MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 389 It-Tlieta, 10 ta' Ottubru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 389

It-Tlieta, 10 ta' Ottubru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 10 ta' Ottubru, 2000

WERREJ MINUTI 304

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI 304

TQEGĦID TA' KARTI 310

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST

TAX-XOGĦOL (IT-TIENI QARI)

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL (SECOND READING) 310

AĠĠORNAMENT 330

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 333

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 388 li saret fl-10 ta' Ottubru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET- TWEĠIBIET ORALI

ĦARSIEN TA' L-ANZJANI - TRANSFERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 fid-dipartiment ta' l-anzjani?

Jista' jagħti r-raġunijiet għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il-Viċi Prim Ministru): Ninsab informat li fil-perijodu indikat fil-mistoqsija saru 20 trasferiment fid-dipartiment għall-ħarsien ta' l-anzjani, inkluż fir- residenza St. Vincent de Paule.

It-trasferimenti saru hekk: Sitta għax ħadu promozzjoni f'dipartiment ieħor, tnax fuq talba tagħhom stess u tnejn li kienu fuq watchman duties mad-dar ta' l-anzjani ta' Bormla u ma' kienx hemm aktar bżonn tas-servizzi tagħhom wara li nfetħet din id-dar.

Trasferimenti fil-futur isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ- ċirkostanzi prevalenti.

DJAR TA' L-ANZJANI - TRANSFERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill-ħaddiema tad-djar ta' l-anzjani?

Jista' jagħti r- raġunijiet għaliex saru dawn it-trasferimenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li matul il-perijodu indikat fil-mistoqsija saru żewġ trasferimenti mid-djar ta' l-anzjani.

Kien hemm casual cleaner li mid- dar tal-Gżira marret għad-dar ta' l-Imsida fuq talba tagħha stess; u driver li mid-dar tal-Mosta mar l-SVPR, peress li ma kienx hemm aktar bżonnu f'dik id-dar.

Trasferimenti minn u lejn id-djar ta' l-anzjani jsiru skond l-esiġenzi prevalenti tas-servizz.

DWANA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-dwana mill-5 ta' Jannar sa l-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl- affermattiv jista' jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l- impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi impjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw għall-imsemmi impjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda mad-dwana bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000.

IPSE - TRANSFERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema ta' l-IPSE?

Jista' jagħti r-raġunijiet għaliex saru dawn it- trasferimenti?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000 ma kienx hemm trasferiment ta' ħaddiema fl-IPSE.

DRENAĠĠ - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fid-dipartiment tad-drenaġġ mill-5 ta' Jannar sa l-10 ta' Settembru, 2000?

Jekk fl-affermattiv jista' jgħid meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ħaddiema ġew impjegati mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw għall-imsemmi mpjieg?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw għall-imsemmi mpjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li ma' ġewx impjegati ħaddiema ġodda fid-dipartiment tad-drenaġġ bejn il-5 ta' Jannar u l-10 ta' Settembru, 2000.

TARZNA - TRANSFERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mill-5 ta' Jannar sal-10 ta' Settembru, 2000 lill- ħaddiema tat-tarzna?

Jista' jagħti r-raġunijiet għala saru dawn it- trasferimenti?

Hemm il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li matul il-perijodu li għalih qed issir riferenza kien hemm ċaqliq ta' 25 ħaddiem fit-tarzna; 16-il trasferiment sar b'riżultat tar-ristrutturar ta' l-azjenda, ħamsa minħabba regrading u erbgħa minħabba li ġew sekondati biex jaħdmu f'azjendi oħra.

F'azjenda bħalma hija t-tarzna dejjem ikun hemm lok għal trasferimenti, naturalment dejjem jekk il-ħteġijiet ta' l-azjenda ikunu jitolbu dan.

OPM - SERQ

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm każi ta' serq ġew irrapportati mid-dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-ministeru matul l-1999 u din is-sena?

X'oġġetti ġew irrapportati nieqsa f'dawn is-serqiet u x'valur għandhom?

X'passi ttieħdu u qed jittieħdu dwar dawn il-każi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Ninsab informat li matul l- 1999 u din is-sena ma ġew irrapportati ebda każi ta' serq mid-dipartimenti u awtoritajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi.

MTARFA - TORBALL - BINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet it-talba tat-torball blind association sabiex jingħataw bini fl-Imtarfa bl-iskop li jiżviluppaw ċentru nazzjonali għal persuni għomja?

