MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 818 It-Tnejn, 25 ta' Novembru, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 818

It-Tnejn, 25 ta' Novembru, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Novembru, 2002

WERREJ

MINUTI 740

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 740

TQEGĦID TA' KARTI 745

MOZZJONIJIET MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2003.

PERMESS TAL-KAMRA 782

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI TA' L-ESTIMI U MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA 782

AĠĠORNAMENT 782

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 783 MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 817 li saret fl-20 ta' Novembru, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

KAĊĊATURI - LIĊENZJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm persuni bejn it-18 u l-21 sena li għandhom liċenzja għall-kaċċa u kemm hemm applikazzjonijiet pendenti?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-intern u l-Ambjent): Ninsab informat illi fil-preżent hawn 565 persuna taħt il-21 sena li għandhom liċenzja sabiex iġorru arma tan-nar għall-kaċċa, filwaqt li 132 persuna oħra għandhom l-applikazzjoni tagħhom għadha qed tiġi pproċessata.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid għala dawk li applikaw aktar minn sena ilu sabiex jirreġistraw ir-raba' tagħhom mad-dipartiment ta' l-artijet, għadhom mingħajr risposta?

Hemm xi timeframe meta dawn l- applikazzjonijet se jiġu ffinalizzati?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, f'Settembru tas-sena 2000 kienet ħarġet skema sabiex nippruvaw nirregolarizzaw il-pożizzjoni ta' ħafna nies li kienu qed jokkupaw art tal-gvern għal skopijiet agrikoli iżda li ma kellhomx titolu għaliha - din l-iskema ma kenitx tapplika għal min jaqbad u jidħol fuq dik l-art imma għal min kien għamel perjodu ta' sentejn jaħdimha - u fil-fatt kien hemm 10,000 każ simili.

Naturalment aħna mhux l- iskop tagħna li ngħinu lil min irid juża dawn l-artijiet għal skopijiet ta' divertiment u skopijiet oħrajn imma ridna ngħinu lil dawk li l-parlament kien awtorizzana li noħorġu l-iskema għalihom.

Għal din l-iskema kienu intitolati biss dawk il-persuni li jużaw l-art għal skop agrikolu u kien ikun illegali kieku l-lands kellu jagħti art għal skop agrikolu mingħajr il-ħruġ ta' tender.

Dawn l-applikazzjonijiet bdew jiġu screened waħda waħda mid-dipartiment ta' l-artijiet u nstab li kien hemm min hu ġenwin u kien hemm min m'huwiex daqshekk ġenwin.

Naturalment dan il-proċess ħa ċertu żmien, pero' jien informat li diġa' bdew joħorġu l-kirjiet ta' dawk l-artijiet li qegħdin f'postijiet li ma tantx kien hemm applikazzjonijiet għalihom.

L-akbar numru ta' applikazzjonijiet daħlu għal artijiet fir-Rabat, Mellieħa u Għawdex.

Aħna dehrilna li aħjar nimxu bil-mod u ma nagħtux lok għal xi abbuż u forsi jkun hemm min jibda jinnegozja l-irziezet.

L-Onor.

Interpellant irid japprezza li għall-ewwel darba se nsibu soluzzjoni għal 10,000 biċċa art u se nagħmlu minn kollox biex inħaffu l- proċess ta' dawk li huma ġenwini.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, ladarba l-Ministru qiegħed fil-vena li jwieġeb mistoqsijiet li m'għandhomx rabta mal-mistoqsija oriġinali, jista' jieħu ftit paċenzja bija wkoll u jgħid x'inhi r-raġuni li hemm min ilu aktar minn 15 jew 20 sena li ħa plot tal-gvern u għad m'għandux titolu fuqha, anke jekk ilu mwiegħed li se tinstablu soluzzjoni?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, naħseb li fl-aħħar wasalna fl-art imwiegħda għax f'dan il-parlament kien ilhom isiru diskussjonijiet imma altru titkellem dwar soluzzjonijiet u altru tipproduċihom!

Fil-fatt dan il- gvern għamel emenda fl-ordinanza dwar land requisition biex malli toħroġ l- ordni ta' esproprjazzjoni, il-gvern jakkwista dik il-proprjeta` mill-ewwel mingħajr il-ħtieġa ta' kuntratt, basta jpoġġi somma ta' flus f'kont bankarju - li trendi interessi u imgħax – li hu jidhirlu li għandu jħallas.

Naturalment is-somma depożitata tkun favur is-sidien u dawn se jkollhom id- dritt jirtirawha u anke jikkontestawha.

Dan huwa ta' vantaġġ kemm għal dawn in-nies kif ukoll għall-gvern għax se jakkwista l-proprjeta' mill-ewwel, anke dik li diġa' kienet ħarġet esproprjazzjoni fuqha.

Din se tkun tinkludi wkoll dawk l-artijiet li nbnew home-ownership schemes fuqhom.

Jiġifieri l-gvern se joħroġ expropriation order ġdida, jakkwista t-titolu ta' dik il-proprjeta' u jgħaddiha lil dawk il-persuni li ħadu l-plot u ssellfu biex setgħu jibnuha.

Fl-istess ħin lil dawn se nagħtuhom somma flus, iżda m'aħniex ngħidulhom li jridu jaċċettawha bilfors għax filwaqt li jistgħu jirtiraw dik is-somma mill-banek, jekk huma ma jkunux jaqblu ma' l-ammont li jingħatalhom, ikunu jistgħu jikkontestawha quddiem il-qorti.

Din il-liġi għaddiet ftit qabel is-sajf u għadha ma daħlitx fis-seħħ għax għad iridu jidħlu xi dettalji dwar il-banek li fihom se jitpoġġew dawn il- flus.

Dawn it-taħdidiet issa waslu fil-fażi finali tagħhom u mhux se ndumu wisq biex inpoġġu l-liġi fis-seħħ.

Fil-fatt diġa' saru kuntatti ma' l- awtorita' tad-djar sabiex jiġu identifikati dawn il-postijiet, nibdew bil- proċess li npoġġu l-flus ġo kontijiet bankarji, nakkwistaw it-titolu ta' dik l-art u ngħadduh lil dawk il-persuni li ħallsu għaliha, bnewha u ilhom is-snin jistennew dan it-titolu.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, peress li n-numru ta' klandestini f'pajjiżna qiegħed dejjem jikber, x'inhi r-raġuni li l-gvern għadu ma talabx l-għajnuna tal-volontarjat – mhux qed nirriferi għall-knisja biss – iżda qed jibgħat lit-tfal ta' dawn il-klandestini fl-iskejjel tal-gvern?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Galea m'huwiex korrett għall-aħħar għax m'huwiex minnu li l-gvern ma talabx l-għajnuna.

Anzi din l-għajnuna in parti ntalbet u in parti ġiet offruta mill-istess għaqdiet.

Mill-bidu tas-sena s'issa sar 16-il vjaġġ permezz ta' dgħajjes li kienu qed iġorru b'kollox madwar 1,500 persuna b'mod illegali lejn pajjiżna.

Li kieku 500 minn dawn ma ġewx ripatrijati, f'sena kien ikollna 1,500 persuna li qegħdin f'detenzjoni bħala immigranti illegali.

Minn dawn 930 ruħ għadhom qegħdin f'detenzjoni u 100 oħra ngħataw protezzjoni mill- kummissjoni dwar ir-refuġjati.

Minn 280 applikazzjoni, kien hemm 20 ruħ li ngħataw status ta' refuġjat filwaqt li 80 oħra ngħataw status umanitarju.

Dan qiegħed ngħidu biex nuri l-entita' ta' din il-problema għax faċli li wieħed jgħid li l-gvern imissu jżomm lil dawn in-nies kollha jew li m'għandux jibgħathom lura kontra r-rieda tagħhom, pero' meta mbagħad tiġi biex tieħu deċiżjoni m'huwiex daqshekk faċli.

Daqshekk ieħor m'huwiex faċli biex tintegra lil dawn it-tfal fid-diversi skejjel għax minbarra li wħud minnhom qatt ma marru skola, hemm ukoll il-problema tal-lingwa.

Jien nieħu pjaċir ngħid li wara li ġew screened mill-awtoritajiet tas- sanita', 30 tifel u tifla bdew jattendu l-iskejjel tal-gvern.

Nittama – għandi għalxiex nittama u mhux qed ngħidha fil-vojt – li anke skejjel oħrajn joffru dan is-servizz partikolarment skejjel privati.

Fil-fatt jien informat li m'ilux saret offerta minn skola privata partikolari tal-knisja biex dawn it-tfal jibdew jintbagħtu hemm u nisperaw li dan jibda jseħħ, għalkemm xorta waħda b'daqshekk ma nkunux għadna solvejna l-problemi kollha.

Minn dawn it-tfal hemm 130 li huma taħt it-18-il sena u għadhom f'detention u 16 minnhom li huma unaccompanied minors, jiġifieri wieħed irid japprezza l-entita` tal-problema.

Pero` man man li nirċievu aktar għajnuna u man man li jsir il-programm ta' edukazzjoni, nittama li numru akbar ta' tfal, jekk mhux kollha, ikunu jistgħu jingħataw xi tip ta' edukazzjoni.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' il-Ministru jgħid kemm hi l-ispiża ta' kull ġurnata biex dawn il-klandestini jinżammu Malta?

Kemm huwa minnu li hemm il-ħsieb li wħud minn dawn il-persuni jintbagħtu Għawdex?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm Malta qatt ma rrifjutat qamħ, irridu napprezzaw li jrid ikun hemm aspetti ta' sigurta' u rridu nimxu wkoll mal- liġi dwar l-immigranti, li tgħidlek li dawn għandhom jibqgħu in detention.

Fil-fatt tlieta miċ-ċentri fejn qegħdin jinżammu dawn il-persuni huma taħt il-kmand tal-pulizija, filwaqt li tnejn oħra li jospitaw madwar 530 ruħ qegħdin taħt l-armata.

Naturalment dawn jinvolvu ċerti spejjeż ta' ikel, trasport u għassa speċjali.

S'issa għadu ma nħassx il-bżonn li Għawdex jintuża bħala post ta' detenzjoni għal dawn in-nies għalkemm kien hemm xi pulizija Għawdxin li nġiebu Malta ħalli jsaħħu l-għassa magħhom.

L-akbar spiża tinħoloq meta dawn il-persuni jiġu ripatrijati lejn il-post li minnu jkunu ġew jew fil- post ta' nazzjonalita' tagħhom.

Fil-fatt sa ftit ġranet ilu l-ispiża biex bgħatna 500 ruħ lura lejn pajjiżhom kienet tlaħħaq madwar Lm87,000.

PULIZIJA - OPRI TAL-BAĦAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hawn opri tal-baħar reġistrati llum u x'tip huma?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li sal-lum in-numru ta' dgħajjes reġistrati fir-reġistru tal- bastimenti ż-żgħar ta' l-awtorita' marittima huwa ta' 12,292.

Minn dawn hemm 5,781 li għandhom makna taħt in-9.9 h.p. u r-reġistrazzjoni tagħhom titħallas kull ħames snin u 6,511 li għandhom makna ta' 'il fuq minn 9.9 h.p. u r-reġistrazzjoni tagħhom titħallas kull sena.

Dan in-numru ma jinkludix dgħajjes oħra reġistrati mar-reġistru tal-bandiera Maltija ta' l- istess awtorita' u mad-dipartiment tas-sajd.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Ħalli nitkellem ftit fuq opri tal-baħar li huma xi ftit iżgħar.

Jista' il-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li l-lista ta' applikanti għal mażżri hija twila ħafna u li wħud mill-applikanti ilhom jistennew madwar disa' snin?

Jekk inhu veru li din il-lista hija daqshekk twila, x'jista' jsir biex din tonqos?

Fuq liema kriterju jingħataw dawn il- mażżri?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, irrid ngħid li fir-rigward ta' berthing places għall-yachts għandna daqsxejn ta' diffikulta'.

Kieku wieħed kellu jagħmel użu tal-berthing facilities li għandna fil-yacht marinas, bejn il-portijiet ta' l-Imġarr, ta' Ta' Xbiex u ta' l-Imsida – għall-mument mhux qed nirriferi għal dawk li hemm provduti mill-privat - għandna madwar 1,100 berth li huma wżati kompletament is-sena kollha.

Minbarra dawn hemm madwar 350 applikazzjoni ta' persuni li jixtiequ li jkollhom berthing facility għall-iskuna jew il-lanċa tagħhom, pero' fil- preżent m'għandniex post fejn dawn jistgħu jingħataw.

Minbarra dawk li qed isir ix-xogħol fuqhom mill-privat, bħal tal-Hilton u dik li mistennija tinbena fl-inħawi tal-Kottonera, hemm possibbiltajiet li jinbnew siti oħra li kienu diġa' ssemmew fil-passat.

Fil-fatt diġa' sar studju preliminari - kemm mill-Malta maritime authority kif ukoll mill-MEPA - biex dawn il- faċilitajiet ikunu jistgħu jiżdiedu.

Naturalment kull sit li possibbilment jista' jiġi diskuss iġib miegħu kontroversja dwar x'tip ta' faċilita' għandha tingħata, dwar l-użu li għandu jsir mill-baħar u argumenti oħra favur jew kontra f'kull każ.

Huwa veru li hemm madwar 350 persuna li qegħdin jistennew li jkollhom berthing facility għax sal-lum għadna ma nistgħux naqduhom.

Dawn il-berths jingħataw skond kemm dak li jkun, ikun ilu li applika.

Peress li ftit huma dawk li jkollhom berthing facility u jneħħu d-dgħajsa jew il-yacht tagħhom, għandna diffikulta' biex naqdu lil dawk kollha li qegħdin japplikaw.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' il-Ministru jgħid x'kordinament qed isir biex jiġu analizzati l-ilmenti li tressqu riċentement mill-federazzjoni tad- delettanti tas-sajd?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, ma nafx għal liema lmenti qed jirriferi l-Onor.

Interpellant.

Madwar erba' xhur ilu kelli laqgħa mal-federazzjoni tas-sajd u li naf hu li iżjed minn ilmenti, saruli suġġerimenti dwar il-mod kif jiġu amministrati d-dgħajjes li m'humiex tas-sajjieda.

Dawn id- diskussjonijiet kienu kordjali ħafna u bl-ebda mod ma kien hemm atmosfera ta' konfrontazzjoni.

Aktar kien hemm atmosfera ta' kordinament biex l- affarijiet intejbuhom għall-benefiċċju ta' dawk li huma membri ta' dawn il- federazzjonijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-proġett taċ- Ċirkewwa huwiex miexi skond kif kien ipprogrammat u kemm hi l-ispiża totali ta' l-istess proġett?

Jista' il-Ministru jinformana għala ftit tal- ġimgħat ilu, is-servizz tal-Gozo Channel bejn Malta u Għawdex ġie sospiż għal numru ta' sigħat minħabba xi problema konnessa max-xogħol fuq dan il- proġett?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Mr Speaker, riċentement kelli l-opportunita' li nwieġeb xi domandi dwar xogħlijiet li qegħdin isiru fuq il-breakwater taċ- Ċirkewwa.

Sa mill-bidunett, ix-xogħol fiċ-Ċirkewwa kif ukoll fl-Imġarr, kien intenzjonat li jkun maqsum f'diversi fażijiet.

L-ewwel fażi kienet tikkonsisti f'reklamazzjoni ta' area mill-baħar ta' 11,000 tomna biex fuqha jsir il-parking għall-karozzi li jkunu qegħdin jistennew biex jitilgħu fuq il-vapur u anke biex isiru l-faċilitajiet neċessarji għall- karozzi tal-linja li jkunu qed jistennew biex jgħabbu l-passiġġieri.

Din kienet l-ewwel fażi tax-xogħol u tlestiet.

Kien hemm ukoll il-ħtieġa li tinbena faċilita' ta' berthing ġdida, li tissejjaħ il-phase IB, li sservi biex meta l-vapur jagħmel il-vjaġġi bejn Malta u Għawdex meta t-temp ikun normali, ikun jista' jorbot magħha.

Fil- fatt din saret u tlestiet għall-ħabta ta' Awissu ta' din is-sena.

Preżentement qed isir ukoll xogħol fuq l-estensjoni ta' madwar 300 pied 'il barra mill-breakwater il-qadim li fil-passat il-vapur t'Għawdex kien jorbot miegħu.

Dan ix-xogħol għandu żewġ elementi separati u differenti minn xulxin.

Wieħed minn dawn l-elementi hu li wara l-breakwater eżistenti tinbena forma ta' cushion permezz ta' numru sostanzjali ta' blokki tal- concrete bħal dawk li hemm bħalissa fuq il-moll taċ-Ċirkewwa.

Dawn jintużaw biex jitkisser il-mewġ magħhom meta jkun il-maltemp.

Nista' ngħid li ħafna minn dan ix-xogħol huwa lest.

L-element l-ieħor hu l-estensjoni 'l barra mill-breakwater u hawn wkoll qegħdin fil-fażi li jinbeda x-xogħol.

Imbagħad hemm il-bini ta' passenger terminal li x-xogħol fuqu hu mistenni li jew jibda aktar tard din is-sena jew fil-bidu tas-sena d-dieħla.

Fir- rigward t'Għawdex, sar xi xogħol fuq il-mollijiet u bħalissa qegħdin fl- istadju li x-xogħol fuq it-terminal jitkompla.

Infatti diġa' nbdew xi pedamenti u nistennew li fil-ġimgħat li ġejjin ix-xogħol jibda jidher sewwa.

Kif għedt diversi drabi, dan il-proġett se jiġi jiswa' madwar Lm13 miljun u diġa' tħallsu madwar Lm5 miljun fuq ix-xogħol li tlesta.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, domanda supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa minnu li d-dues tal-cruiseliners li qed jidħlu fil-Port il-Kbir qed jitħallsu lill-konsorzju Viset u mhux aktar lil Malta maritime authority li minħabba f'hekk din l-awtorita' qed titlef source qawwi ta' dħul?

Jekk inhu minnu dan li qed ngħid, jista' jispjega l- mekkaniżmu li bih qed isseħħ din il-proċedura?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, quddiemi m'għandix id-dettalji tal- kondizzjonijiet li semma' il-Kap ta' l-Oppożizizjoni biex permezz tagħhom id-dues ta' dawn il-cruiseliners jingħata lill-konsorzju Viset u mhux aktar lil Malta maritime authority, pero' nikkonferma li dawn il-kondizzjonijiet kienu ġew diskussi f'dan il-parlament u d-dues kienu parti mill-arranġament li sar ma' l-istess konsorzju.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, forsi l-mistoqsija tiegħi setgħet kienet aktar preċiża minn hekk.

Il-Ministru jikkonferma li filwaqt li Viset qed jirċievu d-dues tal-cruiseliners li jidħlu Malta, li s'issa jammontaw għal Lm600,000, u li spiċċaw out of the pocket tal-Malta maritime authority, in the meantime l-cruiseliner terminal innifsu għadu lanqas beda jinbena?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, għalkemm ma niftakarx id-dettalji tal- kuntratt kollu kemm hu, żgur li min se jmexxi l-cruiseliner activity fil- port tagħna għandu numru ta' responsabbiltajiet.

Fil-Port il-Kbir, per eżempju, li wkoll jaqa' taħt dan ix-xogħol, hemm bini ġdid li tela' bħala parti mill-pjan u mill-obbligazzjonijiet li għandu dan l-istess konsorzju.

Dwar kif jgħaddu u ma jgħaddux ħlasijiet lill-gvern, nerġa' nirrepeti li dak kien parti mill-arranġament li sar bejn il-gvern u l-konsorzju li qed imexxi dan ix-xogħol – anke permezz ta' dan il-parlament - u naturalment il- kondizzjonijiet huma proprju dawk li hemm fil-kuntratt eżistenti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Allura l-Ministru qed jikkonferma li l-Viset qed idaħħal is-somma ta' Lm600,000 bħala dues fuq il-cruiseliners li jiġu Malta qabel ma t-terminal innifsu mhux biss għadu lanqas beda jopera imma għadu lanqas biss inbena?

MR SPEAKER: Il-Ministru, fil-qosor ħafna jekk jogħġbu.

ONOR.

CENSU GALEA: Sur President, infakkar lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni li l-kondizzjonijiet li fuqhom għadda s-sit li fuqu se jkun hemm l- attivita' tal-cruise lining fil-Port il-Kbir ġew diskussi u approvati mill- parlament.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' inkwilini ta' djar tal-gvern li rritornaw iċ- ċwievet lid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali bejn l-1999 u l- 2002, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37045.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 337 ta' l-2002 - Bidu fis-seħħ ta' l-Att ta' l-2002 biex jemenda l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili (Ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru), Kap. 218; u

Avviż Legali Nru 338 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 li jemendaw ir- regolamenti dwar Drittijiet għal ċertifikati ta' Operaturi ta' l-Ajru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Statistika dwar każijiet ta' suwiċidju matul l-2000 u l-2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37089.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Ġustizzja u Gvern Lokali.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru għall-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar translators ingaġġati għat-traduzzjoni ta' l-acquis communautaire u r-rata li biha jitħallsu, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari 37108.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' L-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2003.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Bis-saħħa tal-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-Public Broadcasting Services biex jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu dirett fuq it-televiżjoni d-diskors tal-Budget.

Nistieden ukoll lill-fotografi tal-media u tad-DOI sabiex jiġbdu ritratti għall-ewwel ħames minuti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra.

MR SPEAKER: Skond il-Mozzjoni Nru 301 tat-12 ta' Novembru 2002 id- diskors kollu tal-Budget huwa eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi (O.P. 49) u mill-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol (O.P. 9).

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, għandi Messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

MR SPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President:

GUIDO DE MARCO

PRESIDENT

Il-President jirrakkomanda lill-Kamra tad-Deputati n-nefqa mill-Fond Konsolidat ta' somma ta' mhux aktar minn ħames mija u tlieta u sittin miljun, sitt mija u wieħed u tmenin elf, ħames mija u sitta u tmenin liri Maltin (Lm 563,681,586) kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali għas-sena 2003.

Il-President jirrakkomanda wkoll l-Att ta' Approprjazzjoni meħtieġ.

25 ta' Novembru 2002

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi li l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni ta' l-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2002.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, saħħaħna pajjiżna.

Għalkemm pajjiżna għandu ekonomija żgħira u esposta ħafna għal dak li jiġri fid-dinja, aħna żammejna l-kolp.

L-aħħar sena kienet diffiċli ħafna għal kull pajjiż taħt il-kappa tax-xemx.

Pajjiżi kbar u żgħar, setgħana u dgħajfa, sinjuri u fqar, ħassew l-għafsa fl-ekonomiji tagħhom li ġiet kemm mill-korrezzjoni li kellha ssir wara t- tibdil mgħaġġel tas-snin ta' qabel u kemm mill-inċertezzi kbar ta' futur imċajpar mill-biża' tal-vjolenza u t-terrur.

Ma twerwirniex quddiem il- kuntrarju.

Għarafna nbattu l-effetti ħżiena li rajna ġejjin fuqna.

Ħadna dawk il-miżuri, anke b'riskji mhux żgħar, biex irbaħna l-għawġ u biex il- poplu tagħna jkompli jgħix aħjar.

Fl-istess ħin, komplejna nibnu l-istrutturi ta' pajjiżna biex, bħala pajjiż organizzat u modern, inkunu nistgħu nissieħbu madwar il-mejda Ewropea fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet importanti li jkollhom impatt fuq ħajjitna llum u fuq ħajjet uliedna llum u għada.

Fid-dinja qed iseħħ tibdil kbir, tibdil li fil-ġejjieni se jżid fir-ritmu tiegħu.

Pajjiżna jrid jiffaċċja dan it-tibdil bid-diffikultajiet u l- opportunitajiet li jġib miegħu.

Mhux se jkun possibbli li nibqgħu bħallikieku ankrati fejn aħna.

Hemm bżonn nagħmlu l-passi meħtieġa b'determinazzjoni, b'kuraġġ u b'għaqal biex nimxu 'l quddiem.

Hemm bżonn nagħżlu t-triq li twassal għall-opportunijatijet reali u li qed naraw miftuħa quddiemna, bit-tlugħ u l-inżul kollu tagħha.

Jekk pajjiżna jaqa' għat-tentazzjoni li jiftaħ il-bieb għall-mogħdija ta' fantasija, inkunu qed nikkundannaw lil pajjiżna biex dan jinqata' lura.

Is-saħħar ta' Oz ma jeżistix.

L-2002 – Żammejna l-kolp f'sena diffiċli

Minkejja kollox bqajna nirrankaw anke wara l-ħerba tal-11 ta' Settembru tas- sena l-oħra u d-dehxa li dan ta lill-biċċa l-kbira tal-popli tad-dinja li naqqsu l-konsum tagħhom.

Bħallikieku dan ma kienx biżżejjed, illum għadna għaddejjin minn inċertezzi kbar fid-dinja bil-qagħda dejjem taggrava fil-Lvant Nofsani u issa bit-theddida ta' attakk fuq l-Iraq.

Rajna, per eżempju, l-prezz taż- żejt jitla' minn USD13 dollaru kull barmil, kif kien meta dan il-Gvern daħal fl-amministrazzjoni erba' snin ilu, u jilħaq il-prezz ta' USD30 dollaru kull barmil.

Dan żied l-inflazzjoni f'ħafna pajjiżi u kompla dgħajjef il-konsum.

L-Ekonomija fis-Sena 2002

Għaliex aħna konna bil-għaqal u ħadna l-miżuri korrettivi mill-ewwel, l- effetti negattivi fuq id-domanda għall-prodotti u servizzi Maltin li jinbiegħu barra pajjiżna m'għafsux fuqna daqskemm għafsu fuq pajjiżi qrib tagħna u fuq dawk tad-daqs tagħna.

Prodott Gross Domestiku

Din is-sena, il-prodott gross domestiku hu mistenni jiżdied bi 2.7% f'termini reali l-aktar b'riżultat fiż-żieda tal-konsum tal-gvern u tal- privat hekk kif l-esportazzjoni netta se tieħu aktar sakemm tirkupra.

Din wara li s-sena l-oħra kellna tnaqqis ta' 0.8%.

(Ara Anness "A" - Tabella Nru 1)

Dan ir-riżultat tajjeb u pożittiv għandu jintlaħaq biż-żieda li se tkun reġistrata fl-attività f'kull settur.

Il-konsum privat mistenni jiżdied b'1.8%, il-konsum pubbliku b'3.1%, l-investiment b'1.4%, l-esportazzjoni b'1.9% u l-importazzjoni qed nistennewha tiżdied bi 2.3%.

F'termini nominali, il-prodott gross domestiku mistenni jiżdied b'5% minn Lm1.632 biljun fl-2001 għal Lm1.714 biljun din is-sena.

(Ara Anness "B" - Tabella Nru 2)

Xogħol

Fl-impjiegi, irnexxielna nżommu l-kolp, anke f'dan iż-żmien diffiċli.

Fl- ewwel disa' xhur tas-sena, fis-settur privat żidna 'l fuq minn 300 impjieg ġdid biex illum għandna 88,268 ħaddiem permanenti f'dan is-settur.

Fl- istess perijodu naqsu kważi 800 impjieg permanenti mis-settur pubbliku biex illum għandna f'dan is-settur total ta' 47,651 ħaddiem.

Dan it-tnaqqis hu dovut għall-iskema ta' rtirar kmieni mwettqa b'suċċess fit-tarznari u għall- politika li miexi biha l-gvern li jimpjega biss fejn hemm bżonn.

Illum, il- ħaddiema fis-settur pubbliku niżlu għal 34.8% ta' dawk kollha li jaħdmu bi qligħ.

Dan hu madwar 2.4 punti perċentwali anqas minn meta beda dan il- gvern erba' snin ilu.

(Ara Anness "C" - Tabella Nru 3)

Id-dħul mill-impjiegi kompla żdied u l-paga ras għal ras żdiedet, mill-bidu ta' dan il-gvern erba' snin ilu, minn Lm90.57 għal Lm109.43 fil-ġimgħa.

Dan ifisser żieda ta' kważi Lm19 fil-ġimgħa jew 21%.

Fl-ewwel disa' xhur tas-sena, id-dħul tal-ħaddiema tagħna kien madwar Lm558 miljun, jiġifieri Lm108 miljun jew 24% aktar minn kemm kien erba' snin ilu meta beda dan il- gvern.

Dan hu dovut mhux biss għal żidiet fil-pagi imma wkoll għat-tibdil kontinwu fl-attività ekonomika tagħna li qed joħloq ħlas aktar minn dak li kellna qabel.

Dan hu l-frott ta' gvern kuraġġuż li ma beżax jiffaċċja l- isfidi tal-bidla.

Attività Ekonomika

Il-qligħ min-negozju privat żdied ukoll.

Mill-bidu ta' dan il-gvern, erba' snin ilu, il-qligħ żdied bi Lm48 miljun, meta mqabbel ma' l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena.

Min hu għaqli qed jagħraf li l-bidla li trid isseħħ se toffri opportunitajiet li aħna kapaċi nisfruttaw.

Dawk li m'għandhomx viżjoni jibżgħu minn kull tibdil u jinfexxu fit-tixrid tal-biżà.

Is-settur tal-manifattura żamm il-livell ta' mpjiegi li kellu: iżda, waqt li l-bejgħ fis-suq lokali żdied b'madwar Lm9 miljun matul din is-sena, l- esportazzjoni naqset b'Lm29.5 miljun.

Iċ-ċifri juru tnaqqis ta' Lm33.3 miljun fil-qasam elettroniku u żieda ta' Lm3.8 miljun fl-oqsma l-oħra.

Iċ- ċifri ta' dawn l-aħħar xhur juru li l-qasam elettroniku qed jirkupra tajjeb u dan se jkollu effett pożittiv fuq iċ-ċifri totali ta' l-istatistika kummerċjali tagħna.

Turiżmu

Il-gvern wera l-għaqal b'mod partikolari fis-settur tat-turiżmu u dan billi dan is-settur kien l-aktar wieħed li ntlaqat b'mod negattiv mir-riċessjoni dinjija u mill-ġrajjiet tal-11 ta' Settembru 2001.

Hawnhekk, il-gvern kabbar l-investiment tiegħu biex l-awtorità tat-turiżmu tkun tista' timbotta l-prodott Malti fis-swieq internazzjonali.

Dan serva biex, waqt ix-xhur ta' kriżi, Malta ma tilfitx daqs destinazzjonijiet oħra, u issa tinsab minn ta' l-ewwel bir-riżultati pożittivi li qed ikollha.

Il-Port Ħieles

Grazzi għall-ħidma li saret mill-management tal-Port Ħieles, irriżulta li din is-sena se nispiċċawha aħjar milli bdejnieha – b'kuntratti li jissarrfu qrib il-miljun u nofs TEUs fis-sena.

Dan minkejja li l-Port Ħieles ukoll għadda minn xi diffikultajiet matul din is-sena meta tlifna klijent importanti.

Il-Privatizzazzjoni

Komplejna bix-xogħol tal-privatiżżazzjoni u rnexxielna niffinaliżżaw l- għażla ta' sieħeb strateġiku fil-kumpannija Malta International Airport plc. u l-bejgħ ta' 40% tal-ishma.

Ninsabu kuntenti bil-mod kif intemmu dawn in-negozjati, l-aktar meta nqabblu dak li għamilna aħna ma' dak li kienu qed jagħmlu ta' qabilna.

Il-Malta International Airport plc.

Infakkru li ta' qabilna kienu se jbigħu 40% tal-Malta International Airport plc., bl-assi kollha li kien hemm fih, jiġifieri, bl-air traffic control services u bl-airport security services, kif ukoll bil-proprjetà assoluta tat-terminal.

Ta' dan kienu qed jistennew Lm12 miljun biss.

Aħna ħadna lura l-proprjetà kollha u rġajna tajnieha lura b'ċens jagħlaq lill-kumpanija, fridna l-air traffic control services u s-sezzjoni tas- sigurtà mill-kumpannija, u għamilna transazzjonijiet li, bejn xiri ta' ishma, ħlas ta' taxxi, u ħlas ta' dividend iġġeneraw dħul globali ta' Lm40 miljun.

Nidejna wkoll it-tieni pass permezz ta' IPO ta' 20% oħra ta' l-ishma tal- Malta International Airport plc.

Dawn l-ishma kienu offruti lill-pubbliku u meħuda kollha.

Malta Freeport Terminals Ltd.

Fil-każ tal-privatiżżazzjoni tal-Malta Freeport Terminal Ltd., komplejna ninnegozjaw ma' wieħed minn dawk li tefgħu offerta.

Irridu nassiguraw l- aħjar qbil li jassigura x-xogħol u tmexxija tajba f'din l-ażjenda.

Dan fl- interess ta' kulħadd.

Il-Lottu Pubbliku

In-negozjati dwar il-privatiżżazzjoni tal-lottu pubbliku waslu fl-aħħar u bħalissa għaddejjin taħditiet mar-riċevituri tal-lottu.

Il-konsorzju li qegħdin niddiskutu miegħu hu wieħed b'saħħtu, parti minn kumpanija kkwotata fil-Borża' ta' kapitali Ewropea u b'operazzjonijiet fid-dinja kollha, inkluż fis-settur tad-difiża ta' l-Istati Uniti.

F'dan il-mument qegħdin ngħarblu l-informazzjoni kollha li għandna għad-dispożizzjoni tagħna biex, ma'l-esperti li jgħinuna, nieħdu d-deċiżjonijiet fuq il-fatti.

Mediterranean Offshore Bunkering Co. Ltd.

Issa bdejna l-proċess tal-privatiżżazzjoni tal-Mediterranean Offshore Bunkering Company Limited u ftit ilu nħareġ avviż għal kull min hu interessat.

Economic Survey

Rapport dettaljat ta' kif sejra l-ekonomija tal-pajjiż jinsab fl-Economic Survey li qed inpoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal-Kamra.

Ħarsa lejn l- andament ta' l-ekonomija din is-sena u kif wieħed ibassarha għas-sena d- dieħla qed jingħata f'appendiċi A ma' dan id-diskors.

(Ara Anness "M" - Appendici A)

Politika Monetarja

Għamilna l-aħħar pass biex il-Bank Ċentrali jingħata awtonomija sħiħa fit- tmexxija tal-politika monetarja.

Funzjoni oħra, din id-darba fit-tfassil ekonomiku ta' pajjiżna, għaddiet mingħand il-politiku għal għand esperti tekniċi.

B'hekk, l-istabilità ekonomika tal-pajjiż ikollha assikurazzjoni akbar ta' tmexxija oġġettiva.

Ilna għexieren ta' snin nikkalkulaw il-valur tal-lira Maltija permezz ta' baskett ta' muniti li jirrifletti d-direzzjoni tal-kummerċ barrani tagħna.

Din is-sena, dan il-baskert irrivedejnieh biex parti mill-piż li kellu d- dollaru Amerikan għadda fuq l-Euro.

Issa, l-Euro tirrapreżenta 70% tal- lira Maltija, l-isterlina tirrapreżenta 20% u d-dollaru Amerikan jirrapreżenta l-10% l-oħra.

Settur Monetarju

Il-flus depożitati f'banek żdiedu b'mod sostanzjali u llum jilħqu Lm2.3 biljun.

Dan ifisser żieda ta' Lm289 miljun din is-sena u żieda ta' Lm702 miljuni mill-bidu ta' dan il-gvern erba' snin ilu.

(Ara Anness "D" - Tabella Nru 4)

Waqt li s-sena l-oħra ż-żieda kienet xprunata minn żieda fis-self fis-suq lokali, din is-sena, l-imbuttatura ewlenija taż-żieda kienet it-tkabbir tar- riservi barranin.

Ir-riservi barranin splodew u llum ilaħħqu l-Lm1,304 miljun: żieda ta' madwar Lm220 miljun fuq is-sena l-oħra u Lm440 miljun mill-bidu ta' dan il- gvern erba' snin ilu.

Iż-żieda kienet reġistrata kemm fir-riservi li jżomm il-Bank Ċentrali u kemm fir-riservi miżmuma mill-banek kummerċjali.

(Ara Anness "E" - Tabella Nru 5)

Dan ir-riżultat ewlieni ntlaħaq kemm għaliex l-imgħaxijiet f'Malta huma kemmxejn għolja meta mqabbla ma' l-imgħaxijiet imħallsa barra minn Malta u kemm minħabba li l-inċertezza internazzjonali ġġiegħel lil dak li jkun iżomm flusu f'pajjiżu.

Fattur ieħor li kellu effett kien l-iskema ta' reġistrazzjoni ta' investimenti li l-Maltin kellhom barra u li kont ħabbart fid-diskors tal-budget f'Novembru li għadda u li kienet suċċess.

Dawk li għadhom ma ħadux vantaġġ minn din l-iskema jistgħu jagħmlu dan sa l-aħħar ta' din is-sena.

Li nista' ngħid hu li, mis-sena l-oħra 'l hawn, żdiedet u mhux naqset il- pressjoni fuq il-pajjiżi kollha biex dawn iħaddmu sistema ta' bdil ta' informazzjoni bejn l-awtoritajiet tat-taxxa fuq persuni minn barra l-pajjiż li jkollhom flus depożitati magħhom.

Bilanċ tal-Pagamenti

Fl-ewwel disa' xhur ta' din is-sena, il-kont kurrenti, jew dak li fil- bilanċ tal-pagamenti juri d-differenza bejn kemm daħħalna u ħriġna flus barranin, qed juri tnaqqis ta' madwar Lm14-il miljun meta mqabbel ma' l- istess perijodu s-sena l-oħra.

Dan hu riżultat ta' tnaqqis fid-dħul mis- servizzi u mit-trasferimenti kurrenti li ttaffa parzjalment minn żieda fil- bilanċ kummerċjali u mid-dħul fuq l-investiment.

(Ara Anness "F" - Tabella Nru 6)

Inflazzjoni

L-inflazzjoni wkoll tinsab taħt kontroll u tikkompara tajjeb mal-livelli reġistrati fil-pajjiżi żviluppati u fl-Unjoni Ewropea.

L-inflazzjoni bdiet tgħolli rasha fl-aħħar tas-sena l-oħra imma issa qed turi xejra ta' tnaqqis.

Għat-12-il xahar sa Settembru 2002, il-medja tal-inflazzjoni kienet ta' 2.9%.

Skond il-metodu tal-kalkoli mħaddma mill-1990 sal-lum, din ir-rata ta' inflazzjoni turi żieda għall-għoli tal-ħajja ta' Lm1.75 fil- ġimgħa.

Ir-rata tal-inflazzjoni għal din is-sena mistennija tkun ta' 2.6%, waqt li għas-sena d-dieħla mistennija tibqa' fuq l-istess livell ta' 2.5%.

Żviluppi fis-Settur Finanzjarju

Settur Finanzjarju

Is-settur finanzjarju qed jespandi b'ritmu qawwi u, illum, dan is-settur jikkontribwixxi 12% tal-prodott gross domestiku waqt li jipprovdi xogħol għal madwar 4,900 ħaddiem barrra 250 oħra part-time.

Dawn ma jinkludux ditti ta' awdituri li jaħdmu f'dan is-settur.

Irnexxielna nirbħu r-rispett ta' kulħadd bħala Ċentru dinamiku u serju li joffri ambjent b'saħħtu u effiċjenti għal ħidma kummerċjali u għall- investiment internazzjonali.

Dan hu l-mod għaqli kif tiftaħ għejun ġodda ta' qligħ tajjeb għal poplu u ta' taxxi li ma jiġux biss mingħand il-poplu.

Fil-fatt, sal-lum minn mindu beda, dan is-settur ġabar Lm7 miljun lira taxxi.

Miljuni oħra ta' dħul li mhux ġejjin minn taxxi fuq il-poplu Malti.

Waqt li l-bank centrali se jikkonċentra fuq il-politika monetarja u s- sistema ta' pagamenti, il-Malta financial services authority se tikkonċentra fuq is-superviżjoni ta' dawk kollha li joperaw fis-settur finanzjarju, jiġifieri l-banek, il-Borża ta' Malta, l-intermedjarji finanzjarji u dawk li joperaw f'dan is-settur u li għandhom bżonn liċenzja.

Matul is-sena waqqafna l-financial intelligence analysis unit (FIAU) bil- għan li janaliżża rapporti ta' transazzjonijiet suspettużi li jistgħu jinvolvu xi ħasil ta' flus.

Dan ikompli jsaħħaħ ir-rispett li għandha Malta fis-settur finanzjarju internazzjonali.

Żvilupp ieħor importanti li seħħ matul din is-sena kien il-pubblikazzjoni mill-Borża ta' Malta tal-prinċipji ta' corporate governance.

Jien ninkoraġġixxi lil kulħadd biex dawn il-prinċipji jħares lejhom u jaddottahom.

It-tendenza tad-dinja finanzjarja hi li maż-żmien dawn il- prinċipji jsiru obbligatorji.

Il-Borża

Matul din is-sena nħarġu bonds mis-settur privat li lkoll inħatfu kif tfaċċaw fis-suq.

Dan jikkonferma l-likwidità kbira li hawn fis-suq.

In-negozju fl-ishma fuq il-listi tal-Borża baqa' kajman.

Komplejna ninnutaw li ħafna jixtru l-ishma biex iżommuhom u ftit biex jinnegozjawhom.

Din in-nuqqas ta' attività twassal biex il-prezzijiet ikkwotati fil-Borża la juru s-saħħa tal-kumpannija li fiha jkunu jinbiegħu l-ishma u lanqas l- andament ta' l-ekonomija.

Meta nqabblu l-indiċi tal-Borża tagħna f'dawn l-aħħar ħames snin ma' l- indiċi ta' Boroż oħrajn madwar id-dinja naraw li, waqt li l-indiċi tagħna ma ħax id-daqqiet li ħadu l-oħrajn, ma jimxix, iżda, mat-tendenzi internazzjonali.

Il-Qagħda Finanzjarja fis-Sena 2002

Jekk nitfgħu ħarsitna lejn il-qagħda finanzjarja naraw li anke fi żminijiet diffiċli, ma ħallejniex id-defiċit jirkibna u żammejnieh fuq il-livell li konna mmirajna għalih.

(Ara Anness "G" - Tabella Nru 7)

Hekk hu mistenni li din is-sena d-defiċit fil-fond konsolidat ikun ta' Lm78 miljun, jiġifieri qrib il-budget tas-sena l-oħra.

Dan id-deficit jirrapreżenta 4.6% tal-prodott gross domestiku.

Ifisser ukoll li d-defiċit inkunu naqqasnieh b'aktar minn Lm7 miljun mis-sena ta' qabel.

Ta' min isemmi li, fil-pjan finanzjarju li konna għamilna fl-1998 għas-sitt snin ta' wara, id-defiċit din is-sena kellu jkun Lm125 miljun.

Dan ifisser titjib ta' Lm47 miljun fuq dak li konna pproġettajna.

Dan kollu juri kemm huma żbaljati dawk li l-ħin kollu jibku u jnewħu, bit- tir li jagħmlulna qalbna ġulġliena u jdgħajfu l-almu tal-poplu tagħna.

Kontinwament u bi preżunzjoni kbira, jagħmlu dikjarazzjonijiet meta ma jkollhomx it-tagħrif kollu – basta jagħmlu l-ħsara.

Dawn ma jirrealiżżawx li l-mod kif isiru l-affarijiet illum tbiddel bil-bosta.

Biex nagħti eżempju wieħed imma importanti, nofs id-dħul kollu tat-taxxa proviżorja jidħol mid-dikjarazzjonijiet ta' l-aħħar tas-sena.

Din il-bidla għamilnieha biex nagħfsu mill-anqas fuq il-cash flow ta' l-ażjendi tagħna.

Id-Dħul tal-Gvern fl-2002

Id-dħul matul din is-sena, se jkun żdied b'Lm78 miljun fuq is-sena l-oħra, allavolja fl-2001 naqqasna t-taxxa.

Id-dħul finali previst din is-sena se jkun ukoll Lm11-il miljun aktar minn dak proġettat f'Novembru li għadda.

(Ara Anness "H" - Tabella Nru 8)

Minn fejn ġejja din iż-żieda?

Ġejja mill-ħila tal-gvern li jamministra tajjeb u jinnegozja tajjeb.

Ġejja wkoll mill-fatt li, għalkemm bħall- pajjiżi l-oħra, id-dgħjufija tat-tkabbir ekonomiku kellha effett kbir fuq id-dħul tal-gvern, irnexxielna nżommu l-kolp, għax dan gvern li ma jitwerwirx u jaħrab mill-problemi.

Dan hu gvern ta' kuraġġ li jiffaċċja b'determinazzjoni l-problemi li jinqalgħu.

Hekk tirbħilhom.

Hekk turi lealtà lejn dawk li jkunu fdawlek l- amministrazzjoni tal-pajjiż f'idejk.

Ħarsa ħafifa lejn id-dettalji tad-dħul turi li, f'kull każ, id-dħul kien akbar mis-sena l-oħra, anke jekk tneħħi dħul ta' darba biss.

Mit-taxxa fuq id-dħul daħlu madwar Lm28 miljun lira aktar mis-sena l-oħra, jew Lm8 miljun aktar milli bassarna f'Novembru li għadda.

Dan għaliex qed naraw żieda fid-dħul mill-pagi u min-negozji, waqt li d-dikjarazzjonijiet ta' qligħ qed jitjiebu.

Qed naraw ukoll li sorsi ta' dħul, bħat-taxxa li niġbru mill-kumpanniji li jaħdmu fil-qasam finanzjarju, qegħdin jiżdiedu ftit ftit.

Ta' min jgħid li din is-sena kellna dħul ta' Lm5.4 miljun mill- proċess ta' privatiżżazzjoni tal-Malta International Airport plc.

Mill-VAT mistenni dħul ta' Lm123 miljun, jiġifieri madwar Lm8 miljun aktar mis-sena l-oħra, iżda madwar Lm3 miljun anqas milli konna pproġettajna.

Dan irriżulta primarjament minn importazzjoni anqas milli stennejna u mit- tnaqqis fit-turiżmu mill-aħħar tliet xhur fl-2001 sa Settembru ta' din is- sena.

Id-dħul mid-dwana, li għandu jilħaq madwar Lm12-il miljun, se jkun ftit anqas mis-sena l-oħra, u se jkun madwar Lm5 miljun anqas milli pproġettajna oriġinarjament.

Mill-kontribuzzjoni għas-sigurtà soċjali se nirreġistraw dħul ta' madwar Lm189 miljun, jew Lm10 miljun aktar mis-sena l-oħra.

Dan ukoll hu madwar Lm4 miljun anqas milli proġettajna.

Dan juri li waqt li d-dħul mill-pagi kompla jiżdied, inħass l-effett tat-tnaqqis li, kif għedt qabel kienu kkawżati ukoll minn riformi strutturali li saru f'ażjendi tal-gvern, bħat- tarzna u l-Maltacom u f'ażjendi privati li, għax riedu jużaw ċerta kawtela, ma daħħlux impjegati magħhom flok dawk li spiċċaw.

Id-dħul minn liċenzji u miżati kien madwar Lm7 miljuni aktar minn dak proġettat.

Minn dawn, Lm5.5 miljun ġew mill-ħlas tal-boll fuq it- trasferiment ta' proprjetà li minnhom Lm4 miljun mit-transazzjonijiet tal- Malta International Airport.

Mill-levies fuq l-importazzjoni se nkunu daħħalna madwar Lm3 miljun aktar milli stennejna billi t-tnaqqis mir-rata tal-levies ġiet impattija b'żieda qawwija ta' prodotti li qabel kienu ntaxxati bil-levies.

Minn dħul ieħor għandna ndaħħlu Lm85 miljun sal-aħħar tas-sena.

Dan hu madwar Lm17-il miljun aktar mis-sena l-oħra u madwar Lm10 miljun aktar milli konna bassarna fil-budget tas-sena l-oħra.

Din iż-żieda hi dovuta l- aktar għal dividend speċjali ta' ftit aktar minn Lm11-il miljun li ħallset il-Malta International Airport plc.

Minn dan wieħed jara li konna effiċjenti ħafna f'dak li jirrigwarda d-dħul tal-gvern.

Wieħed jara wkoll kemm kien kliem fieragħ dak li ngħad fuq it- transazzjoni mal-Malta International Airport plc.

Il-mod kif dawn it- transazzjonijiet daħlu fil-kotba tal-gvern hu kompletament skond ir- regolamenti finanzjarji tagħna.

Għal min ħaseb li dan id-dħul qed nużawh biex nimlew xi toqba fl-erarju tal-gvern, ħejjejna tabella numru 9, li nitlob lill-Kamra li tieħu b'moqrija, li turi li anke mingħajr dan id-dħul, il-gvern kien se jisboq iċ-ċifri kemm tas-sena l-oħra u kemm dawk li kienu proġettati għas-sena li qegħdin fiha.

(Ara Anness "I" - Tabella Nru 9)

In-Nefqa tal-Gvern fl-2002

In-nefqa tal-gvern hi wkoll taħt kontroll.

B'kollox, in-nefqa rikurrenti telgħet għal Lm721 miljun, li minnhom Lm64 miljun huma mgħaxijiet fuq id- dejn pubbliku, Lm197 miljun huma pagi, Lm343 miljun huma programmi soċjali, Lm70 miljun huma għotjiet lill-ażjendi u istituzzjonijiet pubbliċi fosthom it-tarzna, il-korporazzjoni għas-servizzi tal-ilma, l-università, l-Malta college for arts, science and technology, l-awtoritajiet regolatorji kollha, l-Isptar Zammit Clapp, eċċ. L-ispejjeż biex jitmexxa l-gvern din is-sena mistennija jkunu ta' Lm47 miljun.

(Ara Anness "J" - Tabella Nru 10)

In-nefqa totali tal-Gvern fl-2002 mistennija titla' għal madwar Lm825 miljun, jiġifieri madwar Lm12-il miljun aktar minn kemm ipproġettajna u madwar Lm71 miljun aktar mis-sena l-oħra.

Meta ngħoddu l-ispejjeż tal-pagi u dawk meħtieġa biex jitmexxa l-gvern insibu li dawn kienu madwar tliet kwarti ta' miljun aktar minn kemm bassarna u Lm3 miljun biss aktar mis-sena l-oħra.

Iż-żieda fuq is-sena l- oħra hi dovuta għal żidiet inkrimentali fil-pagi tal-gvern li ma jistgħux ma jitħallsux.

Fil-qasam soċjali se nkunu nfaqna Lm343 miljun sa l-aħħar tas-sena.

Dan hu Lm2 miljuni aktar milli pproġettajna wara li ħallasna mas-Lm6 miljuni aktar f'pensjonijiet tat-Teżor hekk kif fost l-oħrajn, in-numru ta' mpjegati li rtiraw minn mal-gvern din is-sena kien ħafna aktar mis-snin ta' qabel.

Hekk infaqna madwar Lm22 miljun aktar mis-sena l-oħra fil-qasam soċjali.

F'għotjiet lill-entijiet pubbliċi din is-sena se nkunu ħallasna Lm70 miljun.

Dan hu madwar Lm3 miljun anqas milli pproġettajna dovuti l-aktar għal infiq anqas fuq it-technology venture fund.

Matul l-2002 in-nefqa kapitali mistennija titla' għal Lm104 miljun.

