MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 534 It-Tnejn, 30 ta' April, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 534

It-Tnejn, 30 ta' April, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 30 ta' April, 2001

WERREJ MINUTI 512

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 512

TQEGĦID TA' KARTI 517

MOZZJONIJIET

RATIFIKA TAT-TRATTAT FUQ IL-KARTA DWAR L-ENERĠIJA U L-PROTOKOLL TAL-KARTA

DWAR L-ENERĠIJA FUQ L-EFFIĊJENZA TA' L-ENERĠIJA U ASPETTI AMBJENTALI

MARBUTIN MAGĦHA 518

AĠĠORNAMENT 538

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBA ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 544

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 533 li saret fil-25 ta' April, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid hu n-numru ta' studenti tal-kulleġġ tal-biedja li matul l-1999 u l-2000 tħarrġu fuq programmi ta' żvilupp sostenibbli rurali?

Min kien responsabbli minn dan il-programm mill-kulleġġ?

X'kien jinvolvi dan il-programm bħala tagħlim rigward l- iżvilupp rurali fil-gżejjer tagħna?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-korsijiet segwiti fil-kulleġġ huma indirizzati lejn dawk l-istudenti li jridu jsiru tekniċi jew assistenti veterinarji jew ortikulisti kummerċjali.

Il- programmi ta' żvilupp sostenibbli rurali ma jaqgħux direttament taħt dawn il-korsijiet imma jiġu ttrattati taħt il-programm rural youth leadership li jsir fil-kulleġġ.

Huwa dan il-programm li jgħin lill-istudenti jippreparaw ruħhom biex isiru t-tekniċi tal-ġejjieni li jieħdu ħsieb l-iżvilupp sostenibbli rurali minn perspettiva ħolistika.

In-numru ta' studenti li kienu involuti matul is-sena skolastika 1999 u 2000 kien ta' 27 u l-programm kien immexxi mis-Sur M. Salerno.

Il-programm jinkludi kontrolli bijoloġiċi u metodi organiċi li għalissa għadhom sperimentali u jkomplu jikkomplimentaw mat-tagħlim fuq futur sostenibbli għall-ambjent tal-gżejjer tagħna.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' studenti li jattendu l-kulleġġ tal-biedja li tħarrġu fuq sistemi ta' żvilupp sostenibbli li jħallu l-anqas impatt fuq l-ekoloġija, il-geoloġija u l-idroloġija meta applikati fis-settur tal-biedja?

Fuq liema sistemi tħarrġu?

Min kien responsabbli minn dan it-tagħlim ta' l-istudenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-istudenti kollha tal-kulleġġ jitħarrġu fuq sistemi ta' żvilupp sostenibbli li jħallu l-anqas impatt fuq l-ekoloġija, il-ġeoloġija u l- idroloġija.

Din is-sena n-numru ta' studenti kien ta' 27.

Isir studju dwar kif il-waste li jħallu l-annimali jew il-ħxejjex għandu jiġi wżat jew mormi mingħajr ma jħalli impatt negattiv fuq l-ekoloġija, il- ġeoloġija u l-idroloġija.

Fost dawn is-sistemi jiġi studjat kif il-waste jintuża bħala fertilizzant wara li jiġi ttrattat u newtralizzat u b'hekk xorta jkun jista' jitħallat mal-ħamrija u jiġi maħruq fl-inċineraturi tal- fdalijiet tal-mejtin.

Il-lecturers involuti huma s-Sur S. Vella, is-Sur J. Mifsud u s-Sur M. Salerno.

FIS - ALLOWANCES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx impjegati mal-fondazzjoni għall-istudji internazzjonali jew impjegati oħra li huma bbażati fuq il-post u li għandhom xi allowance marbuta mal-kariga tagħhom?

Jekk fl-affermattiv, x'inhuma l-ammonti, fuq liema kriterju ġew mogħtija u min ħa d-deċiżjoni li jingħataw u kemm jingħataw?

Hemm xi vantaġġi oħra li jingħataw bħala ħlas ta' fuel għal karozzi privati u uffiċjali, użu ta' mobile phones kif ukoll ħlas ta' kontijiet tat-telefon ta' djar privati?

Jista' l-Ministru jagħti lista ta' dawn in-nies u l-vantaġġi li għandhom, kemm jekk huma mħallsa mill-grant tal-ministeru kif ukoll jekk inhuma mħallsa minn proġetti li qed jiġu mogħtija lill-fondazzjoni jew lill- istituti tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): L- informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' jgħidli min ħa d-deċiżjoni illi jagħti dawn l- allowances u fuq liema kriterji?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qiegħda f'dawn id-dokumenti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra.

Infatti f'Dok.

"A" hemm miktub "authorised by director general pre-September 1997", waqt li f'Dok.

"B" hemm "authorised by chief executive post-September 1997".

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura l-mobile phones qabel ma kenux authorised?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skond kolonna "B", il-mobile phones u l-home phones ġew awtorizzati miċ-chief executive wara Settembru 1997.

UNIVERSITA' - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm direct orders u kemm ingħataw f'dawn l-aħħar sentejn fl-Universita' ta' Malta?

Kemm kienu jammontaw b'kollox?

Liema kienu dawk il-kumpanniji li ħadu direct order?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-Universita` ta' Malta ħarġet 32 direct order tul dawn l-aħħar sentejn.

Id-direct orders, kollha approvati mill-ministeru tal-finanzi skond il- proċedura, kienu f'diversi muniti u saru lil diversi kumpanniji kif jidher fil-lista li qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

UNIVERSITA' – FAKULTA' TAL-LIĠI – LECTURERS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph M. Sammut) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jindika min huma l-lecturers full- time u part-time fil-fakulta' tal-liġi fl-Universita' ta' Malta?

Fuq liema kriterji ġew magħżula u appuntati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li l-membri ta' l-istaff akkademiku fil-fakulta` tal-liġi huma disgħa full- time u 32 part-time, magħżula u appuntati fuq kriterji stabiliti f'sejħa għal applikazzjonijiet minn selection board.

Barra minn dawn dejjem ikun hemm numru ta' temporary part-timers li jintalbu li jagħmlu lectures skond il-bżonnijiet li jinqalgħu fil-fakulta` minn żmien għal żmien fuq talba tad-dipartiment u bl-approvazzjoni tar- rettur.

B'kollox l-ispiża ta' dawn hija inqas minn ta' żewġ full-timers.

STADIUM NAZZJONALI - ŻWIEMEL TAL-KAVALLERIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Qed jiġri kemm-il darba li wara xi partita football importanti jintbagħtu żwiemel tal-kavallerija fil-carpark ta' fejn l- istadium nazzjonali u peress li jkun id-dlam, dan qed ikun ta' periklu kemm għaż-żwiemel kif ukoll għall-pulizija.

Jista' l-Ministru jara li dan ma jkomplix isir jew inkella jitlob li jiġi stallat id-dawl fil-carpark?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Il-preżenza tal-kavallerija u l-pulizija fil-carpark ta` fejn l-istadium nazzjonali hija bil-ħsieb li jkun hemm deterrent għal xi nkwiet li jista` jinqala bejn il-partitarji kif ukoll biex kemm jista` jkun jonqos is-serq mill-vetturi pparkjati f`dawk l- inħawi.

Matul dan ix-xogħol il-pulizija tal-kavallerija dejjem ikunu akkumpanjati minn membri oħra tal-korp, inklużi dawk tas-sezzjoni tal- klieb.

Huwa minnu li fil-post ma hemmx biżżejjed dawl.

Fil-fatt xi żmien ilu saru arranġamenti biex id-dwal tal-floodlights ta` l-istess stadium ma jintfewx qabel ma jkun hemm is-sinjal mill-pulizija.

Dan sar bi qbil ma` l- awtorita` ta' l-MEA.

Is-sitwazzjoni fil-preżent hija ħafna aħjar milli kienet qabel.

Għandu jingħad ukoll li matul iż-żmien saru diversi laqgħat ma' l-MFA biex, fost affarijiet oħra, jiġi asfaltat il-carpark kif ukoll biex il-post ikun imdawwal sewwa.

L-MFA tinsisti li l-area ta` madwar l-istadium m'hix tagħha u għaldaqstant ma tistax tiġi obbligata li tagħmel dan ix-xogħol.

PULIZIJA - FOOTBALL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk qattx ġie stabilit min ta l-ordni biex jinfetah l-ilma fuq partitarji ta' Birkirkara fil-final tat- trophy kontra s-Sliema s-sena li għaddiet?

X'investigazzjoni saret?

Minn min?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi dwar il-każ li rrifera għalih l- Onor. Interpellant kienet saret investigazzjoni interna mis-supretendent inkarigat mit-taqsima ta` l-SAG.

Minn din l-investigazzjoni kien ġie stabilit illi żewġ kuntistabbli kienu aġixxew b`dan il-mod mingħajr ordni superjuri u ġew ammoniti severament dwar dan l-aġir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anglu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Meta saru dawn l-inċidenti, ittieħdu passi kontra terzi persuni fil-qorti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Lili jirriżutali biss li fl-inċidenti tar-Rothmans trophy final bejn Birkirkara u s-Sliema kienu weġġgħu xi spettaturi u kien hemm ukoll żewġ membri tal-korp li soffrew xi feriti ta' natura ħafifa.

Fl- investigazzjoni dwar dawn l-inċidenti, il-pulizija żammet xi persuni u kien mistenni illi jinbdew proċeduri kriminali kontra tagħhom skond l-eżitu ta' l-investigazzjoni.

Safejn naf jien dawn il-proċeduri ttieħdu.

Irrid inżid li l-passi dixxiplinarji ma tteħdux għax l-azzjoni li jintefa' l-ilma hija minnha nnifisha ħażina, imma għaliex dawn aġixxew mingħajr ma stennew ordni mis-superjuri tagħhom kif suppost li jsir f'dan il-każ.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Ladarba l-Ministru għandu riżultat ta' l- investigazzjoni, huwa minnu li għalkemm ma kienx hemm dik l-ordni ġie ddikjarat li fiċ-ċirkostanzi huma aġixxew b'mod aċċettabbli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, huma aġixxew bona fide.

SAN ĠILJAN - ĦSARAT STRUTTURALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Issa li għaddew 17-il jum minn mindu lill-pulizija ta' Tas Sliema għaddewlha rapport dwar ħsarat strutturali - kif jintqal fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

24342 - jista' l-Ministru jgħid x'passi ħadu l-pulizija dwar dan il-każ?

X'irriżulta minn dawn il- passi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li wara li l-pulizija kkonfermat ir- rapport tal-perit, ikkuntatjat lis-sid tal-fond in kwestjoni u wara li dan ta' l-aħħar ġie informat bil-periklu eżistenti, ġie wkoll servut b`intimazzjoni skond kif hemm maħsub f'artiklu 25 Kap 10.

Is-sid iddikjara li ser jibda x-xogħol immedjatament.

MOSTA - TRIQ SAN SILVESTRU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li fil-parti ta' isfel fi Triq San Silvestru, il-Mosta, hemm familji li qed jitolbu li t-triq issir one-way, peress li hija dejqa ħafna u qed tkun ta' periklu għar-residenti kif ukoll għall-pedestrians, jista' l-Ministru jara li jsiru l- investigazzjonijiet meħtieġa u jinformana bl-iżviluppi?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' kumpanniji privati u parastatali li l- ħlas tal-bolla tal-ħaddiema baqgħu ma għaddewhx lid-dipartiment?

Kemm huwa n-numru ta' ħaddiema li l-ħlas tal-bolla tagħhom għad irid isir, allavolja huma jkunu diġa' ħallsuha?

X'miżuri qed jieħu d-dipartiment biex jara li dawn il-ħlasijiet isiru?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- responsabbilta' għall-ġbir tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurta' nazzjonali ilu li għadda taħt id-dipartiment tat-taxxi interni minn Jannar 1998 u għalhekk nitolbu jirriferi l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

BIEDJA U SAJD – RELAZZJONIJIET MAL-LIBJA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana bid- diskussjonijiet u l-progress li kien hemm dwar il-kontinwazzjoni tal- koperazzjoni fis-settur tal-biedja u sajd bejn Malta u l-Libja matul l-1999 u s-sena 2000?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin): Peress li l-imsemmija diskussjonijiet jaqgħu taħt il-ġurisdizzjoni tal-ministeru għall-agrikoltura u sajd, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda tiegħu lill-ministru konċernat.

BIEDJA U SAJD – RELAZZJONIJIET MA' L-EĠITTU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana bid- diskussjonijiet u l-progress li kien hemm dwar il-kontinwazzjoni tal- koperazzjoni fis-settur tal-biedja u sajd bejn Malta u l-Eġittu matul l- 1999 u s-sena 2000?

ONOR.

BIEDJA U SAJD – RELAZZJONIJIET MA' ĊIPRU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana bid- diskussjonijiet u l-progress li kien hemm dwar il-kontinwazzjoni tal- koperazzjoni fis-settur tal-biedja u sajd bejn Malta u Ċipru matul l-1999 u s-sena 2000?

ONOR.

BIEDJA U SAJD – RELAZZJONIJIET MA' FRANZA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana bid- diskussjonijiet u l-progress li kien hemm dwar il-kontinwazzjoni tal- koperazzjoni fis-settur tal-biedja u sajd bejn Malta u Franza matul l-1999 u s-sena 2000?

ONOR.

SKEJJEL SEKONDARJI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi problemi se jkun hemm biex jinstab spazju biżżejjed għall-istudenti subien li se jibdew skola sekondarja f'Settembru 2001?

Għaliex inħolqu dawn il-problemi?

Kif se jiġu solvuti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Kif jaf l- Onor. Membru, is-settur ta' l-iskejjel sekondarji tas-subien ilu żmien isofri minn pressjoni minħabba ċertu nuqqas ta' spazju.

Kif kien mistenni, it-twettiq tal-kurrikulu nazzjonali, inkluż il-programm ta' edukazzjoni teknoloġika li qed jiġi ntrodott fl-iskejjel sekondarji kollha, kif ukoll l-espansjoni tat-tagħlim f'livell terzjarju vokazzjonali li jirrikjedi aktar spazju, ser jaċċentwaw din il-problema.

Din is-sitwazzjoni ta' pressjoni fuq spazju hija waħda temporanja.

Il-bini ta' skola ġdida fil-Karwija għandu jwassal għal soluzzjoni tal-problema.

Sadanittant it-tkabbir ta' l-Iskola San Franġisk t'Assisi u miżuri oħra li qed jiġu kkonsidrati, għandhom jgħinu biex tittaffa l-problema.

SKOLA NAWTIKA – KAPTANA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex meta jiritraw is-17-il kaptan tal-baħar ikollna Maltin oħra li jilħqu minflokom, u dan meta tqis li l-eta' medja tal-kaptana attwali hija 45 sena u li biex kadett jilħaq kaptan irid 15-il sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li hemm kollaborazzjoni sħiħa bejn l- awtorita' marittima u l-iskola nawtika fi ħdan id-dipartiment ta' l- edukazzjoni fit-tnedija ta' korsijiet li jwasslu għall-eżami għall-ħruġ ta' ċertifikat ta' kompetenza, l-ewwel bħala uffiċjal tad-dverta u eventwalment bħala kaptan.

L-ispejjeż ta' l-organizzazzjoni ta' l-eżamijiet li jsiru skond l-iskeda normali tagħmel tajjeb għalihom l-awtorita' marittima.

Jien informat ukoll li l-awtorita' marittima qiegħda f'diskussjonijiet ferm avvanzati mal-kulleġġ ta' l-arti, xjenza u teknoloġija għall- kollaborazzjoni ferm mill-qrib għat-twaqqif ta' istitut ta' studji marittimi li l-iskop tiegħu se jkun aktar wiesa' minn dak ta' l-iskola nawtika.

MR SPEAKER: L-Onor.

Bartolo, domanda supplimentari.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-awtorita' marittima se tkun bħala partner ma' l- organizzazzjoni eżistenti?

X'se jkun is-sehem tagħha fid-dawl li l- awtorita' marittima diġa' għandha diversi funzjonijiet?

Hija idea tajba li jkollha wkoll il-kontroll tas-servizz edukattiv?

Jagħmel aktar sens li tagħtiha sehmha imma ma jkollhiex kontroll determinanti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant innifsu, id- diskussjonijiet dwar dan is-suġġett bejn il-ministeru ta' l-edukazzjoni u l- ministeru responsabbli mill-awtorita' marittima ilu għaddej is-snin.

Huma bosta l-membri miż-żewġ naħat tal-Kamra li f'xi żmien jew ieħor kienu responsabbli minn dan is-settur li ħadu sehem dwar il-mod ta' kif nistgħu mmexxu l-iskola nawtika 'l quddiem.

Kemm ilu li l-gvern preżenti ddeċieda li jagħmel il-kulleġġ ta' l-arti, xjenza u teknoloġija, ġie deċiż li jkun hemm ukoll l-istitut dwar l-istudji marittimi, u nista' ngħid li bħalissa qegħdin fl-istadju finali ta' diskussjonijiet bejn l-awtorita' marittima u l-ministeru ta' l-edukazzjoni biex nikkonkludu dan il-ftehim.

Malli dan il-ftehim jintlaħaq nkun nista' nagħti d-dettalji kollha lill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Dikjarazzjonijiet għas-sena 2000 magħmula skond paragrafi 48 u 49 tal- kodiċi ta' etika għal ministri u segretarji parlamentari; u

Lista ta' uffiċjali fiċ-ċivil li ħadu l-ħatra ta' direttur matul l- 2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar korsijiet organizzati mill-ETC, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

25397; u

Tabella li turi l-għadd ta' persuni li nqatgħu mir-reġistru tax-xogħol bejn Jannar u Marzu ta' l-2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

25178; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti residenti fil-Kalkara, Birgu, Bormla u l-Isla f'kull kors fl-universita', bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

25262; u

Kopja ta' l-ispecifications u kondizzjonijiet speċjali f'sejħa għal offerti għall-produzzjoni ta' dokumentarju informattiv għall-kumplessi sportivi ta' tal-Qroqq, Marsa u Kottonera, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-pożizzjoni li adottat Malta fin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea fuq Kap. 3 - moviment ħieles tas-servizzi; Kap. 4 - moviment ħieles tal-kapital; Kap. 6 - politika dwar il-kompetizzjoni; Kap. 8 - sajd; Kap. 9 - politika dwar it-trasport; Kap. 13 - politika soċjali u mpjiegi; Kap. 21 - politika reġjonali u kordinazzjoni ta' strumenti strutturali; u Kap. 29 - dispożizzjonijiet finanzjarji u tal-budget, li dwarhom Malta rċeviet il-pożizzjoni komuni ta' l-Unjoni Ewropea; u

Listi ta' dikjarazzjonijiet maħruġa mis-segretarjat tal-Kunsill fi Brussell; stqarrijiet magħmula fin-Nazzjonijiet Uniti fi New York; stqarrijiet magħmula fin-Nazzjonijiet Uniti f'Ġinevra, u stqarrijiet magħmula f'organizzazzjonijiet internazzjonali fi Vjenna, prinċiparjament fl-OSCE, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il- Ministru Francis Zammit Dimech.

MOZZJONIJIET

RATIFIKA TAT-TRATTAT FUQ IL-KARTA DWAR L-ENERĠIJA U L-PROTOKOLL TAL-KARTA DWAR L-ENERĠIJA FUQ L-EFFIĊJENZA TA' L-ENERĠIJA U ASPETTI AMBJENTALI MARBUTIN MAGĦHA

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, nipproponi:

Il-Kamra tad-Deputati,

Wara li fis-17 ta' Diċembru 1994, Malta ffirmat f'Lisbona, il- Portugal, it-Trattat fuq il-Karta dwar l-Enerġija u l-Protokoll tal- Karta dwar l-Enerġija fuq l-Effiċjenza ta' l-Enerġija u Aspetti Ambjentali marbutin magħha;

Wara li rat li jekk Malta tirratifika dan it-Trattat tkun qed tissieħeb ma' iktar minn erbgħin pajjiż ieħor, inkluża l-komunita' Ewropa u l-membri tagħha, li s'issa rratifikaw dan it-Trattat li hu meqjus fundamentali biex tintlaqa' d-domanda għall-enerġija li kulma jmur qiegħda tiżdied;

Wara li rat l-artikolu 3(1)(c) u 3(2)(b) ta' l-Att dwar ir-Ratifika tat-Trattati, Kap 304, u l-artikolu 3(2) ta' l-Att dwar Poteri li jsiru regolamenti fl-Interess Nazzjonali, Kap 365;

Tirriżolvi li tawtorizza r-ratifika tat-Trattat fuq il-Karta dwar l- Enerġija, il-Protokoll tal-Karta dwar l-Enerġija fuq l-Effiċjenza ta' l-Enerġija u Aspetti Ambjentali marbutin magħha kif ukoll l-Emenda għall-provvedimenti fit-Trattat fuq il-Karta dwar l-Eenrġija li huma marbutin mal-Kummerċ.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nissekonda.

MR SPEAKER: Nifhem li hawn qbil li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu żewġ seduti, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema fuq in- naħa tal-gvern u kelliema fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni, naturalment bil- winding-up għall-gvern.

Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, nifhem li meta qed nitkellmu dwar il-karta ta' l-enerġija u t-trattati marbutin magħha u anke dwar emendi li jolqtu l-qasam kemm tal-kummerċ u dak ambjentali qed nitkellem fuq inizjattivi li m'humiex kontroversjali u wieħed jawgura li jkun hawn il- qbil tal-Kamra kollha għar-rigward ta' dan il-pass.

Nixtieq issa nagħti daqsxejn background storiku fuq din l-inizjattiva.

L-inizjattiva fuq il-karta ta' l-enerġija kienet bdiet b'suġġeriment ta' l- ex-prim ministru Olandiż Ruud Lubbers fil-kunsill Ewropew ta' Dublin f'Ġunju 1990.

Hu kien issuġġerixxa li l-koperazzjoni fis-settur ta' l- enerġija setgħet tistimola titjib fl-ekonomija tal-pajjiżi fil-Lvant ta' l- Ewropa kif ukoll dik li dakinhar kienet għadha tissejjaħ l-Unjoni Sovjetika.

Fl-istess ħin minn din il-koperazzjoni kien jista' jiġi żgurat li pajjiżi tal-komunita' Ewropea jkollhom sigurta' fil-provvista ta' l- enerġija.

Dan ifisser li qed nitkellmu dwar inizjattiva marbuta ma' kollaborazzjoni u ma' koperazzjoni mifruxa bejn il-pajjiżi kollha Ewropew u fil-fatt, fl-istess karta dwar l-enerġija u anke dokumentazzjoni li kienet saret dak iż-żmien hemm ħafna riferenza għal dik li ħdax-il sena ilu kienet qed tissejjaħ l-Ewropa l-ġdida li bażikament hija l-Ewropa mingħajr il-ħajt ta' Berlin u l-Ewropa li m'hijiex maqsuma anke vis-a-vis kummerċ bejn il- lvant u l-punent.

Fuq inizjattiva ta' Lubbers, il-kapijiet ta' l-Istat ta' l-Unjoni Ewropea kienu ħejjew konferenza internazzjonali sena wara f'Lulju, ta' l-1991.

Il-karta dwar l-enerġija kienet imbagħad iffirmata minn 52 pajjiż u l-komunita' Ewropea f'konferenza ministerjali li kienet saret f'The Hague f'Diċembru 1991.

Il-karta kienet dikjarazzjoni politika mill- istati firmatarji biex jippromwovu l-investiment, il-kummerċ u l- koperazzjoni bejniethom fis-settur ta' l-enerġija.

Sur President, irrid ngħid ukoll li f'The Hague kien sar ukoll qbil fuq il- bżonn li jiġi negozjat ftehim fuq bażi legali.

Jiġifieri hawnhekk il- komunita' internazzjonali diġa' kienet qed tħoss il-bżonn li mhux biss ikollha karta ta' guidelines għar-rigward tal-qasam ta' l-enerġija imma anke wkoll li jkun hemm trattat li jorbothom għal dawk li huma obbligi ġodda.

Fil-fatt wara tliet snin ta' negozjati intensivi, it-trattat tal- karta dwar l-enerġija kien ġie konkluż u nfetaħ għall-firma f'Lisbona fi 17 ta' Diċembru 1994.

It-trattat kien l-ewwel ftehim ekonomiku li ressaq flimkien ir-repubbliki ta' l-ex-Unjoni Sovjetika, il-pajjiżi ex-komunisti fl-Ewropa tal-lvant, l-Ewropa ċentrali u l-membri ta' l-OECD minbarra l- Istati Uniti ta' l-Amerika, il-Kanada, Messiku u New Zealand.

Nixtieq ngħid ukoll li dan it-trattat tal-karta dwar l-enerġija flimkien mal-protokoll tal-karta dwar l-enerġija fuq l-effiċjenza ta' l-enerġija u aspetti ambjentali marbutin magħha kienu ffirmati minn 50 pajjiż u l- komunita' Ewropea.

Fil-fatt dawn issa daħlu fis-seħħ f'April 1998, jiġifieri 90 ġurnata wara t-tletin ratifika.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Ministru, peress li għadha kemm daħlet delegazzjoni ta' membri parlamentari mill-Kuwait u xtaqt nindirizzahom.

"I would like to say welcome to the Members of Parliament from Kuwait who are visiting Malta and I would like them to have an enjoyable and fruitful stay in Malta for the next few days.

Thank you for being in the House of Representatives."

(Onor. Membri: Hear,hear)

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nagħtuhom il-merħba aħna wkoll, Sur President.

Jien hawnhekk kont qed nirriferi wkoll għal meta dan id-dokument infetaħ għall-firem wara ċ-ċerimonja ta' ffirmar f'Lisbona fis-17 ta' Diċembru 1994.

Malta dakinhar f'din iċ-ċerimonja kienet preżenti u ffirmat kemm l- att finali tal-konferenza dwar iċ-charter ta' l-enerġija mal-pajjiżi Ewropej, dik li tissejjaħ il-final act of the European Energy Charter, kif ukoll l-istess trattat dwar din il-karta ta' l-enerġija, l-energy charter treaty.

Malta dakinhar iffirmat ukoll l-energy charter protocol on energy deficiency and related environmental aspects.

It-trattat hu parti wkoll mill-acquis ta' l-Unjoni Ewropea u rrid ninforma lill-Kamra li fin- negozjati fuq dan il-kapitlu Malta permezz tal-MEUSAC rabtet ruħha mar- ratifika ta' dan it-trattat, il-protokoll u l-emenda tal-provvedimenti tat- trattat fuq il-kummerċ.

Tajjeb wieħed jgħid ukoll li qabel ma wasalna għal din il-pożizzjoni, f'April tas-sena l-oħra kien tlaqqa' kumitat inter-ministerjali li sar apposta biex jara l-implikazzjonijiet tal-provvedimenti tat-trattat u biex ukoll jiddetermina jekk kienx hemm bżonn ta' xi azzjoni qabel din ir- ratifika.

Il-kumitat kien imbagħad irrakkmanda r-ratifika u ra li ma kien hemm bżonn ta' l-ebda emendi fil-liġijiet.

It-trattat, il-protokoll u l-emenda fuq il-kummerċ jidħlu fis-seħħ f'Malta 90 jum wara li Malta tiddepożita l-istrumenti tar-ratifika.

Nista' ngħid ukoll li t-trattat kien irratifikat minn 42 pajjiż u mill-komunitajiet Ewropej.