Jista' jikkonsidra li jerġa' jiltaqa' mal-kumitat sabiex tiġi ffinalizzata din it-talba li qed toħnoq ħidmet l-assoċjazzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Billi hawnhekk m'għandniex it-tweġiba li qed jirriferi għaliha l-Viċi Prim Ministru, jista' jgħid jekk it-talba ta' din l-għaqda hijiex se tiġi milqugħa u jekk il-post indikat fil-mistoqsija oriġinali hux qed jiġi kkonsidrat biex jingħata lit-torball?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: It-tweġiba li tajt fis-seduta nru.

168 ta' l-1 ta' Novembru, 1999 kienet tgħid hekk:

"Il-ministeru qiegħed jikkonsidra li juża dan il-bini biex minnu jingħata servizz residenzjali liż-żgħażagħ, skond kif kien issemma' fil-laqgħa tal-kumitat għall-affarijiet soċjali tal-Kamra tar- Rappreżentanti, meta ftit xhur ilu ddiskuta s-servizzi għat-tfal u ż- żgħażagħ."

Il-ministeru jidhirlu li dan is-servizz huwa ta' prijorita' u qegħdin naħdmu biex inkunu nistgħu nwettquh.

Jiġifieri meta jiġu identifikati r- riżorsi - kemm finanzjarji kif ukoll dawk umani - u nkunu nistgħu nwettqu dan il-pjan, din il-proprjeta' se tintuża għal dan l-iskop li għadni kif semmejt u t-talba tat-torball blind association ma tkunx tista' tintlaqa'.

Naturalment jekk dan il-proġett ma jkunx jista' jseħħ, it-talba tat-torball association imbagħad tkun tista' tiġi kkonsidrata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' jgħid jekk l-għaqda tat-torball ġietx informata b'dan li għadu kemm semma' l-Viċi Prim Ministru?

Barra minn hekk, jikkonsidra l-Viċi Prim Ministru li t-torball jingħatalha post ieħor biex taqdi l-ħteġijiet tagħha bħala assoċjazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, mill-memorja nista' ngħid li f'korrispondenza li kelli mat-torball blind association kont indikajt lill- għaqda x'kienet il-pożizzjoni.

Barra minn hekk m'għandix dubju li l-Onor.

Noel Farrugia kien informaha dwar il-kontenut tat-tweġiba tiegħi għal mistoqsija parlamentari li hu kien għamel f'isimha.

Ma ddiskutejniex alternattivi oħrajn imma naturalment jiena nibqa' dejjem miftuħ għal xi suġġerimenti li jista' jkun hemm, pero' rridu nkunu ċari.

Hemm proprjeta' li tista' tintuża għal servizz li għandna bżonnu ħafna u fil-fatt għandna programm ta' servizz speċjalizzat għat-tfajliet li jkunu għaddejjin minn ċerti problemi, imma sal-lum servizz simili għas-subien ta' bejn l-14 u s-16-il sena għad m'għandniex.

Aħna rridu sit fejn lil dawn il-ġuvintur inkunu nistgħu noffrulhom l-kura u l-attenzjoni li tenħtiġilhom sabiex nevitawlhom li jgħixu f'ambjent u f'kondizzjonijiet li ma jkunux adattati għalihom.

Jidhirli li din hija waħda mill-oqsma li ħaqqha li jkollha priorita' u m'huwiex faċli li wieħed jidentifika post li ma jikkreax diffikultajiet.

Jidher li dan is-sit partikolari huwa ideali għal dan it-tip ta' proġett u nittama li fix-xhur li ġejjin inkunu nistgħu nikkonkludu l-analisi tagħna, fis-sens li niddeterminaw x'bżonn hemm ta' riżorsi finanzjarji u umani biex dan is-servizz ikun jista' jitwettaq, u mbagħad wara tittieħed id-deċiżjoni finali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Il-Viċi Prim Ministru huwa informat jekk kienx hemm kuntatt bejn it-torball blind association u l-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita'?

Tista' ssir xi tip ta' għajnuna bejn il-kummissjoni u l-assoċjazzjoni billi forsi jkun hemm sharing ta' premises minħabba limitazzjoni ta' spazju?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma nafx jekk kienx hemm laqgħat mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita', pero' m'għandix l-iċken dubju li jekk il- membri tat-torball blind association jitolbu li ssir xi laqgħa, dik il- laqgħa ssir bla ebda diffikulta' ta' xejn.