Dan hu Lm23 miljun aktar mis-sena l-oħra u madwar Lm8 miljun aktar milli pprovdejna fil-budget għal din is-sena.

Meta nqabblu n-nefqa kapitali fl-2002 ma' dik tal-2001, insibu li se nkunu nfaqna Lm2.5 miljun aktar fuq it-toroq, u Lm1 miljun f'sussidji għax- xiri u l-attrezzar ta' karozzi ġodda tal-linja.

Ħallasna Lm6.6 miljuni f'terminal benefits għal dawk li rtiraw mit-tarznari taħt l-iskema ta' rtirar kmieni u nfaqna Lm13-il miljun aktar mis-sena l-oħra fuq l-isptar il- ġdid Mater Dei.

Fil-fatt din is-sena, in-nefqa kapitali fuq dan l-isptar se tkun ta' madwar Lm29 miljun.

Dan hu l-mod kif jintefqu l-flus li niġbru mit-taxxi: f'servizzi għall- poplu u f'investiment fil-futur.

(Onor. Membri: Hear, hear)

(Ara Anness "K" - Tabella Nru 11)

Qed nippubblika hawn taħt tabella numru 12, li nitlob lill-Kamra li tieħu b'moqrija, li turi r-riżultati finanzjarji ta' l-2002 imqabbla ma' dak oriġinarjament proġettat f'Novembru li għadda u ma' l-2001.

Din it-tabella turi l-ammonti f'kull sors ta' dħul u f'kull allokazzjoni ta' nfiq kif ukoll id-differenza f'termini ta' ammonti u ta' persentaġġi

(Ara Anness "L" - Tabella Nru 12)

Rapport dettaljat tal-qagħda finanzjarja jinsab fl-Estimi Ġenerali li qed ukoll inpoġġi kopja tiegħu fuq il-mejda tal-Kamra u fl-appendiċi dettaljata mehmuża ma' dan id-diskors.

(Ara Annessi "M", "N", "O" u "P")

Gvern għaqli u effiċjenti

Kellna suċċess fil-mira tagħna li nnaqqsu d-defiċit.

Dan seħħ għaliex erba' snin ilu dan il-gvern ta direzzjoni ċara lill- amministrazzjoni fil-pajjiż.

Ġejna quddiem il-poplu bi pjan ta' sitt snin imsejjes fuq erba' prinċipji li kienu:

It-tkabbir fl-ekonomija tagħna hekk kif nidejna programm ta' ristrutturar li jagħmilha aktar effiċjenti;

Effiċjenza fiskali li hi bażi fundamentali tat-twettiq tal-ġustizzja soċjali;

Nefqa pubblika meqjusa;

Impenn sħiħ u qawwi li f'pajjiżna ħadd ma jibqa' lura.

Għalkemm matul dawn l-erba' snin seħħew ħafna ġrajjiet li ħadd ma seta' jbassar u li biddlu l-iżvolġiment tal-programm li konna fassalna, irnexxielna nikkontrollaw is-sitwazzjoni u spiċċajna b'titjib fir-riżultati tagħna.

Id-defiċit ma tnaqqasx b'dannu għall-oqsma l-oħra.

M'għalaqniex għajnejna għall-ħtieġa ta' żviluppi u bżonnijiet oħra f'pajjiżna u għall-kwalità ta' ħajja tal-poplu tagħna li riedet tibqa' togħla.

M'għamilniex bħalma kienu għamlu gvernijiet tal-qedem li meta ffaċċjaw problemi għafsu fuq il-ħtiġijiet l-aktar bażiċi tal-poplu.

Bil-għaqal sibna bilanċ bejn il-qies u l-iżvilupp.

L-għaqal ma jfissirx xeħħa, lanqas ma jfisser għakkarija.

L-għaqal ifisser bilanċ.

Ħidma sfiqa u ta' fejda

Ilna fil-gvern erba' snin, u matulhom wettaqna ħidma sfiqa u ta' fejda.

F'kull qasam għamilna differenza.

F'kull qasam ikkonċentrajna biex kull wieħed u waħda mill-poplu tagħna javvanza fil-kwalità tal-ħajja tiegħu.

B'wiċċna minn quddiem stajna niġu quddiem il-poplu u ngħidulu: "Saħħaħna pajjiżna, biex inti tgħix aħjar!"

Ħsibna fil-ħtiġijiet kollha taċ-ċittadini tagħna: fix-xogħol, fil-wens, fit-tagħlim u fit-taħriġ, fl-isports, fil-kultura, fis-saħħa, fil-ħarsien taċ-ċittadin u fl-ambjent.

L-uccelli di mal augurio - jew, kif jgħidulhom illum id-downers - ilhom snin igemgmu li dan kien Gvern li ħaseb biss biex nippreparaw it-triq tal- Ewropa.

Dan kieku hu għan tajjeb li ta' min jiddedika sforzi qawwija għalih.

Pero dan il-gvern effiċjenti kien kapaċi jmexxi lil pajjiżna fit- triq ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea waqt li fl-istess ħin ikompli bil-ħidma qawwija tiegħu biex isaħħaħ l-istrutturi kollha li jseddqu l-kwalità ta' ħajja tal-poplu tagħna.

Ippruvaw kemm ippruvaw, dawn id-downers, iċajpru s-suċċessi ta' dan il- gvern, li beda x-xogħol tiegħu wara l-immaniġġjar dilettantesk u bl-addoċċ tagħhom, il-fatti jibqgħu jagħtuhom tort.

Ħbieb tiegħi, għamilt elenku tal-attività ta' din l-amminstrazjoni tul dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern.

Ir-rekord hu impressjonanti.

Il-lista ta' proġetti u inizjattivi li twettqet hi twila wisq biex naqraha f'dan id- diskors, għalkemm xtaqt nagħmel dan.

Qiegħed ninkludi reżokont tax-xogħol ta' dan il-gvern fl-erba' snin minn mindu l-poplu taħ ir-riedni tat- tmexxija wara li warrab f'qasir żmien lil dawk li kienu fil-gvern erba' snin ilu, bħala appendiċi D mehmuż ma' dan id-diskors.

Pero nixtieq hawn nagħti ħarsa telegrafika ta' din ir-realtà.

(Ara Anness "P" - Appendici D)

Il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, saħħaħna d-djalogu mas-sieħba soċjali kollha biex l-iżvilupp ta' pajjiżna jsir kemm jista' jkun wara konsultazzjoni wiesgħa.

Riformi fil-ġbir tat-taxxa

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, żidna l-effiċjenza fil-ġbir tat- taxxi mingħajr ma għafasna fuq min ma jiflaħx.

Neħħejna l-prattiċi ħżiena li kienu qed jirkbu l-amministrazzjoni tat-taxxa u daħħalna d-dixxiplina.

Il-Lm240 miljun miġbura f'taxxi

L-oppożizzjoni qiegħda tgħajjat li f'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern għafasna lill-poplu bi ġbir ta' Lm240 miljun aktar f'taxxi.

Minn fejn ġejja din il-ħrafa?

Jekk wieħed iqabbel id-dħul kollu tal-gvern fl-erba' snin minn meta beda mad-dħul kollu fis-sena 1998 meta fil-gvern kien hemm huma, isib li hemm differenza ta' madwar Lm240 miljun.

Fil-fatt, kif nispiċċa dan id-diskors, din iċ-ċifra se tkun telgħet għal Lm260 miljun.

(Ara Anness "Q")

Dak li qed tgħid l-oppożizzjoni m'għandu ebda tixbiha mar-realtà, imma hu biss prodott tal-fantasija.

L-ewwelnett id-dħul tal-gvern mhux ġej kollu mit-taxxi.

It-tieni, biċċa sewwa tad-dħul tal-gvern fil-fatt ġej mit-tkabbir fl- ekonomija li żżid id-dħul mingħajr ma jkunu mposti taxxi ġodda.

It-tielet, biċċa oħra mdaqqsa mid-dħul tal-gvern ġejja minn effiċjenza akbar fil-ġbir tat-taxxa u minn tnaqqis tal-abbużi.

Ma nistax nifhem kif l- oppożizzjoni tista' titkaża b'dan.

Nistgħu nistmaw x'kienet iż-żieda fid-dħul tal-gvern minn ċaqlieq fit-taxxi li se nkunu għamilna minn mindu ħadna r-riedni minn idejhom erba' snin ilu.

Ir-riżultat hu li mid-dħul ta' Lm260 miljun li jkun żied il-gvern f'dawn il-ħames snin, anqas minn Lm70 miljun huma riżultat ta' bdil li għamilna fit-taxxi.

Imma aktar minn hekk.

Ghax huma ma jitkellmu xejn fuq it-taxxi li mponew huma fiż-żewġ budgets li laħqu għamlu qabel ma dabu u tneħħew.

F'sentejn biss li ggvernaw erba' snin ilu, id-dħul aktar tal-gvern minn taxxi mposti ġodda minnhom hu stmat li jlaħħaq is-Lm60 miljun.

Flus il-Poplu minfuqa aħjar

Ħdimna wkoll bla heda biex nikkontrollaw in-nefqa pubblika.

Fil-fehma tagħna tikkontrolla ma tfissirx tnaqqas.

Tikkontrolla tfisser tara li l- infiq li jsir ikun meħtieġ u li qed isir bil-qies.

Għamilna eżerċizzji f'oqsma differenti tal-gvern biex naċċertaw il-ħtieġa u l-qies.

Rajna li l-benefiċċji tal-gvern qed jeħodhom min hu tassew intitolat għalihom.

Żammejna n-nefqa fil-pagi tas-settur pubbliku taħt kontroll b'attenzjoni fuq ingaġġ ġdid, b'negozjar tajjeb ta' ftehim kollettiv u, bi skrutinju qawwi fuq il-ħtieġa għas-sahra u l-ħlas ta' allowances.

Għaddejjin bl-efficiency reviews li s-sena l-oħra konna għedna li se nagħmlu biex nistabilixxu benchmarks ta' effiċjenza fis-settur pubbliku.

Qed jiġi studjat l-operat ta' disa' setturi.

Investiment

Fl-erba' snin li ilna niggvernaw, kellna investiment qawwi f'pajjiżna.

Dan kien rikonoxxut fil-World Investment Report maħruġ dan l-aħħar mill-UNCTAD.

F'dan ir-rapport, l-UNCTAD analizzaw 140 pajjiż biex jaraw kemm dawn kellhom investiment barrani mqabbel mal-prodott gross domestiku tagħhom.

F'dan l-eżerċizzju, Malta tpoġġiet fil-ħames post fost il-140 pajjiż.

(Onor. Membri: Hear, hear) U dan m'hawnx investiment!

Għalkemm għandna inċertezza kbira moħmija mill-oppożizzjoni, dan il-gvern ħabbrieki rnexxielu jbattiha u jiġġenera investiment kemm minn kumpanniji li diġa' qegħdin f'Malta kif ukoll minn investituri ġodda.

Dan sar ukoll għax, min qed iħares lejna, qed jara s-serjetà u l-impenn tal-gvern għas- sħubija fl-Ewropa u, meta din isseħħ, il-faċilità aħjar li se jkollu biex minn pajjiżna jaħdem fi swieq akbar.

Irrevedejna wkoll l-istrateġija tagħna biex inħajru investiment jiġi u joktor f'Malta.

Biedja u Sajd

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, bnejna l-istrutturi, saħħaħna r- riżorsi fil-ministeru għall-agrikoltura u s-sajd u ħejjejna l-qafas legali sabiex inkunu f'qagħda aħjar li ndaħħlu skemi ta' għajnuna u sussidji biex il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda tagħna jkomplu jaħdmu u jagħmlu l-qligħ tagħhom anke fl-ambjent kompetittiv li jridu jiffaċċjaw bilfors fil-futur.

Għas-sajjieda qegħdin inniedu skema ta' għajnuna biex dawn ikunu jistgħu jġeddu l-flotta tagħhomu li se titla` għal madwar Lm2.4 miljun.

L-Industrija tal-Films

F'dawn l-erba' snin minn mindu bdejna fil-Gvern għamilna passi kbar f'dan is-settur u wasalna biex din is-sena, għall-ewwel darba, kellna mill-anqas produzzjoni waħda għaddejja kull jum tas-sena.

Turiżmu

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern investejna Lm34 miljun direttament f'dan is-settur importanti, u biddilna l-mod kif inħajru t- turisti jiġu Malta biex ksibna diversifikazzjoni akbar tas-suq u saħħaħna t- tagħlim u t-taħriġ.

Bil-ħidma ta' kulħadd l-impatt tal-ġrajjiet tal-11 ta' Settembru irkibniehom qabel ħaddieħor.

Ir-riżultati għax-xahar ta' Ottubru juru li l- industrija reġgħet ġiet għal li kienet.

Settur Finanzjarju

Hawnhekk għamilna passi ta' ġgant, u dan is-settur qiegħed jiffjorixxi għall-benefiċċju tal-pajjiż.

Ħafna barranin qegħdin jinvestu Malta f'international trading companies, f'holding companies u f'funds.

Aġġornajna l-liġijiet din is-sena biex nipprovdu prodotti ġodda li nafu li huma mfittxija fis-suq internazzjonali.

(Ara Anness "R" - Tabella Nru 13)

F'dan is-settur illum għandna 'l fuq minn 3000 kumpanija reġistrata, kollha b'attività reali f'pajjiżna, u li qegħdin jipprovdu xogħol għall-Maltin u jħallsu taxxi li sal-lum ammontaw għal Lm7 miljuni.

Innovazzjoni

Il-futur ta' pajjiż żgħir bħal tagħna fid-dinja globali li żviluppat hu li bil-ħeffa niżviluppaw bħala a knowledge society – pajjiż mibni fuq l-għerf.

L-użu tal-internet irdoppja bejn is-snin 2000 u 2001, u r-ritmu li bih qed jiżdied hu tant qawwi li qegħdin nilħqu bil-ħeffa l-medja Ewropea.

(Ara Anness "S" - Tabella Nru 14)

Ir-research, technology, development and innovations (RTDI) audit li għamilna – lanqas jafu fuqhiex qed nitkellmu! - juri li mxejna ħafna f'dawn l-aħħar erba' snin minn meta bdejna dan il-gvern u li għandna bażi tajba fuqiex inkomplu nibnu għall-ġejjieni.

Dawn bl-iStrowger jafu!

Qed inħaddmu programm ta' technology foresight li jħares lejn x'se jkunu t- teknoloġiji ġodda fis-snin li ġejjin.

Ipparteċipajna fil-ħames qafas ta' programm għar-riċerka u żvilupp (5th framework programme for research and development) ta' l-Unjoni Ewropea li bis-saħħa tiegħu riċerkaturi u industrijalisti Maltin issieħbu f'47 proġett li bejniethom ħadu mill-Unjoni aktar minn €3miljun f' dak li hu finanzjament.

Intraprenditorija

L-ażjendi tagħna se jkunu żiedu l-qligħ tagħhom b'Lm70 miljun meta tqabbel din is-sena maż l-1998, qabel ma bdejna f'dan il-gvern.

Fil-fatt, meta tqabbel il-profitti tagħhom matul l-erba' snin sħaħ ta' dan il-gern ma' dawk fl-1998, id-dħul għall-intrapriżi tagħna, żgħar u kbar, ikun żdiedu b'aktar minn Lm200 miljun.

Dawk li Jaħdmu għal Rashom

Il-ħidma tagħna, matul l-erba' snin li ilna fil-gvern, ikkonċentrat fuq l- iżvilupp tal-kulturi biex inħaddmu politika intraprenditorjali.

Irridu nġibu fis-seħħ iċ-charter Ewropew għan-ngozji ż- żgħar li jagħti prijorità lill-individwu fin-negozju.

Din il-kultura qed isservi biex is-servizzi mogħtija minn negozjant ikunu simplifikati u mtejba biex tikber l- effiċjenza u l-kompetittivita`.

Tajna, u qegħdin nagħtu, attenzjoni speċjali lis-settur tal-artiġġjanat.

Issa wasalna għal bini mill-ġdid kemm tal-Villaġġ f'Ta' Qali kif ukoll ta' numru ta' żoni industrijali ġodda għal negozji żgħar, kif ukoll għat- tmexxija aħjar ta' dawk iż-żoni ndustrijali li għandna.

Il-Liberaliżżazzjoni

Illiberaliżżajna l-oqsma li huma importanti, kemm għax huma kbar u aktar u aktar għax għandhom effett qawwi fuq l-ekonomija kollha.

Wasalna fl-aħħar fil-proċess ta' liberaliżżazzjoni tal-kummerċ.

Illiberaliżżajna s-settur tal-kommunikazzjoni.

Kulħadd jiftakar lid- downers, jikkritikaw bl-aħrax dan il-pass.

Illum kulħadd jaf kemm dawn id- downers kienu żbaljati.

Illiberaliżżajna r-rati tal-imgħax.

Dan ifisser self irħas għall- imprendituri tagħna u għaż-żgħażagħ u oħrajn li jridu jixtru darhom.

Soċjeta` Ordinata

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gern addottajna sistema moderna ta' kontroll li taħdem fil-qafas ta' libertà fl-ekonomija.

Din tassigura kompetizzjoni ġusta bejn l-operaturi nfushom biex ħadd ma jibla' 'l ħadd waqt li jiġi ndukrat il-konsumatur biex jiġi assigurat li dan ikollu l-aħjar servizz, l-iprem kwalità u l-irħas prezz.

Tagħlim u Taħriġ

Matul l-erba' snin li ilna fil-gvern bnejna sistema edukattiva għall-futur.

Nidejna bidliet radikali fil-krrikulu mnimu nazzjonali biex uliedna jitgħallmu dak li hu aktar relevanti għaż-żmien tal-lum u biex nikkonċentraw aktar fuq formazzjoni aħjar.

B'hekk niżguraw li jkollna ċittadini sodi fis-snin li ġejjin.

Erġajna waqqafna l-kulleġġ Malti għall-arti, xjenza u teknoloġija li kien tfarrak mill-gvernijiet tal-qedem.

Hekk qegħdin nagħfsu biex iż-żgħażagħ tagħna jitħarrġu f'dixxiplini li llum hemm ħtieġa għalihom fid-dinja tax- xogħol.

Il-kompjuters, li kienu kkundannati fiż-żmien il-gvern tal-qedem, xerridniehom fost it-tfal kollha fl-iskejjel tagħna, anke fl-iskejjel primarji.

It-taħriġ fl-użu tal-kompjuters u fl-informatika żdied fl- iskejjel u nieħdu gost naraw kemm qiegħed jiġi mfittex min-nies ta' kull eta`.

Waqqafna l-fondazzjoni għall-iskejjel ta' għada biex fi żmien iqsar mis- soltu, bi spejjeż anqas u b'effiċjenza akbar, nipprovdu ambjent sabiħ u li jilqa' lil uliedna fid-djar tat-tagħlim.

Fl-universita` tagħna komplew jiżdiedu l-istudenti li qed isegwu dixxiplini tradizzjonali u oħrajn ġodda li nħolqu biex iservu l-ħtiġijiet tal-lum.

Il- gvernijiet tal-qedem kienu għalqu l-bibien tal-universita` u bexxquhom biss bis-sistema tal-punti u l-parrini.

Illum għandna 'l fuq minn 8,000 student fl-università tagħna: żieda ta' kważi 1,400 fl-erba' snin minn meta beda dan il-gvern.

(Onor. Membri: Hear, hear)

(Ara Anness "T" - Tabella Nru 15)

Xogħol

Fil-qasam ekonomiku ħloqna x-xogħol u x-xogħol ħloqnieh fis-setturi li jirrendu aktar.

Reġġajna lura t-tkaxkira ta' telf ta' impjiegi li għaddejna minnha fl-1997 u l-1998.

Illum, wara erba' snin fil-gvern, mhux biss għandna żieda ta' 3,600 ħaddiem oħra jaħdmu bi qligħ, imma d-dħul tal- ħaddiema tagħna se jkun żdied b'aktar minn Lm120 miljun fis-sena.

Fi żmien il-gvernijiet tal-qedem l-għajta għall-investiment f'pajjiżna kienet li għandna ħaddiem irħis.

Aħna biddilna din l-għajta.

L-għajta tagħna llum hi li għandna ħaddiem imħarreġ u kapaċi.

Ix-xogħol mhux biss ħloqnieh imma, f'dawn l-erba' snin minn mindu bdejna fil-gvern, tejjibna l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tagħna u ġibniehom bħal dawk li għandhom il-ħaddiema kollha fl-Unjoni Ewropea.

Qawwejna l-qasam tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol għall- ħaddiema tagħna.

Fil-qasam tar-relazzjonijiet industrijali saħħaħna l- mekkaniżmu nazzjonali li jista' jevita t-tilwim industrijali, filwaqt li poġġejna l-garanzija li dehrilna xierqa għall-poplu tagħna billi servizzi essenzjali għall-pajjiż jibqgħu jkunu pprovduti anke meta jkun hemm tilwim industrijali.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, irduppjajna l-flus li nagħtu lill- korporazzjoni għall-impjiegi u taħriġ biex kotor it-tagħlim u t-taħriġ.

E-government

L-informatika mhux qed ngħallmuha biss: qegħdin nużawha u qegħedna l-biċċa l-kbira tas-sisien meħtieġa biex Malta tkun tista' tabilħaqq titqies minn ta' quddiem nett fil-qasam tal-informatika.

F'dawn l-erba' snin minn mindu beda dan il-gvern, organiżżajna d-dipartimenti tal-gvern biex dawn ikunu kapaċi joffru s-servizz tagħhom lill-pubbliku fuq sistema elettronika.

Barra mill-iskejjel, qed nagħmlu din it-teknoloġija aċċessibbli għal kulħadd b'tagħmir u tagħlim.

Trasport

Ir-reġistru merkantili Malti hu l-ħames l-akbar reġistru tal-vapuri fid- dinja.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, ħdimna biex insaħħu l- ispettorat tagħna ħalli nassiguraw is-siwi tal-vapuri li jirreġistraw magħna.

Sar progress kbir fuq il-proġett taċ-Ċirkewwa u tal-Imġarr, Għawdex, fuq l- irmiġġ nru 2 fiċ-Ċirkewwa, fuq it-tkabbir tal-breakwater u fuq il-bini tat- terminal tal-passiġġieri fl-Imġarr, Għawdex.

Issa lesti biex nibdew ix- xogħol fuq it-terminal tal-passiġġieri fiċ-Ċirkewwa.

Fil-qasam tat-trasport pubbliku, bdew ġejjin il-karozzi low-floor u qed jitwaħħlu ticketing machines.

Qed jinbnew bus shelters ġodda u aħjar, bi skeda tal-ħinijiet tat-trasport li qed titwaħħal mill-kunsilli lokali.

Toroq

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern bnejna toroq b'mod ġdid biex l- investiment li qed isir ikun wieħed dejjiemi.

Tlesta x-xogħol fuq 20 triq arterjali, u fuq 400 triq lokali.

Lesti biex matul is-sena li ġejja jsir xogħol fuq madwar 100 triq lokali oħra.

Ambjent

F'dawn l-aħħar erba' snin sar xogħol fuq l-ippjanar tas-sistemi ta' mmaniġġjar u proċessar tal-iskart u fuq il-proġett biex id-drenaġġ kollu f'pajjiżna jissaffa qabel jintefa' fil-baħar.

Bl-għajnuna ta' fondi mill- Unjoni Ewropea, se jinbena impjant ta' tisfija tad-drenaġġ f'Għawdex.

Wettaqna proġetti ta' tisbiħ ta' promenades bħal dawk ta' Marsascala, Marsaxlokk, Birżebbuġa, Gżira, Sliema u San Ġiljan b'livell ta' kwalità mill-aqwa biex nagħtu lill-poplu tagħna l-ambjent xieraq biex jgħix aħjar.

Ħarrikna l-pass fil-programm ta' restawr u rijabilitazzjoni u għaddej xogħol fuq lista twila ta' proġetti mal-pajjiż kollu, l-aktar fl-ibliet imdawra bis-swar.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern seħħ l-ikbar programm li qatt ra l- pajjiż ta' twaqqigħ ta' bini llegali.

Tneħħew medja ta' 100 struttura fis- sena u tnaddfu mal-24 postijiet ta' skart f'Malta u Għawdex.

Tneħħew ukoll eluf ta' tunnellati ta' materjal tal-bini mill-kampanja.

Poġġejna ħafna informazzjoni għad-dispożizzjoni tal-pubbliku dwar l- iżviluppi kollha li jkunu qed isiru.

Bdejna nimmoniterjaw il-kwalità tal-arja u tal-baħar, biex naċċertaw li ma jkunx hemm tniġġis li jista' jkun ta' periklu.

Dan kollu għall-poplu.

Biex indakkru lit-tfal tagħna b'kultura favur l-ambjent, għaddej programm magħruf bħala ecoschools li bih numru ta' skejjel se jimplimentaw sistema ta' mmaniġġjar ambjentali.

Dan l-aħħar ilħaqna ftehim mal-partijiet interessati kollha, ażjendi privati u unions, biex mijiet ta' ħaddiema fid-dipartiment ta' l- agrikoltura jkunu organiżżati aħjar fuq xogħolhom fi proġett għat-tisbiħ ta' pajjiżna.

U l-frott diġa' qegħdin narawh.

Ħarsien taċ-Ċittadin

Fil-qasam tal-ħarsien taċ-ċittadin, tajna aktar importanza lill-vittmi tar- reati u għamilna riforma radikali fil-Kodiċi Kriminali.

(Interruzzjonijiet) Dawn qed jgħidu li m'għamilna xejn f'dawn l-erba' snin.

Żidna d-dħul tal-pulizija f'salarji, overtime u allowances b'mod li, f'erba snin, kuntistabbli qed jieħu d-dar, ras'imb'ras, 26% aktar minn kemm kien jieħu fl-1998 meta l-gvern ta' qabilna, li wegħedhom li se jżidilhom id- dħul, fil-fatt naqqasulhom.

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern frixna l-possibbilta' biex aktar Maltin ikollhom dritt għaċ-ċittadinanza doppja.

F'dawn l-aħħar tlett snin 5,000 persuna gawdew minn din il-miżura.

Fil-qasam ta' l-amministrazzjoni tal-proprjetà tal-gvern, fl-erba' snin li għaddew, irduppjajna, ikkomparat mas-snin ta' qabel, il-kumpens għall- proprjetà meħuda u nidejna skemi għall-fidi ta' ċens u għal xiri ta' djar mikrija sabiex aktar nies isiru sidien ta' djarhom.

Matul dawn l-erba' snin minn mindu bdejna dan il-gvern, għamilna riformi li jsaħħu l-kapaċità amministrattiva li jagħmilha possibbli li kawżi jinqatgħu aktar malajr.

Ftaħna r-registru ġdid tal-qrati ċivili, u żviluppajna organiżżazzjoni ġdida għall-uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali.

Saħħaħna l-istrutturi kollha biex insaħħu l-protezzjoni tal-konsumatur.

Neħħejna d-duplikazzjoni u attrezzajna l-istrutturi b'nies professjonali.

Sport u Kultura

L-isport għandu effett pożittiv fuq l-edukazzjoni, it-turiżmu u l-ekonomija u, ċertament mhux l-anqas, fuq is-saħħa.

F'dawn l-erba' snin minn meta beda dan il-gvern, investejna Lm3.5 miljun fuq bini ta' faċilitajiet nazzjonali u reġjonali bħall-multipurpose hall ġewwa l-università, il-korsa taż-żwiemel fil-Marsa, u l-bini tal-kumpless reġjonali sportiv fil- Kottonera.

Ħloqna opportunitajiet oħra għall-manifestazzjonijiet kulturali, bi żvilupp tal-Kavallier ta' San Ġakbu fejn ħafna artisti f'dixxiplini differenti juru l-ħila tagħhom u jaqsmu mal-poplu s-sentimenti u l-emozzjonijiet tagħhom.

Kunsilli Lokali

Matul l-erba' snin li ilna fil-gvern, b'kuntrast mal-politika tal-gvern ta' qabilna, komplejna nsaħħu l-kunsilli lokali mhux biss billi żidna l-fondi iżda billi tajniehom aktar poteri.

Din is-sena, l-fondi mogħtija lill- kunsilli lokali telgħu għal Lm10.5 miljun, dan barra l-fondi li setgħu iġġeneraw bis-saħħa tar-regolamenti dwar attivitajiet li jenħtieġu permess mill-kunsilli lokali.

Għawdex

Għawdex mexa mal-bqija tal-pajjiż fl-iżvilupp tiegħu u fil-qabża fil- kwalità tal-ħajja.

F'dawn l-erba' snin, in-nefqa fuq il-programm kapitali tal-Ministeru għal Għawdex qabżet is-Lm7 miljun - l-akbar nefqa kapitali li qatt saret f'erba' snin mill-ministeru.

Dan minbarra l-miljuni kbar li nfaqna fuq tliet vapuri ġodda u fuq it-titjib kbir li qed isir fil- portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr.

Tellajna 'l kulħadd 'il quddiem

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, irsistejna biex ħadd ma jibqa' lura, u dan billi mbuttajna 'l quddiem kemm flaħna lil setturi differenti li b'xi mod jew ieħor ikunu żvantaġġati.

Issilitna ma' kull forma ta' diskriminazzjoni.

Nisa

Lin-nisa tajniehom drittijiet daqs l-irġiel, mhux biss fil-familja u fis- soċjetà imma wkoll fuq ix-xogħol.

Anzjani

Fl-erba' snin minn mindu bdejna dan il-gvern, ħdimna bis-sħiħ biex l- anzjani jibqgħu jgħixu kemm jista' jkun fi ħdan il-familji tagħhom u fil- komunità li trabbew fiha.

Saħħaħna s-servizzi ta' home help, telecare, handyman, għajnuna għall-inkontinenza u l-meals on wheels, waħħalna lifts f'bini residenzjali tal-gvern u ftaħna sitt day centres ġodda – fl-Imtarfa, f'Birkirkara, f'Bormla, Ħal Luqa, f'San Pawl il-Baħar u f'Birżebbuġa.

(Onor. Membri: Hear , hear)

Matul dawn l-erba' snin ftaħna d-dar għall-anzjani f'Bormla, qed inkabbru d- dar għall-anzjani fiż-Żejtun, qed inkabbru djar tal-anzjani fl-Imtarfa, fil- Furjana u fl-Msida u nidejna servizz fejn nallokaw anzjani f'residenzi privati dedikati għalihom.

Dan qed iżid mal-270 post fejn jistgħu jiġu akkomodati l-anzjani madwar Malta kollha.

Dan mhux ta' fejda għall-poplu tagħna.

F'San Vinċenz de Paule inbnew mill-ġdid is-serenity wards u għaddej ix- xogħol f'żewġ blokki ta' swali 1, 2, 3 u 4, nisa u rġiel.

Sar ukoll titjib fil-kwalità u l-varjetà ta' servizzi li r-residenti qegħdin igawdu.

Persuni b'diżabilità

Neħħejna kull diskriminazzjoni kontra persuni b'diżabilità.

Mhux biss, imma f'dawn l-erba' snin minn meta bdejna fil-gvern, bi proġetti f'Wied il- Għajn, fil-Fgura u f'Ħal Kirkop bdejna nipprovdu servizzi fil-komunita' biex il-ġenituri jkollhom moħħhom mistrieħ fuq uliedhom jekk huma jiġu nieqsa.

Awtorità tad-Djar

Irrevedejna l-iskemi kollha ta' l-awtorità tad-djar u bnejna 'l fuq minn 900 post ġdid fi proġetti madwar Malta u Għawdex li jinkludu wkoll proġetti kbar ta' slum clearance.

Familja

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern, permezz tal-kummissjoni nazzjonali għall-familja li waqqafna, ħadna ħafna inizzjattivi biex il- familji tagħna jissaħħu.

Waqqafna l-aġenzija Appoġġ li llum tħaddem erba' darbiet aktar social workers minn dak li kellha erba' snin ilu u li nallokawlha d-doppju tal-flus li kienet tirċevi erba' snin ilu.

Hemm hi l- qalb soċjali.

Aġenzija Sedqa

Saħħaħna lill-Aġenzija Sedqa u ħdimna ma' l-organiżżazzjonijiet volontarji li jaħdmu fil-qasam tal-abbuż mid-drogi biex inkomplu ngħinu lil dawn il- vittmi joħorġu minn dan il-vizzju qerriedi.

Tfal

Żgur li fost l-aktar dgħajfa hemm it-tfal vittmi nnoċenti ta' abbuż, ta' vjolenza domestika jew ta' abbandun.

F'dawn l-erba' snin ħloqna servizz ġdid ta' fostering u qed nagħtu benefiċċju finanzjarju lil dawk li qed jerfgħu din ir-responsabbiltà biex intaffulhom biċċa mill-ispejjeż li jkun hemm.

Ħadd ma jibqa' lura.

Żidna wkoll l-għajnuna finanzjarja lill-għaqdiet volontarji li jaħdmu fil- qasam soċjali u llum din l-għajnuna tilħaq madwar Lm1 miljun.

Fil-firxa sħiħa ta' inizzjattivi li ħadna matul dawn l-erba' snin minn meta bdejna fil-gvern ridna dejjem li ntellgħu lill-poplu Malti fl-istess livelli tal-popli Ewropej.

Hu tajjeb għal kulħadd li l-mudell soċjali ta' l-Unjoni Ewropea jidħol ukoll f'pajjiżna.

Il-poplu tagħna jixraqlu l-aħjar u aħna rridu nagħtuh l-aħjar.

Saħħa

L-għaqda dinjija tas-saħħa poġġiet is-sistema tas-saħħa f'Malta fil-ħames post fid-dinja.

Però aħna konxji li għad baqa' ħafna xi ntejbu.

F'dawn l-erba' snin tajna spinta qawwija lill-bini ta' l-isptar Mater Dei, avolja meta dħalna fil-gvern erba' snin ilu sibna li l-gvern ta' qabilna, b'deċiżjonijiet mgħaġġla u bl-addoċċ, spiċċa biex irdoppja d-daqs ta' l- isptar minn kif kien ippjanat oriġinarjament bil-konsegwenza li l-ispiża fuq il-proġett telgħet b'madwar Lm100 miljun.

U kienu se jħottuh dan l- isptar!

Lanqas jafu x'qed jagħmlu.

L-isptar se jiftaħ l-ewwel fażi f'Ġunju li ġej bid-dipartiment ta' l- outpatients u t-trasferiment ikun sar kważi kollu sa l-2005.

Hekk inkunu bdejna nsolvu l-problemi llum marbuta ma' l-isptar San Luqa – l-iffullar, każijiet soċjali, sodod fil-kuritur, nuqqas ta' privatezza, listi twal ta' stennija għal ċerti operazzjonijiet primarjament dovuti għan-numru żgħir ta' teatri għall-operazzjonijiet f'San Luqa.

Dan it-trasferiment mill-isptar San Luqa għall-isptar il-ġdid se jġib taqliba sħiħa fil-mod kif jitħaddem l-isptar.

Se nagħtu awtonomija fit- tmexxija ta' l-isptar biex anke hawn nifirdu r-rwol regolatorju minn dak ta' operatur.

Il-pazjent u dawk kollha li jagħmlu mis-servizz ta' l-isptar se jkunu tabilħaqq fiċ-ċentru tas-sistema.

Komplejna bl-immodernizzar tas-swali sew f'San Luqa kif ukoll f'Monte Carmeli u fl-Isptar Boffa.

L-operazzjonijiet li qabel kienu jsiru f'pajjiżi barranin issa qed isiru f'Malta minn kirurgi Maltin.

Neħħejna għal kollox l-istennija għall-kura tal-kanċer u l-operazzjonijiet tal-qalb, naqqasna għal erbat ijiem biss l- istennija biex pazjenti jagħmlu mammogram, qed innaqqsu l-istennija għal investigazzjonijiet u operazzjonijiet tal-katarretti.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern għafasna kemm flaħna fuq it-tagħlim u t-taħriġ.

Minkejja t-tinwiħ li nisimgħu mid-downers, sew in-numru kemm il- livell ta' infermiera qegħdin jiżdiedu u dalwaqt inkunu f'pożizzjoni li jkollna kemm nenħtieġu.

Relazzjonijiet ma' Popli Oħra

Id-deċiżjoni tal-gvern ta' qabilna li jiffriża l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, tellfittna ż-żmien u tellfittna l-flus.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern ħdimna kemm flaħna u rnexxielna nilħqu l-pajjiżi l-oħra applikanti li kienu bdew jinnegozjaw sentejn qabilna.

Ħadna ħsieb niżguraw li kull pożizzjoni li kellna nieħdu fin- negozjati tkun diskussa minn qabel ma' kull għaqda, korp kostitwit, jew union li seta' kellu xi interess f'xi qasam partikolari.

Hekk, żgurajna li l-pożizzjoni aħħarija tkun verament l-aħjar pożizzjoni għal Malta għax tkun għaddiet mill-għarbiel ta' kulmin għandu interess.

Xtaqna li l-oppożizjoni tkun parti wkoll f'dan il-proċess ta' konsultazzjoni iżda, sfortunatament, għal raġunijiet li jafuhom huma biss ma ridux jagħtu l-kontribut tagħhom f'dan l-eżerċizzju siewi għal pajjiżna.

In-negozjati huma ibsin, iżda, tajna prova li Malta kapaċi tipperswadi lil pajjiżi oħra li għandha taddotta mezzi u politika li, għalkemm forsi mhux skond ir-regoli tal-acquis, huma l-aħjar biex jintlaħaq l-għan aħħari ta' żvilupp qawwi ekonomiku, soċjali, ambjentali u kulturali li, fl-iqsar żmien possibbli, għandhom itellgħuna għal-livelli għolja li jgawdu l-Ewropej.

Dawk li stennew, u forsi xtaqu wkoll, li min kien qed jinnegozjaw magħna kienu se jġorruna, kellhom jibilgħu kliemhom hekk kif għamilna kisbiet importanti li bihom żgurajna li fl-Ewropa nkunu f'pożizzjoni li nisfruttaw l-opportunitajiet kollha li toffri sħubija, waqt li sibna rimedji għall- biżgħat li kien hemm f'xi setturi.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Per eżempju, żgurajna li l-poplu tagħna jibqa' jilħaq mal-prezzijiet tal- proprjetà f'pajjiżna.

Żgurajna li, waqt li niesna jistgħu jimirħu fejn iridu fl-Ewropa biex jitgħallmu, jitħarrġu u jaħdmu, f'Malta ma jkollna ebda periklu għall-postijiet tax-xogħol għan-nies tagħna.

Żgurajna li s- sajd fl-ibħra ta' madwarna jibqa' sostenibbili fis-snin li ġejjin.

Ipperswadejniehom li l-Malti jkun lingwa uffiċjali mas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Altru milli aħna rrilevanti bħala pajjiż fl-Ewropa!

Issa, wasalna fl-aħħar tan-negozjati u se nkomplu nagħmlu l-almu kollu tagħna biex sa tmiem din is-sena dawn in-negozjati jingħalqu.

Ix-xogħol li għamilna f'dawn l-erba' snin li ilna fil-gvern kien xogħol tajjeb ħafna u, għalhekk, b'wiċċna minn quddiem se mmorru quddiem il-poplu b'pakkett tajjeb biex, min-naħa tiegħu, il-poplu Malti – li aħna nistmaw l-opinjoni tiegħu - jagħtina l-kunsens biex inkomplu mexjin bil-proċess tas-sħubija.

Fil-referendum li se jsir is-sena d-dieħla fuq is-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea l-poplu Malti se jagħti l-verdett tiegħu: verdett li jorbot lil kull politiku li jippretendi li jirrispetta d-demokrazija.

Din hi responsabbiltà ndividwali u personali ta' kull politiku, u ebda skuża ma tħassar it-tebgħa ta' dawk li, b'xi mod, jieħdu xi azzjoni li tmur kontra d- deċiżjoni tal-poplu.

Il-ħidma fil-qasam ta' l-affarijiet barranin ma kinitx biss indirizzata lejn l-Ewropa.

Fir-reġjun tal-Mediterran ħadna inizjattivi biex insaħħu d- djalogu.

Fl-erba' snin li ilna fil-gvern, iffirmajna 'l fuq minn 85 ftehim bilaterali.

Fil-qasam multilaterali ġew iffirmati 'l fuq minn 60 ftehim fid-diversi oqsma ta' kooperazzjoni internazzjonali.

Dawn jgħidu li aħna moħħna fl-Ewropa biss.

Għandu jkun ma jgħixux f'Malta!

Ħidma qawwija

Dan kollu juri kemm hu 'l bogħod mill-verità it-tqasqis ta' dawk li jgħidu li dan il-gvern kien ħsiebu biss fl-Ewropa u ma ħax ħsieb in-nies.

Il- fatti jgiddbuhom.

Grazzi lill-Poplu Malti u Għawdxi

F'dawn l-erba' snin għamilna ħafna.

Dan hu gvern għaqli, bieżel, kuraġġuż u effettiv li wettaq programm siewi u ta' fejda għaċ-ċittadini tal-lum u ta' għada.

Prosit u grazzi jmur lill-poplu Malti li fehem iż-żminijiet diffiċli li għaddejna minnhom, li fehem il-bżonn li nsibu s-soluzzjonijiet li jaħdmu għall-pajjiżna u li ta l-kooperazzjoni tiegħu kollha biex dawn ir-riżultati setgħu jintlaħqu.

Viżjoni tbaqbaq b'ideat ġodda

Il-viżjoni tagħna għall-futur għadha tbaqbaq b'ideat ġodda ta' kif dan il- pajjiż nistgħu nagħmluh dejjem aħjar.

Nafu li aħna kapaċi nieħdu sehem sħiħ fl-attività kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Nafu wkoll li s-sħubija mà dawn il-popli li jaħsbu bħalna, li għandhom l-istess valuri tagħna u li f'ħafna każi, huma aktar sinjuri minna, se tagħtina ċ-ċans li nħaffu l-pass fl-iżvilupp tagħna fl-oqsma ekonomiċi, soċjali, ambjentali u kulturali.

L-2003 – is-sena tad-destin

Is-sena d-dieħla hi s-sena tad-destin.

Hi s-sena li fiha se nagħżlu jekk inkomplux b'dan il-progress għal ħames snin oħra inkella mmorrux għall-kaos u l-istaġnar li doqna għal 20 xahar ta' gvern li jaħdem bl-addoċċ u li kellna erba' snin ilu.

Iżda mhux biss se niddeċiedu wkoll f'liema ambjent se ngħixu, aħna u wliedna, mhux biss fil-ħames snin iżda fil-50 sena li ġejjin.

F'kull deċizjoni li kellu jieħu pajjiżna dejjem kellna lid-downers li, forsi għax huma nieqsa mill-fiduċja fihom infushom, ma jifhmux il-ħila u l- almu tal-poplu tagħna.

Dejjem kellna min ibeżża'.

Però, f'dawn l- okkażjonijiet, il-poplu dejjem wera kuraġġ u ħa d-deċiżjonijiet li fetħulu bibien ġodda li tawh l-opportunità li jikber.

Tbassir ekonomiku għall-2003

It-tbassir ekonomiku tagħna għas-sena d-dieħla hu realistiku fiċ- ċirkustanzi globali u jirrifletti l-ħafna nċertezzi li għad hawn madwarna billi fix-xena internazzjonali għadhom jidhru mċajpra l-prospetti biex is- sliem jirrenja u nerġgħu għar-ritmu ekonomiku qawwi ta' xi snin ilu.

Malli l-poplu Malti jieħu d-deċiżjoni li Malta ssir membru fl-Unjoni Ewropea u li fis-snin li ġejjin se jkollna gvern li jirrispetta din id- deċiżjoni, għandhom jissaħħu l-fiduċja u ċ-ċertezza li joħolqu l- investiment, ix-xogħol u l-ġid.

Prodott Gross Domestiku

Qegħdin naraw il-prodott gross domestiku tagħna jiżdied bi 2.8% f'termini reali.

Qed nistennew li, waqt li ż-żieda fil-konsum pubbliku tkun ta' 1.4% iż-żieda fil-konsum mis-settur privat tikber bi 2.1%.

Qed naraw li l- investiment għandu jiżdied b'4.6% waqt li l-importazzjoni tiżdied b'5.3% L- esportazzjoni wkoll mistennija togħla b'5.4%.

Il-prodott gross domestiku f'termini nominali mistenni jilħaq Lm1.808 biljun jew 5.5% aktar mis-sena ta' qabel.

Innovazzjoni

Inkabbru l-ekonomija tagħna jekk inħabirku għal aktar effiċjenza fis- setturi kollha, u dan billi nkomplu nimmoderniżżaw il-proċessi tagħna.

Nemmnu li, b'hekk biss, nistgħu nżommu l-kompetittività tagħna.

U għal min għadu ma fehemx in-knowledge society fuq hekk qed nitkellmu.

Hu żbaljat min jaħseb li ż-żieda waħedha fl-ispejjeż tolqot il- kompetittività.

Il-kontribut l-aktar importanti għall-kompetittività hu l- innovazzjoni.

B'hekk biss wieħed jiżgura li qed imur fis-suq bi prodotti li s-suq irid.

L-innovazzjoni tnaqqas ukoll l-ispejjeż.

Dan, naturalment, sakemm ma jkunx hemm xkiel żejjed biex iżżid l-effiċjenzi kull fejn tista'.

Xogħol

Il-ħolqien ta' xogħol produttiv jibqa' għan ewlieni tal-politika ta' dan il- gvern.

Aħna nemmnu li r-riżorsi umani li għandna huma skarsi u li, għalhekk għandna:

• Nużawhom kollha; • Niżviluppawhom tajjeb; u • Nużawhom fejn jirrendu l-aktar.

Hemm bżonn li nkomplu ngħollu l-livell ta' l-attività ekonomika biex il- ħaddiema tagħna jkunu jistgħu jieħdu l-kumpens meħtieġ biex iżommu l- kwalità tal-ħajja tagħhom fil-livelli xierqa.

Ix-xogħol jitkattar billi dawk li joħolqu x-xogħol, is-self-employed u l- intraprendituri f'kumpaniji medji u kbar, ikollhom l-ambjent tajjeb li jħajjarhom jinvestu aktar u jaħdmu aktar.

Dan isir billi, l-ewwel u qabel kollox, jinfetħu s-swieq għall-prodotti tagħna, jikbru l-faċilitajiet li jgħinuhom jiġġeddu mal-ħtieġa taż-żmien, ikun hawn aċċess tajjeb għal kulħadd biex isib finanzjament għall-proġetti serji u vijabbli.

Jenħtieġ ukoll li jitneħħa kemm jista' jkun ix-xkiel burokratiku li jtaqqal il-pass lejn il-ħolqien tal-ġid, u li l-infrastruttura tal-pajjiż tkun żviluppata sewwa u b'mod effiċjenti.

Għamilna ħafna biex noħolqu dan l-ambjent.

Ma nistgħux nistrieħu fuq dak li sar iżda rridu nkomplu nirsistu biex intejbu dak li għandna.

Ħadd ma jibqa' lura

Il-ġid jinħoloq biex jitgawda minn kulħadd.

Hu importanti li min joħloq il- ġid iħoss li l-isforz u l-ħidma tiegħu qed isservi sabiex hu u l-familja tiegħu jgħixu aħjar.

Hu importanti wkoll li, fi spirtu ta' solidarjeta', naċċertaw li l-poplu kollu jgawdi mill-ġid li jkun qed jinħoloq: ħadd m'għandu jibqa' lura.

Dan ma jfissirx li għandna nċapċpu lill-ħajjen li jisfrutta lill-oħrajn u, jew għall-għażż jew għall-kilba, ma jagħtix sehmu biex jinħoloq il-ġid anzi jipprova jieħu dak li ma jistħoqqlux.

Kulħadd għandu jkollu l-opportunità biex jiżviluppa lilu nnifsu u jaħdem fl-ogħla livell possibbli.

Dan ma jgħoddx biss għas-settur ekonomiku iżda wkoll għas-setturi soċjali u kulturali.

Proġettar finanzjarju għas-sena 2003

Iddisinjajna dan il-budget f'dan il-kuntest u fil-kuntest tal-pjani li konna għamilna erba' snin ilu meta bdejna f'dan il-gvern.

Skond it-tbassir li konna għamilna, id-defiċit li kellna nilħqu s-sena d- dieħla kellu jkun Lm100 miljun jew 5.38% tal-prodott gross domestiku.

Minflok, kieku kellna nibqgħu bl-istess livell ta' dħul u ħruġ mingħajr ma nieħdu l-ebda miżura ta' fejda għall-poplu tagħna, konna nispiċċaw l-2003 b'defiċit ta' Lm64 miljun jew 3.5% tal-prodott gross domestiku.

Jidhrilna li, billi qegħdin sewwa mal-programm finanzjarju tagħna u billi kif għedt is-sena l-oħra, irridu nwieżnu lil min ħaqqu u lil min għafasna fuqu fis-snin li għaddew, se nieħdu miżuri li għandhom ikunu ta' fejda għal ħafna u li għandhom jistimulaw aktar l-ekonomija tagħna.

Meta nikkontjaw għal dawn il-miżuri, hu mistenni li d-defiċit fl-aħħar tal-2003 għandu jkun Lm75 miljun jew 4.1% tal-prodott gross domestiku.

(Ara Anness "U" - Tabella Nru 16)

Protokoll mal-Gvern Taljan

Wara negozjati mal-gvern Taljan li ħadu fit-tul, ġie inizzjalat ftehim li bih Malta tingħata €75 miljun jew madwar Lm30 miljun fit-tliet snin li ġejjin li minnhom €35 miljun ikunu għall-użu tal-gvern Malti sa mill-2003, li se tkun l-ewwel sena tal-ftehim.

(Onor. Membri: hear, hear)

Il-gvern Malti għandu programm ta' xogħlijiet u inizzjattivi li għalihom se japplika dawn il-flus.

Fost dawn insibu programmi ta' toroq arterjali, tagħmir għal sistema ta' l-informatika għall-isptar Mater Dei, kostruzzjoni ta' faċilitajiet aħjar għall-bdiewa u għal dawk li jipproċessaw il-laħam, proġetti ta' titjib fl-infrastruttura meħtieġ għal ambjent aħjar, tagħmir għall-ħarsien tas-sigurtà ta' pajjiżna, u programmi ta' konservazzjoni tal- wirt storiku tagħna.

Protokoll mal-Unjoni Ewropea

Fl-2003, għandna nirċievu wkoll €18.5 miljun, jew madwar Lm7.5 miljun mill- Unjoni Ewropea bħala parti mill-għajnuna qabel is-sħubija.

Dawn se jintnefqu biex insaħħu l-kapaċità amministrattiva tagħna f'ħafna oqsma biex is-servizz mogħti lill-poplu tagħna jkun fl-istess livell tas-servizzi li jingħataw lill-popli f'pajjiżi oħra membri fl-Unjoni.

Dħul tal-Gvern fl-2003

L-2003 għandha tingħalaq bi dħul totali ta' Lm771 miljun jew Lm24 miljun aktar minn din is-sena.

Din iż-żieda se sseħħ wara li neħħejna barra dawk l-elementi kollha ta' darba biss mid-dħul ta' din is-sena u li allura, ma jerġgħux jirrepetu ruħhom.