Il-parlamenti ta' żewġ firmatarji, il-Bosnia Herzegovinia u l- Polonja approvaw ir-ratifika tat-trattat waqt li seba' firmatarji li huma Malta l-Awstrija, il-Belarus, l-Iżlanda, il-Ġappun, in-Norveġja u l- Federazzjoni Russa għadhom ma approvawx ir-ratifika.

Naturalment il-proċess tal-lejla huwa biex il-parlament japprova li tkun tista' ssir ir-ratifika min-naħa ta' Malta.

Ta' min jgħid ukoll li l-Belarus u l-Federazzjoni Russa diġa' qed japplikaw it-trattat proviżorjament.

X'jipprovdi dan it- trattat, Sur President?

It-trattat joħloq qafas legali internazzjonali li bih jistgħu jinvestu, joperaw u jagħmlu kummerċ kumpanniji fis-settur ta' l-enerġija li qegħdin fid-diversi pajjiżi firmatarji.

L-implimentazzjoni sħiħa tat-trattat l- ewwelnett tkompli ssaħħaħ il-koperazzjoni fis-settur ta' l-enerġija bejn il- punent u l-lvant.

Dan it-trattat huwa sinifikanti wkoll għaliex inaqqas ir- riskju politiku li ma jkunx hemm biżżejjed provvista ta' enerġija għax jipprovdi qafas ta' interkonnettivita'.

It-trattat huwa importanti għaliex jassigura t-titjib ta' l-ambjent billi tiżdied l-effiċjenza ta' l-enerġija u jiftaħ it-triq għal opportunitajiet ġodda ta' negozji.

L-aktar provvedimenti importanti fit-trattat huma dawk li għandhom x'jaqsmu mal-protezzjoni u l-promozzjoni ta' investiment, il-kummerċ, it-transitu kif ukoll il-provvedimenti rigward settlement of disputes fejn hemm riferenza għall-proċeduri anke internazzjonali ta' arbitraġġ u anke għall- qasam ambjentali.

It-trattat m'huwiex trattat li jidħol fil-liġi ta' stati individwali li jiddefenixxu l-pożizzjoni tagħhom fuq kwestjonijiet diffiċli bħall-istruttura legali ta' kumpanniji fil-qasam ta' l-enerġija jew aċċess għal terzi partijiet jew għall-istruttura tas-suq ta' l-enerġija ġenerali.

Jiġifieri t-trattat jorbot bħala trattat bejn il-pajjiżi firmatarji pero' ma jsirx parti mil-liġi tal-pajjiż b'mod awtomatiku imma jsir parti mill- liġi permezz ta' xi riferenza li tista' ssir għalih.

L-emenda tal-provvedimenti fit-trattat tal-karta dwar l-enerġija li huma marbutin mal-kummerċ kienet adottata fl-24 ta' April, 1998 u din l-emenda tipprovdi qafas legali internazzjonali.

Hawnhekk hawn rabta ma' dak li kont qed ngħid qabel li mhux qed titkellem fuq trattat li jsir parti mil-liġi nazzjonali imma trattat li jorbot strutturi internazzjonali li huma bażati fuq ir-regoli tal-World Trade organisation, fuq kummerċ f'materjal, prodotti u equipment relatatati ma' l-enerġija fejn għallinqas pajjiż mhux membru tad-WTO hu involut.

Jiġifieri qed nitkellmu dwar trattat li jimxi fuq l-istruttura tad-WTO pero' li fil-fatt iħares anke 'l hinn minn dawn li huma firmatarji jew li huma membri ta' din l-organizzazzjoni.

Kif għedt qabel, Malta ffirmat it-trattat u l-protokoll fl-1994.

Malta kienet ukoll innotifikat eċċezzjoni li ma tkunx marbuta li trid tagħżel li kull pajjiż li jagħmel investiment f'Malta jrid ikollu bilfors the better off jew it-trattament nazzjonali li nagħtu lil kumpanniji Maltin stess, inkluż dawk li għandhom monopolju jew il-famuża klawsola li hija riferuta bħala l-klawsola rigward most favoured nations.

Naturalment Malta għamlet riserva fl-1994 fuq din il-klawsola anke minħabba li kien għad hawn prattika ta' monopolju f'dan il-qasam.

Irrid ngħid li wara l-miżuri tal- liberalizzazzjoni fil-qasam ta' l-exchange controls, l-applikazzjonijiet għal kumpanniji ġodda b'partiċipazzjoni tan-non-residenti jew fergħat ta' kumpanniji barranin biex jibdew joperaw f'Malta iridu jkunu approvati mill- Malta financial services centre.

Tajjeb nispjega wkoll, Sur President, dwar l-enquiry point li huwa insemmi f'artiklu 20(3) tat-trattat fejn hemm riferenza ta' enquiry point għal min irid jagħmel dan it-tip ta' investiment f'pajjżna u għal min irid l- informazzjoni dwar l-istrutturi ta' l-enerġiji f'pajjiżna.

Fil-fatt l- enquiry point f'Malta se tkun l-awtorita' ta' Malta dwar ir-riżorsi u din tkun tista' tipprovdi informazzjoni fuq il-liġijiet, fuq ir-regolamenti u fuq deċiżjonijiet ġudizzjarji jew amministrattivi li jeffettwaw il- provvedimenti tat-trattat.

Fl-aħħar nett irrid ngħid li bir-ratifika ta' dan it-trattat Malta tkun tista' tipparteċipa fil-laqgħat ta' konferenza tal-karta ta' l-enerġija u l-entitajiet sussidjarji tagħha

Sur President, meta nħarsu lejn il-karta, lejn it-trattat li jorbot magħha, lejn l-emenda dwar l-aspetti kummerċjali tagħha kif ukoll lejn ir- regolamenti għar-rigward l-aspetti ambjentali, nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Kamra b'mod partikolari għall-artiklu 19 tat-trattat li jitkellem dwar prinċipju importanti ħafna fil-qasam ambjentali li huwa l-prinċipju ta' l- iżvilupp sostenibbli.

Fil-fatt dan l-artiklu jipprovdi li kull pajjiż firmatarju ta' dan it-trattat irid jottjeni l-prinċipji ta' żvilupp sostenibbli billi jagħmel dak kollu li jista' sabiex b'mod ekonomiku u effiċjenti jimminimizza l-impatti ambjentali li jagħmlu ħsara kemm jekk qed jiġru fl-area fejn hu qed jopera kif ukoll jekk qed jiġru f'areas 'il barra minn fejn qed jopera.

Dan huwa prinċipju ambjentali importanti ħafna għaliex illum nafu li l-problema ambjentali m'hijiex problema li wieħed jista' b'xi mod jillimitaha għall-konfini ta' pajjiżu biss.

Għall-argument dak li tagħmel inti f'Malta jista' jolqot pajjiżi oħra u dak li jiġri f'pajjiżi oħra jista' jolqot lil Malta wkoll.

Naturalment dan irid isir mill kull pajjiż firmatarju b'mod li jippromwovi wkoll il-cost- effectiveness.

Irridu ngħidu wkoll li kull pajjiż firmatarju jrid jieħu dawk il-miżuri prekawzjonarji biex jevita li jkollok problemi ta' degradazzjoni ambjentali.

Il-pajjiżi firmatarji jaqblu wkoll li min jikkaġuna inkwinament għandu fil- prinċipju jkun responsabbli wkoll għall-ispejjeż marbuta ma' dak l- inkwinament anke jekk l-inkwinament jolqot pajjiżi oħrajn.

Naturalment filwaqt li jagħmel dan kollu, wieħed irid jieħu attenzjoni dejjem speċjali ta' l-interess pubbliku u wieħed irid joqgħod attent ukoll li ma jagħmilx miżuri li b'xi mod ifixklu l-kummerċ internazzjonali u l-investiment fil- qasam ta' l-enerġija.

L-istess artiklu 19 jagħti wkoll numru ta' gwidi dwar dak li jrid isir u naħseb li jixraq li nsemmi ftit minnhom.

L-ewwelnett il-pajjiżi firmatarji jridu jagħtu attenzjoni għal dawk il-konsiderazzjonijiet ambjentali u jridu jagħmlu dan anke waqt li qed jifformolaw policies ġodda fil-qasam ta' l- enerġija.

It-tieni prinċipju hu li l-pajjiżi firmatarji jridu mhux biss iħarsu lejn l-ispejjeż ta' l-investiment bil-lenti tradizzjonali imma jridu jibdew iħarsu wkoll lejn dawk li llum nirriferu għalihom bħala l-ispejjeż ambjentali, l-environmental costs u l-environmental benefits u li naturalment dawn jorbtu b'mod partikolari fiċ-ċikli ta' l-enerġija li inti tista' toħloq bejn sistema u oħra.

It-tielet obbligu ambjentali huwa li jrid ikun hemm il-koperazzjoni bejn il-pajjiżi firmatarji f'dawk li huma obbligi internazzjonali ambjentali għall-ħolqien ta' ċiklu ta' enerġija.

Meta l-pajjiżi jagħmlu dan iridu joqogħdu attenti minn differenzi li jista' jkun hemm fis-sistemi li jużaw il-pajjiżi in kwestjoni u kif dawn is- sistemi jorbtu ma' l-energy cycle li jrid jinħoloq bejniethom.

Ir-raba' obbligu huwa li l-pajjiżi jridu jagħtu importanza partikolari biex itejbu l- effiċjenza ta' l-enerġija u biex jiżviluppaw u jużaw sorsi ta' enerġija rinnovabbli, jiġifieri enerġija minn sorsi ndaf.

Iridu jagħmlu hekk billi jippromwovu l-użu ta' fuels nodfa u jippromwovu wkoll l-użu ta' teknoloġiji u sistemi teknoloġiċi li jnaqqsu l-inkwinament.

Il-ħames obbligu ambjentali huwa li l-pajjiżi firmatarji jridu jiġbru l-informazzjoni li tkun meħtieġa dwar il-metodi li huma jkunu qed jużaw, li jkun hemm aċċess għal dik l-informazzjoni u li huma jżommu dejjem quddiem għajnejhom l-aħjar prattiċi kemm mill-aspett ambjentali kif ukoll mill-aspett ekonomiku.

Is-sitt obbligu huwa to promote public awareness ta' l-impatti ambjentali ta' sistemi differenti ta' enerġija bl-iskop li l-pubbliku jagħmel il-parti tiegħu biex jipprevjeni jew biex innaqqas jew jelimina safejn jista' dawk l- impatti ambjentali l-aktar negattivi.

Kif nafu ma tistax tagħmel politika fl-enerġija, politika fuq l-ambjent u politika fuq oqsma differenti jekk inti ma jkollokx dak is-sens ta' ownership mill-pubbliku b'mod ġenerali, u dan jista' jsir billi jkun hemm iktar awareness.

Eżempju li qed jiġini f'moħħi hu meta inti tagħmel kampanja edukattiva dwar it-tip ta' dawl li jista' jintuża ġo dar, dwar tip ta' enerġija li juża għal sistemi differenti u dwar il-ħtieġa li ma tħallix id-dawl dejjem standby, biex imbagħad kulma tagħmel hu tagħfas buttuna waħda u kollox jixgħel.

Fi kliem ieħor b'dan il-mod tkun qed tħeġġeġ lin-nies isiru iktar konxji mill- importanza li jiffrankaw l-enerġija mhux biss għal skop ekonomiku imma anke għal skop ambjentali.

Obbligu ieħor ambjentali huwa biex il-pajjiżi firmatarji bejniethom jippromwovu u jikkoperaw fl-oqsma tar-riċerka u ta' l-iżvilupp u ta' l- applikazzjoni ta' enerġija li tuża l-iktar teknoloġija avvanzata bl-iskop li jiġu minimizzati l-effetti ambjentali ħżiena.

Il-pajjiżi firmatarji jobbligaw ruħhom ukoll li jinkoraġġixxu li jkun hemm kondizzjonijiet favorevoli biex ikun hemm trasferiment ta' dawn it-tipi ta' teknoloġija minn pajjiż għal ieħor mingħajr ma jkun hemm b'xi mod nuqqas fil- protezzjoni tad-drittijiet ta' proprjeta' intellettwali.

Il-pajjiżi firmatarji jobbligaw ruħhom ukoll li jippromwovu assessments, jiġifieri kalkolu oġġettiv b'mod trasparenti, u li dan jagħmluh fl-istadju preliminari meta jkunu qed jittieħdu deċiżjonijiet dwar politika ta' proġetti ġodda ambjentali li jorbtu s-settur ta' l-enerġija.

Huwa provdut ukoll li jkun hemm sens ta' għarfien mhux biss nazzjonali imma anke internazzjonali u skambju ta' ideat bejn il-partijiet firmatarji dwar il- programmi ambjentali li jkunu qed jagħmlu sabiex ikun hemm anke koperazzjoni bejniethom f'dan il-qasam.

L-aħħar obbligu huwa li l-pajjiżi firmatarji kollha jridu jipparteċipaw naturalment dejjem skond ir-riżorsi li jkollhom fl-iżvilupp u fl-implimentazzjoni ta' dawk il-programmi ambjentali li l-pajjiżi jkunu qed jiddeċiedu dwarhom b'sens internazzjonali.

Irrid ngħid ukoll li dan it-trattat jipprovdi sistemi dwar l-applikazzjoni ta' l-artikli diversi li hawn fih b'mod partikolari dwar ir-riżoluzzjoni amikevoli f'każ li jkun hemm differenza bejn pajjiż u ieħor.

Huwa għalija interessanti, Sur President, id-dokumenti konklussiv li kellek fil-konferenza ta' The Hague fuq il-European energy charter fejn il-pajjiżi preżenti, Malta nkluża, kienu għamlu preċiżament riferenza għall-proċess ta' l-Ewropa ġdida li jien aċċennajt għalih qabel u li fl-opinjoni tiegħi huwa l-bażi fondamentali ta' dawn il-bidliet kollha u ta' koperazzjoni akbar bejn dawn il-pajjiżi kollha f'diversi oqsma tal-kummerċ b'mod partikolari fil-qasam anke ta' l-enerġija.

Nixtieq nikkwota l-iktar riferenza fl-opinjoni tiegħi importanti f'dan il- concluding document li Malta ffirmat ukoll.

Din tgħid li:

" ..... having regard to the charter of Paris for a new Europe signed in Paris on 21 November 1990 at the summit meeting of the conference on security and co-operation in Europe...".

Jiena diġa' aċċennajt għal dan il-proċess.

Hawnhekk tissemma l-konferenza importanti Ewropea dwar sigurezza u koperazzjoni bejn pajjiżi Ewropej diversi fejn qed jitkellmu dwar il-karta ta' Pariġi dwar l-Ewropa ġdida li hija Ewropa mingħajr fruntieri, li hija l-Ewropa mingħajr il-ħajt ta' Berlin li jiddividi parti minn oħra, li hija l-Ewropa li ma tridx iktar ħitan jew diviżjonijiet tipo l-purtiera tal-ħadid.

Fid-dokument ta' konklużjoni ta' din il-konferenza l-pajjiżi membri kienu tkellmu wkoll dwar iċ-ċertezza tagħhom li dan għandu jwassal biex il-pajjiżi Ewropew kollha jkollhom vantaġġi ġodda fil-mod kif jikkoperaw bejniethom fil-qasam ta' l- enerġija u fil-mod kif wieħed jgħin ukoll l-ekonomija internazzjonali.

Il- pajjiżi huma konxji wkoll li koperazzjoni akbar bejniethom fil-qasam ta' l- enerġija hija essenzjali għall-iżivlupp ekonomiku kif ukoll għall-iżvilupp soċjali u għall-kwalita' aħjar tal-ħajja.

Il-pajjiżi li qed jiffirmaw dan id-dokument konklussiv huma konvinti wkoll dwar il-ħtieġa li jkun hemm security of supply, jiġifieri li inti għandek koperazzjoni u interkonnettivita' u li dan iwassal għall-immaniġjar iktar effiċjenti u għall-użu aħjar ta' riżorsi rispettivi fid-diversi pajjiżi apparti milli jgħin lill-pajjiżi kollha firmatarji biex ikollhom titjib ambjentali u biex jersqu wkoll għal sistema ta' żvilupp sostenibbli.

Sur President, jien nifhem li dawn huma kollha objettivi li għandhom isibu l-kunsens miż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-iffirmar ta' dan it-trattat ikompli jinkwadra lil Malta fi proċess wiesa' Ewropew internazzjonali li għandna nkunu kburin li nkunu qed nipparteċipaw fih u li nagħmlu dan bl-iktar mod pro-attiv.

Malta għad tibbenefika minn revoluzzjoni li żgur se naraw fi snin li ġejjin fil-qasam ta' l-enerġija, parti minnha hija naturalment revoluzzjoni ta' liberalizzazzjoni wkoll.

Illum forsi ħafna għadhom iqisu l- liberalizzazzjoni fil-qasam ta' l-enerġija bħala fenomonu ġdid pero' sa ftit snin ilu hekk ukoll kien jitqies il-fenomenu tal-liberalizzazjoni fil- qasam tat-telekomunikazzjoni.

Illum naraw il-vantaġġi pożittivi tiegħu madwar id-dinja kollha u m'għandi ebda dubju li fil-qasam ta' l-enerġija diġa' hemm min irid jagħmel din l-esperjenza.

Malta dan tista' tgħaddi minnu wkoll.

Nikkonkludi billi ngħid li bir-ratifika ta' dan it-trattat, billi twaqqaf ukoll strutturi adegwati li jippreparawna nimplimentaw it-trattat f'pajjiżna u mhux l-inqas bit-twaqqif ta' l-awtorita' Maltija dwar ir- riżorsi, li hija awtorita' regolatorja separata minn min jopera fil-qasam ta' l-enerġija, Malta mhux biss tibbenefika minn dan il-proċess imma Malta tkun ukoll pro-attiva f'dan il-qasam.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, l-iżvilupp ekonomiku dinji u l- livell ta' l-għajxien huwa bbażat fuq il-konsum ta' l-enerġija.

Il-pajjiżi żviluppati tad-dinja huma dipendenti fuq sorsi ta' l-enerġija li jkunu ġejjin minn pajjiżi oħrajn.

Pajjiżi bħal tal-Lvant Nofsani u pajjiżi Għarab jipproduċu l-maġġorparti tal-materjal ta' l-enerġija li jittrasportaw u jgħaddu lil pajjiżi oħrajn.

Fl-istess ħin il-konsum ta' din il-materja prima fis-settur ta' l-enerġija huwa ta' theddida kbira għall-ambjent.

Dan iċ-ċiklu wassal biex il-pajjiżi tad-dinja kollha kellhom jidħlu biex jirregolamentaw dan is-settur u kienet proprju l-Olanda li ħarġet bl-idea li titwaqqaf din il-laqgħa.

Wara din il-proposta l-Komunita' Ewropea ħadet l-inkarigu u organizzat laqgħa tal-European energy charter f'The Hague fis- 17 ta' Diċembru 1991 li l-iskop tagħha kien li jixpruna l-iżvilupp ekonomiku dinji fil-qasam ta' l-enerġija.

Tajjeb li wieħed isemmi li ħafna mill-pajjiżi li jikkonsmaw din il-materja prima jinvestu somom kbar ta' flus f'pajjiżi li għandhom din il-materja prima allura l-bażi ta' din il-European energy charter kienet eżattament li tixpruna l-iżvilupp ekonomiku dinji, l-investiment u l-kummerċ fil-qasam ta' l-enerġija.

Barra dan, f'din l-European energy charter li ġiet fl- għeluq tagħha fis-17 ta' Diċembru 1991 kien hemm affarijiet oħra ta' interess kbir.

Waħda mill-affarijiet li mbagħad spiċċat bħala dokument separat kienet il-promozzjoni għal aktar effiċjenza fil-qasam ta' l- enerġija.

Din il-konferenza tat ukoll importanza kbira dwar il-protezzjoni ta' l- ambjent meta wieħed jiġi biex jikkonsma din il-materja prima fil-qasam ta' l-enerġija.

Ingħata mportanza wkoll għall-iskart li jirriżulta mill-konsum ta' dawn il-materji.

Issa apparti li wieħed jitkellem fuq żjut fis-settur ta' l-enerġija hemm affarijiet oħrajn li huma ta' theddida kbira għall- ambjent.

Wieħed jista' jsemmi n-nuclear fuels li kif jaf kulħadd ġie ppruvat li huma ta' theddida kbira għal areas vasti u għal popolazzjonijiet sħaħ fid-dinja.

Il-każ ta' Chernobyl huwa l-eżempju l-iżjed estrem ta' kemm f'dan is-settur it-tekonoloġiji wżati għar-rimi ta' l-iskart li ma jkunux moderni jistgħu jikkaġunaw ħsara li tkun ta' theddida kbira anke għall- umanita'.

F'din l-European energy charter ingħata importanza wkoll it- tibdil tal-klima li huwa ppruvat li huwa kkaġunata mill-konsum ta' dan iż- żejt li jitla' fl-atmosfera bħala gassijiet.

Dawn il-punti kollha wasslu biex ħafna mill-pajjiżi qablu ma' din l- European energy charter, u kif spjega l-Ministru kien hemm ħafna pajjiżi li ħadu sehem fiha u ffirmawha fosthom il-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea, pajjiżi oħrajn ta' l-Ewropa tal-Punent li m'humiex membri ta' l-Unjoni Ewropea, pajjiżi ta' l-Ewropa tal-Lvant li għadhom m'humiex membri ta' l- Unjoni Ewropea,

pajjiżi ta' l-ex-USSR.

Kien hemm ukoll pajjiżi li m'humiex fl-Ewropa imma li huma wkoll fl-OECD u dan juri kemm il-qbil dwar dan it-trattat huwa wiesa' u mifrux mad-dinja kollha.

Meta l-organizzaturi ta' din il-laqgħa raw li kien hemm qbil wiesa' dwar l-għanijiet ta' din il-European energy charter, il-pass li kien imiss kien preċiżament li jsir trattat biex wieħed ikun jista' jimxi anke fuq bażi legali.

Proprjament aħna dan li qegħdin niġu mitluba nagħmlu f'din il-Kamra, li napprovaw li Malta tirratifika dan it-trattat fuq il-karta ta' l-enerġija.

Fit-tieni artiklu ta' dan it-trattat, Mr Speaker, hemm l-għanijiet prinċipali fosthom il-ħsieb li jiġi stabbilit qafas legali u biex tiġi mħajra l-koperazzjoni fit-tul u b'mod wiesa' fil-qasam ta' l-enerġija bbażat fuq il-gwadann.

Jiġifieri bażikament dan it-trattat qed jistabbilixxi qafas legali biex ikun hemm koperazzjoni bejn il-pajjiżi fit- tul u bl-iktar mod wiesa'.

Il-pajjiżi li qed jiffirmaw dan it-trattat intrabtu li jaħdmu biex ikun hemm suq miftuħ fil-qasam ta' l-enerġija skond ir-regolamenti tal-GATT, il-general agreement on tariffs and trade.

Jekk wieħed ifittex ftit dwar l-artikli interessanti ta' dan it-trattat isib li artiklu 3 jgħid preċiżament li s-suq għandu jkun ħieles u mibni fuq open market principles.

Artiklu 6 jitkellem dwar il-kompetizzjoni ġusta u miftuħa fil-qasam ta' l-enerġija mingħajr ma jkun hemm market distortions.

Il-pajjiżi li ffirmaw dan it-trattat jintrabtu li ma jkunx hemm barrieri għall-kompetizzjoni fl-attivita' ekonomika f'dan is-settur.

Dan huwa importanti, Mr Speaker, pero' x'jiġri meta pajjiżi jkollhom ftehim preferenzjali ma' pajjiżi oħrajn?

Per eżempju aħna nafu li għal ħafna snin Malta kellha trattati preferenzjali mal-Libja li għenu lill-poplu mhux ftit.

Din hija xi ħaġa li l-Ministru ma jeħux gost jitkellem fuqha f'din il- Kamra - u forsi għandu raġunijiet validi tiegħu - imma jiena nistaqsi: Kif se nintlaqtu jekk niffirmaw dan it-trattat?

Dan qed nistaqsih għax skond artiklu 6 il-pajjiżi huma mħajra biex ineħħu kull tip ta' market distortions li jistgħu jxekklu din il-kompetizzjoni miftuħa.

Artiklu 7 jitkellem dwar l-iskariġġ ta' materja konnessa ma' l-enerġija.

Hawnhekk it-trattat jinkoraġġixxi li pajjiż jippromwovi t-transit ta' materjal konness ma' l-enerġija.

Hawnhekk wieħed jista' jġib quddiem għajnejh pajjiżi bħall-Iraq u l-Iran fejn ikun hemm pipelines sħaħ għaddejjin minn pajjiż għall-ieħor u li jgħaddu minn terzi pajjiżi.

Issa dan l-artiklu qed jippromwovi biex pajjiżi ma jagħmlux distinzjoni minn fejn ġej dan il-materjal ta' l-enerġija, fejn sejjer u minn fejn jgħaddi biex ma jkunx hemm xkiel għall-moviment ta' materjal bħal żjut u materja prima oħra li hija konnessa ma' l-enerġija.

Artiklu 8 jittratta għall-aċċess tat-teknoloġija fuq bażi kummerċjali mingħajr diskriminazzjoni.

Dan l-artiklu qed jgħid m'għandux ikun hemm xkiel għal trasferiment minn pajjiż għal ieħor u minn kumpannija għal oħra f'dik li hija teknoloġija konnessa ma' l-enerġija.

Pajjiż li jkollu teknoloġija avvanzata ma jistax ma jgħaddihiex lil pajjiżi oħrajn minħabba xi raġunijiet tiegħu, dejjem bl-eċċezzjoni ta' l-enerġija nukleari li dwarha hemm trattat tal-ġnus magħquda.

Effettivament dan it-trattat jitkellem b'mod l-aktar wiesa' fuq kull ħaġa li tittratta l-enerġija.

Jitkellem ukoll fuq l-esportazzjoni ta' materja prima fil-qasam ta' l- enerġija, fuq estrazzjoni, fuq ir-raffinar, fuq il-produzzjoni, fuq il- ħażna, fuq it-trasport bl-art, fuq trażmizzjoni, fuq distribuzzjoni, fuq negozju u fuq bejgħ jew riklamar ta' prodotti fil-qasam ta' l-enerġija.

Artiklu 9 jitkellem fuq ħelsien minn xkiel fuq trasferiment jew ksib ta' kapital.

Meta kumpanniji kbar jinvestu f'dan il-qasam, qegħdin nitkellmu fuq miljuni jew biljuni ta' liri u allura bilfors li l-ksib ta' kapital jew trasferiment ta' kapital ikollu importanza u jissema anke f'dan it-trattat.

Artiklu 10 jitkellem fuq il-promozzjoni u protezzjoni ta' l-investiment fis- settur ta' l-enerġija.

Kif għedt, pajjiżi żviluppati jinvestu f'pajjiżi produtturi biex jiġi estratt u trażmess dan il-materjal importanti u allura bilfors li dan it-trattat jitkellem fuq il-protezzjoni u l-promozzjoni ta' l-investiment fis-settur ta' l-enerġija.

Ma jistax ma jkunx hekk minħabba li ma jkunx sew li jkollok kumpannija li tinvesti f'pajjiż ieħor u mbagħad ma tistax isserraħ moħħha fuq dak l-investiment li tkun għamlet.

