika jew inkella fuq dik it- tip ta' production line.

Dan ikun occupational hazard li ma jkun sar xejn dwaru meta kienu fl-impjieg u l-konsegwenza toħroġ at a later stage.

Issa jien m'iniex daqshekk intiża medically.

Per eżempju, bħalissa għandi quddiemi lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia li naħseb li jista' jitkellem ħafna aktar minni fuq din il-problema.

Il-pustiera wkoll għandhom ċertu occuptional hazards u meta nitkellmu fuq ċerti kategoriji ta' ħaddiema għandna naraw li dawn l-affarijiet insemmuhom.

Wara kollox il-parlament għandu jkun mezz biex inkabbru l- awareness fost il-poplu tagħna u biex nagħtu tagħrif u nedukaw.

Jien naħseb li għandna nieħdu kull opportunita' biex inkabbru kuxjenza favur li l-ħaddiema jieħdu ħsieb saħħithom.

F'dan il-każ għandna nagħmlu enfasi fuq il-management biex dan jara x'jista' jsir għal dawk il-pustiera li jkollhom iġorru dak it-toqol fuq daharhom jew fuq idejhom u b'hekk ma jkollhomx tbatija żejda.

Jien nixtieq insemmi wkoll aspett ieħor tal-posta li jista' jkun affettwat jekk aħna nilliberalizzaw bl-addoċċ u mingħajr regolamentazzjoni xierqa u serja.

Hawnhekk qed nirriferi għall-aspett ekonomiku.

Il-posta tintuża ħafna mill-industrijalist, min-negozjant u mis-self-employed għax għandek kumpanniji sħaħ li l-kontijiet tagħhom imorru bil-posta jiġifieri wieħed irid joqgħod attent li meta nilliberalizzaw u nipprivatizzaw ma nispiċċawx b'ċerti spejjeż żejda li jkollu jġorrhom il-konsumatur u l-entita' kummerċjali li tkun.

Illum biex tkun kompetenti trid tara kif iżżomm il- costs tiegħek baxxi u allura trid toqgħod attent li ma jkunx hemm costs li jkunu qed jiġu ġġenerati minn sors estern li mbagħad igħaddu fuq il-costs ta' dik l-industrija jew inkella entita' kummerċjali.

Hemm ukoll aspett ta' qliegħ finanzjarju għall-posta.

Jien ma jidhirlix li kien hemm xi enfasi kbira fuqha din u naħseb li hemm bżonn li din nagħtuha daqqa ta' għajn.

Il-posta jista' jkollha ċertu qliegħ mill-filatelija u naħseb li bħala pajjiż din ma tantx nagħtuha importanza.

Naħseb li hawnhekk hawn area li tista' tiġi sfruttata għall-gwadann ta' din l- entita'.

L-ewwel l-Onor.

Bonnici kien qed igħid li għandu jkun hemm aktar attivita' fil-ħafna friegħi li l-posta għandna fil-lokalitajiet.

Jien ngħid li l-awtorita' tat-turiżmu tagħmel ir-reklamar barra minn Malta u allura l-philatelic bureau tal-posta tista' tikkordina ma' din l- awtorita' biex permezz tar-reklamar li jsir ̧nirreklamaw ukoll il-philatelic bureau Malti.

Naħseb li għall-kollezzjonisti tal-bolli dan jista' jkun interessanti aktar u aktar li aħna pajjiż ċkejken li għandu s-sistema tal- posta tiegħu.

Punt ieħor li jien xtaqt insemmi huwa dwar is-sigurta'.

Dwar dan kien hawn enfasi kbira partikolarment minn din in-naħa tal-Kamra.

L-Onor.

Bonnici semma l-importazzjoni illegali tad-droga u l-posta eċċ. Jien naħseb li s- sigurta' għandha tiżdied l-ewwelnett għax illum ċertu tip ta' droga bħall- ecstacy faċilment tintbagħat bil-posta u allura jekk ma nilqgħux għaliha, se nimtlew biha u t-tieni nett naħseb li tista' tiżdied ukoll minħabba s- suċċess li jagħmlu l-Vice Sqauds tal-pulizija u l-iskwadra tad-dwana meta jsir il-qbid ta' droga mill-punti tad-dħul ġewwa Malta.

Qed nerġa' nenfasizza dan il-punt importanti minkejja l-fatt li sħabi u anke wħud mill- kollegi tiegħi tal-gvern tkellmu ħafna fuqu.

Nafu wkoll li sfortunatament fil-passat il-posta ntużat anke għall-atti kriminali.

Għaldaqstant meta naraw li għaddejna minn ċertu esperjenzi daqshekk koroh u trawmatizzanti mhux biss għall-familja Grech imma setgħu missew ukoll il-familja tat-tabib Chetcuti Caruana, għandna nitgħallmu minnhom biex ikollna focus aktar qawwi fuq is-sigurta` tal-posta.

MR SPEAKER: Grazzi.

ONOR MARIE LOUISE COLEIRO: Jien għad fadalli...

MR SPEAKER: Imma skada l-ħin.

ONOR MARIE LOUISE COLEIRO: Nixtieq extension..

MR SPEAKER: Hemm min jipproponi?

Jipproponi l-Onor Joe Cilia u jissekonda l- Onor Anton Refalo.

Il-mistoqsija hi l-Onor Marie Louise Coleiro tkompli titkellem.

Dawk favur.

Dawk kontra.

Il-mozzjoni m'għaddietx.

Aktar rimarki.

L-Onor Mario Galea.

ONOR MARIO GALEA: Grazzi Mr Speaker.

L-abbozz li għandna quddiemna huwa mportanti għax qed nippruvaw nirregolaw sitwazzjoni li kienet ftit diżorganizzata.

Qed nippruvaw nagħmlu awtorita` li l-funzjoni tagħha hija regolatorja.

Qabel kellna post master general li kien imexxi l-operazzjoni tal-posta u kien jirregola wkoll l-operazzjoni imma Ilum għandna l-malta communications authority li tirregola l-qasam tal-komunikazzjoni fil-firxa wiesa' kollha tiegħu u wieħed mid-direttorati fi ħdana se jkun intenzjonat li jkun responabbli mill-posta.

Kif qalu diversi kelliema dan huwa mportanti ħafna u bilfors irid ikollok regolatur u xi forma ta' gwidi ta' kif jitmexxa dan il-qasam.

Issa se jkollna regolatur li se jkun responsabbli mit-telekomunikazzjoni kollha u mhux il-posta biss u dan iġib miegħu diversi vantaġġi għax l-ewwelnett se jevita d-duplikazzjoni tar- riżorsi u wieħed jittama li jkun hemm ħafna aktar ko-ordinazzjoni.

Waħda mill-funzjonijiet prinċipali tal-malta communications authority hija li tara li l-liġijiet dwar il-posta jiġu osservati.

Bla dubju ta' xejn naħseb li din hija mportanti ħafna.

Mr.Speaker, dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi wkoll biex nibdew nilliberalizzaw is-suq tal-posta bil-mod il-mod.

Nittama li ħadd m'hu kontra li l-qasam tal-posta jiġi liberalizzat, imma jekk se nagħtu d-dritt li jkollna l-posta privata rridu nkunu ċerti li min ikollu dan d-dritt jagħraf ukoll id-dmirijiet li jkollu.

Sfortunatament kien hawn esperjenzi fejn il-posta kienet qed topera b'mod privat.

Kienu jidħlu f'kuntratt jew ftehim ma' persuna li se jqassmulha mail shots imbagħad jew iħalluhom barra għax-xita f'xi front garden jew fuq l-għatba ta' barra tan-nies.

Forsi tgħidli li suppost lanqas kellhom liċenzja biex joperaw, imma bil-liċenzja u mingħajrha kienu qed joperaw.

Ovvjament bi dritt kienu jitolbu ħlas ta' l- operazzjoni tagħhom.

Jiena mhux se nsemmi ismijiet ta' kumpanniji għax ma rridx ninqeda bil-privileġġ li għandi f'din il-Kamra, imma tisma' b'każijiet fejn per eżempju suppost tqassmulek it-tali lokalita` imbagħad tinduna li ħallewlek numru ta' toroq barra, jew jidħlulek fi blokk ta' flats u minflok iqassmu f'kull flat iħallu l-ittri kollha fl-entratura komuni.

Ġieli jagħti l-każ ukoll li ma jqassmux fl-outskirts tar-raħal fejn ikun hemm mijiet ta' nies.

Wieħed ikun mingħalih li daħal f'kuntratt li se jagħmlulu biċċa xogħol tajba mbagħad jinduna li fil-verita` jkun jħallas għal nofs biċċa xogħol.

Mr. Speaker, filwaqt li il-liberalizazzjoni tal-posta huwa żvilupp neċessarju li ma tistax twaqqfu, importanti wkoll li jkollna xi sistema ta' regolamentazzjoni.