Kif l-ekonomija żżid fir-ritmu tagħha, id-dħul mid-dwana u s-sisa, u mill- VAT għandu jiżdied u minn hawn qed nistennew li d-dħul jikber b'Lm5 miljuni u bi Lm8 miljuni rispettivament.

Iż-żieda fl-impjiegi u ż-żidiet fil-pagi u l-profitti li qegħdin nistennew is-sena d-dieħla għandhom iħallu effett pożittiv fuq id-dħul mill-kontribuzzjoni għas-sigurtà soċjali: din, għalhekk mistennija tiżdied b'Lm10 miljun.

Barra dan, anke wara l-miżuri li se nieħdu, id-dħul mit-taxxa fuq il-qligħ, għandu jiżdied b'Lm5 miljun.

Qegħdin nistennew tnaqqis ta' Lm5 miljun mid-dħul mil-levies hekk kif dawn se jitneħħew minn fuq il-prodotti industrijali kollha mill-bidu tas-sena d- dieħla.

Din il-miżura għandha jkollha mpatt tajjeb fuq il-prezzijiet.

Dħul ieħor li mhux se jirrepeti ruħu s-sena d-dieħla hu dak mill-iskema tar- reġistrazzjoni ta' assi mhux dikjarati miżmuma mill-Maltin barra minn Malta.

Din is-sena daħħalna Lm7 miljun minn din l-iskema.

(Ara Anness "V" - Tabella Nru 17)

In-Nefqa tal-Gvern għall-2003

In-nefqa rikurrenti tal-gvern se tiżdied b'Lm16-il miljun u, fl-aħħar tas- sena mistennija tkun Lm737 miljun.

Ftehim Kollettiv għall-impjegati tas-Servizz Pubbliku

Kif tħabbar ftit tal-ġranet ilu, issa kkonkludejna wkoll ftehim kollettiv għall-impjegati tas-servizz pubbliku.

Dan il-ftehim, li dwaru qablu l- unions kollha kkonċernati, ikopri il-perjodu 2002-2004.

Huwa ftehim prudenti li jirrispetta s-sitwazzjoni tal-finanzi pubbliċi ta' pajjiżna, iżda li, fl-istess ħin, iwettaq ġustizzja ma' l-impjegati kollha fis-servizz pubbliku mill-kbir saż-żgħir.

Huwa ta' sodisfazzjon kbir li l-unions aċċettaw il-prinċipju li żidiet li jingħataw kull sena għall-għoli tal-ħajja għandhom ikunu inkorporati fiż- żidiet miftiehma fil-ftehim kollettiv.

Dan huwa tibdil importanti ħafna li nħoss li għandu jiġi inkorporat fil-mod kif jiġu aġġustati l-pagi f'pajjiżna biex niżguraw li ż-żidiet kollha jkunu riflessi fil- produttivita' u hekk, insaħħu il-kompetittività f'pajjiżna.

F'dan, is- servizz pubbliku beda juri t-triq.

Bis-saħħa ta' dan il-ftehim, l-iskali tas-salarji fis-servizz pubbliku se jiżdiedu fuq bażi ta' żieda ta' Lm104 fis-sena b'mod li kull sena jirrestawra parzjalment il-konċertina stabbilita għall-istruttura tas- salarji fis-servizz pubbliku.

Dan għandu jiżgura li s-salarji għal gradi maniġerjali, professjonali, u tekniċi fis-servizz pubbliku jibqgħu kompetittivi.

Fl-istess ħin, il-ftehim jaħseb ukoll sabiex dawk l- impjegati li, b'dan l-aġġustament fis-salarji jkunu ħadu żieda anqas minn Lm130 fis-sena, fil-fatt jieħdu żieda ta' Lm130 fis-sena fuq bażi personali.

Dan huwa gvern bil-għaqal li anke f'din is-sitwazzjoni sab il-qjies bejn il- ħtiġijiet tal-pajjiż, l-interessi tal-ħaddiema u l-ġustizzja soċjali.

Il-ftehim jipprovdi wkoll għal titjib ieħor fil-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-impjegati fis-servizz pubbliku.

Fost ħwejjeġ oħra, li l-ħaddiema każwali u part-time fis-servizz pubbliku jkunu intitolati għal increments fis-salarji b'seħħ mill-1 ta' Jannar 2003, u li ċertu allowances, bħal m'huma x-shift allowance u l-on-call allowance jiżdiedu.

Nefqa Kurrenti

Minkejja dan il-ftehim kollettiv, m'aħniex nistennew żidiet fl-ammont ta' pagi mħallsa mill-gvern, billi l-ispiża taż-żidiet fil-pagi għandna npaċuwha bi tnaqqis mistenni fin-numru ta' impjegati.

Se nagħmlu ħilitna biex innaqqsu b'Lm2 miljun l-ispejjeż li l-gvern jeħtieġ biex imexxi l- attivitajiet tiegħu.

Dan, m'aħniex se nagħmluh billi naqtgħu persentaġġ fuq l-allokazzjonijiet fil-voti iżda se nagħmluh billi nkomplu niflu b'mod kritiku l-ispiża rikurrenti.

Dan l-eżerċizzju erġajna għamilnieh waqt il- proċess tal-budget u se nesiġu, biex kulħadd jifhem, li l-ammonti li qed nitlob il-parlament japproprija, m'għandhomx jinqabżu, jekk ma tinqalax xi kontinġenza li tiġġustifika żieda fl-infiq.

(Ara Anness "W" - Tabella Nru 18)

In-nefqa soċjali mistennija tiżdied bi Lm15-il miljun: ammont anqas mis- sena l-oħra.

Se jiżdiedu wkoll l-għotjiet li nagħtu lill-entijiet pubbliċi.

L-MCAST se jingħata Lm1 miljun aktar minn dak li kellu din is-sena biex iżid il- korsijiet li qed joffri, waqt li 'l fuq minn Lm5 miljun qed ikunu allokati għall-isptar Monte Carmeli li se jingħata l-awtonomija.

In-nefqa kapitali se tiżdied b'Lm4 miljun.

Il-biċċa l-kbira minn din in- nefqa se tmur fuq il-programm tat-toroq maqbul taħt il-Protokoll Finanzjarju li ffirmajna mal-gvern Taljan u li diġà semmejt.

Naturalment, l-infiq kollu marbut mal-protokoll jinħareġ mill-gvern Malti u jkun rimburżat għalih mill-gvern Taljan.

Qegħdin nipprovdu wkoll allokazzjoni ta' Lm700,000 mifruxa fuq erba' snin biex bihom isir xogħol ta' restawr u rijabilitazzjoni tat-teatru Manoel u l- bini li jappartjeni lilu.

Din hija xhieda oħra ta' l-impenn tal-gvern biex isaħħaħ il-kultura f'pajjiżna billi jagħmel it-teatru prestiġjuż li għandna f'pajjiżna aktar gawdut mill-pubbliku kif ukoll mill-barranin li jżuruna.

(Ara Anness "X" - Tabella Nru 19)

It-tabella Nru 19, li qed nitlob lill-Kamra tieħu b'moqrija, turi paragun tad-dħul u l-ħruġ fl-2003 ma' kif mistennija tispiċċa l-2002.

Din turi l- ammonti tas-sentejn kif ukoll id-differenza bejn sena u oħra, kemm rigward l-ammonti kif ukoll rigward persentaġġ.

L-estimi finanzjarji, li tagħhom qed inpoġġi kopja fuq il-mejda tal-Kamra, juru d-dettalji kollha tal-pjan finanzjarju għas-sena d-dieħla.

Is-sentejn ta' wara

Qed tiddaħħal il-prattika li l-programm finanzjarju jsir għal perijodu ta' tliet snin u mhux ta' sena waħda.

Wieħed jifhem li l-aktar fl-ambjent inċert li għandna llum hu diffiċli tbassar anke għal tliet xhur iżda tbassir fuq perijodu twil iservi biex jiġu stabbiliti programmi li jiġu implementati fuq medda itwal ta' snin.

Aħna ilna nippreparaw għal dan peress li konna daħħalna l-prattika li kull sena d-dipartimenti jipproduċu pjanijiet għal tliet snin.

Ngħidu li għad baqa' xi jsir biex il-kultura ta' implimentazzjoni ta' dan it-tip ta' pjan li jimxi minn perijodu għall-ieħor isseħħ kif għandu jkun, iżda mxejna ħafna.

Issa, nistgħu nibdew nażżardaw li nipproġettaw fuq tul ta' tliet snin.

Kif qegħdin naraw l-affarijiet illum, id-defiċit fil-Fond Konsolidat fl- 2005 għandu jkun ta' Lm57 miljun jew 2.8% tal-prodott gross domestiku.

Dan, wara li d-dħul mistenni jiżdied għal Lm807 miljun u l-ħruġ f'nefqa rikurrenti u mgħaxijiet għal Lm769 miljun.

In-nefqa kapitali mistennija tkun ta' Lm94 miljun.

(Ara Anness "Y" - Tabella Nru 20)

Dan jiddependi ħafna mill-ftehim aħħari li mistenni jsir mal-Unjoni Ewropea għall-fondi strutturali u ta' koeżjoni kif ukoll għall-għajnuna li nieħdu darba nsiru membri.

Għalissa ma qed indaħħlu xejn fil-kontijiet tagħna sakemm ikollna qbil finali.

It-tabella Nru 21 hawn taħt, li nitlob lill-Kamra li tieħu b'moqrija turi kif qed nipproġettaw il-qagħda finanzjarja sal-2005.

(Ara Anness "Z" - Tabella 21)

Il-Fond Konsolidat u l-Metodoloġija ta' l-ESA'95.

Il-Fond Konsolidat jiġbor fih il-flus kollha tal-gvern centrali.

Dan il- fond jipprovdi għal sistema ta' ikkuntjar u kontroll fuq il-ġbir ta' dħul u l-amministrazzjoni tan-nefqa approvata kull sena mill-parlament.

Aktar ma' gvernijiet qed jiddelegaw ċerti funzjonijiet lil entijiet awtonomi, aktar qed tinħass il-ħtieġa li l-attivitajiet ta' dawn ta' l- aħħar, u l-bilanċi finanzjarji tagħhom jiġu konsolidati ma' dawk tal-gvern.

Għalhekk, il-gvernijiet qed jiġu mħeġġa biex jaddottaw il-mod ta' klassifikazzjoni skond il-European system of accounts (ESA'95) u jikkonsolidaw dawn l-entijiet mal-gvern centrali.

Illum ħafna qegħdin jitkellmu fuq ir-riżultati tal-gvern estiż jew, kif hu magħruf aħjar, il- gvern generali.

Fil-fatt l-istatistika finanzjarja tal-gvern generali biss qed tittieħed minn organiżżazzjonijiet internazzjonali għal skopijiet ta' paraguni.

It-transazzjonijiet tal-gvern generali jinkludu wkoll id-dħul u l-ħruġ, kif ukoll l-iżbilanċ u d-dejn, ta' numru ta' entijiet pubbliċi li jkollhom aktar minn 50% tad-dħul tagħhom ġej minn fondi pubbliċi.

Dawn l-entijiet pubbliċi jinkludu l-kunsilli lokali kif ukoll numru kbir ta' entijiet oħra sew dawk li għandhom funzjoni amministrattiva jew regolatorja, kemm ukoll oħrajn li għandhom natura kummerċjali jew kważi kummerċjali.

Lista ta' dawn l-entijiet qed nuruha f'appendiċi Ċ li nitlob lill-Kamra li tieħu b'moqrija.

(Ara Anness "O" - Appendici C)

Id-dħul u l-ħruġ ta' dawn l-entijiet pubbliċi ġie pproġettat fuq bażi annwali għas-snin 2003-2005 u r-riżultat żdied ma' dak tal-fond konsolidat.

B'hekk, irriżulta il-bilanċ tal-gvern generali li jagħti stampa aktar sħiħa tad-defiċit u tad-dejn tiegħu.

Finanzjament ta' Defiċit fil-Fond Konsolidat

Il-mod kif jiġi finanzjat id-defiċit tal-gvern hu ta' importanza għat- tħaddim tal-politika fiskali għax kull metodu ta' finanzjament għandu l- effetti u l-ispejjeż partikulari makro-ekonomiċi.

F'Malta, il-gvern jiffinanzja d-defiċit tiegħu bil-ħruġ ta' stocks fis-suq lokali: ftit jew xejn isir self minn barra biex ikun iffinanzjat id- defiċit.

Kif għedt aktar qabel, is-self lokali jagħti ċans lill-gvern biex jibbilanċja d-defiċit tiegħu mingħajr ma jespandi l-bażi monetarja jew inaqqas mir-riżervi nazzjonali.

L-impatt fuq l-inflazzjoni jkun ftit li xejn.

L-iżbilanċi fil-fond konsolidat fis-snin li ġejjin mistennija wkoll ikunu finanzjati minn dħul minn bejgħ ta' assi u wkoll minn bilanċi mhux utiliżżati fis-sinking funds ta' stock li jkunu se jiġu konvertiti.

Dan inaqqas il-ħtieġa ta' self mill-gvern.

Il-bilanċi tad-dejn fil-fond konsolidat għas-sena 2002 mistenni jkun ta' 61.6% tal-prodott gross domestiku.

Fl-2005, id-dejn fil-fond konsolidat għandu jinżel għal 60.1% ta' dak li hu mistenni jkun il-prodott gross domestiku fl-2005.

Tabella Numru 22 li qed nipproduċi f'dan id-diskors, u li nitlob lill-Kamra tieħu b'moqrija, turi l-bilanċ tad-dejn tal-gvern fis-sena li qegħdin fiha kif ukoll kif proġettat għat-tliet snin li ġejjin

(Ara Anness "AA" - Tabella Nru 22)

Il-Ministeru tal-Finanzi qiegħed bħalissa jsaħħaħ il-kapaċitajiet tiegħu għall-immaniġġjar b'mod aktar professjonali u effettiv tad-dejn pubbliku biex dan ikun ukoll integrat ma' l-istrateġija sħiħa makro-ekonomika.

It- Teżor, għalhekk, għadu kif ta bidu għal proġett li se jwassal għal twaqqif ta' public debt management office.

Dan qed isir bl-għajnuna teknika mit- Teżor Ingliż.

Pensjonijiet u Saħħa

Qabel ngħaddi għall-miżuri li se nieħdu, tajjeb ngħid xi ħaġa fuq l-akbar żewġ nefqiet li għandna f'pajjiżna li rridu nħarsu bir-reqqa fil-futur: il- pensjonijiet u s-saħħa.

Fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali ġiet diskussa l- proposta magħmula fl-aħħar budget dwar il-ħtieġa li nibdew inħarsu lejn iż- żewġ nefqiet kbar soċjali, il-pensjonijiet u l-kura tas-saħħa, mil-lat ta' riżorsi finanzjarji li jkunu dedikati għal dan il-għan.

Il-korpi sieħba fl-MCESD kollha japprezzaw li jkun sewwa li tiddaħħal dixxiplina fuq kulħadd, kemm l-amministraturi u l-managers li jinfluwenzaw il-livell ta' spiża mill-mod kif imexxu, kemm mill-politiku li wkoll jinfluwenza l-livell ta' spiża mid-deċiżjonijiet li jieħu f'kuntesti politiċi u elettorali f'dawn l-oqsma kif ukoll mill-poplu li jitgħallem jittempra d-domanda tiegħu għal dan is-servizz.

Qegħdin naqblu li l-MCESD, permezz tas-social policy affairs sub-committee jibda jistudja ċ-ċifri tal-gvern fuq l-ispiża tas-settur tas-saħħa, kif ukoll l-istudji li jeżistu, u li wħud minnhom kienu kummissjonati mill- kunsill innifsu dwar l-iżvilupp fis-sitwazzjoni dwar il-pensjonijiet, biex jistabilixxi l-possibiltà tal-qasma tal-kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali li qed titħallas illum, bejn dik il-parti li għandha tmur għall- pensjonijiet u dik li għandha tmur għall-kura tas-saħħa.

Il-kunsill jagħraf l-importanza li l-ewwel nassiguraw il-pensjonijiet, pero jagħraf li l-kura tas-saħħa hi daqstant importanti u allura għandha tiġi salvagwardjata mil-lati kollha.

Il-konklużjonijiet tal-kumitat tekniku għandu, wara li jiġi diskuss u aċċettat mill-kunsill by consensus, jgħaddi lill-kummissjoni nazzjonali tal- welfare biex teħodhom in konsiderazzjoni fid-deliberazzjonijiet tagħha.

Miżuri

Qegħdin inniedu miżuri biex naġġustaw xi sorsi ta' dħul għall-gvern u biex nilħqu l-miri li poġġejna quddiemna għas-snin li ġejjin.

L-istrateġija hi mibnija fuq li:

• Inħajru użu aħjar tar-riżorsi tagħna biex jonqos l-impatt negattiv fuq l- ambjent; • Inkomplu nħajru l-operaturi ekonomici biex jinvestu fejn jenħtieġlu l- pajjiż biex hekk noħolqu x-xogħol u l-ġid; • Ninċentivaw l-innovazzjoni biex nibqgħu niġġeneraw attività ekonomika ġdida ħalli nassiguraw il-ħolqien tax-xogħol u tal-ġid fil-ġejjieni; • Innaqqsu l-burokrazija u ma ntellfux lil min irid jaħdem u jħaddem; • Insaħħu u nifirxu l-edukazzjoni u l-kultura; • Inżidu l-konsum b'żieda akbar ta' flus fl-idejn biex hekk inżidu r-ritmu fl-ekonomija b'effett pożittiv fuq il-ħolqien tax-xogħol; • Inkomplu nassiguraw li ħadd ma jibqa' lura.

Miżuri ta' dħul għall-Gvern

Sigaretti

Aktar kmieni s-sena li għaddiet kienet saret f'Malta l-World bank regional consultation on the economics of tobacco control.

It-tema ta' dik il- konferenza kienet kif stajna nġibu flimkien kollaborazzjoni effettiva bejn l-oqsma tas-saħħa u dawk ekonomiċi sabiex ikun hemm aktar kontroll fuq il- konsum tat-tabakk u jnaqqas il-ħsara devastanti tat-tipjip.

Illum kulħadd sar konxju ta' din il-ħsara u l-awtoritajiet kollha, kemm f'pajjiżna kif ukoll dawk f'pajjiżi oħra, qed jagħmlu l-almu tagħhom biex postijiet pubbliċi jżommuhom nodfa mit-tniġġis tat-tipjip.

Minkejja dan, wieħed jitkexkex jaqra li f'Malta aktar minn 16% tat-tfajliet tagħna taħt l- 14-il sena, jiġifieri għadhom imorru l-iskola, u aktar minn 15% tas-subien fl-istess età diġà jpejpu.

Tajjeb, għalhekk, li ngħollu t-tassazzjoni fuq it-tabakk bħala strument bil- ponta li jżid l-ispejjeż għal dawk li jpejpu ħafna biex iħajjruhom inaqqsu.

• Se nżidu s-sisa fuq is-sigaretti biex, b'hekk, pakkett ta' l-20 king size jibda jinbiegħ Lm1.25c għall-konsumatur filwaqt li pakkett tal-20 standard size jibda jinbiegħ Lm1.10c.

• Is-sisa fuq it-tabakk tal-brim titla' għal Lm22.25 kull kilogram.

• Is-sisa fuq is-sigarri ssir Lm5 kull 1,000 sigarru.

Taxxa ta' reġistrazzjoni u liċenzja għall-vetturi bil-mutur

Se jkunu aġġustati ċerti rati ta' taxxa ta' reġistrazzjoni ta' vetturi kif ukoll xi kategoriji ta' liċenzji tat-triq għall-vetturi kif se ngħid:

Karozzi tat-tlielaq

L-isport tal-tlielaq tal-karozzi qed kulma jmur isir popolari bi tlielaq isiru kull nhar ta' Ħadd.

Biex nirregolariżżaw il-qagħda ta' ħafna dilettanti u biex ngħinu f'dan l- isport qed innaqqsu r-rata tar-reġistrazzjoni tal-karozzi armati apposta għal 6.5% flok ir-rati ta' bejn 50.5% u 75% li hemm illum.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Naturalment, billi dawn il-karozzi, li jkunu armati apposta ma jinħarġux f'toroq pubbliċi ma titħallasx fuqhom il-liċenzja tat-triq.

Karozzi antiki

F'Malta qed jikber ukoll id-delizzju tal-kollezzjoni ta' vetturi antiki.

Dawn ikunu preservati, restawrati u, f'ħafna każi jkunu misjuqa fit-toroq f'ċirkostanzi ta' esibizzjonijiet.

Fl-1996, ir-rata tat-taxxa ta' reġistrazzjoni għal dawn il-vetturi konna niżżilnieha bejn 11% u 16.5% għal dawk b'aktar minn 50 sena fuqhom, iżda dawn l-istess vetturi, minkejja dak li gawdew minn dan ir-roħs ma' setgħux jintużaw fit-toroq.

Il-vetturi kollha u muturi ċertifikati bħala klassiċi, vintage jew veterani awtentiċi, mill-1 ta' Jannar 2003 se jibdew jitħallsu għalihom dawn ir-rati ġodda:

• vetturi manifatturati qabel 1 ta' Jannar 1951 iħallsu bejn il-11% u 16.5%: • vetturi manifatturati bejn l-1 ta' Jannar 1951 u l-31 ta' Diċembru 1970 iħallsu 50% tar-rata ta' reġistrazzjoni; • il-liċenzji tat-triq tal-istess vetturi titnaqqas bin-nofs.

Dawn hawn madwar 400 minnhom.

Dazji

Fil-budgets li għamilna matul dawn l-erba' snin tal-gvern għamilna aġġustamenti fir-rati tad-dazju fuq oġġetti impurtati minn barra l-Ewropa.

Dan kien meħtieġ wara li l-gvern ta' qabilna kellu jżid dawn id-dazji, għax hekk qaltlu l-Unjoni Ewropea, wara l-bidla bl-addoċċ li ġab fis-sistema ta' taxxi indiretti f'pajjiżna.

Dan l-eżerċizzju se jġib miegħu xi tnaqqis ta' dazju fuq xi prodotti waqt li jogħla xi ftit fuq oħrajn.

Levies

Kif konna ħabbarna fl-1999 qegħdin inkomplu bit-tneħħija tal-levies.

Mill-1 ta' Jannar tal-2003 se jitneħħew il-levies fuq il-prodotti kollha industrijali elenkati f'avviż legali 123 tal-1999.

Fil-każ tal-għamara, dawn il-levies tneħħew f'Ottubru ta' din is-sena wara talba li saret mill- operaturi nfushom lill-gvern.

Il-levies fil-qasam agrikolu u agro-industrijali se jiġu aġġustati bi ftit matul is-sena d-dieħla.

Dan, iżda, m'għandu jkollu l-ebda impatt fuq il- prodotti Maltin.

Income Tax tal-barranin

F'Jannar 1988 kienet tħabbret skema li biha barranin jagħżlu residenza permanenti f'Malta taħt ċertu kundizzjonijiet.

Dawn, kien impost fuqhom minimu ta' flus li riedu jġibu Malta u li kien ta' Lm6,000 fis-sena għalihom u Lm1,000 fis-sena għal kull persuna oħra dipendenti minnhom.

Dawk, taħt din l-iskema, iħallsu taxxa ta' 15% fuq il-flus li jġibu f'Malta sakemm din ma tkunx anqas minn Lm1,000 fis-sena.

Din ir-rata qatt ma ntmesset u jidhrilna li wasal iż-żmien li nirrevedu l- iskema biex, waqt li nkomplu nuru li dawn il-barranin għadhom milqugħa ħafna fostna, fl-istess ħin naġġornaw is-sistema skond l-esperjenzi li tatna f'dawn l-aħħar 14-il sena u naġġornaw l-ammonti skond iż-żminijiet.

Il-minimu ta' flus li dawn jenħtieġu jġibu Malta se jibqa' l-istess.

It- taxxa se tibqa' titħallas b'rata ta' 15% ta' dak li jġibu Malta.

Għal finijiet ta' dan il-kalkolu ta' taxxa, il-minimu se jitla' għal Lm12,000 mingħajr ebda tnaqqis u jkun ikopri l-membri tal-familja kollha.

VAT

Negozjati mal-kummissjoni Ewropea għadhom għaddejjin ukoll dwar l-eżenzjoni mill-VAT fuq l-ikel, mediċinali u pubblikazzjonijiet.

Se nagħmlu xi tibdil biex inqarbu l-liġi tal-VAT tagħna ma' l-acquis communautaire tal-Unjoni Ewropea.

Ħlas tal-VAT fid-Dwana

Malli Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea bħala membru sħiħ, il-VAT fuq prodotti taxxabbli impurtati f'Malta minn pajjiżi membri fl-Unjoni mhux se tibqa' tinġabar mid-dwana kif qed isir illum.

F'każ ta' oġġetti impurtati minn pajjiżi li mhumiex membri, il-proċedura tibqa' kif inhi llum.

Fil-każ ta' prodotti taxxabbli għall-bejgħ, il-VAT tinġabar u tgħaddi lid- dipartiment meta n-negozjant ikun għamel il-bejgħ f'dak il-perijodu ta' taxxa.

Dan kollu se jkun ta' benefiċċju dirett għal kulmin jimporta mill-Unjoni Ewropea għax se jitħaffulu l-proċeduri ta' mili ta' formoli u l-ħtieġa li d- dwana teżamina l-prodotti impurtati.

Barra dan, l-impurtatur se jkollu l- likwidità tiegħu aġevolata u l-ispejjeż amministrattivi mnaqqsa.

VAT fis-Settur Turistiku

Il-VAT fis-settur turistiku se tibqa' bir-rata ta' 5% fuq l-akkomodazzjoni kif inhi llum.

VAT fuq l-Elettriku

Mill-ewwel ta' Jannar 2003, il-konsum tad-dawl li llum jinsab exempt without credit se jkun suġġett għall-VAT b'rata ta' 5%.

Iżda, bħalma għamilna f'każijiet oħra, il-kontijiet tad-dawl m'humiex se jiżdiedu għall- konsumatur b'din it-taxxa għaliex il-piż tagħha se terfgħu kollu l- Enemalta.

VAT fuq il-gass mibjugħ f'ċilindri

Il-gass mibjugħ f'ċilindri se jkun suġġett għall-VAT ta' 15% li wkoll se tiġi assorbita kollha mill-Enemalta u mhux se jkollha effett fuq il-prezz għall-konsumatur.

Din il-miżura għandha sservi wkoll biex issolvi l-problema li llum għandhom id-distributuri ta' dan il-prodott.

Billi dawn iż-żewġ miżuri mhux se jżidu l-prezzijiet, allura l-VAT relattiva mhux se tkun tista' tintalab min-negozji fis-sistema ta' rifużjoni.

VAT fuq tagħlim kulturali

Bil-għan li jkompli jippromwovi t-tixrid kulturali fost il-poplu, il-gvern issa qiegħed jeżenta mill-ħlas tat-VAT it-tagħlim tal-ballet u tal-mużika.

Għalhekk, mill-1 ta' Jannar 2003, dawn l-attivitajiet se jkunu eżenti mingħajr kreditu bħal fil-każ ta' attivitajiet edukattivi.

Reviżjoni tal-penali imposta mid-Dipartimenti tal-VAT u tat-Taxxi Nterni

Hu ta' sodisfazzjoni kbir naraw li f'pajjiżna lħaqna livelli għolja ta' compliance f'dak li hu s-sottomissjoni ta' dikjarazzjonijiet tal-VAT u tat- taxxa fuq id-dħul kif ukoll il-ħlas dovut fuqhom fil-ħin.

Anke din is-sena lħaqna l-livell ta' 93% ta' compliance għall-VAT u 92% ta' compliance fil- każ tat-taxxa fuq id-dħul.

Dan hu prova li l-Maltin ma jiddarrsux mid-dixxipplina meta tkun applikata b'mod ġust.

Wara diskussjoni fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali, qbilna li wasal iż-żmien li nirrivedu s-sistema ta' penalijiet u interessi li qed nużaw illum waqt li nisperaw li dan ma jnaqqas xejn mid-dixxiplina li għandna.

Penalijiet

Il-liġijiet tat-taxxa li għandna llum jipprovdu għal sistema awtomatika ta' penalijiet amministrattivi fid-dipartimenti tal-VAT u tat-taxxi interni li tiskatta ma' l-ewwel nuqqas li jsir.

Din is-sistema se tiġi mibdula sabiex dawk li normalment iħarsu l-liġi iżda li, f'ċirkostanzi mhux normali, jonqsu li jwettqu l-obligazzjonijiet tagħhom skond il-liġi, f'ċerti każi ma jiġux penalizzati mill-ewwel imma jingħataw twiddiba.

Meta n-nuqqas jirrepeti ruħu, allura jiskattaw il-penali skond il-liġi.

Penali fuq it-Taxxa tal-Boll

Se nbiddlu l-proċeduri dwar il-penalijiet marbuta ma' diskrepanzi bejn il- valur tal-propjeta' kif dikjarat fil-kuntratt u dak determinat mill- kummissarju tat-taxxi interni.

Din il-penali li llum hi għaxar darbiet aktar tal-boll affetwat se titnaqqas għad-doppju tal-istess boll affetwat.

Din il-penali terġa' tonqos gradwalment kemm il-darba titħallas fi żmien qasir.

Bilanċi tal-VAT 1995 u tas-CET

Fl-istess waqt, se jittieħdu miżuri oħra, din id-darba amministrattivi, li bihom taxpayers ikunu f'qagħda aħjar li jħallsu l-bilanċi tagħhom taħt il- VAT 1995 u taħt is-CET.

Dawn il-miżuri, li se jolqtu madwar 15,000 kont u li bejniethom itellgħu ammont globali ta' Lm4.6 miljun f'penalijiet, jaħsbu biex proprju jnaqqsu dawn il-penalijiet għal ammonti aktar raġonevoli fil- qafas tal-liġi.

Dan it-tnaqqis se jsir fuq skala ta' perċentwali marbuta mat-tul ta' żmien li fih jintrabat li jħallas min għandu jagħti.

Dawn il- miżuri ma jkunux japplikaw għall-imgħaxijiet dovuti fuq ħlas ta' taxxa.

Taxxa Proviżorja

Fil-każ tat-taxxa proviżorja fuq dħul taxxabbli, s'issa, jekk ażjenda tagħmel profitt li ma kenitx tistenna fl-aħħar tas-sena u għalhekk ma tkunx iddikjaratu għall-fini tat-taxxa proviżorja ta' April u ta' Awissu, teħel penali u l-interessi li jinħadmu fuq is-sena sħiħa.

Se jsir tibdil f'din il-proċedura biex b'hekk f'każ li l-profitti jkunu tabilħaqq saru fl-aħħar erba' xhur tas-sena, u ma jkunux profitti staġjonali li soltu jsiru, il- penali u l-imgħaxijiet jinħadmu fuq erba' xhur u mhux fuq 12-il xahar.

Rifużjoni tal-VAT

Qegħdin nilqgħu suġġeriment ieħor li sar fl-MCESD biex, fil-każ tal-VAT, ir- rifużjoni ta' taxxa li jkollha titħallas lill-kumpaniji li jipprovdu prodotti u servizzi li ma jiġbdux VAT, se tiħallas f'erba' xhur flok f'ħames xhur fl-2003 u fi tliet xhur minflok f'erba' xhur fis-sena 2004.

Dan jgħin il-likwidità tal-ażjendi konċernati.

Miżuri favur l-Ambjent

Karozzi li jaħdmu bl-elettriku

Fil-budget ta' sentejn ilu konna niżżilna t-taxxa ta' reġistrazzjoni għall- karozzi li jaħdmu b'enerġija alternattiva u għall-muturi li jaħdmu bil- batterija.

Matul dawn is-sentejn, filwaqt li r-rata għal karozzi b'sistemi hybrid, jiġifieri, li jaħdmu kemm bil-petrol u kemm bil-batterija, tibqa' tkun ta' 16.5%, karozzi li jaħdmu biss b'sistema elettrika mhux ser titħallas ebda taxxa ta' reġistrazzjoni fuqhom.

Għall-ħames snin li ġejjin, għall-karozzi li jaħdmu biss b'sistema elettrika, qegħdin inneħħu wkoll il-ħlas biex dawn jidħlu l-Belt Valletta.

Prodotti li huma favur l-ambjent

Ikun tajjeb li nħajru l-użu ta' prodotti li jagħfsu l-anqas fuq l-ambjent jew minħabba l-effiċjenza tagħhom jew għax huma degradeable jew għax huma prodotti ta' sistema ta' riċiklaġġ.

Għalhekk, id-dazju fuq l-importazzjoni ta' dawn il-prodotti se jonqos kif se ngħid:

• Karta riċiklata u karta li hi bleach free se jinżlu għal 0%; • Degradeable refuse bags minn 8.4% għal 6.5%; • Boroż tax-xiri li huma magħmula mill-karta u kartun riċiklat minn 6.0% għal 3.7%; u • Bozoz li jnaqqsu l-konsum minn 4.9% għal 2.7%.

Liċenzja ta' triq għal battery-operated mopeds

Biex inkomplu nuru l-impenn tal-gvern li jħajjar aktar nies jużaw meżżi ta' trasport li jniġġsu anqas l-ambjent, qed inneħħu l-ħlas tal-liċenzja ta' triq kif ukoll it-taxxa ta' reġistrazzjoni għal mopeds li jaħdmu bil- batteriji.

Inċentivi biex jiġi rranġat bini li kien reġistrat taħt l-Iskema ta' Reġistrazzjoni Volontarja għall-Belt, Floriana u Kottonera

Waqt li l-medja nazzjonali ta' djar vojta u fi stat imħarbat hi ta' 6% tal- postijiet abitabbli, il-persentaġġ tagħhom fl-Isla u f'Bormla jitla' għal 11%, dak fil-Belt Valletta u l-Birgu jitla' għal 26%, filwaqt li dak fil- Furjana jitla' għal 15%.

Aktar kmieni din is-sena il-gvern kien nieda skema ta' reġistrazzjoni volontarja li taħtha applikant beda jgawdi minn ħlas anqas ta' reġistrazzjoni.

Is-sidien ta' dawn il-postijiet fil-Belt, Floriana, u l-Kottonera ġew mitluba jirreġistraw din il-proprjetà u r-reġistru ta' l-artijiet irċieva 2,248 applikazzjoni.

Biex inħajru lil dawn jirrinovaw il-bini tagħhom, se nniedu skema li taħtha, jingħata lura l-ammont li jitħallas ekwivalenti għall-VAT.

Din l-iskema tapplika biss għal xogħol li jirrekjedi permess għall-iżvilupp (full development permit) mill-awtorità dwar l-ambjent u l- ippjanar.

Aktar dettalji jitħabbru 'l quddiem.

Miżuri favur l-intraprenditorija

Intrapriżi Żgħar

Fl-aħħar budget nidejna miżuri biex inħaffu l-amministrazzjoni għas-self- employed u kumpaniji żgħar.

Dawn kienu:

• in-nefqa li negozji żgħar jagħmlu fuq l-informatika tkun imnaqqsa mill- qligħ fl-istess sena;

• eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul fuq qligħ li jsir fis-snin 2002 sa 2004 f'każijiet fejn dan il-qligħ ikun investit fi proġetti ġodda, f'xiri ta' makkinarju, eċċ. li jgħin biex ikabbar u jiżviluppa n-negozju ;

• negozji żgħar jibdew jieħdu l-ħlas lura tal-VAT fi żmien 30 jum mid-data tad-dikjarazzjoni tagħhom sakemm din tintbagħat fil-ħin.

Dawn il-miżuri saru għal negozji żgħar u self-employed li jħaddmu medja ta' ħamsa minn nies u li t-turnover tagħhom ma jkunx aktar minn Lm100,000.

Qegħdin nilqgħu s-suġġeriment diskuss fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali biex din l-iskema tinfetaħ aktar.

Ma naħsbux li għalissa nistgħu nagħmlu dan għall-ażjendi kollha, iżda, mill- 1 ta' Jannar li jmiss, dawn il-miżuri li se jkunu japplikaw wkoll għal ażjendi li jħaddmu medja ta' ħamsa minn nies u li t-turnover tagħhom ma jkunx aktar minn Lm250,000.

Aċċess għal sistemi ta' informatika

Se nagħmlu skemi ta' għajnuna biex dawk li jaħdmu għal rashom ikollhom aċċess sħiħ għas-sistemi ta' informatika li jagħmilielhom aktar faċli jikkomunikaw ma' dipartimenti u entijiet oħra tal-gvern.

Permezz ta' eżenzjoni ta' drittijiet li jistgħu jkunu dovuti, u ta' taħrig b'xejn fl- użu ta' dawn is-sistemi, se nħajru lis-self-employed jagħmlu użu akbar minn dawn il-faċilitajiet li għandhom jaqduhom aħjar u mingħajr telf ta' żmien għalihom.

Biex inħeġġu lil min jinvesti fir-riċerka

Se nżidu d-dritt li kull intrapriża għandha għall-iskopijiet tat-taxxa fuq id-dħul li żżid l-ispejjeż li tagħmel fuq xogħol ta' riċerka u żvilupp bl- iskop li jinħolqu jew jitjiebu l-prodotti, il-proċessi, il-materjal u kull tagħmir ieħor.

Il-lum, l-imprenditur huwa intitolat li jżid it-tnaqqis ta' dawn l-ispejjeż b'20%.

Din iż-żieda se tiżdied għal 50% u, għalhekk, għal kull spiża ta' Lm100 huwa se jkun jista' jnaqqas Lm150 mid-dħul taxxabbli tiegħu.

Proċeduri biex jitnaqqsu kawżi quddiem it-Tribunal għal Talbiet Żgħar

Id-dipartiment tat-taxxi interni ilu jeżiġi li, fost oħrajn, biex kumpanija ddawwar kreditu f'bad debt iridu jkunu ttieħdu proċeduri legali u jkun hemm sentenza ta' qorti.

Dan qed iwassal għal ħafna kawżi quddiem it-tribunal għal talbiet zgħar li, l-iskop primarju tagħhom, mhuwiex biss biex jinġabru l-krediti favur dawk li għandhom jieħdu iżda biex jakkwistaw mingħand il- qorti digriet ta' bad debt.

Minn analisi tal-kawżi li telgħu quddiem it-tribunal bejn Jannar 2001 u Ġunju ta' din is-sena rriżulta li:

• 77% tal-kawżi saru minn kumpaniji, u li • 66% tat-talbiet kienu taħt il-Lm500, u • 13% oħra kienu bejn Lm501 u Lm750.

Għaldaqstant, se nipproponu riforma biex jeħfiefu l-proċeduri dwar kif kumpaniji jistgħu idawru krediti għal bad debts mingħajr il-ħtieġa li jitilgħu quddiem it-tribunal.

Din ir-riforma, li d-dettalji tagħha jitħabbru aktar 'il quddiem, se tkun marbuta b'ċerti kundizzjonijiet li, waqt li jonqsu l-ispejjeż għal min hu fin-negozju, jiżguraw li ma jsir l- ebda abbuż minnha.

Miżuri biex inneħħu x-xkiel tal-Kontroll tal-Kambju

Il-programm ta' liberaliżżazzjoni tal-kontroll tal-kambju se jkompli matul is-sena d-dieħla.

Wara li fis-snin li għaddew neħħejna l-kontroll fuq it- transazzjonijiet medium u long-term, matul is-sena d-dieħla se nneħħu, b'mod gradwali, il-biċċa l-kbira tal-kontrolli li baqa'.

Il-kontrolli li se jibqa', u li jirrigwardaw xi transazzjonijiet kapitali short-term, jitneħħew hekk kif Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea fl-2004.

Hekk, niżguraw li ma nkunux esposti għal xi movimenti kapitali volatili li jistgħu jiddistabbilliżżawna.

Fl-1 ta' Diċembru li ġej, il-Bank Ċentrali għandu jħabbar il-miżuri li se jittieħdu mill-1 ta' Jannar 2003.

Matul is-sena jitħabbru miżuri oħra.

Il- Bank Ċentrali jħabbar dawn il-miżuri xahar qabel ma jidħlu fis-seħħ.

Dawn il-miżuri għandhom l-għan li jżidu l-ammonti li ċittadini Maltin jistgħu jibagħtu jew jinvestu f'munita barranija, u li jagħti iżjed flessibilita' lin-negozju f'Malta li jaħdem f'munita barranija.

Issa li wasalna f'dan l-istadju fil-proċess ta' liberaliżżazzjoni tal- kontroll tal-kambju, se nneħħu l-liġi li teżisti llum, jiġifieri, l-att dwar il-kontroll tal-kambju, u minflokha nagħmlu liġi oħra.

Dan se jkun att dwar it-transazzjonijiet tal-kambju li għandu jipprovdi l- infrastruttura meħtieġa biex ikun hemm liberaliżżazzjoni sħiħa waqt li tagħti lill-ministru tal-finanzi l-awtorità li jintroduċi miżuri u kontrolli f'każ ta' kriżi fil-bilanċ ta' pagamenti.

Miżuri biex ħadd ma jibqa' lura

Fil-limitu tal-mezzi li għandna, irridu nkomplu ntejbu l-ħajja ta' dawk li l-aktar għandhom bżonn.

Qegħdin nieħdu miżuri li għandhom ikunu ta' fejda u li għandhom ineħħu xi anomaliji li jeżistu fis-sistemi li nħaddmu.

Test tal-Mezzi Kapitali

Is-sena l-oħra, għamilna miżura li biha dawk li kienu intitolati għal pensjoni ta' l-età taħt l-iskema mhux kontributorja, kellhom it-test tal- mezzi kapitali miżjud minn Lm4,000 għal Lm6,000 f'każ ta' persuna waħedha, u minn Lm7,000 għal Lm10,000 f'każ ta' koppja miżżewwġa.

Issa se nagħmlu din l-istess miżura applikabbli wkoll fil-każ tat-test tal-mezzi kapitali għal dawk li jirċievu l-għajnuna soċjali, l-għajnuna medika, u l-pensjoni għall-wens.

Titjib tal-Għajnuna Supplimentari

Biex nagħtu palata lil dawk li għandhom l-anqas dħul, qed nirrivedu l- iskema ta' l-għajnuna supplimentari biex mhux biss ikun hemm aktar nies li jkunu jistgħu jibbenefikaw minn din l-għajnuna iżda wkoll jiżdied l-ammont li jirċievi kulmin hu ntitolat.

Għaldaqstant, b'effett mill-1 ta' Jannar li ġej, id-dħul eliġibbli għall- għajnuna supplimentari fil-każ ta' koppja miżżewġa se jitla' minn Lm3770, kif inhu llum, għal Lm4200.

Għal dawk li jgħixu weħidhom, il-livell ta' eliġibilità se jibqa' Lm3270.

Hekk koppji miżżewġa li jaqilgħu bejn it- Lm3770 u l-Lm4200 se jkunu ntitolati li jibdew jirċievu dan il-benefiċċju.

Qed nikkalkolaw li madwar 1,900 ruħ se jkunu eliġibbli ġodda f'din l-iskema ta' benefiċċju li japplika l-iktar għall-pensjonanti u dawk bi dħul aktar baxx.

Il-livelli li fuqhom jinħadem il-benefiċċju, jiġifieri Lm10270 għal każ ta' koppja miżżewġa u Lm8270 fil-każ ta' dawk li jgħixu weħidhom ukoll se jibqgħu l-istess.

Se jinbidlu r-rati perċentwali li huma applikati fuq id- differenza bejn dawn il-livelli u d-dħul ta' l-individwu.

Ir-rati li se jintużaw fil-kalkoli se jiżdiedu.

Fil-każ ta' koppja miżżewġa dawn se jitilgħu minn 1.5% għal 1.75% u fil-każ ta' persuna weħidha, ir-rata se titla' minn 1% għal 1.25%.

Il-livell minimu ta' dħul applikat fil-kalkolu se jibqa' Lm2220 għal kulħadd.

Din għandha tibbenefika lil madwar 27,000 ruħ.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Din hija xhieda oħra ta' solidarjetà soċjali li l-Gvern tal-lum mhux biss jippriedka iżda wkoll jipprattika l-aktar ma' dawk fil-bżonn u li allura jistgħu jibqgħu lura.

Ħlas għall-manteniment ta' l-ulied f'każijiet ta' separazzjoni

Is-sena l-oħra konna daħħalna miżura li kienet tikkonċerna l-ħlas ta' manteniment f'każ ta' koppji separati bi ftehim bonarju bejn il-partijiet.

Dan ma kienx jolqot il-mod kif ikun intaxxat il-ħlas li jsir għall- manteniment ta' l-ulied.

Skond il-liġi tat-taxxa fuq id-dħul, dan il-ħlas ma jistax jitnaqqas mid-dħul ta' min ikun qed iħallas filwaqt li l-istess ammont huwa taxxabbli f'idejn il-parti l-oħra li tirċevi l-pagament.

Għalhekk, mis-sena d-dieħla, se ndaħħlu miżura oħra biex dik il-parti li tirċievi l-pagament għall-manteniment rigward it-tfal, ma tibqax tkun aktar intaxxata fuq dan id-dħul.

Żieda fiċ-Children's Allowance għal dawk bi tlett itfal jew aktar

Lil dawk li għandhom tlett itfal jew aktar u li jibbenefikaw miċ-children's allowance, se nżidu r-rati li bihom jinħadem dan il-benefiċċju.

Hekk ir- rata ta' dawk bi tlett itfal se tiżdied minn 11.5% għal 12%, dawk li għandhom erbat itfal ir-rata se tiżdidilhom minn 13% għal 14% u għal min għandu tfal aktar minn erbgħa, ir-rata tibqa' tiżdied bi 2% minflok b'1.5%.

Din il-miżura se jibbenefikaw minnha aktar minn 4,400 familja li se jiżdidilhom il-benefiċċju b'medja ta' Lm1 fil-ġimgħa.

Proċeduri ġodda fil-ħdim tat-taxxa fuq id-dħul fir-rigward ta' arretrati f'pensjonijiet

Wara l-laqgħa li kellna ma' l-alleanza ta' l-għaqdiet tal-pensjonanti, qbilna fuq il-mod li bih għandna nagħmlu l-bidla fil-liġi tat-taxxa fuq id- dħul biex arretrati ta' taxxa dovuta fuq reviżjoni ta' pensjoni jiġu mifruxa fuq is-snin rispettivi tad-dħul li fihom kienu dovuti.

Għaldaqstant, dan se japplika:

• għall-arretrati kollha mħallsa wara l-ewwel ta' Jannar 2003, sakemm dawn ma jmorrux lura qabel l-1999.

F'dan il-każ l-arretrati dovuti qabel dik is-sena jingħaddu mad-dħul ta' l-1999 għal fini tat-taxxa.

• għall-arretrati mħallsa bejn l-1999 u l-2002, sakemm dawn ikunu dovuti b'riżultat ta' żbalji fil-kalkoli tal-pensjoni li jkun għamel xi dipartiment governattiv.

Żieda lill-pensjonanti għall-għoli tal-ħajja

Fil-programm elettorali tal-gvern erba' snin ilu konna wegħedna li nfasslu indiċi ġdid għall-għoli tal-ħajja apposta għall-pensjonanti li jkun jirrifletti x-xejra tal-infiq li jagħmlu l-pensjonanti.

Mill-istudji li saru ġie stabbilit li x-xejriet fl-infiq ta' pensjonant huma differenti minn dawk ta' wieħed li għadu jaħdem u li forsi għadu jtella' familja.

Hekk ħareġ li, familji ta' pensjonanti jonfqu aktar jew 64% tad-dħul tagħhom fl-ikel, f'kura personali, u fil-ħarsien ta' saħħithom.

Fl-istess ħin jonfqu anqas jew 46% tad-dħul tagħhom fuq ħwejjeġ tad-dar, trasport, edukazzjoni, divertiment, u rikreazzjoni.

Għal dan il-għan, sar kalkolu bbażat fuq ir-rata ta' inflazzjoni tul l- aħħar 12-il xahar kif din laqtet familji ta' pensjonanti li d-dħul tagħhom ma jaqbiżx il-Lm55 fil-ġimgħa.

Dan id-dħul jirrappreżenta l-medja tad-dħul ta' familji ta' pensjonanti.

Meta tapplika l-indiċi tal-prezzijiet maħdum fuq ix-xejriet ta' nfiq ta' familji ta' pensjonanti kif għadni kif semmejt, iż-żieda fin-nefqa kull ġimgħa tammonta għal Lm1.27.

Għalhekk, mill-ewwel Sibt ta' Jannar 2003, il-pensjonanti se jibdew jingħataw l-ammont kollu taż-żieda li tirriżulta mill-indiċi tal-prezzijiet maħduma għalihom.

Dan minflok iż-żewġ terzi taż-żieda għall-għoli tal- ħajja li tirriżulta mill-indiċi ġenerali.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Hekk, iż-żieda li jibdew jieħdu l-pensjonanti tkun tirrifletti aħjar l- għoli tal-ħajja kif jolqot lilhom.

B'riżultat ta' dan, fl-2003, iż-żieda għall-għoli tal-ħajja lill-pensjonanti se tkun ta' Lm66.04 minflok ta' Lm60.67 kif kienu jieħdu bil-kalkoli ta' qabel.

Dan ifisser żieda ta' 9%.

Se nammendaw l-iskedi tal-liġi tas-sigurtà soċjali, biex iż-żieda li tirriżulta mill-indiċi tal-prezzijiet maħdum għalihom, li għadni kif semmejt, tkun riflessa fir-rata tal-pensjoni taż-żewġ terzi, u tas- superstiti, tal-pensjoni għal min jirtira, tal-pensjoni għall-invalidita', tal-pensjoni għar-romol, kif ukoll fir-rata li titħallas lil persuna weħidha fil-pensjoni minima nazzjonali, fir-rata li tiħallas lil persuna weħidha fil-pensjoni ta' l-età.

Dan hu żvilupp ieħor importanti fil-qasam tal-benefiċċji soċjali f'pajjiżna.

Ġustizzja mal-Assistenti Soċjali Każwali

Il-gern diġa' ħa l-miżuri li kien hemm bżonn biex isewwi l-inġustizzji li kienu jeżistu għal kategoriji ta' ħaddiema fosthom il-ħaddiema impressed u dawk li jaħdmu taħt l-iskema tal-awżiljarji.

L-asistenti sċjali kżwali huma kategorija oħra ta' ħaddiema li qed jagħtu servizz lill-anzjani ta' pajjiżna u li sal-um huma kunsidrati ma' dawk li jaħdmu għal rashom.

Dan ifisser li dawk li jaħdmu għal aktar minn 20 siegħa fil-ġimgħa ma jgawdux mill-benefiċċji ta' btali, sick leave, u bonus, fost oħrajn.

Għaldaqstant, wasal iż-żmien biex is-635 asistent sċjali kżwali jsir part- time bid-drittijiet kollha li ttihom il-liġi tax-xogħol.

Fl-istess ħin, se tittieħed din l-opportunita' biex jidħlu sistemi ta' xogħol li jtejbu s- servizz lill-anzjani u b'hekk din il-miżura tħalli l-impatt mixtieq ukoll fuq dawk l-eluf ta' anzjani li jirċievu dan is-servizz.