Artiklu 11 jitkellem fuq in-nies li jaħdmu f'pajjiżi oħra fil-qasam ta' l- enerġija.

Xi kultant dawn ikunu nies tekniċi li jkollhom ċerta esperjenza u li ma jkunx hawn ħafna minnhom, u kumpanniji kbar imexxu lil dawn in-nies minn pajjiż għal ieħor f'temp qasir ta' żmien biex il-produzzjoni tagħhom tkun tista' tibqa' għaddejja mingħajr xkiel.

Dan it-trattat iħeġġeġ biex ma jkunx hemm xkiel jew ikun hemm l-inqas xkiel possibbli meta dawn in-nies jiġu trasferiti minn pajjiż għal ieħor.

Mr Speaker, artiklu 19 jitkellem fuq ħaġa importanti ħafna, jiġifieri fuq il-protezzjoni ta' l-ambjent.

Sfortunatament il-produzzjoni ta' l-enerġija tiddependi kważi kompletament miż-żjut, mill-faħam, mill-gass u minn sorsi nukleari li m'humiex renewable u li jagħmlu ħsara kbira lill-ambjent.

F'pajjiżna, Mr Speaker, nisimgħu ħafna drabi ċittadini ta' rħula sħaħ jitkellmu fuq dan it- tinġis ta' l-ambjent li jaffettwalhom il-ħajja tagħhom.

L-ambjent fil-qasam ta' l-enerġija huwa suġġett importanti ħafna u bis-sewwa ġie mdaħħal anke f'dan it-trattat.

Artiklu 22 jitkellem dwar intrapriżi privileġġati jew ta' l-istat.

Dan l- artiklu japplika għal pajjiżna fejn s'issa l-kumpannija unika li tiġġenera l-enerġija hija ta' l-istat.

Artiklu 26 jitkellem dwar proċedura jekk ikun hemm nuqqas ta' ftehim.

Din hija ħaġa sewwa għax bilfors li xi kultant ikun hemm pajjiżi li ma jaqblux u jkun hemm tilwim dwar dan il-qasam.

Hija ħaġa tajba li dan it-trattat anke jagħti linji gwida ta' kif għandhom jimxu l-affarijiet u xi tkun il- proċedura meta jkun hemm dan in-nuqqas ta' ftehim.

Hawnhekk ta' min igħid li kien hemm ħafna każi fl-istorja ta' pajjiżna fejn kellna dan in-nuqqas ta' ftehim ma' pajjiżi ġirien tagħna.

Meta inti jkollok xi trattat internazzjonali li ż-żewġ pajjiżi jkunu ffirmaw tkun ħaġa iktar sempliċi biex wieħed isib soluzzjoni għan-nuqqas ta' ftehim.

Mr. Speaker, l-iskopijiet fundamentali ta' dan it-trattat huma li l- ewwelnett kull pajjiż ikollu s-sigurta' fil-qasam ta' l-enerġija.

Nerġa' ngħid li l-ebda pajjiż modern ma jista' jiżviluppa u ma jista' jkollu livell ta' l-għajxien tajjeb jekk ma jkollux sors ta' enerġija sigur u allura dan it-trattat anke b'mod ġenerali jittratta dwar is-sigurta' fil- provvista ta' l-enerġija.

Jitkellem ukoll dwar l-iżvilupp ekonomiku għax l- iżvilupp ekonomiku u s-sigurta' tal-provvista ta' l-enerġija huma xi ħaġa li jmorru flimkien.

Ma jistax ikollok żvilupp ekonomiku jekk pajjiż ma jkunx jista' jserraħ moħħu li għandu provvista ta' l-enerġija li tkun ċerta.

Jitkellem ukoll dwar il-liberalizzazzjoni tas-swieq li jkunu bbażati fuq open market policies.

It-trattat jagħti importanza wkoll lill-ambjent.

Jitkellem fit-tul dwar investiment, dwar koperazzjoni aktar wiesa' bejn il-pajjiżi, dwar is- soluzzjoni tat-tilwim, dwar il-ħażna ta' dawn il-materji li jiġġeneraw l- enerġija, dwar kif isiru l-laqgħat tas-segretarjat, dwar kif jiġi appuntat is-segretarjat, min imexxih u kif isiru l-votazzjonijiet.

Mr Speaker, jien ngħid li iva, Malta għandha tirratifika dan it-trattat għax għalkemm ma jidħolx fid-dettall tad-dritt, imma jagħti linji gwida dwar x'għandha tkun ir-relazzjoni ta' pajjiż ma' ieħor f'dan is-suġġett internazzjonali.

Is-suġġett ta' l-enerġija huwa suġġett globali minħabba li għandek pajjiżi li għandhom bżonn l-enerġija, għandek pajjiżi produtturi ta' dawn is-sorsi ta' l-enerġija, għandek pajjiżi oħrajn li minnhom jgħaddu pipelines u allura huwa tajjeb li jkollok trattat bħal dan, u iżjed kemm ma jkollok pajjiżi li jirrattifikawh iżjed wieħed jista' jserraħ moħħu fuq sorsi ta' l-enerġija.

Mr Speaker, wieħed bilfors irid jitkellem dwar dan is-suġġett fil-kuntest ta' Malta bħala gżira u fil-kuntest tal-problemi li għandna aħna f'dan is- settur.

Is-settur ta' l-enerġija f'pajjiżna huwa ta' importanza kbira u dan rajnih anke s-sena l-oħra meta kellna qtugħ fil-provvista ta' l-enerġija li xi kultant kien b'mod wiesa' ħafna għad-detriment anke ta' kumpanniji kbar.

F'pajjiżna iżjed kemm jgħaddi żmien iżjed qed naraw konsum ta' l-enerġija.

F'Jannar ta' l-2000 kellna żieda fuq il-maximum peak months tax-xitwa.

Qed naraw li sena wara l-oħra f'Jannar ta' kull sena iżjed qed tikber id- domanda għall-enerġija u l-istess ħaġa qed tiġri fix-xhur sħan tas-sajf meta qed ikollna peak oħra minħabba l-użu ta' l-air conditioners.

Kull sena f'pajjiżna qed naraw żieda ta' madwar 5% fid-domanda ta' l-elettriku u dan bilfors għandu jqanqal fina ħsieb dwar kif pajjiżna għandu jaħseb li jilqa' ċ-challenge tal-futur f'dan il-qasam.

Dan huwa suġġett importanti ħafna u pajjiżna għandu jkollu strateġija jekk aħna rridu nserrħu moħħna minn żvilupp ekonomiku.

Mr Speaker, pajjiżna f'dan is-settur għandu ħafna problemi kbar.

Waħda mill- problemi, li jintlaqtu minnha anke pajjiżi oħrajn, hija l-problema tal- prezzijiet għolja taż-żejt.

Din hija problema li kull pajjiż, speċjalment pajjiżi li jiddependu fuq l-importazzjoni taż-żjut, intlaqtu biha s-sena l- oħra.

Dwar dan hemm kważi qbil li wieħed qatt m'għandu jistenna li l-prezz taż-żejt jinżel taħt l-$20 kull barmil.

Meta s-sena l-oħra kellna għoli fil- prezzijiet taż-żejt inkixef kemm dan il-gvern ma jkunx ippreparat u ma jarax fit-tul f'dan il-qasam.

Kellna diskussjonijiet twal fil-parlament dwar jekk il-gvern Nazzjonalista kellux iġedded ftehim li kien għamel il- gvern Laburista biex jipproteġi lill-kumpannija Enemalta minn żidiet fil- prezzijiet taż-żejt.

Nerġa' nsemmi li kien pass għaqli ta' gvern Laburista ta' qabel l-1998 li pprova jilqa' għaż-żidiet fil-prezzijiet taż-żejt - żidiet li wieħed seta' jantiċipa li jogħlew minħabba li dak iż-żmien il-prezz kien verament baxx - billi għamel dak li jissejjaħ hedging agreement.

Minħabba l-politika ta' gvern Nazzjonalista li akkost ta' kollox, tajjeb jew ħażin, ibiddel kull deċiżjoni li kien ħa l-gvern Laburista, il-ministru responsabbli

minn dan is-settur waqqaf dan il-ftehim bir-riżultat li s-sena l-oħra l- poplu Malti tilef madwar Lm25 miljun minħabba ż-żidiet fil-prezzijiet taż- żejt.

Dan ifisser li waqt li nitkellmu tajjeb fuq trattati bħal dawn - u minn din in-naħa tal-Kamra lesti li ningħaqdu man-naħa tal-gvern biex nirratifikawh - imma fl-istess ħin joħroġ in-nuqqas ta' għaqal, in-nuqqas ta' viżjoni ta' gvern Nazzjonalista anke f'dan is-settur.

Nerġa' ngħid li l-prezz għoli taż-żejt jolqot lil kull settur, jolqot lill- konsumatur, u jolqot lill-pajjiż minħabba li s'issa parti sostanzjali tal- prezzijiet ta' l-enerġija għandhom anke sussidjati mill-gvern.

Nuqqas ta' viżjoni bħal din, Mr Speaker, dehret f'oqsma oħra ta' l-enerġija, pero' fosthom jispikka l-aktar il-każ tal-hedging agreement li neħħa dan il- gvern, minħabba r-ras iebsa tiegħu u minħabba li jaħseb li l-politika tiegħu biss hija tajba.

Problema oħra li għandu dan il-pajjiż hija d-dipendenza assoluta fuq l- importazzjoni fis-settur ta' l-enerġija.

Din hija problema mhux biss lokali imma problema internazzjonali.

Hija problema ta' l-Unjoni Ewropea, problema anke ta' l-Istati Uniti li dawn il-pajjiżi jħossuhom dipendenti b'mod mill- iktar assolut fuq l-importazzjoni fil-qasam ta' l-enerġija.

U fl-istorja riċenti anke dinjija rajna kemm dawn il-pajjiżi li jkunu dipendenti fil- qasam ta' l-enerġija jistgħu jiġu rikattati minn pajjiżi oħrajn produtturi taż-żejt.

Pajjiżna għandu din il-problema b'mod iktar assolut minn pajjiżi oħrajn.

Waqt li, per eżempju, l-Unjoni Ewropea għandha ċerta ammont ta' produzzjoni domestika, f'pajjiżna din it-tip ta' produzzjoni ma teżistix.

Għalkemm pajjiżna kien qed ifittex għall-materja prima fil-qasam ta' l- enerġija sfortunatament ma kellniex ix-xorti tajba li aħna wkoll insiru produtturi taż-żejt.

Din hija problema li l-Unjoni Ewropea qed tieħu bis-serjeta'.

Fil-fatt dan l-aħħar il-kummissjoni ta' l-Unjoni Ewropea ħarġet green paper dwar strateġija ġdida fuq sigurta' fil-provvista ta' l-enerġija u waħda mid- domandi kienet dwar kif se tiġi trashed id-dipendenza assoluta fuq pajjiżi oħra li jipproduċu dan is-sors.

L-Unjoni Ewropea tiddependi u se tibqa' tiddependi fuq pajjiżi produtturi li m'humiex membri tagħha għal madwar 70% tal-bżonnijiet tagħha fil-qasam ta' l-enerġija u sa l-2030, jiġifieri 30 sena oħra huwa previst li s-sitwazzjoni tibqa' l-istess.

45% ta' dawn joriġinaw mill-Lvant Nofsani.

Aħna hawn Malta nipendendu iżjed fuq l- importazzjoni ta' dan it-tip ta' materjal.

Mr Speaker, pajjiżna f'dan il-qasam matul is-snin kien relattivament fortunat minħabba li kellna relazzjoni tajba ma' pajjiżi ġirien, bħal-Libja li għal sena wara l-oħra tawna żjut xi kultant b'rati preferenzjali.

Pajjiżna kien fortunat li kellu ċerta security of supply minħabba dan it- trattat u huwa importanti ħafna li pajjiżna jżomm relazzjonijiet tajba dawn il-pajjiżi mhux biss għax jissupplixxuna f'dan il-qasam imma anke minħabba l-viżjoni aktar wiesa' ta' negozju bejn dawn il-pajjiżi ġirien.

Huwa importanti li pajjiżna, bħala pajjiż fiċ-ċentru tal-Mediterran jidher mill-ġirien tiegħu bħala pajjiż ħabib mingħajr l-iċken theddida għalihom.

Għalhekk fl-1987 il-Partit Laburista fil-gvern kien insisti li tiddaħħal il- klawsola tan-newtralita' u non-alinjament fil-Kostituzzjoni tagħna.

L- ewwelnett insista fuq dan minħabba li aħna pajjiż li nħobbu l-paċi imma anke minħabba dawn il-konsiderazzjonijiet fil-qasam ta' negozju u fil-qasam ta' l-enerġija.

Kif jista' aħna naspiraw li jkollna security of supply anke fil-qasam ta' l-enerġija jekk b'xi mod wieħed jarana bħala theddida għal pajjiżu?

U għalhekk din in-naħa tal-Kamra tkompli tinsisti li pajjiżna qatt u qatt ma jiġi muri bħala theddida, għax b'hekk jista' jbati n-negozju kollu u ibatu r-relazzjonijiet bejn il-pajjiżi li qed nitkellmu fuqhom.

Mr Speaker, problema oħra li hemm fil-qasam ta' l-enerġija hija l-problema taċ-ċentralizzazzjoni f'dan is-settur.

F'pajjiżi oħra hemm ħafna tipi ta' enerġija li wieħed jista' juża.

Per eżempju pajjiżi kbar bħall-Ġermanja għandhom power stations li jaħdmu bil-faħam, hemm power stations li jaħdmu bil-gass, hemm power stations nukleari u power stations li jaħdmu biż-żjut, pero' f'pajjiżna għandna żewġ power stations biss u t-tnejn jaħdmu biż- żejt.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ried jagħmel power station ġdid u argumenta li mhux sewwa jkollok kollox fuq power station wieħed biss.

S'issa r-riżultati qed juru li din m'hijiex tirrendi.

Huwa veru li għandna żewġ power stations, imma dawn għandhom jaħdmu b'mod indipendenti biex il- pajjiż kollu ma jkunx dipendenti minn power station wieħed.

U kien minħabba f'hekk li s-sena l-oħra kellna power cut fil-pajjiż kollu.

Mr Speaker, sar investiment kbir f'dan ir-rigward f'dan il-pajjiż imma madankollu wieħed għadu jinkwieta li fil-qasam tal-ġenerazzjoni ftit li xejn imxejna 'l quddiem.

Mr Speaker, jidher li f'dan il-qasam il-gvern irid idaħħal il- liberalizzazzjoni.

Is-sena l-oħra meta ddiskutejna l-liġi dwar l-awtorita' tar-riżorsi kien hemm artiklu fejn tneħħiet l-esklussivita' fil- ġenerazzjoni u anke fid-distribuzzjoni ta' l-enerġija.

Irrid ngħid li minkejja li ddaħħlet din il-klawsola s'issa l-gvern għadu ma tax direzzjoni ċara ta' dak li jrid isir f'dan il-qasam u minħabba f'hekk il-poplu u l- investituri f'dan il-qasam għadhom imħawdin.

Waqt li neħħa l-esklussivita' minħabba li kien sfurzat mill-Unjoni Ewropea, il-gvern mhux qed jagħti direzzjoni dwar x'hemm bżonn isir f'dan il-qasam biex ikun hemm liberalizzazzjoni serja li tkun ta' ġid għall-konsumatur.

Wieħed min-naħa jilqa' din l-idea tal-liberalizzazzjoni għax b'liberalizzazzjoni serja u miftuħa huwa l-konsumatur li jgawdi, imma min- naħa l-oħra l-poplu jinsab inkwetat li liberazzazzjoni f'dan il-qasam tista' tfisser il-bejgħ ta' partijiet ta' din l-intrapriża li jkunu jagħmlu l-qliegħ u li qed jagħmlu tajjeb għal sezzjonijiet oħra li ma jagħmlux il- qliegħ.

Il-konsegwenza ta' dan tkun li l-gvern jispiċċa jitgħabba bil- piżijiet ta' dawk is-sezzjonijiet li jagħmlu t-telf u allura tajjeb li jkun hemm direzzjoni ċara dwar x'inhuma l-pjanijiet tal-gvern f'dan il-qasam.

U jekk ma jkunx hemm pjan dwar x'hemm bżonn isir f'dan il-qasam nispiċċaw inbatu l-konsegwenzi u wieħed jista' jgħid li jkun aħjar jekk l-affarijiet jitħallew kif inhuma.

Mr Speaker, problema oħra hija n-nuqqas ta' ħsieb u viżjoni dwar innovazzjoni mill-korporazzjoni Enemalta.

Dan it-trattat jitkellem ħafna dwar enerġija li tiġġedded mhux biss minħabba l-effett pożittiv ekonomiku għax din l-enerġija ma tkunx daqshekk expensive imma anke minħabba li din it-tip ta' enerġija ma jagħmilx daqshekk ħsara lill-ambjent.

Sfortunatament, minkejja li ħafna organizzazzjonijiet u anke aħna f'dan il- parlament tkellimna dwar kemm huwa importanti li pajjiżna jidħol f'dan il- qasam anke għax għandu klima tajba biżżejjed biex għallinqas jingħata bidu biex nużaw l-enerġija alternattiva, il-korporazzjoni Enemalta ftit li xejn ħadet interess.

Dan in-nuqqas ta' motivazzjoni jidher ċar meta investituri privati - u dan l-aħħar kumpannija privata, Autogas Malta Ltd, talbet informazzjoni dwar l-introduzzjoni ta' natural gas f'pajjiżna - jmorru quddiem il-korporazzjoni u jagħmlu l-proposti tagħhom dwar tipi alternattivi ta' enerġiji.

Mr Speaker, hemm ħafna pajjiżi li jutilizzaw in-natural gas anke għat- trasport pubbliku u għall-karozzi privati.

Is-sena l-oħra jien mort Majorca u hemmhekk il-karozzi privati għandhom sistema li taħdem bin-natural gas.

Ċertament dan it-tip ta' fuel huwa aktar nadif, huwa orħos mill-petrol jew diesel u qed idaħħluh anke pajjiżi oħra li m'humiex iżjed żviluppati minna.

Bis-sewwa kollu kien hemm kumpannija Maltija li għamlet xi proposti biex tibda ddaħħal f'pajjiżna din it-tip ta' enerġija imma mill-Enemalta ma kien hemm ebda interess u l-iskużi li bdiet iġġib kienu affarijiet li jħammru l- wiċċ.

Fil-fatt kien hemm ġurnalista li kiteb b'mod mill-iżjed derogatorju fuq l-Enemalta biex juri kemm din il-korporazzjoni hija mmexxija b'mod antikwat, mingħajr viżjoni, mingħajr l-iċken ħsieb u mingħajr l-iċken tendenza biex ittejjeb l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

F'dan il-pajjż qisu dejjem naħdmu biż-żejt jew bil-faħam u m'għandu ħadd iċaqlaq xi ħaġa biex l- affarijiet jitjiebu.

Din hija l-iktar korporazzjoni konservattiva u mingħajr ħsieb li għandna f'pajjiżna.

Jien nawgura li l-Enemalta tibda taħseb b'mod differenti.

Minflok tagħmel xkiel lil min jagħmel xi proposti ġodda, għandha tkun hi stess, forsi anke bl-għajnuna tal-Malta college of science and technology, li toħroġ b'ideat ġodda biex f'dan il-pajjiż nibdew nintroduċu mezzi alternattivi ta' l- enerġija.

Huwa tajjeb li niġu f'dan il-parlament u nirratifikaw dan il- ftehim imma mbagħad irridu nimxu għall-prattika.

Wara kollox mhux qed nivvintaw ir-rota imma qegħdin sempliċement nikkupjaw dak li sejjer tajjeb f'pajjiżi oħrajn.

Jien ma narax għaliex l-Enemalta għandha ssib diffikulta' biex dawn it-tipi ta' enerġija alternattiva ddaħħalhom f'dan il-pajjiż.

Huwa veru li wieħed irid jagħmel ċerti kalkoli dwar kemm se ddaħħal iżjed jew kemm se ddaħħal inqas l-Enemalta, imma l-problema għandha tiġi trattata b'mod ħolitistiku fejn jittieħdu in konsiderazzjoni anke kwestjonijiet ambjentali.

M'għandniex nibżgħu nieħdu deċiżjonijiet li se jbiddlu l- affarijiet fil-pajjjiż, dejjem ovvjament jekk ibiddluhom għall-aħjar.

Irrid ngħid ukoll li f'dan il-parlament tkellimna ħafna drabi dwar il-ħsieb li mil-Libja għall-Italja jsir gas pipeline.

Il-ministru tal-finanzi s- sena l-oħra tkellem b'mod pubbliku dwar il-ħsieb li Malta tieħu vantaġġ u tkun tista' tuża dan il-pipeline.

Din hija ħaġa tajba għax il-gass huwa orħos minn fuel ieħor u ċertament fuq l-ambjent għandu effett inqas negattiv.

Jiena ngħid li l-gvern għandu jagħmel l-indaġni ma' dawn iż-żewġ pajjiżi għax din hija opportunita' kbira li nistgħu nitilfuha jekk ma nagħmlux il-lobbing u t-trattativi tagħna.

Dan fih ħafna vantaġġi fosthom li tnaqqas il-problema tat-trasport u tnaqqas il-problema ta' l-inkwinament tal-baħar barra li dan huwa fuel żjed nadif u iżjed irħis ukoll.

F'dan it-trattat tissemma' ħafna l-effiċjenza fl-użu ta' l-enerġija u ovvjament meta wieħed jitkellem fuq l-effiċjenza wieħed bilfors jitkellem fuq l-użu ta' enerġija alternattiva.

Bħalissa 5% tas-sorsi ta' l-enerġija ta' l-Unjoni Ewropea ġejjin minn renewable sources of energy u l-istess Unjoni qed taspira li sa l-2010 dan il-perċentaġġ jitla' għal 12%.

Aħna f'pajjiżna mberkin li għandna ħafna xemx - u pajjiżi oħrajn mediterranji bħal Cipru, Mallorca u anke Spanja jużaw ix-xemx bħala sors importanti ta' l-enerġija – u ma neħdux din l-opportunita' biex għallinqas nibdew xi ħaġa fil-kamp ta' l-enerġija alternattiva.

Huwa veru li l-perċentaġġi ma jkunux għoljin u l-ebda pajjiż qatt ma jista' jaspira li jkun totalment dipendenti fuq dan it-tip ta' enerġija, imma li jkollok enerġija alternattiva hija challenge li kull pajjiż għandu jieħu bis-serjeta' għal ħafna raġunijiet.

Sur President, dan iż-żmien qed jissemma' wkoll il-biofuel, li hu fuel bħall-alkoħol u fuels bħal żejt li f'pajjiżi oħrajn qegħdin jintużaw biex jiġġeneraw l-enerġija.

Dawn m'humiex fi stadju esperimentali u f'ħafna pajjiżi huma sorsi stabbiliti.

Hemm ukoll l-użu wkoll ta' wind energy u ta' enerġija li ġejja minn gassijiet bħall-idroġenu.

Dawn huma kollha sorsi ta' enerġija li għandhom ċerti vantaġġi fuq enerġija konvenzjonali ġejja miż- żejt u ċertament pajjiż li jħares 'il quddiem f'dan il-qasam bilfors irid jieħu dawn is-suġġerimenti bis-serjeta'.

U jekk wieħed jiġi b'xi idea fuq dan is-suġġett, wieħed għandu jippromwoviha minflok jipprova joqtolha.

Mhux biżżejjed li ngħidu li rridu nsiru membri sħaħ ta' l-Unjoni Ewropea u mbagħad eżempji bħal dik li semmejt li l-Unjoni qed taspira li sal-2010 ikollha 12% tas-sorsi ta' l-enerġija ġejjin minn renewable sources of energy, ninjorawhom u ma nimxux fuqhom.

Dawn huma eżempji tajbin u ċertament l-Enemalta għandha turi viżjoni akbar u tinkoraġġixxi lin-nies li jagħmlu dawn it-tip ta' proposti.

Sur President, meta wieħed jitkellem dwar enerġija alternattiva jrid isemmi wkoll l-inċentivi biex iħajru lill-pubbliku biex juża dawn it-tip ta' enerġiji.

L-ewwel inċentiv ta' dan it-tip kien ingħata mill-gvern Laburista ta' l-1997 rigward is-solar water heaters u jidhirli wkoll li fl-aħħar budget ingħata xi inċentiv ukoll.

Hawnhekk iqum l-argument jekk wieħed għandux jippromwovi din it-tip ta' enerġija billi jagħti inċentivi jew għandux idaħħalha billi jagħmel regolamentazzjoni.

Din id-diskussjoni tinsab għaddejja bħalissa li fil-pajjiżi Ewropej.

Sur President, f'dan it-trattat ukoll hemm sezzjoni separata dwar aktar effiċjenza u anqas ħela fis-settur ta' l-enerġija.

Dan huwa suġġett importanti ħafna li anke f'din il-Kamra tkellimt fuqu qabel.

B'mod iżjed effiċjenti ma nfissrux f'sens ekonomiku biss imma anke f'sens ambjentali.

Hawnhekk nerġa' wkoll nikkritika lill-Enemalta li m'hijiex tagħti direzzjoni, u anke qed tipprova xxekkel jew tnaqqas il-ħeġġa li pajjiżna għandu jkollu f'dan il-qasam.

Fi żmien gvern Laburista kien diġa' sar studju għal proġetti dwar kif wieħed jeduka lill-pubbliku biex juża l- enerġija aħjar.

Kien sar per eżempju l-household education campaign biex tingħata edukazzjoni lill-pubbliku ġenerali dwar x'tip ta' bozoz jew appliances jużaw li ma jaħlux daqstant elettriku, jiġifieri dawk li nsejħulhom energy efficient appliances.

Gvern Laburista kien beda jaħdem ukoll fuq school education programme, imma sfortunatament bid-direzzjoni u bil-management preżenti ta' l-Enemalta dawn l-affarijiet qed jingħataw il-ġenb bħalma ngħata ġenb il-customer care section.

Il-customer care section ta' l-Enemalta ukoll huwa uffiċċju importanti biex il-konsumatur jinqeda tajjeb u biex ikollok one stop shop.

Dik kienet il-viżjoni ta' min kien qed imexxi l-Enemalta taħt gvern Laburista pero' sfortunament din il-viżjoni m'għadhiex hemmhekk.

Għalkemm l- uffiċċju huwa lest imma għadu ma bedix jaħdem kif oriġinarjament kif maħsub li jaħdem.

Din hija xi ħaġa li m'għandhiex tkun.

Il-poplu għandu jingħata edukazzjoni iżjed dwar kif juża aħjar l-enerġija, kif jinqeda aħjar f'dan id-dipartiment u bis-sitwazzjoni kif inhi llum bilfors ikollok ħafna nies u ħafna kunsilli lokali li ma jħossuhomx sodisfatti mill-korporazzjoni Enemalta.

Sur President, dan it-trattat jagħti importanza kbira lill-kwestjoni ta' ħażna ta' dawn is-sorsi ta' enerġija.

Pajjiżna wkoll għandu jkollu politika dwar il-ħażna tal-materjal li jiġġenera l-enerġija.

Jekk m'inix sejjer żball waqt li konna qed niddiskutu l-liġi dwar l-awtorita'tar-riżorsi konna għamilna enfasi li l-gvern jew l-Enemalta tkun marbuta li żżomm ħażna ta' sorsi ta' enerġija li tkun determinata u definita bil-liġi imma l-gvern kien irresista li jintrabat fuq dan.