Iżda ta' min jiġbed l-attenzjoni li f'pajjiżna għandna federazzjoni ta' l-għaqdiet għal persuni b'diżabilita'.

Naturalment jien ma nkunx irrid nindaħal u din id-deċiżjoni inkun nixtieq inħalliha fil-liberta assoluta ta' l-għaqdiet volontarji pero', ladarba għandna din il-federazzjoni, ikun jagħmel ħafna sens jekk dawn l-għaqdiet jingħaqdu taħt kappa waħda, għax din għandha rappreżentanza b'saħħitha ħafna fil-kummissjoni persuni b'diżabilita'.

Meta twaqqfet il-kummissjoni kważi nofs il-membri tagħha kienu rappreżentanti nnominati mill- federazzjoni biex jirrappreżentaw l-għaqdiet volontarji.

L-isfortuna hi li mindu twaqqfet din il-kummissjoni, jiġifieri f'dawn l-aħħar tnax-il sena, minflok rajna moviment fejn l-għaqdiet ta' persuni b'diżabilita' jingħaqdu flimkien taħt il-kappa tal-federazzjoni, rajna ħafna għaqdiet li joperaw indipendentement u awtonomament minn din il-federazzjoni.

Jien mhux qed nirriferi għall-torball blind association imma qed nieħu l- okkażjoni biex nagħti s-suġġeriment tiegħi li l-forza tiġi mill-għaqda - nerġa' ngħid li nirrispetta d-deċiżjoni li kull għaqda tagħmel, l-għażla li jidhrilha l-aħjar - u ladarba għandna din il-federazzjoni nazzjonali li tiġbor fi ħdanha għaqdiet li jirrappreżentaw setturi differenti ta' persuni b'diżabilita', nixtieq ħafna nara għaqdiet differenti jingħaqdu magħha.

RABAT - VENDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani bis- sitwazzjoni tat-trasferiment tal-venda tar-Rabat mis-Saqqajja għal Triq Santa Rita?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

MOSTA - TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir programm ta' xogħlijiet sabiex jiġu rranġati wħud mit-toroq zdingati li hemm fil-Mosta?

Jista' jara li jsiru xogħlijiet oħra meħtieġa bħal culverts ta' l-ilma?

Jista' għaldaqstant jinformani bil-progamm ta' xogħlijiet matul is-sitt xhur li ġejjin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nassumi li l-Ministru qed jipprova jgħidilna li din hija responsabbilta' tal-kunsilli lokali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, lili dejjem għallmuni li l-ħmir jassumu!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Cuschieri ma staqsiex imma assuma li hija responsabbilita' tal-kunsilli lokali.

Ir-risposta li qed nagħmel riferenza għaliha ilha ftit li ngħatat u jekk irid nerġa' naqrahielu.

Fil-verita' ma tgħidx li x-xogħlijiet imsemmija huma responsabbilta' tal-kunsilli lokali imma li ħarġet tender biex isiru x-xogħlijiet.

BAĦRIJA - TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir programm ta' xogħlijiet sabiex jiġu rranġati wħud mit-toroq zdingati li hemm fil-Baħrija?

Jista' jara li jsiru xogħlijiet oħra meħtieġa bħalma huma culverts ta' l-ilma tax-xita u jara li dawn isiru mill-aktar fis?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Ix-xogħol f'dawn it-toroq irid jitwettaq skond il-prijoritajiet tad-dipartiment.

RABAT - TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jsir programm ta' xogħlijiet sabiex jiġu rranġati wħud mit-toroq zdingati li hemm fir-Rabat?

Jista' jara li jsiru xogħlijiet oħra meħtieġa bħal fil-każ tat-tkomplija tax-xogħlijiet fil-bypass ta' l-Imtarfa?

Jista' għaldaqstant jinformani bil-progamm ta' xogħlijiet għal matul is-sitt xhur li ġejjin?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' l-Ministru jgħid xi kriterji jintużaw biex ċerti toroq isiru bi prijorita' qabel oħrajn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt jeżisti programm ta' xogħlijiet - dan il- programm ġie anke ppubblikat - u mexjin fuqu.