Mis-sena d-dieħla, qed nipprovdu ammont addizzjonali fl-estimi taħt l- iskema tal-home help sabiex tkun tista' titwettaq din il-miżura.

Għajnuna finanzjarja lill-ġenituri bi tfal taħt l-età ta' sentejn li jattendu Child Day Care Centres

Waħda mill-miri ewlenin ta' dan il-gvern tibqa' dik li jżid ir-rata ta' parteċipazzjoni tal-mara Maltija fil-ħolqien tal-ġid għaliha u għall- pajjiż.

Dan inwettquh permezz ta' miżuri li jagħtu appoġġ lill-familja.

Se nniedu skema ġdida ta' sussidju fuq ħlas li l-ġenituri jagħmlu għas- servizz ta' ħarsien ta' wliedhom żgħar matul il-jum.

Din l-iskema hi maħsuba għal dawk in-nisa bi tfal taħt it-tliet snin, li jaħdmu u jħallu lil uliedhom fil-ħarsien matul il-jum f'care centre liċenzjat.

Din l- għajnuna tingħata skond il-mezzi tal-familja.

Flimkien ma' din l-iskema, il-gvern se joħloq qafas regolatorju bil-għan li jiżgura li s-servizz mogħti f'dawn il-child day care centres jilħaq l- livell xieraq.

Biex jagħti bidu għal din l-iskema, il-gvern qed jalloka s-somma ta' Lm100,000 għas-sena li ġejja.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Miżuri favur dawk li jħallsu t-taxxi

Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti

Biex inħaffu aktar il-piż fuq dawk li jixtru darhom, se nżidu l-valur suġġett għar-ratà ta' 3.5% għal Lm30,000 flok Lm20,000 kif inhu llum.

Hekk, persuna li tkun tixtri proprjeta' bħala residenza tagħha se tkompli tiffranka Lm150 oħra f'boll.

Se nibdlu ukoll it-trattament ta' propjetà li tkun trasferita bejn membri ta' l-istess familja.

Dan il-valur issa se jkun il-valur tal-proprjetà wara li minnha tneħħi l- element ta' profitt skond is-suq.

Waqt li s'issa, skond il-liġi, id-dipartiment dejjem insista li f'kull każ il-valur ta' proprjetà trasferita li fuqha jitħallas il-boll għandu jkun il- prezz tas-suq se jkun imnaqqas bl-element ta' profitt fuq proprjetà simili viċendi fis-suq.

Tassazzjoni tal-bdiewa li jkabbru ħaxix u frott.

Il-bdiewa se jibdew igawdu minn skemi ta' għajnuna biex nassigurawlhom livell ta' għixien tajjeb.

Se nieħdu wkoll miżuri biex is-sistema tat- taxxa fuq id-dħul għall-bdiewa li jkabbru ħaxix u frott nissimplifikawha u nnaqsuha.

Skond l-istatistika li pprovdew il-bdiewa stess fl-aħħar ċensiment jirriżulta li l-ispejjeż li dawn għandhom fix-xogħol tagħhom jammontaw għal medja ta' 20% tal-valur tal-prodott li jbigħu.

Dawn l-ispejjeż jinkludu pagi, żrieragħ, pestiċidi, fuels, diprezzament ta' makkinarju, u spejjeż oħra anċillari.

Bħala l-ewwel pass f'riforma tat-taxxa fuq id-dħul għall-biedja, mill-1 ta' Jannar 2003, id-dipartiment tat-taxxa se jibda' jqis, b'mod awtomatiku, li l-ispejjeż tal-bidwi jkun ta' 40% tal-valur tal-prodott, jew id-doppju ta' kemm jirriżulta miċ-ċensiment.

Dan ifisser li minn kull Lm100 li jbigħ qed jiġi stmat li d-dħul għall-bidwi jkun ta' Lm60.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dawk li l-ispejjeż tagħhom huma anqas minn hekk m'hemmx għalfejn juru kotba u karti lid-dipartiment, ħlief tal-bejgħ li jagħmlu.

Dawk li l-ispejjeż tagħhom ikun aktar minn hekk, jistgħu jaħdmu l-qligħ tagħhom fuq l-ispejjeż attwali basta dawn ikunu kkolaborati minn irċevuti jew dokumenti oħra.

Taxxa fuq id-Dħul

Fil-budget tas-sena l-oħra konna għedna li issa, li qegħdin nilħqu l-miri tagħna, se nibdew innaqqsu xi ftit mill-piż li għafas fuq dawk li l-aktar serraħħna fuqhom f'dawn is-sentejn.

Dakinhar konna aġġustajna r-rati tat- taxxa fuq id-dħul biex dawk il-koppji li jagħmlu dikjarazzjoni flimkien setgħu jiffrankaw sa Lm145 taxxa.

Din is-sena se nagħmlu pass ieħor akbar minn tas-sena l-oħra.

Wara diskussjoni fil-kunsill Malti għall-iżvilupp ekonomiku u soċjali, qbilna li, l-faxxi tat-taxxa fuq id-dħul għandhom jerġgħu jinfetħu minn tlieta għal ħamsa.

Għall-miżżewgin li jagħmlu dikjarazzjoni flimkien, qed inżidu l-ammont li fuqu ma titħallasx taxxa minn Lm4,100 għall-Lm4,300.

Qegħdin indaħħlu skema ġdida ta' faxxi fuq ħames livelli, u hekk, fuq dħul minn Lm4,301 sa Lm6,000 jitħallas 15%, fuq dħul minn Lm6,001 sa Lm7,250 jitħallas 20%, fuq dħul minn Lm7,251 sa Lm 8,500 jitħallas 25%, fuq dħul minn Lm8,501 sa Lm10,000 jitħallas 30% u fuq dħul fuq l-Lm10,000 jitħallas 35%.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Għal dawk li jagħmlu dikjarazzjoni separata, kif ukoll għal dawk weħidhom qed inżidu l-ammont li fuqu ma titħallasx taxxa minn Lm3,000 għall-Lm3,100.

Anke hawn il-faxxi ta' rati ta' taxxa se jkunu ħamsa.

Fuq dħul minn Lm3,101 sa Lm4,100 jitħallas 15%, fuq dħul minn Lm4,101 sa Lm5000 jitħallas 20%, fuq dħul minn Lm5,001 sa Lm6,000 jitħallas 25%, fuq dħul minn Lm6,001 sa Lm6,750 jitħallas 30%, u fuq dħul fuq Lm6,750 jithallas 35%.

Dan kollu jfisser li l-miżżewġin li jagħmlu dikjarazzjoni flimkien jistgħu jiffrankaw sa Lm187 taxxa fis-sena waqt li dawk li jagħmlu dikjarazzjoni separata jistgħu jiffrankaw sa Lm108 fis-sena.

It-tabella nru 23 li nitlob llil-Kamra tieħu b'moqrija, turi kemm tiġi ffrankata taxxa f'livelli differenti ta' dħul.

(Ara Anness "AB" - Tabella Nru 23)

Hu kkalkulat li din il-miżura se tnaqqas id-dħul tal-gvern b'Lm7 miljun.

Għeluq

Mr Speaker, lil kull ċittadin Malti u Għawdxi ngħidulu li lil pajjiżna saħħaħnieh.

Saħħaħnieh biex inti tgħix aħjar.

Saħħaħnieh biex nitħeġġu mill-viżjoni ġdida li hi tant qrib li ssir realtà, biex il-poplu tagħna, ta' llum u l-ġenerazzjonijiet li jmiss, ikomplu jgħollu l-livell ta' l-għajxien tagħhom.

Saħħaħnih biex ikollna l-forza niffaċċjaw l-isfidi u nisfruttaw l- opportunitatjiet li qed jinbtu l-ħin kollu madwarna.

Erba' snin ilu ħadna pajjiż, li kien tilef il-fiduċja fih innifsu.

It- tmexxija, wirt ta' dawk tal-qedem, kienet dgħajfa u dâbet u ħalliet lill- poplu mifxul, iffriżat u mingħajr direzzjoni.

F'dawn l-erba' snin erġajna tajna l-ħajja lil pajjiżna.

Il-poplu Malti reġa' beda jaħdem għax għandu quddiemu triq imfassla tajjeb.

Il-poplu Malti mhux ġifa li ma jaffrontax sidru għall-isfidi li jiffaċċjawh.

Il- poplu Malti għandu almu kbir li jaf jisfrutta l-opportunitajiet kollha li jiġu quddiemu.

Saħħaħna pajjiżna biex, mhux biss ħadd ma jibqa' lura, imma biex Pajjiżna ma jibqax lura.

Għax jekk pajjiżna jibqa' lura, kulħadd se jibqa' lura..

Pajjiżna ma jibqax lura bi sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Pajjiżna ma jibqax lura għax fl-Ewropa niggarantixxu aċċess akbar għas- swieq li għandna llum u għal oħrajn li se jinfetħu f'daqqa malli nidħlu.

Dan hu l-bażi ta' aktar investiment u garanzija ta' futur sod b'impjiegi u pagi aħjar għalina u għal uliedna.

Pajjiżna ma jibqax lura għax fl-Ewropa niggarantixxu l-aqwa livelli f'kollox: fl-ambjent, fit-toroq, fl-isptarijiet, fl-iskejjel, fis-servizzi pubbliċi u privati, fl-għajnuna soċjali, fis-sigurtà fuq il-post tax- xogħol.

Pajjiżna ma jibqax lura għax fl-Ewropa niggarantixxu l-aqwa u l-itjeb prodotti bl-aħjar prezzijiet.

Pajjiżna ma jibqax lura għax fl-Ewropa niggarantixxu ħajja fil-paċi u fis- sigurtà.

Pajjiżna ma jibqax lura għax fl-Ewropa niggarantixxu li pajjiżna jikseb is- saħħa li jkollu sehem sħiħ fid-deċiżjonijiet li jolqtuna.

Pajjiżna ma jibqax lura għax kull Malti u Għawdxi se jikseb is-saħħa li f'pajjiżu ħadd ma jikkalpestah.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Aħna lesti biex lil pajjiżna ndaħħluh mill-bieb li nfetaħ beraħ għalina u jieħu l-post li jixraqlu, impar ma' wħud mill-aqwa pajjiżi tad-dinja.

F'idejna ċ-ċavetta għall-futur ta' uliedna.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Diskors tal-Budget 2003;

Estimi Finanzjarji 2003;

Economic Survey (January-September 2002);

Proklama Nru VIII ta' l-2002 dwar l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra; u

Kopja draft ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra".

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzja lill-Ministru tal-Finanzi għad-diskors tiegħu.

Nirringrazzja wkoll lill-impjegati tat-televiżjoni u nitlobhom jirtiraw mill-Kamra.

L-impjegati tal-Public Broadcasting Services irtiraw mill-Kamra.

PERMESS TAL-KAMRA

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi mingħajr avviż.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI TA' L-ESTIMI U MIŻURI AMMINISTRATTIVI OĦRA

ONOR.

JOHN DALLI: Nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra" ikun moqri l-Ewwel Darba?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 26 ta' Novembru, 2002 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi tad-dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas-sena 2002-2003.

Infakkar lill-Kamra li dan id-dibattitu jinfirex fuq żewġ seduti bil-vot jittieħed fit-tieni seduta u l-ħin jinqasam indaqs bejn iż-żewġ naħat tal- Kamra.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Estimi ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 2002 – 2003 – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Tpaċija u Netting f'każ ta' Insolvenza - Tieni Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri fil-Qrati u fit-Tribunali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar l-Assigurazzjoni ta' Vetturi tal-Mutur għar-Riskji ta' Terzi Persuni – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza bejn is-Sessi - Kumitat Permanenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 26 ta' Novembru, 2002 fid-9:00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Viċi Prim Ministru.

Fit-8.42 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 301 tat-12 ta' Novembru 2002.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - ATTI OXXENI FIL-PUBBLIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Billi fi Ġnien il-Kunsill ta' l-Ewropa, il-Gzira ta' kuljum bil- lejl qegħdin isiru atti oxxeni fil-pubbliku, jista` l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni mill-pulizija din is-sena f'dan il-post?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li matul l-ewwel disa` xhur ta` din is- sena tressqu quddiem il-qorti 23 persuna fuq akkużi ta` tlajjar għal skop ta` prostituzzjoni fl-inħawi tal-Gżira.

Barra dan kien hemm każ ta` persuna li tressqet il-qorti fuq akkuża kontra l-pudur fil-ġnien imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Infurmat ukoll li l-pulizija qed tagħmel ronda fl- inħawi sabiex kemm jista` jkun ma jkunx hemm abbużi.

PULIZIJA – TAPPING TA' TELEFONS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba huwa awtorizza ttappjar ta' telefons mis-servizz sigriet din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għal mistoqsija parlamentari 8273.

HOUSING UNITS

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista` l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm illum hawn housing units okkupati u kemm huwa maħsub li huma vojta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ebda dipartiment jew entita` li taqa' taħt id- dekasteru tiegħi ma jżomm statistika dwar l-informazzjoni mitluba.

NURSES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hawn nurses illum?

Kemm qed jaħdmu mal-gvern u kemm mal-privat?

Kemm minn dawn huma barranin u mil-liema pajjiż ġejjin?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li n-numru ta' nurses irreġistrati man-nursing and midwifery board huwa ta' 4941.

Mad-diviżjoni tas-saħħa hemm jaħdmu 1371 infermier.

In-numru ta' infermiera barranin li qegħdin jaħdmu ma' din id-diviżjoni huwa 41 u dawn ġejjin minn dawn il-pajjiżi:

Albania; Australia; Bosnia; Bulgaria; Finland; Germany; Ghana; India; Macedonia; Nigeria; Pakistan; Philippines; Poland; Russia; Slovakia; Jugoslavia and United Kingdom.

Din id-diviżjoni m'hiex f'qagħda li tagħti nformazzjoni dwar infermiera li qiegħdin jaħdmu ġewwa sptarijiet jew kliniċi privati.

GĦALLIEM - STUDENTA BARRANIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk l-awtoritajiet ta' l-iskola li isimha qed jidher separatament għamlux rapport dwar attakk mingħajr provokazzjoni li sar fuq għalliem minn studenta barranija nhar it-Tlieta 22 ta' Ottubru?

Jistgħu uffiċjali tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jitolbu rapport dwar dak li ġara u jekk ma tteħdux passi għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tlabt li t-tagħrif mitlub jinġabar biex nagħti risposta f'xi seduta oħra.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid sarux xi spezzjonijiet fl-iskejjel li jgħallmu l- Ingliż bejn Ġunju u Settembru biex jiġi żgurat li l-għalliema kollha għandhom il-kwalifiki meħtieġa?

F'liema skejjel saru u meta?

L-uffiċjali edukattivi ngħataw iċ-ċans li jaraw id-dokumenti kollha li talbu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn Mejju 2002 sat-30 ta' Settembru 2002, iċ-chairman tat-TEFL Monitoring Board żar l-iskejjel liċenzjati kollha li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

Matul dawn iż-żjajjar iċ-chairman kien ikun akkumpanjat minn xi membru tal- bord, u fejn instabu xi nuqqasijiet inġibdet l-attenzjoni tal-kap ta' l- iskola kkonċernata, sabiex dawn jirranġaw.

Ir-rapport li sar fuq kull skola separatament wara kull żjara ntbgħat lill-iskejjel konċernati.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid isirx xi screening speċjali meta jidħlu immigranti llegali biex jiġi żgurat li fosthom m'hemmx terroristi jew kriminali magħrufa?

Jekk fl-affermattiv kif isir?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li hekk kif tkun stabbilita l- identita` tal-persuna li tkun daħlet Malta illegalment, il-pulizija tagħmel il-verifiki meħtieġa.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Minbarra affarijiet bażiċi li jingħataw lill-immigranti llegali, jista' il-Ministru jgħid jekk dawk li jdumu hawn jingħatawx xi tagħlim basiku per eżempju ta' l-Ingliż biex ikun jista' jgħinhom jekk it-talba tagħhom tintlaqa'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li ma jingħatax tagħlim kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Pero` fil-futur qarib it-tfal se jingħataw opportunita` jattendu l-iskola.

Dan il-pjan qed jinħadem mill-illegal immigrants steering committee li twaqqaf fi ħdan il-Ministeru ta` l-Intern u l-Ambjent fit-12 ta` Awissu li għadda.

Dal-kumitat hu magħmul minn rappreżentanti ta` NGOs u dipartimenti tal-gvern.

IMMIGRANTI LLEGALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm tfal li bħalissa huma kkunsidrati ukoll bħala immigranti llegali?

X'inhi l-ikbar u l-iżgħar eta` tagħhom?

X'qed isir biex dawn it-tfal jkunu jistgħu jitgħallmu x'ħaġa u jingħataw xi ħaġa biex ikunu jistgħu jilagħbu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fost il-persuni li qed jinżammu mill-awtoritajiet tas-sigurta` minħabba li daħlu Malta llegalment, hemm 110 li huma tfal.

L-iżgħar fosthom hija tarbija li twieldet Malta ftit tal- jiem ilu u l-akbar hija ta` 16-il sena.

Infurmat ukoll li għalkemm fil- preżent dawn għadhom mhux qed jingħataw tagħlim, qed isiru arranġamenti sabiex dawn it-tfal ikunu jistgħu jibdew jattendu l-iskola.

Dawn it-tfal ġew mogħtija diversi ġugarelli kemm minn għaqdiet kif ukoll mill-pubbliku.

SKEJJEL SEKONDARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi tħejjijiet qed isiru fl-iskejjel sekondarji biex minn qabel ma jaslu studenti b'diżabilita` jibda jinħoloq ambjent inklussiv u l-għalliema jiġu preparati biex jiżviluppaw mentalita` u mġiba inklussiva?

X'xogħol qed isir biex jiġri l-istess fost l-istudenti u x'qed isir biex l-istudenti b'diżabilita` jkunu ltaqgħu mal-facilitator tagħhom minn qabel tibda s-sena skolastika biex isiru jafu lil xulxin biex jiġu evitati trawmi bla bżonn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni waqfet proċeduri għat-transizzjoni ta' studenti mill-iskejjel primarji għal dawk sekondarji skond id-dokument "inclusive education - policy regarding students with a disability".

Isiru "mapping an action plan sessions" (MAPS) għall-istudenti kollha fuq bażi individwali fis-sitt sena ta' l-iskejjel primarji li jkunu se jibdew jattendu skola sekondarja fis-sena segwenti.

F'dawn il-MAPS jieħdu sehem l- għalliema, facilitators, nies professjonali u l-amministrazzjoni ta' l- iskola.

Dawn ifasslu rapport li jingħata lill-istatementing moderating panel, li min-naħa tiegħu jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet lid-dipartiment ta' l-operat li għandu d-dritt jieħu d-deċiżjoni finali.

L-għalliema ta' l-iskejjel sekondarji jieħdu taħriġ billi jattendu korsijiet INSET li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni torganizza f'Lulju u Settembru ta' kull sena.

Minbarra dan, l-iskejjel, b'inizjattiva individwali jaħgmlu użu mill-istaff development meetings li jsiru kull tliet xhur, b'dan il-għan.

L-istudenti fi skejjel sekondarji llum draw is-sistema inklussiva billi ilhom is-snin jitgħallmu ma' tfal b'diżabilita` fl-iskejjel primarji.

Meta jkun possibbli, l-istudenti b'diżabilita` jiltaqgħu mal-facilitators tagħhom qabel tibda s-sena skolastika.

COMMON AGRICULTURAL POLICY - SPECIAL SAFEGUARDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza mistoqsija parlamentari numru 36535 jista' il-Ministru għallinqas jinfurmani liema huma dawk l-ispecial safeguards li Malta qed toġġezzjona li taċċetta li tkun konformi magħhom wara s-sħubija ta' pajjiżna fl-UE?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma nifhimx għaliex l-Onor.

Interpellant qed jitlob din l-informazzjoni meta ilu tant żmien jipprova jagħti l-impressjoni li jaf b'dak kollu li qed ikun negozjat ma' l-UE.

M'Għandi xejn xi nzid ma dak kollu li għidt diversi drabi f'risposti simili.

VERDALA - ĦLASIJIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'referenza għall-pagi pendenti li għandhom jieħdu l-ħaddiema ta' l-ex lukanda Verdala, li dwarhom ressaqt diversi mistoqsijiet, jista' il- Ministru jinfurmani bl-iżviluppi u cioe' meta se jsiru l-ħlasijiet dovuti mill-MDC skond l-arranġamenti li kienu saru u li jmorru lura għall-1983?

ONOR.

JOSEF BONNICI: F'dan l-istadju m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 30755.

MOSTA – TRIQ IL-KBIRA – CULVERTS TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-ilmenti tiegħi f'isem ir-residenti ta' Triq il-Kbira l-Mosta fil-parti tan-naħa ta' Ta' Qali , jista' il-Ministru jinfurmani x' kienu r-raġunijiet li l-culverts ta' l-ilma tax-xita f'din it- Triq ma sarux matul dawn l-aħħar erba' snin?

Inħarġet tender tax- xogħlijiet u jekk le, jista' jara li toħroġ immedjatament ħalli dawn ir- residenti ma jkomplux joħorġu kull meta tagħmel ix-xita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-proġett biex tiġi eliminata l- problema ta' l-ilma tax-xita fi Triq il-Kbira hu pjanat li jitwettaq mill- kunsill.

Min-naħa tiegħu d-direttorat għat-toroq ħa ħsieb li jara li l- easements li jridu jsiru biex il-culvert tkun tista' tinbeda fil-fatt isiru.

Minbarra hekk naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li Triq il- Kbira l-Mosta ilha mibnija ferm iktar minn erba' snin.

WIED IL-FIDDIEN - ĦOFRA FIT-TRIQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jinvestiga l-ħofra li żviluppat f'nofs it-triq fejn Wied Tal-Fiddien limiti tar-Rabat peress li tindika li hemm xi mina żgħira għall-aċċess ta' l-ilma li xpakkat?

Jista' il-Ministru jinfurmani fid-dettall u forsi anke jpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra kopja tal- pjanti li jindikaw minn fejn jinsab għaddej il-kanal li nkixef minħabba din it-toqba fit-triq?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li għalkemm il-ħofra li żviluppat fit-triq imsemmija hija fil-konfini tal-kunsilli lokali, saret spezzjoni fuq il-post u tqiegħdu road barriers bil-flushers biex ma jkunx hemm periklu.

Sadanittant, ħaddiema mit-taqsima tax-xogħlijiet marru fuq is-sit imsemmi u għamlu x-xogħol neċessarju.

ACRYLAMIDE - LIVELLI FL-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 34638 jista' l-Ministru jaġġornani dwar il- kwestjoni tal-livelli aċċettabbli ta' acrylamide?

It-tfal huma safe jew hemm xi etajiet li jridu jiġu osservati?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li l-kummissjoni dwar is-sigurta` fl-ikel qed tkompli ssegwi l-iżviluppi f'dan il-każ, b'mod partikolari l- istudji li qed isiru fi ħdan l-organizzazzjoni dinjija tas-saħħa (WHO) u l- awtorita` Ewropea dwar is-sigurta` fl-ikel (EFSA).

Bl-informazzjoni li teżisti bħalissa, wieħed ma jistax jasal għal konklużjoni dwar livelli aċċettabbli ta` acrylamide.

MELLIEĦA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li fil-fatt tinxtegħel triq il-Birwina l-Mellieħa peress li twaħħlu l-bozoz u għadha ma nxtegħlitx?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li x-xogħol li kien meħtieġ tlesta u fil-fatt it-triq imsemmija tinsab mixgħula.

SKEJJEL TA' L-ISTAT - BDIL TA' UNIFORMI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36672?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba għal misotqsija palramentari 36854 ta' l-istess Onor. Membru.

XOGĦOL FUQ PROĠETTI - ĦLAS MIŻMUM

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36675?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-verifiki għadhom għaddejjin u r- risposta tingħata f'seduta oħra.

MALTA RACING CLUB - PROĠETT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36678?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-breakdown ta' l-ispejjeż involuti fil- proġett ta' l-entratura tal-Marsa hija kif se nsemmi:

|Xogħol |Ammont | | |Lm | |Concrete Works |1,660.50 | |Concretor |917.49 | |Breaking and |2,926.58 | |excavation works| | |Construction |14,172.14 | |works | | |Manholes |626.91 | |Floor an wall |1,455.75 | |tiles | | |Mild steel |450.00 | |railing | | |Electical and |2,908.50 | |Plumbing | | |Aluminium |509.00 | |apertures | | |External works |47,249.19 | |Variations |3,269.55 | |VAT |421.83 |

MALTA RACING CLUB - ARRETRATI LID-DIPARTIMENT TAL-VAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36679?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-arretrati li kienu dovuti lid- dipartiment tal-VAT kienu jammontaw għal Lm1861.63.

Dawn kienu mqassmin hekk:

Mill-1 ta' Marzu 2000 sal-31 ta' Mejju 2000 - Lm 919.58

Mill-1 ta' Ġunju 2000 sal-31 ta' Awissu 2000 - Lm1012.33

Return sa' l-aħħar ta' Settembru 2000 - Lm (70.28)

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TQASSIM TA' SIRINGI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm inħarġu siringi b'xejn minn kull ċentru tas-saħħa separatament din is-sena s'issa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dawn huma in-numru ta` siringi li tqassmu miċ- ċentri tas-saħħa din is-sena:

|FLORIANA |53,806 | |QORMI |34,162 | |GŻIRA |62,690 | |PAOLA |114,380 | |MOSTA |51,105 | |RABAT |7,317 | |COSPICUA |12,500 | |LUQA |20,200 | |B'KARA |21,200 |

ĊENTRI TAS-SAĦĦA - TQASSIM TA' SIRINGI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid meta jingħataw siring b'xejn isirux xi kalkoli kemm minn dawn jingħataw lil min jabbuża mid-droga?

Kemm huwa kkalkulat li jingħataw lil min isofri mid-diabete jew xi marda oħra li għaliha jridu jużaw siringi?

Jista' jagħti l-figuri għal din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jinżamm rekord ta` kemm jitqassmu siringi fiċ- ċentri tas-saħħa u fl-ispiżeriji.

Dawn huma in-numru ta` siringi li tqassmu lil dawk li jabbużaw mid-droga din is-sena:

|XAH|FLO|QOR|GŻI|PAO|COS|MOS|RABA| |AR |R |MI |RA |LA |P |TA |T | |Jan|190|714|302|380|800|131|581 | |nar|0 | |5 |0 | |9 | | |Fra|159|781|311|338|700|131|265 | |r |0 | |5 |0 | |5 | | |Mar|200|724|331|420|700|184|589 | |zu |0 | |0 |0 | |3 | | |Apr|190|995|321|420|130|206|778 | |il |0 | |5 |0 |0 |3 | | |Mej|150|164|330|500|170|202|921 | |ju |0 |8 |0 |0 |0 |5 | | |Ġun|390|136|331|530|900|172|811 | |ju |0 |5 |0 |0 | |6 | | |Lul|430|166|333|560|190|137|944 | |ju |0 |9 |0 |0 |0 |3 | | |Awi|480|132|332|640|140|222|841 | |ssu|0 |8 |5 |0 |0 |8 | | |Set|323|131|333|560|150|129|759 | |t |2 |3 |5 |0 |0 |1 | | |Ott|348|138|322|490|160|127|828 | | |4 |5 |5 |0 |0 |2 | |

Is-siringi li tqassmu fl-ispiżeriji tal-gvern għan-nies li jbatu mid- dijabete mill-1 ta` Jannar sal-lum huma:

|SPIŻERIJA |Ammont | | |Lm | |GŻIRA |30,200 | |QORMI |22,240 | |FLORIANA |25,200 | |LUQA |20,200 | |MOSTA |34,650 | |B'KARA |21,200 | |PAOLA |66,000 |

HOUSING- XOGĦOL FUQ BLOKK FLATS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq il-lift ta' block A4, Ta' Xbiex HE, minħabba l-problema ta' l-ilmijiet li feġġet fix-shaft tal-lift?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li x-xogħol fuq il-kostruzzjoni tal-lift shaft fil-post indikat qed jitkompla minkejja l-problema msemmija mill-Onor.

Interpellant.

Ninsab infurmat ukoll li, wara li ġie kkonfermat li l-ilma mhux ġej minn katusi fil-blokk, il-problema se tiġi ndirizzata billi tiġi stallata pompa fix-shaft biex l-ilma li jinġabar jitneħħa.

HOUSING- AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid tistax tingħata attenzjoni lill-każ ta' housing tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jinbagħtu separatament li l-applikazzjoni tagħha ġiet acknowledged nhar il- 1 ta' Novembru ta' din is-sena mid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali u li nħarġitilha riċevuta proviżjora sakemm jinħarġilha ir-reference number?

Jista' dan il-każ jingħata prijorita` minħabba raġunijiet mediċi u umanitarji on file?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li l-każ qed jiġi nvestigat u kkunsidrat.

TARXIEN - TRIQ JOSEPH BURLO` - SLEEPING POLICEMAN

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jixtarr il-possibbilita` li ssir sleeping policeman fi Triq Joseph Burlo`, Tarxien minħabba l-ispeed eċċessiv li bih qed jgħaddu l-vetturi issa li t-triq ġiet asfaltata b'mod tajjeb immens?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lill- awtorita' dwar it-trasport biex tikkunsidra x' l-aħjar li jsir.

PAOLA – TRIQ NINU CREMONA - TINDIF TA' PLOT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jintervjeni sabiex jittieħdu dawk il-passi kollha neċessarji sabiex il-plot mitluq fit-tarf ta' Triq Ninu Cremona f'Paola (quddiem iċ- ċimiterju ta' l-Addolorata) jiġi mnaddaf mill-ġrieden kbar u perikolużi li qed jgħixu fih.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li wara spezzjoni li saret fil-post indikat, għalkemm ma rriżultax li hemm akkumulu ta` materjal organiku iżda akkumulu ta` xi materjal tal-bini, xorta saru tentattivi sabiex jinstab is- sid ta` din il-biċċa art.

S'issa minn investigazzjonijiet, anke mal- ġirien, għadu ma ġiex identifikat min hu s-sid.

Dan id-dipartiment se jibqa` jinvestiga l-każ.Rigward il-ġrieden, ħaddiema mis-sezzjoni tal-pest control, fi ħdan id-dipartiment tas-saħħa pubblika, għamlu trattament intensiv ta` tqegħid ta` velenu fil-lok indikat fil-21 ta` Novembru 2002.

Il-problema se tibqa` tiġi segwita sakemm l-infestazzjoni tal-ġrieden tiġi kkontrollata.

ENEMALTA – TARXIEN – DWAL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tiġi nstallata bozza tad-dawl fit-tarf ta' Triq il-Vittmi tal-Gwerra, f'Ħal Tarxien, eżatt fejn hemm entratura ta' għexieren ta' garages u fejn allura hemm dlam ċappa.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li minn investigazzjoni li saret mill- ħaddiema tal-korporazzjoni Enemalta, jirriżulta li fil-post imsemmi hemm dawl adekwat.

LOCAL PLANS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta hu maħsub li jkunu lesti l-local plans għan- naħa t'isfel ta' Malta partikolarment fl-inħawi ta' Ħaż-Żabbar?

Jikkonferma l-Ministru li m'għadhiex reali id-data ta' l-aħħar ta' din is- sena kif kien imħabbar aktar qabel?

ONOR.

TONIO BORG: Hu maħsub li l-pjan lokali għan-nofsinhar ta` Malta joħroġ għal konsultazzjoni pubblika għal ħabta ta` Marzu 2003.

ENEMALTA – WIED IL-GĦAJN – DWAL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibbli li l-Enemalta tara li ssir imqar bozza oħra fi Triq l-Arżell, Wied il-Għajn għax din it-triq minkejja li hi kollha abitata għadha mudlama ħafna?

Jista' l-Ministru jinformani x'inhi r-raġuni li s'issa minkejja diversi talbiet l-Enemalta baqgħet qatt ma għamlet imqar bozza oħra f'din it-triq.

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra simili.

MALTA UNIVERSITY SERVICES - KONSULENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il- Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali mis-settur pubbliku li jaħdmu bħala konsulenti mal-Malta university services fil-qasam ta' studju ambjentali u environmental impact assessments rispettivament.

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Malta university services toffri konsulenza f'diversi oqsma, u sabiex twettaq din il-ħidma tirrikorri għal esperti sabiex tkun tista' tagħti l-aħjar servizz possibli.

F'din l-aħħar sena l-MUS talbet is-servizzi ta' konsulenza minn tliet persuni li huma uffiċjali fis-settur pubbliku.

Din il-konsulenza ingħatat fl-oqsma ta' (i) l-agrokoltura, (ii) saħħa ambjentali u (iii) maniġġjar ta' l-iskart.

MEPA – I.T. SECTION

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid min awtorizza lill-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li jaħdem fi ħdan il-MEPA, biex jagħti struzzjonijiet lill-IT Section biex jittappjaw ċerti ndividwi u ħaddiema tal-MEPA u jiċċekkjawlhom l-e-mails tagħhom.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li fuq rapport anonimu minn persuna li ddikjara li hu missier ta` persuna impjegata fi ħdan il-MEPA u li semma li ċerti persuni speċifiċi kienu qed jibagħtu e-mails b`kontenut li joffendi l- morali pubblika, il-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant personalment iċċekkja e-mails ta` dawn in-nies u irriżulta li kien hemm min kien bagħat materjal li seta` jiġi ikkunsidrat offensiv.

In-nies involuti ġew mogħtija warning skond il-provvedimenti dixxiplinarji ta' l-awtorita`.

Dan bl-ebda mod ma jista` jiġi kkunsidrat bħala tapping kif allegat mill- Onor. Interpellant.

SHIPYARD PRIVATA - DISPERSANT GĦAL KONTRA Ż-ŻEJT

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid jekk hux veru li shipyard privata kienet ingħatat kuntratt dirett ta' eluf ta' liri mingħajr ma nħareġ tender biex jiġi maħżun id- dispersant għal kontra ż-żejt u dan baqa' fis-seħħ sal-lum?

X'passi dixxiplinarji ttieħdu u x'passi oħra tttieħdu mid-dipartiment tal-finanzi f'dan ir-rigward?

Kemm ilu li skada dan id-dispersant?

Veru li l-poplu kien qed iħallas għall-ħażna ta' dispersant skadut?

X'ġara minn dan id- dispersant u jekk intrema fejn ġie mitfugħ?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura.

DJAR TAL-GVERN

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' djar tal- gvern li issa s-sidien tagħhom irritormaw iċ-ċwievet lura lid-dipartiment mill-1999 sal-lum sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

DJAR - SKEMI TA' L-AWTORITA` TAD-DJAR - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-aktar ammont ta' finanzi li ngħataw il-familji li ħadu dar bl-iskema ta' l-awtorita' tad- djar b'kull skema?

X'kien l-inqas ammont?

Jista' jagħti din l- informazzjoni mill-1999 sal-lum sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull familja li tibbenefika minn dar/appartament/maisonette mingħand l-awtorita` tad- djar ma tingħatax għotja finanzjarja iżda tingħata sussidju li jammonta għal 33% tal-prezz kummerċjali tal-fond akkwistat.

Dawn il-familji jingħataw ukoll sussidju fuq ir-rata ta' l-imgħax skond id-dħul tagħhom.

Min ma jeħux self issussidjat jingħata 10% discount fuq il-prezz sussidjat.

Mis-sena 1999 sal-lum, l-awtorita' tad-djar tat is-segwenti sussidji fuq il-prezz kummerċjali ta' fondi:

Lm 1,233,064

Lm 649,509

2001 Lm 623,526

2002 Lm 1,545,901

Barra mill-appartamenti li tibni l-awtorita' tad-djar sabiex jinbiegħu bi press sussidjat, mis-sena 1999 l-awtorita' bniet appartamenti sabiex dawn jiġu trasferiti lid-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali biex jingħataw b'titolu ta' kera lill-persuni fuq il-lista tad-dipartiment li m'għandhomx il-meżżi neċessarji biex jixtru appartament/maisonette bi prezz sussidjat.

S'issa l-awtorita' tad-djar għaddiet lid-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali 150 appartament biex jingħataw b'titolu ta' kera.

SERVIZZI ĊIVILI - FRIŻA FUQ L-ARRETRATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid jekk hux minnu li ffriża l-arretrati ta' tlett snin tal- ħaddiema tal-gvern?

X'inhi r-raġuni ta' dan?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellanti li l-gvern ma ffriża ebda arretrati tal-ħaddiema tal-gvern.

FGURA - ŻABBAR ROAD – TISWIJA TA' BANKINA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li tissewwa bankina quddiem familja li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament peress li ħafna mill- pedestrians qed ikunu f'riskju li jweġġgħu, u qed iżomm ħafna ilma fiha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-manutenzjoni tal-bankina indikata mill-Onor.

Interpellanti hija responsabbilta' tal-kunsill lokali u għalhekk l-awtorita' dwar it-trasport għaddiet l-informazzjoni lill-kunsill.

REĠISTRU TA' L-ARTJIET – ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk impjegati tar-reġistru ta' l- artijiet humiex jaħdmu xogħol overtime ma' l-uffiċċju tal-Valletta Rehabilitation Project?

Kif saret id-deċiżjoni sabiex isir dan l-overtime meta dawn iż-żewġ dipartimenti huma fir-responsabbilita` ta' ministri differenti?

B'liema mod ġew magħżula l-persuni għal dan l-overtime meta ma nħarġet l- ebda ċirkolari għal dan ix-xogħol bħalma nħarġet ċirkolari fil-każ ta' l- identity cards?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li nies tekniċi mir-reġistru ta` l- artijiet qed iħejju l-pjanti ta` proprjeta` in konnessjoni ma` skema ta` reġistrazzjoni volontarja ta` proprjeta` fil-Belt, Floriana, Birgu, Bormla u Isla.

Din l-iskema kienet imnedija bħala proġett, bi sħab, bejn ir- reġistru ta` l-artijiet u l-Valletta Rehabilition Project.

SISTEMA G.I.S.

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għall-istallazjoni tas-sistema GIS fid- diviżjoni tax-xogħlijiet, jista' l-Ministru jgħid liema dipartimenti qegħdin japplikaw din is-sistema?

Min huma l-persuni li qegħdin jaħdmu fuq din is-sistema?

Sar overtime fuq dan ix-xogħol u jekk fl-affermattiv kemm sar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li s-sistema tal-G.I.S. qed titħaddem fil-unit tar-restawr fi ħdan id-dipartiment tal-kostruzzjoni u manutenzjoni u fil-preżent hemm żewġ persuni li qegħdin jaħdmu fuq din is- sistema.

B'kollox saru 120 siegħa overtime f'perijodu ta' tliet xhur u nofs, matul is-sajf li għadda.

PRIVATIZZAZZJONI - LAND REGISTRY CERTIFICATION SYSTEM

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjan sabiex is-sistema tal- land registry certification system tiġi privatizzata?

Jekk fl-affermattiv din is-sistema se titħaddem mill-kumpanija Eureka?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li ma hemm ebda pjan li l-land registry certification system tiġi privatizzata.

ALE - NASSABA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li persuni liċenzjati bħala nassaba qegħdin jiġu konfrontati mill-ALE għas-sempliċi raġuni li jkollhom persuni ħbieb tagħhom fil-kumpanija tagħhom waqt li jkunu qegħdin jonsbu fid-dura tagħhom?

Għaliex meta persuna liċenzjata tħalli l-post ta' l-insib tagħha għal ftit minuti, qiegħda tiġi konfrontata mill-ALE, il-persuna li tħalli għassa minflokha u f'każi ġew ikkonfiskati x-xbieki kif ukoll l-għasafar?

Kemm kien hemm każijiet bħal dawn f'din l-aħħar sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li skond ir-regolamenti ta` l-1993 dwar il-ħarsien ta` l-għasafar u tal-fenek selvaġġ, hija meħtieġa liċenzja sabiex wieħed jonsob.

Parti mid-dmir u dover tat-taqsima ta' l- administrative law enforcement tal-korp tal-pulizija huwa li tara li dawn ir-regolamenti jiġu osservati.

Huwa għalhekk li membri ta` din it-taqsima jagħmlu spezzjonijiet fejn ikun qed isir l-insib u fejn ikun il-każ tieħu l- passi skond il-liġi.

Infurmat ukoll li matul din is-sena kien hemm 14-il persuna li tressqu l-qorti akkużati li kienu qed jonsbu mingħajr liċenzja.

SELF - XIRI TA' MAISONETTES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk fil-każ ta' persuna li tkun ħadet self mingħajr sussidju għal xiri ta' maisonette tal- gvern minħabba li ma tkunx tibbenefika għax ikollha paga li taqbeż il- limitu, f'każ li ċ-ċirkostanzi tal-persuna jinbidlu u l-paga tonqsilha b'mod li tiġi tibbenefika, tista' din il-persuna tapplika għal sussidju fuq is-self tal-loan wara li jkun sar il-kuntratt?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- benefiċċjarji li jixtru maisonette jew appartament li d-dħul annwali tagħhom jaqbeż Lm6,000 fis-sena ma jingħatawx sussidju fuq self.

Il- benefiċċjarji jerġgħu jiġu assessjati wara l-ewwel ħames snin imbagħad wara kull tliet snin.

Jekk id-dħul tagħhom ikun inqas minn Lm6,000 huma jkunu ntitolati għal sussidju fuq is-self skond it-tabella ndikata fl-avviż legali relattiv.

BARRANIN JAĦDMU F'MALTA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni barranin li nstabu jaħdmu Malta u tkeċċew minn pajjiżna fl-aħħar erba' snin, sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

|1998 |1999 |2000 |2001 |2002*| |40 |47 |53 |29 |14 |

INFIQ TA' FLUS - EMBELLISHMENT PROJECTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm intefqu flus fuq embellishment projects f'areas turistiċi mill-1999 sal-lum, kull sena u kull lokalita' separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari 34084 (Seduta 755), inżid mgħid li n-nefqa għas-sena 2002 (sa l-aħħar ta' Ottubru) hija kif ġej:

| |Lm | |Sliema |239,952| |San Ġiljan |351,736| |Buġibba/Qawr|2,034 | |a | | |Marsascala |9,663 | |Birżebbuġia |17,001 | |Marsaxlokk |16,506 | |Xgħajra |500 |

BARRANIN JAĦDMU MALTA LLEGALMENT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'organizzazzjoni teżisti bħala administrative law enforcement sabiex iffittxu ħaddiema barranin li qegħdin jaħdmu llegalment f'Malta?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni lill-Kamra x'kooperazzjoni hemm bejn id-dipartiment ta' l-immigrazzjoni, il-pulizija u l-ETC sabiex dawk li m'għandhomx dritt jaħdmu Malta u qegħdin jieħdu ħobż il-Maltin jiġu mfittxija bl-akbar mod intensiv u jitkeċċew mill-pajjiż?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li minbarra r-raids li l-pulizija tagħmel minn żmien għal żmien, membri mit-taqsima ta` l-immigrazzjoni, regolarment jassistu lil enforcement officers ta` l-ETC fi spezzjonijiet fuq lantijiet tax-xogħol għal persuni ta` nazzjonalita` barranija li jistgħu jkunu qed jaħdmu llegalment.

MEPA - TRANSFER TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu jżomm il-MPO milli tagħti l-approvazzjoni tagħha sabiex persuni li kienu fis-servizz ċivili li ġew trasferiti għal MEPA u f'din l-azjenda jista' jkunu żejda, ma jiġux trasferiti mill-ġdid f'dipartiment li hemm verament bżonnhom minħabba l-ispeċjalita` tax-xogħol tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Talbiet li jsiru minn ħaddiema li huma detailed ma' awtoritajiet jew korporazzjonijiet għal trasfiment lura fis- servizz pubbliku jigu kkunsidrati fuq il-meriti tagħhom u skond il- ħtigijiet tas-servizz.

CULVERTS - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kemm intnefqu flus għal bini ta' culverts mill-1999 sal-lum kull sena separatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li mill-1999 sa l-2002 (21 ta' Novembru 2002) intefqu dawn il-flus għal bini ta' culverts:

|SENA |NEFQA | | |Lm | | 1999 | 41,204 | | 2000 |102,591 | | 2001 | 57,938 | | 2002 | 4,825 |

FGURA - TRIQ IL-KARMELITANI - TISWIJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid meta hemm ħsieb li triq il-Karmelitani Fgura il-parti ta' fuq ta' ħdejn il-knisja tingħata t-tarmac wara li dan l- aħħar saru xi xogħlijiet u tħaffir fiha?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma taf l-Onor.

Interpellanti, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali b`personalita` legali distinta u fil- qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prijoritajiet, esiġenzi u l- mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru tirriferi l-mistoqsija tagħha lill-kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed tirriferi għaliha, fil- fatt hija waħda mir-responsabbilitajiet tal-kunsilli.

DIPLOMA NURSING - TRASPORT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 36904 u cioe` jara li jiġi pprovdut trasport għall-istudenti li l-eta` tagħhom tibda minn 17-il sena u li qed jieħdu d-diploma nursing first year, u li parti mit-tagħlim se jkun prattika fl-isptar bħala nursing practice (jibda 2 ta' Diċembru) u jispiċċaw f'ħinijiet diffiċli ġieli tard f'nofs il-lejl, u oħrajn jibdew fis-6:00a.m. fejn dak il-ħin it-trasport ma jkunx provdut?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn din is-sena l-amministrazzjoni ta' l- IHC dehrilha li għandu jiżdied shift ieħor meta jkun qed isir il-prattiku fil-wards sabiex l-istudenti jinqasmu fi gruppi żgħar, u dan għall-ġid ta' l-istudenti nfushom, tal-pazjenti u tal-lecturers.

Qatt ma kienet il- prattika fl-universita` in ġenerali, jew fl-IHC b'mod partikolari, li tipprovdi trasport lill-istudenti.

Meta nħasset il-ħtieġa li jkun organizzat it-trasport minħabba diffikulta` ta' ħinijiet, dan sar fuq inizjattiva ta' l-istudenti nfushom.

DISCOS – STORBJU

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: B'rIferenza għal mistoqisja parlamentari 37000, jista' il-Ministru jikkonsidra li fil-ħruġ ta' permessi għal-discos ikun hemm il-kundizzjoni dwar kemm għandu jkun għoli l-volum tal-mużika biex ma tagħmilx ħsara awdita lil dawk preżenti u ma tkunx ta' l-istess ħsara u ta' inkonvenjenza għal min ikun fil-viċinanza?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Jien infurmat li l-kriterji stabbiliti mill- awtorita' tat-turiżmu jitfasslu wara konsultazzjoni ma' l-awtorita' ta' Malta dwar l-ambjent u l-ippjanar u jieħdu in kunsiderazzjoni l-volum tal- mużika biex ma tagħmilx ħsara jew tikkaġuna nkonvenjent għall-ġirien.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - KIRI TA' SITI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari 36913 id-dipartiment ta' l-artijiet jaċċetta l-fatt li prorjreta` pubblika tiġi amministrata minn individwi mingħajr l-ebda titolu ta' kirja?

ONOR.

TONIO BORG: Id-dipartiment ta' l-artijiet ma jaċċettax il-fatt li proprjeta` pubblika tiġi amministrata minn individwi mingħajr l-ebda titolu ta` kirja.

Minn investigazzjoni li għamel id-dipartiment ta' l-artijiet jirriżulta li fi Sqaq Manoel u fi Triq Sciortino, Ħaż Żebbuġ, il-kunsill lokali għamel xogħol ta` embellishment u qiegħed jieħu ħsiebu.

Fi Triq il-Poeta Nazzjonali, is-sid tal-Paradott Wedding Hall għamel xogħol ta` embellishment fit-traffic island ta` quddiemu u qiegħed jieħu ħsiebha.

Dan ta` l-aħħar ġie mitlub jagħmel it-talba tiegħu sabiex jingħata permess.

Ma naħsibx li dan ifisser li b`daqshekk xi ħadd minn dawn qiegħed jamministra proprjeta` pubblika mingħajr ebda titolu.

VALLETTA – GĦELUQ TA' BIEB FORTI SANT'IERMU

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jieħu passi biex jingħalaq il-bieb tal-Forti Sant'Iermu, il-Belt sabiex jonqsu l-abbużi li allegatament qegħdin isiru hemm?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-bieb li jagħti għal parti t`isfel tal-Forti Sant`Iermu jinżamm miftuħ, peress li jintuża kontinwament minn nies li għandhom permess mid-dipartiment tal-kultura biex jokkupaw il-forti biex jibnu l-floats tal-karnival.

Infurmat ukoll li d-dħul għal dik il-parti tal-forti li qiegħda f`idejn il- pulizija jkun ikkontrollat minn membru tal-korp.

FURJANA - LATRINA PUBBLIKA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jieħu passi biex il-latrina pubblika fix- xagħra tal-Furjana terġa' tinfetaħ?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat peress li l-xagħra tal-Furjana li fiha tinsab il-latrina pubblika ma taqax fil-kompetenza tal-kunsill lokali.

GŻIRA - TRIQ MANCHE` - DWAL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Tista' l-korporazzjoni enemalta tieħu passi biex quddiem 50 C, Manche` Str, Gżira titwaħħal bozza li ddawwal aktar minn dik li hemm bħalissa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-lampa msemmija hija fir-responsabbilta' tal-kunsill lokali tal-Gżira u għaldaqstant it-talba għandha ssir lilu.

DJAR - KAŻ TA' HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: B'riferenza għall-housing case no. 13879 dwar il-persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi żviluppi kien hemm dwar il-każ li ilu pendenti madwar sentejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat li l-każ tagħhom qed ikun ikkunsidrat flimkien ma' oħrajn bħalu.

SPTAR SAN LUQA - PAZJENTI LI JITTIEĦDU GĦALL-VISTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi ġejt informat li pazjenti li jittieħdu l-isptar għall-visti minn speċjalisti b'ambulanza ma jitħallewx jiġu akkumpanjati mill-qraba, jaf il-Ministru li ħafna drabi min m'għandux karozza privata qed ikollu jikri taxi biex ikun jista' jiġi akkumpanjat mill-familjari tagħhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li l-pazjenti li jittieħdu l-isptar għall- visti b'ambulanza jistgħu jiġu akkumpanjati minn persuna waħda biss.

GŻIRA - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinvestiga l-ilmenti li residenti tal- Gżira jsibuha ferm diffiċli biex jirkbu l-karozza tal-linja, speċjalment bejn id-9:30 a.m. u l-11:00 a.m. għax invarjabbilment ikunu mimlija bil- passiġġieri?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li l-awtorita' dwar it-trasport ta' Malta għandha pjan li jsir survey sabiex jiġu nvestigati dawn l-ilmenti.

ENEMALTA - ASSISTANT HEAD CHIEF SECURITY GUARD

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kellu jitħallas overtime fl-Enemalta mindu spiċċa fl-24 ta' Diċembru 2001 il-ħaddiem li ismu qed jintbagħat separatament?

X'passi ttieħdu biex timtela l-vakanza bħala assistant head chief security guard fl-istess Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-ħaddiem li qed issir riferenza għalih spiċċa mill-impjieg fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena u l-aħħar ġurnata li ħadem kien fil-31 ta' Diċembru 2001.

F'Jannar ta' din is-sena tħallas l-arretrati u l-bonus dovut kollu.