Din hija xi ħaġa ħażina għax jien naħseb li pajjiżna għandu jserraħ moħħu li jkun hemm ħażna adegwata ta' dawn iż-żjut tant importanti.

L-ambjent huwa importanti ħafna u ngħata importanza kbira f'dan it-trattat.

Nerġa' ngħid li l-ambjent u l-enerġija huma relatati ħafna.

Wieħed biżżejjed jgħid li 95% tal-carbon dioxide fl-arja ġej minn fume activities.

Dan il-gass jagħmel ħsara lill-klima b'mod permanenti u aħna għandna naraw li nimxu fuq dawn it-trattati internazzjonali, speċjalment fuq the ozone convention biex innaqqsu l-emissions ta' dawn il-gassijiet.

Pero' l-iżjed li jolqot lil pajjiżna huwa l-power station tal-Marsa għax in-nies ta' l- inħawi għadhom sal-lum igergru u jbatu konsegwenzi serji kemm minħabba emissions ta' carbon dioxide jew ta' sulphur dioxide li huma gassijiet li jagħmlu ħsara lis-saħħa u lill-proprjeta' kif ukoll għax qed ikunu effettwati ukoll minn biċċiet tal-ġmied li jiġi fuq il-bjut u fuq il- ħwejjeġ tagħhom.

Smajna ħafna drabi kunsilli lokali u nies li ngħaqdu flimkien biex joġġezzjonaw ma' l-Enemalta fuq dawn l-emmisjonijiet, u għalkemm l-istess Enemalta qed tagħmel sforz biex l-affarijiet ikunu ċari, imma fl-opinjoni tiegħi dan l-isforz għandu jkun akbar biex jitnaqqas dan l-inkonvenjent u din il-ħsara lill-ambjent.

F'dan it-trattat nitkellmu fuq il-prinċipju tal- polluter pays principle li min jagħmel ħsara lill-ambjent għandu jħallas għalih.

Dan huwa prinċipju li f'pajjiżna għandu jidħol b'mod ġenerali.

Il- gvern għandu jara li l-ambjent jiġi protett u anke jdaħħal dan il-kunċett li min jinqabad jagħmel ħsara lill-ambjent għandu jħallas, għallinqas in parti, biex din il-ħsara tissewwa.

Sur President, fit-trattat hemm parti sostanzjali fuq l-effett tas-settur ta' l-enerġija fuq il-klima.

L-oppożizzjoni taqbel li dan it-trattat jiġi ffirmat minħabba li jitkellem fuq prinċipji li naqblu magħhom jiġifieri li fis-settur ta' l-enerġija jkun hemm kompetizzjoni ġusta u miftuħa, ma jkunx hemm xkiel, ikun hemm koperazzjoni bejn pajjiż, ma ssirx ħsara lill-ambjent u li fis-settur ta' l-eneġija wieħed jesperimenta u jdaħħal mezzi alternattivi ta' l-enerġija.

Dawn kollha tkellimna ħafna favurhom fil- passat jiġifieri aħna naqblu li dan it-trattat jiġi ffirmat.

Min-naħa l- oħra l-oppożizzjoni tinsisti li l-gvern għandu jieħu bis-serjeta' dan il- qasam ta' l-enerġija.

Hemm provi li l-gvern mhux qed jieħu bis-serjeta' dan il-qasam u qed jipprova jraqqa jew jimxi b'dik li tissejjaħ crisis management u minħabba f'hekk meta tinqala' problema kbira bħalma nqalgħet is-sena l-oħra nispiċċaw b'panic sħiħ.

Wara dak l-investiment kollu li sar f'pajjiżna qatt ma kellna naraw il- problemi li nqalgħu s-sena l-oħra.

Nispera u nistenna hawnhekk li l- ministru jaċċerta lill-pubbliku lill-poplu Malti li problemi bħalma nqalgħu s-sena l-oħra, li kellhom effett ħażin fuq l-ekonomija ma jerġgħux jinqalgħu.

Nawgura l-Enemalta turi viżjoni aħjar biex tinkoraġġixxi mezzi alternattivi u ideat ġodda biex f'dan is-settur nevolvu minn xi ħaġa antika għal xi ħaġa moderna li pajjiżi oħra diġa' qed jgħaddu minnha.

Nawgura li l- Enemalta tieħu bis-serjeta' wkoll il-qasam ta' l-ambjent u tgħin lil dawn il-ħafna nies li sfortunatament illum għadhom ibatu u jilmentaw minn affarijiet li wara dak l-investiment kollu jħossu li m'għandhomx ibatu minnhom.

Nagħlaq billi ngħid li l-oppożizzjoni se tivvota favur dan it-trattat imma fl-istess ħin tħoss li l-gvern f'dan il-qasam mhux juri s-serjeta' u l- viżjoni li hemm bżonn.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, huwa ta' sodisfazzjon li llum qegħdin inressqu din il-mozzjoni biex ikun ratifikat dan it-trattat li jdaħħal lil Malta f'qafas aħjar dwar l-eneġija.

Jien illum kont se nitkellem iktar fuq it-trattat pero' jiddispjaċini ngħid li anke meta taqbel, donnu li n-naħa l-oħra tkun trid tippolitiċizza l-affarijiet bla bżonn.

Il-kelliem ta' qabli għamel dik li nsejħilha Enemalta bashing fejn wera wkoll li lanqas biss huwa informat sewwa fuq ċerti affarijiet.

Lili jiddispjaċini li anke meta niddiskutu trattat li qed naqblu fuqu rridu noqogħdu nillitikaw fuq affarijiet oħra.

Mr. Speaker, l-Onor.

Buhagiar tkellem fuq id-dħaħen u qal li l-Enemalta mhux qed tagħti kas għal ċerti żviluppi fl-enerġija imma mbagħad ma semmiex li naqqasna l-ammont ta' sulphur fid-diesel minn 0.5% għal 0.2% u issa għal 0.05%.

Jiena ma nistax nifhem għaliex nieħdu dan it-tip ta' atteġġament ta' farrak, kisser u kkritika.

Jien ma nistax nifhem ukoll din il-kritika għax wara kollox l-Enemalta hija magħmula minn nies li ġejjin miż-żewġ spectra politiċi u meta jkun hemm kriżi jkunu nies miż-żewġ naħat li jaħdmu biex isolvuha.

L-Onor.

Buhagiar qal ukoll li dak li ġara s-sena li għaddiet seta' ġie evitat.

Skużi, ħsara kultant ma tistax tippreveniha u ma tistax tgħid li ċerti diffikultajiet żgur li qatt ma jistgħu jinqalgħu.

Qal ukoll li l-ministru għandu jaċċerta lill-poplu li qatt ma jerġa' jkollna ħsara simili.

Skużi, jien ċertament m'għandix il-poter li nagħti din il-garanzija bħalma m'għandhiex il-poter l-Enemalta li tgħidlek li qatt ma jista' jiġri xi ħaġa.

Mr. Speaker, fil-każ tad-diesel naqqasna l-ammont ta' ħsara li ssir lil- ambjent u fil-każ tal-petrol ukoll naqqasna iċ-ċomb mil-livell ta' 0.4 grammi għal kull litru għal 0.15 grammi għal kull litru.

Issa jekk irrid nippoliċizza d-diskors jien nista' ngħid li dawn il-miżuri setgħu saru minn tan-naħa l-oħra meta kienu fil-gvern, imma mbagħad xi skop fih dan it-tip ta' atteġġjament?

Dan qed ngħidu għax jien żgur u konvint li l-Onor.

Buhagiar dejjaq lil ħafna nies li jaħdmu fl-Enemalta li jafu l-isforzi li jsiru b'dan id-diskors tant biased u mhux informat.

Qal ukoll li aħna investejna f'power station ġdida pero' ftit li xejn imxejna 'l quddiem.

X'jiġifieri?

Għaliex ma qalx li proprju ftit ġimgħat ilu bdejna bi proġett għas-sistema ta' distribuzzjoni li missu kien beda fl- 1996 jew 1997?

Qed nirriferi għat-tħaffir ta' mina bejn Delimara u l-Marsa li se jinvolvi spiża ta' Lm2 miljun biex titħaffer il-mina u jekk m'inix żball ta' madwar Lm2 jew Lm3 miljun biex jidħol il-cable.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar, bil-permess tal-Ministru.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Il-Ministru qed jgħid li din il-mina kellha ssir bejn l-1996 u l-1997 u allura huwa tort tal-gvern Nazzjonalista jekk ix- xogħol ma sarx.

ONOR.

JOSEF BONNICI: M'hu veru xejn dan li qed jgħid l-Onor.

Membru.

Kien hemm proposta biex issir mina u minflok mina għadda cable ta' 132 KW minn ġot-triq għaliex kien irid jgħaddi malajr u kien hemm ċertu xettiċiżmu dwar jekk titlestiex il-mina.

Dak kien qabel l-1996 pero' l-pjan kien li jkun hemm mina li tillinkja ż-żewġ power stations biex ikun hemm aktar security of supply.

Mhux veru li dan ix-xogħol kien pospost.

Din taħwida prima klassi oħra ta' l-Onor.

Buhagiar.

Li ġara huwa li meta tela' gvern Laburista waqqaf l-applikazzjoni quddiem il-planning authority u waqqaf l- iżvilupp kollu u kellna nerġgħu nibdew mill-bidu fl-aħħar ta' l-1998.

Illum ħarġu u ġew awarded it-tenders u beda x-xogħol.

Hekk hi s-sitwazzjoni u hawnhekk m'għandniex nippruvaw ngħattu x-xemx bl-għarbiel.

Issa ngħaddu għal affarijiet oħra, Mr Speaker.

Irrid ngħid li aħna qegħdin f'sitwazzjoni akar fraġli u kritika bħala pajjiż għaliex aħna qegħdin fiċ-ċentru tal-Mediterran.

Għalkemm strateġikament għandna ċerti vantaġġi minn din il-pożizzjoni, pero' għandna wkoll ċerti perikli.

Per eżempju, skond dan iċ-charter stess, fil- Mediterran hemm seba' postijiet li huma mmarkati bħala heavy traffic għaż- żejt u wieħed minnhom qiegħed viċin Sqallija u allura viċin Malta.

Dan naturalment joħloq ċerti perikli għax jekk Alla jħares qatt ikollok xi problema jiġi affettwat it-turiżmu.

Kulħadd japprezza wkoll li jekk ikollok xi ammont ta' żejt fil-baħar anke l-ilma li nixorbu jiġi affettwat għaliex ma jkunux jistgħu jitħaddmu l-impjanti ta' reverse osmosis minħabba li ż- żejt jiekol il-membranes ta' dawn l-impjanti.

Aħna qegħdin f'sitwazzjoni li qegħdin f'area kritika u allura huwa iktar u iktar importanti li dan it- trattat nidħlu fih għaliex joffri ċerti possibilitajiet li waħedna ma nkunux nistgħu naslu għalihom.

It-terms of reference ta' din l-organizzazzjoni u dan it-trattat ukoll juru li aħna bħala pajjiż żgħir jaqblilna ħafna li nkunu membri f'din it-tip ta' organizzazzjoni.

Fost dawn l-oġġettivi nsemmi r-rule of law to facilitate market developments in the energy sector, li jiġi stabbilit l-use of contact, guidelines, recommendations for open and sustainable markets, jiġu żvluppati commonly accepted rules on energy transits u li jkun hemm għajnuna lil pajjiżna biex jiġu żviluppati n-national energy efficiency policies.

Dwar din diġa' tkellem il-kollega tiegħi l-Onor.

Francis Zammit Dimech.

Tkellem fuqha l-Onor.

Buhagiar ukoll u fil-fehma tiegħi anke' hawn ma kienx informat.

Dan tkellem b'mod qisu l-Enemalta ma tridx li jkun hemm enerġija alternattiva.

Jien irrid ngħid li s'issa ġew ikellmuni nies u kumpanniji dwar enerġija alternattiva speċjalment dik li tiġi ġġenerata mir- riħ u wasalna għall-konklużjoni li din hija possibbli.

Infatti l-Enemalta ddeċidiet li twaqqaf wind turbine hi ta' ċertu daqs biex tara kif din tista' topera f'pajjiżna.

Dwar din it-tip ta' enerġija rrid ngħid li hemm ċerti implikazzjonijiet, speċjalment fejn għandu x'jaqsam mal-cost.

L-enerġija li tiġi ġġenerata minn din it-tip ta' sistema trid madwar 30% jew 40% iktar spiża għal kull unit li jiġi ġġenerat.

Issa dan huwa każ li wieħed irid jikkonsidra wkoll.

Jirriżulta wkoll li peress li r-riħ mhux dejjem jonfoħ inti xorta jrid ikollok il-makkinarju biex tiġġenera d-dawl meta ma jonfoħx ir-riħ.

Jiġifieri l-investiment xorta trid tagħmlu biex joqgħod idle hemmhekk għal meta jkollok bżonnu.

Jien m'inix qed ngħid li dan mhux possibbli u li pajjiżi oħra ma jagħmlux dan it-tip ta' investiment, imma kważi kullimkien ingħatat xi għajnuna jew mill-gvern jew mill-Unjoni Ewropea biex wieħed ikun jista' jagħmel dan it-tip ta' investiment kapitali.

Issemma wkoll l-LPG għall-karozzi imma anke hawnhekk irridu noqogħdu attenti.

Jien naf li ċ-chairman ta' l-Enemalta kiteb u rrisponda kemm-il darba fil- gazzetti u jiena nippretendi li min jitkellem dwar dan is-suġġett għandu jaqrahom dawn ir-risposti.

Iċ-chairman qalha ċara u tonda li wieħed irid jieħu into consideration it-taxxa li hemm fuq il-petrol.

Kif jaf kulħadd il- petrol għandu persentaġġ qawwi ta' taxxa fuqu u billi dan il-gass jiġi bla taxxa, naturalment se jkollok riżultat li ma naħsibx huwa riżultat realistiku.

Kulħadd jaf li għandna problema finanzjarja, kulħadd jaf li qegħdin nimxu biex innaqsu din il-problema u allura wieħed ma jistax jaqbad u jgħid li għandna nibdew nużaw il-gass pero' l-gvern m'għandux jagħmel taxxa fuq il-gass daqskemm hemm fuq il-petrol.

Dan qed ngħidu għax f'dan l- istadju wieħed irid ikun daqsxejn ikar kawt kif jargumenta.

Barra minn hekk il-gass bħalissa huwa ssussidjat.

Issa dan se tissussidjah anke meta inti qed tużah għall-karozzi?

Naturalment le, anzi trid tagħmillu taxxa fuqu biex jekk jista' jkun il-gvern ma jitlifx dħul f'dan l-istadju.

Allura mbagħad kif se timmaniġġja sistema fejn għandek gass issussidjat għall-użu domestiku u l-istess gass mhux issussidjat bi prezz differenti użat għal sistema tal-karozzi?

Din hija problema oħra li wieħed irid jittrattaha qabel ma jkun jista' jintroduċi din it-tip ta' sistema.

Jien nixtieq ngħid ukoll li llum jista' jsir xi ħaġa iktar fuq l-aspett ta' l-enerġija solari, speċjalment biex issaħħan l-ilma tad-djar.

Huwa veru li hawn min diġa' ntroduċa din is-sistema imma bħala perċentaġġ għadna baxxi.

Jien naħseb li għandu jkun hemm aktar support fiskali biex dak li jkun jinkoraġġixxu ruħu aktar.

F'pajjiżi bħall-Iżrael u Ċipru fejn kien hemm sapport fiskali qawwi din is-sistema daħlet sewwa.

Jiena nemmen li din hija xi ħaġa kważi kważi iktar vijabbli mill-wind power.

Biss biss inqas tiddisturba l-ambjent ta' madwarna, u qed ngħid hekk għaliex kull min mar, kif mort jien, jara dawn il-wind farms jaf li hemm ċertu cost ambjentali minħabba ħsejjes, spazju u tibdil tal-landscape għal numru twil ta' snin.

Sur President, wieħed jista' jitkellem ukoll fuq kif l-Enemalta tista' ttejjeb is-sitwazzjoni pero' rridu niftakru li din il-korporazzjoni assorbiet hi ż-żieda li kien hemm f'dawn l-aħħar snin fil-prezzijiet.

Tajjeb li ngħid li minn mindu daħħalna t-tariffi tad-dawl u l-ilma ġodda, li huma madwar 70% inqas minn dawk tal-gvern preċedenti, il-prezz taż-żejt bħala medja kien qiegħed madwar 40% iktar għoli.

U jekk xi ħadd minn tan- naħa l-oħra jgħid li b'xi forma ta' hedging dan tista' tiffrankah kompletament, jien ngħidlu li dan mhux possibbli.

Fil-fehma tiegħi kien hemm tbażwir u mhux hedging.

Min kien warajh illum ismu qiegħed fil- gazzetti, Sur President.

Is-sitwazzjoni xejn ma kienet sabiħa għax meta lħaqt ministru jien l- Enemalta kienet qed titlef Lm13-il miljun fuq il-hedging taż-żejt.

Dakinhar ħadd minn tan-naħa l-oħra ma qam jgħidli biex nerġgħu nagħmlu dan l- agreement is-sena ta' wara.

Dawn stennew l-aħħar tas-sena u mbagħad qalulna: Li kieku għamilt hekk, kien jiġri hekk.

Mela kien hemm sitwazzjoni li kienet dubjuża u suspettuża ħafna u kulmin kellu rasu fuq għonqu ma kienx jidħol għal dik il-ġennata, speċjalment b'sentejn bil-quddiem.

Il- verita' hija li finalment ikollok tħallas il-prezz taż-żejt il-medju li tiffaċċja d-dinja.

Jiġifieri jekk inti għandek medja fuq medda ta' żmien ta' $25, $26 jew $27 kull barmil, l-ebda sistema over time ma tista' ġġib il-prezz bil-$15 jew bl-$10 kull barmil.

Jekk naħsbu hekk inkunu qed nidħku bin-nies.

Sur President, kif diġa' għedt, fl-aħħar tliet snin kien hemm żieda ta' 40% fil-prezz taż-żejt u dan assorbietu l-Enemalta kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' petrol u diesel kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mad-dawl.

Jien nixtieq nistaqsi tan-naħa l-oħra x'kienu jagħmlu meta jiġu ffaċċati b'long-term jew medium-term shift in crisis kif ġara f'dawn l-aħħar tliet snin jew erba'.

Dawn kienu jerġgħu jgħollu t-tariffi u l-petrol?

Fil-każ tagħna l-Enemalta assorbiet din iż-żieda hi sakemm aħna mmorru għal sistema iktar flessibbli u naturalment dan tefa' ċertu strain fuq l-Enemalta li allura kellha tillimita ruħha f'ċerti affarijiet u miżuri bħal per eżempju li tixtri żejt li jħammeġ inqas għall-power tal-Marsa.

Jiena nixtieq li nkunu f'pożizzjoni li nixtru dan it-tip ta' żejt, imma fis-sitwazzjoni finanzjarja li qegħdin fiha dan m'huwiex possibbli.

Barra minn hekk kieku saret it-tunnel wieħed kien jista' jnaqqas ukoll l- użu tal-parti tal-power station tal-Marsa l-iktar li tħammeġ minħabba li ma fihiex precipitators pero' anke hawn kellna delay.

Irrid ngħid li dawn il- precipitators mhux faċli tpoġġihom għax dan huwa makkinarju kbir li diffiċli tintroduċih speċjalment meta qed tuża l-parti fejn tkun se tpoġġih.

Rigward il-parti l-oħra rrid ngħid li ħaddimna l-precipitators li qatt ma kienu tħaddmu sewwa.

Jien li nista' ngħid huwa li din ta' l-energy charter hija inizjattiva li bdietha l-Enemalta.

Din daħlet fiha minn jeddha u proprju madwar sentejn ilu anke ġabet konferenza hawn Malta fuq dan is- suġġett.

Dan qed ngħidu għax l-Onor.

Buhagiar qal li din il-korporazzjoni m'hijiex innovattiva.

Din hija inizjattiva pożittiva li tpoġġina fix-xibka internazzjonali u tagħmilha possibbli għalina li ntejbu s-sistemi tagħna billi nkunu informati aħjar u b'hekk inkunu nistgħu nippjanaw aħjar.

Mr. Speaker, issemmiet ukoll l-Unjoni Ewropea.

Kemm hemm affarijiet rigward l-enerġija li wieħed jista' jippjana aħjar kieku Malta tkun fl-Unjoni Ewropea!

Aħna nbatu għax aħna gżira iżolata u allura rridu naħsbu fil- generating capacity u f'sistemi li m'humiex linked mal-bqija ta' l-Ewropa.

Aħna m'għandniex linkage ma' l-energy network imma fl-Unjoni Ewropea jeżistu sistemi li jgħinuk biex tiżviluppah.

Jien niftakar li proprju qabel l-elezzjoni kellna programm fuq NET Television u l-kap ta' l-oppożizzjoni qal li hija fantażija tiegħi li jkun hawn pipeline bejn Malta u Sqallija.

Illum ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Louis Buhagiar jgħid li jaqbel ma' dan il-pass għax huwa in the right direction.

Dażgur li huwa in the right direction, imma qabel l-aħħar elezzjoni l-kap tiegħu stess kien qal bil- kontra u sa kien ġie fuq it-television jgħidli li qed ngħix fil-fantanżija.

Jiena naħseb li hu kien qed jgħix fil-fantażija dak iż-żmien, ladarba llum kellna din il-U-turn.

(Interruzzjonijiet) J'Alla jkun hemm iktar U-turns min-naħa l-oħra fejn huma jiġu iktar magħna biex nibnu politika aħjar.

Din tal-pipeline hija xi ħaġa li qed tiġi diskussa u evalwata u hija xi ħaġa li fil-preżent irridu nġorruha prattikament fuq spallejna.

Li nista' ngħid huwa li fl-Unjoni Ewropea hemm fondi apposta li wieħed jista' jutilizza biex jgħin dan l-iżvilupp minħabba li dan jinvolvi spiża kbira li pajjiż bir-riżorsi tagħna mhux faċli jiffinanzjaha.

Li rrid ngħid hu li m'hemmx dubju li kieku aħna jirnexxielna jkollna sistema tal-gass għall-power stations allura din tkun l-ikbar rigal li nkunu qed nagħtu fil- millennju l-ġdid lil pajjiżna għaliex inkunu qegħdin neħilsuh mill-problema ta' pollution li tirriżulta mill-ġenerazzjoni tad-dawl li huwa daqshekk essenzjali għall- ħajja moderna.

Bis-sistemi ta' gass jibqa' l-possibilita' li wieħed jaqleb għaż-żejt, pero' dik tkun fal-back position fil-każ li jkollok xi diffikulta' fis-sistema li tissupplixxi l-gass.

Din tkun l-aħjar sistema li nistgħu naħsbu fiha.

'Il quddiem ukoll jista' jkollok anke linkage fl- elettriku, pero' dan jista' jsir b'cable li jinvolvi spejjeż kbar.

Din ukoll saru studji fuqha pero' ċertament m'hijiex xi ħaġa within our reach f'dan l-istadju.

Nagħlaq billi ngħid li j'Alla niqbgħu għaddejjin flimkien ma' iktar minn 50 pajjiż li ffirmaw dan it-trattat biex pajjiżna jiggwadanja u jkollu iktar protezzjoni anke mid-diffikultajiet li jista' jiffaċċja 'l quddiem.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, allura nitlob lill-Ministru Zammit Dimech biex jagħlaq dan id-dibattitu.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, naturalment naqbel mal- kollega li xi kultant anke fejn naqblu jkun hemm punti ta' kontroversja bla bżonn, pero' nifhem li hawn il-qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra dwar l- importanza li Malta tirratifika dan it-trattat.

Iżda qabel ma nagħmel xi riferenzi oħra għat-trattat, nixtieq ngħaddi xi kummenti għar-rigward osservazzjonijiet li saru f'din il-Kamra mill-Onor.

Louis Buhagiar.

Sur President, f'ħin minnhom l-Onor.

Buhagiar semma l-ftehim mal-Libja u qal li aħna rridu nagħmlu dak kollu meħtieġ biex pajjiżna jidher li huwa pajjiż ħabib ta' pajjiżi ġirien bħal-Libja u pajjiżi oħra wkoll ta' l- Afrika ta' fuq.

F'dan il-kuntest għamel riferenza għall-klawsola tan- newtralita' fil-Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Naħseb li jixraq min-naħa tal- gvern li naffermaw li aħna mhux biss naqblu li rridu nkunu ħbieb mal- pajjiżi ġirien, imma hi parti mill-politika tagħna li nimxu b'id ta' ħbiberija mal-pajjiżi ġirien kollha, li nimxu b'politika konsistenti, politika li pajjiżi kollha ġirien tagħna jistgħu jafdaw fiha.

Hi parti mill- politika tagħna li huma jkunu jafu dak li nemmnu u dak li rridu nagħmlu.

U l-fatt li pajjiżna llum reġa' fit-triq mgħaġġla fil-proċess lejn sħubija ta' l-Unjoni Ewropea ma jxekkel bl-ebda mod mill-politika tagħna ta' good neighbourly relations mal-pajjiżi kollha viċin tagħna.

Dan kellhom okkażjoni jaffermawh il-pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq stess kemm diplomatikament kif ukoll pubblikament.

Barra minn hekk, wara kollox din hija l-esperjenza li diġa' teżisti bejn diversi pajjiżi ta' l-Afrika t'isfel u pajjiżi membri stat fl-Unjoni Ewropea.

Biex inkunu preċiżi ħadd ma tefa' l-iċken dubju dwar din il-ħaġa, imma dawn iż-żewġ affarijiet issemmew f'kuntest viċin xulxin b'mod li anke jekk ma ġiex espress b'mod dirett setgħet ingħatat l-impressjoni li t-triq għal sħubija fl-Unjoni Ewropea tista' xxekkel ir-relazzjonijiet tagħna mal- pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq.

Żewġ eżempji li jispikkaw anke fl-aħbarijiet ta' kuljum huma l-Italja u Franza.

Dawn diġa' huma membri fl-Unjoni Ewropea, lanqas għandhom klawsoli ta' newtralita' anzi fil-fatt huma parti min-NATO, imma għandhom l-ikbar rabtiet ta' koperazzjoni, ta' ħidma kummerċjali u ta' ħidma oħra flimkien mal-pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq.

Naturalment il-klawsola tan-newtralita' fil-Kostituzzjoni tagħna qiegħda hemm biex tkun rispettata mill-gvernijiet kollha u biex tkun ukoll interpretata fil-kuntest storiku li kienet saret u fil-kuntest li llum evolviet id-dinja kollha u allura Malta magħha, pero' la saret domanda rrid ngħid li lanqas hemm l-iċken inkompatibilita' bejn il-fatt li aħna pajjiż fil-proċess ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea u l-ħbiberija tagħna mal-pajjiżi ta' l-Afrika ta' fuq.

Għar-rigward tal-hedging agreement naħseb li l-Onor.

Bonnici wieġeb b'mod eżawrenti dwaru, jiġifieri żgur li mhux se nżid kummenti fuq hekk ħlief forsi xi osservazzjoni bażika u ovvja għal kulħadd.

Meta tagħmel ftehim ta' hedging qed tagħmlu normalment ma' istituzzjoni finanzjarja u jkun ta' riskju għaliha wkoll.