Għandu jkollna regolatur li mhux qiegħed hemm biex taparsi jirregola imma li jirregola tabilħaqq.

Filwaqt li l-Maltapost fiha ħafna x'tikkritika u fejn tagħmel progress, b'xi mod hija stabbilita u għandha ċerta responsabbilta` u obbligazzjonijiet lejn il-konsumatur għax fl-aħħar mill-aħħar aħna lkoll konsumaturi tal-Maltapost.

Din ma tqassam l- ebda ittra jekk ma jkollhiex il-ħlas.

Iktar 'il quddiem nixtieq insemmi wkoll il-kwistjoni tal-posta tal-membri parlamentari.

Irrid ngħid li għandna problema kbira u mhux it-tort ta' l-istaff tal-Parlament.

M'inix konvint li l-Maltapost qed tagħmel dak kollu possibbli biex tirranġa s- sitwazzjoni.

Filwaqt li ġustament il-Maltapost ma tqassam l-ebda ittra jekk ma jkollhiex il-bolla jew ma jkunx tħallas il-pustaġġ fuqha, naħseb li tifhem li għandha ċertu responsabbilta` li jekk jinbtu - u j'Alla jinbtu għax huwa sinjal ta' progress u b'hekk jiġġeneraw ekonomija ġdida u impjiegi ġodda – kumpanniji ta' posta privata din tara li dawn ikollhom ċerti obbligazzjonijiet lejn il- konsumatur.

Irrid ngħid ukoll li ċerti affarijiet li semmejt li ġraw mhux suppost li jibqgħu jiġru għax ikollna regolatur li jkun a point of reference.

Ma tistax tenfasizza biżżejjed kemm hu mportanti li l-operaturi privata tal-posta li jista' jkollna fil-futur jifhmu wkoll li mhux biss se jibda jkollhom id-dritt imma se jkollhom ukoll obbligazzjonijiet lejn il- konsumatur.

Kull wieħed u waħda minna huwa konsumatur tal-Maltapost għax aħna nibgħatu u nirċievu l-ittri u nużaw dan is-servizz tant importanti.

Kif qal il-bieraħ l-Onor Evarist Bartolo minkejja li l-qasam tal- komunikazzjoni sploda u llum tista' tibgħat u tirċievi ittri bl-internet jew messaġġi bil-mobile fil-kwiet ta' darek, il-kitba xorta għada mezz tajjeb ta' komunikazzjoni.

Għalkemm l-aħħar titlu li tawna kien zombies, parti minn xogħlna bħala deputati miż-żewġ naħat tal-Kamra huwa li nżommu l- kuntatt mal-kostitwenti u niltaqgħu man-nies.

Xi ħaġa li timmeraviljani hi kemm illum jintuża l-qasam ta' l-emails u l-internet.

Ilum jiġi xi ħadd ikellmek jagħtik it-telephone number u l-email address pero' minkejja din l- isplużjoni fil-qasam tal-komunikazzjoni, li tibgħat messaġġ b'ittra jew nota għadu mezz effettiv daqs kemm kien qabel.

Il-valur tiegħu għadu bżonnjuż u meħtieġ.

Mhux qed ngħid li meta tikkomunika ma' xi ħadd bl-email ma tkunx effettiv, imma f'ċertu każijiet il-kitba tibqa' effettiva aktar.

Barra minn hekk mhux kulħadd għandu l-email address jew aċċess għall- internet jew mobile, u min għandu mhux bilfors jibgħat il-mesaġġi b'dawn il- mezzi ta' komunikazzjoni.

Missieri għandu mobile u jgħidli li l-importanti hu biss li jkun jaf kif jirċievi u jagħmel telefonata.

Dan juri li llum għad għandna bżonn il-posta daqs qabel.

Dan is-servizz għadu mfittex u l- ittri li jintbagħtu dejjem jiżdiedu.

Punt ieħor li semmew ukoll l-Onor Bartolo u l-Onor Marie Louise Coleiro l- bieraħ hu li sfortunatament kien hemm u jibqa' jkun hemm każijiet fejn il- posta tiġi wżata b'mod abbużiv.

Min qed jirregolarizza dan il-qasam bilfors ikun inwetat u jkun irid jaċċerta li l-qasam tal-posta ma jintużax b'mod abbużiv.

Il-posta ġieli ntużat biex tiddaħħal id-droga f'pajjiżna allura hu mportanti li l-posta li tidħol, speċjalment dik sospettuża, tkun sorveljata biex ma tintużax għall-attivita` kriminali.

Min-naħa l-oħra hemm piż ieħor li rridu nagħtuh ħafna weight.

Ma nistgħux nissagrifikaw id-dritt ta' kull individwu għall-kunfidenzjalita` biex nagħmlu sorveljanza tal-posta.

Ħafna familji, speċjalment hawn Malta, għandhom is-sistema li d-dar ħadd ma jiftaħ il-posta ta' ħaddieħor.

Dan għaliex inrawmu fit-tfal tagħna li kull persuna għandha d-dritt ta' kunfidenzjalita`.

Jekk nirċievi ittra, dik hija for my consumption, u ħadd m'għandu d-dritt jaraha jekk mhux bil-permess tiegħi.

Bl-istess mentalita' l-posta se jkollha dritt tiftaħ posta li taħseb li hija suspettuża?

Jien ngħid li għandha dritt jekk taħseb li se ssir attivita` kriminali imma naħseb li din għandha tinfetaħ fil-preżenza tal-persuna li għandha l-ittra.

Id-dritt tal-kunfidenzjalita` huwa dritt sagrosant ta' kull persuna inklużi t-tfal.

L-ebda ittra m'għandha tiġi mpċerrċa allavolja bl-intenzjonijiet tajba.

Importanti nitkellmu fuq dawn l- affarijiet għax nafu x'jiġri.

Aħna pajjiż żgħir, ikollna servizz li jkun qiegħed hemm biex jissorvelja fejn ikun hemm suspett fondat ta' attivita` kriminali bħal traffikar tad-droga, imbagħad xi ħadd jibda jallega u forsi ma jkollu prova ta' xejn, li dak is-servizz qiegħed jissorvelja nies li m'humiex jagħmlu attivita` kriminali, u f'daqqa waħda kulħadd jibda jaħseb li qed isir dak l-abbuż.

Għalhekk importanti li fuq dan is-suġġett tal- posta nagħmlu guidelines ta' kif id-dritt tal-kunfidenzjalita` ta' kull persuna se jiġi salvagwardjat, anke fejn għandek suspett li qed issir attivita` b'mod abbużiv.

Mhux qed ngħid li jekk għandek suspett li xi ħadd qed juża l-posta biex jittraffika d-drogi m'għandekx dritt tiftaħlu l- posta.

Qed ngħid li ma' dan il-piż hemm piż ieħor li fl-opinjoni tiegħi huwa mportanti ħafna, li huwa d-dritt tal-kunfidenzjalita`.

Irridu nsibu mezz to caretake l-attivita' illegali u ma nissagrifikawx id-dritt tal- kunfidenzjalita`.

Il-bieraħ l-Onor Bartolo għamel suġġeriment li jekk se tinfetaħlek ittra għax ikollhom suspett fondat, din trid tinfetaħ fil-preżenza tiegħek.

Ma nafx jekk dak huwiex l-aħjar suġġeriment, imma rridu nibdew naħsbu fuq dan il-punt għax nerġa' ngħid li l-kunfidenzjalita` hija waħda mid-drittijiet fundamentali tagħna.

Jekk nibgħat ittra lilek għandek dritt tirċiviha u tiftaħha int biss.

Allura meta nitkellmu fuq posta privata li dan l-abbozz se jilliberalizza importanti wkoll li min qed jopera jifhem li jagħmel dan is-servizz bi ħlas imma mbagħad l-ittri jridu jitwasslu fil-ħin, ma jintilfux, speċjalment ċertu ittri li jkollhom valur iktar minn oħrajn, ma jinfetħux u jitwasslu fid-destinazzjoni tagħhom jekk jista' jkun f'kundizzjoni tajba.

Il-konsumatur irid ikun moħħu mistrieħ li jkun hemm regolatur.

Jien għandi nifhem li se tkun il-Malta communications authority, li tħarsilna d-drittijiet fundamentali tagħna lkoll.

Fuq iż-żmien li titwassal fih il-posta rrid nesprimi preokkupazzjoni b'mod kostruttiv.

Il-posta qed iddum ma tasal.

Il-bieraħ irċevejt ittra mingħand is-Sindku ta' San Pawl il-Baħar għax kien stedinni, kif stieden lid- deputati kollha, għal-memorial service li għamel għall-vittmi li mietu fil- 11 ta' Settembru fl-Amerka.

Din l-istedina irċivejtha l-bieraħ meta l- memorial service kien nhar il-Ħadd li għadda.

Bgħattilhom e-mail dalgħodu fejn għedtilhom li t-timbru fuq l-envelope kien l-1 t'Ottubru.