Fi Frar li għadda tħallas tal- festa pubblika ta' l-ewwel tas-sena peress li kien off duty u tħallas ukoll ta' xi differenzi li kien hemm.

Fir-rekords tal-korporazzjoni Enemalta ma jidhirx li dan l-impjegat fadallu jieħu xi flus.

Madanakollu jekk hemm xi dubju wieħed dejjem jista' jikkjarifika mat-taqsima tal-pagi tal- korporazzjoni.

Jiena nfurmat ukoll li l-korporazzjoni ħarġet sejħa għall-applikazzjonijiet sabiex timtela l-vakanza fil-kariga ta' assistant chief security guard.

Bħalissa din is-sejħa qed tiġi pproċessata.

BIRGU - MUŻEW MARITTIMU - RESTAWR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' il-Ministru jagħti dettalji dwar il-faċċata tal- mużew marittimu fil-Birgu, jiġifieri x'passi ttieħdu dwar restawr u f'kemm żmien dan se jsir?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li riċentement inbidlu l- balavostri tal-mużew marittimu, li kienu fi stat perikoluż.

Sar ukoll xogħol ta' pavimentar biċ-ċangatura fil-portiku ta' l-istess mużew.

ŻONA TA' KONSERVAZZJONI TAS-SAJD

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jagħti dettalji dwar iż-żona ta' sajd ta' 25 mil madwar Malta vis-à-vis il-pożizzjoni li ħadu, il-Libja, l-Italja u t- Tuneżija?

ONOR.

JOE BORG: F'Ġunju ta' din is-sena, Malta laħqet ftehim ma' l- Unjoni Ewropea dwar is-sajd.

Skond dan il-ftehim, wara s-sħubija, Malta se tkompli tmexxi għal żmien indefinit, żona għas-sajd ta' 25 mil madwar Malta bil-għan li tibqa' sseħħ il-konservazzjoni tal-kwantita' ta' ħut fl-ibħra Maltin.

Fiż-żona ta' konservazzjoni, se jkunu jistgħu jistadu biss dgħajjes ta' mhux iktar minn 12 il-metru tul billi dawn jipprattikaw tip ta' sajd limitat u li huwa l-anqas li jagħmel ħsara lill-ambjent ekoloġiku.

B'eċċezzjoni, ser ikunu permessi xi tipi oħra ta' sajd fiż-żona ta' bejn 12 u 25 mil 'il barra mill-kosta ta' Malta minn dgħajjes li huma akbar minn 12 il-metru, u fil-każ ta' trawlers, iżgħar minn 24 metru.

Dawn l- attivitajiet huma:

1. tkarkir f'żoni limitati u identifikati apposta għat-tkarkir minn Malta;

2. sajd għal-lampuki f'130 lokazzjoni differenti li minnhom 110 lokazzjoni huma normalment meħuda minn sajjieda Maltin;

3. is-sajd bil-lampara; u

4. s-sajd għat-tonn u ħut migratorju ieħor.

Il-vapuri kollha ta' iktar minn 12 il-metru tul u li għandhom permess jistadu fiż-żona ta' 25 mil madwar Malta jridu jkunu reġistrati filwaqt li l-qbid tal-ħut m'għandux jaċċedi dak li hu meqjus li jista' jagħmel ħsara għal-konservazzjoni tal-kwantitajiet tal-ħut.

L-ewwel 12-il mil mill-kosta Maltija jkunu riservati esklussivament għas- sajjieda Maltin.

Għaldaqstant, l-uniċi dgħajjes Maltin li jistgħu jintlaqtu minn dawn l- arranġamenti speċjali huma dawk ta' 'l fuq minn 24 metru tul.

Għal dawn is- sajjieda Maltin, il-gvern ħaseb biex jippprovdi pakkett ta' għajnuna finanzjarja li ser jgħinhom biex itejjbu l-effiċċjenza tagħhom ħalli jkunu jistgħu jistadu aħjar barra miż-żona ta' 25 mil.

Minbarra dan, wara s-sħubija, is-sajjied Malti ser ikollu aċċess għal għajnuna finanzjarja mill-Unjoni Ewropea.

Għal dan il-għan, l-awtoritajiet Maltin ħejjew programm biex tkun tista' tintalab din l-għajnuna finanzjarja li ser tintuża għall-immoderniżżar tal-flotta tas-sajd Maltija u għal titjib fl-istrutturi tas-swieq tal-ħut u għall-ipporċessar.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-ftehim ma jippermettiex lil sajjieda Libjani jew Tuneżini jew minn kwalunkwe pajjiż mhux membru ta' l-Unjoni Ewropea li jistad fiż-żona ta' 25 mil, u għalhemm il-pożizzjoni tagħhom baqgħet l-istess bħalma kienet qabel ma ġie nnegozjat dan il-ftehim ma' l-Unjoni Ewropea.

Fir-rigward ta' l-Italja bħala membru hija stess ta' l-Unjoni Ewropea, din aċċettat dan il-ftehim li ġie negozjat bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, dwar iż-żona ta' konservazzjoni tas-sajd ta' 25 mil madwar Malta, liema ftehim jorbot lis-sajjieda Taljani fid-dettalji kollha tiegħu kif għadni kemm spjegajt.

KAŻI TA' SUWIĊIDJI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jagħti l-istatistika uffiċjali skond il-kawża, sess, eta' u x-xogħol tal-persuna dwar suwiċidji li seħħew f'Malta matul l- 2000 u l-2001?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li matul is-snin 2000 u 2001, in-numru ta` persuni li wettqu suwiċidju kien ta` 21 u 26 rispettivament.

Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub dwar dawn il-każi ħlief għat-tip ta` xogħol li mhux disponibbli.

RESIDENZA SAN VINCENZ DE PAULE - CARE WORKERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru ġentilment jgħid jekk dawk li applikaw għal care workers fir-residenza San Vincenz de Paule u li qagħdu għall-interview aktar minn sentejn ilu, għadhomx fuq il-waiting list?

Billi kien hemm dawk li għaddew u li baqgħu ma ġewx impjegati , hemm ħsieb li jiġu mpjegati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninfoma lill-Onor.

Interpellant li r-recruitment tal-care workers tal-grupp imsemmi, issa ġie magħluq.

FAĊILITA` KORRETTIVA TA' KORDIN - SISTEMA TA' L-INTERCOM

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Min ħa l-kuntratt tas-sistema ta' l-intercom fil-wings il-ġodda fil- faċilita` korrettiva ta' Kordin?

Kemm jiswew dawn is-sistemi?

Saret sejħa għall-offerti jew ingħataw b'direct order?

ONOR.

TONIO BORG: Għandi nassumi li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għar-remand block il-ġdid, peress li fil-faċilita` korrettiva ta` Kordin ma żdidux wings ġodda.

Jekk dan hu l-każ ninsab infurmat li dan l-apparat kien jifforma parti mill- kuntratt globali għall-bini tar-remand u l-administration block.

SUBSTANCE ABUSE THERAPEUTIC UNIT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jikkonferma rapporti li għandi li hemm diversi abbużi għaddejjin fis-SATU fl-Imtaħleb?

Il-Ministru jikkonferma li kien hemm saħansitra rapporti sesswali bejn membri ta' l-istaff u l-inmates infushom?

ONOR.

TONIO BORG: Naċċerta lill-Onor.

Interpellant li meta l-uffiċċju tad-direttur isir jaf b`xi abbuż jew għajdut ta` xi abbuż, dan mill-ewwel jagħmel l-istħarriġ neċessarju meħtieġ.

Fir-rigward tar-rapport li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, naċċertah li dan kien ġie investigat bir-reqqa iżda irriżulta fin-negattiv.

SĦUBIJA FL-UNJONI EWROPEA - TWAQQIF TA' BORDIJIET FIL-QASAM TAL-BIEDJA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' jekk jogħġbu l-Ministru jagħti l-lista' ta' l-organizzazzjonijiet, bordijiet, kumitati u organi oħra li jkollhom jitwaqqfu fil-qasam tal- biedja, governattivi u oħrajn, biex jassiguraw it-tmexxija tal-politika agrikola komuni ta' l-Unjoni Ewropea f'Malta fil-każ li Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fin-National Position Paper on Agriculture li kopja tagħha tinsab fil-website tal-MIC.

PIPELINE TAL-GASS

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: X'inhi l-pożizzjoni tad-diskussjonijiet li għaddejjin bejn il- gvern Malti u l-kumpanniji barranin dwar il-pipeline tal-gass li huwa proġettat li jgħaddi bejn il-kosta ta' l-Afrika ta' fuq u Sqallija?

Dan se jgħaddi minn Malta u nkunu nistgħu nieħdu fergħa minnha jew ikollha tgħaddi fergħa oħra minn Sqallija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li fid-diskussjonijiet li qed issir riferenza għalihom hemm involut id-dipartiment tat-tiftix għaż-żejt.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-ministru konċernat.

FAĊILITA` KORRETTIVA TA' KORDIN - ĦARBA TA' EL ZABI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid jekk sarx xi progress fil-każ tal-ħarba tal-ħabsi El Zabi li ħarab mill-faċilita` korrettiva ta' Kordin?

Peress li hemm suspett li dan ħarab minn pajjiżna, jikkonferma l-Ministru li nħareġ international warrant of arrest kontra tiegħu?

Intalbet l-għajnuna ta' l- Interpol biex dan jinqabad?

ONOR.

TONIO BORG: Billi l-investigazzjoni dwar il-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant għadha mhix konkluża, ma nħossx li hu opportun li wieħed jippublika d-dettalji dwar l-andament ta` din l-investigazzjoni ħlief li għall-aħħar żewġ domandi, ir-risposta hi fl-affermattiv.

MIA - ŻIEDA FIL-ĦLAS TA' RATI GĦALL-AIR MALTA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-MIA wara li ġiet parzjalment privatizzata talbet lill-Air Malta żieda sostanzjali fir-rati ta' ħlas ta' ċerti servizzi provduti fl-ajruport, liema żieda tammonta għal madwar Lm5 miljun kull sena, jista' il-Ministru jgħid jekk hu ġiex konsultat dwar din it-talba?

Jekk iva x'kien il-parir tal-gvern?

Jekk le x'kien il-parir tad-diretturi appuntati mill-gvern meta ttieħdet din id-deċiżjoni?

Jaqbel il-Ministru li talba bħal din tagħmel ħsara lill-kumpannija nazzjonali ta' l-ajru speċjalment meta l-qasam turistiku għandu kompetizzjoni qawwija minn pajjiżi madwar Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-MIA ma talbet l-ebda żieda fir-rati ta' servizz lill-Air Malta f'dawn l-aħħar xhur, u bla ebda dubju mhux wara l-privatizzazzjoni li saret fis-26 ta' Lulju 2002.

SETTUR PUBBLIKU - INGAĠĠ TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti dettalji tal-persuni kollha li ġew ingaġġati fis-settur pubbliku, ċioe` mal-gvern u ma' entitajiet u korporazzjonijiet li fihom il- gvern għandu interess u dan għall-perijodu bejn Novembru ta' l-1998 u Ottubru 2002, sena b'sena, u kategorija b'kategorija ta'ħaddiema/personnel ingaġġati?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar u tingħata twegiba f'xi seduta oħra.

TRANSLATORS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Peress li l-Ministru waqqaf fi ħdan il-ministeru tiegħu unit li tagħmel traduzzjoni ta' l-acquis, jista' il-Ministru jagħti din l- informazzjoni u cioe` jgħid kemm ġew ingaġġati translators, lista tal- persuni ngaġġati bħala translators (ismijiet), kemm jitħallsu fis-siegħa jew kull faċċata li tkun ġiet tradotta għall-Malti (cioe` rata ta' ħlas fis- siegħa jew rata ta' ħlas kull faċċata)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

PULIZIJA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 36836, jista' l- Ministru jagħti d-data meta l-PSC tat direttiva biex ħatriet għall-futur ma jsirux aktar fuq rakkomandazzjoni diretta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li kien fit-18 ta` Settembru 2002, li l-kummissarju tal-pulizija kien ġie infurmat bid-deċiżjoni tal-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku li fil-futur ħatriet għal assistenti kummissarji kellhom isiru bi proċess ta` għażla, wara sejħa għall-applikazzjonijiet.

Sabiex ma jkun hemm ebda ekwivoku, ninforma lill-Onor.

Interpellant ukoll, li bħalma naħseb diġa` jaf, l-aħħar ħatriet ta` assistenti kummissarji kif imsemmija fil-mistoqsija parlamentari 36836, kienu ġew rakkmandati mill- kummissjoni dwar is-servizz pubbliku fid-29 ta` Awissu 2002 u approvati mill-Prim Ministru fit-3 ta` Settembru 2002.

PULIZIJA - OVERTIME

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 36835, billi l- overtime għall-1997 jinkludi l-ammont ta' l-overtime li nħadem fl-1996 in konnessjoni ma' l-elezzjoni ġenerali, jista' l-Ministru jgħid kemm overtime fil-fatt inħadem f'dik l-elezzjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Mhux possibbli li wieħed jiddetermina l-ammont ta` overtime li jitħallas lill-membri tal-korp in konnessjoni ma' l-elezzjoni ġenerali ta` l-1996 dan għaliex l-impenji li jkollhom il-pulizija f`dawn l- okkażżjonijiet huma diversi.

L-uniku ammont li hu determinat f`dan is-sens hu l-ammont ta` Lm154,117 li tħallsu mill-kummissjoni elettorali għax- xogħol li wettqu l-pulizija fit-tqassim tal-voti u l-għassa mal-postijiet tal-voti.

Ma` dan għandu jiżdied ħlas għal overtime ieħor konness mal- attivitajiet kollha li jkun hemm f`okkażżjonijiet bħal dawn.

PULIZIJA - OVERTIME

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 36835, jista' l- Ministru jgħid kemm membri tal-korp tal-pulizija bbenefikaw mill-overtime mill-1992 sa Ottubru 2002, sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif kif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jinżammx taħt forma kompjuterizzata.

PULIZIJA - MEMBRI ĠODDA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reklutati membri ġodda tal-korp tal- pulizija fl-1999, 2000, 2001 u 2002, sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif ġej:

|1999 |2000 |2001 |2002 | |7 |76 |115 |74 |

PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm membri fil-korp tal-pulizija fis- snin 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001 u 2002, sena b'sena?

ONOR.

Interpellant huwa kif ġej:

|199|199|199|199|199|200|200|200| |5 |6 |7 |8 |9 |0 |1 |2 | |1,8|1,8|1,8|1,7|1,7|1,7|1,7|1,8| |03 |58 |00 |56 |34 |18 |68 |03 |

FAĊILITA KORRETTIVA TA' KORDIN

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'riferenza għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 28601, jista' l- Ministru jgħid jekk għas-sistema ta' katnazzi fil-faċilita` korrettiva ta' Kordin intalbux offerti oħrajn barra dik ta' Messrs.

Grima & Co. Ltd?

Jekk iva, ta' min kienu u kemm kien il-prezz ikkwotat?

Jekk le x'inhuma r- raġunijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-offerti għax-xiri tal-katnazzi kienu ħarġu f`Jannar ta` l-1998.

Dik is-sena kienu inġibu katnazzi għal żewġ diviżjonijiet biss filwaqt li fl-2001 kienu nġabu l-kumplament tal- katnazzi għad-diviżjonijiet l-oħra fuq l-istess offerta u ċioe` dik oriġinali.

AIR MALTA - INĊIDENT WAQT TITJIRA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' issa l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36918?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-inkjesta li saret mill-Air Malta dwar l-inċident tat-13 ta' Ottubru 2002 meta ajruplan AMC455 tal-kumpannija lokali niżel madwar 300 pied f'daqqa, stabbiliet li dan l-inċident seħħ meta ajruplan Boeing 747 tal-kumpannija Egypt Air ingħata l-clearance mill- awtoritajiet Taljani biex jitla' mal-livell ta' l-ajruplan ta' l-Air Malta mingħajr is-separazzjoni laterali meħtieġa.

L-Air Malta infurmat b'dan l- inċident lill-awtoritajiet ta' l-avjazzjoni, kemm lokali kif ukoll dawk Taljani.

Ebda membru tal-crew ma' ġie grounded b'riżultat ta' l-inċident.

Fil-fatt korrew sitt persuni, erba' passiġġieri, li tnejn minnhom irrifjutaw li jiġu mdewwija, u tnejn mill-cabin crew.

Peress li r-rapport ta' l-investigazzjoni fih informazzjoni teknika, kif ukoll ta' natura kummercjali sensittiva, ma nħossx li jkun prudenti li npoġġi kopja fuq il-mejda tal-Kamra.

TĦAWWIL TA' SIĠAR TAŻ-ŻEBBUĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 36334 dejjem jekk l-informazzjoni hija miġbura?

ONOR.

NINU ZAMMIT: M'għandix xi nżid mat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari 36334.

FORTIZZA TA' DELIMARA - TINFETAĦ GħALL-PUBLIKU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru b'riferenza għad-domandi parlamentari 22740 u 30464 jinforma lill-Kamra jekk kienx hemm żviluppi sabiex il-pożizzjoni tal- Fortizza ta' Delimara tiġi solvuta sabiex tkun tista' tinfetaħ għall- pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li għalkemm saru xi diskussjonijiet mal-inkwilin tal-fortizza, ma jista` jkun hemm l-ebda żvilupp qabel ma jinstab post alternattiv biex jingħata lill-inkwilin.

SMOKING SHED

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' il-Ministru, filwaqt li jirriferi għal domandi parlamentari 11601, 30323, u 33432, jinforma lill-Kamra jekk ix-xogħol jistax jinbeda billi din is-smoking shed marret aktar lura?

Jista' ukoll jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni jaħdmu fiċ-ċentru tar-restawr u kemm spejjeż inħarġu tul dawn l-aħħar snin għar-restawr u manteniment tal-post?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BIRGU - RESTAWR - MONUMENT TAL-VITTORJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kif inhu sejjer ix-xogħol ta' restawr fuq il-monument tal-Vittorja ġewwa l-pjazza tal-Birgu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-parti dokumentattiva tlestiet u bħalissa qed isiru testijiet dwar l-intervent li jrid isir.

ĦAŻ-ŻABBAR - BIEB IS-SULTAN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' il-Ministru jgħid kif inhu sejjer ix-xogħol ta' restawr fuq Bieb is-Sultan, li hemm bejn Ħaż-Żabbar u l-Kottonera u jista' jinforma wkoll lill-Kamra x'ħidma qed issir mid-dipartiment tax-xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ntemm xogħol ta' pavimentar biċ-ċangatura fit-terazzin ta' Bieb is-Sultan u bdil ta' xi soqfa li kienu perikolużi, li tħallas mill-proġett għar-riabilitazzjoni tal- Kottonera.

It-taqsima tar-restawr għandha talba għal kostruzzjoni ta' intermediate floor fl-istess bieb u bħalissa qed jiġu ppreparati d-disinji għal dan ix-xogħol.

SERVIZZI EKONOMIĊI - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill- ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l- aħħar sena u nofs?

Jista' jgħid minn min qed jintużaw dawn il-karozzi?

Jista' jgħid x'marka huma dawn il-karozzi u kemm ġew jiswew?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba li minbarra d-dipartimenti tinvolvi numru konsiderevoli ta' entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħi.

BIEDJA U SAJD - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l-aħħar sena u nofs?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li matul l-aħħar sena u nofs inxtraw mill-Ministeru ta' l-Agrikultura u s-Sajd u d-dipartimenti li jaqgħu taħtu sitt vetturi ġodda kif ġej:

|Marka |Data |Ammont |Min juża | | |tar-Re|imħallas|l-karrozza| | |ġistra|għall-ka| | | |zz-jon|rrozza | | | |i | | | |Citroe|06-Jun|Lm 5,070|Direttur, | |n |-01 | |Office of | |'Picas| | |Review | |so' | | | | |Opel |13-Sep|Lm 4,920|Direttur, | |'Astra|-01 | |Policy & | |' | | |Planning | |Citroe|28-Sep|Lm 5,070|Direttur, | |n |-01 | |Plant | |'Picas| | |Health | |so' | | | | |Honda |07-Dec|Lm 7,270|Segretarju| |'Accor|-01 | |Permanenti| |d' | | | | |Tata |11-Jul|Lm 6,094|Uffiċjali | |'Safar|-02 | |tad-Dipart| |i' | | |iment | | | | |tal-Kura | | | | |tal-Pjanti| |Renaul|28-Oct|Lm 5,370|Direttur | |t |-02 | |tas-Serviz| |'Megan| | |zi | |e | | |Korporatti| |Classi| | |vi | |c' | | | | |(Diese| | | | |l) | | | |

TURIŻMU - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l-aħħar sena u nofs?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li f'dawn l-aħħar sena u nofs ma nxtrawx karozzi ġodda mill-Ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id- dekasteru tiegħi.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill- ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l- aħħar sena u nofs?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li matul dawn l-aħħar sena u nofs inxtraw dawn il-karozzi:

Awtorita` Marittima ta' Malta

Volkswagen Bora li kienet tiswa Lm7,341.

Inxtrat f'Mejju u tintuża mit- technical manager.

Ford Focus li kienet tiswa Lm5,675.

Inxtrat f'Ottubru 2001 u tintuża mill- harbour master.

Renault Megane li kienet tiswa Lm5,410.

Inxtrat f'Ottubru 2001 u tintuża mil-IS manager.

Nissan Pickup li kienet tiswa Lm9,292.

Din inxtrat f'Novembru 2001 u tintuża għal użu ġenerali għall-maintenance department, Ports.

Awtorita` ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni

Volkswagen Bora li kienet tiswa Lm11,200.

Din il-karozza inxtrat f'Lulju 2001 u tintuża mic-chairman ta' l-awtorita`.

Ministeru għat-Trasport u Kommunikazzjoni

Matul dawn l-aħħar sena u nofs l-unika karozza mixtrija kienet Skoda IBG072 li kienet tiswa Lm5485.

Din il-karozza tiġi wżata mid-director office of review.

GĦAWDEX - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' il-Ministru tgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha matul dawn l-aħħar sena u nofs?

Tista' tgħid minn min qed jintużaw dawn il-karozzi?

Tista' tgħid x'marka huma dawn il-karozzi u kemm ġew jiswew?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li matul dawn l-aħħar sena u nofs il-Ministeru għal Għawdex xtara żewġ karozzi.

Waħda minn dawn il-karozzi hija Peugot Saloon Diesel li nxtrat għas-somma ta' Lm7520 u hija l-karozza uffiċjali tiegħi.

Il-karozza l-oħra hija Kia Rio li nxtrat għas-somma ta' Lm3815 u hija għall- użu tas-segretarjat privat.

INTERN U AMBJENT - KAROZZI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda mill-ministeru u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu matul dawn l-aħħar sena u nofs?

Jista' jgħid minn min qed jintużaw dawn il-karozzi?

Jista' jgħid x'marka huma dawn il-karozzi u kemm ġew jiswew?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher hawn taħt:

|Diparti|Jintuża|Marka |Nru|Kemm | |ment |w minn | | |swew | | | | | |kull | | | | | |waħda | | | | | |Lm | |Ministe|Ministr|Hyundai |1 |4,242 | |ru |u |Accent | | | |Segreta|Segreta|VW Bora |1 |6,150 | |rjat |rju | | | | |Permane|Permane| | | | |nti |nti | | | | |Protezz|Direttu|Skoda |1 |5,010 | |joni |r |Octavia | | | |Ċivili | | | | | |Taqsima|Direttu|Renault |1 |5,000 | |Proprje|r |Megane | | | |ta` |Uffiċċj|Classic | | | |tal-Gve|u | | | | |rn |Konġunt| | | | |Reġistr|Direttu|Ford |1 |4,860 | |u ta` |r |Focus | | | |l-Artij| | | | | |iet | | | | | |Pulizij|Diversi|Kia Rio |5 |2,350 | |a |taqsimi| | | | | |et | | | | | |fil-Kor| | | | | |p | | | | | | |Skoda |11 |2,806 | | | |Felicia | | | | | |Hyundai |4 |2,735 | | | |Accent | | | | | |Ford |1 |4,840 | | | |Focus | | | | | |Citroen |1 |7,000 | | | |C5 | | | | | |Kia |6 |6,290 | | | |Sedona | | | | | |Citroen |4 |3,800 | | | |Berlingo | | | | | |VW Pickup|2 |6,849 | | | |Bedford |1 |11,270| | | |(Lowloade| | | | | |r) | | | | | |2nd hand | | |

SKEJJEL - M'XLOKK - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu issa li l-ħajt ta' l-iskola primarja ta' M'Xlokk waqa'?

Meta nbena dan il-ħajt?

Min kien responsabbli meta nbena il-ħajt?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ħajt in kwestjoni nbena matul l-1998, taħt id-direzzjoni tal-project manager imqabbad mill-kunsill lokali.

Il-ħajt qed jerġa jiġi ddisinjat b'mod aktar attraenti.

Għaldaqstant, se titwaqqa' parti oħra perikoluża u ser jinbena b'mod aktar b'saħħtu.

BELT - MUŻEW TA' L-ARKEOLOĠIJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies daħlu fil- mużew ta' l-arkeoloġija l-Belt mill-1999 sal-15 ta' Novembru 2002, sena b'sena u kemm flus irċieva l-istess mużew sena b'sena wkoll?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-mużew ta' l-arkeoloġija daħlu nies u rċieva flus kif se nsemmi:

|Sena |Visitat|Flus | | |uri | | |1999 |74,603 |Lm29,300| |2000 |89,765 |Lm34,642| |2001 |81,338 |Lm33,800| |2002 |67,013 |Lm34,894| |(31/10/02)| | |

MALTAPOST - ĦADDIEMA BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-futur tal-ħaddiema li jinstabu b'kuntratt mal-Maltapost fid-dawl tat-tnaqqis fin-numru ta' ħaddiema tal-kumpannija proġettat?

Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm minn dawn u kemm minnhom jinsabu fil-managment level?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MALTAPOST - REINSTATEMENT FIS-SERVIZZ PUBBLIKU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni dwar il- ħaddiema tal-Maltapost li għandhom jiġu reinstated fis-servizz pubbliku?

B'liema kondizzjonijiet in konnessjoni ma' salarji għandu jsir dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat

MALTAPOST - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: In konnessjoni mat-tnaqqis maħsub fil-workforce tal- Maltapost b'madwar 266 impjegat, jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l- pjanijiet tal-Maltapost jekk dan l-iskop ma jintlaħaqx b'mod konsenswali mal-ħaddiema?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

MALTAPOST - ĦOLQIEN TA' DELIVERY HUB

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid in konnessjoni mal-Maltapost, xi spejjeż huwa maħsub li jkun hemm biex jinħolqu delivery hubs?

Kemm hu maħsub li jkun in-numru tal-workforce f'dawn id-delivery hubs?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

MALTAPOST - INVESTIMENT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal-Maltapost dwar investiment li minn Lm204.000 għandu jaqbeż il-Lm1 miljun?

Minn fejn huwa maħsub li ġejjin il-flus biex issir tali żieda fl-investiment mill- kumpannija?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

MALTAPOST - KONSULENTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm għandha konsulenti lokali u barranin il-Maltapost?

X'inhu s-salarju ta' dawn it-tali u kwalunkwe benefiċċji oħrajn li jmorru mal-kariga?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

BORMLA - LEAKAGE TA' ILMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li jinbidlu l-mains ta' l-ilma li qed jillijkjaw tal-flats 2,4,6 Blk 4B San Ġwann t' Għuxa, Bormla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma għall-konsiderazzjoni tagħha.

PENSJONI – PERSUNA LI KIENET IMPJEGATA MAD-DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid meta se tibda tirċievi l- pensjoni l-persuna ndikata li isimha qed jintbagħat separatament li kienet impjegata mad-dipartiment ta' l-artijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna minnu ndikata ġiet infurmata bil-każ tagħha.

BRIGATA LABURISTA – PROPJETA` TAL-GVERN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 37007, jista' il-Ministru jgħid x'inhu l-ammont ta' kera għaż-żewġ proprjetajiet mikrija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-kera ta` l-istore fi Triq it- Torri ta` San Ġwann fil-Birgu hija ta` Lm70 fis-sena u l-kera ta` l-istore fil-Pjazza tal-Fosos il-Furjana hija ta` Lm190 fis-sena.

ŻURRIEQ - TRIQ IL-BARRIERI - ART

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li faxxa art li tinsab taħt Triq il-Barrieri, Żurrieq (jew aħjar taħt il-Kontrada magħrufa bħala ta' Taħt iċ- Ċint), parti minnha ġiet allokata u parti żgħira ma ġietx?

ONOR.

TONIO BORG: Mill-informazzjoni li għandi t-taqsima proprjeta` tal- gvern ma allokat l-ebda art f`dan l-indirizz.

Peress li l-art fil-viċin kienet ingħatat lill-awtorita` tad-djar, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi t-talba tiegħu lill-ministru konċernat.

AWTORITA` TAD-DAJR - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonferma li fl- awtorita` tad-djar se jingħataw diversi promozzjonijiet?

Jekk fl- affermattiv, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid min se jibbenefika minn dawn il-promozzjoniiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn żmien għal żmien, skond l-esiġenzi ta' l-awtorita' tad-djar, joħorġu sejħiet għall-applikazzjonijiet biex jimtlew il-postijiet vakanti jew postijiet ġodda.

Kull uffiċjal li japplika jpoġġi għall-intervista quddiem bord maħtur mill-bord ta' l-awtorita' tad-djar.

AWTORITA` TAD-DJAR - ŻIEDA FIL-PAGI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonferma li fl- awtorita' tad-djar se tingħata żieda fil-pagi lil diversi managers u uffiċjali oħra?

Jekk fl-affermattiv, jista' il-Viċi Prim Ministru jindika min se jibbenefika minn dawn iż-żidiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-salarji ta' l-awtorita' tad-djar huma regolati bil-ftehim kollettiv li ġie ffirmat mal- union ħaddiema magħqudin u li iskadi f'31 ta' Diċembru 2003.

Dan iffisser li ma hi kkontemplata l-ebda żieda barra minn dik stipulata fil-ftehim kollettiv.

AWTORITA`' TAD-DJAR - KONSULENT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jikkonferma li f'dawn l-aħħar ġranet konsulent ma' l-awtorita' tad-djar tilfet l-impjeg tagħha minn ma' l-istess awtorita', stante diżgwid li nqala' maċ-chairman ta' l- istess awtorita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-awtorita' tad-djar ma tterminat l-impieg ta' ebda uffiċjal tagħha.

GĦAXAQ - TWESSIGĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għal żewġ ittri li qed nippreżenta separatament dwar twessigħ ta' triq li tagħti għall-kamra tan-nar ta' San Ġużepp, f'Tal- Garda l/o Għaxaq, Jista' l-Ministru jgħid x'jista' jsir f'dan il-każ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt l-ittri ta' l-Onor.

Interpellanti lill- awtorita' dwar it-trasport biex ikun jista' jiġi kkunsidrat x'l-aħjar li jsir.

Anness "A"

[pic]

Anness "B"

Anness "C"

[pic] Anness "D"

[pic]

Anness "E"

[pic] Anness "F"

[pic]

Anness "G"

[pic] Anness "H"

[pic]

Anness "I"

|Tabella Nru | |Lm | |9 | |miljuni | | |2002 |2001 | | |Dħul Rivedut |Dħul |Dħul | | | |Proġettat |Attwali | | | |Oriġinarja| | | | |ment | | | |Total|MIA |Net |Total|Diff |Total|Diff | |Taxxa fuq |194 |5.4 |188.6|186.1|2.5 |166.3|22.3 | |id-Dħul | | | | | | | | |Boll |27.0 |4.0 |23.0 |21.5 |1.5 |19.4 |3.6 | |ta'trasferim| | | | | | | | |ent | | | | | | | | |Drittijiet u|13.8 |0.3 |13.5 |13.7 |-0.2 |6.1 |7.4 | |Miżati | | | | | | | | |Dividends |14.2 |11.3 |2.9 |2.2 |0.7 |5.3 |-2.4 | | |249 |21.0 |228 |223.5|4.5 |197.1|30.9 |

Anness "J"

[pic]

Anness "K"

[pic] Anness "L"

[pic] Anness "M" Appendiċi A

L-Istrateġija Ekonomika

Stabilità makro-ekonomika

L-għan ewlieni ta' l-istrateġija ekonomika tal-Gvern hu li jilħaq rata ta' tkabbir ekonomiku sostenibbli, livell għoli ta' impjiegi li jirrispekkjaw dak it-tkabbir, rata ta' nflazzjoni baxxa u stabbli, u titjib fil-livell ta' l-għajxien.

F' dan l-ambjent, it-tisħiħ tal-kompetittivita` ta' Malta fis-swieq internazzjonali hu vitali.

Malta trid tiżgura ambjent stabbli u b' inflazzjoni baxxa flimkien ma' bilanċ ta' pagamenti f'saħħtu li jkun jista' jsostni valur stabbli tal-lira Maltija fis-swieq barranin.

Dan jista' jintlaħaq mingħajr il-ħtieġa ta' rati għolja ta' imgħax u mingħajr kontrolli żejda li joħonqu n-negozju u ċ- ċaqliq tal-kapital.

Stabilita` makro-ekonomika bħal din hi vitali għall- progress f'ekonomija żgħira u miftuħa.

Hi ta' prijorita` kbira biex dan jintlaħaq li nħottu l-iżbilanċ fiskali li ilu jinbena fl-istruttura ekonomika tagħna.

Dawn l-aħħar snin diġa` akkwistajna riżultati importanti fil-konsolidament fiskali.

L-akkwist ta' qafas makro-ekonomiku stabbli jġib miegħu l-fiduċja u s- sigurta` li huma pre-rekwiżiti indispensabbli biex iħajru in-negozjant u l- poplu jħares 'il quddiem.

Dan għandu jiżgura li deċiżjonijiet dwar konsum, investiment, u tifdil jittieħdu f'ambjent li jinkoraġġixxi u jħares l- iżvilupp tal-ekonomija tagħna u l-akkwist ta' livell t'għajxien sostenibbli.

Tkabbir Ekonomiku

L-ekonomija Maltija kibret bi 3.5% f'termini nominali matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena.

B'riżultat ta' dan, il-Prodott Gross Domestiku nominali laħaq Lm1,255 miljun.

F'termini reali, il-Prodott Gross Domestiku fl-istess perjodu kiber bi 2.5%.

Dan it-tkabbir ekonomiku ġie b'riżultat tad-domanda fis-suq lokali.

Partikolarment, kienet reġistrata żieda fin- nefqa fil-konsum privat.

Tajjeb wieħed jinnota li, għalkemm l- esportazzjoni ta' oġġetti u servizzi niżlet, dan kien anqas minn dak reġistrat fis-sena ta' qabel.

Hu mistenni li t-tkabbir fil-Prodott Gross Domestiku reali jkun madwar 5% bejn 2002 u 2003.

Agrikultura u Sajd

Minkejja s-sehem kemxejn żgħir fl-ekonomija tagħna, is-settur tal- agrikultura u sajd jipprovdi kontribuzzjoni sinjifikanti għall-iżvilupp ta' Malta.

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2002, il-valur bl-imnut tal-frott u l- ħxejjex żdied b'5.7% għal Lm6.2 miljun.

Minn naħa l-oħra, il-qbid tal-ħut naqas bi 2.4% waqt li l-valur tal-ħut esportat żdied bi 17.3%.

Hekk kif tħabbar fid-Diskors tal-Budget f'Novembru 2001, il-Gvern beda jimplimenta riforma kbira f'dan is-settur.

Ir-riforma tinkludi t-tneħħija gradwali ta' dazji, li sa issa kienu jipproteġu l-prodotti agrikoli, waqt li jibqa' żgurat li l-prezz ta' ċerti prodotti sensittivi ma jintlaqatx b'mod ħażin.

Fl-istess ħin, il-pjan ta' riforma jipprovdi għall-għajnuna mmirata biex tippromwovi l-investiment u r-ristrutturar meħtieġ fis-settur.

Il-Manifattura

It-titjib fl-ekonomija internazzjonali, li sar bil-mod aktar milli maħsub, ġie rifless fis-settur lokali tal-manifattura.

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2002, il-produzzjoni fil-manifattura kienet ta' Lm726.5 miljun, jiġifieri tnaqqis ta' Lm20.6 miljun fuq l-istess disa' xhur fis-sena ta' qabel.

L-esportazzjoni naqset b' Lm29.5 miljun waqt li l-bejgħ lokali żdied b'Lm8.9 miljun matul l-istess perjodu.

It-tnaqqis fl-esportazzjoni u fil-bejgħ kollu tal-manifattura kien dovut għall-mod negattiv li fih opera s-settur elettroniku hekk kif is-suq internazzjonali għall-prodotti elettroniċi baqa' dgħajjef matul Jannar-Settembru.

B'kuntrast ma' dan, l- oqsma l-oħra tal-manifattura żiedu l-bejgħ tagħhom, fosthom is-settur tal- ikel u x-xorb, is-settur tal-ħwejjeġ ta' l-ilbies, is-settur tal-istampar, is-settur tal-metall, u s-settur ta' tagħmir mediku u ta' preċiżjoni.

Tajjeb wieħed jinnota li l-qligħ medju fil-ġimgħa fil-manifattura kien ta' Lm103.28 li jirrappreżenta żieda ta' Lm4.64 fuq il-qligħ fl-istess perjodu fis-sena ta' qabel.

Il-manifattura tibqa' settur importanti fl-istrateġija ekonomika tal-Gvern.

Matul din is-sena, ittieħdu numru ta' inizzjattivi bil-għan li jiżguraw li l-industrija tal-manifattura tkun kapaċi ssaħħaħ il-kontribut tagħha għat- tkabbir ekonomiku ta' Malta.

Tabilħaqq, matul l-2002 kien hemm imbuttatura oħra biex titwaqqaf il-Malta Enterprise.

Barra li tiġbor flimkien l- attivitajiet li llum qegħdin jitħaddmu mill-MDC, il-METCO, u mill-IPSE, il- Malta Enterprise tkun tista' tgħin intrapriżi biex jisfruttaw il-vantaġġ komparattiv ta' Malta u jikkompetu tajjeb fis-swieq internazzjonali.

Il-proċess ta' żmantellar tal-levies kompla kif maħsub.

Fil-bidu tal-2002, il-levy fuq firxa ta' prodotti impurtati naqset bi 30% oħra, waqt li il-50% l-oħra se jitneħħa kompletament fl-1 ta' Jannar 2003.

Iżda, fil-każ tas- settur tal-għamara, it-tneħħija tal-aħħar fażi tal-levies tressaq 'il quddiem għal Ottubru li għadda wara li l-manifatturi lokali fis-settur għamlu talbiet għal dan il-għan.

Matul is-sena, il-levies fuq numru ta' prodotti agro-industrijali naqsu wkoll.

Fl-ambjent dinji globalizzat ta' llum, l-industrija tal-manifattura ma tistax tistrieħ fuq il-protezzjoni biex tkampa.

Hu ta' inkoraġġament li t-tneħħija tal-protezzjoni qed iġġiegħel numru ta' operaturi fis-suq lokali biex jieħdu inizzjattivi pro- attivi u dawk il-miżuri meħtieġa u l-kompetittivita` tagħhom.

Turiżmu

L-industrija tat-turiżmu hija l-attivita` ewlenija fis-settur tas-servizzi f'Malta b'kontribut sinjifikanti għat-tkabbir, il-ħolqien ta' impjiegi u d- dħul ta' munita barranija.

Il-progress tal-industrija matul l-ewwel disa' xhur tas-sena kien influwenzat bil-bosta mill-ġrajjiet li kkarateriżżaw lid- dinja fl-aħħar xhur tal-2001.

Sens ġenerali ta' biża` minn dawk li jivjaġġaw bl-ajru kif ukoll sens ta' biża` u klima ekonomika internazzjonali dgħajfa dlonk żammew l-industrija globali tat-turiżmu milli terġa' tieħu r-ruħ kif kienet qed tagħmel qabel il-11 ta' Settembru.

Tabilħaqq, id-dħul mit-turiżmu internazzjonali sofra l-aktar meta tqabblu mar-riżultati pożittivi fis-sena 2000.

Wara dawk il-ġrajjiet, il-Gvern irreaġixxa b'numru ta' miżuri maħsuba biex jilqgħu l-impatt negattiv fuq l- ekonomija kollha.

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2002, total ta' 897,682 turist żaru Malta: dan jirrappreżenta tnaqqis ta' 6.8% mis-sena ta' qabel.

Matul is-snin li għaddew is-suq tal-cruise liners beda jsir attur dejjem aktar importanti fl- industrija Maltija tat-turiżmu.

Tabilħaqq, bejn Jannar u Settembru ta' din is-sena il-passiġġieri li waslu fuq cruise liners żdiedu b'73,586 jew 39.2% għal 261,475.

Tarznari

Matul l-2002, il-Gvern beda jimplimenta r-rakomandazzjonijiet li saru fi pjan ta' ristrutturar li sar minn task force għar-ristrutturar tat- tarznari.

L-għan ewlieni ta' dawn ir-rakkomandazzjonijiet hu li jwassal it- tarznari għall-vijabilita` kummerċjali.

Dan se jintlahaq billi nisfruttaw għal kollox il-vantaġġ komparattiv tat-tarznari l-aktar tal-ħaddiema tagħha li għandhom ħiliet għolja.

Il-pass ewlieni biex jintlaħaq dan il-għan hu t-tnaqqis tan-numru tal- ħaddiema fit-tarznari li l-pjan jissuġġerixxi li jinżel għal 1,600.

Ittieħdu miżuri immedjati u tnediet l-ewwel skema ta' rtirar kmieni fuq bażi volontarja.

It-teħid ta' din l-iskema laħaq il-miri meta ġew aċċettati aktar min 600 ħaddiem li laħqu l-kriterji ta' eliġibilita`.

Biex niżguraw il-vijabilita` tat-tarznari, il-pjan ta' ristrutturar jagħmel enfasi ukoll fuq il-ħtieġa ta' investiment f'tagħmir kapitali ġdid u fi proċessi li jniġġsu anqas l-ambjent.

Ix-xogħol fit-tarzna ta' Bormla naqas b'50% hekk kif iċ-ċifri fl-2001 kienu telgħu b'xogħol fuq żewġ prodotti kbar.

Ix-xogħol fit-tarzna tal-Marsa kien ukoll taħt iċ-ċifri milħuqa fl-ewwel disa' xhur tal-2001.

Il-Port Ħieles

Matul l-ewwel disa' xhur tal-2002, it-trasbord li għadda minn ġol-Port Ħieles laħaq 862,797 Twenty Equivalent Units (TEUs), minn 796,825 TEUs fl- istess perjodu fl-2001.

Kien hemm żieda ta' 7.1% fl-ammont ta' żejt immaniġġjat mis-servizzi għall-ħażna taż-żejt fil-Port Ħieles, waqt li l- livell ta' attivita` fis-servizzi ta' ħażna industrijali baqa' wkoll għoli.

Il-Port Ħieles ta' Malta qed iħabbat wiċċu ma' kompetizzjoni sinifikanti minn portijiet oħra fil-Mediterran u, għalhekk, hu ta' ħtieġa kbira li jkompli jirsisti biex iżid l-effiċjenza tiegħu.

Il-privatiżżazzjoni tiegħu, li mistennija sseħħ fil-ġejjieni qrib, għandha tgħin l-akkwist ta' kompetittivita` itjeb.

L-Inflazzjoni

L-inflazzjoni uffiċjali f'Malta hi kkalkulata fuq il-medja tal-Indiċi tal- Prezzijiet bl-Imnut tul l-aħħar 12-il xahar.

Ir-rata t'inflazzjoni matul it-12-il xahar li ntemmu f'Settembru li għadda kienet ta' 2.89% f'Settembru, minn 2.42% sena qabel.

Din tfisser żieda ta' Lm1.75 fil- ġimgħa għall-għoli tal-ħajja.

Tajjeb wieħed jinnota li r-rata ta' inflazzjoni wriet żieda kontinwa fl-ewwel erba' xhur tas-sena 2002, iżda wara bdiet nieżla b'mod konsistenti.

Hu maħsub li r-rata t'inflazzjoni, kemm għall-2002 kemm għall-2003, tkun 2.5%.

Rata ta' inflazzjoni baxxa u stabbli hi ta' prijorita` kbira għall-aġenda ekonomika tal-Gvern.

Il-liberaliżżazzjoni tal-ekonomija u, l-aktar, l- iżmantellar tas-sistema` tal-levies fuq l-importazzjoni għandhom jagħtu sehemhom biex dan iseħħ.

Ix-Xogħol

Matul it-tnax-il xahar sa Settembru li għadda, in-numru ta' nies ifittxu x- xogħol naqas b'948 u wasal għal 144,484.

Dawk jaħdmu bi qligħ niżlu fin- numru għal 136,964 f'Settembru ta' din is-sena minn 138,448 fl-istess xahar fl-2001.

Is-suq tax-xogħol f'Malta ntlaqat minn tnaqqis fl-ekonomija internazzjonali u l-effett tagħha fuq l-ekonomija lokali.

Il-proċessar ta' ristrutturar li minnu għaddejja l-ekonomija tagħna qed ukoll ikollu impatt fuq is-suq tax-xogħol.

Partikolarment, matul is-sena, seħħew numru ta' skemi ta'rtirar kmieni fuq bażi volontarja.

Fl-aħħar ta' Settembru 2002, ir-rata tal-qgħad (li tinkludi l-ewwel parti tar-reġistru tal-qgħad) kienet 4.7%.

Mira importanti fl-istrateġija ekonomika tal-Gvern hi l-ħolqien ta' klima addattata li ġġib magħha opportunitajiet aħjar ta' xogħol – sew fin-numru kif ukoll fil-kwalita`.

Il-Gvern qed kontinwament jippromwovi diversi inizzjattivi bil-għan li jinkoraġġixxi l-ħolqien ta' impjiegi produttivi fi ħdan is-settur privat.

Qed isir aktar investiment fl-infrastruttura tal- edukazzjoni l-aktar biex inħejju ż-żgħażagħ fi snajja' mitluba mill- industrija.

Barra dan, risorsi oħra qed ikunu impjegati biex inħarrġu u ntejbu s-snajja' ta' nies li deħlin fis-suq tax-xogħol kif ukoll ta' dawk li huma qiegħda.

Qed jittieħdu wkoll miżuri biex intejbu l-livell tas- saħħa u sigurta` fuq il-post tax-xogħol li hu aspett ieħor importanti fil- kwalita` ta' xogħol.

Dħul Disponibbli

Id-dħul kollu mill-impjiegi żdied b'1.8% għal Lm557.6 miljun.

Id-dħul medju ras'imb'ras għal kull ħaddiem kien ta' Lm109.43 fil-ġimgħa matul l- ewwel disa' xhur tal-2002, żieda ta' Lm3.15 jew 3.0%.

Il-qligħ mill- profitti żdied ukoll, u laħaq 2.0% bejn Jannar u Settembru.

Kummerċ Barrani u Pagamenti

L-iżviluppi fl-attivita` kummerċjali ta' Malta ma' barra u l-effetti tagħhom fuq il-Bilanċ tal-Pagamenti matul l-ewwel disa' xhur ta' din is- sena kienu influwenzati, aktar minn kollox, mill-qagħda ekonomika internazzjonali.

Minkejja t-titjib li wrew il-pajjiżi li magħhom ninnegozjaw l-aktar, dan kien kajman aktar milli maħsub oriġinarjament.

Barra dan, meta tarahom globalment, it-titjib f'dawn l-ekonomiji jista' jkun qed jaħbi żviluppi dgħajfa f'xi swieq li huma importanti għall- industrija tagħna.

Hekk, per eżempju, is-settur elettroniku, li jikkostitwixxi attivita` ewlenija fil-manifattura, kien għadu jiffaċċja prospetti internazzjonali dgħajfa matul l-ewwel disa' xhur tal-2002.

Tabilħaqq, l-iżvilupp f'dan is-settur kellu jħalli impatt fuq l-attivita` kummerċjali ta' Malta.

It-tnaqqis fl-esportazzjoni fil-qasam elettroniku laqat negattivament l-esportazzjoni totali, anke jekk din laħqet ċifra ta' Lm672 miljun, filwaqt li rreġistra titjib żgħir fl-ewwel disa' xhur tal- 2002.

Wara li tħalli barra t-tnaqqis fl-esportazzjoni tal-elettronika, l- oqsma l-oħra wrew żieda fl-esportazzjoni ta' Lm25 miljun.

L-importazzjoni globali ta' oġġetti, li naqset bi Lm17 il-miljun matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena, ħasset l-effett ta' tnaqqis fl-importazzjoni ta' materja prima għall-manifattura elettronika.

Fil-fatt, l-importazzjoni ta' oġġetti għall-konsum fl-ewwel disa' xhur tal-2002 kienet madwar Lm13 il-miljun ogħla minn dik fl-istess perjodu s-sena ta' qabel.

Tajjeb wieħed jinnota li, minkejja dawn ir-riżultati, it-tnaqqis fl- esportazzjoni u fl-importazzjoni fis-settur elettroniku kien aktar baxx minn dak reġistrat is-sena ta' qabel.

Dan jawgura tajjeb għall-ġejjieni fl- elettronika u għall-akkwist mill-ġdid tar-riżultati pożittivi f'dan is- settur li kellna fis-snin l-imgħoddija.

B'riżultat tal-iżviluppi fl-importazzjoni u fl-esportazzjoni, l-iżbilanċ kummerċjali kien ta' Lm229.8 miljun, minn Lm250.5 miljun matul l-ewwel disa' xhur tal-2001.

Id-defiċit fil-current account fil-Bilanċ tal- Pagamenti tela' għal Lm35.9 miljun, minn Lm22.2 miljun matul Jannar u Settembru fl-2001.

Dan kien imsaħħaħ bit-tibdil li seħħ fil-qasam tal- merkanzija kif ukoll minn dħul anqas tat-turiżmu li jirrifletti dak li qed tħabbat wiċċha miegħu dik l-industrija internazzjonalment.

Anness "N" Appendiċi B

Politika Monetarja

Il-Gvern ħa l-miżuri kollha meħtieġa biex il-politika monetarja titħaddem b'mod assolut mill-Bank Ċentrali.

Wara t-tibdil li sar fl-Att tal-Bank Ċentrali, il-Bank issa hu rikonoxxut b'mod l-aktar ċar bħala istituzzjoni indipendenti u awtonoma.

Dan it-tibdil fl-Att, li ġie fis-seħħ f'Ottubru li għadda, saħħaħ il-qafas tal-politika makro-ekonomika li tinsab indirizzata lejn stabilità kif titlob l-aqwa prattika internazzjonali.

It- tibdil, jipprovdi ukoll għall-stabilità fil-prezzijiet bħala l-għan ewlieni tal-Bank Ċentrali; isaħħaħ l-indipendenza tal-Bank, u jżid il-kontabilità u l-flessibilità fil-ħidma tiegħu.

Il-Bank hu wkoll projbit b'mod assolut li jiffinanzja id-defiċits tal-Gvern biex, b'hekk, ikun iwettaq formalment prattika li issa ilha titħaddem dawn l-aħħar snin.