Issa jekk hawn xi ħadd minn din il-Kamra li jaħseb li hawn xi istituzzjoni finanzjarja li għall-eternita' se tieħu sogru ta' dan it-tip li jogħla kemm jogħla l-prezz taż-żejt madwar id-dinja hi se tiffinanzja d-differenza bejn il-prezz li tkun ftehemt magħha u l-prezz li jkun hemm, dan ix-xi ħadd ikun qed jgħix f'dinja tal-fantaxjenza jew ta' l- immaġinazzjoni.

Normalment joffrulek dak il-ftehim meta l-kalkolu tar- riskju huwa favur l-istituzzjoni finanzjarja.

(Interruzzjonijiet) Iva, dażgur, il-businesses hekk jagħmlu.

Il-business kien li meta sar fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti r-riskju kien favur l-istituzzjoni finanzjarja li għamlet dak il-ftehim u allura l-Gvern Malti flok iffranka l-flus spiċċa tilef il-flus.

Mr. Speaker, l-Onor. kollega staqsa wkoll rigward is-sorsi alternattivi ta' l-enerġija.

Anke t-trattat dwar il-karta ta' l-enerġija li qed niddiskutu hawnhekk jagħti importanza kbira lis-sorsi alternattivi ta' l-enerġija, pero' jagħti importanza kbira ħafna wkoll lill-prinċipju li dan kollu trid tagħmlu wkoll b'mod li jkun cost-effective.

Ma jagħmilx sens li inti tmur għal sorsi differenti jekk id-differenza fl-ispiża nazzjonali tkun kbira.

Bħala ħsieb hawnhekk fuq dan il-qasam jiena nżid li apparti kull inizjattiva pożittiva li diġa' ttieħdet mil-korporazzjoni Enemalta, illum fil-pajjiż aħna ħloqna struttura fejn qed ngħidu li kif spiċċa f'oqsma oħrajn tal-pajjiż, iż-żmien tal-monopolju irid wkoll jispiċċa minn dan il- qasam ukoll b'mod kontrollat, bi programm u b'mod li wieħed jara l-impatt.

Speċjalment fil-qasam tal-ġenerazzjoni ta' l-elettriku, m'għandux ikollok sitwazzjoni fejn għandek korporazzjoni waħda li għandha monopolju assigurat għal dejjem.

Dan fih innifsu joffri l-opportunita' lil providers ta' l- enerġija - inkluż enerġija alternattiva - li jiġu f'pajjiżna u jagħmlu preżentazzjoni lill-kollega bħala ministru responsabbli mill-Enemalta, lili bħala responsabbli mill-ambjent, u lill-awtorita' dwar ir-riżorzi naturali ta' pajjiżna bl-iskop li jibdew jipprovdu l-enerġija huma wkoll.

Sur President, dwar enerġija alternattiva rrid ngħid li llum għandna quddiemna bl-iswed fuq l-abjad il-preżentazzjonijiet ċari ta' almenu żewġ proposti konkreti ta' nies biex iwaqqfu wind turbine farms.

Wieħed jista' jistaqsi jekk dawn il-proposti humiex se jintlaqgħu.

Jien mil-lat ambjentali nawgura li iva u 'l quddiem j'Alla jkun hemm iżjed magħhom u jintlaqgħu wkoll, pero' fi stadju daqshekk kmieni ma nistax nagħti tweġiba dwar jekk dan hux se jiġri jew le.

Biss biss min għamel il-proposti jrid jagħmel iktar testijiet, irid jagħmel iktar verifiki dwar ir-riħ f'pajjiżna u kif jolqotna minn żmien għal żmien, iridu jsiru iktar studju dwar il- feasibility u jridu jsiru diskussjonijiet ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar dwar l-aqwa sites li jistgħu jintużaw għal din it-tip ta' enerġija naturali fil-pajjiż.

Issa jekk l-awtorita' dwar ir-riżorsi tgħid li provider ta' enerġija mis- sors ta' riħ f'dan il-każ, għall-argument għandu jkun hemm wieħed, allura trid tagħmel ukoll proċess li bih tasal għall-għażla minn dawk li qed jesprimu dan it-tip ta' interess.

Jekk ngħidu li nistgħu ngħixu bi tnejn jew tlieta, naturalment il-proċess ikun iktar faċli u mbagħad trid tara minn fejn se jaħdem kull operator u kif is-sistema se tagħmel feeding għall- grid ta' l-elettriku nazzjonali.

Pero' almenu l-istruttura ħloqnieha u meta għedna li se noħolquha u iżjed u żjed wara li ħloqniha kien hawn interess internazzjonali serju, interess li diġa' kellu l-backing ta' studji xjentifiċi preliminari li juru kif dawn il-kumpanniji jistgħu joperaw u jintegraw mal-politika tal-gvern li jemmen bis-serjeta' fil- liberalizzazzjoni li għandha tkun regolata b'tali mod li min jipproduċi l- enerġija jrid ikollu feed għal ġol-grid tad-distribuzzjoni.

Biex nispjega f'termini iktar sempliċi, xi ħadd jista' jipproduċi enerġija mir-riħ jew solari u jipprovdi din l-enerġija lil xi industrial estate.

F'dan il-każ m'għandux għalfejn jidħol fil-grid nazzjonali pero' jekk nagħmel pożizzjoni bħal din inkunu qegħdin nagħmlu s-sistema ta' l-enerġija alternattiva iktar projbittiva.

Dak li jgħodd għad-dinja jgħodd iżjed f'dan is-sens għal Malta, li għandha area limitata ta' 316-il kilometru kwadru.

Jista' jkun li fejn l-aħjar tagħmel l-industriji tiegħek, mhux neċessarjament ikun ukoll l-aħjar sit minn fejn tipproduċi l-enerġija mir- riħ jew mix-xemx.

Probabbli l-aħjar postijiet fejn tipproduċi enerġija mir- riħ ikunu fl-għoli u fl-apert fejn ir-riħ jaħkem iktar ġranet fis-sena minn postijiet oħrajn, waqt li area industrijali probabbilment mhux se tkun allokata f'sit bħal dak.

Allura dak li trid tassigura meta tagħżel l- operaturi dawn ikunu viċin fejn hi għaddejja s-sistema tad-distribuzzjoni ta' l-elettriku - dik li l-pajjżi normalment isejħulha bħala l-grid – biex ikunu jistgħu jagħmlu feed għal ġo fiha.

Naturalment f'dan kollu hemm ħafna x'tirregola.

Trid tirregola l-kwalita' ta' l-enerġija li tiġi prodotta, trid tirregola l-konsistenza tagħha u trid tirregola wkoll – u mill-lat ekonomiku forsi hu l-iktar aspett importanti – b'liema rata l-korporazzjoni Enemalta - għaliex ma naħsibx li jagħmel sens li waqt li tilliberalizza l-ġenerazzjoni tilliberalizza wkoll id- distribuzzjoni - se tixtri kull unit ta' elettriku prodott b'dan il-mod u kif isir il-costing ta' kull unit prodott b'dan il-mod.

Mil-lat ambjentali naturalment naqbel ma' kull min esprima ruħu favur dawn is-sorsi.

L-Onor.

Buhagiar ikkwota wkoll il-perċentwali kemm diġa' qed topera l-Unjoni Ewropea u x'perċentwali trid tasal għalihom fis-snin li ġejjin.

Naħseb li dawn huwa perċentwali tajbin għal pajjiżna wkoll, anzi nawgura li dawk il-perċentwali ngħolluhom iktar, mhux biss f'pajjiżna imma fil-komunita' Ewropea kollha.

Hemm ħafna raġunijiet għal dan, u l-ewwel u l- ikbar raġuni hija dik ambjentali.

Ma jistax ikun li nibqgħu bil-mentalita' li nipproduċu kollox miż-żejt u ma nagħtux kas ta' l-effetti negattivi li din it-tip ta' produzzjoni jkollha fuq l-ambjent.

Naturalment hemm raġuni ekonomika wkoll minħabba li ż-żejt fl-aħħar mill-aħħar huwa riżors li mhuwiex etern.

Donnha d-dinja kienet fehmet dan meta kien hemm il-kriżi fil- prezz taż-żejt fis-snin sebgħin u mbagħad il-prezzijiet ġew stabbilizzati u bdiet tifhmu inqas.

Illum, tletin sena wara dik il-kriżi taż-żejt naħseb li għandna kuxjenza ambjentali internazzjonali ferm ikbar, il-komunita' internazzjonali kollha qed tipprepara għas-sena d-dieħla konferenza internazzjonali fejn isiru impenji bis-serjeta' fuq żvilupp sostenibbli u żvilupp sostenibbli min-natura tiegħu nnifsu ma jistax ma jfissirx bilfors li jkollna benchmarks preċiżi, ikollna perċentwali definiti għal kull reġjun għal kull pajjiż ta' kemm meħtieġ li naqilbu għal sistemi alternattivi.

Naturalment jien nippreferi wkoll li dan il-qlib għal sistemi indaf ta' enerġija jsir anke bil-koperazzjoni tal-pubbliku u ta' l-industrija li jużaw iktar solar panels.

Il-gvern b'mod limitat u b'mod introduttiv ta sinjal fil-budget għal din is-sena fejn għamel differenza vantaġġuża fir- rata tal-VAT fuq solar panels, fuq photovoltaic systems, fuq batteriji tal-karozza li allura ma jużawx is-sistemi tradizzjonali ta' enerġija u għal muturi oħrajn biex nifhmu permezz ta' inċentiv kemm huwa kruċjali li nużaw dawn is-sistemi.

F'ħin minnu l-Onor.

Buhagiar staqsa għandniex nagħmlu inċentivi jew għandniex nagħmlu regoli.

Probabbli f'xi stadju rridu nużaw ftit mit-tnejn imma trid tagħti l-inċentiv għaliex l-inċentiv huwa min-natura tiegħu nnifsu proċess edukattiv, għandu l-vantaġġ li min isegwih qed jagħmel hekk volontarjament imma naħseb li f'xi stadju wieħed jista' jħoss il-bżonn li rigward bini ġdid jew bini ta' ċertu kobor jgħid li issa mhux kwestjoni biss ta' inċentiv imma kwestjoni li rridu dawn is-sistemi.

Fil-fatt dan huwa wieħed mis-suġġetti li beħsiebna nindirizzaw 'il quddiem ukoll fir- regolamenti dwar il-bini.

Jien naħseb li t-tweġiba hija li rridu kemm inċentivi u kemm regoli speċjalment għal dak li hu ġdid u rridu wkoll li jkun hemm sorsi alternattivi anke mill-providers pubbliċi biex b'hekk l- enerġija li tasal fid-djar tkun diġa' nadifa.

Naturalment dan il-piż kollu ma tistax terfgħu l-korporazzjoni Enemalta waħedha u rridu naraw is-suq x'qed jipprovdi diġa' u x'se jipprovdi iktar fis-snin li ġejjin bħala alternative providers ta' ġenerazzjoni ta' elettriku.

Għar-rigward tal-pipeline tal-gass nifhem li hemm l-approvazzjoni tal-Kamra kollha li dan isir.

Il-gvern preżenti qed jaħdem bil-mod kollu xieraq f'dan ir-rigward għaliex is-sistema li aħna nirċievu l-gass permezz ta' pipeline hija ħafna aktar nadifa minn dik li għandna bħalissa.

Dan il-pipeline qed isir bejn iż-żewġ pajjiżi ġirien tagħna u naturalment aħna qed nikkomunikaw mat-tnejn li huma biex ikun hemm il-branch li minnha aħna nistgħu nieħdu l- provvista neċessarja tagħna.

Hemm ukoll sistema oħra li tista' tintuża u dawn huma diskussjonijiet li għadhom miftuħa, pero' li hu żgur hu li l- gvern preżenti huwa determinat li jagħmel dak kollu li jista' f'dan ir- rigward.

Kellna mistoqsija wkoll dwar il-ħażna.

Jien ma naqbilx ma' l-analiżi li saret li qisu l-gvern preżenti huwa kontra li jkollna ħażna.

Tant huwa favur li dan huwa parti mill-impenn li jrid jagħmel anke fil-kuntest ta' sħubija eventwali ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk għandek minimum stop levels fejn irridu naqblu li jkun hemm il-livelli adegwati ta' ħażna li inti anke tkopri lilek innifsek almenu għal perijodu li jkun stabbilit kontra kontinġenzi li jistgħu jirriżultaw.

Għar-rigward tal-power station tal-Marsa rrid ngħid li aħna ħadna l- problema tat-trab l-iswed bl-ikbar serjeta'.

Kellna rapport dwar il-kaġun tat-trab l-iswed fejn kellna indikazzjoni tal-ħtieġa li jitħaddmu l- precipitators fil-power station tal-Marsa.

Hawnhekk qed nitkellmu dwar il- boilers 7 u 8 li bejniethom jekk m'inix sejjer żball jiġġeneraw 80% ta' l- elettriku kollu ta' dik il-power station u intervent hemmhekk ifisser tnaqqis sostanzjali ta' dan it-trab l-iswed li kien jinxtered speċjalment fuq in-naħa t'isfel ta' Malta.

Kien hemm domanda wkoll dwar il-protokoll ta' Kyoto, għaliex korrettement it-trattat dwar iċ-charters ta' enerġija jitkellem ukoll dwar il-link bejn is-settur ta' l-enerġija u l-fenomenu magħruf bħala l-global warming.

Għalkemm hemm min ma jaqbilx għal kollox, ħafna xjentisti jattribwixxu l- global warming għall-mod ta' kif id-dinja kollha tiġġenera l-enerġija u għat-toqob li saru fis-saff ta' l-ozonju.

Naturalment il-protokoll ta' Kyoto jindirizza wkoll il-kwestjoni b'serjeta' kbira u nista' ngħid li d- deċiżjoni tal-Gvern Malti hi li mhux biss ikun firmatarju ta' dan il- protokoll imma li jirratifikah ukoll.

Jiġifieri donnu hawnhekk naqblu wkoll.

Fil- protokoll ta' Kyoto hemm proċess li għadu għaddej li anke jipprova jistabilixxi bejn reġjun u ieħor livelli ta' emissjonijiet, livelli ta' protezzjoni minn diversi pajjiżi li jridu jidħlu.

Nafu sfortunatament ukoll dwar element ta' kontroversja internazzjonali li llum għandek fuq dan il-protokoll speċjalment dwar il-qasam ambjentali pero' aħna nibqgħu determinati li nagħmlu l-parti tagħna li għalkemm hija żgħira għaliex aħna pajjiż żgħir, hi parti anke simbolika, parti anke ta' eżempju, li mhux biss nibqgħu firmatarji imma li nirratifikawh ukoll.

F'dan ir-rigward inkunu wkoll qed nikkordinaw il-pożizzjoni tagħna ma' dik ta' pajjiżi applikanti u ma' pajjiżi membri fl-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid li almenu minn dak li smajt anke n-naħa l-oħra tal-Kamra taqbel li dan huwa protokoll pożittiv.

Sur President, fis-17 ta' Diċembru, 1994 , f'Lisbona, pajjiżna ffirma dan it-trattat u llum qed nitolbu l-awtorizzazzjoni biex pajjiżna mhux sempliċement jibqa' firmatarju imma jirratifika dan it-trattat, jiġifieri pajjiżna jaċċetta li jerfa' dak li huma l-oneri kollha u naturalment jakkwista d-drittijiet kollha li għandu pajjiż li jkun addotta dan it- trattat.

Kif qed nesprimu fir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna nemmnu li meta aħna nirratifikaw dan it-trattat inkunu qegħdin nissieħbu ma' numru kbir ta' pajjiżi, li jinkludu l-komunita' Ewropea, li s'issa rratifikaw dan it-trattat li huwa meqjus fundamentali biex tintlaqa' d-domada għall- enerġija li kulma jmur qiegħda dejjem tiżdied.

Huwa fatt, Sur President, li wieħed mill-kejlijiet ekonomiċi li ħafna pajjiżi jagħmlu huwa preċiżament minn kemm jiġġeneraw iktar enerġija għaliex is-soċjeta' moderna hija soċjeta' li saret tiddependi kważi b'mod assolut fuq is-sistema ta' l- enerġija.

Sur President, dak li huwa indikatur ta' iktar ġid ekonomiku jista', jekk ma noqogħdux attenti, jkun ukoll indikatur ta' ambjent inqas b'saħħtu għalina lkoll.

Il-konċett kollu ta' żvilupp sostenibbli hu li jkollok regoli ta' kif inti tagħmel politika dwar l-enerġija fejn tqis dawn il- fatturi kollha.

Dan ifisser li inti ma tqisx biss x'titjib għandu bżonn il- pajjiż fil-qasam industrijali, fil-qasam ekonomiku, fil-qasam kummerċjali, imma tara wkoll id-dimensjoni ambjentali fit-totalita' tagħha u tagħmel politika kemm jista' jkun integrata.

Hemm min jargumenta li ninsabu daqsxejn tard f'dan imma nisperaw li ma ninsabux tard ħafna b'mod li l- affarijiet m'humiex riversibbli.

Id-dinja kollha llum qed tgħid: Ejja naqbdu dan il-ħsieb li nibqgħu nipprovdu dak kollu li hemm bżonn għal aktar tkattir ta' ġid ekonomiku u għal aktar żvilupp kummerċjali b'mod li jkun sostenibbli u b'mod li jħares l-ambjent.

Filwaqt li kellek ħafna li tradizzjonalment kienu jħarsu lejn dawn iż-żewġ oqsma qishom dejjem miġġielda ma' xulxin, illum il-pajjiżi Ewropej u anke mhux Ewropej isegwu politika fejn jaraw li dawn iż-żewġ ħsebijiet jingħaqdu flimkien.

Wara kollox anke fl-investiment ambjentali hemm il-ġid ekonomiku, hemm l-opportunita' ta' ħolqien ta' impjiegi ġodda u hemm l-opportunita' li tidentifika teknoloġiji ġodda.

Permezz ta' l-investiment ambjentali tirrendi pajjiżek iktar kompetittiv, u dan japplika b'mod speċjali għal pajjiż bħal Malta bi tradizzjoni, storja u kultura ta' servizzi, mhux l- inqas il-qasam tat-turiżmu.

Bħalma inti tara l-ispiża ta' mpjanti ġodda għall-enerġija, bħalma inti tara l-effiċjenza tagħhom, bħalma inti tara kemm-il sena trid biex dak l-investiment tkun tista' tagħmlu u bħalma inti tara kif dak jorbot ma' l-investiment industrijali li għandek, inti trid iddaħħal ukoll fl-accounts tiegħek il-cost ambjentali minn sistema għal oħra.

Inċidentalment tkellmet ħafna fuq dan il-ħsieb il-kummissarju ta' l-Unjoni Ewropea għall-ambjent Margo Wallström li kienet Malta l-ġimgħa li għaddiet u li preċiżament wasslet anke lilna l-messaġġ li għandna nħarsu lejn l- ambjent b'mod integrat mal-kumplament tal-politika kollha tal-gvern.

L- ambjent ma tistax tagħmlu ġo kaxxa magħluqa u tgħid li dan huwa biss ta' l- ambjentalisti jew tal-ministru.

L-ambjent jolqot lill-politiċi kollha tagħna.

Illum f'seduta sħiħa rajna kif jolqot il-qasam ta' l-enerġija, jolqot il-qasam ekonomiku kollu, il-qasam agrikolu u l-qasam anke ta' ċerta politika finanzjarja.

U qed nagħmlu dan kollu għax nifhmu li l-qasam ambjentali min-natura tiegħu nnifsu joffri opportunitajiet pożittivi ġodda għall-pajjiż.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Se npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur (Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal- Kamra għal nhar l-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2001 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi dwar ir-Restituzzjoni ta' Ċerti Artijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputerizzata - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR CARMELO ABELA: Mr Speaker, fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi f'dan l-aġġornament nixtieq nitkellem fuq id-distrett li jiena nikkontesta, jiġifieri t-tielet distrett, li jinkorpora fih iż-Żejtun, Ħaż- Żabbar u Wied il-Għajn.

Nixtieq insemmi b'mod ġenerali ftit problemi li jeżistu, anke fin-naħa t'isfel ta' Malta u mhux biss f'dawn it-tliet ibliet li semmejt.

Jidher ċar li għaddew sentejn u nofs minn amministrazzjoni Nazzjonalista u b'dispjaċir ikolli ngħid li għal darb'oħra gvern Nazzjonalista nesa li teżisti n-naħa t'isfel ta' Malta, l-istess kif kien għamel qabel l-1996.

L-ewwelnett f'dawn il-lokalitajiet tan-naħa t'isfel ta' Malta jgħixu ċittadini li jħallsu t-taxxi, jaħdmu u jaqilgħu il-ġurnata tagħhom.

Jeżistu wkoll nies li jappoġġjaw liż-żewġ partiti ewlenin, jiġifieri mhux ta' partit jew ieħor.

Dawn iċ-ċittadini qed iħossuhom ċittadini tat-tieni klassi u wħud minnhom anke ta' klassi aktar 'l isfel.

Il-gvern Nazzjonalista qed jerġa' jinsa il-bżonnijiet kbar li jeżistu fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Tajjeb li nfakkar li gvern Laburista bejn l-1996 u l- 1998 kien imbarka fuq ċerti proġetti f'diversi żoni ta' pajjiżna.

Fl-ewwel budget tiegħu kien nefaq ammont ta' flus biex isir il-proġett ta' Buġibba u l-Qawra minħabba ċerta prijorita` li kien hemm, kemm minħabba t-turiżmu kif ukoll għall-ammont ta' Maltin li jmorru dik in-naħa.

Pero` fit-tieni budget tiegħu, gvern Laburista kien nefaq ammont ta' flus biex in-naħa t'isfel ta' Malta, b'mod partikolari Marsascala, Birżebbuga u Marsaxlokk, tingħata daqsxejn nifs u ħajja u jsir proġett ta' embellishment.

Ċertament li n-nies laqgħu dawn il-proġetti b'ċerta ħeġġa u b'mod tajjeb minħabba l- bżonnijiet kbar li kien hemm u li għad hemm f'dawn l-inħawi.

Tajjeb ukoll wieħed jgħid li dawn huma nħawi popolati mill-Maltin, speċjalment fil-weekends, u huma wkoll żoni turistiċi, speċjalment Wied il- Għajn, Birżebbuġa u Marsaxlokk.

Ta' min jikkundanna l-fatt li l-proġetti ta' embellishment f'dawn l-areas tkomplew b'nofs qalb u wħud minnhom tħalla nofs leħja.

Insemmi biss dak ta' Wied il-Għajn, fejn kien hemm diversi toroq li kienu ppjanati li jsiru pero` l-gvern preżenti għoġbu jwaqqaf kollox sempliċement għax inbidel il-gvern u l-proġett kien inbeda minn gvern Laburista.

Fi tweġiba għal mistoqsija parlamentari li għamilt lill- ministru għat-trasport u komunikazzjoni fuq numru ta' toroq f'Wied il-Għajn li jridu jsiru mill-bidunett, il-ministru rrispondieni li hemm ftehim mal- kunsill lokali li jsiru għaxar toroq, iżda qalli wkoll li dawn jaqgħu taħt il-ministeru nkarigat mill-embellishment projects.

Meta mbagħad għamilt mistoqsija lill-Ministru Zammit Dimech dan wieġeb li l-proġetti huma sospiżi għax huma under review.

S'issa għadni ma nafx x'ġara minn din ir- review li qalu li qed jagħmlu.

Naf żgur li t-toroq kienu diżastru u saru aktar diżastrużi b'detriment għan-nies li jgħixu fihom.

Tajjeb wieħed ifakkar li għalkemm il-Ministru Ċensu Galea qal li hemm qbil bejn il-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn u l-gvern ċentrali biex din is- sena isiru għaxar toroq, is-sena li għaddiet ukoll kellhom isiru għaxar toroq oħra u dawn ma saru qatt.

Din is-sena wasalna biex għada nibdew Mejju jekk il-Bambin irid u ħarġu żewġ tenders biss, għalkemm jidhirli li dawn iż-żewġ toroq diġa` saru u nittama li t-tmien toroq li fadal isiru sa l-aħħar ta' din is-sena.

Din hija t-tama tiegħi u tar-residenti kif ukoll tal-kunsill lokali ta' Wied il-Għajn.

Meta tara n-numru enormi ta' toroq ġewwa Wied il-Għajn li għandhom bżonn jiġu mibnija u asfaltati mill-ġdid, wieħed jistenna li għallinqas il-gvern jimpenja ruħu u jagħti kas in-naħa t'isfel ta' Malta.

Hawnhekk qed nagħmel riferenza partikolari għall-lokal ta' Wied il-Għajn.

Il-mod kif żviluppa Wied il-Għajn f'daqqa waħda jirrikjedi li jkun hemm ċertu investiment kapitali min-naħa tal-gvern għax inkella jkun hemm telqa u ħmieġ ma' kullimkien.

Għalkemm Wied il-Għajn żviluppa b'mod mifrux u mgħaġġel, qed jirriżulta li n-naħa taż-Żonqor, in- naħa lejn ir-ramla u żoni oħrajn, l-ambjent baqa` żdingat u abbandunat.

Dan jorbot miegħu numru ta' problemi oħrajn, fosthom il-ħmieġ, it-trab, il- mard u inkonvenjenzi oħrajn li hemm għar-residenti li jgħixu f'dawn il- lokalitajiet.

Xi wħud wara li jkunu għamlu investiment biex ikunu xtraw id- dar tagħhom, addirittura jitilqu u jsibu post aktar nadif u diċenti fejn jistgħu jgħixu.

Qed ngħid dan għax filwaqt li l-gvern jipprova jsib il- fondi, speċjalment għal postijiet li jikkontesta l-ministru responsabbli mit-toroq, għan-naħa t'isfel ta' Malta donnu li qatt ma jirnexxilu jsib il- fondi.

Forsi vera li f'ċerti żoni fejn qed isir it-tarmac bħalissa hemm bżonnu pero` hemm bżonn, li jsir ukoll fin-naħa t'isfel ta' Malta, b'mod partikolari f'Wied il-Għajn.

Naseb li l-ilmenti li ngħaddu hawnhekk f'din il-Kamra kif ukoll dawk li r-residenti stess jieħdu inizjattiva biex iressqu flimkien mal-kunsill lokali, għandhom jinstemgħu.

Jiena ressaqt petizzjoni fuq triq partikolari, Triq l-Ikħal, waħda mit-toroq diżastrużi li għandna – wieħed jista' jsemmi wkoll Triq l-Aħdar u lista twila ta' toroq oħrajn - pero` mhux biżżejjed li wieħed iressaq petizzjoni u ma jsir xejn għax inkella kemm ix-xogħol li nagħmlu aħna d-deputati kif ukoll il- karba tar-residenti ma tinstema' qatt.

Gvern Laburista kien ħadem fuq pjan soċjo-ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta.

Ingħata kas mhux biss ta' l-ambjent b'mod ġenerali imma anke ta' l- aspett soċjali.

X'ġara minn dan il-pjan?

Għamilna żmien twil fejn il- ministri jgħaddu dan il-pjan wieħed lill-ieħor u kulħadd ifarfar ir- responsabbilta`.

Meta ddeċidew min hu responsabbli, dan il-pjan baqa' fuq l-ixkaffa u x-xogħol li kien maqbul bejn kulħadd, inkluż l-oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien, spiċċa biex ma sar xejn minnu minħabba l- pika peress li l-pjan kien sar fi żmien il-gvern Laburista.