Meta jiena ġieli nilmenta jgħiduli li l-posta ta' l-MPs tasal tard għax tiġi ċċekkjata għall-isplossivi.

Din m'hijiex skuża biżżejjed tajba għax il-posta in kwestjoni kienet impostata fis-26 ta' Settembru u waslet il-bieraħ.

Ikollok ċerti stediniet li tkun tixtieq tonorahom u tagħmel ikrah jekk ma tonorahomx għax ikun dmir tiegħek li tattendihom.

Dan mhux każ iżolat għax bħala whip jasluli ħafna lmenti anke minn sħabi.

Il-Maltapost trid tipprova ssib tarf ta' din is-sitwazzjoni.

Veru li ta' l-MPs tiġi ċċekkjata għall- isplussivi, imma safejn naf jien il-parlament iħallas prezz tajjeb għal dan is-servizz u allura nippretendi li l-posta xorta għandha taslilna fi żmien li jkun aċċettabbli.

Mhux lilna biss imma lil kulħadd.

Ma jistax ikun li ma nitkellimx fuq il-problema li qed ikollna aħna l- membri parlamentari fuq il-posta.

Għal min qed isegwina, anke forsi l- press, f'din il-Kamra kulħadd għandu d-dritt li jibgħat posta u l-parlament jagħtina kwota ta' posta li nistgħu nibagħtu kull ġimgħa u jħallas għaliha l-parlament.

Din qiegħda għal kulħadd minbarra l-ministri u s-segretarji parlamentari.

Dan is-servizz importanti ħafna kien ukoll tradizzjoni li writniha mill-House of Commons.

Dan l-aħħar anke smajt lill-Onor George Vella jgħid fil-House Business Committee li għad hawn min iġemma' l-posta li jibagħtu l-membri parlamentari.

Dawn iġemmgħu wkoll envelopes li jkunu ntbagħtu anke mijiet ta' snin ilu, jiġifieri din hija tradizzjoni tal- parlament u dan huwa servizz importanti.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li kollox kien miexi sew sakemm l- amministrazzjoni tal-posta ddeċidiet li ma jistax ikun li l-MPs jibqgħu jibagħtu l-posta kif kienu qed jibagħtu mingħajr ma tkun ċerta li l- parlament iħallas għal kull envelope li jintbagħat.

Dan huwa dritt tagħha.

Qabel konna nimpostaw il-posta mir-raħal fejn noqogħdu.

Konna niktbu fuq żewġ formoli kemm għandna posta, nimpostawhom f'envelopes tal-parlament bit- timbru tal-Gvern ta' Malta u tal-House of Representatives u niffirmaw il- formoli.

Waħda minnhom nibagħtuha mal-posta u l-oħra nġibuha l-parlament biex il-posta tkun tista' titlob ħlas lill-parlament.

Biex taċċerta ruħha li titħallas ta' kull envelope li jiġi mpostat mill-membri parlamentari, ftit xhur ilu l-posta infurzat fuq il-parlament li l-membri jridu jġibu l- posta tagħhom hawn u mbagħad il-messaġġier imur is-central mail room, jagħtihom l-ittri ta' l-MPs kollha, jgħodduhom u l-parlament iħallas għal kull envelope li jiddepożita.

Dan fisser li b'mod pulit lill-MPs kważi qtajnilhom is-servizz tal-posta.

Is-sitwazzjoni hi li qed ikollna parlament it-Tnejn, it-Tlieta u l-Erbgħa u jekk irrid nibgħat ittra l-Ħamis, il- Ġimgħa jew is-Sibt żewġ alternattivi għandi, jew nidħol il-Belt biex nimposta ftit ittri jew inkella nħallihom għandi mill-Erbgħa filgħaxija biex inġibhom it-Tnejn filgħaxija.

Jekk inkunu bir-recess tas-sajf, irrid noqgħod nidħol il-Belt biex inġib il-posta.

Kieku tkun ta' darba tieħu gost tixtrilhom il-bolol u timpostahom, imma aħna kontinwament nirċievu u nibagħtu l-ittri.

In-nies jiġu kontinwament biex nagħmlulhom xi mistoqsija parlamentari li tkun trid tibgħatha lura lill-kostitwenti.

Ikun hemm nies li jistaqsuk xi ħaġa u tkun trid tirrispondihom billi tibagħtilhom ittra.

Xi wħud ikollhom ilmenti ma' xi dipartiment u tkun trid tikteb f'isimhom lid-dipartiment konċernat u lilhom tibagħtilhom kopja ta' l-ittra.

Is- servizz tal-posta huwa wieħed importanti ħafna għax huwa mezz kif aħna nistgħu nikkomunikaw mal-kostitwenti tagħna, imma b'mod pulit dan is- servizz inqata' għall-membri parlamentari.

Minkejja l-isplużjoni li kien hawn fil-qasam tal-komunikazzjoni, għodda importanti kif il-membri parlamentari jżommu kuntatt mhux f'Malta biss imma anke barra minn Malta mal-kostitwenti tagħhom huwa li jikkomunikaw permezz tal-kitba.

Forsi xi ħadd li ma japprezzax dan il-punt ma jifhimx dak li qed ngħid u ma jafx li aħna jkollna ammont kbir ta' ittri x'nibagħtu u ma jistax ikun noqogħdu nixtru l-bolol.

Sfortunatament din hi s-sitwazzjoni llum, u għaddiet kważi sena u donnu ma kienx hemm rieda biżżejjed biex tissolva.

Fis-sajf ħadt l-inizjattiva u ltqajt personalment ma' l-Onor George Hyzler – kienu preżenti żewġ uffiċjali, wieħed mill-posta u l-ieħor mill-parlament - u ħriġna b'suġġeriment fil-House Business Committee li kull MP jibqa' jimposta l-ittri tiegħu f'letter box, jimla żewġ formoli, waħda jibgħatha ma' l-ittri u jehmiżha b'rubber band biex inti tkun taf li mposta 20 envelope, u l-oħra jġibha l-parlament biex il-parlament ikollu mezz kif jiċċekkja kemm ikun bagħat ittri kull membru parlamentari.

Jiddispjaċini ninnota li l-posta qed targumenta li ma jistax ikun li aħna nibqgħu nużaw is-sistema tal-formoli għax dak mhux kontroll biżżejjed u jista' jkun hemm min jabbuża.

Għalija dan huwa insult għax min jabbuża mill- posta huma waħdiet u mal-waħdiet m'għandux jeħel kulħadd.

M'ilux xi ħadd urieni chain letter li rċieva f'envelope tal-parlament.

Kemm ili deputat, din biss rajt f'envelope tal-parlament.

Iva, jista' jkollok envelopes tal- parlament u tgħaddihom lil xi terza persuna, imma b'dak l-argument il- ministeri, id-dipartimenti tal-gvern u l-entitajiet privati jistgħu ma jibagħtux posta mmarkata "Gvern ta' Malta" għax jista' jkun hemm xi ħadd li jibgħat xi valentine!

Ikun hemm min jabbuża, imma dik l-eċċezzjoni u mhux ir-regola.

M'għandniex naqtgħu servizz importanti bħal dan għax ikun hemm xi ħadd li jabbuża.

Nista' ngħid li dan is-suġġeriment li kont għamilt kien hemm qbil dwaru fil-House Business Committee, iżda għal xi raġuni l- Maltapost m'aċċettatux.

Irrid ngħid ukoll li anke l-whip ta' l-oppożizzjoni l-Onor Joe Mizzi rċieva lmenti mill-kollegi tiegħu li ma jistax ikun li biex nimpostaw ftit ittri jkollna noqogħdu niġu hawn bihom.

Dan m'huwiex mod kif naħdmu u nżommu kuntatt mal-kostitwenti.

Qiegħed insemmiha hawn din mhux biex inkun ħadt kwarta imma biex is-Sedja tidħol fil-każ u tipprova ssib soluzzjoni.

Ma jistax ikun li din il-problema tibqa' tkarkar u ma tinstabx soluzzjoni.

Il- Maltapost trid tifhem li għandha drittijiet, imma hemm bżonn li tkun flessibbli wkoll għax għandha kważi monopolju f'dan is-servizz.

Trid tifhem ukoll li jekk tneħħi l-ministri u s-segretarji parlamentari, hawnhekk niġu qegħdin hawn 45 membru li nużaw dan is-servizz importanti.

Nappella li ssir xi ħaġa mhux fil-bogħod għax nerġa' ngħid li mezz effettiv kif il-membri parlamentari jżommu kuntatt mal-kostitwenti huwa bil-kitba.

L-Onor George Hyzler għamel dak kollu possibbli biex jekk jista' jkun isib soluzzjoni, imma ma nistax ngħid li jien konvint li l-Maltapost għamlu dak kollu possibbli.

Il-Maltapost iridu jkunu ftit aktar flessibbli u nittama li l- parlament jagħmel daqsxejn iktar sforz biex insibu soluzzjoni fuq dan il- punt.