Il-Bank Ċentrali dejjem fittex li jilħaq stabilità fil-prezzijiet billi jorbot il-lira Maltija ma' basket ta' rati tal-kambju b'saħħithom, jiġifieri, l-Ewro, id-dollaru Amerikan u l-isterlina.

B'dan il-mod, il- Bank inaqqas l-inflazzjoni li tiġi minn barra, li mhix problema żgħira għal ekonomija miftuħa bħal tagħna, u jimponi dixxiplina fis-suq lokali u fuq l- istruttura tal-pagi fil-pajjiż.

F'Awwissu ta' din is-sena, l-awtoritajiet monetarji irrevedew il-piż ta' kull wieħed mir-rati tal-kambju fil-basket li qed insemmu biex dan jirrifletti l-iżviluppi kurrenti u dawk maħsuba għall-kummerċ tagħna ma' barra.

Hekk żdied il-piż tal-Ewro, naqqas dak tad- dollaru u naqas ukoll dak ta' l-isterlina.

Iż-żieda fil-piż tal-Ewro fil- basket ta' muniti għandha tnaqqas iċ-ċaqliq fir-rata tal-kambju tal-lira ma' dik il-munita biex jikbru l-benefiċċji fil-kummerċ bejn Malta u s- sieħba fl-Unjoni Ewropea u tal-livell tal-prezzijiet fis-suq lokali.

Dan għandu jwassal ukoll għal pass ieħor fid-direzzjoni ta' parteċipazzjoni sħiħa fl-Unjoni Monetarja Ewropea u fl-użu ta' l-Ewro bħala l-munita tagħna meta nkunu dħalna fl-Unjoni.

Il-Bank qed ikompli jsegwi politika monetarja dejjem aktar attiva u, fl- aħħar tal-2001 kif ukoll fil-bidu ta' din is-sena, naqqas ir-rati ta' imgħaxijiet b'total ta' 0.5%.

Il-Bank innota l-effett pożittiv favur ir- rati ta' l-imgħaxijiet imħallsin fuq investimenti lokali u ż-żieda qawwija fir-riservi esterni.

Id-deċiżjoni tal-Bank li jnaqqas ir-rati kienet ukoll kompatibbli ma'l-iżviluppi lokali, hekk kif l-inflazzjoni baqgħet taħt kontroll.

Sadattant, matul is-sena r-riservi esterni tal-Bank komplew jiżdiedu.

Żviluppi Monetarji

L-iżviluppi matul it-tnax-il xahar sa Settembru ta' din is-sena fis-setturi monetarji u finanzjarji jirriflettu l-iżviluppi ekonomiċi li seħħew kemm f'Malta kif ukoll barra.

Il-broad money żdiedet bi 12.2% matul it-tnax-il xahar sa Settembru li għadda kif imqabbla ma' żieda ta' 7.5% fuq l-istess perjodu is-sena ta' qabel.

Id-depożiti bankarji ħadu aktar minn żewġ terzi ta' din iż-żieda hekk kif il-pubbliku kompla jiddepożita flusu fis-sistema bankarja għalkemm żdied ukoll b'mod qawwi l-investiment f'bonds privati.

Hekk kif iż-żieda ta' self lokali li sar is-sena l-oħra xprunat it-tkabbir monetarju, din is-sena l-assi barranin netti fis-sistema bankarja kienu l- kaġun tal-espansjoni monetarja.

L-assi barranin żdiedu b'mod mgħaġġel u kkontribwew Lm308 miljun, jew aktar minn 30% matul is-sena u kkontribwew b'mod ugwali lejn il-Bank Ċentrali u lejn il-kumplament tas-sistema bankarja.

Numru ta' fatturi flimkien ipproduċew żieda qawwija fl-assi barranin.

Lejn it-tmiem tas-sena 2001, ir-rata lokali ta' mgħaxijiet kienet relattivament ogħla meta mqabbla ma' dawk f'dawn l-aħħar snin, waqt li r-rati ta' mgħaxijiet barra minn Malta naqsu b'riżultat tat-tnaqqis fl-ekonomija internazzjonali u bil-għan li tkun ikkontrollota l-inflazzjoni.

Għalkemm il-Bank Ċentrali segwa dak li għamlu banek ċentrali oħra billi naqqas ir- rati lokali tal-imgħax, ir-rata tal-imgħax kompliet taħdem favur l- investimenti lokali f'lira Maltija.

Dan, flimkien ma' l-inċertezzi fis- swieq globali finanzjarji, żiedu l-attrazzjoni għal investimenti finanzjarji f'pajjiżna.

Barra dan, is-suċċess tal-iSkema ta' Reġistrazzjoni ta' Investiment, li tħabbret fid-Diskors tal-Budget is-sena l-oħra kellha wkoll impatt pożittiv fid-dħul lura ta' kapital lejn pajjiżna.

B'kuntrast ma' dan, is-self lokali żdied b'pass anqas mgħaġġel waqt li r- rata ta' tkabbir ekonomiku niżlet għal 2.3% fl-aħħar ta' Settembru.

Waqt li s-sena li għaddiet is-self lokali kien aktar qawwi, parti sostanzjali miż-żieda kienet dovuta għaż-żieda minn talbiet li s-settur bankarju għamel fuq il-Gvern: din ma rrepetiex ruħu din is-sena.

Għalkemm is-sistema bankarja għandha likwidità sostanzjali u r-rati ta' imgħax fuq is-self niżlu, il-banek qed iħaddmu politika aktar strinġenti biex jipprovdu kapital u b'hekk qed ukoll itejbu l-portfolio tagħhom.

Fil- waqt li, għal żmien qasir, dan naqqas l-aċċess għall-kapital, f'medda itwal l-għoti b'mod serju ta' kreditu jgħin aktar biex it-tkabbir tal-ekonomija jkun fuq bażi finanzjarja aktar soda.

Fl-istess waqt, it-tkabbir kajman ekonomiku, kif ukoll l-użu ta' sorsi mhux bankarji li bihom jitħallas żvilupp kapitali, setgħu ukoll naqqsu l-ħtieġa għal self.

Żviluppi fis-Settur Finanzjarju

L-iżvilupp ta' sistema finanzjarja stabbli u effettiva hu element meħtieġ għal strateġija ta' tkabbir.

Il-flus għandhom ikunu trasferiti b'mod effiċjenti mingħand min jislef lil min jissellef sabiex it-tifdil ikun allokat bl-aktar mod produttiv.

Il-liberaliżżazzjoni tal-kapital jagħmilha aktar ħafifa għal ċaqliq ta' kapital minn pajjiż għall-ieħor u jagħti l- fakultà lill-intrapriżi Maltin li jfittxu finanzjament fis-swieq globali finanzjarji.

Iżda, kif jiġri meta jiżdied il-ħelsien, il-liberaliżżazzjoni tal-kapital iġib magħha riskji dejjem akbar.

Dan nafuh, u, għalhekk, din is-sena komplew l-isforzi biex jissaħħaħ is-settur finanzjarju.

Il-pakkett tal-leġislazzjoni finanzjarja li għadda mill-Parlament f'Settembru daħħal leġislazzjoni ġdida li tirregola retirement funds u taġġorna, ma' l-aqwa prattiċi internazzjonali diversi liġijiet li jirregolaw il-banek, kumpaniji tal-assigurazzjoni u ażjendi ta' servizzi ta' investiment.

Il-leġislazzjoni ġdida tqiegħed ukoll enfasi akbar fuq il- protezzjoni tal-konsumatur ta' servizzi finanzjarji.

Barra dan, din is-sena il-Gvern ittrasferixxa r-responsabilità għas- superviżjoni u regulazzjoni ta' istituzzjonijiet finanzjarji u ta' kreditu mingħand il-Bank Ċentrali għal għand l-Awtorità għall-Servizzi Finanzjarji (MFSA).

Fl-istess waqt, ir-responsabilità globali ta' ċerti aspetti tas- suq kapitali ġiet ukoll trasferita mill-Borża ta' Malta għal għand l-MFSA.

Dawn it-trasferimenti saru bl-anqas tfixkil.

Il-ħtieġa ta' regolatur dedikat għal korporazzjonijiet finanzjarji saret aktar meħtieġa hekk kif dawn qabżu l-limiti li qabel kienu jifirdu istituzzjonijiet ta' kreditu minn dawk mhux bankarji.

Dan, minkejja li l-Bank Ċentrali hu mistenni li jkompli bi rwol importanti li jimmoniterja l-istabilità globali fis-sistema finanzjarja.

Dan intqal bl-aktar mod ċar fl-amendi tal-Att tal-Bank Ċentrali.

Ir-reputazzjoni ta' Malta bħala ċentru għal servizzi finanzjarji żdiedet aktar hekk kif ittieħdu miżuri oħra biex nikkumbatu l-ħasil tal-flus.

Wara li l-Parlament approva l-Prevention of Money Laundering Amendment Act 2001, twaqqfet formalment f'Marzu li għadda, il-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU).

Din il-Unit se tilqa' u tanaliżża rapporti ta' transazzjonijiet suspettużi li jinvolvu l-ħasil tal-flus u hekk tgħin biex tiżgura li s-sistema finanzjarja Maltija tkun tilqa' biss parteċipanti serji.

Din is-sena, il-Gvern kompla jieħu parti attiva fis-swieq finanzjarji lokali.

Fit-tnax-il xahar sa Settembru li għadda, il-Gvern għal darba oħra ħareġ stocks biex jirripaga oħrajn li kienu qed jagħlqu kif ukoll Bills tat- Teżor biex ikollu l-likwidità meħtieġa għall-operat tiegħu: għalkemm, ma ħarġux stocks ġodda wara Ottubru 2001.

B'kuntrast mas-sena ta' qabel, id- dejn b'maturità twila reġistrat mis-settur mhux bankarju żdied aktar minn dak tal-banek, li allura pparteċipaw aktar fix-xiri tal-Bills tat-Teżor.

Meta wieħed iħares 'il quddiem, darba l-impenn li għandna għall- konsolidament fiskali u l-programm ta' privatiżżazzjoni li għaddej, il- ħtieġa li l-Gvern jissellef se tkompli tonqos.

Il-qafas regolatorju sod li stabilejna għandu jssaħħaħ il-fiduċja tal- investitur fis-swieq finanzjarji lokali.

F'dan il-kuntest, il-kodiċi ta' prinċipji ippubblikat mill-Borża ta' Malta fuq corporate governance kien wieħed f'waqtu, u wieħed jawgura li kumpaniji u ażjendi illistjati mal- Borża jħarsu dawn il-prinċipji.

Matul l-aħħar tnax-il xahar, is-suq tal-kapital f'Malta kompla jiżviluppa.

Ażjendi privati ħarġu bonds u ishma fis-suq primarju.

L-aktar li kienu popolari kienu l-bonds li qed jirriflettu l-ambjent attwali ta' rati baxxi ta' mgħax u prezzijiet ta' ishma dejjem nieżla.

Il-ħruġ ta' bonds intlaqa' tajjeb mill-publiku u f'kull każ, kien sovra-skritt.

Dan kien mistenni fid- dawl tal-likwidita' persistenti li kkaratteriżżat l-ekonomija matul is- sena.

Fis-suq sekondarju, in-negozju sew fl-ishma kif ukoll fil-bonds tal- kumpaniji kien anqas mis-sena l-oħra filwaqt li n-negozju fl-istocks tal- Gvern niżel b'mod sostanzjali.

Matul l-aħħar tnax-il xahar fis-settur bankarju ma baqgħux joperaw tliet banek internazzjonali filwaqt li ieħor kellu l-liċenzja mneħħija mill-Bank Ċentrali ta' Malta wara żviluppi li seħħew barra.

Bank internazzjonali ieħor tella' l-grad tal-liċenzja tiegħu f'Ottubru li għadda biex ikun jista' jidħol aktar fis-suq bankarju lokali.

Dan għandu jżid il-livell kompetittiv fis-sistema finanzjarja tagħna.

Il-banek qed jiffaċċjaw ukoll aktar kompetizzjoni minn intermedjarji finanzjarji mhux bankarji.

Fil-fatt, wara tnaqqis is-sena li għaddiet investimenti f'Collective Investment Schemes lokali telgħu, bl-assi totali jiżdiedu minn Lm221 miljun f'Diċembru 2001 għal Lm246 miljun fl-aħħar ta' Lulju din is-sena.

Il-Liberalizzazzjoni tal-Kontroll fuq il-Kapital

Kif wiegħed il-Gvern xi snin ilu, biħsiebna nkomplu bil-programm tal- liberalizzazzjoni tal-kapital.

S'issa ġew implimentati numru ta' miżuri li kienu mmirati primarjament lejn it-tneħħija ta' kontrolli fuq numru ta' transazzjonijiet.

L-ewwel pakkett ta' miżuri li daħal fis-sena 2000 iffoka fuq it-tnaqqis ta' restrizzjonijiet fuq dħul u ħruġ ta' investimenti fit- tul partikolarment investimenti diretti.

Fl-istess ħin, iżda, daħal fis- seħħ ukoll numru limitat ta' miżuri ta' liberaliżżazzjoni li jinvolvu transazzjonijiet ta' natura fil-qosor.

It-tieni sett ta' miżuri fis-sena ta' wara kien jinkludi partikolarment, it- tneħħija ta' kontrolli fuq investiment fi propjetà barra minn Malta, u l- liberaliżżazzjoni tat-transazzjonijiet ta' self bejn residenti u dawk mhumiex fejn il-maturità tkun aktar minn sena.

Il-pakkett ta' miżuri tal- 2002 kompla jestendi r-reġim ta' liberaliżżazzjoni l-aktar billi żied l- allowances fir-rigward ta' tipi varji ta' transazzjonijiet partikolarment portfolio investment.

Waqt li għadha l-intenzjoni li nneħħu r-restrizzjonijiet li fadal sa l- aħħar tas-sena li ġejja, il-Gvern bi ħsiebu li jżomm il-kontrolli fuq xi wħud mill-kategoriji ta' transazzjonijiet kapitali ta' żmien qasir sakemm Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Dan għandu jiżgura li l-ekonomija, u partikolarment is-settur finanzjarju, ma jkunux espost għal ċaqliq kapitali volatili u distabiliżżanti.

Il-kontrolli li fadal, jitneħħew biċċa biċċa matul it-tnax-il xahar li ġejjin b'miżuri li jitħabbru xahar qabel ma jiġu fis-seħħ.

Hu l-ħsieb li l- ewwel pakkett ta' miżuri jidħol fis-seħħ fl-1 ta' Jannar li ġej waqt li sett ieħor ta' miżuri fl-1 ta' Ġunju ta' wara.

L-aħħar miżuri ta' liberaliżżazzjoni iseħħu mad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Kif intqal aktar qabel, irridu nagħmlu enfasi li t-transazzjonijiet f'terminu qasir li jinvolvu portfolio investment u self ikunu liberaliżżati biss fi tmiem is-sena d-dieħla.

Transazzjonijiet f'termini qosra huma dawk b'maturità ta' anqas minn sitt xhur.

Iżda, transazzjonijiet li jinvolvu istituzzjonijiet finanzjarji li huma relatati ma' transazzjonijiet normali fis-suq monetarju, mhux se jintlaqtu minn din il-miżura.

L-ewwel pakkett ta' miżuri li se jidħlu fis-seħħ f'Jannar 2003, qed jitħabbar f'dan id- diskors waqt li dettalji u proċeduri relatati magħhom se jiġu ppublikati mill-Bank Ċentrali fl-1 ta' Diċembru li ġej.

Hekk kif il-liberaliżżazzjoni tal-kontroll fuq il-kapital issa laħaq stadju avvanzat, inħossu li jkun f'waqtu li nneħħu l-Att li jikkontrolla l-Kambju.

Fil-fatt, minn kmieni is-sena d-dieħla dan l-Att se jitneħħa u floku se tidħol leġislazzjoni ġdida bl-isem ta' Exchange Transactions Act.

Dan l- Att se jipprovdi l-infrastruttura għal-liberaliżżazzjoni totali tal- kontrolli fuq il-kapital iżda se tagħti ukoll l-awtorità lill-Ministru tal- Finanzi li jimponi kontrolli f'każ ta' kriżi fil-bilanċ tal-pagamenti.

Dettalji ta ́ Miżuri għal-Liberalizzazzjoni tal-Kontroll tal-Kambju b ́effett mill-1 ta ́ Jannar 2003

Skop tal-miżuri

L-iskop aħħari tal-miżuri hu li jitkompla l-proċess tal-liberaliżżazzjoni u li hu mistenni li jintemm meta Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk il-limiti kwantitattivi li għad baqa ́ fuq pagamenti kurrenti u kapitali jew se jitneħħew għal kollox jew se jiġu rilaxxati aktar.

Allowance għas-safar

Ix-xiri ta ́ flus barranin għal skopijiet ta ́ vjaġġar qed jiġi liberaliżżat kompletament.

Allowance f ́rigali ta ́ flus

Il-limitu għal rigali ta ́ flus jew taħt forma ta ́ allowance għall- manteniment ta ́ membri tal-familja se jitla ́ minn Lm10,00 fis-sena għal kull persuna adulta għal Lm20,000.

Importazzjoni magħmula permezz ta ́ tranżazzjoni ta ́ darba li ssir barra minn Malta

Ix-xiri ta ́ flus barranin biex jinħarġu minn residenti li bi ħsiebhom isiefru sabiex jagħmlu pagament għax-xiri ta ́ merkanzija huwa liberaliżżat kompletament.

Importazzjoni ġo Malta ta ́flus Maltin

L-importazzjoni ġo Malta minn resident jew non-resident ta ́ karti tal- flus u muniti li huma, jew li kienu, valuta legali f ́Malta hija liberaliżżata kompletament.

Esportazzjoni minn Malta ta ́ flus Maltin

L-esportazzjoni minn Malta minn resident jew non-resident ta ́ karti tal-flus jew muniti li huma, jew li kienu, valuta legali f ́Malta hija liberalizzata kompletamnet.

L-ammont li jista ́ jiġi investit barra minn Mata

Il-foreign portfolio investment allowance għal kull persuna adulta residenti se titla ́ minn Lm50,000 għal Lm100,000 fis-sena.

Ammont ta ́ munita barranija fi flus jew f ́kont kurrenti ta ́ individwi

i) L-ammont f ́munita barranija li resident huwa eżentat li jgħaddi lil bejjiegħ awtoriżżat se jiżdied minn Lm15,000 għal Lm20,000. ii) Dan l-ammont jista ́ jinżamm ġo kont kurrenti f ́munita barranija ma bank lokali.

Ammont ta ́ munita barranija fi flus jew f ́kontijiet bankarji ta ́ kumpaniji u ħwienet

i) Kumpaniji u ħwienet lokali li jirċievu munita barranija taħt forma ta ́ flus fil-qadi tan-negozju tagħhom jistgħu jżommu sa Lm20,000 fi flus għall-użu tan-negozju. ii) Dan l-ammont jista ́ jinżamm f ́kont bankarju f ́munita barranija ma ́ bank lokali.

Il-bilanċ li jista ́ jinżamm f ́kontijiet bħal dawn se jiżdied minn Lm15,000 għal Lm20,000. iii) Dawn il-kontijiet jistgħu jintużaw biex isiru minnhom pagamenti f ́munita barranija relatati ma ́ transazzjonijiet ta ́ natura kurrenti. iv) Kumpaniji li jagħmlu xogħol ta commission agents f ́isem kumpaniji barranin jistgħu jirċievu u jiddepożitaw f ́dawn il- kontijiet pagamenti f ́munita barranija li jsiru lilhom mill- klijenti lokali tagħom sakemm dawn l-istess flus imbagħad jintbagħatu lill-kumpanija barranija konċernata fi żmien xahar minn meta jkunu daħlu.

Faċilitajiet ta ́ kreditu f ́liri Maltin lil non-residenti f ́Malta

Il-banek jistgħu jagħtu self f ́liri Maltin għal perjodu ta ́ sitt xhur u iżjed lil non-residenti li jkunu qed jagħmlu xi attivita ́ ekonomika f ́Malta.

Bħalissa l-perjodu minimu li għalih jista ́ jsir self bħal dan huwa ta ́ sena.

Self minn residenti lil non-residenti

Residenti jistgħu jagħmlu self lil non-residenti għal perjodu ta ́ sitt xhur jew iktar.

Bħalissa l-perjodu minimu għal self bħal dan huwa ta ́ sena.

Residenti li jissellfu f ́munita barranija

Residenti jistgħu jissellfu flus f ́munita barranija mingħand entijiet residenti u non-residenti għal perjodu ta ́ sitt xhur jew iktar.

Bħal issa l-perjodu minimu għal self bħal dan huwa ta ́ sena.

Investiment minn skemi ta ́ fund investment

Skemi ta ́ fund investment (SICAVs) li jiġbru fondi f ́liri Maltin mingħand residenti bl-iskop li jinvestu dawn il-flus f ́assi determinati f ́liri Maltin fis-suq lokali issa jistgħu jinvestu f ́assi barranin sa mhux iktar minn 15% tal-flus li jkunu ġabru f ́dan il-mod minflok 10% bħal issa.

Kontijiet ta ́ klijenti ta ́ kumpaniji li jagħtu servizzi finanzjarji

Kumpaniji li jagħtu servizzi finanzjarji u li jipprovdu servizzi ta ́ investimenti lil klijenti lokali jistgħu jiftħu kontijiet f ́isem il- klijenti tagħhom ma' banek barra minn Malta.

Obbligu li jiġu ddikjarati l-importazzjoni u l-esportazzjoni ta ́ flus

L-obligu li kien tħabbar fil-Budget tas-sena l-oħra li jsir rapport u li kien intiż sabiex jissaħħu l-mizuri eżistenti fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u attivitajiet kriminali oħra bħalma huwa l-użu ta ́ flus għal attivitajiet terroristiċi, se jiġi fis-seħħ kmieni fl-2003 wara li jkun ħareġ avviż legali.

Il-formola li fuqha jsir ir-rapport trid timtela minn vjaġġaturi, kemm residenti kif ukoll non-residenti, li jkunu ħerġin jew deħlin u li jġorru flus fuqhom f ́ammont li jaqbeż il-Lm5,000.

Bi flus wieħed jifhem flus ta ́ kull pajjiż (kemm karti tal-flus u muniti), ingotti tad-deheb u fidda u titoli ta ́ flus.

Anness "O" Appendiċi Ċ

Il-Politika Fiskali

Darba li t-tisħiħ u l-konsolidament fiskali jista' jwassal għal titjib ekonomiku sew għas-snin li ġejjin kemm fit-tul, il-politika fiskali qed tingħata għarfien dejjem akbar mill-Gvern bħala strument ewlieni għall- politika makro-ekonomika.

Barra milli tagħti sehem għal tqassim aħjar ta' rizorsi u tal-ġid komuni, il-politika fiskali tfittex ukoll l-għan li tistabiliżża l-attività ekonomika.

Il-politika ekonomika tal-Gvern għandha r-restawr tal-finanzi pubbliċi tal- pajjiż bħala wieħed mill-għanijiet ewlenin tagħha, l-aktar għaliex l-impatt tad-defiċit fiskali jista' jassumi dimensjonijiet akbar fuq ekonomija miftuħa bħal tagħna.

Għalhekk, mela, sabiex tintlaħaq vijabilità fiskali, l-għanijiet tal-politika tal-budget għandhom jibqgħu dawk li jwieżnu l- isforzi biex ikompli jintlaħaq aktar tkabbir ekonomiku.

Il-Qafas Fiskali għas-Snin li Ġejjin

L-iżbilanċ fiskali din is-sena se jkun qrib dak li bassarna u mistenni jkun Lm78.5 miljun, jew 4.58% tal-Prodott Gross Domestiku.

Il-bilanċ tal- budget għas-snin 2003-2005, iżda, hu mistenni li jkompli bil-binarju ta' tnaqqis strutturat li l-Gvern kien ippjana biex jistabiliżża id-defiċit fiskali.

Fil-fatt, hu mistenni li l-bilanċ bejn id-dħul u l-ħruġ fil-Fond Konsolidat jitnaqqas bil-mod għal Lm74.8 miljun, jew 4.14% tal-Prodott Gross Domestiku fl-2003 u għal Lm56.6 miljun jew 2.8% tal-Prodott Gross Domestiku fl-2005.

Id-Dejn Pubbliku, għalhekk mistenni jinżel minn 61.24% tal-Prodott Gross Domestiku din is-sena għal 60.1% tal-Prodott Gross Domestiku mbassar għall-2005.

L-issikkar fiskali meħtieġ biex ikun ikkontrollat id-defiċit fil-Budget Nazzjonali mistenni jintlaħaq b'żieda fid-dħul globali tal-Gvern li tisboq iż-żieda fin-nefqa pubblika.

Fil-fatt, id-dħul globali bejn l-2002 u l- 2005 mistenni jitla' b'Lm60.4 miljun jew b'8.1% waqt li n-nefqa globali mingħajr l-imgħaxijiet fuq id-dejn pubbliku mistennija titla' bi Lm34.8 miljun jew b'4.6% fuq l-istess perjodu minkejja ż-żieda medja fl- inflazzjoni ta' kull sena ta' 2.5%.

Id-dħul tal-Gvern fl-2002 u t-tbassir għas-snin li ġejjin

Id-dħul ordinarju fis-sena 2002 mistenni jitla' minn Lm735.2 miljun, kif imbassar oriġinarjament, għal Lm746.3 miljun.

Din iż-żieda se sseħħ minkejja dħul anqas minn taxxi li se jagħmel tajjeb għalih dħul ieħor ta' Lm5 miljun aktar minn liċenzji, taxxi u multi, fosthom ħlas aktar ta' boll fuq trasferiment ta' propjetà u ħlas ta' liċenzji għat-tħaffir taż-żejt, kif ukoll dħul ta' Lm21 miljun li rriżulta minn transazzjonijiet bejn il- Malta International Airport plc. u l-Gvern rigward propjetà li kienet għand il-kumpanija b'titlu assolut.

Tbassir ta' dħul għas-snin li ġejjin

Fil-qafas għas-snin li ġejjin id-dħul globali tal-Gvern bħala persentaġġ tal-Prodott Gross Domestiku mistenni jkun madwar 40%.

F'termini assoluti, id-dħul globali, kien mistenni jkompli jiżdied kif għamel f'dawn l-aħħar snin.

Id-dħul tal-Gvern minn taxxi mistenni li jkompli tiela' fis-snin li ġejjin wara żieda ta' 11% li mistennija din is-sena fuq is-sena l-oħra.

Fil-fatt, id-dħul minn taxxi mistenni jiżdied b'Lm87.3 miljun sa l-2005 l-aktar b'riżultat tal-ħidma kontinwa tal-Gvern li, flok iżid it-taxxi, qed dejjem aktar itejjeb l-effiċjenza u l-infurzar fil-ġbir tagħhom biex irażżan l- evażjoni.

F'dan ir-rigward, barra ż-żieda fl-effiċjenza fl- amministrazzjoni tat-taxxa mwettqa fid-Dipartiment tat-Taxxi Interni, wieħed jinnota il-progress li seħħ mit-Tax Compliance Unit.

It-taqsima ewlenija f'din il-Unit hi dik ta' l-investigazzjonijiet: din bħalissa tħaddem fiha 22 accountants u awdituri professjonali.

Din it-taqsima hi responsabbli biex tagħmel investigazzjonijiet intensivi fl-evażjoni tat- taxxa.

Dawn l-investigazzjonijiet ikopru t-taxxa fuq il-konsum, it-taxxa fuq id-dħul, it-taxxa fuq il-qliegħ kapitali, il-ħlas ta' dazju, u il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali.

Dawn l-investigazzjonijiet huma msejsa fuq tagħrif li jinkludi r-rendikonti mibgħuta lid-Dipartiment tal-VAT, dettalji dwar attivitajiet ta' negozju, trasferiment ta' propjetà, liċenzji ta' negozji, ħlasijiet ta' min poloz ta' assigurazzjoni u reġistrazzjoni t'assi oħra fosthom inġenji tas-sewqan u jottijiet.

Sar ukoll benchmarking li qed jiġi applikat fir-rigward ta' ħlasijiet għal diversi servizzi f'oqsma bħal dawk tal-professjonisti, tal-kostruzzjoni, tiswijiet tal-karozzi minn mechanics, tiswijiet ta' appliances tad-djar minn technicians, u xogħol ta' hairdressers.

Żieda oħra mistennija fid-dħul minn ħlas ta' royalties, u gaming taxes li l- Gvern qed jipproġetta li jdaħħal mill-privatizzazzjoni tal-Lottu Pubbliku.

Tajjeb wieħed jisħaq li, f'dan it-tbassir qed jitħalla barra dħul li seħħ darba biss din is-sena u għalhekk mhux se jirrikorri s-sena d-dieħla u f'dawk ta' wara.

Fost dawn insibu d-dħul fiskali kollu u d-dividends imħallsa mill-Malta International Airport plc. li diġà semmejt aktar 'il fuq, kif ukoll id-dħul taħt l-Investment Registration Scheme li qed tkun implimentata din is-sena.

Din qed tipprovdi opportunità lill-Maltin kollha biex jirregolariżżaw il-qagħda ta' l-investimenti tagħhom taħt l-Exchange Control Act, l-Income Tax Act, u liġijiet oħra fiskali.

Tajjeb ukoll wieħed isemmi li, filwaqt li dħul minn sorsi mhux taxxabbli għas-sena 2003 jinkludi wkoll l-għajnuna finanzjarja mogħtija mill-Unjoni Ewropea taħt il- programmi tal-Pre-Accession Funds, li mistenni jkunu ta' madwar €21 miljun jew Lm8.7 miljun.

Iżda, għas-snin 2004-2005 l-aspetti finanzjarji t'għajnuna bħala membri fl-Unjoni Ewropea mhumiex jidħlu f'dawn il-kunteġġi hekk kif in-negozjati mal-Kummissjoni Ewropeja għadhom għaddejjin.

Aktar 'il quddiem se nagħmel kumment ġenerali dwar il-proposti tal-Kummissjoni f'dan ir-rigward li jkopru l-perjodu transitorju 2004-2006.

In-Nefqa Pubblika fis-sena 2002 u t-tbassir għas-snin li ġejjin

In-nefqa rikurrenti fis-sena 2002, wara li tħalli barra l-ħlas ta' imgħaxijiet fuq id-dejn pubbliku, mistennija tkun madwar Lm657.4miljun, jiġifieri, kważi kemm kien imbassar fil-bidu tas-sena.

Tajjeb wieħed jinnota li din is-sena kien hemm żieda relattivament kbira li tirrifletti ir-riklassifikazzjoni ta' ċerti sussidji li qabel kienu jidhru taħt in- nefqa kapitali.

Il-politika tal-Gvern tibqa' dik dikjarata li jrażżan in-nefqa pubblika: għalhekk l-ispiża rikurrenti bħala proporzjon tal-Prodott Gross Domestiku mistennija tinżel fis-snin li ġejjin.

In-nefqa rikurrenti fit-tliet snin li ġejjin tinkludi l-ispiża ta' l-Iskema t'Għajnuna għas-Settur Agrikolu li tħabbret għall-budget ta' din is-sena u li tipprovdi għajnuna finanzjarja lill-bdiewa u lil dawk kollha li jaħdmu fil-qasam agro-industrijali wara li l-levies fuq prodotti agrikoli u agro-industrijali bdew jitneħħew minn Ġunju li għadda.

Fost oħrajn jidher li se jkun hemm ħlas akbar din is-sena f'pensjonijiet tat-Teżor u fi gratuities hekk kif it-tbassir oriġinali jidher li kien baxx.

Iżda din iż-żieda se tittaffa minn ħruġ anqas fis-sussidji mħallsa lil Malta Drydocks wara t-tħaddim tal-iskema ta' rtirar kmieni li taħtha mhux anqas minn 700 ħaddiem tat-Tarznari għażlu li jieħdu l-benefiċċji ta' l-irtirar.

Naturalment, il-ħlas ta' dawn il-benefiċċji qed jidher f'żieda fl-ispiża kapitali.

Ħlas ta' Imgħaxijiet fuq id-Dejn Pubbliku fl-2002

Il-ħlas ta' imgħaxijiet fuq id-Dejn Pubbliku fl-2002 mistenni jitla' għal Lm63.7 miljun mit-tbassir oriġinali ta' Lm59.8 miljun.

Dan hu spjegat minn ħlas akbar ta' imgħaxijiet wara s-self ta' Lm100 miljun li il-Gvern għamel fl-2001 biex jibbilanċja parti mid-defiċit ta' dik is-sena u dak ta' snin oħra qabilha, kif ukoll mill-fatt li l-proċess ta' privatizzazzjoni fis- sena 2002 ma żammx il-pass mal-pjanijiet mixtieqa u d-dħul mistenni minnu ma seħħx kif kien maħsub.

Il-ħtiġijiet tal-Gvern għal self, għalhekk, intlaħqu bi ħruġ akbar ta' Bills tat-Teżor li ma setax ma jħallix impatt fuq ħlas akbar ta' imgħaxijiet.

Dan l-impatt, iżda, ittaffa kemxejn b'rati ta' imgħaxijiet aktar baxxi offruti mill-Gvern fuq ħruġ mill-ġdid ta' stocks li mmaturaw.

Filwaqt li aktar 'il quddiem, meta nkun qed nitkellem dwar il-qagħda kurrenti u dik proġettata għad-dejn pubbliku nerġa' nħares lejn il- kwistjoni tal-ħlas ta' l-imgħaxijiet nista' nsemmi li fit-tliet snin li ġejjin l-imgħax fuq id-dejn pubbliku mistenni jitla' minn Lm59.8 miljun is- sena d-dieħla għal Lm67.4 miljun fis-sena 2005 jew 3.3% tal-Prodott Gross Domestiku kif imbassar għal dik is-sena.

L-Ispiża rikurrenti fis-snin li ġejjin

L-ispiża rikurrenti, mingħajr il-ħlas ta' imgħaxijiet fuq id-dejn pubbliku, matul il-perjodu 2003-2005 mistennija titla' minn Lm657.4miljun din is-sena għal Lm701.5 miljun fis-sena 2005: żieda netta ta' Lm44.1 miljuni jew 6.7% taż-żieda fil-Prodott Gross Domestiku fuq l-istess perjodu.

Madwar Lm13.7 miljun, jew 31% ta' din iż-żieda, hi magħmula minn żidiet inkrimentali fil- pagi u salarji jew għall-għoli tal-ħajja li jagħti l-Gvern lill-impjegati tiegħu.

Il-kumplament, jew Lm30.4 miljun, huma żidiet fil-ħlas tal- benefiċċji tas-sigurtà soċjali u fil-kontribuzzjoni ta' l-istat lejn is- sigurtà soċjali.

Kif jidher, il-politika tal-Gvern tibqa ffukata fuq ir-razzjonaliżżar tan- nefqa pubblika l-aktar bit-tqassim aktar effiċjenti tal-fondi pubbliċi.

Fil-fatt, wara li s-sena l-oħra n-nefqa rikurrenti telgħet għal 37.7% tal- Prodott Gross Domestiku, din mistennija tinżel għal madwar 34.9% fl-2005.

Tajjeb wieħed jinnota li minkejja it-twessigħ imrażżan fin-nefqa globali matul is-snin li ġejjin, il-livelli sostenibbli fit-tkabbir ekonomiku xorta mistennija li jintlaħqu.

Nefqa Kapitali

In-nefqa kapitali fis-sena 2002 telgħet b'Lm8.2 miljun għal Lm103.6 miljun mit-tbassir oriġinali ta' Lm95.4 miljun.

Din in-nefqa tinkludi fiha l- Iskema ta' Irtirar Kmieni li daħħalna fit-Tarznari u li għal din is-sena se tiswa' Lm6.6 miljun jew 0.4% tal-Prodott Gross Domestiku.

Iżda, spejjeż addizzjonali oħra saru wara l-ftehim bonarju għall-ħlas fuq Tal-Qroqq Junction meta nħarġu Lm1,161,000 oħra aktar ma' l-allokazzjoni oriġinali fl- estimi ta' din is-sena, tħallsu Lm200,000 oħra f'sussidji lis-settur privat għal xiri ta' karozzi ġodda tal-linja bħala parti ta' l-istrutturar tat- trasport pubbliku.

Lm400,000 oħra nħarġu biex jitħallas kumpens għall- espropjazzjoni ta' propjetà mill-privat, u Lm300,000 oħra nħarġu biex jinxtara post għall-Awtorità tal-Ħarsien tas-Saħħa u Sigurtà fuq il-Post tax-xogħol.

Tbassir għas-Snin li ġejjin

Dawn l-ispejjeż addizzjonali mhumiex mistennija jerġgħu jseħħu fis-snin li ġejjin.

L-allokazzjoni għan-nefqa kapital, għalhekk bejn l-2003 u l-2005 se terġa' tkun fuq il-livell ta' madwar Lm100 miljun.

Tabella Numru 24, turi l-qagħda tal-Fond Konsolidat bi tbassir għas-snin li ġejjin.

|Tabella Nru 24 | |Qagħda tal-Fond Konsolidat | |Lm 000's | | |2002(R) |2003(P) |2004(P) |2005(P) | |Dħul | |Entijiet Pubbliċi li jidħlu taħt il-Metodoloġija tal-ESA'95 | |Academy of Criminal Justice |Malta Council for Economic | | |Development | |Centre for Creativity (Arts Centre) |Malta Counter Trade Co. Ltd | |Arts Council |Malta Shipbuilding Co. Ltd | |Aviation Security Committee |Malta Stock Exchange Tribunal | |Clean Air Board |Malta Tourism Authority | |Cleaner Technology Centre |Malta / EU Information Centre | |Commission for the Administration of |Maltese Heritage Foundation | |Justice | | |Commission for Advancement of Women |Mediterranean Academy of | | |Diplomatic Studies | |Committee of 'Ta' Braxia' Cemetry |MIMCOL | |Consumer Claims Tribunal |National Commission for Disabled| | |Persons | |Bord tal-Koperattivi |National Commission for | | |Information Technology | |Cultural Council for Gozo |National Commission for Mental | | |Health Reform | |Program Fejda |National Commission for UNESCO | |Financial Services Tribunal |National Commission on Welfare | | |Reform | |Foundation for Human Resources |National Consumer Affairs | |Development |Council | |Foundation for Social Welfare Services|National Employment Authority | |Gozo Ferries Co. Ltd |National Festivies Committee | |Institute of Public Administration & |National Pool Complex | |Management | | |Inter-Departmental Planning Committee |National Youth Council | |International Maritime Law Institute |Occupational Health & Safety | | |Authority | |Malta Arbitration Centre |Office of the Ombudsman | |Malta Centre for Restoration |Office of the University | | |Ombudsman | |Telecommunications Regulator |Permanent Commission Against | | |Corruption | |Traffic Control Board |Sports Council | |Malta Communications Authority |St John's Co - Cathedral | | |Foundation | |Suret il-Bniedem |Malta Statistics Authority | |Art Centre (included in EB02) |Malta Transport Authority | |REMPEC |Medicinal Products Regulatory | | |Authority | |Building Industry Consultative Council|National Family Commission | |Broadcasting Authority |Roads Directorate | |Commission for Fair Trading |Malta Resources Authority | |Electoral Commission |National Audit Office | |Employment and Training Centre |National Orchestra | |Employment Commission |Planning Authority | |Foundation for International Studies |Public Transport Authority | |Foundation for Medical Sciences and |Sedqa - Agency against Drug & | |Services |Alcohol Abuse | |IPSE Ltd. |Social Welfare Development | | |Programme | |Institute of Tourism Studies |Society of Arts, Manufacture and| | |Commerce | |International Institute on Ageing |University of Malta | |MCAST |Tax Compliance Unit | |Malta Council for Science and |Voice of the Mediterranean | |Technology | | |Malta Development Corporation |Zammit Clapp Hospital | |Malta External Trade Corporation |Manoel Theatre Management | | |Committee | |Malta Government Investments Ltd. |Mediterranean Conference Centre | |(included with MIMCOL) | | |Malta Standards Authority |Foundation for Tomorrow's | | |Schools | |e-Malta Commission |Malta Export House Co. Ltd. | |Foundation for Educational Services | |

Id-dħul u l-ħruġ ta' dawn l-entijiet pubbliċi kollha ġie pproġettat fuq bażi annwali għas-snin 2003-2005 u r-riżultat żdied ma' dak tal-Fond Konsolidat.

B'hekk inħareġ il-bilanċ tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali li jagħti stampa aktar sħiħa tad-defiċit u tad-dejn tiegħu.

F'termini assoluti, id-defiċit tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali din is- sena mistenni jkun Lm89.0 miljun u mistenni jinżel għal Lm68.5 miljun fl- 2005.

Dan id-defiċit bħala persentaġġ tal-Prodott Gross Domestiku, mistenni jinżel sena wara l-oħra minn 5.2% din is-sena għal madwar 3.4% fl- 2005.

Dan iseħħ sew b'riżultat tat-tkabbir mistenni fl-ekonomija ta' pajjiżna kif ukoll tat-trażżin tan-nefqa tal-Gvern u żieda fid-dħul tiegħu.

Kif diġà għedt, ix-xejra 'il fuq ta' mgħaxijiet se tkompli matul is-snin li ġejjin.

Din se jkollha mpatt aktar għoli fuq id-dejn tal-Gvern.

Tabella Nru. 26, turi l-passaġġ mid-defiċit tal-Fond Konsolidat għad- defiċit tal-Gvern estiż jew Gvern Ġenerali.

Tabella Nru. 26 Lm 000's |Sena |2002 |2003 |2004 |2005 | |Defiċit Strutturali tal-Fond | | | | | |Konsolidat |(78,479) |(74,830) |(68,727) |(56,596) | |Aġġustamenti fil-Fond Konsolidat| | | | | |Self Mgħoti (A) |21,195 |21,800 |18,300 |15,800 | |Self imħallas lura (B) |0 |0 |0 |0 | |Xiri ta' Ishma (C) |20 |0 |0 |0 | |Transazzjonijiet oħra |(769) |(769) |(769) |(769) | |finanzjarji (D) | | | | | |Dħul ieħor |727 |0 |0 |0 | |Diff. bejn imgħaxijiet | | | | | |akkumulati u dawk imħallsa (E) |1,447 |1,447 |1,447 |1,447 | |Self nett ta' entijiet pubbliċi |(28,137) |(23,937) |(24,478) |(25,018) | |(F) | | | | | |Aġġustamenti oħra (G) (i) |(4,000) |(3,500) |(3,000) |(2,500) | |(ii) |(2,000) |(2,000) |(2,000) |(2,000) | |(iii) |0 |0 |0 |0 | |Żbilanċ Gross tal-Gvern Ġenerali| | | | | |Kunsilli Lokali |(89,996) |(86,789) |(79,227) |(69,636) | |Żbilanċ nett tal-Gvern Ġenerali |1,004 |1,050 |1,100 |1,150 | | |(88,992) |(80,739) |(78,127) |(68,486) | |PGD fuq prezzjiet kurrenti |1,713.50 |1,807.74 |1,907.16 |2,012.06 | |PGD/Żbilanċ |5.19% |4.47% |4.10% |3.40% |

Noti Spjegattivi:

(A) Self mill-Fond Konsolidat lil-Malta Drydocks, lil-Malta Shipbuilding, u lil-Gozo Ferries Company Ltd. (kollha 100% tal-Gvern).

(B) Ħlas lura mill-Malta Government Investments/Malta Development Corporation (Lm1.4 miljun), Malpro Ltd. għall-garanziji pprovduti lilhom għall-faċilitajiet ta' kreditu (Lm1 miljun) u Water Services Corporation (Lm0.5 miljun).

(C) Xiri ta' ishma fil-Multilateral Investment Guarantee Agency (subscription shares), il-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u Żvilupp (Subscription Shares) u l-Malta Government Privatisation plc.

(Żieda fl- ishma).

(D) Profitti mhux ġejjin mill-attivitajiet tal-Bank li kienu fost flus mgħoddija mill-Bank Ċentrali lill-Gvern.

(E) Differenza bejn imgħaxijiet akkumulati u imgħaxijiet imħallsa mill- Gvern fuq Stocks u Treasury Bills.

(F) Ibbażata fuq linear trend approach.

(G) (i) Depożiti fit-Treasury Clearance Fund ii) Ħruġ mit-Treasury Clearance Fund iii) Kanċellazzjoni ta' self favur il-Kalaxlokk Co. Ltd.

Finanzjament ta' Defiċit fil-Fond Konsolidat

Il-mod kif jiġi finanzjat id-defiċit tal-Gvern hu ta' importanza għat- tħaddim tal-politika fiskali għax kull metodu ta' finanzjament għandu l- effetti u l-ispejjeż partikulari makro-ekonomiċi.

F'Malta, il-Gvern jiffinanzja d-defiċit tiegħu bil-ħruġ ta' stocks fis-suq lokali: ftit jew xejn isir self minn barra biex ikun iffinanzjat id- defiċit.

Tabilħaqq, filwaqt li s-self lokali jilħaq madwar 96% tad-dejn pubbliku, is-self minn barra jilħaq madwar l-4% l-oħra.

Dan l-iżbilanċ bejn self lokali u self barrani mistenni jiċċaqlaq ftit fis-snin li ġejjin hekk kif il-Gvern għaddej b'taħdidiet mal-Bank għall-Iżvilupp tal-Kunsill ta' l-Ewropa għall-estensjoni tal-faċilità ta' self għall-iffinanzjar tan- nefqa fuq l-isptar il-ġdid Mater Dei.

Din il-faċilità mistennija titla' għal 50% ta' l-ispiża kollha fuq il-proġett.

Fil-fatt b'riżultat ta' dan fis-snin li ġejjin iż-żieda tad-dejn barrani mistennija titla' għal 8.9% tad-dejn pubbliku.

Kif għedt aktar qabel is-self lokali jagħti ċans lill-Gvern biex jibbilanċja d-defiċit tiegħu mingħajr ma jżid il-bażi monetarja jew inaqqas mir-riżervi nazzjonali.

Dan ma jżidx l-inflazzjoni u l-anqas l-impatt fuq ir-riservi esterni.

L-iżbilanċi fil-Fond Konsolidat fis-snin li ġejjin mistennija wkoll jkunu finanzjati l-ewwelnett minn dħul minn bejgħ ta' assi li fis-sena 2003, mistennija jilħqu madwar Lm50 miljun.

M'hemmx pjanijiet oħra mħabbra għal issa mill-Gvern għal aktar privatizzazzjoni fis-snin ta' wara.

Dħul ieħor għall-Gvern li bih jiffinanzja d-defiċit jieħdu minn bilanċi mhux utiliżżati fis-Sinking Funds ta' Stock li jkunu u se jkunu konvertiti: dan is-sors mistenni jipprovdi Lm14.2 miljun din is-sena iżda mistenni jipprovdi dħul medju annwali ta' Lm4 miljun matul it-tliet snin li ġejjin.

Dan id-dħul globali jnaqqas il-ħtieġa ta' self mill-Gvern.

Diġà tkellimt dwar il-bilanċi tad-dejn li se jirriżultaw mid-defiċit fil-Fond Konsolidat.

Id-dejn pubbliku mistenni jinżel minn 61.24% tal-Prodott Gross Domestiku din is-sena għal 60.48% ta' dak li hu mistenni jkun il-Prodott Gross Domestiku fl-2005.

Dan jirriżulta minn Tabella Nru. 27, li tidher hawn taħt:

|Tabella Nru. 27 | |Il-Bilanċ tad-Dejn tal-Gvern | |Lm 000's | | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 | |Bills tat-Teżor |169,008|156,125|164,584|83,466 |143,028|194,466| |Stocks tal-Gvern |712,728|812,854|812,854|912,854|912,854|912,854| |Self minn barra |39,353 |40,494 |71,994 |84,497 |96,994 |109,494| |Dejn tal-Gvern |921,089|1,009,4|1,049,4|1,080,8|1,152,8|1,216,8| | | |72 |32 |17 |76 |14 | |% ta' GDP |59.11% |62.85% |61.24% |59.79% |60.44% |60.48% | |Bidla fid-Dejn | |(85,799|(39,958|(31,385|(72,059|(63,938| |Globali | |) |) |) |) |) | |PGD bi prezzijiet |1,558.3|1,638.0|1,713.5|1,807.7|1,907.1|2,012.0| |kurrenti |77 |00 |0 |4 |6 |6 |

Dejn Garantit mill-Gvern

Id-dejn garantit mill-Gvern mistenni jinżel sostanzjalment minn Lm416.8 miljun fil-31 ta' Diċembru tas-sena l-oħra għal Lm375 miljun fl-aħħar ta' din is-sena.

Minn dan l-ammont, Lm212 miljun ġej minn kreditu jew self meħud minn istituzzjonijiet barranin ta' finanzjament.

Tabella Nru. 28 tagħti rendikont tad-dejn garantit mill-Gvern.

|Tabella Nru. 28 | |Dejn Garantit mill-Gvern | |(Lm 000's) | | |2001 |2002(A)|2003 |2004 |2005 | |Garanziji |360,642|353,598|350,530|350,530 |350,530 | |Letters of Comfort |29,662 |29,724 |29,459 |29,459 |29,459 | |Letters of |26,518 |- |16,943 |16,943 |16,943 | |Undertaking | | | | | | |TOTAL |416,822|383,322|396,932|396,932 |396,932 |

(A) fit-30 ta' Settembru 2002

Il-Ministeru tal-Finanzi qiegħed bħalissa jsaħħaħ il-kapaċitajiet tiegħu għall-immaniġġjar tad-dejn pubbliku b'mod professjonali u effettiv u integrat ma' l-istrateġija sħiħa makro-ekonomika.

It-Teżor, għalhekk, għadu kif ta bidu għall-proġett li se jwassal għal twaqqif ta' Public Debt Management Office.

Dan qed isir bl-għajnuna teknika mit-Teżor Ingliż.

Riskji Fiskali

Ir-riskju tal-Gvern minħabba il-kobor tad-dejn pubbliku ma joħloqx problemi mhux maniġġabbli.

Tabilħaqq, il-parametri ta' riskju tad-dejn pubbliku f'pajjiżna huma forsi aħjar minn dawk ta' pajjiżi oħra.

Kif diġà għedt, is- self barrani jammonta għal madwar 4% tad-dejn pubbliku u allura ma joħloqx riskju fuq ir-rata tal-kambju.

Barra dan, darba li 80% tas-self tal-Gvern għandu maturità medja ta' aktar minn tnax-il xahar il-ħtieġa ta' ħlas lura fi żmien qasir ma teżistix u għalhekk telimina r-riskju għar-rati ta' l- imgħax.

Barra dan, ir-rati ta' l-imgħax isegwu xejriet relattivament stabbli biex b'hekk kull riskju fiskali li jista' jseħħ mil-volatilità fir- rati ta' l-imgħaxijiet jonqos.

L-uniku riskju fiskali jista' jseħħ mill-garanziji tal-Gvern.

Din hi frott tal-policy tal-Gvern li ma jipprovdix aktar sigurtà jew kwalunkwe forma oħra ta' garanzija għal self jew kreditu li jidħlu għalih entijiet pubbliċi.

Anness "P" Appendiċi D

Gvern għaqli u effiċjenti

Kellna suċċess fil-mira tagħna li nnaqqsu d-defiċit.