Problema oħra li teżisti fil-lokal ta' Wied il-Għajn, hi l-iskola li spiċċat żgħira wisq biex takkomoda t-tfal ta' lokal fejn il-popolazzjoni kibret għal kważi 8000 ruħ.

Illum għadu kif tqassmilna r-reġistru elettorali li ħareġ sa l-aħħar t'April.

Hemm xi 4200 votant f'Wied il- Għajn, li jfisser li hemm madwar 70000 jew 8000 ruħ jgħixu f'dak il-lokal.

L-iskola għada l-istess kif kienet żmien twil ilu meta l-popolazzjoni kienet biss 3000 jew 4000 ruħ.

Meta kont għamilt mistoqsija lill-ministru ta' l-edukazzjoni dwar jekk hemmx ħsieb li l-iskola titkabbar, qal li m'hijiex prijorita` u m'hemmx ħsieb.

Dan huwa l-ippjanar u din hija l- edukazzjoni u l-importanza li nagħtu lill-qasam edukattiv f'pajjiżna!

Gvern Laburista kien diġa` beda diskussjonijiet biex din l-iskola titkabbar biex xi darba nipprovaw insolvu din il-problema.

Jiena ngħid li anke dak iż-żmien konna tard, aħseb u ara llum li l-popolazzjoni qed tikber.

Nuqqas ta' ppjanar kullimkien kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent tat- toroq u ta' l-indafa kif ukoll ma' l-edukazzjoni.

Hemm ukoll problemi li għandhom x'jaqsmu ma' l-ilma.

Dan l-aħħar kelli diversi lmenti mhux biss f'Wied il-Għajn imma anke fiż-Żejtun mingħand residenti li qalu li l-pressa ta' l-ilma naqset.

Illum kumbinazzjoni ġiet it-tweġiba għal mistoqsija parlamentari li għamilt jien fuq żona partikolari f'Wied il-Għajn.

Il-ministru qal li jekk hemm bżonn ir- residenti jagħmlu pompa ta' l-ilma biex l-ilma li jkun provdut sal-bieb mill-water services corporation itellgħuh sas-sular li għandhom bżonn.

Din l-istorja issa ġiet u ta' min jaraha fid-dettal aktar 'il quddiem għax hawnhekk m'għandix ħin li nidħol f 'dan id-dettal.

Problemi oħra li jsibu r-residenti ġewwa Wied il-Għajn peress li fil- weekend il-post ikun miżgħud b'żgħażagħ u persuni oħrajn, hija dik ta' l- infurzar.

Hemm bżonn aktar pulizija speċjalment fil-weekend.

Tajjeb wieħed ifakkar li l-għassa kienet u għada magħluqa u ma nafx jekk hemmx ħsieb li terġa' tinfetaħ.

Importanti li għallinqas ikun hemm il-preżenza tal-pulizija biex ir-residenti jserrħu rashom li ma jkollhomx ħsarat u skomdu kif qed ikollhom meta jkunu fil-kwiet ġewwa darhom.

Ħaġa oħra ta' min wieħed isemmi hi li l-kunsilli lokali f'dawn il-lokalitajiet qegħdin jiġu njorati.

Dan l-aħħar il-kunsill lokali taż-Żejtun ħareġ stqarrija għall-istampa dwar dak li qed isir fir-triq Tal-Barrani.

Il-kunsill wera ruħu sodisfatt li l-ilmenti tiegħu ma waqgħux fuq widnejn torox għax bdiet tittieħed azzjoni fit-triq Tal-Barrani, pero` d-dipartiment konċernat mank kellu d-diċenza li jinforma lill-kunsill li x-xogħol kellu jibda.

Ngħidu li l-kunsilli lokali huma gvernijiet lokali u li huma awtonomi pero` fil- fatt naraw l-affarijiet b'mod differenti.

Nittama li dawn l-ilmenti li semmejt, Mr Speaker, ma jaqgħux fuq widnejn torox imma jingħataw widen.

L-aħħar punt li rrid insemmi m'għandux x'jaqsam ma' dawn l-ilmenti kollha pero' huwa dwar l-1 ta' Mejju, Jum il-Ħaddiem, li se nfakkru għada.

Ċertament li huwa jum għażiż ħafna għall-Partit Laburista u għall-GWU li għalihom il-ħaddiem jiġi l-ewwel u qabel kollox.

Dak li llum għandhom l-ħaddiema Maltin u Għawdxi, ċertament fil-maġġoranza tagħhom, jafuh lill-Partit Laburista meta kien fil-gvern tul id- diversi snin tiegħu.

Ta' spiss nisimgħu ħafna diskorsi u diversi problemi li jeżistu fil-qasam u tax-xogħol.

Xbajt nisma' b'każi fejn ħaddiema jkunu jixtiequ jissieħbu f'union biex ikollhom min jiddefendi d-drittijiet tagħhom imma ma jkunux jistgħu jagħmlu dan għax ikunu mhedda li jitkeċċew mill-impjieg tagħhom.

Xbajt nisma' wkoll fuq part- timers li qed jiġu sfruttati għax iħaddmuhom b'ċertu orarju biex jevitaw li jagħtuhom il-bonus, jagħtuhom ħlas xieraq, jagħtuhom is- sick leave u jagħtuhom il-leave.

Pero` issa wasal iż-żmien li flok noqogħdu nparlaw, la darba nafu x'inhuma l-problemi, nippruvaw nittekiljawhom bis-serjeta`.

Jien minn din il-Kamra nsellem lill- ħaddiema kollha Maltin u Għawdxin, nawguralhom il-festa t-tajba u li flimkien mal-unions u l-mexxejja tagħhom ikomplu jiġġieldu u jiddiskutu b'mod ċivili biex itejbu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Nawgura wkoll lill-gvern jagħmel il-parti tiegħu u ma joqgħodx iparla u jgħid li l-qgħad nieżel u jilgħab biċ-ċifri.

Nafu li tista' tilgħab biċ-ċfri kemm trid u għandi dubju serju kemm dawk iċ-ċifri huma verament ta' min wieħed joqgħod fuqhom b'mod speċjali fejn jidħol il- qgħad fost iż-żgħażagħ.

Pero` nawgura lill-ħaddiema Maltin u Għawdxin biex dan il-jum ikun jum ta' riflessjoni fuq il-qasam tax-xogħol u drittijiet tal-ħaddiema.

Nawgura lil min mhux xogħol għada li jgħaddi l-jum flimkien mal-familja tiegħu.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Charles Buhagiar.

ONOR CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, illum ħa nitkellem f'dan l-aġġornament sabiex nirrispondi għal xi insinwazzjonijiet li saru dan l-aħħar fil- konfront tiegħi b'mod indirett mill-media tal-Partit Nazzjonalista.

Qed nirriferi għall-każ tal-qabda ta' aktar minn żewġ kilos kokaina l-ġimgħa li għaddiet.

Matul ir-rapportaġġ li għamlu tal-media Nazzjonalista, kemm in- Net kif ukoll il-gazzetti "in-nazzjon" u "il-mument" għoġobhom b'mod indirett isemmu lili f'din l-affari kollha.

In-nies involuti f'dan il-każ kienu żewġ persuni minn Ħaż-Żebbuġ fost oħrajn, wieħed Bezzina u l-ieħor Simon Xuereb.

Meta rrapportaw il-każ, il- ġurnali ta' l-istamperija Nazzjonalista kif ukoll l-aħbarijiet tan-Net għoġobhom jirriferu għal Simon Xuereb b'isem missieru, billi qalu li hu t- tifel ta' Philip Xuereb, ħu Noel Xuereb u qalu li dan ta' l-aħħar kien fi snin passati ngaġġat bħala xufier miegħi meta jien kont ministru.

L-ewwel mistoqsija li xtaqt nagħmel hi: Minn meta 'l hawn, meta nirrapportaw fuq il-kriminali jew fuq xi ħadd li jwettaq jew li jiġi akkużżat li wettaq att kriminali, nirriferu għalih b'tal-familja?

X'għandha x'taqsam il-familja ma' l-individwu li jkun qed jiġi akkużat li wettaq att kriminali?

Dan qed ngħidu b'mod partikolari fuq dan il-każ għax meta l-media tal-Partit Nazzjonalista semmiet lil missier Simon Xuereb b'ismu u b'laqmu, għamlet xi ħaġa li fl-opinjoni tiegħi hija kattiva ħafna.

Philip, missier Simon Xuereb, kien sefa' vittma ta' xi ħadd li aggredih xi xhur ilu u prattikament kienu ħallewh għal mejjet.

Għalkemm għadu ħaj, illum il-ġurnata jbati minn invalidita' serja ħafna.

Naturalment meta għandek persuna bħal missier Simon Xuereb f'din il-qagħda, naħseb li trid tkun altru kattiv biex toqgħod issemmi isem missieru meta missieru żgur ma kellu x'jaqsam xejn f'din il-kwestjoni.

Hija nġusta ħafna bl-istess mod li ssemmi min huwa ħu Simon Xuereb.

Fl-ebda każ ta' l-ebda persuna oħra li ġiet akkużata ma ssemma' min hu ħuh u min hu missier l- akkużat.

Allura għalfejn għandhom isiru dawn l-affarijiet?

Il-verita' hi li l-media tal-Partit Nazzjonalista qed tagħmel disservizz kbir lill- pulizija, li jien nieħu ħafna pjaċir ninnota s-suċċessi li qed ikollhom fil- ġlieda kontra d-droga, u tkun qed tagħmel disservice lil dan il-pajjiż meta jipprovaw jippolitiċizzaw il-kwestjoni tad-droga.

In-Nazzjonalisti pprovaw jippolitiċizzaw il-kwestjoni tad-droga f'dan il- każ partikolari minħabba l-fatt li l-persuna l-oħra li nqabdet u qed titressaq akkużata b'dan ir-reat, ċioe' Norman Bezzina, huwa dak l- individwu li kulħadd jaf li għal xi żmien serva fis-segretarjat ta' ministru Nazzjonalista matul s-sitt leġislatura kif ukoll serva bħala konsulent ta' l-istess ministru.

Imma aktar minn hekk, kif ġie rrapportat fil-media tal-Partit Laburista, din hija persuna li ilhom jintefgħu ħafna dellijiet fuqha.

Il-media tal-Partit Laburista ilha ħafna snin tiġbed l- attenzjoni fuq din il-persuna.

Anke fil-passat meta din il-persuna kienet isservi fis-segretarjat tal-ministeru partikolari u bħala konsulent ta' l- istess ministru, kienu staqsew ħafna mistoqsijiet dwar din il-persuna.

L- istess persuna ssemmiet ukoll fil-famuż djarju ta' Ciro del Negro, fejn dan ta' l-aħħar allega li teżisti xibka sħiħa ta' interessi kriminali viċin il- poter kif imħadden mill-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Proprju għax il- Partit Laburista baqa' jsostni t-teżi tiegħu li l-Partit Nazzjonalista mar fuq l-attakk billi joqgħod isemmi familjari ta' persuna akkużata biex b'xi mod jillinkjawh miegħi.

Ċertament li l-mod kif nippolitiċizzaw il-ġlieda tad-droga qed jagħmel ħafna ħsara.

Jien dejjem ngħid li jekk kriminal jinqabad - hu min hu, Laburist, Nazzjonalist, ma jżomm ma' ħadd, iżomm ma' xi ħaddieħor - għandu jieħu dak li ħaqqu u m'għandux ikollu protezzjoni.

Imma din taċ-ċrieki x'inhija li niġu hawnhekk u ngħidu li Norman Bezzina qabel kien Nazzjonalist imma issa qiegħed idur fi ċrieki jew klikek Laburisti?

Il-Partit Laburista la jaħdem bi ċrieki u lanqas bi klikek.

Din hija terminoloġija li tintuża mill- Partit Nazzjonalista għalihom stess u issa qed jipprova japplikawha għalina.

Imma ejja fuq kollox għall-argument ngħidu li dan Norman Bezzina qed jassoċja ruħu ma' xi nies li huma Laburisti.

Imma allura dan x'għandu x'jaqsam?

Il-ministri ma' kulħadd jassoċjaw ruħhom.

Ma jfissirx li għax jassoċja ruħu ma' xi ħadd, jekk hu veru dan li qegħdin jgħidu, b'xi mod għandu xi ħaġa li se tnaqqaslu mill-mertu jew mill-akkuża li għandu?

Nerġa' ngħid li jekk il-persuna, hi min hi, Laburista jew Nazzjonalista, tagħmel ħażin u tinqabad, għandha tieħu dak li ħaqqha u jkun sewwa jekk jiġri hekk.

M'għandniex noqogħdu ndaħħlu l-politika wkoll biex niġġieldu l-ġlieda tagħna kontra d-droga għax hekk wasalna biex nagħmlu issa.

Żgur li l- Partit Laburista ma daħħalx il-politika biex jiġġieled kontra d-droga.

Meta l-Partit Laburista tkellem fuq ir-rwol li kellu fil-passat Norman Bezzina, kien qiegħed jitkellem dwar dik il-famuża xibka ta' nies li dejjem kienu qrib il-ministri u li kienu jużaw il-pożizzjoni tagħhom biex japprofittaw minnha.

Mhux qed ngħid li l-ministru kien ikun jaf x'qed jiġri għax probabbli ma kienx ikun jaf, imma kienu jabbużaw mill-poter li kien ikollhom jew għax kienu jaħdmu ma' xi ministru fis-segretarjat privat tiegħu jew għax ikunu konsulenti ta' xi ministru jew inkella għax ikunu viċini ta' l-organi ċentrali tal-Partit Nazzjonalista.

Ir-realta' f'dan il- pajjiż hekk hi u ġiet ipprovata ħafna drabi minn nies li tressqu l-qorti.

Il-protezzjoni li kienu jgawdu dawn in-nies, b'mod partikolari bejn l-1987 u l-1996, wasslet biex sal-lum għad hemm nies li huma viċini u għandhom parantela ma' ministri Nazzjonalisti.

Minkejja li nqabdu li għamlu xi ħaġa illegali, dawn ma tressqux il-qorti bħalma huwa l-każ ta' l-ilma li sar whisky u l-każ tal-famuż Joseph Fenech jew Zeppi l-Ħafi li minkejja li ġie ppruvat, bl-ammissjoni tiegħu stess, li għamel diversi atti kriminali, dan ingħata l-maħfra.

Hemm qiegħda n-nuqqas ta' trasparenza u dan huwa l- mod kif taħdem ix-xibka tal-ħbieb tal-Partit Nazzjonalista, u mela jiġu jgħidulna għaliex Norman Bezzina qiegħed ikun ma' xi nies li huma Laburisti.

Jidhirli li Joe Saliba, is-segretarju ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, qal biex imorru Ħaż-Zebbuġ u jistaqsu lin-nies fuq dan Bezzina ħalli jaraw jekk hux veru li dan għandu xi ħbieb li huma Laburisti.

Jien lil Joe Saliba ngħidlu li hu ma jkunx daqsi f'Ħaż-Zebbuġ u jekk irid jista' jmur jistaqsi lin-nies fil-pjazza għal min għamel canvassing Norman Bezzina fl- elezzjoni li għaddiet u jgħidulu lil liema ministru Nazzjonalista ta' l- appoġġ tiegħu.

Imma jien mhux se noqgħod nitkellem b'dan il-mod għax is- serjeta' titlob mod ieħor.

Wara li fl-1996 tela' fil-gvern il-Partit Laburista bl-għajta ta' trasparenza u l-ordni, meta kien hemm xi każ fejn seta' ntefa' xi dell fuq xi ħadd, mhux talli ma ġewx protetti n-nies li kienu nvoluti talli minnufih ittieħdet azzjoni diretta kontra tagħhom.

Il- Partit Laburista qatt ma ta protezzjoni meta xi ħadd għamel il-ħażin.

Din ma ġratx biss f'każ meta kellna allegazzjonijiet li xi ħadd għamel xi ħaġa kontra l-liġi, imma ġrat f'każi oħrajn u nagħti eżempji.

Per eżempju, fi żmien gvern Laburista fl-1996 u 1997, meta kien hemm tender tal-fanali ta' Buġibba u kien intqal li t-tender kienet maħsuba biex tingħata lil xi ħadd partikolari, in-nies inkarigati ġew meħuda mill- pulizija fid-depot, ġew investigati, saret inkjesta kif suppost kellha ssir - u sewwa li saret hekk - u ma nstabux ħatja.

Ara meta ftit tal-ġimgħat ilu kellna każ simili wara li l-gvern Nazzjonalista kien ħareġ tender sabiex jissupplixxu play equipment tat-tfal għall-valur ta' madwar Lm40,000, deher ċar il-mod kif inħarġu t-tenders mill-ispecifications u d- drawings li ħarġu.

Dawn ittieħdu minn katalogu ta' ditta partikolari biex din tingħata vantaġġ inġust.

Minflok ma saret inkjesta u ddaħħlu l- pulizija, il-ministru ħareġ jgħid li hu ċert li ma sar xejn ħażin u ta ordni biex toħroġ tender ġdida.

Iss kemm aħna tajbin!

Mela min għamel il- ħażin jibqa' għaddej għaliex la investigazzjoni dipartimentali ma saret u wisq inqas l-investigazzjoni mill-pulizija!

Meta n-nies jaraw dawn l- affarijiet jgħidu li qed nerġgħu lura għal dak li kellna bejn l-1987 u l- 1996 fejn mhux qed ikun hemm trasparenza u serjeta' fil-mod kif il-politika qed titmexxa f'dan il-pajjiż.

U meta jsir il-ħażin il-Partit Nazzjonalista dejjem jipprova jwaddbu taħt it-tapit.

Imma l-ħażin kollu li ġara bejn l- 1987 u l-1996 fi żmien il-gvern Nazzjonalista u ntefa' taħt it-tapit, illum għadda ż-żmien minn fuqu u qegħdin joħorġu l-affarijiet.

Għalhekk ngħid, Mr Speaker - u nagħlaq fuq din - li m'għandha x'taqsam xejn u mhux veru dak li qal il-Partit Nazzjonalista li l-Partit Laburista tefa' boomerang li ġiet lura fuqu.

Il-Partit Laburista jibqa' jgħid li bejn l-1987 u l-1996 kien hemm persuni viċini tal-ministri Nazzjonalisti u tal-poter tal-gvern Nazzjonalista li approfittaw ruħhom minn dik is- sitwazzjoni meta ma kienx ħaqqhom.

Il-gvern Nazzjonalista pproteġihom lil dawn in-nies.

Illum il-ġurnata l-affarijiet qed jinkixfu u dan kollu qiegħed jidher.

Il-Partit Laburista għall-kuntrarju qatt m'għamlu dan, anzi dejjem ħadem sabiex f'dan il-pajjiż il-politika titmexxa bi trasparenza kif suppost.

Għalhekk jien nagħlaq b'dan l-appell: Ejja naqtgħuh dan il-qżież ta' ħafna partiġġjaniżmu, issa anke fuq affarijiet kriminali!

Ejja ma noqogħdux indaħħlu politika partiġġjana fejn jidħlu atti kriminali!

Ejja ħa nkomplu l-ġlieda kontra d-droga u kontra kull tip ta' kriminalita' irrispettivament minn min tkun il-persuna!

Jien nemmen li b'dan il-mod biss nistgħu naslu biex xi darba f'dan il-pajjiż ikollna soċjeta' serja u ġusta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 2 ta' Mejju 2001 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBA ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKOLA NAWTIKA - KORSIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'korsijiet ġew organizzati mill-iskola nawtika filgħaxija?

Kemm jiġu ċċarġjati l-persuni li jattendu dawn il-korsijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Iskola Nawtika organizzat dawn it-tliet korsijiet filgħaxija:

* Kors ta' 20 siegħa li jwassal għall-VHF Operators Licence bi ħlas ta' Lm15.00 għal ċittadini Maltin u Lm30.00 għal barranin. * Kors ta' 18-il xahar għall-Yachtmaster (offshore) bi ħlas ta' Lm20 għall- Maltin u Lm40 għall-barranin. * Kors ta' xahar bis-Sibtijiet inklużi, li jwassal għal-liċenzja tas- sewqan tal-Mechanically Driven Seacraft f'isem l-Awtorita` Marittima Maltija.

Il-ħlas għal dan il-kors hu ta' Lm50.00.

Dan il-ħlas jinkludi Quick Reference Navigation Rules Chart, ktieb l-ispejjeż tal-fuel, kir ta' servizzi tal-Fire Fighting equipment u spejjeż oħra.

L-applikanti jingħataw Lm15.00 lura hekk kif itemmu l-kors b'suċċess.

Applikanti li għandhom ċertifikati fil-First Aid u fil-Basic Fire Fighting iħallsu Lm10.00 inqas.

Dan il-kors jiġi organizzat kull xahar.

Matul il-jum jiġu organizzati wkoll korsijiet qosra mitluba minn diversi entitajiet.

ĦALIB SKUMAT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern humiex se jibqa joffri ħalib skumat għall-bejgħ bi prezz issussidjat?

Jekk iva, minn fejn se jsir?

Jekk le, għaliex twaqqaf dan is-servizz u kemm kien in-numru ta' persuni li għamlu użu min dan is-servizz s-sena l-oħra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-Ministeru qatt ma offra ħalib skumat bi prezz issussidjat.

Id-Dipartiment ta' l- Agrikoltura kien ibiegħ trab tal-ħalib xkumat u qatt ma kien bi prezz issussidjat.

Dan it-trab mhux ser jibqa' jinbiegħ aktar.

Dan għaliex kif diġa għidna fi stqarrija, dan it-tip ta' ħalib jinsab għall-bejgħ mill- ħwienet tal-merċa u mis-supermarkets, minn fejn hu aktar iġeniku għax ippakkjat u għandu tikketta kif titlob il-liġi.

Barra minnhekk id-ditta Malta Dairy Products qed tistudja kif tista' tbiegħ dan it-tip ta' trab tal- ħalib hi stess.

Ma nistax ngħid kemm kien in-numru ta' persuni li xtraw trab tal-ħalib is- sena l-oħra għax dan it-tip ta' rekord ma jinżammx.

SIĠAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara l-possibilita li jinżergħu xi siġar fl-area ta' Ġuże Cardona Street fil-parti li tmiss ma Mdina Road, Ħal Qormi bil-għan li jispiċċa l-iżdingar li hemm bħalissa kif wkoll biex jifred iż-żewġ toroq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Peress li din it-triq taqa taħt il-ġuriżdizzjoni tal- Kunsill Lokali, l-Onorevoli Interpellant hija mitluba tagħmel it-Mistoqsija tagħha lill-Ministru kkonċernat.

LIĊENZJA TAS-SEWQAN

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għaliex il-liċenzji tas-sewqan tal-Għawdxin għadhom jitbagħtu biex jitħallsu Malta meta f'Għawdex hemm l-uffiċċju tal-liċenzji?

Taf li dan qiegħed jikkawżz inkonvenjenzi għaliex l-Għawdxin qed ikollhom jistennew madwar xahrejn biex jirċievu l-liċenzja mġedda?

Taf li mingħajr liħċenzja ma jkunux jistgħu jsuqu u jistgħu jitilfu x-xogħol hew jeħlu xi multa?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li mill-ewwel ta' Jannar ta' din is-sena, numru sostanzjali ta' dawk il-liċenzji tas-sewqan komputerrizzati li ġew introdotti għaxar snin ilu, bdew jiġġeddu u jinbidlu ma' liċenzji ġodda.

Billi din hija sistema kompletament ġdida d-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet fil-bidu kellu xi diffikultajiet li affettwaw il-proċess normali tat-tiġdid tal-liċenzji tas-sewqan.

Id-dewmien affettwa b'mod ugwali kemm lill-Għawdxin kif ukoll lill-Maltin.

Issa li l-proċess ġie għan-normal it-tiġdid tal-liċenzji qed isir f'inqas minn ġimgħa u għaldaqstant ħadd m'hu ser jinqabad mingħajr liċenzja tas- sewqan valida.

Dan huwa possibbli għax l-avviż għat-tiġdid tal-liċenzji qed jintbagħat mid-dipartiment madwar sitt ġimgħat qabel il-liċenzja tiskadi u għalhekk dak li jkun ikollu żmien biżżejjed biex iġedded il- liċenzja waqt iż-żmien li l-liċenzja tkun għadha valida.

Dawk kollha (Maltin u Għawdxin) li qed jirċievu l-avviż li jkun imisshom jibdlu l-liċenzja tas-sewqan tagħhom qed ikunu nfurmati biex jibagħtu l- applikazzjoni tagħhom flimkien mad-dokumenti l-oħra meħtieġa bil-posta.

Dan qed isir biex dak li jkun ma jinħoloqlux l-inkonvenjent li jrid imur joqgħod fi queue.

Għaldaqstant lis-sewwieq Għawdxi ma tagħmillux differenza jekk il-liċenzja tiġġeddidx Għawdex jew le għax xorta waħda qiegħed jinqeda bil-posta.

Rigward l-aħħar parti tal-mistoqsija nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li s'issa d-Dipartiment tal-Liċenzji u Testijiet ma wasallu l- ebda ilment li xi ħadd tilef ix-xogħol jew ġie mmultat għax il-liċenzja tiegħu kienet qegħda d-dipartiment biex tiġġedded.

FRINGE BENEFITS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru telenka l-karozzi, kemm tal-Gvern kif wkoll tal-kiri, skond in-numru tar-reġistrazzjoni u l-għamla tal-karozzi, u tgħid kemm se jkollu jħallas taxxa kull xahar għal-ewwel tliet xhur ta' din is-sena 2001 dak l-uffiċċjal tal-Gvern li għandu l-użu tal-karozza rispettiva bħala fringe benefits?

Liema huma dawk il-karozzi tal-Gvern f'Għawdex li ħadd mhu se jħallas ebda taxxa tal-fringe benefits fuqhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li fil-Ministeru għal Għawdex hemm 9 karozzi tal-Gvern u tal-kiri li fuqhom se titħallas it-taxxa tal-fringe benefits.

Dawn huma kif jidher hawn taħt:

|Għamla u Numru ta' | |Reġistrazzjoni | | | |Volkswagen Bora KDB | |476 | |Kia Mentor JAB 541 | |Kia Mentor JAB 548 | |Kia Mentor GVN 007 | |Opel Corsa LDK 834 | |Kia Avella EAK 572 | |Opel Astra AAK 865 | |Hyundai Stellar HAK | |042 | |Kia Rio JAK 629 |

Jiena nfurmata li t-taxxa dovuta għall-użu ta' vetturi bħala fringe benefits ma tkunx magħrufa minn min iħaddem.

Qiegħda nagħti hawn taħt lista tal-karozzi tal-Gvern li fuqhom ħadd mhu se jħallas it-taxxa tal-fringe benefits.

Rover Sterling JAV 714 Mercedes Benz 190 LAR 131 Hyundai Excel FAV 541 Hyundai Excel FAV 539 Skoda GVN 289

UFFIĊJU TAN-NUTAR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta se jittieħdu passi biex jitwaħħal arblu tal- bandiera fuq il-bejt ta' l-Uffiċju tan-Nutar tal-Gvern f'Għawdex biex hekk tkun tista' titella l-bandiera fil-festi nazzjonali u f'okkażjonijiet oħra skond iċ-ċirkularijiet li joħorġu mill-uffiċċju tal-Prim Ministru

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li diġa' ttieħdu passi biex dan isir mill-iktar fis possibbli.