Naħseb li hawn qbil miż-żewġ naħat għax dawn il-problemi li qamu dan l- aħħar qed jaffettwaw ħażin liż-żewġ naħat.

Nistenna li wara li tkellimt illum, fejn qed nitlob formalment li s-Sedja tidħol f'din il-problema, tinstab soluzzjoni.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Joe Cilia.

ONOR JOE CILIA: Mr Speaker, din il-liġi li għandna quddiemna titkellem dwar is-servizz postali.

Qed titkellem fuq qasam li tant huwa wiesa' u mifrux bħal kwalunkwe mezz ta' komunikazzjoni li jagħti lok lilna lkoll biex neħduh minn aspetti differenti.

Huwa mezz ta' komunikazzjoni li ilu magħna minn meta l-bniedem ivvinta l-kitba.

Għalkemm ħafna drabi naraw kollox mil-lenti ta' finanzi w ekonomija, dan is-servizz, bħal ħafna affarijiet oħrajn li ġew evoluti maż-żmenijiet, fil-fatt ma twaqqafx mhux għal raġunijiet ekonomiċi imma għal raġunijiet soċjali.

Immur għall-intervent li għamlet il-lejla l-Onor Marie Louise Coleiro fejn semmiet dan il-punt tal-ħsieb soċjali li hemm wara l-liġi.

Ċertament huwa diffiċli li taqbad ħsieb soċjali u telimina l-konsegwenzi ekonomiċi u finanzjarji marbuta miegħu.

Mhux il-ħsieb tiegħi li nagħmel dan il-lejla imma tajjeb li wieħed jgħid li din il-liġi u anke l-istrutturar tagħha, bħal ħafna liġijiet oħrajn, hija bażikament intiża biex niġu in line ma' l- acquis communautaire.

Illum pajjiżna m'għandux politika ta' għażla imma permezz tal-gvern preżenti għandu politika li torbtu f'dak li jrid jagħmel.

Wieħed mill-aspetti li l-acquis communautaire jirriferi għalih hija l- ħtieġa li anke fil-qasam postali, jispiċċa s-servizz statali u jinħoloq l- ambjent ta' liberalizzazzjoni, b'mod li niġu in line mal-politika li tadotta l-Unjoni Ewropea.

Mr. Speaker, irrid ngħid li m'hijiex ħaġa ħażina li tħares lejn il- liberalizzazzjoni ta' ċerti servizzi li għal dawn l-aħħar snin konna nafuhom bħala monopolju assolut tal-gvern, imma rridu nkunu attenti li meta naslu għad-deċiżjonijiet li nilliberalizzaw inkunu qed nagħmlu dan b'xelta libera tagħna għax inħossu li huwa meħtieġ u mhux għax inkunu kostretti nagħmlu dan minħabba l-politika li jkun qed iħadden il-gvern tal- ġurnata li titolbu jaddotta prinċipji li ma jħallulux għażla.

U qed ngħid proprju dan wara li flejt il-proposti tal-gvern kif inkorporati f'din il- liġi li għandna quddiemna.

Nafu li l-gvern dan ma jħobbx jammettieh.

Kull meta nqajmu dan l-argument, il-gvern jgħid li qegħdin jagħmlu hekk għax għandhom bżonn u mhux minħabba l-Unjoni Ewropea.

Imma r-realta` hi li trid issir bilfors mill-gvern tal-ġurnata jekk għandu l-ħsieb li jkompli bil- politika tiegħu ta' sħubija sħiħa ma' l-Unjoni Ewropea.

M'aħniex qegħdin nagħżlu li nadottaw dawn l-emendi għax bħalissa fil-pajjiż qed tinħass din il-ħtieġa imma primarjament għax kostretti bil-politika tal- Gvern tal-ġurnata li jseħibna bħala membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea.

Bħala punt tal-partenza rridu nżommu dan kontinwament quddiem għajnejna.

Inkella nistgħu nitilfu l-oġġettivita`, l-argumentazzjoni u l-kapaċita` biex naraw li l-aħjar interessi huma l-ħteġijiet ta' pajjiżna u mhux dak li jiddettalna ħaddieħor.

Il-ħsieb bażiku għandu jkun li mmorru għal liberalizzazzjoni u nħarsu lejn il-privatizzazzjoni ta' dan il-qasam.

Pero` rridu noqogħdu attenti u ma nagħmluhiex b'mod totali li pajjiżna jitlaq hekk servizz li għalih hu tant sensittiv minn ħafna aspetti.

Huwa sensittiv mill-aspetti soċjali li diġa` semmew diversi kelliema f'dan il-parlament u anke mill-aspett ekonomiku.

Jien għedt li oriġinarjament il-mezz ta' komunikazzjoni tal-posta ma giex ivvintat għal raġunijiet ekonomiċi għax dawk ġew wara, imma l-ewwel għan kien il-ħsieb soċjali.

Fl-antik dan il-kunċett soċjali li bniedem jista' jikkomunika kienet iktar bejn bliet fil-qrib bil-mezzi tat-trasport.

L- istorja tgħallimna li d-distanzi kibru u d-dinja espandiet.

Wieħed beda jara li s-servizz postali jista' joffri opportunitajiet mhux biss għaċ- ċittadin li jrid jikkomunika ma' familjari, ħbieb, nies fil-qasam tal- kummerċ f'pajjiżu stess u f'oħrajn, imma ħareġ il-ħsieb li anke l-aspett tal-kummerċ twieled u ġie magħġun ma' dan il-mezz ta' komunikazzjoni.

Fil- pajjiż qed jikber il-qasam tas-servizzi u dak tal-manifattura dejjem jiċkien u biex tipprovdi s-servizz ħa jkun hemm bżonn aktar għodda, ninkludi wkoll is-self-employed, impriżi, ażjendi u retail shops.

Għan- negozju kollu in ġenerali għandek bżonn sistema ta' komunikazzjoni effettiva u jekk il-kitba m'għandha xejn hija mezz, iswed fuq l-abjad, kif isir ħafna ftehim partikolarment fil-qasam tal-kummerċ.

Bil-kitba jsir ftehim tan-negozju mhux biss on a local front imma internazzjonali f'dak li għandu x'jaqsam ma' commitment, ordnijiet, negozjar, eċċ. Veru li jeżistu l-e-mails u metodi moderni tat-teknoloġija, pero` sal-lum meta niġu għas-si u n-no għadna nużaw il-kitba għall-aqwa ftehim.

Meta kapijiet ta' stat jilħqu akkordju jew issir żjara minn xi kap ta' pajjiż u jidħlu fi ftehim diplomatiku ma jibagħtuhomx minn pajjiż għall- ieħor bl-e-mail jew xi kuntratt miktub fuq il-computer imma jiffirmaw dokumenti.

Mela l-importanza tal-kitba bħala mezz ta' komunikazzjoni tibqa' f'kull livell u hija xi ħaġa indiskutibbli.

Għalhekk ngħid li dan il-qasam huwa sensittiv ferm.

Ħaf na drabi f'dan il-parlament ikollna nilleġislaw minħabba ċ-ċirkostanzi ad hoc kif jiġu quddiem pajjiżna, bħalma huwa l-każ ta' l-Unjoni Ewropea milli għal raġunijiet fejn nistgħu nimxu 'l quddiem.

Nitkellem fuq is-self-employed u l-mezz tal-komunikazzjoni li toffri l- posta.

Kien hemm anke każijiet ġewwa pajjiżna fejn is-servizz postali jiġi provdut minn ċerti subpost office, per eżempju lukandi li joffru subpost office service.

Minħabba d-dħul li jkollhom jidħlu għal dan is-servizz?

Jekk wieħed iħares lejn id-dħul attwali li jkollhom, naħseb li hija iktar burden għalihom, bħala expenses biex iżommu is-subpost office, milli hija profitabbli.

Pero` jibqa' l-fatt li jkunu jridu joffru s-servizz biex ikunu jistgħu jiġbdu aktar lill-klijenti tagħhom.

MR SPEAKER: Onorevoli, ikolli nwaqqfek hawn għax sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR JOE CILIA: Iva, se nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn 8 t'Ottubru 2001 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il- Kostituzzjoni ta' l-Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid - Tielet Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privtezza tad-Data - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi Veterinarji - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Liċenzji tal-Kummerċ - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, illum xtaqt nibda l-intervent qasir tiegħi billi nagħti prosit lil Helen Mallia li bdiet paġna ġdida fit- trejdunjoniżmu Malti.

Illum fil-ftuħ tal-kungress tal-GWU, Helen Mallia nħatret bħala l-ewwel mara uffiċjal ta' l-ikbar trade union fil-pajjiż, il- GWU.

Minn hawnhekk irrid nagħti prosit ukoll lid-delegati tal-GWU għall- fatt li ħatru lil Helen, l-ewwel mara uffiċjal viċi-president u b'hekk għamlet storja f'pajjiżna.