Dan seħħ għaliex erba' snin ilu dan il-Gvern ta direzzjoni ċara lill- amministrazzjoni fil-pajjiż.

Ġejna quddiem il-poplu bi pjan ta' sitt snin imsejjes fuq erba' principji li kienu:

It-tkabbir fl-ekonomija tagħna hekk kif nidejna programm ta' ristrutturar li jagħmilha aktar effiċjenti;

Effiċjenza fiskali li hu l-pern tat-twettiq tal-ġustizzja soċjali;

Nefqa pubblika meqjusa;

Impenn sħiħ u qawwi li f'pajjiżna ħadd ma jibqa' lura.

Għalkemm matul dawn l-erba' snin seħħew ħafna ġrajjiet li ħadd ma seta' jbassar u li biddlu l-iżvolġiment tal-programm li konna fassalna, irnexxielna nikkontrollaw is-sitwazzjoni u spiċċajna b'titjib fir-riżultati tagħna.

Id-defiċit ma tnaqqasx b'dannu għall-oqsma l-oħra.

M'għalaqniex għajnejna għall-ħtieġa ta' żviluppi oħra f'pajjiżna u għall-kwalità ta' ħajja tal- poplu tagħna li riedet tibqa' togħla.

M'għamilniex bħal ma kienu għamlu gvernijiet tal-qedem li meta ffaċċjaw problemi għafsu fuq il-ħtiġijiet l-aktar bażiċi tal-poplu.

Bil-għaqal sibna bilanċ bejn il-qjies u l-iżvilupp.

L-għaqal ma jfissirx xeħħa, lanqas ma jfisser għakkarija.

L-għaqal ifisser bilanċ.

Ħidma sfiqa u ta' fejda

Ilna fil-Gvern erba' snin, u matulhom wettaqna ħidma sfiqa u ta' fejda.

F'kull qasam għamilna differenza.

F'kull qasam ikkonċentrajna biex kull wieħed u waħda mill-poplu tagħna javvanza fil-kwalità tal-ħajja tiegħu.

B'wiċċna minn quddiem stajna niġu quddiem il-poplu u ngħidulu: "Saħħaħna pajjiżna, biex inti tgħix aħjar!"

Ħsibna fil-ħtiġijiet kollha taċ-ċittadini tagħna: fix-xogħol, fil-wens, fit-tagħlim u fit-taħriġ, fl-isports, fil-kultura, fis-saħħa, fil-ħarsien taċ-ċittadin u fl-ambjent.

L-uccelli di mal augurio - jew, kif jgħidulhom illum id-downers ilhom snin igemgmu li dan kien Gvern li ħaseb biss biex nippreparaw it-triq tal- Ewropa.

Dan kieku hu għan tajjeb li ta' min jiddedika sforzi qawwija għalih.

Pero dan il-Gvern effiċjenti kien kapaċi jmexxi lil-pajjiżna fit- triq ta' sħubija mal-Unjoni Ewropea waqt li fl-istess ħin ikompli bil-ħidma qawwija tiegħu biex isaħħaħ l-istrutturi kollha li jseddqu l-kwalità ta' ħajja tal-Poplu tagħna.

Ippruvaw kemm ippruvaw, dawn id-downers, iċajpru s-suċċessi ta' dan il- Gvern, li beda x-xogħol tiegħu wara l-immaniġġjar dillantesk u bl-addoċċ tagħhom, il-fatti jibqgħu jagħtuhom tort.

Il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, saħħaħna d-djalogu mas-sieħba soċjali kollha biex l-iżvilupp ta' pajjiżna jsir kemm jista' jkun wara konsultazzjoni wiesgħa.

Il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku li kien jeżisti trasformajnieh fil-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali b'liġi għal dan il-għan li tatu qafas legali, funzjoni preċiża, u riżorsi biex ikun jista' jaqdi rwol importanti.

Dan il-Kunsill jiġbor fih lill-Gvern, għaqdiet tal-ħaddiema u għaqdiet ta' min iħaddem, kif ukoll għandhom aċċess għalih organiżżazzjonijiet ċivili li jaħdmu fil-ħafna oqsma soċjali.

Nixtiequ li dan il-Kunsill jiżviluppa f'forum ta' diskussjoni oġġettiva ta' dak kollu li jkun għaddej fil-pajjiż, bil-għan li l-problemi jkunu jistgħu jiġu mperrċa tajjeb u eżaminati minn kull lat, waqt li l-ħiliet tagħna bħala poplu jiġu utiliżżati bl-aħjar mod.

Dan jiġri meta tikber il-kultura f'kulħadd li l-interess nazzjonali jisboq dak settorali.

Riformi fil-ġbir tat-taxxa

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, żidna l-effiċjenza fil-ġbir tat- taxxi.

Qgħadna attenti biex ma nagħfsux fuq min ma jiflaħx, però neħħejna l-prattiċi ħżiena li, ftit ftit, kienu qed jirkbu l-amministrazzjoni tat- taxxa, daħħalna d-dixxiplina u qed naraw li kulħadd iħallas dak li jmissu.

Dawk bil-paga dejjem kienu mriegħxa mill-evażjoni l-aktar għax huma, billi għandhom dħul kontrollat, iħallsu d-deċmi kollha.

Illum qegħdin naraw li d- dikjarazzjonijiet ta' dħul min-negozju jkunu aktar realistiċi.

Hawn ma nistax ma nsemmix ix-xogħol siewi li qed tagħmel it-Tax Compliance Unit.

Din l-organizzazzjoni li hi responsabbli biex tagħmel stħarriġ intensiv fl-evażjoni mit-taxxa li tkopri r-reġim fiskali kollu, jiġifieri, it-taxxa fuq id-dħul, it-taxxa fuq il-konsum, il-kontribuzzjoni għas- Sigurta' Soċjali, it-taxxa fuq il-qligħ kapitali, u l-ħlas ta' dazju fuq l- importazzjoni.

Dan ix-xogħol qed iħalli riżultati produttivi u utli, mhux biss kwantu għall-ammont ta' taxxa li qed tinġabar b'riħithom, iżda wkoll għax jgħinu biex jitjiebu l-livelli ta' dikjarazzjoni fuq id-dħul f'numru kbir t'attivitajiet ekonomiċi fosthom dawk fil-kostruzzjoni, u servizzi professjonali, ta' mekkaniks ta' karozzi, ta' technicians t' apparat domestiku u ta' hairdressers.

Din l-effiċjenza fissret li ma kellniex għalfejn inżidu taxxi biex inlaħħqu mal-ispejjeż soċjali u edukattivi li dejjem jikbru.

Lid-downers, jew aħjar lill-'uċċelli di malawgurju', dan donnu ma jogħġobhomx, u erħilhom irewħu biex idendlu l-gdiedem.

Il-Lm240 miljun miġbura f'taxxi

L-Oppożizzjoni qegħda tgħajjat li f'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern għafasna lill-Poplu bi ġbir ta' Lm240 miljun aktar f'taxxi.

Minn fejn ġejja din il-ħrafa?

Jekk wieħed iqabbel id-dħul kollu tal-Gvern fl-erba' snin minn meta beda mad-dħul kollu fis-sena 1998 meta fil-Gvern kien hemm huma, isib li hemm differenza ta' madwar Lm240 miljun.

Fil-fatt, kif nispiċċa dan id-diskors, din iċ-ċifra se titla' għal Lm260 miljun

|Sena |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 | |Dhul Totali |504 |551 |612 |669 |746 |771 | |Differenza bejn sena u | |47 |61 |57 |78 |24 | |ohra | | | | | | | |Differenza kumulattiva | |47 |108 |165 |242 |266 |

Dan li qed tgħid l-oppożizzjoni m'għandu ebda tixbiha mar-realta', imma hu biss prodott tal-fantasija.

L-ewwelnett id-dħul tal-Gvern mhux ġej kollu mit-taxxi.

It-tieni, biċċa sewwa tad-dħul tal-Gvern fil-fatt ġej mit-tkabbir fl- ekonomija li żżid id-dħul mingħajr ma jkunu mposti taxxi ġodda.

It-tielet, biċċa oħra mdaqqsa mid-dħul tal-Gvern ġejja minn effiċjenza akbar fil-ġbir tat-taxxa u minn tnaqqis tal-abbużi.

Ma nistgħax nifhem kif l-Oppożizzjoni tista' titkaża b'dan.

Nistgħu nistmaw x'kienet iż-żieda fid-dħul tal-Gvern minn ċaqlieq fit-taxxi li se nkunu għamilna minn mindu ħadna r-riedni minn idejhom erba' snin ilu.

Ir-riżultat hu li mid-dħul ta' Lm260 miljun li jkun żied il-Gvern f'dawn il-ħames snin, anqas minn Lm70 miljun huma riżultat ta' bdil li għamilna fit-taxxi.

Qed nuru din l-istima f'Tabella numru 29

Imma aktar minn hekk.

Ghax huma ma jitkellmu xejn fuq it-taxxi li mponew huma fiż-żewġ budgets li laħqu għamlu qabel ma dabu u tneħħew.

F'sentejn biss l-ggvernaw erba' snin ilu, id-dħul aktar tal-Gvern minn taxxi mposti ġodda hu stmat li jlaħħaq is-Lm60 miljun.

Din l-istima qegħda tintwera f'Tabella numur 30.

[pic]

[pic]

Flus il-Poplu minfuqa aħjar

Ħdimna wkoll bla heda biex nikkontrollaw in-nefqa pubblika.

Fil-fehma tagħna tikkontrolla ma tfissirx tnaqqas.

Tikkontrolla tfisser tara li l- infiq li jsir ikun meħtieġ u li qed isir bil-qjies.

Għamilna eżerċizzi f'oqsma differenti tal-Gvern biex naċċertaw il-ħtieġa u l-qjies.

Rajna li l-benefiċċji tal-Gvern qed jeħodhom min hu tassew intitolat għalihom.

Żammejna n-nefqa f'pagi tas-settur pubbliku taħt kontroll b'attenzjoni fuq ingaġġ ġdid, b'negozjar tajjeb ta' ftehim kollettiv u, bi skrutinju qawwi fuq il-ħtieġa għas-sahra u l-ħlas ta' allowances.

Għaddejjin bl-efficiency reviews li s-sena l-oħra konna għedna li se nagħmlu biex nistabilixxu benchmarks ta' effiċjenza fis-settur pubbliku.

Qed jiġi studjat l-operat:

• fl-Istamperija tal-Gvern, • fis-servizz tal-Handyman mogħti mid-Dipartiment għall-Anzjani, • il-ħtieġa tas-safar fuq xogħol tal-Gvern, • il-livelli ta' saħħa u sigurta` fid-Dipartiment tad-Drenaġġ, • fil-Libreriji Pubbliċi, • fl-Institute of Tourism Studies, • fl-okkupazzjoni ta' sodod fl-isptar San Luqa, • fir-Reġistru Pubbliku, u • fil-ħruġ ta' stocks tal-Gvern.

Issa naraw ukoll fejn u kif intefqu l-flus fl-erba' snin li ilna fil-Gvern.

Investiment

L-investiment hu l-mutur għall-ħolqien tal-ġid.

L-investiment hu vitali biex tinħoloq attività ġdida li tkabbar dik li diġà għandna, issaħħaħ oħrajn u tieħu post dik li ma tibqax tirrendi.

Fl-erba' snin li ilna niggvernaw, kellna investiment qawwi f'pajjiżna.

Dan kien rikonoxxut fil-World Investment Report maħruġ dan l-aħħar mill-UNCTAD.

F'dan ir-rapport, l-UNCTAD analiżżaw 140 pajjiż biex jaraw kemm dawn kellhom investiment barrani mqabbel mal-Prodott Gross Domestiku tagħhom.

F'dan l-eżerċizzju, Malta tpoġġiet fil-5 post fost il-140 pajjiż.

Hekk, għalkemm għandna inċertezza kbira moħmija mill-Oppożizzjoni, dan il- Gvern ħabrieki rnexxielu jbattiha u jiġġenera investiment kemm minn kumpaniji li diġa' qegħdin f'Malta kif ukoll minn investituri ġodda.

Dan sar ukoll għax, min qed iħares lejna, qed jara s-serjetà u l-impenn tal- Gvern għas-sħubija fl-Ewropa u, meta din isseħħ, il-faċilità aħjar li se jkollu biex minn pajjiżna jaħdem fi swieq akbar.

Irrevedejna l-istrateġija tagħna biex inħajru nvestiment jiġi u joktor f'Malta.

Nafu li, bħala membru tal-Unjoni Ewropea, Malta se tkun f'post ħafna aktar attraenti għall-investituri u, għalhekk, irrevedejna l- inċentivi li kienu daħlu erbatax-il sena ilu.

Dawn il-bidliet jagħmluha possibbli għal dawk l-ażjendi li, fil-passat diġà gawdew minn inċentivi, jkomplu jgawdu minn oħrajn, filwaqt li jiftħu inċentivi wkoll għal dawk l- ażjendi li jipproduċu biss għas-suq lokali.

Dan il-pakkett ġdid ta' inċentivi kien parti mill-implimentazzjoni tal- politika industrijali li ġiet ippubblikata u li tidentifika l-oqsma ta' aġġornament li jeħtieġ isir biex nibqgħu naħdmu.

Matul is-snin li ġejjin irridu nkomplu naċċertaw irwieħna li b'inċentivi li jinnewtraliżżaw l- iżvantaġġi li Malta għandha bħala gżira, intejbu l-attrazzjoni tagħna bħala post fejn isir l-investiment.

Issa, kif ħabbart fl-aħħar budget, hekk kif tgħaddi l-Malta Enterprise Act, naslu biex inwaqqfu il-Malta Enterprise Board li se jiġbor fih l-attività li kienet issir mill-MDC, mill-METCO u mill-IPSE.

Hekk, il-politika industrijali tkun tista' tiġi implimentata b'mod aktar iffukat u koordinat.

Biedja u Sajd

Nafu li r-reġim ta' protezzjoni li, bħall-bdiewa u s-sajjieda tista' tgħid kullimkien, il-bdiewa u s-sajjieda tagħna kienu jgawdu fis-snin l- imgħoddija, qed jasal fit-tmiem tiegħu.

L-Organizzazzjoni Dinjija tal- Kummerċ (il-WTO) qiegħda kontinwament tagħfas biex fid-dinja jkun hawn kummerċ ħieles anke fis-settur tal-biedja u s-sajd.

Waqt li ħaddieħor kien qed jipprova jgħaddi ż-żmien bil-bdiewa u jwebbilhom li jistgħu jibqgħu bi protezzjoni sħiħa għal dejjem, meta jaf li dan mhux minnu, aħna stinkajna biex lill-bdiewa tagħna nsaħħuhom.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, bnejna l-istrutturi, saħħaħna r-riżorsi fil- Ministeru tal-Agrikoltura u Sajd u ħejjejna l-qafas legali sabiex inkunu f'qagħda aħjar li ndaħħlu skemi ta' għajnuna u sussidji biex il-bdiewa, ir- raħħala u s-sajjieda tagħna jkomplu jaħdmu u jagħmlu l-qligħ tagħhom anke f'ambjent kompetittiv.

Lestejna l-iskemi kollha u bdejna nimplimentaw riformi li għandhom ikunu ta' fejda għall-produtturi u għall-konsumatur.

Dawn l-iskemi huma garanzija ta' dħul xieraq għall-bdiewa u għar-raħħala u se jgħinu wkoll fir- ristrutturar meħtieg f'dan is-settur.

Is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea se tfisser impenn u riżorsi finanzjarji akbar għal dan is-settur hekk kif Malta se tibbenefika minn fondi ta' l-Unjoni Ewropea.

Għas-sajjieda wkoll, wara li assigurajna li mhux se jkollhom kompetizzjoni inġusta fl-ibħra tagħna, qegħdin inniedu skema ta' għajnuna biex dawn ikunu jistgħu jġeddu l-flotta tagħhom.

Din l-għajnuna se titla` għal madwar Lm2.4 miljun.

F'dawn l-erba' snin minn mindu bdejna fil-Gvern, għamilna ħafna bidliet strutturali.

Qed jissaħħaħ il-ħarsien fil-kwalita` u l-preparament ta' ikel għall-konsumatur u qed jissaħħu, permezz ta' proġetti ffinanzjati wkoll mill-Unjoni Ewropea, is-servizzi li jipprovdu lill-bdiewa.

Fost dawn insemmu l-analiżi tal-ħamrija, dwieli u reġistrazzjoni ta' bċejjeċ ta' art, kif ukoll il EUREPGAP Certification li, permezz tiegħu, niżguraw li fl- esportazzjoni tal-patata l-bdiewa tagħna jkollhom l-aqwa prezzijiet possibbli fis-swieq internazzjonali.

L-Industrija tal-Films

F'dawn l-erba' snin minn mindu bdejna fil-Gvern għamilna passi kbar f'dan is-settur li jista' jinbena bħala wieħed mis-setturi ekonomiċi ewlenin f'pajjiżna u li diġa` qed jiġġenera flejjes kbar fl-ekonomija u xogħol għal eluf ta' ħaddiema.

Ħloqna struttura għal din l-industrija bit-twaqqif tal-Malta Film Commission u wara li, matul dawn l-erba' snin, bnejna l-istrutturi l-oħra meħtieġa, wasalna biex din is-sena, għall-ewwel darba, kellna mill-anqas produzzjoni waħda għaddejja kull jum tas-sena.

Mhux biss f'pajjiżna nġibdu numru ta' films importanti, iżda wkoll għandna numru ta' talbiet u proġetti għas-sena d-dieħla.

Dan hu settur ieħor ġdid li diġa` qed jirrendi.

Irridu nkomplu nsostnuh għaliex huwa qasam fejn Malta tista' tikkompeti b'suċċess kbir ma' ħafna pajjiżi oħra.

Turiżmu

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern it-turiżmu laħaq quċċati ġodda sew fl-għadd ta' turisti li żaru 'l gżiritna, kif ukoll fil-qligħ u fin- numru ta' ħaddiema li jaħdmu fil-lukandi u ristoranti.

Is-settur privat wieġeb għal dawn ir-riżultati b'fiduċja u nvestiment akbar.

Iggarantejna finanzjament bil-quddiem, investejna Lm34 miljun direttament fl-Awtorita' tat-Turiżmu u biddilna l-mod kif inħajru t-turisti jiġu Malta biex ksibna diversifikazzjoni akbar tas-suq.

Ninnota bi pjaċir li, sforz il-ħidma tal-Gvern, tal-Awtorita' tat-Turiżmu, tal-Air Malta u tas-settur privat, l-industrija rnexxielha tassorbi l- impatt tal-ġrajjiet tal-11 ta' Settembru u tirkeb il-qagħda diffiċli qabel ħaddieħor.

Ir-riżultati għax-xahar ta' Ottubru fejn l-erba' swieq ewlenin tagħna wrew żidiet eċċellenti, xahar imbassar l-aqwa Ottubru fl-istorja tat- turiżmu, kif ukoll il-qagħda sodisfaċenti mbassra għal Novembru u Diċembru, juru li l-industrija reġgħet ġiet għal li kienet.

Anke f'dan is-settur tajna mportanza kbira lit-tagħlim u t-taħriġ.

Bħalissa hemm madwar 1,000 student jattendu korsijiet fl-Istitut ta' Tagħlim fit-Turiżmu (ITS).

Matul dawn l-erba' snin l-ITS offra taħriġ u tagħlim lil eluf ta' ħaddiema oħra li qatt qabel ma ngħataw kors formali ta' taħrig.

Il-Gvern li kien hawn erba' snin ilu, b'politika żbaljata, kien waqqa' l-għarfien tad-diplomi maħruġa mill-Istitut ta' Tagħlim fit-Turiżmu.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern ksibna lura l-għarfien tad-diplomi u introduċejna b'suċċess aktar minn mistenni, kors fl-Universita` li jwassal għal grad ta' B.A. (Hons.) fit-Turiżmu.

Innovazzjoni

Saħħaħna mill-ġdid il-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija (MCST) biex dan jaqdi aħjar ir-rwol importanti tiegħu li jixpruna r-riċerka u l- innovazzjoni li huma tant vitali fit-tkabbir ekonomiku u fil-ħolqien ta' impjiegi, partikolarment dawk fl-oqsma ta' l-ekonomija l-ġdida.

Il-futur ta' pajjiż żgħir bħal tagħna fid-dinja globali li żviluppat hu li bil-ħeffa niżviluppaw bħala a knowledge society – pajjiż mibni fuq l-għerf.

Qegħdin infasslu politika nazzjonali biex inħaffu nilħqu din il-mira.

Sar ħafna xogħol fuq Research, Technology, Development and Innovations (RTDI) audit li hu l-ġbir ta' tagħlim u statistika dwar l-oqsma kollha involuti fix-xjenza, teknoloġija u innovazzjoni.

Dan juri li llum Malta ma tikkomparax ħażin ma' pajjiżi oħra għalkemm irridu naħdmu u ninvestu aktar biex neċċellaw.

Meta mbagħad inqabblu l-qagħda tagħna ma' pajjiżi fl- Ewropa fuq numru ta' kriterji kif jitkejjel l-avvanz fl-innovazzjoni, insibu li f'ħafna kriterji nikkomparaw tajjeb.

Dan juri li mxejna ħafna f'dawn l-aħħar erba' snin minn meta bdejna dan il- Gvern u li għandna bażi tajba fuqiex inkomplu nibnu għall-ġejjieni.

Qed nipproduċi hawn taħt Tabella Numru 31, li nitlob lill-Kamra li tieħu b'moqrija, u li turi d-diversi kriterji li rreferejt għalihom u kif aħna nipparagunaw mal-medja fl-Unjoni Ewropea.

|Tabella Nru 31 | | | | | | |Indikatur | |Malta |Medja|Malta |L-Inqas| | | | |EU |Delta |EU | | | | | |* | | |Gradwati ġodda fix-xjenza u |% |6.10 |10.20|-42.20|1.80 | |l-inġinerija |tal-popolazjon| | | | | | |i bejn 20 u 29| | | | | | |sena | | | | | |Popolazjoni b'edukazjoni |% |7.00 |21.22|-67.00|10.17 | |terzjarja |tal-popolazjon| | | | | | |i bejn 25 u 29| | | | | | |sena | | | | | |Kemm jieħdu s-sehem |% |9.70 |8.50 |14.10 |1.10 | |f'life-long learning |tal-popolazjon| | | | | | |i bejn 25 u 29| | | | | | |sena | | | | | |Impiegi f'azjendi ta' |% tan-nies |6.96 |7.65 |-9.00 |2.03 | |manifattura ta' teknoloġija |jaħdmu | | | | | |għolja jew medja | | | | | | |Impiegi f'azjendi ta' |% tan-nies |2.98 |3.39 |-12.10|1.20 | |servizzi b'teknoloġija għolja|jaħdmu | | | | | |SME's li jagħmlu innovazjoni |% tal-SME's |16.60 |44.00|-62.20|20.1 | |huma |fil-manifattur| | | | | | |a | | | | | |SME's li jikkoperaw ma oħrajn|% tal-SME's |5.10 |112.0|-54.50|4.50 | |fl-innovazjoni |fil-manifattur| |0 | | | | |a | | | | | |Nefqa fuq l-innovazjoni |% tal-bejgħ |7.80 |3.70 |110.80|1.60 | | |fil-manifattur| | | | | | |a | | | | | |Kapital miksub mis-suq minn |% tal-PGD |7.16 |2.54 |181.90|0.36 | |kumpaniji ġodda | | | | | | |% tal-prodotti "ġodda" |% tal-bengħ |37.70 |6.50 |480.00|2.20 | |mibjugħa |totali | | | | | |Numru ta' nies li jużaw |Kull 100 ruħ |25.40 |32.70|-22.30|12.1 | |l-Intenet |tal-popolazjon| | | | | | |i | | | | | |Nefqa fuq l-Informatika u |% tal-GDP |4.10 |6.85 |-40.10|4.46 | |t-Teknoloġija | | | | | | |Sedhem tal-valur miżjud ta' |Valur miżjud |22.40 |8.20 |173.20|5.00 | |setturi f'teknoloġija għolja |totali | | | | | | |fil-manifattur| | | | | | |a | | | | | |* Malta Delta tfisser id-differenza perċentwali ta' Malta mal-Medja EU | |Kuluri: 20% anqas mill-Medja EU, 20% għola mill-Medja EU, bejn +20% u | |–20% tal-Medja EU |

L-użu tal-internet irdoppja f'sena waħda biss, u r-ritmu li bih qed jiżdied hu tant qawwi li qegħdin nilħqu bil-ħeffa l-medja Ewropea.

Dan poġġa f'idejn il-poplu tagħna tant informazzjoni li qabel ma kellux aċċess għaliha u li għandha żżidlu r-ritmu li bih jikseb it-taħriġ fil-futur.

[pic]

Biex inkomplu nissaħħu fil-futur għandna programm ta' Technology Foresight li għandu l-għan li, b'mod sistematiku, iħares lejn x'se jkunu t- teknoloġiji ġodda fis-snin li ġejjin.

Ipparteċipajna fil-Ħames Qafas ta' Programm għar-Riċerka u Żvilupp (5th Framework Programme for Research and Development) ta' l-Unjoni Ewropea.

Matul l-ewwel sena ta' parteċipazzjoni f'dan il-programm fis-sena 2000, riċerkaturi u industrijalisti Maltin issieħbu f'47 proġett li bejniethom ħadu mill-Unjoni aktar minn €3 miljun f'finanzjament.

Billi għadna m'aħniex membri tal-Unjoni Ewropea, ħallasna madwar €2 miljuni biex inkunu nistgħu nieħdu sehem f'dan il-programm ta' fejda.

Meta nkunu membri fl- Unjoni Ewropea, nkunu nistgħu nipparteċipaw f'dawn il-programmi mingħajr ma nħallsu.

Intraprenditorija

L-ażjendi tagħna se jkunu żiedu l-qligħ tagħhom b' Lm70 miljun meta tqabbel din is-sena mal-1998 qabel ma bdejna f'dan il-Gvern.

Fil-fatt, meta tqabbel il-profitti tagħhom matul l-erba' snin sħaħ ta' dan il-Gvern ma' dawk fl-1998, id-dħul għall-intrapriżi tagħna, żgħar u kbar, ikun żdied b'aktar minn Lm200 miljun.

Dan, nerġa' ngħid, intlaħaq minkejja t-tibdil li qed iseħħ fil-pajjiż u li qed jipprepara lill-ażjendi tiegħu biex jikkompetu f'dinja li dejjem tinbidel.

Dawk li Jaħdmu għal Rashom

Ħadna dan il-qasam tas-self employed b'serjeta` u b'responsabbilta` kbira.

Ma qgħadniex nistennewhom jiċċaqalqu, għax nafu li din tkun il-qerda tagħhom.

Għamilna programmi prattiċi li qed nimplimentaw biex ngħinu lin- negozjant iż-żgħir jibda' attivita` ġdida u jegħleb il-problemi li seta' ffaċċja.

Il-ħidma tagħna, matul l-erba' snin li ilna fil-Gvern, ikkonċentrat fuq l- iżvilupp tal-kulturi biex inħaddmu politika intraprenditorjali.

Irridu nġibu fis-seħħ iċ-Charter Ewropew għan-Negozji ż-Żgħar li jagħti prijorita` lill-individwu fin-negozju.

Din il-kultura qed isservi biex is-servizzi mogħtija minn negozjant ikunu simplifikati u mtejba biex tikber l- effiċjenza u l-kompetittivita`.

Tajna, u qegħdin nagħtu, attenzjoni speċjali lis-settur tal-artiġġjanat.

Issa wasalna għal bini mill-ġdid kemm tal-Villaġġ f'Ta' Qali kif ukoll ta' numru ta' żoni ndustrijali ġodda għal negozji żgħar, kif ukoll għat- tmexxija aħjar ta' dawk iż-żoni industrijali li għandna.

Il-Liberaliżżazzjoni

Illiberaliżżajna l-oqsma li huma importanti, kemm għax huma kbar u aktar u aktar għax għandhom effett qawwi fuq l-ekonomija kollha.

Wasalna fl-aħħar fil-proċess ta' liberaliżżazzjoni tal-kummerċ li, mhux biss għandu jġib aktar effiċjenza fil-mod kif naħdmu imma wkoll jibbenefika lill-poplu kollu bi prodotti aħjar u irħas.

Illiberaliżżajna s-settur tal-kommunikazzjoni.

Kulħadd jiftakar lid-downers, jikkritikaw bl-aħrax dan il-pass.

Illum kulħadd jaf kemm dawn id-downers kienu żbaljati.

Illum qed naraw servizz ta' kommunikazzjoni ħafna aħjar, kemm għall-konsumatur kif ukoll għall- ażjendi tagħna.

Illum qed naraw servizz ta' kommunikazzjoni ħafna irħas.

Illum qed naraw jiżdied l-investiment f'setturi tal-ekonomija li jiddependu mill-kommunikazzjoni.

Illiberaliżżajna r-rati tal-imgħax.

Qed naraw li l-ażjendi tagħna jistgħu jissellfu b'rati t'imgħax irħas biex jiffinanzjaw proġetti vijabbli.

Barra minn hekk, għal ħafna żgħażagħ u kbar li jissellfu biex, fost oħrajn, jixtru darhom naqsulhom b'mod sostanzjali l-ispejjeż tal-imgħaxijiet.

Soċjeta` Ordinata

Ftaħna aktar l-umbrella ta' superviżjoni biex niżguraw li, f'kull qasam fejn qed inħallu aktar w'aktar f'idejn iċ-ċittadin biex jaħdem f'liberta` sħiħa, tkun assigurata kompetizzjoni ġusta bejn l-operaturi nfushom biex ħadd ma jibla' 'l ħadd.

Hi funzjoni prinċipali ta' dawn l-entijiet ta' superviżjoni li jindukraw lill-konsumatur u jiżġuraw li jkollu l-aħjar servizz, l-iprem kwalità u l- irħas prezz.

Hekk jaħdem Gvern modern biex il-poplu jgħix aħjar.

Tagħlim u Taħriġ

Matul l-erba' snin li ilna fil-Gvern bnejna sistema edukattiva għall-futur.

Kurrikulu Minimu Nazzjonali

Nidejna bidliet radikali fil-Kurrikulu Minimu Nazzjonali biex uliedna jitgħallmu dak li hu aktar relevanti għaż-żmien tal-lum u biex nikkonċentraw aktar fuq formazzjoni aħjar.

B'hekk niżguraw li jkollna ċittadini sodi fis-snin li ġejjin.

Kulleġġ Malti għall-Arti, Xjenza u Teknoloġija

Erġajna waqqafna l-Kulleġġ Malti għall-Arti, Xjenza u Teknoloġija li kien tfarrak mill-Gvernijiet tal-qedem.

Hekk qegħdin nagħfsu biex iż-żgħażagħ tagħna jitħarrġu f'dixxiplini li llum hemm ħtieġa għalihom fid-dinja tax- xogħol.

Qegħdin ukoll niffurmaw ħaddiema li jistgħu jaħdmu b'effiċjenza fil-middle management li hu qasam fejn qed inħossu nuqqas.

Kompjuters fl-iskejjel

Il-kompjuters li, kienu kkundannati fiż-żmien il-Gvern tal-qedem, dan il- Gvern xerridhom fost it-tfal kollha fl-iskejjel tagħna, anke fl-iskejjel primarji.

It-taħriġ fl-użu tal-kompjuters u fl-informatika żdied fl- iskejjel u nieħdu gost naraw kemm qiegħed jiġi mfittex min-nies ta' kull eta`.

Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada

Rajna kif żviluppajna proġett ta' bini ta' skejjel ġodda u ta' rranġar t' oħrajn li għandna biex, b'mod konċentrat, fi żmien iqsar mis-soltu, bi spejjeż anqas u b'effiċjenza akbar, nipprovdu ambjent sabiħ u li jilqa' lil uliedna fid-djar tat-tagħlim.

Waqqafna l-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada biex tħaddem dan il-proġett bi standards ta' effiċjenza u qjies li wieħed imdorri jsib fis-settur privat u pprovdejna skema ta' finanzjament għalih.

Universita`

Fl-Universita` tagħna komplew jiżdiedu l-istudenti li qed isegwu dixxiplini tradizzjonali u oħrajn ġodda li nħolqu biex iservu l-ħtiġijiet tal-lum.

Il-gvernijiet tal-qedem kienu għalqu l-bibien tal-Universita` u bexxquhom biss bis-sistema tal-punti u l-parrini.

Illum għandna 'l fuq minn 8,000 student fl-Università tagħna: żieda ta' kważi 1,400 fl-erba' snin minn meta beda dan il-Gvern.

[pic]

Xogħol

Fil-qasam ekonomiku ħloqna x-xogħol u x-xogħol ħloqnieh fis-setturi li jirrendu aktar.

Reġġajna lura t-tkaxkira ta' telf ta' impjiegi li għaddejna minnha fl-1997 u l-1998.

Illum, mhux biss għandna żieda minn erba` snin ilu ta' 3,600 ħaddiem oħra jaħdmu bi qligħ, imma d-dħul tal- ħaddiema tagħna se jkun żdied b'aktar minn Lm120 miljun fis-sena.

Dan ifisser li, matul l-erba' snin minn meta beda dan il-Gvern, il-ħaddiema tagħna jkunu daħħlu aktar minn Lm340 miljun bejniethom meta mqabbel mal- livell ta' dħul fl-1998.

Fi żmien il-gvernijiet tal-qedem l-għajta għall-investiment f'pajjiżna kienet li għandna ħaddiem irħis.

Aħna biddilna din l-għajta.

L-għajta tagħna llum hi li għandna ħaddiem imħarreġ u kapaċi.

Tisħiħ tad-drittijiet tal-ħaddiema

Ix-xogħol mhux biss ħloqnieh imma, f'dawn l-erba' snin minn mindu bdejna fil-Gvern, tejjibna l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tagħna u ġibniehom bħal dawk li għandhom il-ħaddiema kollha fl-Unjoni Ewropea.

Daħħalna miżuri ġodda favur il-familja bħall-parental leave fis-settur privat u s-sigħat imnaqqsa ta' xogħol fis-servizz pubbliku, tajna protezzjoni akbar lill-part-timers, u wettaqna miżuri kontra d- diskriminazzjoni, kontra l-fastidju sesswali u kontra l-vittimiżżazzjoni.

Wara ħafna diskussjonijiet fi ħdan il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali daħħalna protezzjoni akbar għal dawk il-ħaddiema li jispiċċaw issensjati minħabba l-falliment ta' min ikun qed iħaddimhom.

Il- Fond ta' Garanzija issa jiggarantixxi li l-ħaddiema jirċievu dak li hu dovut lilhom f'każ ta' falliment.

Żidna wkoll il-paga privileġġjata bi tliet darbiet aktar minn dak li kien jeżisti sal-lum u daħħalna protezzjoni ġdida għal dawk il-ħaddiema ta' impriżi li jkunu ser jingħaqdu flimkien.

Fil-qasam tar-relazzjonijiet industrijali saħħaħna l-mekkaniżmu nazzjonali li jista' jevita t-tilwim industrijali, filwaqt li poġġejna l-garanzija li dehrilna xierqa għall-poplu tagħna billi servizzi essenzjali għall-pajjiż jibqgħu jkunu pprovduti anke meta jkun hemm tilwim industrijali.

Nafu li r-riżorsi umani tagħna huma t-teżor ewlieni għall-ħolqien tal-ġid f'pajjiżna.

Għalhekk, f'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, irduppjajna l- flus li nagħtu lill-Korporazzjoni Għall-Impjiegi u Taħriġ biex kotor it- tagħlim u t-taħriġ.

Qawwejna l-qasam tas-saħħa u s-sigurta` fuq il-post tax-xogħol għall- ħaddiema tagħna u, llum, għandna Awtorità mwaqqfa apposta li, bl-għajnuna ta' fondi mill-Unjoni Ewropea, qiegħda ġġib il-bidla fil-mentalità li tant għandna bżonn biex f'dan il-qasam ukoll nimxu 'l quddiem u l-ħaddiem tagħna ma jiħux riskji żejda.

E-government

L-informatika mhux qed ngħallmuha biss: qegħdin nużawha.

Hi għodda li dan il-Gvern għażel biex inħaffu l-pass ta' bidla fil-burokrazija ħalli l-poplu jinqeda aħjar.

F'dawn l-erba' snin minn mindu beda dan il-Gvern, tellajna l-livell ta' pajjiżna fl-użu tal-informatika u, b'politika iffukata u b'implementazzjoni enerġetika, organiżżajna d-dipartimenti tal-Gvern biex dawn ikunu kapaċi jaqilbu s-servizzi li jagħtu lill-pubbliku fuq sistema elettronika.

Barra mill-iskejjel, qed nagħmlu din it-teknoloġija aċċessibbli għal kulħadd b'tagħmir u tagħlim.

Qegħedna l-biċċa l-kbira tas-sisien meħtieġa biex Malta tkun tista' tabilħaqq titqies minn ta' quddiem nett fil-qasam tal-informatika.

Trasport

Trasport Marittmu

Ir-Reġistru Merkantili Malti hu l-ħames l-akbar reġistru tal-vapuri fid- dinja.

Dan jgħabbina bir-responsabbilta` li naraw li, bħalma nagħmlu fl- oqsma l-oħra, Malta jkollha isem tajjeb f'dan il-qasam ukoll.

F'dawn l- erba' snin li ilna fil-Gvern, ħdimna biex insaħħu l-ispettorat tagħna ħalli nassiguraw is-siwi tal-vapuri li jirreġistraw magħna.

L-Awtorita` Marittima għamlet progress kbir fuq il-proġett taċ-Ċirkewwa u tal-Imġarr, Għawdex.

F'Awwissu ta' din is-sena, beda jsir użu mill-irmiġġ nru 2 fiċ-Ċirkewwa, u nbeda ukoll ix-xogħol fuq it-tkabbir tal-breakwater u l-bini tat-terminal tal-passiġġieri fl-Imġarr, Għawdex.

Aktar tard din s- sena hu mistenni jinbeda x-xogħol fuq it-terminal tal-passiġġieri fiċ- Ċirkewwa.

Trasport Pubbliku

Fil-qasam tat-trasport pubbliku, wara ħafna diskussjonijiet li kellna mas- sidien tal-karozzi tal-linja, bdew ġejjin il-karozzi low-floor.

Qed titwaħħal ticketing machine f'kull karozza biex ikun żgurat servizz aħjar b'anqas dewmien fuq il-bus stops.

Dan kollu għandu jissarraf f'effiċjenza akbar u f'kumdita` għal kull min juża t-trasport pubbliku.

Għandu wkoll iħajjar ħafna oħrajn biex jibdew jużaw it-trasport pubbliku.

Dan għandu jħalli effett pożittiv fuq l-ambjent u jnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku mit-toroq.

Dan l-iżvilupp jinvolvi wkoll bini ta' bus shelters ġodda u aħjar, bi skeda tal-ħinijiet tat-trasport li qed titwaħħal mill-kunsilli lokali.

Toroq

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern fassalna l-pjan marbut max-xogħol meħtieġ għall-bini tat-toroq arterjali ta' pajjiżna.

Bnejna toroq b'mod ġdid li bih neqirdu darba għal dejjem il-problemi ta' qabel meta ftit wara li tkun saret triq ġdida terġa' tinqala' biex jgħaddu minnha s-servizzi minn korporazzjoni jew oħra.

Daħħalna standards ġodda ta' kif triq titqiegħed fuq pedamenti tajba biex l-investiment li qed isir ikun wieħed dejjiemi.

Tlesta x-xogħol fuq it-Triq l-Imdina f'Ħal Qormi, it-Triq tas- Salina, it-Triq Psaila f'Birkirkara, it-Triq l-Imdina f'Ħ'Attard, id-daħla tal-Mellieħa, il-Junction ta' Wied il-Għajn/Ħaż-Żabbar, it-Triq tal-Balal it-Triq Hompesch fil-Fgura, u t-Triq ta' Ħal Far.

Minbarra dawn ix-xogħlijiet tkompla wkoll ix-xogħol fuq it-triq li minn Burmarrad twassal għall-Mosta, dik li mis-Salina twassal għan-Naxxar, kif ukoll avvanza sew ix-xogħol tan-North Bound Ring Road fil-Mosta, u tkompla wkoll ix-xogħol biex il-bypass ta' l-Imtarfa tinbena mill-ġdid.

Ma' dan ix-xogħol, wieħed irid iżid ukoll il-ħidma bla waqfien li għaddejja fit-toroq lokali.

Matul l-erba' snin li ilna fil-Gvern, minbarra x-xogħol fuq għoxrin triq arterjali, sar ukoll xogħol fuq madwar 400 triq lokali.

Madwar Malta fadal numru ta' toroq li qatt ma kienu mibnija.

Qegħdin nieħdu ħsieb dawn it-toroq u, matul is-sena li ġejja, hu mistenni li madwar 100 triq lokali oħra jkunu lesti.

Ambjent

Imħeġġin mil-livelli għolja ambjentali li rridu nilħqu bħala membri tal- Unjoni Ewropea, f'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern għamilna ħafna xogħol biex inħejju rwieħna sabiex, anke bl-għajnuna tal-Ewropa li tagħti lill- ambjent prijorita` kbira, nħaffu l-pass ta' twettiq ta' pjan estensiv biex nibdlu sistemi li wżajna s'issa u li setgħu kienu ta' ħsara għall-ambjent.

Għaldaqstant, jeħtieġ li nibnu s-sistemi ta' mmaniġġjar u proċessar li jassiguraw li, r-rifjut maħluq minna lkoll fi kwantitajiet dejjem akbar, ma jkomplix iħassar l-ambjent.

Għalkemm dan ix-xogħol kollu ma jidhirx, dan hu nvestiment biex inkunu nistgħu nħaffu fis-snin li ġejjin.

F'dawn l-aħħar erba' snin sar xogħol fuq il-proġett biex id-drenaġġ kollu f'pajjiżna jissaffa qabel jintefa' fil-baħar.

Bħalissa, qed tinbena l- infrastruttura meħtieġa u s-sena d-dieħla, bl-għajnuna ta' fondi mill- Unjoni Ewropea, se jinbena impjant ta' tisfija tad-drenaġġ f'Għawdex.

Wettaqna proġetti ta' tisbiħ ta' promenades bħal dawk ta' Marsaskala, Marsaxlokk, Birżebbuġa, Gżira, Sliema u San Ġiljan b'livell ta' kwalita` mill-aqwa biex nagħtu lill-poplu tagħna l-ambjent xieraq biex jgħix aħjar.

Ħarrikna l-pass fil-programm ta' restawr u rijabilitazzjoni u għaddej xogħol fuq lista twila ta' proġetti mal-pajjiż kollu, l-aktar fl-ibliet imdawra bis-swar.

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern seħħ l-ikbar programm li qatt ra l- pajjiż ta' twaqqigħ ta' bini illegali.

F'dawn l-erba' snin tneħħew medja ta' 100 struttura fis-sena u tnaddfu mal-24 postijiet ta' skart f'Malta u Għawdex.

Tneħħew ukoll eluf ta' tunnellati ta' materjal tal-bini mill- kampanja u issa qed jitwaħħlu closed-circuit TV cameras f'xi postijiet biex ikunu identifikati dawk l-irresponsabbli u egoisti li jħammġu l-kampanja.

Dan seta' jsir għax, kontra dak li kien isir taħt Gvern ta' qabel, l- Awtorità għall-Ambjent u Ippjanar m'għadx qed issib problemi biex tingħata l-inġenji tad-dipartiment tax-xogħlijiet biex dan it-twaqqigħ u t-tindif ikun jista' jsir.

Poġġejna ħafna informazzjoni għad-dispożizzjoni tal-pubbliku dwar l- iżviluppi kollha li jkunu qed isiru u, fejn il-Gvern ta' qabel kien qed inaqqas l-informazzjoni li tingħata, f'dawn l-erba' snin għamilnieha possibbli għal kulħadd li permezz tal-kompjuter, mill-kumdità ta' daru, jara t-tagħrif kollu li jixtieq dwar applikazzjonijiet għal żvilupp, pjani, policies u informazzjoni ambjentali.

Bdejna nimmoniterjaw il-kwalita` tal-arja u tal-baħar, biex naċċertaw li ma jkunx hemm tniġġis li jista' jkun ta' periklu.

L-Unjoni Ewropea se tgħin lill-Awtorita` biex jiġu mħarrġa impjegati u jkunu żviluppati sistemi li bihom jitħares l-ambjent speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mat-tniġġis ta' l-arja, l-art u l-baħar.

Biex indakkru lit-tfal tagħna b'kultura favur l-ambjent, għaddej programm magħruf bħala ecoschools li bih numru ta' skejjel se jimplimentaw sistema ta' mmaniġġjar ambjentali.

Proġett "Insebbħu Pajjiżna"

Saru ħafna proġetti ta' tisbiħ ta' pajjiżna u ġew żviluppati lokalitajiet fejn il-Poplu jista' jirrikrea ruħu.

Dan l-aħħar ilħaqna ftehim mal-partijiet interessati kollha, ażjendi privati u unions, biex mijiet ta' ħaddiema fid-Dipartiment tal-Agrikoltura jkunu organiżżati aħjar fuq xogħolhom biex il-flus li qed iħallas il-Poplu jagħtu aktar riżultat.

Għaqqadna r-riżorsi tas-settur pubbliku u s-settur privat biex jikkumplimentaw lil xulxin.

Qed inħarsu lejn dan il-proġett bħala prova li minnha se jitgħallem kulħadd.

Nisperaw li din is-sistema, mirquma kif se tgħallem l-esperjenza, tkun ix-xempju li fuqu jitwettqu proġetti oħra.

Il-proġett "Insebbħu Pajjiżna", li għadu kemm beda, se jiffoka biex jagħti dehra isbaħ u mżewqa tal-art, u l-pajsaġġi fin-natural li għandna f'pajjiżna.

Dan kemm mil-lat ta' disinn kif ukoll mil-lat ta' manutenzjoni.

Ħidma favur iċ-ċittadin

Fil-qasam tal-ħarsien taċ-ċittadin, wettaqna l-wegħda li għamilna erba' snin ilu meta dħalna fil-Gvern, jiġifieri, dik li nagħtu aktar importanza lill-vittmi tar-reati u tajnhom id-dritt li kien miċħud lilhom li jkunu preżenti l-ħin kollu matul il-proċeduri kriminali.

Dan hu biss eżempju żgħir ta' x'għamilna biex saħħaħna d-drittijiet tas-soċjetà fil-ġlieda kontra il-kriminalità.

Għamilna riforma radikali fil-Kodiċi Kriminali, fejn il-konġura saret reat, u ġew introdotti reati ġodda bħall-użura, il-mibegħda razzjali, l- assoċjazzjoni kriminali, it-traffikar ta' l-immigranti illegali u sfruttament ta' nisa u tfal.

Fl-istess ħin, tajna inċentivi ta' tnaqqis fil-piena għal min isewwi l-ħsara li jkun ikkaġuna lill-vittmi tar-reati.

Żidna d-dħul tal-Pulizija f'salarji, overtime u allowances b'mod li, f'erba snin, kuntistabbli qed jieħu d-dar, ras'imb'ras, 26% aktar minn kemm kien jieħu fl-1998 meta l-Gvern ta' qabilna li wiegħed li se jżidilhom id-dħul fil-fatt naqqashulhom.

Ċittadinanza doppja

Matul dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern frixna l-possibilità biex aktar Maltin ikollhom dritt għal ċittadinanza doppja filwaqt li daħħalnieha għal dawk li twieldu Maltin iżda tilfu ċ-ċittadinanza Maltija.

B'hekk erġajna wrejna li Gvern Nazzjonalista dejjem qies il-Maltin li jgħixu barra minn pajjiżna bħala parti mill-familja kbira Maltija.

F'dawn l-aħħar tliet snin 5,000 persuna gawdew minn din il-miżura.

Propjetà tal-Gvern

Fil-qasam tal-Amministrazzjoni tal-proprjetà tal-Gvern, għalkemm għadna 'l bogħod milli nħallsu lis-sidien kollha li, matul is-snin kellhom propjetà meħuda lilhom skond il-liġi, minn diversi amministrazzjonijiet, irduppjajna, komparat mas-snin ta' qabel, fl-erba' snin li għaddew, l- ammont ta' kumpens għall-propjeta' meħuda.

Barra min dan, nidejna skemi għall-fidi ta' ċens u għal xiri ta' djar mikrija sabiex aktar nies isiru sidien ta' djarhom.

Ġustizzja

Matul dawn l-erba' snin minn mindu bdejna dan il-Gvern, komplejna bir- riformi fil-qasam tal-amministrazzjoni tal-Ġustizzja: riformi maħsuba biex ikomplu jsaħħu l-kapaċità amministrattiva li jrid ikun hemm biex jagħmilha possibbli li kawżi jinqatgħu aktar malajr.

Matul din is-sena, ftaħna wkoll ir-Registru ġdid tal-Qrati Ċivili, proġett li jservi ta' eżempju ieħor ta' kif għandhom jiġu restawrati abitazzjonijiet qodma.

Dan hu biss l-ewwel fazi ta' investiment li dan il- Gvern sejjer jagħmel fil-Qrati.

Fil-fatt, il-Gvern approva spiża ta' Lm2 miljun, mifruxa fuq l-erba' snin li ġejjin, biex jiġi rijabilitat l-Annex tal-Qorti (li se jintuża bħala Family Court), is-sulari t'isfel u l- uffiċċji fis-sular ta' fuq tal-Qorti u l-bini ta' uffiċċji għall-Ġudikatura fi propjetà fi Triq id-Dejqa.

Dan l-investiment juri bis-sħiħ kemm dan il-Gvern hu kommess li jappoġġja finanzjarjament ir-riforma amministrattiva li beda erba' snin ilu.

Tajjeb li nirrealiżżaw li, mqabbel mal-aħħar Budget tal-Gvern ta' qabilna, illum il-vot rikurrenti għall-Qrati żdied b'madwar miljun lira l-aktar prinċiparjament għaliex illum hemm mal-100 persuna aktar taħdem fil-Qorti biex hekk is-servizz li qed jingħata jkun ħafna aħjar.

F'dawn l-erba' snin, ħdimna wkoll biex żviluppajna organiżżazzjoni ġdida għall-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

Hekk, dan l-uffiċċju jkun jista' jaqdi aħjar il-ħtiġijiet ta' pajjiż modern.

Protezzjoni tal-Konsumatur

Il-politika tal-Gvern li wasslet għall-liberaliżżazzjoni tal-kummerċ ġiet kumplimentata b'politika ta' protezzjoni tal-konsumatur u tisħiħ fil-liġi tal-kompetizzjoni.

Saħħaħna l-istrutturi kollha biex inneħħu d-duplikazzjoni, u naċċertaw regolatur b'saħħtu u ffukat tajjeb.

Attrezzajna dawn l-istrutturi b'nies professjonali biex il-kompetenza teknika f'dan il-qasam tiżdied.

Dan qed iwassal biex is-servizz li jingħata jkun tabilħaqq ta' livell għoli kif jixraqlu l-poplu tagħna.