VETTURI BIL-MUTUR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien il-għadd ta' vetturi bil-mutur, skond kull għamla, karozzi, trakkijiet, vannijiet, muturi, taxis, tal-kiri eċċ, reġistrati f'Għawdex fis-sena 2000?

X'ammont ta' liċenzji tħallsu?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba hija mogħtija hawn taħt:

|Tip tal-vettura|Numru ta' vetturi| | | | | |registrati | | |fis-sena 2000 | | | | |Vetturi |257 | |tal-Biedja | | |Kummerċjali |5192 | |Garage Hire |67 | |Mini Buses |20 | |Motor Cycles |3662 | |Karozzi privati|7590 | |Class 1 | | |Karozzi privati|1381 | |Class 2 | | |Karozzi privati|935 | |Class 3 | | |Karozzi privati|1686 | |Class 4 | | |Karozzi privati|1453 | |Class 5 | | |Karozzi privati|378 | |Class 6 | | |Karozzi |78 | |tal-Linja | | |Karozzi Self |574 | |Drive | | |Motor Cycles |48 | |self drive | | |Taxi |50 | |TOTAL |23371 |

Matul l-istess sena tħallsu Lm 717,657.78 f' liċenzji.

TAQSIMA TAL-MUŻEWIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid liema huma l-proġetti li bħalissa qiegħed isir xogħol fuqhom mit-taqsima tal-mużewijiet f'Għawdex?

F'kull każ, kemm se jiġu jiswew?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Il-proġetti li bħalissa qiegħed isir xogħol fuqhom mit-taqsima tal-mużewijiet f'Għawdex huma dawn:

Restawr u riabilitazzjoni tad-dar nru 12 fi Triq Żenqa fiċ-Ċittadella biex isservi għal skop t'uffiċċju u stores; ix-xogħol kollu huwa stmat li se jiġi jiswa LM 17,000;

Tħejjijiet biex jiġu nstallati żewġ closed circuit television systems, waħda fil-mużew tal-Folklor u l-oħra fil-mużew tax-Xjenza Naturali; huwa stmat li ser jiġu jiswew madwar LM 2000 u LM 1000 rispettivament;

Stallazzjoni ta' scaffolding madwar żewġ kantunieri fi stat prekarju li jinsabu fit-tempju tan-Nofsinhar fil-Ġgantija; il-materjal u x- xogħol kollu mistenni jiġi jiswa madwar LM 10,700;

Xogħolijiet oħra ta' restawr u manutenzjoni ġenerali taċ-Ċittadella.

ENEMALTA - KONTIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kontijiet tad- dawl u ta' l-ilma li tħallsu b'ċekkijiet, li ma setgħux jissarfu minħabba nuqqas ta' fondi neċessarji fil-kontijiet kurrenti in kwistjoni s-sena l- oħra.

Kemm kien l-ammont involut?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li n-numru ta' kontijiet tad-dawl u ilma li bejn Jannar u Diċembru 2000 tħallsu b'ċekk kien ta' 236,797.

Dawn iċ-ċekkijiet kienu jammonatw għal Lm52,537,275.

Minn dawn iċ-ċekkijiet, 1,307 ma setgħux jissarfu minħabba nuqqas ta' fondi.

Il-valur ta' dawn iċ- ċekkijiet kien ta' Lm656,057.

REGISTRAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li nqatagħu mir-reġistru ta' nies li qed iffittxu x-xogħol kull xahar din is-sena u għaliex inqatgħu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

KAROZZI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew importati karrozzi kull sena f'dawn l-aħħar 5 snin, u kemm hawn muturi b'żewġ roti liċenzjati fuq it-toroq illum?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li n-numru ta' vetturi reġistrati f'dawn l-aħħar ħames snin huwa kif ġej:

|Sena |Vetturi | |1996 |13,534 | |1997 |11,975 | |1998 |12,121 | |1999 |14,269 | |2000 |13,044 |

Hawn 12,269 mutur illiċenżjat fuq it-toroq illum.

KAĊĊATURI U NASSABA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'weħlu kull wieħed dawn il-kaċċaturi u nassaba imtellgħin il-qorti is-sena l-oħra u din is-sena?

X'kien ir-reat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi bejn l-1 ta` Jannar 2000, u l-31 ta` Marzu 2001, il-Pulizija ressqet quddiem il-Qorti, 359 persuna bi ksur tar-Regolamenti ta` l-1993 dwar il-Ħarsien ta` l-Għasafar u tal-Fenek Selvaġġ; Regolamenti ta` l-1993 dwar l-Għasafar u l-Fenek Selvaġġ (Dikjarazzjoni ta` Speċi Protetti u Riżervi Naturali) u l-Ordinanza dwar l- Armi (Kap. 66).

Minn dawn il-persuni, 261 instabu ħatja u weħlu pieni li jvarjaw bejn multi, sentenzi ta` ħabs sospiżi, sospensjoni tal-liċenzja u konfiska.

Kien hemm 88 persuna li ġew liberati, filwaqt li 10 persuni għad għandhom il-każ tagħhom pendenti quddiem il-Qorti.

PERSUNI MMULTATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni immultati talli għal kżur ta' regolamenti tat-traffiku (towing & clamping) u kemm kellhom iħallsu multa, is-sena l-oħra u din is-sena?

Fejn saru ir-reati?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2000, kien hemm 2,530 vettura rmunkata u 300 vettura ikklampjata, filwaqt li d-drittijiet miġbura kienu jammontaw għal Lm122,190.

Infurmat ukoll illi matul l-ewwel tlett xhur ta` din is-sena ġew irmunkati 483 vettura u kklampjati 126 vettura, filwaqt li d-drittijiet miġbura kienu ta` Lm25,425.

RUBBISH DUMP

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jistgħawx jittieħdu passi dwar l-għalqa li hemm fuq wara ta' Block E1, Ta' Xbiex HE, billi apparti milli din qed tinbidel f'rubbish dump, qed tkun il-kaġun ta' ħafna ġrieden fl-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal-mistoqsija parlamentari nru.19922 seduta 392.

KALKARA BOATYARD

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir sabiex jitneħħa l-inkonvenjent illi qed jikkawżaw l-opri tal-baħar li hemm fuq il-moll quddiem Kalkara Boatyard fil- Kalkara?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kemm l-Awtorita` ta` l-Ippjanar, permezz ta` ħruġ ta` Avviż ta` Twettieq, kif ukoll id-Dipartiment ta` l- Artijiet u l-Pulizija qed jieħdu l-passi neċessarji sabiex l-inkonvenjent li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant jitneħħa.

Fil-fatt, b`riżultat tal- passi li ttieħdu, sid dawn l-opri tal-baħar diġa` beda jneħħihom.

Infurmat ukoll li ser jibqgħu jsiru aktar spezzjonijiet biex jiġi żgurat li dawn l- opri jitneħħew kollha.

UNIVERSITA' TA' MALTA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti residenti fil- Kalkara, Vittoriosa, Cospicua u Senglea, f'kull fakulta' u fil-Junior College ta' l-Universita' ta' Malta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istudenti li jattendu l-Junior College ta' l-Universita` ta' Malta u huma residenti tal-Kottonera huwa dawn:

L-Ewwel Sena It-Tieni Sena Total

Kalkara 8 6 14 Birgu/Vittoriosa 4 6 10 Bormla/Cospicua 9 15 24 Isla/Senglea 0 4 4

L-informazzjoni mitluba dwar l-istudenti ta' l-Universita` ta' Malta qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

M'SCALA - JERMA PALACE

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta ser isir id-dawl ġewwa latrina pubblika li tinsab biswit il-Jerma Palace f'M'Scala u li kienet inbniet bħala parti mill- proġett ta' tisbih fil-promenade ta' M'Scala?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-Dipartiment ikkonċernat qiegħed jistenna l-istima mill-Korprazzjoni Enemalta.

KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu offerti għall-produzzjoni ta' dokumentarju informattiv (broadcast quality) għall-Kumplessi Sportivi tal- Qroqq, tal-Marsa u tal-Kottonera?

Min intgħażel u kemm kienu l-offerti f'kull każ ta' dawk kollha li wrew interess?

X'xogħol hu mistenni li jsir minn min ħa dan ix-xogħol?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li daħlu tlett offerti għall-produzzjoni ta' dokumentarju informattiv għall-Kumplessi Sportivi tal-Qroqq, tal-Marsa u tal-Kottonera.

F'kull każ l-offerti mitfugħa kienu mingħand l-istess tlett kumpaniji kif se nsemmi:

Tal-Qroqq

RGB Television Productions Ltd Lm3,450 Blaze Productions Lm3,150 Citadel Video Communications Ltd Lm6,038

Marsa

Kottonera

RGB Television Productions Ltd Lm6,325 Blaze Productions Lm4,140 Citadel Video Communications Ltd Lm6,852

Skond l-ispecifications kull min għamel offerta għal dan ix-xogħol kellu jibgħat samples ta' videos li kienu saru mill-istess kumpanija biex tingħata indikazzjoni tal-kapaċita`/esperjenza fix-xogħol li ġie mitlub fit- tender partikolarment f'animazzjoni tridimenzjonali ta' proġetti li jkunu ser jinbnew.

Għalkemm Blaze Productions kienu ikkwotaw l-irħas offerta f'kull każ, huma naqsu milli jinkludu eżempji ta' dokumentarji u animazzjoni tridimenzjonali.

Għalhekk l-offerta tagħhom ma setgħetx tiġi kkunsidrata.

F'kull każ ġew magħżula RGB Television Productions Ltd li offrew it-tieni l-irħas offerta.

RGB Television Productions Ltd kienu ppreżentaw samples konformi ma' l-ispecifications.

Kopja ta' l-ispecifications qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

WSC

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Water Services Corporation qed tnaqqas il-pressa ta' l-ilma b'mod li din qed ikun ta' detriment għal xi residenti li joqgħodu fi flats ġewwa Triq il-Blajjiet f'M'Scala?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, qed timplimenta policy ta' level of service bħlma jsir barra minn Malta.

B'din il-policy l-Korporazzjoni torbot lilha nnifisha li twassal is- servizz ta' l-ilma għand il-konsumatur sal-bieb ta' barra tar-residenza tiegħu bi pressjoni ta' one bar.

Dan isir biex ma jkunx hemm pressjoni żejda fuq is-sistema tad-distribuzzjoni u b'hekk ma jiżdidux il-ħsarat.

Bi pressjoni ta' one bar, l-ilma jitla' livell ta' tlitt sulari u għandha tkun biżżejjed biex taqdi d-domanda ġenerali tal-konsumaturi.

Min irid jibni aktar fil-għoli jista' imbagħad jinstalla pompa ta' l-ilma.

Fil-każ li għalih qed issir riferenza, hemm diffikulta teknika fejn it- tankijiet ta' l-ilma li hemm fuq il-bejt ta' l-appartamenti qiegħdin fiżikament għoljin kważi daqs Żonqor Water Tower li huwa s-sors minn fejn titwassal il-provvista ta' l-ilma.

Għaldaqstant qed tinħoloq diffikulta' biex dawn it-tankijiet fuq il-bejt jimtlew minn dan il-water tower.

Filwaqt li l-Korporazzjoni qed tara x'jista' jsir sabiex ittejjeb din is- sitwazzjoni, huwa rakkomandat li l-konsumaturi jibqgħu jużaw il-pompi ta' l- ilma li diġa' għandhom installati ħdejn il-bieb ta' barra biex l-ilma jasal fit-tankijiet.

PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ikun hemm pulizija preżenti ġewwa Marsascala speċjalment qrib il-postijiet tad-divertiment?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi f`Wied il-Għajn, bħal f`postijiet oħra, ikun hemm assenjat Pulizija l-ħin kollu.

Dan minbarra r-ronda li jkun hemm kemm mill-Iskwadra tal-Mobile u minn tad-Distrett stess.

Ta` min jgħid ukoll illi mis-sajf li ġej, ser jibda jkun hemm ukoll Mobile Police Station sabiex jinqdew aħjar il-ħtiġijiet ta` din il-lokalita`, minbarra ż- żieda li jkun hemm bħal ma` kien sar is-sena l-oħra u ta` qabel.

SUSSIDJU FUQ IL-ĦOBŻ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-persuna li d-dettalji tagħha qed jingħataw separatament ma rċevietx Lm 10 li kienu ngħataw meta tneħħa s- sussidju fuq il-ħobż?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li minn investigazzjonijiet li għamel id-Dipartiment flimkien mal-Korporazzjoni tas- Servizzi tal-Ilma irriżulta li l-persuna kkonċernata ma tħallsitx l-Lm10 kumpens dovut lilha minħabba li n-numru tal-karta ta' l-identita' tagħha ma kienx inkluż fuq id-'database' tal-Korporazzjoni meta beda jitħallas il- kumpens.

Għaldaqstant diġa ttieħdu l-miżuri neċessarji sabiex din il-persuna tirċievi ċ-ċekk ta' Lm10 fil-ġranet li ġejjin.

UNJONI EWROPEJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-esperti li ġew mogħtija l-inkarigu mill- Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ sabiex jagħmlu studju dwar l-impatt ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropeja?

Meta hu mistenni li dan l-istudju jkun lest?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Onor.

Membru jaf tajjeb li l-Kunsill Nazzjonali taż- Żgħażagħ huwa kumitat awtonomu.

Il-Ministeru ma għandux kontroll fuq l- esperti li jistgħu jiġu jew ġew mogħtija l-inkarigu mill-istess Kunsill biex jagħmlu studju dwar l-impatt ta' sħubija fl-Unjoni Ewropeja.

ARRETRATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li numru ta' anzjani qed jirċievu xi arretrati għall-pensjoni, jista' l- Ministru jgħid liema kategorija ta' anzjani qed u ser jirċievu dawn l- arretrati?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l-kategoriji li qed ikollhom il-pensjoni rriveduta huma l-pensjonanti tat-Teżor kollha - ħaddiema taċ-Ċivil, Pulizija, Membri tal-Forzi Armati u Membri tal- Ġudikatura - li ħarġu bil-pensjoni bejn is-snin 1996 u l-2000 skond il- Ftehim Kollettiv li ntlaħaq ma' l-Għaqdiet tal-ħaddiema.

Dawn, għalissa, ma jinkludux il-pensjonanti tat-Teżor li spiċċaw f'organizzazzjoni parastatali.

ARRETRATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Peress li numru ta' anzjani qed jirċievu xi arretrati għall-pensjoni, jista' l-Ministru jgħid liema kategorija ta' anzjani qed u ser jirċievu dawn l-arretrati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali jħallas 'l fuq minn 34,000 Pensjoni għal Min Jirtira, ftit aktar minn 13,000 Pensjoni għar-Romol u 'l fuq minn 6,255 Pensjoni għal Invalidita'.

Skond il-provvedimenti ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318) r-rati ta' dawn il-pensjonijiet u benefiċċji oħra iridu jiġu riveduti kull sena.

Dan ix-xogħol ilu li beda mill-bidu tas-sena u għadu għaddej.

Infatti d- Dipartiment bħal dan iż-żmien ikun qiegħed jiffoka r-riżorsi umani kollha li għandu, nkluż xogħol bis-sahra.

Bħalissa qed joħorġu ż-żidiet fil-każi ta' 'l fuq minn 8,000 ex-ħaddiema tas-Servizz pubbliku jew persuni analogati skond il-provvedimenti ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali ma' l-iskali tas-salarju tas-settur pubbliku.

Għadu għaddej ix-xogħol fuq ir-romol ta' l-istess kategorija ta' ħaddiema li mistennija joħorġu fl-aħħar tax-xahar ta' Mejju.

Id-Dipartiment jibqa' npenjat biex jlesti r-reviżjonijiet l-oħra kollha fl- iqsar żmien possibbli.

PROĠETT TAL-COTTONERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-club tar-Regatt tal-Birgu hux ser jintmiss mill- proġett tal-Cottonera?

Jekk fl-affermattiv, meta ser ikollhom jiżgumbraw il- post, fejn ser imorru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Milli jidher l-Onor.

Membru qiegħed jirreferi għall- proġett tax-xatt tal-Kottonera.

Għalhekk huwa mitlub jagħmel il-Mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

PROĠETT TAL-COTTONERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-club tar-Regatt tal-Birgu hux ser jintmiss mill- proġett tal-Cottonera?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-Onor.

Interpellant ħuwa nfurmat ill l- 'club' tar-ragatta tal-Birgu ma tiffurmax parti mogħtija b'ċens għall- proġett tal-Kottonera u għaldaqstant m'hix ser tintmiss, salv dejjem jekk ma jkunx hemm xi fteħim direttament bejn il-konsorzju li qed jagħmel il- proġett tal-Kottonera f'dawn l-inħawi w l-istess kumitat li jmexxi r- 'Ragatta Club'.

BIRGUFEST

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid jekk din is-sena mhux ser isir il-Birgufest?

Jekk fl- affermattiv, jista' jgħid meta ser isir u jekk fin-negattiv meta ser jibda jerġa jsir?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li l-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta ddeċidiet li l-Birgufest isir biss kemm-il darba jkun hemm il- parteċipazzjoni finanzjarja ta' kull min jista' jkun involut.

Fil-fatt sehem l-Awtorita' diġa ġie deċiż.

Ninsab infurmat ukoll li l-Awtorita' rċeviet proposti mill-partijiet konċernati, fosthom il-Kunsill Lokali u għaqdiet b'interess fil-lokal, u li magħhom għadhom qed isiru diskussjonijiet.

SKRIVANI MAL-GVERN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm għamlu l-eżami għall-skrivani mal-Gvern fl-aħħar sejħa li kien hemm?

Kemm kienu dawk li għaddew?

Kemm ser jidħlu?

Għal kemm żmien jgħodd l- eżami?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li 407 kandidati għamlu l- eżami għal skrivan (Clerk) fis-Servizz Pubbliku wara l-aħħar sejħa li saret f'Novembru, 2000.

In-numru ta' dawk li jgħaddu jkun magħruf wara li jsiru l-intervisti u l- proċess tal-għażla jkun konkluż.

In-numru ta' dawk li ser jingħataw impjieg bħala Skrivan (Clerk) jiddependi mill-esiġenzi tas-Servizz.

L-eżami jibqa' validu sa sena minn meta jiġi ppubblikat ir-riżultat finali.

TOROQ - TRIQ KARMENU PIROTTA - BIRKIRKARA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi rranġata sewwa Triq Karmenu Pirotta f'Birkirkara peress li tinsab fi stat disastruż, bla tarmak u f'kundizzjoni perikoluża għal kull min jaghmen użu minnha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq qiegħed fil- proċess li jiftaħ aċċess għal ġol-Bypass ta' Birkirkara biex din it-triq tkun tista' tiġi asfaltata.

Fil-preżent hemm nuqqas ta' qbil dwar ownership ta' art li għaddejja t-triq minnha bejn il-Kurja u xi persuni li qed jaħdmu r-raba', u x-xogħol qiegħed temporanjament wieqaf sakemm din is-sitwazzjoni tkun riżolta.

TRYPRIZOL SYRUP

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għal dawn l-aħħar erba' xhur ma ġietx fornuta l-mistura Tryprizol Syrup mill-ispiżeriji tal-Gvern?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar.

Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

DIKJARAZZJONIJIET TAL-U.E.

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura segwita meta l-Gvern Malti jiġi miktub jassoċja ruħu ma' dikjarazzjonijiet tal-U.E.?

Kemm jingħata żmien minn mindu jirċievi d-dikjarazzjoni, sakemm jintalab jiddikjara jassoċċjax ruħu jew ma dikjarazzjoni partikolari?

Meta jsiru statement f'fora internazzjonali bħal Ġnus Magħquda, il-Gvern Malti jkun infurmat bil-quddiem bit-text ta' dawn l-istatements?

ONOR.

JOE BORG: It-talba sabiex Malta tassoċja ruħha ma' dikjarazzjoni jew statement tal-U.E. fil-kuntest tal-politika barranija tiġi riċevuta mid- Direttorat għall-Unjoni Ewropea li jieħu ħsieb li, sa fejn u kif meħtieġ, isiru l-konsultazzjonijiet interni neċessarji, qabel ma tintbgħat tweġiba dwar jekk Malta tisseħibx jew le mal-pożizzjoni msemmija.

(Fil-każ tal- OSCE, billi t-terminu ta' żmien li jingħata huwa kemm il-darba qasir ħafna, it-test jiġi referut lid-Direttorat mir-rappreżentant Malti għall-OSCE fi Vienna f'każ ta' diffikulta jew dubju).

Iż-żmien li jingħataw l-pajjiżi assoċjati biex jagħtu tweġiba jvarja minn sigħat għal ġranet skond fatturi bħal pressjoni ta' ħin, il-materja konċernata u l-organiżazzjoni internazzjonali fejn tkun sejra tittieħed il- pożizzjoni.

Meta jsiru stqarrijiet f'fora internazzjonali bħal Ġnus Magħquda, il-Gvern Malti jkun infurmat bil-quddiem bit-test ta' dawn l-istqarrijiet bil-mod kif għadni kif indikajt.

UE

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tad- dikjarazzjonijiet u statements magħmulin mill-U.E. li għalihom ta l- approvazzjoni tiegħu u li assoċja ruħu magħhom il-Gvern Malti, matul l- aħħar sitt xhur?

ONOR.

JOE BORG: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li minħabba li t- testi tad-dikjarazzjonijiet u stqarrijiet mitluba huma, meta meħuda fit- totalita, voluminużi; qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra listi tal- pożizzjonijiet li magħhom Malta assoċjat ruħha mill-1 ta' Ottubru 2000 sas- 26 ta' April 2001.

Il-listi, jibdew mill-pożizzjonijiet l-aktar riċenti, huma mqassmin kif ġej:

A. Dikjarazzjonijiet maħruġa mis-Segretarjat tal-Kunsill fi Brussell

B. Stqarrijiet magħmula fin-Nazzjonijiet Uniti fi New York

C. Stqarrijiet magħmula fin-Nazzjonijiet Uniti f'Ġinevra

D. Stqarrijiet magħmula f'organiżżazzjonijiet internazzjonali fi Vjenna, prinċiparjament fl-OSCE.

Jekk l-Onorevoli Interpellant jixtieq jkollu kopja ta' xi dikjarazzjonijiet jew statements partikolari nitolbu jindika liema sabiex dawn jiġu provduti lilu.

BORD

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li każ indikat under separate cover biex persuna tgħaddi bord tiġi mgħaġla peress li l-każ jidher li qiegħed jieħu fit-tul?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Membru li l-persuna kkonċernata ser tiġi nfurmata dwar il-każ tagħha.

ĦOUSING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li mara separata li l-partikularijiet tagħha jidhru under separate cover tintlaqa t-talba tagħha sabiex jiġi rranġat ħajt perikoluż fir-residenza tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li quddiem id-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar m'hemm ebda talba pendenti mill-inkwilin indikat iżda ser nirreferi l-każ lid-Dipartiment biex jinvestiga.

PA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jieqaf ix-xogħol ta' mastrudaxxa li anke jagħmel xogħol ta' spray, bi ħsara għar-residenti peress li x-xogħol qiegħed jsir f'zone residenzjali?

Id-dettalji qed jintbagħtu separatament min din il- mistoqsija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi minn spezzjoni li saret minn naħa ta` l-Awtorita` ta` l-Ippjanar fuq il-post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant, ma rriżultax li kien qiegħed isir ix-xogħol li saret referenza għalih fil-Mistoqsija, għalkemm fuq wara tal-garaxx instabu magni relatati ma` xogħol ta` mastrudaxxa.

Dan ġie ukoll ikkonfermat mill- Pulizija.

Ninsab infurmat ukoll illi dan il-post, minn żmien għal żmien, ser jibqa` jiġi spezzjonat biex jiġi żgurat li ma jsirx xi abbuż.

GOZO CHANNEL

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-ewwel kuntatti bejn il-korporazzjoni Gozo Channel u x-xerrej tal-vapur bl-isem ta' "Ghawdex" biex dan jinbiegħ?

Meta ġie iffinalizzat dan il-bejgħ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-bejgħ tal-vapur MV Għawdex mill- Kumpanija Gozo Channel sar wara sejħa għall-offerti f'gazzetti lokali u rivisti internazzjonali.

Ix-xerrej tal-vapur MV Għawdex kien wieħed minn dawk li tefa' l-offerta.

L- ewwel negozjati saru ma' żewġ kumpaniji oħra li tefgħu offerti aktar vantaġġużi iżda n-negozjati fallew.

Wara ġie konkluż il-bejgħ ma' dak ix-xerrej li tefa' t-tielet offerta vantaġġuza.

DEJMA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jispjega jekk persuna li tkun għamlet 9 snin servizz mad-Dejma flimkien ma' numru ta' snin fil-Forzi Armati; dawk is-snin mad-Dejma humiex inklużi sabiex jintlaqtu il-25 sena servizz?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-servizz li suldati kienu taw f'xi Korp tax- Xogħol, bħal id-Dejma, ma jgħoddx bħala servizz fil-Forza Regolari tal- Forzi Armati għal fini ta' penzjoni.

Dan skond ir-Regolament Numru 24(2) tar-Regolamenti dwar Nominazzjonijiet u Kundizzjonijiet tas-Servizz (Forza Regolari) ta' l-1970 kif emendat b'diversi Avviżi Legali u kkonfermat bl- ittra OPM/449/75 tas-6 ta' Jannar 1977.

ILMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta d-Dipartiment konċernat ser jieħu dawk il-miżuri kollha li hemm bżonn sabiex jara li jittieħdu l-passi neċessarji ħalli jsolvi l-problema li għandhom persuni bi kmamar fix-Xatt ta' Spinola San Ġiljan li jilmentaw kontinwament li qed jidħlilhom l-ilma minn ġot-triq għal ġol kmamar tagħhom?

Jaf l-Ministru, li dan l-ilma qed jidħol saħansitra min ġol-ħitan bil-konsegwenza li qiegħed jikkawża ħsarat kbar lill-inġenji ta' dawn il-persuni għandhom fil-kmamar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Peress li dawn il-postijiet huma amministrati mill- Kummissarju ta' l-Artijiet, nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi l- mistoqsija tiegħu lill-Ministru ikkonċernat.

ILMA ĠOL-KMAMAR

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta d-Dipartiment konċernat ser jieħu dawk il-miżuri kollha li hemm bżonn sabiex jara li jittieħdu l-passi neċessarji ħalli jsolvi l- problema li għandhom persuni bi kmamar fix-Xatt ta' Spinola San Ġiljan li jilmentaw kontinwament li qed jidħlilhom l-ilma minn ġot-triq għal ġol kmamar tagħhom?

Jaf l-Ministru, li dan l-ilma qed jidħol saħansitra min ġol- ħitan bil-konsegwenza li qiegħed jikkawża ħsarat kbar lill-inġenji ta' dawn il-persuni għandhom fil-kmamar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-Dipartiment ħa l-miżuri kollha li hemm bżonn.

Infurmat li lmenti dwar infiltrazzjoni ta' ilma ġo kmamar fix-Xatt ta' Spinola San Ġiljan ilhom jiġu nvestigati minn Lulju ta' 1998, meta ġie referut l-ewwel ilment lil dan id-Dipartiment.

Minn dak iż-żmien saru diversi spezzjonijiet u ttieħdu diversi kampjuni tal- infiltrazzjoni minn Uffiċjali ta' dan id-Dipartiment.

Liema kampjuni indikaw li dan kien ilma tal-vit.