Issa xtaqt niddedika dawn il-ftit minuti li għandi għal diffikultajiet inkwetanti ħafna li jirrigwardaw l-ambjent u li qed jolqtu areas sħaħ ġewwa Ħal Qormi.

Nibda billi nagħmel riferenza għal dak li qed jiġri f'Tal Ħandaq, area industrijali li tinsab qrib ħafna ta' area kbira mhux ħażin residenzjali.

Hemmhekk hemm barriera - ovvjament illum m'għadhiex tintuża bħala barriera - li qed tintuża bħala scrapyard għal kwalunkwe ħaġa, jiġifieri ħadid, injam, plastic, eċċ. Fuq kollox f'din l-iscrapyard qed isir ħruq bil- konsegwenza li qed tkun affettwata bl-iktar mod ħażin l-area.

Ta' min jgħid li biswit din il-barriera hemm diversi għelieqi – kemm saqwi kif ukoll bagħli - li sal-lum għadhom jinħadmu.

Irrid ngħid ukoll li b'effett tal- ħruq li qed isir ġewwa din l-iscrapyard qed jinħarqu saħansitra siġar tal- frott.

Nista' ngħid li ili sa mill-1999 nagħmel mistoqsijiet parlamentari fuq din il-famuża barriera, li fil-viċinanzi tagħha hemm anke kalkara tal- ġir, u waħda minnhom kienet proprju fil-11 ta' Awissu 1999 fejn staqsejt lill-Ministru Tonio Borg dwar jekk hemmx permess biex l-iscrapyard tkun tista' topera.

Il-ministru weġibni li fil-fatt ma kien hemm l-ebda permess jew liċenzja biex topera u qalli biss li f'din l-iscrapyard hemm makkinarju u li s-sid ġie mitlub biex inaddaf is-sit.

Iktar riċenti, eżattament fl-4 ta' Ġunju, għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru Francis Zammit Dimech fejn tlabtu jara x'jista' jsir f'dan ir- rigward u dan qalli li kien talab lill-ispetturi tad-dipartiment tal- ħarsien ta' l-ambjent biex jinvestigaw l-ilment u li kienet se tittieħed azzjoni skond il-każ.

Fl-istess perijodu, jiġifieri f'Ġunju ta' din is- sena, erġajt għamilt mistoqsija parlamentari lill-Onor.

Tonio Borg fejn erġajt tlabtu jgħidli jekk hemmx permessi għal din l-iscrapyard u dan reġa' weġibni li m'hemmx permessi.

Qalli wkoll li m'għandux ikun hemm ħruq fiha u li l-awtorita' se tinvestiga u fejn jirriżulta li jkun hemm ksur ta' liġi jittieħdu l-passi neċessarji skond l-Att ta' l-1992 dwar l-Ippjanar.

Il- ministru qalli wkoll li kienu ġew informati l-pulizija.

Jien naf li l- pulizija ħadu azzjoni imma f'dawn it-tip ta' każi l-pulizija huma limitati dwar x'jistgħu jagħmlu.

X'għamlet l-awtorita' sal-lum għadni ma nafx, pero' l-informazzjoni li għandi hija kompletament bil-maqlub.

Mr Speaker, fis-27 ta' Awissu ta' din is-sena erġajt għamilt mistoqsija parlamentari lill-Onor.

Tonio Borg li reġa' weġibni li l-materjal permessibbli li jintefa' f'barrieri ta' din il-kwalita' huwa biss it- terrapin.

Qalli wkoll li l-monitoring ta' din it-tip ta' attivita' jaqa' taħt ir-responsabbilta' ta' l-EPD li flimkien ma' l-awtorita' ta' l- ippjanar u l-water services corporation jaraw li l-kundizzjonijiet tal- permessi jiġu rispettati l-aktar minħabba l-ilma tal-pjan.

Ta' min jgħid li jien dejjem qed nikkwota minn mistoqsijiet parlamentari li għamilt jien stess.

Fis-27 ta' Awissu ta' din is-sena erġajt għamilt mistoqsija oħra lill-Onor.

Tonio Borg fuq l-istess scrapyard fejn dan qalli li huwa nformat li m'hu rrekordjat l-ebda permess li ngħata mill-awtorita' lil din l- imsemmija scrapyard.

Wara din is-sensiela ta' mistoqsijiet parlamentari li għamilt lil żewġ ministri differenti u li kull darba kkonfermaw li m'hemmx permessi biex ikun hemm scrapyard ta' din ix-xorta fl-area ta' Tal Ħandaq ġewwa Ħal Qormi - u saħansitra ġie spjegat anke fit-tweġiba tal-Ministru Tonio Borg x'tip ta' affarijiet jistgħu jintefgħu fil-barrieri, jiġifieri terrapien biss - nixtieq inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra numru ta' ritratti li ttieħdu madwar għaxart ijiem ilu li juru x'hemm f'din l-iscrapyard.

Minn dawn ir- ritratti wieħed jista' jinnota li apparti t-terrapien, hemm ħadid, plastic u anke njam.

Dawn ir-ritratti jindikaw ukoll li qed isir anke ħruq f'din l- iscrapyard, u għalhekk jien nappella li jittieħdu l-passi neċessarji.

Il- ħruq li qed isir u l-ħmieġ li qed jitwaddab f'din l-iscrapyard qed iħalli effett mhux biss fuq l-għelieqi tal-madwar, a skapitu tal-bdiewa li jaħdmuhom, imma anke fuq l-arja li qed titniġġeż u qed tolqot bl-ikraħ l- area residenzjali li hemm fil-qrib.

Issa fl-istess area hemm ukoll kalkara tal-ġir li minn mistoqsijiet parlametari li għamilt jirriżulta li din qed taħdem bil-permess.

Jien tlabt li jsiru investigazzjonijiet dwar l-emissions li joħorġu fl-arja għax dawn qed jolqtu areas residenzjali, apparti l-fatt li f'din l-area industrijali jaħdmu għadd ta' persuni li huma wkoll jieħdu n-nifs mill-arja u li allura qed ikunu affettwati ħażin b'tinġis ikkawżat minn din il- kalkara tal-ġir.

M'inix qed ngħid li din l-industrija għandha tinqata', imma llum hawn mezzi moderni kif emissions bħal dawn jiġu minimizzati ħalli ma jkunux ta' detriment għan-nies.

Għalhekk jien ninsisti biex jittieħdu l- passi meħtieġa għaliex ma jien sodisfatta xejn bit-tweġibiet li ngħatajt.

S'issa ħadd u qatt għadu ma qal li, per eżempju, sar xi air pollution test ġewwa l-area ta' Ħal Qormi.

Illum nafu li Ħal Qormi tant sar post industrijali li iktar qisu industrial estate milli post residenzjali.

Fil- fatt madwar xi sena u nofs ilu għamilt mistoqsija parlamentari speċifika lill-Onor.

Josef Bonnici dwar emissions ġejjin mill-power station li jistgħu jolqtu ħażin lil Ħal Qormi.

Niftakar li staqsejtu wkoll jekk qatt sarux xi testijiet ta' l-arja.

Dan weġibna li fil-fatt qatt ma kienu saru testijiet.

Jien nimmaġina li dawn it-tweġibiet m'humiex konklussivi u għalhekk nappella lill-gvern biex jieħu l-azzjoni meħtieġa ħalli jiġu minimizzati kemm jista' dawn l-affarijiet li qed jikkawżaw problemi ta' saħħa kemm lill-ħaddiema li jaħdmu fl-industrija u fil-ħwienet tax-xogħol t'hemmhekk kif ukoll lir-residenti ta' dik l-area.

Mr Speaker, fl-istess area, jew ftit 'il bogħod minnha, hemm kalkara tal- ġir oħra – din tiġi fil-wied ta' Ħal Qormi – li qed tolqot ħażin lir- residenti ta' l-area magħrufa bħala Tal Ħandaq u lir-residenti tal-housing estate ta' Farsina u l-akwata.

Jien kont għamilt sensiela ta' mistoqsijiet parlamentari u permezz tat-tweġibiet li ngħatajt ġejt informata li fil-fatt ma jirriżultawx irregolaritajiet.

Kont semmejt ukoll li ġieli sar anke ħruq ta' tyres li bla dubju ta' xejn joħloq tinġis fl-arja pero' għalkemm fix-xhur li għaddew ressaqt mistoqsijiet parlamentari t-tweġibiet li ngħatajt ma kienu sodisfaċenti xejn għaliex dan it-tinġis għadu għaddej.

Again, jien m'inix qed ngħid li dawn l-industriji għandhom jispiċċaw, imma llum jeżistu mezzi moderni kif l-emissions minn dawn l-industriji jistgħu jiġu minimizzati kważi għal kollox.