Qegħdin niżguraw li l-konsumatur f'Malta jkun protett bis-sħiħ minn prodotti perikolużi, rekalmar qarrieq, u kundizzjonijiet mhux ġusti fil- kuntratti.

Qegħdin niffukaw fuq il-periklu mit-tniġġi fl-ikel, ir-responsabbilta' fil- każ ta' danni kawżati minn prodotti difettużi, il-bejgħ bieb bieb, il- package holidays, it-timeshare, il-garanziji kummerċjali, fuq il-bejgħ li jsir permezz ta' katalgi, l-internet, u t-televiżjoni, il-kejl u l-imwieżen tal-ħwienet, pyramid schemes u fuq reklamar komparattiv.

Neħħejna l-eżenzjoni mir-regoli tal-kompetizzjoni lil aktar minn 60 kumpanija jew korporazzjoni pubblika.

Sal-aħħar tas-sena, mistennija jkunu identifikati u eżentati biss dawk il-ftit servizzi pprovduti minn xi wħud minn l-entijiet li għadhom igawdu mill-eżenzjoni bħal, per eżempju, l-Air Malta, il-Maltacom u l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, li huma meqjusa ta' interess ekonomiku ġenerali u li għalihom l-eżenzjoni mir- regoli tal-kompetizzjoni hi essenzjali.

B'hekk, in-negozji dejjem jistgħu jikkompetu fuq l-istess livell u l- konsumatur Malti qed jingħata l-istess protezzjoni bħal dak Ewropew.

Sport

Ma narawx l-isport biss bħala opportunità ta' prestiġju biex jintrebħu l- midalji, imma bħala kolonna mportanti mill-edifiċju kulturali.

L-isport għandu effett pożittiv fuq l-edukazzjoni, it-turiżmu u l-ekonomija u, ċertament mhux l-anqas, fuq is-saħħa.

Fost l-akbar ħidmiet li saru fl-erba' snin ta' dan il-Gvern kienu l-programmi ta' għajnuna lill-assoċjazzjonijiet sportivi u l-investiment fil-faċilitajiet sportivi.

F'dawn l-erba' snin minn meta beda dan il-Gvern, investejna Lm3.5 miljun fuq bini ta' faċilitajiet nazzjonali u reġjonali.

F'Ġunju ta' din is-sena, tlesta' l-Multipurpose Hall ġewwa l-Università u dan il-kumpless, li jinkludi wkoll il-Pixxina Nazzjonali, sar mekka ta' attivitajiet u edukazzjoni sportivi.

Qed isir xogħol ta' titjib fuq il-Korsa taż-Żwiemel fil-Marsa, fejn issa din se tkun imdawla sabiex fiha jkunu jistgħu jitkomplew l-attivitajiet wara nżul ix-xemx ukoll.

Se jibda x-xogħol ta' titjib fuq il-korsa ta' l- atletika u l-bini ta' faċilitajiet oħra.

Għaddej b'ritmu mgħaġġel ix-xogħol fuq il-bini tal-Kumpless Reġjonali Sportiv fil-Kottonera li hu mistenni li jkun lest sa' l-aħħar ta' Frar li ġej.

Sadanittant, qed nistennew li l-ħidma tal-Kunsill Malti għall-Kultura u l- Arti li waqqafna dan l-aħħar tibda tagħti l-frott tagħha.

B'dawn l-investimenti, il-pajjiż ikun jista' jiftaħar li għandu faċilitajiet ta' livell li jixirqu lil pajjiż modern.

Kultura

Ħloqna opportunitajiet oħra għall-manifestazzjonijiet kulturali, bi żvilupp tal-Kavallier ta' San Ġakbu li, mhux biss hu arti fih innifsu bil-mod kif għaqqad flimkien l-antik u l-ġdid, imma li qed jilqa' fih ħafna artisti f'dixxiplini differenti biex dawn juru l-ħila tagħhom u jaqsmu mal-poplu s- sentimenti u l-emozzjonijiet tagħhom.

Kunsilli Lokali

Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista kien dejjem Gvern li esprima fiduċja sħiħa fil-Kunsilli Lokali.

Din is-sena reġa' nżamm ir-rekord li kull sena jiżdiedu l-fondi biex titjieb il-kwalità tal-ħajja għall- benefiċċju tar-residenti.

Din is-sena, l-fondi telgħu għal Lm10.5 miljun.

Barra minn dan il-Kunsilli Lokali setgħu jiġġeneraw fondi oħra kemm bid- delega ta' l-infurzar tal-liġijiet kif ukoll minn din is-sena, bis-saħħa tar-Regolamenti dwar Attivitajiet li jeħtieġu permess mill-Kunsilli Lokali.

Matul dawn l-erba' snin, il-Gvern Nazzjonalista, b'kuntrast mal-politika tal-Gvern ta' qabilna, kompla saħħaħ il-Kunsilli Lokali mhux biss billi żied il-fondi iżda billi tahom aktar poteri.

Illum, il-Kunsilli Lokali jistgħu jitqiesu bħala awtoritajiet li tassew qed jaħdmu biex l- amministrazzjoni fil-lokalità tkun waħda effettiva u taqdi aktar il- ħtiġijiet immedjati tal-poplu.

F'dan iż-żmien, il-frott ta' ħidmet il-Kunsilli Lokali jidher f'bus shelters ġodda u fil-bini mill-ġdid ta' kilometri ta' toroq u bankini lokali.

Barra mix-xogħol li jidher, il-Kunsilli Lokali għamlu xogħol li ma jidhirx iżda ta' fejda għall-persuni żvantaġġjati fis-soċjetà.

Il-Kunsilli Lokali qed jedukaw u jintegraw lil dawk li ma jintlaqtux mill-istrutturi konvenzjonali tal-Gvern Ċentrali.

Għawdex

Għawdex mexa mal-bqija tal-pajjiż fl-iżvilupp tiegħu u fil-qabża fil- kwalità tal-ħajja.

Matul l-erba' snin li ilna fil-Gvern, f'Għawdex saru proġetti u xogħlijiet mifruxa fuq l-oqsma kollha tal-ħajja Għawdxija.

F'dawn l-erba' snin, in-nefqa fuq il-programm kapitali tal-Ministeru għal Għawdex qabżet is-Lm7.3 miljun - l-akbar nefqa kapitali li qatt saret f'erba' snin mill-Ministeru.

Intefqu Lm775,000 fl-edukazzjoni, Lm446,000 fis-saħħa, nofs miljun biex inbidel mill-qiegħ it-Taqsima ta' l-Anzjani Nisa fl-Isptar Ġenerali, Lm643,000 fl-informatika, Lm2.5 miljun fit-toroq, madwar Lm1.5 miljun fis- sistema tad-drenaġġ, Lm440,000 fl-industrija u Lm300,000 fl-agrikultura.

Sar ukoll cable ġdid ta' l-elettriku taħt il-baħar bejn Malta u Għawdex biex issa żgurajna provvista stabbli u ċerta ta' l-elettriku f'Għawdex.

Dan kollu minbarra l-miljuni kbar li nfaqna fuq tliet vapuri ġodda u fuq it- titjib kbir li qed isir fil-portijiet taċ-Ċirkewwa u l-Imġarr li minnhom diġà qed igawdu ħafna personalment l-Għawdxin kif ukoll Għawdex billi din l- infrastruttura toħloq aktar attività turistika u kummerċjali fil-gżira Għawdxija.

Ħafna xogħol li kien isir f'dipartimenti tal-Gvern f'Malta ġie ttrasferit Għawdex biex hekk jinħoloq xogħol produttiv għall-Għawdxin ġo Għawdex stess.

Hekk, jaħdmu mingħajr il-bżonn ta' skariġġ.

Hekk, saħħaħna qatigħ l-infrastruttura fiżika, soċjali u ekonomika f'Għawdex biex nassiguraw ġejjieni aħjar għall-Ghawdxin.

Tellajna 'l kulħadd 'il quddiem

In-nisa

F'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, irsistejna biex ħadd ma jibqa' lura, u dan, billi mbuttajna 'l quddiem kemm flaħna lil setturi differenti li b'xi mod jew ieħor ikunu żvantaġġati.

Issilitna ma' kull forma ta' diskriminazzjoni.

Lin-nisa tajniehom drittijiet daqs l-irġiel, mhux biss fil-familja u fis-soċjetà imma wkoll fuq ix-xogħol.

Hekk, m'hemm ebda xkiel li nkomplu nżidu r-rata tal- parteċipazzjoni tan-nisa Maltin fil-ħajja tax-xogħol barra mid-dar biex huma wkoll jikkontribwixxu għall-ħolqien tal-ġid ekonomiku, b'rizq għal pajjiżna u għalihom infushom.

L-anzjani

Fl-erba' snin minn mindu bdejna dan il-Gvern, ħdimna bis-sħiħ biex l- anzjani jibqgħu jgħixu kemm jista' jkun fi ħdan il-familji tagħhom u fil- komunità li trabbew fiha.

Għalhekk, mhux biss issaħħu s-servizzi ta' Home Help, Telecare, Handyman, għajnuna għall-inkontinenza u l-meals on wheels, imma wkoll bdejna nwaħħlu lifts f'bini residenzjali tal-Gvern biex l- anzjani jibqgħalhom aċċess għal djarhom.

Ftaħna sitt Day Centres ġodda – fl-Imtarfa, f'Birkirkara, f'Bormla, Ħal Luqa, f'San Pawl il-Baħar u f'Birżebbuġa.

Matul dawn l-erba' snin ftaħna d-dar għall-anzjani f'Bormla li tilqa' fiha 107 anzjan waqt li nidejna servizz ta' Public Private Partnership li taħtu 80 anzjan ġew allokati f'residenzi privati għall-anzjani.

Qed inkabbru d- dar għall-anzjani fiż-Żejtun fejn in-numru ta' sodod se jiżdied bi 80, waqt li qed isir xogħol ta' estensjoni u tiġdid fid-djar tal-anzjani fl-Imtarfa, fil-Florjana u fl-Imsida.

Sar ħafna xogħol fir-residenza San Vinċenz de Paule b'risq dawk kollu li joqogħdu fiha.

Is-Serenity Wards inbnew mill-ġdid u ġew mgħammra bl-aktar apparat modern, waqt li għaddej ix-xogħol biex isir l-istess f'żewġ blokki ta' swali 1, 2, 3 u 4, nisa u rġiel.

Fl-istess ħin, sar xogħol estensiv ta' moderniżżar u ta' titjib f'diversi swali.

Iżda, d-differenza fir-residenza San Vinċenz de Paule ma saritx biss fil- bini u t-tagħmir: saret ukoll fil-kwalità u l-varjetà ta' servizzi li r- residenti qegħdin igawdu minnu.

Dan sar billi żdiedu nurses u care-workers biex jitjieb is-servizz ta' kura għall-anzjani, beda servizz ta' social workers u nfetħu l-kliniċi tal-podology u l-ispeech therapy

Persuni b'diżabilità

Aħna nagħrfu d-dinjità sħiħa ta' kulħadd u, għalhekk, ħsibna wkoll fis- setturi l-aktar dgħajfa tas-soċjetà tagħna u neħħejna kull diskriminazzjoni kontra persuni b'diżabilità.

Mhux biss, imma f'dawn l-erba' snin minn meta bdejna fil-Gvern, bdejna nipprovdu servizzi fil-komunità biex il-ġenituri jkollhom moħħhom mistrieħ fuq uliedhom jekk huma jiġu nieqsa.

Il-proġetti f'Wied il-Għajn, fil-Fgura u f'Ħal Kirkop jipprovdu servizz uniku li jbiddel il-kwalità tal-ħajja ta' dawn il-persuni.

Djar

Irrevedejna l-iskemi kollha tal-Awtorità tad-Djar u bnejna 'l fuq minn 900 post ġdid fi proġetti madwar Malta u Għawdex li jinkludu wkoll proġetti kbar ta' slum clearance.

Il-familja

Il-familja baqgħet iċ-ċentru tal-attenzjoni tagħna u, matul dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern, permezz tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Familja li waqqafna, ħadna ħafna inizzjattivi biex il-familji tagħna jissaħħu.

Tajna attenzjoni speċjali lil dawk is-servizzi fil-komunità li jgħinu lill- familji bi problemi.

Twaqqfet l-aġenzija Appoġġ li llum tħaddem numru ta' social workers erba' darbiet aktar minn dak li kellha erba' snin ilu u li nallokawlha flus id-doppju li kienet tirċievi erba' snin ilu.

Saħħaħna lill-Aġenzija Sedqa u ħdimna mal-organiżżazzjonijiet volontarji li jaħdmu fil-qasam tal-abbuż mid-drogi biex inkomplu ngħinu joħorġu minnu, lil dawk li jaqgħu fil-vizzju u, aktar importanti, biex nedukaw liż- żgħażagħ tagħna jagħmlu għażliet ta' fejda għalihom.

It-tfal

Żgur li fost l-aktar dgħajfa hemm it-tfal vittmi innoċenti ta' abbuż, ta' vjolenza domestika jew t'abbandun.

Anke hawn ma qgħadniex lura.

Ħloqna servizz ġdid ta' fostering u qed nagħtu benefiċċju finanzjarju lil dawk li qed jerfgħu din ir-responsabbiltà biex intaffulhom biċċa mill-ispejjeż li jkun hemm.

Żidna wkoll l-għajnuna finanzjarja lill-għaqdiet volontarji li jaħdmu fil- qasam soċjali u llum din l-għajnuna tilħaq madwar Lm1 miljun.

Fil-firxa sħiħa ta' inizzjattivi li ħadna matul dawn l-erba' snin minn meta bdejna fil-Gvern ridna dejjem li ntellgħu lill-poplu Malti fl-istess livelli tal-Popli Ewropej.

Hu tajjeb għal kulħadd li l-mudell soċjali tal- Unjoni Ewropea jidħol ukoll f'pajjiżna.

Il-poplu tagħna jixraqlu l-aħjar u aħna rridu ntuh l-aħjar.

Saħħa

F'dawn l-erba' snin ngħatat spinta qawwija lill-bini ta' l-Isptar Mater Dei, proġett b'miri għoljin kif jixraq lill-poplu Malti.

Il-bini u l- istallazzjoni ta' tagħmir elettroniku u mekkaniku jinsabu fi stadju avvanzat ħafna.

Tlesta l-pjan ta' trasferiment mill-isptar San Luqa.

L- isptar se jiftaħ l-ewwel fażi f'Ġunju li ġej bid-dipartiment ta' l- outpatients u hekk il-poplu Malti se jibda jgawdi l-frott tal-investiment qawwi li sar.

Meta t-trasferiment ikun sar kważi kollu sal-2005, inkunu bdejna nsolvu l-problemi llum marbuta mal-Isptar San Luqa – l-iffullar, każijiet soċjali, sodod fil-kuritur, nuqqas ta' privatezza, listi twal ta' stennija għal ċerti operazzjonijiet primarjament dovuti għan-numru żgħir ta' teatri għall-operazzjonijiet f'San Luqa.

Meta dħalna fil-Gvern erba' snin ilu sibna li l-Gvern ta' qabilna, b'deċiżjonijiet mgħaġġla u bl-addoċċ, spiċċa biex irdoppja d-daqs tal- isptar minn kif kien ippjanat oriġinarjament bil-konsegwenza li l-ispiża fuq il-proġett telgħet b'madwar Lm40 miljun lira.

Minkejja li l-Għaqda Dinjija tas-Saħħa poġġiet is-sistema tas-Saħħa f'Malta fil-ħames post fid-dinja, aħna konxji li għad baqa' ħafna xi ntejbu.

It-trasferiment mill-isptar San Luqa għall-isptar il-ġdid se jġib taqliba sħiħa fil-mod kif jitħaddem l-isptar.

Se nagħtu awtonomija fit-tmexxija tal-isptar biex anke hawn nifirdu r-rwol regolatorju minn dak ta' operatur.

Hekk il-pazjenti u dawk kollha li jagħmlu mis-servizz tal-isptar ikunu tabilħaqq fiċ-ċentru tas-sistema.

Il-pazjent se jingħata leħen qawwi kemm fil-bordijiet li jirregolaw il-professjonijiet fil-kura tas-saħħa kif ukoll fil-bordijiet li se jitwaqqfu fit-tmexxija awtonoma tal-isptarijiet kollha.

Ir-riformi ilhom jinħmew.

Matul dawn l-erba' snin minn meta bdejna dan il- Gvern għamilna bidliet sostanzjali fl-isptarijiet tagħna bit-taħriġ ta' mijiet ta' impjegati.

Kull fejn daħħalna sistemi ġodda ta' kontabilità u responsabbiliżżazzjoni dawn raddew iżjed effiċjenza u aktar sodisfazzjon lill-pazjent.

Waqt li qed isir dan kollu, komplejna bl-immodernizzar tas-swali sew f'San Luqa kif ukoll f'Monte Carmeli u fl-Isptar Boffa.

Daħħalna servizzi ġodda li kienu vitali għal-ħajjiet diversi nies u tejjibna l-kwalità tal-ħajja ta' eluf oħra.

Ħafna mill-operazzjonijiet li għalihom qabel konna nibagħtu l-pazjenti barra minn Malta bid-diffikultajiet u l-qtigħ il-qalb tal-pazjenti u qrabathom, qed isiru f'Malta minn kirurgi Maltin.

Dawn qed jagħmlu f'pajjiżna operazzjonijiet li ma jsirux f'ħafna pajjiżi bil-wisq aktar avvanzati u sinjuri minna.

Neħħejna għal kollox l-istennija għall-kura tal-kanċer, naqqasna għal erbat ijiem biss l-istennija biex pazjenti jagħmlu mammogram, jiġifieri parti mill-eżami tas-sider.

Qed innaqqsu l-istennija għal investigazzjonijiet u operazzjonijiet tal-katarretti u nevroloġija billi sessjonijiet qed isiru wkoll saħansitra l-Ħadd u fil-festi pubbliċi.

Anke f'dan is-settur, għafasna kemm flaħna fuq it-tagħlim u t-taħriġ.

Din il-ħidma sfiqa f'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern qiegħda tagħti l- frott.

Minkejja t-tinwiħ li nisimgħu mid-downers, sew in-numru kemm il- livell ta' infermiera qegħdin jiżdiedu u dalwaqt inkunu f'pożizzjoni li jkollna kemm neħtieġu.

Wara dan nibdew nikkonċentraw aktar fuq l- ispeċjaliżżazzjoni.

Fil-każ tat-tobba wasalna biex nibdew ingawdu mill- ftuħ tal-kors mediku kull sena fl-Università.

Qed ikollna mhux biss il- livell li, kif kulħadd jagħraf, hu għoli ħafna imma se nkunu f'pożizzjoni li nneħħu r-restrizzjonijiet li kellna nimponu, għall-ġid tal-pazjent innifsu, fil-ħinijiet tal-għoti tas-servizz mediku f'numru ta' ċentri tas- saħħa.

Il-proċess għad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea serva ta' katalist biex ħaffifna l-pass biex inġibu 'l quddiem il-liġijiet kollha fil-qasam tas- saħħa u għamilna oħrajn li bihom il-konsumatur Malti jkun jista' jgawdi l- istess livell ta' ħarsien fil-preparazzjoni tal-ikel u fil-mediċini li jgawdi l-konsumatur Ewropew.

Ħdimna għall-Ewropa u żammejna qrib tal-pajjiżi ġirien u dawk imbiegħda

Id-deċiżjoni tal-Gvern ta' qabilna li jiffriża l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea, tefgħatna fi żvantaġġ kbir mall-pajjiżi applikanti l-oħra li sadanittant infetħu magħhom in-negozjati.

Dawn bdew jingħataw għajnuna finanzjarja sostanzjali biex ikunu jistgħu jibnu l- istrutturi tagħhom għal-livell meħtieġ biex jassumu l-obligi tas-sħubija.

Din id-deċizjoni bla għaqal tal-Gvern ta' qabilna tellfitna r-rakantura għat-tħejjija għas-sħubija u tellfitna l-flus.

Ħdimna kemm flaħna f'dawn l- erba' snin li ilna fil-Gvern biex, l-ewwel nipperswadu lill-Ewropa terġa' taċċetta lil Malta bħala pajjiż li miegħu jistgħu jibdew in-negozjati għal sħubija, u mbagħad biex inġibu lura ż-żmien li tellifna l-Gvern li spiċċa erba' snin ilu.

Fil-proċess ta' negozjati rnexxielna nilħqu l-pajjiżi l-oħra applikanti li kienu bdew jinnegozjaw sentejn qabilna.

Ħadna ħsieb niżguraw li kull pożizzjoni li kellna nieħdu fin-negozjati tkun diskussa minn qabel ma' kull għaqda, korp kostitwit, jew union li setaċ kellu xi interess f'xi qasam partikolari.

Hekk, żgurajna li l-pożizzjoni aħħarija tkun verament l-aħjar pożizzjoni għal Malta għax tkun għaddiet mill-għarbiel ta' kull min għandu interess.

Xtaqna li l-Oppożizjoni tkun parti wkoll f'dan il-proċess ta' konsultazzjoni iżda, sfortunatament, għal raġunijiet li jafuhom huma biss riedu jibqgħu barra.

In-negozjati huma ibsin, iżda, tajna prova li Malta kapaċi tipperswadi lil pajjiżi oħra li għandha taddotta mezzi u politika li, għalkemm forsi mhux skond ir-regoli tal-acquis, imma huma l-aħjar biex jintlaħaq l-għan aħħari ta' żvilupp qawwi ekonomiku, soċjali, ambjentali u kulturali li, fl-iqsar żmien possibbli, tellgħuna għal-livelli għolja li jgawdu l-Ewropej.

Dawk li stennew, u forsi xtaqu wkoll, li dawk li kienu qed jinnegozjaw magħna kienu se jġorruna, kellhom jibilgħu kliemhom hekk kif għamilna kisbiet importanti li bihom żgurajna li fl-Ewropa nkunu f'pożizzjoni li nisfruttaw l-opportunitajiet kollha li toffri sħubija, waqt li sibna rimedji għall-biżgħat li kien hemm f'xi setturi.

Per eżempju, żgurajna li l-poplu tagħna jibqa' jilħaq mal-prezzijiet tal- propjeta' f'pajjiżna.

Żgurajna li, waqt li niesna jistgħu jimirħu fejn iridu fl-Ewropa biex jitgħallmu, jitħarrġu u jaħdmu, f'Malta ma jkollna ebda periklu għall-postijiet tax-xogħol għan-nies tagħna.

Żgurajna li s- sajd fl-ibħra ta' madwarna jibqa' sostenibbili fis-snin li ġejjin.

Ipperswadejniihom li l-Malti jkun lingwa uffiċjali mas-sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Issa, wasalna fl-aħħar tan-negozjati u ser inkomplu nagħmlu l-almu kollu tagħna biex sa tmiem din is-sena dawn in-negozjati jingħalqu.

Ix-xogħol li għamilna f'dawn l-erba' snin li ilna fil-Gvern kien xogħol tajjeb ħafna u, għalhekk, b'wiċċna minn quddiem se mmorru quddiem il-poplu b'pakkett tajjeb biex, min-naħa tiegħu, il-Poplu Malti jagħtina l-kunsens biex inkomplu mixjin bil-proċess tas-sħubija.

Fil-referendum li se jsir is-sena d-dieħla fuq is-sħubija ta' Malta fl- Unjoni Ewropea, il-Poplu Malti se jagħti l-verdett tiegħu: verdett li jorbot lil kull politiku li jippretendi li jirrispetta d-demokrazija.

Din hi responsabbiltà individwali u personali ta' kull politiku, u ebda skuża ma tħassar it-tebgħa ta' dawk li, b'xi mod, jieħdu xi azzjoni li tmur kontra d-deċiżjoni tal-Poplu.

Il-ħidma fil-qasam tal-affarijiet barranin ma kinitx biss indirizzata lejn l-Ewropa.

Fir-reġjun tal-Mediterran mhux biss tajna sehemna ħalli dan ir-reġjun isir wieħed ta' paċi u stabbilità, iżda ħadna inizjattivi biex insaħħu d- djalogu.

Ipproponejna li għandha tinħoloq Assemblea Parlamentari ta' l- Istati tal-Mediterran.

Din il-proposta sabet qbil fil-prinċipju.

Fl-erba' snin li ilna fil-Gvern, iffirmajna 'l fuq minn 85 ftehim bilaterali.

Dawn ikomplu jibnu u jsaħħu l-qafas legali tar-relazzjonijiet li Malta għandha ma' diversi pajjiżi.

Dawn il-ftehim huma ta' benefiċċju għaċ-ċittadin Malti billi jitrattaw materji bħal m'huma t-tassazzjoni doppja, il-ġlieda kontra l-kriminalità organiżżata u t-traffikar tad-droga, is-saħħa u oqsma oħra.

Fil-qasam multilaterali wkoll, Malta kompliet tagħti sehemha.

Ġew iffirmati 'l fuq minn 60 ftehim fid-diversi oqsma ta' kooperazzjoni internazzjonali, il-konvenzjonijiet kollha kontra t-terroriżmu.

Grazzi lill-Poplu Malti u Għawdxi

F'dawn l-erba' snin għamilna ħafna.

Dan hu Gvern għaqli, bieżel, kuraġġuż u effettiv.

Prosit u grazzi jmur lill-Poplu Malti li fehem iż-żminijiet diffiċli li għaddejna minnhom, li fehem il-bżonn li nsibu s-soluzzjonijiet li jaħdmu għall-pajjiżna u li ta l-kooperazzjoni tiegħu kollha biex dawn ir-riżultati setgħu jintlaħqu.

Viżjoni tbaqbaq b'ideat ġodda

Il-viżjoni tagħna għall-futur għadha tbaqbaq b'ideat ġodda ta' kif dan il- pajjiż nistgħu nagħmluh dejjem aħjar.

Nafu li aħna kapaċi nieħdu sehem sħiħ fl-attività kollha tal-Unjoni Ewropea.

Nafu wkoll li s-sħubija ma dawn il-Popli li jaħsbu bħalna, li għandhom l-istess valuri tagħna u li f'ħafna każi, huma aktar sinjuri minna, se tagħtina ċ-ċans li nħaffu l-pass fl-iżvilupp tagħna fl-oqsma ekonomiċi, soċjali u kulturali.

Anness "Q"

|Lm miljuni | |Sena |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 | |Dħul Totali |504 |551 |612 |669 |746 |771 | |Differenza bejn sena u | |47 |61 |57 |78 |24 | |oħra | | | | | | | |Differenza kumulattiva | |47 |108 |165 |242 |266 |

Anness "R"

[pic]

Anness "S"

[pic] Anness "T"

[pic]

Anness "U"

[pic] Anness "V"

[pic]

Anness "W"

[pic] Anness "X"

Anness "Y"

[pic]

Anness "Z"

|Tabella Nru 21 | |Qagħda tal-Fond Konsolidat sal-2005 | |Lm 000's | | |2002(R) |2003(P) |2004(P) |2005(P) | |Dħul | |Bilanċ tad-Dejn tal-Gvern | | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 | |Bills |169,008 |156,125 |164,584 |75,501 |135,510 |186,948 | |tat-Teżor | | | | | | | |Stocks |712,728 |812,854 |812,854 |912,854 |912,854 |912,854 | |tal-Gvern | | | | | | | |Self minn |39,353 |40,494 |71,994 |84,494 |96,994 |109,494 | |barra | | | | | | | |Dejn |921,089 |1,009,473|1,049,432|1,072,849|1,145,358|1,209,296| |tal-Gvern | | | | | | | |% ta'PGD |59.11% |62.04% |61.24% |59.35% |60.06% |60.10% | |PGD bi | | | | | | | |prezzijiet |1,558.377 |1,627.000|1,713.500|1,807.740|1,907.160|2,012.060| |kurrenti | | | | | | |

Anness "AB"

[pic] Anness "AC"

STATEMENT A

DHUL 2002 : ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT

|SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |DĦUL MIT-TAXXI | | | | | | |Diretti - Taxxa |186,100,0|194,000,0|7,900,000|- |Dħul aktar milli kien | |tad-Dħul |00 |00 | | |previst mill-FSS u | | | | | | |mit-taxxa fuq | | | | | | |il-kapital; fil-każ ta'| | | | | | |din ta' l-aħħar | | | | | | |parzjaliment minħabba | | | | | | |l-bejgħ ta' ishma ta' | | | | | | |l-MIA. | | |193,400,0|189,000,0|- |4,400,000|L-estimu oriġinali ma | |Sigurta' Soċjali |00 |00 | | |ntlaħaqx; terz | | | | | | |mill-ammont | | | | | | |jirrapreżenta | | | | | | |kontribuzzjoni | | | | | | |mill-iStat. | | | | | | | | |Indiretti - Dwana u |67,800,00|61,630,00|- |6,170,000|Hu mistenni li jkun | |Sisa |0 |0 | | |hemm anqas dħul milli | | | | | | |kien previst | | | | | | |prinċipalment mid-dazji| | | | | | |ta' importazzjoni. | | |86,127,00|93,570,00|7,443,000|- |Dħul aktar milli kien | |Liċenzji, Taxxi u Multi|0 |0 | | |previst mit-taxxa fuq | | | | | | |id-dokumenti | | | | | | |parzjalment dovut | | | | | | |għall-bejgħ ta' ishma | | | | | | |tal-MIA u mil-levy fuq | | | | | | |oġġetti mpurtati. | | Taxxa|126,500,0|123,000,0|- |3,500,000|Dħul anqas mid-Dwana | |fuq il-Konsum |00 |00 | | |peress li ż-żieda | | | | | | |mistennija | | | | | | |fl-importazzjoni matul | | | | | | |l-2002 kienet anqas | | | | | | |minn dik prevista. | | | | | | | | |TOTAL TA' DĦUL |659,927,0|661,200,0|15,343,00|14,070,00| | |MIT-TAXXI |00 |00 |0 |0 | |

STATEMENT A

|SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm | |Lm | | | | | |Lm | | | | | | | | | | |Drittijiet ta' Uffiċċju|13,701,00|13,812,00|111,000 |- | | | |0 |0 | | | | |Ħlas lura |7,297,000|7,599,000|302,000 |- | | |lid-Dipartimenti | | | | | | |Korporazzjonijiet |2,733,000|2,733,000|- |- | | |Pubbliċi | | | | | | |Bank Ċentrali ta' Malta|26,300,00|25,700,00|- |600,000 |Il-profitti attwali | | |0 |0 | | |għas-sena 2001 li ġew | | | | | | |mgħoddija lill-Gvern. | |Kera |9,200,000|9,200,000|- |- | | |Profitti minn |2,150,000|14,200,00|12,050,00|- |Żieda prinċipalment | |Investimenti | |0 |0 | |minħabba ħlas ta' | | | | | | |dividend specċjali | | | | | | |mħallas mill-MIA. | |Ħlas lura u nteressi |416,000 |428,000 |12,000 |- | | |fuq self mogħti | | | | | | |mill-Gvern | | | | | | |Għotjiet Barranin |8,543,000|4,251,000|- |4,292,000|Il-programm ta' qabel | | | | | | |id-dħul fl-UE għas-snin| | | | | | |2000/2002 se jkompli | | | | | | |jiġi mplimentat | | | | | | |fl-2003. | |Dħul Mixxellanju |4,893,000|7,155,000|2,262,000|- |Żieda fid-dħul minn | | | | | | |dħul mixxelanju. | | | | | | | | |DĦUL TOTALI MINN DĦUL |75,233,00|85,078,00|14,737,00|4,892,000| | |IEHOR |0 |0 |0 | | | | | | | | | | |TOTALI TA' DĦUL |735,160,0|746,278,0|30,080,00|18,962,00| | |RIKORRENTI |00 |00 |0 |0 | | | | | | | | |

STATEMENT A

|SORS |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm | |Lm | | | | | |Lm | | | | | | | | | | |DĦUL MHUX ORDINARJU | | | | | | |Dħul minn bejgħ ta' |85,000,00|37,500,00|- |47,500,00|Il-programm ta' | |isħma |0 |0 | |0 |privatiżżazzjoni | | | | | | |tal-Gvern għall-2002. | |Sinking Funds ta' self |14,200,00|13,250,00|- |950,000 | | |lokali kkonvertit |0 |0 | | | | |Self Lokali |0 |0 |- |- | | | |1,000,000|31,500,00|30,500,00|- |Finanzjament | |Self Barrani | |0 |0 | |tal-proġett ta' | | | | | | |l-Isptar il-Ġdid li | | | | | | |issa laħaq stadju | | | | | | |avvanzat. | | | | | | | | |DĦUL TOTALI MINN DĦUL |100,200,0|82,250,00|30,500,00|48,450,00| | |MHUX ORDINARJU |00 |0 |0 |0 | | | | | | | | | |DĦUL GLOBALI |835,360,0|828,528,0|60,580,00|67,412,00| | | |00 |00 |0 |0 | |

Anness "AD"

|STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Uffiċċju tal-President|671,000 |698,000 |27,000 |- | | |Kamra tad-Deputati |1,003,00|1,003,000|- |- | | | |0 | | | | | |Uffiċċju tal-Ombudsman|166,000 |150,000 |- |16,000 | | |Uffiċċju Nazzjonali |750,000 |700,000 |- |50,000 | | |tal-Verifika | | | | | | |Uffiċċju tal-Prim |5,283,00|5,087,000|- |196,000 |Nefqa anqas minn dik | |Ministru |0 | | | |prevista fil-kategoriji | | | | | | |tal-Pagi u Salarji, ta | | | | | | |l-Operati u Manutenzjoni, | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi u | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | |lill-Entitajiet tal-Gvern.| |Kummissjoni Dwar |156,000 |140,000 |- |16,000 | | |is-Servizz Pubbliku | | | | | | |Forzi Armati ta' Malta|12,285,0|12,057,00|- |228,000 |Nefqa anqas mill-provvista| | |00 |0 | | |approvata fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |Informazzjoni |1,234,00|1,201,000|- |33,000 | | | |0 | | | | | |Uffiċċju Elettorali |1,196,00|1,449,000|253,000 |- |Hu maħsub li n-nefqa fuq | | |0 | | | |l-eżerċizzju tat-tiġdid | | | | | | |tal-karta ta' l-identita' | | | | | | |tkun akbar. | |Ministeru |7,352,00|7,046,000|- |306,00 |Nefqa anqas mill estimu | |għall-Politika Soċjali|0 | | | |oriġinali primarjament | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Sigurta' Soċjali |66,836,0|65,491,00|- |1,345,00|Nefqa anqas minn dik | | |00 |0 | |0 |prevista | | | | | | |għall-Kontribuzzjoni ta' | | | | | | |l-Istat tas-Sigurta' | | | | | | |Soċjali. |

| | | | | | | | |STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Benefiċċji ta-Sigurta'|189,600,|190,900,0|1,300,00|- |L-ispiża globali | |Soċjali |000 |00 |0 | |fil-benefiċċji soċjali | | | | | | |mistennija tkun akbar minn| | | | | | |dik prevista | | | | | | |oriġinarjament. | |Dipartiment ta' |643,000 |642,000 |- |1,000 | | |l-Assistenza Soċjali u| | | | | | |tal-Familja | | | | | | |Kura ta' l-Anzjani |12,717,0|12,598,00|- |119,000 |Nefqa anqas minn dik | | |00 |0 | | |prevista fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |Djar |714,000 |729,000 |15,000 |- | | |Dipartiment |741,000 |627,000 |- |114,000 |It-tnaqqis fl-ispiża huwa | |tar-Relazzjonijiet | | | | |mistenni l-aktar | |Industrijali u ta' | | | | |fil-kategorija | |l-Impjiegi | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Ministeru ta' |33,879,0|32,749,00|- |1,130,00|Nefqa akbar minn dik | |l-Edukazzjoni |00 |0 | |0 |prevista fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi, l-aktar | | | | | | |minħabba li l-ammont | | | | | | |ipprovdut fil-programm | | | | | | |Students Maintenance | | | | | | |Grants mhux mistennija | | | | | | |tintuża kollha. | |Edukazzjoni |49,266,0|48,030,00|- |1,236,00|Nefqa anqas minn dik | | |00 |0 | |0 |prevista fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji u | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Libreriji u Arkivji |687,000 |671,000 |- |16,000 | | |Mużewijiet |1,320,00|1,385,000|65,000 |- |Iż-żieda fin-nefqa hija | | |0 | | | |dovuta primarjament | | | | | | |minħabba t-twaqqif ta' | | | | | | |l-entita' Heritage Malta. | |Żgħażagh u Sport |1,067,00|1,067,000|- |- | | | |0 | | | | |

| | | | | | | | |STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Kultura u Arti |1,386,00|1,294,000|- |92,000 |Mhux maħsub li l-ammont | | |0 | | | |ipprovdut taħt | | | | | | |il-kategorija tal-Pagi u | | | | | | |Salarji tkun meħtieġa | | | | | | |kollha. | |Ministeru tal-Finanzi |2,698,00|2,304,000|- |394,000 |Nefqa anqas mill-provista | | |0 | | | |oriġinali tirrifletti | | | | | | |l-ħtiġijiet ta' | | | | | | |l-Awtorita' dwar | | | | | | |il-Lotteriji u l-Logħob. | |Teżor |1,111,00|1,262,000|151,000 |- |Nefqa akbar minn dik | | |0 | | | |prevista in konnesjoni ma'| | | | | | |Stocks tal-Gvern ta' | | | | | | |Malta. | |Pensjonijiet |20,800,0|27,221,00|6,421,00|- |In-numru ta' ħaddiema li | | |00 |0 |0 | |jaħdmu mal-Gvern li rtiraw| | | | | | |matul din is-sena kien | | | | | | |akbar milli oriġinarjament| | | | | | |maħsub. | |Taxxi Nterni |6,180,00|5,919,000|- |261,000 |Nefqa anqas minn dik | | |0 | | | |prevista oriġinarjament | | | | | | |l-aktar fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |Dwana |6,071,00|6,367,000|296,000 |- |In-nefqa fil-programm | | |0 | | | |'National Programme for | | | | | | |the Adoption of the | | | | | | |Acquis' kienet akbar | | | | | | |mill-provista oriġinali. | |V.A.T. |3,798,00|3,685,000|- |113,000 |Nefqa anqas minn dik | | |0 | | | |prevista primarjament | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | |lill-Entitajiet tal-Gvern.| |Kuntratti |394,000 |355,000 |- |39,000 | | |Ministeru |21,578,0|23,230,00|1,652,00|- |Il-ftehim dwar il-proġett | |għall-Ambjent |00 |0 |0 | |tal-'Private Public | | | | | | |Partnership' kien | | | | | | |iffinaliżżat lejn l-aħħar | | | | | | |tas-sena. |

| | | | | | | | |STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Protezzjoni ta' |1,058,00|1,058,00|- |- | | |l-Ambjent |0 |0 | | | | |Ministeru tat-Turiżmu |2,694,00|2,647,00|- |47,000 | | | |0 |0 | | | | |Ministeru tat-Trasport|5,520,00|4,906,00|- |614,000 |Nefqa anqas milli previst | |u Komunikazzjoni |0 |0 | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Avjazzjoni Ċivili |733,000 |774,000 |41,000 |- | | |Ministeru |44,958,0|42,674,0|- |2,284,000|Nefqa anqas fil-kategorija| |għas-Servizzi |00 |00 | | |tal-Kontribuzzjonijiet | |Ekonomiċi | | | | |lill-Entitajiet Pubbliċi. | |Politika Ekonomika |1,296,00|1,054,00|- |242,000 |Mhux maħsub li l-fondi | | |0 |0 | | |vvutati fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi jintużaw | | | | | | |kollha. | |Kummerċ |1,308,00|2,083,00|775,000 |- |Peress li ġiet | | |0 |0 | | |irreġistrata żieda | | | | | | |fil-prezzijiet tal-qmugħ | | | | | | |fis-swieq internazzjonali,| | | | | | |kien hemm bżonn ta' | | | | | | |sussidju akbar mill-Gvern | | | | | | |fuq l-importazzjoni | | | | | | |tal-qmugħ. | |Konsumatur u |458,000 |422,000 |- |36,000 | | |Kompetizzjoni | | | | | | |Ministeru ta' l-Intern|3,898,00|3,514,00|- |384,000 |Nefqa anqas mill-fondi | | |0 |0 | | |vvutati primarjament | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Pulizija |15,099,0|15,168,0|69,000 |- |Iż-żieda fin-nefqa kienet | | |00 |00 | | |irreġistrata (a) | | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | |Salarji u (b) | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi, fil-programm | | | | | | |dwar l-Immigranti | | | | | | |Illegali. |

| | | | | | | | | | |STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Servizzi Korrettivi |2,442,00|2,420,00|- |22,000 | | | |0 |0 | | | | |Protezzjoni Ċivili |1,406,00|1,264,00|- |142,000 |Nefqa anqas minn dik | | |0 |0 | | |prevista oriġinarjament | | | | | | |fil-Programm Nazzjonali | | | | | | |għall-Adozzjoni ta' | | | | | | |l-Acquis.

Il-fondi ta' | | | | | | |dan il-Programm ġew | | | | | | |trasferiti taħt il-Vot | | | | | | |tal-Pulizija. | |Taqsima Proprjeta' |937,000 |883,000 |- |54,000 |Nefqa anqas mill-Estimu | |tal-Gvern | | | | |oriġinali fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |Uffiċċju Konġunt |3,002,00|2,894,00|- |108,000 |Hu maħsub li n-nefqa (a) | | |0 |0 | | |fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | |Salarji, (b) | | | | | | |fil-kategorija Operati u | | | | | | |Manutenzjoni, u (ċ) | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi tkun anqas | | | | | | |mill-provista vvutata. | |Reġistrazzjoni |795,000 |746,000 |- |49,000 | | |Ministeru tal-Biedja u|11,177,0|9,040,00|- |2,137,000|Il-fondi vvutati | |Sajd |00 |0 | | |għall-'Agricultural | | | | | | |Support Scheme' u | | | | | | |l-'National Programme for | | | | | | |the Adoption of the | | | | | | |Acquis' mhux se jintużaw | | | | | | |kollha sa l-aħħar | | | | | | |tas-sena. | |Ministeru għal Għawdex|19,573,0|19,297,0|- |276,000 |Il-provista vvutata | | |00 |00 | | |fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | |Salarji mhux se tintuża | | | | | | |kollha. | |Ministeru tas-Saħħa |64,597,0|65,337,0|740,000 |- |Huwa maħsub li jkun hemm | | |00 |00 | | |nefqa akbar (a) | | | | | | |fil-kategorija tal-Pagi u | | | | | | |Salarji u (b) | | | | | | |fil-kategorija Operati u | | | | | | |Manutenzjoni, l-aktar | | | | | | |minħabba pagamenti ghal | | | | | | |xiri ta' mediċini u | | | | | | |prodotti anċillari. |

| | | | | | | | | | |STATEMENT B | |NEFQA RIKORRENTI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT|RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Ministeru |2,131,00|2,388,00|257,000 |- |Nefqa akbar minn dik | |tal-Ġustizzja u Gvern |0 |0 | | |prevista oriġinarjament, | |Lokali | | | | |primarjament | | | | | | |fil-kategorija | | | | | | |tal-Programmi u | | | | | | |Inizjattivi. | |Kunsilli Lokali |10,962,0|10,957,0|- |5,000 | | | |00 |00 | | | | |Servizz Ġudizzjarju |3,597,00|3,762,00|165,000 |- |Nefqa akbar minn dik | | |0 |0 | | |prevista oriġinarjament, | | | | | | |l-aktar fil-kategorija | | | | | | |tal-Pagi u Salarji. | |Ministeru |8,428,00|8,081,00|- |347,000 |Nefqa anqas minn dik | |għall-Affarijiet |0 |0 | | |prevista, primarjament | |Barranin | | | | |fil-kategoriji tal-Pagi u | | | | | | |Salarji u | | | | | | |tal-Kontribuzzjonijiet | | | | | | |lill-Entitajiet tal-Gvern.| |NEFQA RIKORRENTI |657,651,|657,426,|12,227,0|12,452,00| | |TOTALI |000 |000 |00 |0 | | |Ħlasijiet fuq Self |72,850,0|75,958,0|3,108,00|- |In-nefqa akbar hija | | |00 |00 |0 | |riżultat tal-ħruġ ta' | | | | | | |Treasury Bills matul | | | | | | |is-sena. | |NEFQA RIKORRENTI |730,501,|733,384,|15,335,0|12,452,00| | |TOTALI U ĦLASIJIET FUQ|000 |000 |00 |0, | | |SELF | | | | | |

Anness "AE"

|STATEMENT C | |NEFQA KAPITALI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Uffiċċju tal-Prim |1,254,000|1,146,000|- |108,000 |Nefqa anqas fuq il-proġett | |Ministru | | | | |ta' l-estensjoni tal-moll | | | | | | |ta' Haywharf, tal-Forzi | | | | | | |Armati ta' Malta u tagħmir | | | | | | |għall-Uffiċċju Elettorali. | |Ministeru |3,442,000|3,859,000|417,000 |- |Nefqa akbar minħabba x-xiri| |għall-Politika | | | | |u rranġar tal-bini ta' | |Soċjali | | | | |l-awtorita' tas-Saħħa u | | | | | | |s-Sigurta' fuq il-Post | | | | | | |tax-Xogħol, u żieda oħra | | | | | | |minħabba x-xiri ta' | | | | | | |uffiċċju tas-Sigurta' | | | | | | |Soċjali fiż-Żejtun. | |Ministeru ta' |7.775.000|8,091,000|316,000 |- |Minkejja li l-infiq fuq | |l-Edukazzjoni | | | | |xogħolijiet fl-MCAST u | | | | | | |fil-Libreriji, u | | | | | | |l-installazzjoni ta' | | | | | | |l-Automated Ticketing | | | | | | |System għall-Mużewijiet se | | | | | | |jkun anqas, l-infiq taħt | | | | | | |dan il-Vot mistenni jkun | | | | | | |akbar minħabba li sar aktar| | | | | | |xogħol u xiri ta' tagħmir | | | | | | |għaċ-Centru ta' Restawr | | | | | | |f'Bighi u fuq il-proġett | | | | | | |tal-Kumpless Sportiv | | | | | | |fil-Kottonera u titjib | | | | | | |fl-infrastruttura tal-Korsa| | | | | | |tat-Tiġrijiet taż-Żwiemel | | | | | | |fil-Marsa. | |Ministeru tal-Finanzi|1,510,000|1,677,000|167,000 |- |Aktar infiq fuq proġetti | | | | | | |kapitali tad-Dwana, kif | | | | | | |ukoll fuq l-Informatika. | |Ministeru |8,525,000|6,672,000|- |1,853,00|Se jkun hemm nefqa anqas | |għall-Ambjent | | | |0 |l-aktar minħabba li ċertu | | | | | | |xogħolijiet fuq il-Master | | | | | | |Plan tad-Drenaġġ ser isiru | | | | | | |s-sena d-dieħla. | |Ministeru tat-Turiżmu|9,248,000|9,231,000|- |17,000 | | | |

| | | | | | | | |STATEMENT C | |NEFQA KAPITALI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Ministeru |8,248,000|8,689,000|441,000 |- |Minkejja li l-infiq fuq | |tat-Trasport u | | | | |il-magni tal-biljetti | |Komunikazzjoni | | | | |tal-karozzi tal-linja se | | | | | | |jkun anqas minħabba li se | | | | | | |jintbagħtu tard, l-infiq | | | | | | |taħt dan il-Vot mistenni | | | | | | |jkun akbar l-aktar minħabba| | | | | | |li sar l-aħħar pagament fuq| | | | | | |il-proġett Tal-Qroqq | | | | | | |Junction u talbiet | | | | | | |għas-sussidju għax-xiri | | | | | | |tal-karozzi tal-linja | | | | | | |l-ġodda. | |Ministeru |18,281,00|25,552,00|7,271,00|- |Sar infiq akbar | |għas-Servizzi |0 |0 |0 | |prinċipalment minħabba | |Ekonomiċi | | | | |l-iskema ta' irtirar kmieni| | | | | | |għat-Tarznari; kif ukoll | | | | | | |biex jitħallas l-imgħax | | | | | | |tal-Bullet Loan tal-Port | | | | | | |Ħieles; jitħallsu l-pagi | | | | | | |tat-Tarzna tal-Marsa; | | | | | | |għax-xiri ta' art | | | | | | |mill-Korporazzjoni ta' | | | | | | |l-Iżvilupp u | | | | | | |għall-investiment.

Min | | | | | | |naħa l-oħra, se jkun hemm | | | | | | |nefqa anqas fl-Informatika | | | | | | |mill-Korporazzjoni ta' | | | | | | |l-Iżvilupp u | | | | | | |mil-Laboratorju Malti. | |Ministeru ta' |2,925,000|3,425,000|500,000 |- |L-infiq se jkun akbar | |l-Intern | | | | |minħabba l-proġett tal-ħabs| | | | | | |u fuq ħlasijiet fuq | | | | | | |kuntratti għall-artijiet li| | | | | | |ġew akkwistati mill-Gvern. | |Ministeru tal-Biedja |1,810,000|1,410,000|- |400,000 |Nefqa anqas fil-Programm | |u Sajd | | | | |Nazzjonali għall-adozzjoni | | | | | | |ta' l-Acquis. | |Ministeru għal |2,320,000|1,848,000|- |472,000 |Nefqa anqas minħabba li | |Għawdex | | | | |l-impjant fuq it-tisfija | | | | | | |tad-drenaġġ se jsir is-sena| | | | | | |d-dieħla. | | | | | | | |

| | | | | | | | |STATEMENT C | |NEFQA KAPITALI 2002: ESTIMU RIVEDUT IMQABBEL MA' L-ESTIMU APPROVAT | |VOT |ESTIMU |ESTIMU |BIDLA |RIMARKI | | |APPROVAT |RIVEDUT |+ |- | | | |Lm |Lm |Lm |Lm | | | | | | | | | |Ministeru tas-Saħħa |28,624,00|30,604,00|1,980,00|- |Ammont ta' flus ġew | | |0 |0 |0 | |trasferiti mill-Vot | | | | | | |Rikurrenti tas-Saħħa biex | | | | | | |ikun jista' jiġi rranġat | | | | | | |il-Laboratorju | | | | | | |fid-Dipartiment tas-Saħħa | | | | | | |Pubblika.

Żieda oħra | | | | | | |fin-nefqa b'konnessjoni | | | | | | |mal-bini ta' l-Isptar | | | | | | |il-Ġdid. | |Ministeru |1,000,000|1,064,000|64,000 |- |Nefqa akbar minħabba li sar| |tal-Ġustizzja u Gvern| | | | |aktar xogħol milli kien | |Lokali | | | | |mistenni fuq il-proġetti | | | | | | |tar-Reġistri tal-Qrati u | | | | | | |tal-Qorti tal-Familja. | |Ministeru |462,000 |335,000 |- |127,000 |Nefqa anqas fuq | |għall-Affarijiet | | | | |it-Teknoloġija ta' | |Barranin | | | | |l-Informatika u Ambaxxati. | |NEFQA KAPITALI TOTALI|95,424,00|103,603,0|11,156,0|2,977,00| | | |0 |00 |00 |0 | | | | | | | | |

----------------------- reali

nominali

Tabella Nru 2

tibdil % fil-Prodott Gross Domestiku