Wara dan infurmajna sew verbalment, kif ukoll bil-miktub, lill- Korporazzjoni għas-Servizzita' l-Ilma sabiex jieħdu l-passi meħtieġa biex jiġi eliminat dan l-inkonvenjent.

Minkejja dan, sabiex tiġi eskluża kull possibilita' ta' xi difetti minn katusi ta' djar privati fil-viċinanzi, saru diversi testijiet bil-kulur fuq tali katusi fi Triq Spinola.

Ġew innotati xi difetti w ttieħdu l-passi neċessarji sabiex dawn ġew irranġati.

Importanti li wieħed jinnota li:

Dawn id-difetti ma jidhrux li kienu l-kaġun ta' din l-infiltrazzjoni peress li mit-testijiet bil-kulur, qatt ma deher kulur f'dawn il- boathouses.

Kien hemm drabi meta l-infiltrazzjoni kienet waqfet.

L-aħħar spezzjoni saret minn uffiċjali ta' dan id-Dipartiment fit-18 ta' April 2001, iżda wara, ġejna avżati mis-sid, li l-ilma reġa' waqaf.

ANIMAL WELFARE GROUPS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm Animal Welfare Groups li qed jirċievi flus mingħand il- gvern?

Għalxiex qed jintużaw il-flus?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li fil-Budget ta' din is-sena, hemm ivvutati Lm6,000 taħt id-Dipartiment għal Ħarsien għall- Ambjent u Lm11,000 taħt il-Ministeru ta' l-Agrikoltura bħala assistenza lill-organizzazzjonijiet mhux governattivi li jieħdu ħsieb l-annimali.

Barra minnhekk, taħt il-fond tal-Lotteriji, l-Gvern jgħin assoċċjazzjonijiet bħal 'Cage Bird, King Fisheries, Bird Breeding u Island Sactuary'.

Il-'Birdlife Malta' għandha ftehim mal-Ministeru għall-Ambjent għat-tmexxijia tar-Riservi Naturali fejn isiru proġetti ta' trobbija u osservazzjoni ta' l-għasafar.

SIGNS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid ta' min hi r-responsabilita ta' l-ispazju li jkun hemm bejn sign li turi li jibda l-lokal tal-Fgura fi Triq Wied Blandun u sign li turi li jibda Raħal Ġdid peress li f'dan l-ispazju qed jinġabar skart domestiku u donnu ż-żewġ lokalitajiet ma jridux jieħdu responsabilita' għalih?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirrefei l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal-mistoqsija parlamentari numru 19922 seduta 392.

DRENAĠĠ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid min xhiex qed jiġi kkawżat żbruff tad-drenaġġ li hemm ħiereġ f'Hompesch Road quddiem il-knisja tal-Fgura?

X'hinu qed isir għal dan l- inkonvenjent u meta hemm il-ħsieb li jissewwa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ta' spiss qiegħda tinstadt din il-medda tad-drenaġġ minhabba kwantita kbira ta' tiben u rix li jakkumula.

Dan barra xi ħmieġ ta' annimali li qieghed jintrema minn xi individwi fil-sistema tad-drenaġġ abbusivament.

NO PARKING SIGNS

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

25139 li oriġinarjament saret lil Ministru ta' l-Intern u li issa ġiet riferuta lilek: Jista' l-Ministru jgħid (1) Min awtorizza li jitwaħħlu no parking signs fi Triq il-Wegħdiet, B'Kara? (2) X'inhi r-raġuni li qiegħdin jitwaħħlu no parking signs fiż-żona tal-Laqxija f'B'Kara meta m'hemmx parking adegwat għal-residenti ta' din iż-żona?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bhal ma jaf l-Onorevoli Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali b`personalita` legali distinta.

Ghaldaqstant nissuggerixxi l-Onorevoli Membru li jirreferi l-mistoqsija tieghu lill-Kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirreferi ghaliha, fil-fatt hija wahda mir-responsabbilitijiet tal-Kunsilli.

SPEZZJONIJIET FUQ POSTIJIET TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru spezzjonijiet fuq postijiet tax-xogħol kemm ilha li twaqqfet l-awtorita' għas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara li saru l-konsultazzjonijiet ma' l-imsieħba soċjali fl-MCED, il-Gvern ser iwaqqaf l-Awtorita' tas-Saħħa u s-Sigurta' fuq ix-Xogħol fil-ġranet li ġejjin.

Fil-frattemp, spezzjonijiet fuq il- post tax-xogħol, bħal ma kienu jsiru qabel, baqgħu jsiru mit-Taqsima tas- Saħħa u Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol, fi ħdan id-Dipartiment tar- Relazzjonijiet Industrijali u ta' l-Impjieg.

DIRETTUI FIĊ-ĊIVIL

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid minn Jannar 'l hawn kemm saru diretturi fiċ-Ċivil, f'liema postijiet, f'liema kariga, min huma; u xi grad kellhom qabel saru diretturi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Lista ta' Diretturi fis-Servizz Pubbliku li ħadu ħatra mill-1 ta' Jannar 'l hawn.

N.I.

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

25015 li oriġinarjament saret li Viċi Prim Ministru u ċioe B'referenza għal mistoqsija parlamentari nru.

24831, jista'jagħti n-numru ta' nies/kontribwenti tal-N.I. fid-diversi kategoriji u għall-istess perjodu ta' żmien, sena b'sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni qeda tinġabar u r-risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid b'kemm rata u b'liema sistema ġie allokat il-garage 14, Ġewża Str, San Ġwann li qabel kien in- numru 7?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel din il-Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

TAXI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-awtoritajiet ikkonċernati ma jagħtux permess lis-sid ta' taxi li tkun reġistrata f'Għawdex li jħallas biex l- istess taxi tkun tista' tidħol (mhux li taħdem) fil-Belt Valletta?

ONOR.

GIOVANNI DEBONO: Risposta fuq wara.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-snin 1999, 2000 u 2001?

Jista' jgħid separatament kemm jammontaw finanzjarjament dawn ir-reklami u lil min ingħataw, fejn kienu mxandra jew ippublikati u x'kienet il-ħtieġa li jingħataw?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-snin 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

JOE BORG: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-snin 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sakemm ma tingħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis- snin 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-snin 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

JOHN DALLI: Sakemm ma ningħatax raguni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tingabar din l-informazzjoni dettaljata.

REKLAMI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid separatament kemm jammontaw in-numru ta' reklami li saru mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu fis-snin 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar din l-informazzjoni dettaljata.

ĦAL TARXIEN - TOROQ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jintervjeni mill-aktar fis sabiex Triq Mariano Ganada f'Ħal Tarxien tiġi livellata u asfaltata mill-aktar fis peress li mhux biss l-istat ta' din it-triq hija ta' inkonvenjent serju u reali għar-residenti tagħha iżda hija wkoll ta' periklu għas-saħħa ta' l- istess residenti li kemm-il darba weġgħu?

Is-servizzi neċessarji ilhom li ġew mgħoddija min din it-triq li hija responsabilita' tal-Gvern Ċentrali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq flimkien mal- Kunsilli Lokali qed jipprepara programm għall-asfaltar ta' toroq simili ma' Malta kollha u x-xogħol fil-lokal isir skond il-prijoritajiet li ser jirriżultaw minn dan il-programm.

MANAGEMENT FEES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-'Management Fees' ghad-"trading licences" m'ghadiex tithallas bl-istess mod kif kienet qabel meta kienet tifforma parti mill-fondi specjali.

Meta l-Fondi Specjali gew integrati fl- allokazjoni ta` kull sena gew integrati wkoll l-Management Fees imsemmija mill-Onor.

Interpellant.

Ghalhekk mhux minnu li dawn ma thallsux ghax fil- fatt huma parti ntegrali mill-allokazzjoni finanzjarja ta` kull sena li qed jircievu l-Kunsilli Lokali.

AIR MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibli li l-Air Malta taċċerta li l- ħaddiema kollha tagħha kemm dawk li jaħdmu fuq titjiriet kif wkoll il- ground staff jingħataw it-tilqim meħtieġ dejjem skond ir-riskji li jistgħu ikunu esportati għalihom minħabba n-natura tax-xogħol tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li f'każi fejn tidħol is-saħħa tal- ħaddiema, l-Air Malta dejjem toqgħod fuq il-pariri li jtuha t-tobba konsulenti tagħha.

Fil-fatt il-kumpanija tagħti tilqim b'xejn lill- impjegati tagħha kull meta jkun hemm bżonn.

AIR MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-Air Malta tara jekk hux possibli li testendi l- anti smoking policy li ssegwi fuq it-titjiriet tagħha għall-kmamar u l- uffiċċini użati mill-istaff ta' din il-kumpanija billi wasluli ilmenti minn staff ta' l-Air Malta li f'ċerti uffiċini u kmamar użati mill-istaff ta' l- Air Malta fl-Airport Internazzjonali min ma jpejjipx qed ikun esport għal dħaħen ta' min ipejjep?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Filwaqt li wieħed japprezza l-motiv ta' l-Onorevoli Membru wara din il-mistoqsija, sakemm ma ssirx leġislazzjoni li tipprojbixxi kull forma ta' tipjip fl-uffiċini u postijiet pubbliċi, ma narax li għandu jkun hemm xi eċċezzjoni fl-Air Malta.

Madanakollu, jekk l- Onorevoli Interpellant jgħaddili aktar informazzjoni dwar l-ilment, wieħed jara jekk jistax isir xi arranġament biex titnaqqas il-problema.

AIR MALTA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibli li l-Air Malta tinvestiga u possibilment tirrimedja - dejjem jekk hu l-każ - ilmenti li wasluli minn impjegati ta' l-Air Malta li fil-kmamar użati mill-istaff ta' l-Air Malta m'hemmx ventalizazzjoni u sistema ta' airconditioning effettwa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jekk l-Onorevoli Interpellant ikun aktar speċifiku fil-mistoqsija tiegħu, l-Air Malta tkun f'pożizzjoni aħjar li tara x'jista' jsir dwar dan l-ilment.

MIA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi anti-smoking policy fl-Malta International Airport kif hemm f'diversi ajruporti ewropej?

Jekk m'hemmx, jikkonsidra li l-MIA tagħmel anti-smoking policy fejn it-tipjip ikun riservat għall-ċerti areas limitati biss u dan fid-dawl ta' l-għarfien tal- ħsara kbira li jagħmel il-passive smoking?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Malta International Airport qed taħdem biex tintroduċi smoking policy effettiva fl-ajruport internazzjonali.

B'kollaborazzjoni mad-Dipartiment għall-Promozzjoni tas- Saħħa, qegħdin isiru l-preparamenti neċessarji biex jinħareġ avviż legali li jagħmilha possibbli li din il-policy tkun infurzata b'mod effettiv.

ETC

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm saru korsijiet mill-ETC, sena b'sena, mill-1997 'l hawn?

X'korsijiet saru u għal kemm drabi ġie organizzat kull kors?

Kemm attendew nies għal kull kors?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dettalji tal-korsijiet li ġew organiżżati mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ, kemm il-darba ġew organiżżati dawn il-programmi, kif ukoll in-numru ta' nies li attendew għal kull kors.

ETC

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: JIsta' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inizjattivi, miżuri u skemi ġodda ttieħdu kull sena mill-1997 mill-Korporazzjoni tax-Xogħol u t- Taħriġ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bejn l-1997 u issa, l-ETC ħadet diversi inizjattivi u miżuri u introduċiet skemi ġodda biex taqdi l-klijenti tagħha.

Fost dawn wieħed jista' jsemmi l-kors li jwassal għal Diploma fil- Computer Studies mogħtija minn National Computer Centre ta' l-Ingilterra; dan issa sar parti minn traineeship fil-qasam ta' l-informatika bil-ħsieb li l-ETC tħarreġ computer programmers.

L-ETC ħolqot in-Night Institute for Further Technical Education bil-ħsieb li tħarreġ persuni li diġa' qed jaħdmu biex tipprovdilhom ħiliet tekniċi u b'hekk tgħin fil-proċess tar- ristrutturazzjoni.

L-ETC ħolqot diversi programmi qosra ta' taħriġ biex tgħin persuni qiegħda biex isibu xogħol.

Fost dawn kien hemm dawk għal gwardjani lokali u private guards, programmi f'ħiliet bażiċi tax-xogħol, u programmi fil-qari u l-kitba.

Infetaħ ċentru ta' taħriġ fil-belt Valletta biex it-taħriġ jiġi provdut minn post aktar ċentrali.

Bil-ħsieb li l-ETC tħajjar lil min iħaddem biex jimpjega persuni li għandhom aktar minn 40 sena, hi estendiet l-użu ta' l-iskemi tagħha għal persuni li għandhom aktar minn 40 sena.

L-ETC organiżżat ruħha aħjar billi ħolqot taqsima li tieħu ħsieb il- ħtiġijiet ta' dawk il-persuni li għandhom diżabilita' jew fil-passat abbużaw mid-droga jew kienu l-ħabs biex tgħinhom isibu mpjieg.

L-ETC laħqet ftehim ma' aġenziji li jistgħu jipprovdu taħriġ speċjaliżżat lil dawn il-persuni.

Naturalment dak imsemmi hawn fuq sar b'żieda ma' miżuri oħra li l-ETC kienet ilha tħaddem u li intensifikathom.

L-ETC żviluppat Business Plan 2000-2003 li fiha semmiet il-pjanijiet tagħha li tintroduċi skemi ġodda biex dejjem tgħin il-klijenti tagħha.

Hija bħalissa miexja fit-twettieq ta' dan il-business plan.

PERFORMANCE BONUS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni mitluba għadha qiegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet hemm minn awtoritajiet barranin biex jingħataw għajnuna f'investigazzjonijiet li qegħdin jagħmlu?

Kemm-il talba ta' ġbir ta' ittri rogatorji hemm pendenti?

U mil-liema pajjiżi saru t-talbiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba qieghdha tingabar u risposta tinghata f`xi seduta ohra.

MTA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-impjegati tal-MTA (qabel NTOM) fl-uffiċju li għandha l-Awtorita' fl-Ingilterra Meta kienu impjegati u x'xogħol jagħmlu?

X'tip ta' kuntratt għandhom?

Meta saret sejħa biex jimtlew dawn il- postijiet?

Kemm applikaw?

Xi kwalifiki għandhom dawk l-impjegati?

Kemm għandhom salarju u allowances dawn l-impjegati?

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DERMATOLOĠIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tobba fid-dipartiment tad-Dermatoloġija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Minkejja li dan hu consultant based service', ninsab infurmat li fid-Dipartiment tad-Dermatoloġija hemm ħames tobba li huma 'full-timers' u tabiba oħra li hija part-timer.

Barra minnhekk żewġ tobba oħra bħalissa qegħdin fuq unpaid study leave barra minn Malta.

DERMATOLOĠIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm konsulenti ġewwa d-dipartiment tad-Dermatoloġija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li n-numru ta' konsulenti ġewwa d- Dipartiment tad-Dermatoloġija huwa tlieta, inkluż iċ-Chairman.

WAITING LIST

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi twila l-waiting list biex tneħħi felula?

Veru li trid tistenna fuq sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat miċ-Chairman tad-Dermatoloġija li l- 'waiting list' għall-felul (warts) bħalissa qiegħda 4 ġimgħat.

Il-waiting list għall-felul ta' natura kożmetika (Skin tags) bħalissa qiegħda xahrejn.

INĊINERATUR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-inċineratur ta' l-Isptar Boffa huwiex ta' detriment għas-saħħa tan-nies tal-Floriana?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MDINA ROAD - XOGĦOL

ONOR CHARLES BUHAGIAR: B'riferenza għax-xogħol li qiegħed isir fl- Imdina Road, Qormi, jista' l-Ministru jgħid

i) Meta inħarġet it-tender ?

ii) Meta ġiet awarded it-tender, lil min u b'liema valur?

iii) Kemm suppost ħa żmien ix-xogħol?

iv) Kemm tħallas il-kuntrattur s'issa?

v) Sar tibdil fil-pjanti u xogħlijiet matul iż-żmien li dan jiġi esegwit dan il-proġett?

vi) Meta hu ippjanat li se jispiċċaw x-xogħol?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-offerta għax-xogħol ta` Mdina Road, Qormi ħarġet f` Lulju ta` l-1998 u l-kuntratt ġie awarded f`Jannar ta` l- 1999 għal xogħol ta` formazzjoni li kien stmat li jiswa Lm590,000.95 u f`Settembru ta` l-1999 għal xogħol ta` surfacing li kien stmat li jiswa Lm323,056.00.

Dawn iż-żewġ kuntratti, it-tnejn ingħataw lil kumpanija Ritemix Ltd.

Ix-xogħol ta` formazzjoni kien maħsub li jieħu tnejn u tletin ġimgħa fil- waqt li x-xogħol ta` surfacing kien maħsub li jieħu tnax-il ġimgħa.

Saru xi tibdil fil-kuntratt fejn jirrigwarda ix-xogħolijiet konnessi mas- sistema li tieħu l-ilma tax-xita lejn Wied ic-Cawsli u f`Mdina Road.

Dan it-tibdil irriżulta meta saru l-pjanti għal dawn il-culverts fejn instab ukoll li kien hemm servizzi ta` cables u infrastrutturi oħra taħt l-art li kienu ser ifixklu it-twettieq tax-xogħol.

Il-ħlasijiet li saru s`issa huma ta` Lm498,162 u Lm30,923 rispettivament fuq dawn iż-żewġ kuntratti.

B'KARA - PSAILA STREET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għax-xogħol li qiegħed isir f'Psaila Street, B'Kara, jista' l-Ministru jgħid:

i) Meta nħarġet it-tender?

ii) Meta ġiet awarded din it-tender, lil min u b'liema valur

iii) Kemm suppost ħa żmien dan ix-xogħol?

iv) Kemm tħallas il-kuntrattur s'issa?

v) Sar xi tibdil fil-pjanti jew/u fix-xogħlijiet matul iż-żmien li ilu jiġu esegwit dan il-proġett

vi) Meta hu ippjanat li se jispiċċa x-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-offerta għax-xogħol ta' Psaila Street ħarġet f'Ottubru, 1999 u l-kuntratt ġie mogħti f'Ġunju 2000 lid- ditta Ritemix Ltd għall-valur ta' Lm 805,000.

Iż-żmien tal-kuntratt hu ta' ħmistax-il xahar u x-xogħol hu maħsub jitlesta' fl-aħħar ta' Novembru ta' din is-sena.

L-ammont ta' ħlasijiet li saru s'issa lill-kuntrattur huwa ta' Lm199,425.

Ix-xogħol kopert mill-kuntratt essenzjalment baqa' dak li kien oriġinarjament ippjanat.

IMDINA ROAD/Ħ'ATTARD

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għax-xogħol li qiegħed isir f'Imdina Road u l- inħawi f'Ħ'Attard, jista' l-Ministru jgħid?

i) Meta inħarġet it-tender?

ii) Meta ġiet awarded it-tender, lil min u b'liema valur?

iv) Kemm tħallas il-kuntrattur s'issa?

v) Sar tibdil fil-pjanti u xogħlijiet matul iż-żmien li ilu jiġu esegwit dan il-proġett?

vi) Meta hu ippjanat li se jitlesta dan ix-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-offerta għax-xogħol ta' Imdina Road, Attard ħarġet f'Lulju ta' 1998 u ġiet awarded fl-aħħar t'April,1999.

Ix-xogħol ta' formazzjoni ġie awarded lid-ditta Ritemix Ltd għall-valur ta' Lm159,100 filwaqt li x-xogħol ta' surfacing ġie awarded lid-ditta Roads Group Ltd. għall-valur ta' Lm147,448.

Il-ħlasijiet li saru s'issa lid-ditta Ritemix hu ta' Lm157,000 u lid-ditta Roads Group hu ta' Lm27,698.

Bħalissa qed isir ix-xogħol fuq il-kuntratt tar-Roads Group u x-xogħol hu maħsub li jitlesta' f`dawn il-jiem.

ONOR CHARLES BUHAGIAR: B'riferenza għax-xogħol li qiegħed isir f'Ħal Far Road, jista' l-Ministru jgħid?

i) Meta inħarġet it-tender?

iv) Kemm tħallas il-kuntrattur s'issa?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-ewwel kuntratt li ngħata għal xogħol f`din it-triq kien fl-4 ta` Ottubru 1996.

F`Lulju 1998 reġgħet ħarġet tender oħra li kienet tkopri l-istess xogħol li kien diġa allokat f'Ottubru 1996.

Din ħolqot diffikultajiet fl-allokazzjoni tat-tender, u wara diversi laqgħat ġie deċiż li x-xogħol li kien kopert bil-kuntratt ta' Ottubru 1996, u dak kopert bit-tender ta' Lulju 1998, fil-valur ta' Lm 1,126,449 ġie allokat lid-ditti Penza Tarmac Ltd, Schembri Barbros Ltd u lil General Road Servicing Ltd fid-29 ta` Lulju 1999.

S`issa il-kumpanija Penza Tarmac Ltd. tħallset is-somma ta` Lm358,198, il-kumpanija Schembri Barbros tħallset is-somma ta` Lm211,737 u l-kumpanija General Road Servicing tħallset is-somma ta` Lm274,802.

Il-pjanti saru max-xogħol li kien qed isir fuq il-proġett u s`issa ma kienx hemm tibdil fix-xogħol ta` dan il-kuntratt.

F'partijiet minn dan ix-xogħol kienet meħtieġa l-approvazzjoni tal-Awtorita' tal-Ippjanar, u l-permessi meħtieġa nkisbu fil-21 ta' Ġunju, 2000.

(P.A. Nru 351/2000)

Ix-xogħol kellu completion period ta` tletin ġimgħa li beda meta l- kuntratturi ingħatalhom il-full possession of site peress li x-xogħol qed isir f` fażijiet biex it-triq ta` Ħal Far ma tingħalaqx għat-traffiku.

Dan ix-xogħol mistenni li jitlesta` għal nofs Ġunju.

AWTORITA' TAR-RIŻORSI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-ammont ta' flus li ntefaq s'issa u kemm hu ippjanat li se jiġi jiswa x-xogħol li qiegħed isir fl-uffiċji ġodda ta' l- Awtorita' tar-Riżorsi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li r-riabilititazzjoni tal- uffiċini l-ġodda ta' l-Awtorita' tar-Rizorsi kien diġa' avvanzat qabel ma twaqqfet l-Awtorita' għaliex kien se jkun okkupat mis-Sezzjoni tad- Dipartiment tal-Finanzi u Amministrazzjoni.

Il-parti l-kbira tax-xogħol li sar, sar bin-nies tad-Divizjoni.

L-ispiza totali hija stmata li tleħħaq mal-Lm25,000.

S'issa tħallsu biss il-'partitions' (Lm3,343) u l-'airconditioners' (Lm600).

PENSJONI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jivverifika jekk l- ammont ta' persuni li qed tieħu l-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin jingħataw separatament hux korrett peress li jidher żgħir wisq?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi 'l-persuna minnu ndikata qed titħallas kif suppost u skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

Inżid ngħid li l-istess persuna ġiet infurmata dwar dan bil- miktub.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment ta' l-artijiet għandux policies differenti meta jiġi biex jikri garages ta' kategoriji differenti bħal ma huma garages ta' kategoriji differenti bħal ma huma garages għall-użu residenzjali, kummerċjali u oħrajn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi d-Dipartiment ta` l-Artijiet m`għandux policies differenti meta jiġi biex jikri garages ta` kategoriji differenti.

AUDIT REPORT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu ma jiġi ppreżentat Audit Report tal-Welfare Committee?

Meta ser jiġi ippublikat dak li jmiss?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-aħħar "Audit Report" tal-Welfare Committee jkopri s-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2000 u ġie preżentat lili fit-23 ta' Marsu 2001.

ETC

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li l-Job Placement Officers għandhom benckmarking, ċioe li għandhom ċerti targets fix-xahar li jridu jintlaħqu?

Kemm huwa l-case load tal-Job Placement Office Section?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk l-Onor.

Membru qiegħed jirreferi għal- Employment Advisors, nikkonferma li dawn qiegħdin jingħataw miri x'jilħqu fix-xogħol tagħhom.

Nimmaġina li l-Onor.

Membru jaqbel ma' dan.

Il-'Case Load' tal-Employment Advisors tvarja skond l-area geografika jew il- kategorija taħt ir-responsabbilita' tagħhom.

ETC

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul dawn l-aħħar 6 xhur kemm intalbu transfers minn impjegati ta' l-ETC, minn sezzjoni għal- oħra tal-istess ETC?

Mill-liema sezzjonijiet intalbu dawn it-transfers?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Kull ċaqlieq li jkun hemm tal-impjegati fl-ETC isir skond l-eżiġenzi tas-servizz.

Ma tinżammx statistika dwar kemm-il "talba" ssir.

ANZJANI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hux veru li d-dar tal-Anzjani tal-Gzira tinsab ikkundannata u li hemm il-ħsieb li tiġi magħluqa Huwa minnu li hemm il-ħsieb li l-Grosvenor Hotel tinbidel f'dan għall-anzjani u li l-Gvern għandu l-ħsieb li jagħmel użu minn parti minnha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dar ta' l- Anzjani tal-Gżira reġgħet ġiet miftuħa wara li sar ix-xogħol strutturali li kien hemm bżonn.

Fil-fatt, l-anzjani kollha sabu posthom sa l-aħħar ta' Marzu li għadda.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant biex jirreferiha lill-Ministeru tas-Saħħa minn fejn il-liċenzjar tad-djar ta' l-anzjani jsir.

DJAR GĦALL-ANZJANI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm iddaħħlu anzjani fid- Djar għall-Anzjani ta' l-Imsida u l-Furjana matul dawn l-aħħar sentejn u mill-liema rħula kienu ġejjin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' anzjani li daħlu fid-Djar għall-Anzjani ta' l-Imsida u l-Furjana tul dawn l- aħħar sentejn hu ta' ħamsa u sebgħin (75).

Dawn l-anzjani ġew minn dawn il-lokalitajiet:

Balzan, B'Kara, Bormla, Floriana, Gżira, Ħamrun, Isla, Luqa, Marsa, Msida, Qormi, Raħal Ġdid, San Ġiljan, San Ġwann, San Pawl il-Baħar, Sliema, Santa Luċija, Santa Venera, Tarxien, Valletta u Żabbar.

PA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti l-aħħar żvillupi dwar il-polemika li hemm dwar passaġġ pubbliku li qiegħed quddiem l-awtorita' ta' l-Ippjanar li l-partikularijiet tiegħu jidhru separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Awtorita` ta` l-Ippjanar, wara li nstab li kien qed isir xogħol mingħajr permess li kien jikkonsisti fi tneħħija ta` bollards perikolużi sabiex jiġu mibdula b`oħrajn ġodda, f`Novembru 2000 ħarġet Avviż ECF 1291/00 peress illi l-bażi tal-bollards il- ġodda kienet qed titwessa` aktar mill-bażi ta` dawk oriġinali.

Ninsab infurmat ukoll illi fid-29 ta` Marzu 2001 ġiet sottomessa notifika ta` dan ix-xogħol skond il-provvedimenti ta` l-Ordni dwar l-Iżvilupp Ġenerali.

Din ġiet aċċettata bil-kundizzjonijiet li l-bollards il-ġodda jkunu kopja perfetta ta` dawk oriġinali, u li l-linja tat-triq tiġi osservata.

Dawn iż-żewġ kundizzjonijiet għadhom ma ġewx rispettati, u għaldaqstant l-Enforcement Notice għadha valida.