Fl-istess area, jiġifieri fl-area ta' Farsina, hemm laundry li again għandha bżonn li ċ-ċmieni tagħha jiġu rranġati b'tali mod li ma jwaddbux emissions fl-arja li wkoll qed jaffettwaw area enormi minn Ħal Qormi.

Mr Speaker, l-aħħar punt tiegħi huwa dwar area semi-industrijali ġewwa Ħal Qormi fejn jgħixu wkoll ħafna residenti.

Qed nirriferi għall-area ta' Triq il-Kaċċatur, Triq in-Nassab u l-akwata.

F'din l-area ħafna residenti joqogħdu f'maisonettes fil-first floor u taħthom hemm numru ta' warehouses.

Ħafna minn dawn il-warehouses ma jintużawx biss bħala stores imma huma garaxxijiet u ħwienet tax-xogħol.

Nirrepeti, jien m'inix qed ngħid li dawn għandhom jieqfu jaħdmu imma aħna qed ngħidu biss li għandu jkun hemm regolamentazzjoni u policy adattata għal dawn l-areas semi- industrijali għaliex li jkollhom ħażniet ta' tossiċi.

Sfortunatament ftit tax-xhur ilu kellna kważi traġedja f'Ħal Qormi meta warehouse mimlija żebgħa u sustanzi flammable ħadet in-nar bil-konsegwenza li anke r-residenza ta' fuq il-warehouse waqgħet u kellha terġa' tinbena mill-ġdid.

Nirringrazzjaw lil Alla li ħadd ma weġġa' jew miet dakinhar, pero' sal-lum għadna ma nafux jekk fil-fatt f'dawn il-warehouses humiex qed jiżammu ħażniet ta' tossiċi jew sustanzi perikolużi li jistgħu jikkreaw traġedji jew inċidenti ta' din ix-xorta.

Dawn apparti l-fatt li anke jekk ma jiġrux dawn l-affarijiet – u Alla jħares jiġru - it-tip ta' xogħol li jsir fihom jikkawża perikli ta' emissions li joħorġu fl-arja b'detriment għas-saħħa tan-nies.

Dan biex ma nsemmix li areas sħaħ ġewwa Ħal Qormi, partikolarment f'din l- area li kif diġa' għedt hija semi-industrijali, mhux minn dawn ir-riskji biss qed ibatu imma qed ibatu minn inkonvenjent u pollution kemm tat- traffiku kif ukoll noise pollution.

Mhux biżżejjed li niġu f'dan il- parlament u ngħaddu liġijiet biex ikollna awtorita' ta' l-ambjent imma jrid ikollna policies ċari li verament ikunu qed jindirizzaw dawn il-problemi li qed jolqtu mijiet u eluf ta' familji.

Nagħmilha ċara li m'inix qed ngħid - biex ħadd ma jinterpretani ħażin – li għandhom jingħalqu dawn il- ħwienet tax-xogħol, imma qed ngħid li għandu jkun hemm rikonċiljazzjoni - ħalli ngħidilha hekk - bejn l-interessi u saħħet ir-residenti u saħħet il- ħaddiema li jaħdmu f'dawk il-ħwienet, ma' dik li hija industrija u ma' dawk li huma interessi ta' l-entita' kummerċjali.

Nappella lill-gvern biex jittieħdu l-passi li hemm bżonn ħalli kemm jista' jkun malajr jinstabu mezzi li jassiguraw saħħet ir-residenti ta' dik l-area u saħħet il-ħaddiema li jaħdmu f'dawk il-ħwienet kif ukoll jassiguraw l- interessi ta' l-entitajiet kummerċjali ħalli b'hekk ikunu jistgħu jibqgħu jaħdmu, pero' mingħajr perikli żejda għan-nies tal-madwar.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn permess biex l-Onor.

Coleiro tpoġġi xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, ġibduli l-attenzjoni li f'xi gazzetta lokali deher artiklu li min kitbu qal li xi membri parlamentari ma attendewx għad-debate dwar l-impeachment ta' l-Imħallef Depasquale għax ippreferew li jibqgħu d-dar u għaliex beżgħu jiġu hawnhekk.

Għar-record nixtieq niddikjara li jien ma kontx preżenti għaliex, kif taf is-Sinjorija Tiegħek, kont imsiefer.

Kieku ma kontx imsiefer żgur li kont niġi u kont nagħti s-sehem tiegħi f'dak id-dibattitu.

Ikun aħjar kieku l-kontributuri tal-gazzetti, li jippretendu li huma serji, qabel jaqbdu u jħarbxu l- artikli tagħhom jiċċekkjaw u jivverifikaw l-affarijiet sewwa.

Mr Speaker, illum xtaqt nitkellem ftit fuq dak li qed jiġi rrapportat li qed jgħid il-Ministru Censu Galea dwar ix-xogħol li qed isir bħalissa fuq it-toroq.

F'dawn l-aħħar ġimgħat kull meta tkellem il-ministru dejjem għamel enfasi li l-gvern bħalissa qed jonfoq madwar Lm15 miljun fuq it- toroq.

Meta semma din iċ-ċifra l-ewwel darba ma tantx tajt kasha, imma din iċ-ċifra reġa' rrepetiha u għalhekk naħseb li jkun xieraq li wieħed jistaqsi għal ċerta spjegazzjoni.

Jekk wieħed jara l-budget għal din is- sena fejn jidħol id-dipartiment tat-toroq, isib li ċ-ċifra li suppost għandha tintnefaq f'xogħlijiet f'toroq matul din is-sena hija ta' Lm6.5 miljun u mhux Lm15 miljun.

Għalhekk jien ma nistax nifhem kif il-ministru qed jgħid li din is-sena qed jagħmel proġetti li jqumu Lm15 miljun meta fil- budget għandu vvotati Lm6.5.

Dan ikompli jħassibni meta din il-ġimgħa fil- gazzetta tal-gvern ġew pubblikati ċ-ċifri kemm attwalment nefqu d- dipartimenti tal-gvern bejn Jannar u Awissu.

Hawnhekk insibu li l-ministeru tat-trasport u komunikazzjoni nefaq Lm3.8 miljun.

Issa din iċ-ċifra ma naħsibx li hija kollha fuq toroq, imma anke jekk ngħidu li hija kważi kollha fuq toroq, pero' xorta hija 'l bogħod ħafna miċ- ċifra ta' Lm15 miljun li l-ministru qed jiftaħar li qed jonfoq.

Din lili tinkwetani għaliex jew il-ministru se jagħmel xi miraklu bħal tal-ħobża u tal-ħuta jew inkella se jagħmel xi waħda bħalma għamel ex-ministru kollega tiegħu Nazzjonalista qabel l-1996 meta beda jonfoq bl-amment fuq it-toroq mingħajr ma kellu budget, inbidel il-gvern fl-1996 u meta tlajna aħna fil- gvern sibna Lm12 miljun dejn li kien sar fuq toroq li ma kenux budgeted.

Bl-argumenti li qed jagħmel bħalissa l-ministru, din hi l-unika spjegazzjoni li tista' tagħti, jekk qed jgħid il-verita' u mhux nofs veritajiet, u se ngħid għaliex naħseb hekk.

Jekk il-ministru qed jgħid il- verita', jiġifieri li din is-sena se jonfoq Lm15 miljun fuq toroq, jien nitolbu jagħti breakdown fejn qed jonfoqhom dawn il-flus u minn fejn qed iġibhom għaliex fil-budget m'għandux ivvotat dawn il-flus.

Fil-budget Lm6.5 miljun biss hemm ivvotati, mela allura minn fejn qed iġġibhom il-flus li qed jgħid li qed jonfoq?

Imbagħad il-Ministru Galea għadda biex jgħid liema huma l-proġetti li qed jagħmel b'dawn il-flus u dejjem isemmi l-istess erba' jew ħames toroq.

Isemmi t-triq ta' Burmarrad - triq li għadha kif inbdiet - isemmi l-bypass tal-Mosta, isemmi t-triq li tagħti għall-Iklin u jsemmi toroq li huma mibdijin diġa', bħal Psaila Street ġewwa Birkirkara, it-triq ta' Ħal Far u Qormi Road li għall-grazzja t'Alla llum hija lesta.

Imma jekk tgħodd dawn it-toroq kollha flimkien ma jagħmlux il-Lm15 miljun li qed isemmi għax ras għal ras kull triq tiswa xi Lm1 miljun jew Lm1.5 miljun.

Fejn huma t-toroq li qed isiru u li jqumu Lm15 miljun?

Jien ma rridx niġi nterpretat li qed ngħid li f'dan il-pajjiż m'għandniex nonfqu dawn il-flus.

Dażgur li għandna nonfquhom, imma biex tonfoqhom l-ewwelnett irid ikollok proġetti reali fejn tonfoqhom u mhux tivvinta.

It-tieni ħaġa jrid ikollok budget għalihom.

Nerġa' ngħid li fil-budget ta' din is-sena l-ministeru m'għandux dawn il-flus ivvotati u għalhekk nippretendi li l-ministru jiġi hawn u jagħti breakdown dettaljat dwar kif qed jintnefqu dawn il-Lm15 miljun.

Punt ieħor li jħobb isemmi l-Ministru Galea huwa li issa x-xogħlijiet qed nagħmluhom kif suppost u skond standards Ewropej.

Issa ħalliha li l-kliem "skond standards Ewropej" huma l-buzzwords il-ġodda, imma jien ngħidlu li t-toroq ta' Malta mhux issa qed isiru skond standards Ewropej.

It-toroq ta' Malta bdew isiru skond standards Ewropej meta tela l-Partit Laburista fil-gvern fl-1996 u ġab esperti Ġermaniżi u beda jagħmel it-toroq b'mod serju.

Minn dakinhar bdew isiru kif suppost it-toroq.

Hawnhekk ta' min jistaqsi wkoll jekk skond standards Ewropej ifissirx li tagħmel ħmerija bħalma saret quddiem l-Isptar Monte Carmeli meta saret traffic island ikbar mit-triq.

Fuq din it-traffic island f'nofs it-triq jista' jillendja helicopter!

Dak hu l-istandard Ewropej?

Standards Ewropej ifisser li tagħmel water culverts bħalma saru ġewwa Valletta Road il-Mosta, u mbagħad timblokkahom għaliex ma tafx ma' fejn se tqabbadhom?

Tajba din!

Mela l- ewwel tagħmel sistema biex tilqa' għall-ilma, imbagħad timblokka l-istess sistema biex ma tilqax l-ilma għax ma tkunx taf fejn se jmur l-ilma.

L- istess problema seħħet fi Psaila Street.

L-ewwel saru l-culverts u meta staqsejt fejn se jmur l-ilma tal-culverts it-tweġiba kienet li fuq l- Imsida.

Inkella skond standards Ewropej meta tagħmel Mdina Road, Ħal Qormi - int u nieżel min-naħa tal-Coca biex inkunu nafu għal liema fergħa qed nirriferi – din għandek tagħmilha mingħajr ma tibdel is-sistema tad- drenaġġ, meta s-sistema hija waħda mill-iktar antiki li għandna f'Malta u aktar u aktar meta taf li hija sistema kollassata?

Tagħmel dak ix-xogħol kollu u ma tibdilx is-sistema tad-drenaġġ?

Hekk isiru l-affarijiet skond standards Ewropej?

Jew l-istandards Ewropej ifissru li kull triq li għandna f'Malta ser ndejquha, bħalma dejjaqna Psaila Street?

J'Alla jintneqfu l-flus fuq it-toroq, u hemm bżonn li jiġu nvestiti flus fuq it- toroq, imma rridu ninvestu bis-serjeta'.

Irridu l-ewwel nagħmlu budgeting u programm serju, u naraw li l-flus jintnefqu b'mod li jagħtu riżultati għat-tul.

Mr Speaker, issa xtaqt nitkellem fuq żewġ toroq partikolari.

Waqt diskussjoni politika li saret f'każin Nazzjonalista nhar il-Ħadd li għadda ssemmiet Hompesch Road ġewwa l-Fgura.

Id-dipartiment tat-toroq ilu jgħid li se jagħmel din it-triq.

Suppost li kellu jagħmilha s-sena li għaddiet u issa qed jitħajjar jagħmilha din is-sena.

Pero' minkejja l-ħafna paroli li qed jgħid il-gvern kulma hemm budgeted għal din it-triq huma Lm100,000 li fil-fatt hija ċifra żgħira wisq għax-xogħol li jrid isir.

Issa d- dipartiment tat-toroq irid li dik it-triq iħalliha kif inhi, jiġifieri bħalissa hija two-way u tibqa' two-way.

Il-kunsill lokali tal-Fgura qed jgħid li din it-triq għandha bżonn tiġi upgraded għaliex hija fi stat ħażin ħafna - fil-fatt il-kunsill ilu ħafna snin, anke meta kont ministru jien, jinsisti li Hompesch Road tiġi rranġata billi tinqala' u tinbena mill-ġdid - imma qed jgħid ukoll li f'dawn l-aħħar xhur għamel studju ta' l-inċidenza tal-mard respiratorju fil-Fgura u sab li l-aktar post li għandu perċentaġġ għoli ta' mard respiratorju f'Malta – bħal, per eżempju, l-asthma – huwa proprju l-Fgura.

F'dan ir-rapport - li hu rapport mediku - ġie konkluż ukoll li waħda mir-raġunijiet għalfejn hemm dan il-mard respiratorju kollu ġewwa l-Fgura hija minħabba l-ammont ta' traffiku li jgħaddi min-nofs tal- Fgura u għalhekk il-kunsill lokali qed jgħid li għandna naraw x'se nagħmlu biex jekk jista' jkun niskariġġu t-traffiku milli jgħaddi minn ġol-Fgura fl- ammonti li qed jgħaddi llum u nressquh iktar lejn il-periferija tar-raħal.

Il-kunsill qal ukoll li din hija xi ħaġa li rridu nagħtu kasha meta qed nagħmlu t-toroq ġewwa l-Fgura.

It-tieni ħaġa li qal il-kunsill lokali tal-Fgura hija, li dan ir-raħal li għadu qed jiżviluppa, kiber b'mod enormi f'dawn l-aħħar snin, bħal ħafna rħula oħrajn ġodda b'mod organiku u mhux b'mod ippjanat, u kiber b'mod li m'għandux ċentru.

Normalment aħna nassoċjaw il-focus ta' raħal mal-pjazza ta' quddiem il-knisja, imma fil-Fgura la għandhom pjazza quddiem il-knisja u lanqas għandhom post fejn jiltaqgħu n-nies u fejn tista' ssir xi attivita' soċjali.

Fil-Fgura m'hemm xejn minn dawn l-affarijiet u għalhekk qed jgħidu li x'imkien viċin tal-knisja tinħoloq area, jew pjazza, li tista' sservi għan-nies tar-raħal.

Il-kunsill qal li issa kif se ssir Hompesch Road nistgħu nilħqu dawn l-għanijiet billi niżvijaw ftit it-traffiku biex innaqqsu ftit mill-ammont ta' tinġis li qed joħloq meta jgħaddi t-traffiku miċ-ċentru u fl-istess ħin inkunu qed nikkalmaw ftit it- traffiku ħalli jippermettilna noħolqu ċentru fejn jistgħu jiltaqgħu ċ- ċittadini tal-Fgura.

Hawn qed nitkellmu fuq 100 metru u mhux fuq it-triq kollha imma b'danakollu ħareġ il-Ministru Galea jgħajjarhom - u issa anke l- viċi prim ministru - li qed itellfu l-gvern fix-xogħol li qed jagħmel.

Dan m'hu veru xejn.

L-ewwelnett irrid infakkar lill-ministru li Hompesch Road m'hijiex fir-responsabbilta' tiegħu imma tal-kunsill lokali u allura bilfors li jrid jiftiehem mal-kunsill lokal jekk irid iwettaq xi xogħol fuqha.

Mr Speaker, jien niftakar li meta gvern Laburista ried jagħmel xi xogħol ġewwa l-Mosta l-kunsill lokali ta' hemmhekk kien oppona u qal li dan ix- xogħol huwa fir-responsabbilta' tal-kunsill lokali.

Dakinhar il-kunsill lokali Nazzjonalista tal-Mosta qal lill-gvern li mhux se jippermettulu jagħmel ix-xogħol.

Dakinhar il-Partit Nazzjonalista fl-oppożizzjoni, b'Dr Fenech Adami b'kollox, mar jipprotesta fiċ-ċentru tal-Mosta, jiddendel ma' l-iljun t'hemmhekk u kollox u jgħidu li mhux se jħalluna nagħmlu x-xogħol għaliex ma konniex demokratiċi, konna qed naqbżu l-kunsill u ma konniex qed nagħtu kas.

Araw issa għaliex il-gvern Nazzjonalista qed jagħmel l- istess ħaġa fil-Fgura u jrid jaqbeż il-kunsill tal-Fgura issa dawn mhux m'għadhomx demokratiċi, imma issa l-kunsill qed itellef il-progress tal- gvern!

Hekk qed jirraġunaw issa.

Dan juri l-faċċoliżmu u l-ipokresija politika tal-Partit Nazzjonalista.

Meta jkun fl-oppożizzjoni jakkuża b'nuqqas ta' demokrazija u issa li qiegħed fil-gvern l-istess każ m'għadux nuqqas ta' demokrazija, imma sar li l-kunsill lokali jrid itellef il- progress li jrid jagħmel il-gvern.

Dan m'hu veru xejn.

Jien nappella lill- Ministru Ċensu Galea biex minflok jinħela ma' pika għal xejn b'xejn mal- kunsill lokali ta' Fgura, joqgħod bilqiegħda magħhom u jiddiskuti għax fl- aħħar mill-aħħar l-affarijet li jridu jagħmlu - jien naf għaliex jien konsulent tal-kunsill lokali fuq il-proġett tal-Fgura – m'humiex xi affarijiet kbar.

Jien jidhirli li bħala triq li hija fir-responsabbilta' tal-kunsill lokali, il-kunsill lokali għandu jkollu dritt fuq dak li jrid jagħmel.

Punt żgħir ieħor li rrid insemmi huwa fuq xi ħaġa li ġrat nhar it-Tnejn li għaddew meta l-Ministru Ċensu Galea, flimkien ma' xi kunsilliera mill- kunsill lokali tar-Rabat iddeċidew li parti minn Triq Ġorġ Borg Olivier fir- Rabat issir one-way.

Biex nifthiemu Triq Ġorġ Borg Olivier hija dik it- triq li mis-Saqqajja tieħdok lejn il-Buskett.

Din it-triq ma sservix biss għan-nies tar-Rabat imma sservi l-aktar għan-nies li joqogħdu Ħad-Dingli, il-Buskett, f'Tal-Virtu' u f'dawk in-naħat.

Mela dan ifisser li tista' tmur lejn il-Buskett f'direzzjoni waħda imma meta tkun ġej lura trid tgħaddi proprju miċ-ċentru tar-Rabat, minn fejn il-knisja.

Jien ma nafx ta' min kienet din l-idea brillanti għax safejn naf jien it-traffiku m'għandekx tgħaddih miċ-ċentru urban tar-raħal, mill-village centre, imma trid tipprova tevita u tikkalma t-traffiku fiċ-ċentru tar-raħal.

Jien nifhem għaliex sar hekk.

Veru li Triq Ġorġ Borg Olivier hija dejqa u diffikultuża meta tiltaqa' ma' xi char-a-banc li tkun ġejja lejk, imma biex tgħaxxaqha x-char-a-banc ħallewhom jgħaddu ż-żewġ naħat u l-karozzi ż-żgħar biss dawru.

Ovvjament jekk se tħalli x-char-a-banc jgħaddu miż-żewġ naħat il-problema xorta se tibqa'.

Apparti minn hekk, permezz tas-soluzzjoni li ħarġu biha, cioe' li Triq Ġorġ Borg Olivier se ssir one-way, min ikun ġej min-naħa ta' Ħad-Dingli ma jistax jibqa' għaddej minnha u se jkollu jieħu dawra kbira.

Dan jgħodd ukoll għan-nies li joqogħdu Ħad-Dingli, f'Tal-Virtu' u l-Buskett.

Tawwalnilhom it-triq b'ma nafx kemm, apparti li ddevjajnihom biex jgħaddu miċ-ċentru tar-raħal.

Jien jidhirli li din m'hijiex soluzzjoni tajba għall- problema ta' din it-triq.

Filwaqt li nifhem il-problema li teżisti, għax veru li din it-triq hija dejqa u li għandu jsir xi ħaġa biex it-traffiku ta' hemmhekk jiġi kkalmat ħalli ma jinħolqux it-traffic jams li ġieli jinħolqu, ma naħsibx li s-soluzzjoni proposta u li qed tiġi implimentata hija waħda tajba u nappella biex anke f'dan il-każ nerġgħu nħarsu lejn dak li ġie implimentat u naraw jekk nistgħux insibu soluzzjoni differenti li ma toħloq inkonvenjent lil ħadd.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn 8 ta' Ottubru 2001 fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

LIXKA IMPORTATA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-kwantita tal-lixka importata matul dawn l-aħħar snin sena b' sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li l-Kooperattiva Nazzjonali tas-Sajd Ltd. impurtat 17-il container fis-sena lixka mill-1998 'l hawn, minbarra fis-sena 2000 fejn l-importazzjoni kienet ta' 28 container.

Din is-sena l- importazzjoni laħqet s'issa 17-il container.

ĠARR TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt kien in-numru ta' bowzers tal- ġarr ta' l-ilma ġodda li xtara d-Dipartiment tal-Biedja matul dawn l-aħħar tlett snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma nxtara l-ebda bowser ġdid f'dawn l-aħħar tliet snin.

BOWZERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt kien in-numru ta' bowzers tal- ġarr ta' l-ilma ġodda li xtara d-Dipartiment tal-biedja matul dawn l-aħħar tlett snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 28218.

SEZZJONI TA' L-AGRIKULTURA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-ħaddiema u uffiċjali li żdiedu fis-sezzjoni ta' l-Agrikultura mill-5 ta' Settembru tal-1998 l-hawn?

Huwa l-ħsieb tal-Ministeru li jżid n-numru ta' ħaddiema f'din is-sezzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mill-5 ta' Settembru 1998 sal-lum kienu ngaġġati 80 bejn ħaddiema u uffiċjali mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura/Dipartiment għas- Saħħa tal-Pjanti.

Il-maġġoranza ġew minn dipartimenti oħra tal-Gvern.

Bħal f'kull każ ieħor, in-numru ta' ħaddiema f'dan id-Dipartiment jista' jiżdied skond l-esiġenzi tas-servizz.

Iżda tajjeb jingħad ukoll li r- riżorsi umani jistgħu jissaħħu mingħajr il-ħtieġa ta' żieda fin-numru ta' impjegati.

KOLONJI TAN-NAĦAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt huma numru ta' kolonji tan- naħal li għandu d-Dipartiment ta' l-Agrikultura fil-preżent?

Kemm kien in- numru ta' kolonji għas-snin preċedenti sena b'sena għall-dawn l-aħħar 10 snin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li fil-preżent in-numru ta' kolonji tan- naħal li għandu d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura huwa ta' 58.

In-numru ta' kolonji jitla' u jinżel minħabba li jew għax ikun hemm bejgħ jew għoti ta' frieħ tan-naħal minħabba mard ta' l-istess naħal jew għal raġunijiet oħra.

Awissu huwa l-bidu tas-sena tan-naħal (lean period) u għaldaqstant qed jingħataw iċ-ċifri għal dan ix-xahar tas-sena.

|Awissu |10 frieħ (wara li | |1992 |feġġet il-Varroa) | |Awissu |86 frieħ (il-gvern | |1993 |xtara ta' New Zealand)| |Awissu |140 frieħ (minn dawn | |1994 |tqassmu lill-bdiewa | | |għad-dakra) | |Awissu |121 frieħ | |1995 | | |Awissu |158 frieħ | |1996 | | |Awissu |76 frieħ | |1997 | | |Awissu |16 frieħ | |1998 | | |Awissu |56 frieħ | |1999 | | |Awissu |106 frieħ | |2000 | | |Awissu |58 frieħ | |2001 | |

Ta' min isemmi li d-Dipartiment jgħin lill-bdiewa billi jislifhom frieħ biex idakkru.

Meta dawn jinġabru lura, ma jkunux fl-istess stat jew aħjar min meta ngħataw.

SKEJJEL PRIMARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fl-iskejjel primarji statali kollha ta' Malta u Għawdex, skola bi skola, klassi bi klassi, fejn hemm għalliema nieqsa peress li fl-ewwel jiem tas-sena skolastika saru lmenti li t-tfal ma kellhomx min jgħallimhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li ma jirriżultax li hemm nuqqas ta' għalliema fil-Primarja.

STUDENTI - SKEJJEL GĦAWDXIN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw studenti Għawdxin biex jidħlu f' istituzzjonijiet post-sekondarji Għawdxin?

Kemm f' kull istituzzjoni?

Kemm ġew aċċettati u f' liema suġġetti?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

KUNSILL MALTI - XJENZA U TEKNOLOĠIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru 28180?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-aħħar tlett snin, il-Kunsill Malti għax- Xjenza u Teknoloġija (MCST) impjega lil dawn il-persuni:

|Mr Edmond |Assistant |full-t| |Buhagiar |Executive |ime | |Mr Michael |Assistant |full-t| |Refalo |Executive |ime | |Ms Nadine |Assistant |full-t| |Cauchi |Executive |ime | |Mr Wilfred |Chief |full-t| |Kenely |Executive |ime | | |Officer | |

Informat li mhix il-prattika li kopja tal-kuntratt titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra minħabba n-natura konfidenzjali ta' dan id-dokument.

GĦAMARA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi għat-tweġiba għall-Misotqsija Parlamentari Numru 28187 stante xogħol ieħor li hu aktar urġenti fil-Kulleġġ.

GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb għall-mistoqsija 28183?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jiġi verifikat u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

INKJESTI PENDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il inkjesta hemm pendenti quddiem Maġistrati inkwirenti?

Kemm ilhom li nfetħu dawn l-inkjesti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar u tingħata f`xi seduta oħra.

MCAST

L-ONOR.

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandix x'inżid mat-tweġiba diġa' mogħtija stante xogħol ieħor tal-Kulleġġ li hu aktar urġenti.