Barra minn hekk tlabna lill- kunsilli lokali jagħtuna lista tat-toroq li għandhom bżonn tiswija jew xi xogħol ieħor - fil-fatt hemm madwar 800 triq imferrxin ma' Malta - u fil- fatt mexjin ma' din il-lista.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jeżisti xi tip ta' protokoll fejn pajjiżi barranin jagħtuna l-fondi sabiex inkunu nistgħu nagħmlu dan ix-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'iniex informat li jeżisti dan it-tip ta' protokoll!

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Lanqas ma' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'inix informat li hemm dan it-tip ta' protokoll, lanqas ma' l-Unjoni Ewropea.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Prim Ministru: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

18877, filwaqt li nifhem li hemm ammont konsiderevoli ta' xogħol ġaladarba s- sistema mhux komputerizzata, jista' għallinqas jgħid x'taħriġ jingħataw l- impjegati taċ-ċivil u liema gradi jattendu għalihom jew hu maħsub li jattendu?

Il-korsijiet li jsiru huma volontarji jew le?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: It-taħriġ li jingħataw l-impjegati tal-gvern huwa wieħed estensiv u mifrux fuq is-setturi kollha tas-servizz pubbliku.

Dan jinkludi taħriġ fuq management, informatika, l-acquis communautaire, proċeduri u sistemi tad-dipartimenti tal-gvern kif ukoll fuq snajja speċjalizzati.

It-taħriġ jingħata lill-gradi kollha fis-servizz pubbliku u jittella' mill-istaff development organisation fl-uffiċċju tiegħi u, fejn hemm bżonn, flimkien ma' dipartimenti oħra tal-gvern.

Ġeneralment il-parteċipazzjoni ta' mpjegati tal-gvern fuq korsijiet imtellgħin mill-SDO issir jew wara sejħa għal applikazzjonijiet jew wara li jkunu nominati mill-kap tagħhom.

SKOLA SANTU WISTIN - TKEĊĊIJA TA' STUDENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Għal-liema raġunijiet il-ministeru ta' l- edukazzjoni aċċetta li l-persuna li isimha qed jintbagħat separatament, jitwaqqaf milli jkompli jattendi l-kulleġġ Santu Wistin?

Tista' skola tal- knisja ffinanzjata mill-fondi pubbliċi titħalla ċċaħħad tifel mid-dritt li jkompli jattendi l-iskola għax ma jkunx ġab ċertu livell ta' marki?

Ma jaħsibx li dan preċendent perikoluz jekk skola tal-knisja titħalla tagħmel dan?

L-ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Galea) Il-każ qed jiġi kkonsidrat mill-awtoritajiet edukattivi.

UE - REKLAMAR U SPONSORSHIPS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

17078 - oriġinarjament kienet saret lill-ministru ta' l-edukazzjoni fis-seduta nru.

366 - u cioe' meta bdew id-diskussjonijiet, fiex waslu u x'kienet ir-raġuni prinċipali sabiex bdew dawn id-diskussjonijiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-diskussjonijiet li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant saru fl-isfond tal-provvedimenti ta' l-acquis ta' l-Unjoni Ewropea dwar kapitolu 13, li jirrigwarda l-politika soċjali u l-impjieg, u li jkopri wkoll is-suġġett ta' reklamar u sponsorship minn azjendi tat- tabakk f'avvenimenti sportivi, għalkemm dan is-suġġett partikolari jaqa' taħt ir-responsabbilta' tal-ministeru tas-saħħa.

Il-liġi li tirrigwarda dan is-suġġett insibuha f'Kap 315 tal-Liġijiet ta' Malta, jiġifieri l-Att dwar il-Kontroll tat-Tipjip tat-Tabakk, u ġie stabilit li din il-liġi trid tiġi emendata biex tipprojbixxi reklamar u sponsorship minn azjendi tat-tabakk f'avvenimenti sportivi.

MITTS - UFFIĊINI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l- MITTS tixtri post bħala uffiċċju u dan fid-dawl ta' mistoqsija nru.

19029 fejn mill-1992 sa din is-sena tħallsu eluf kbar ta' liri f'kera?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li sal-lum il-MITTS ma għandhiex il-ħsieb li tixtri jew tbiddel l-uffiċini tagħha.

MEDIĊINI - TQASSIM

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux issir xi studju dwar is-sistema tat-tqassim tal-mediċini u fuq il-kartuna s-safra u l-kartuna r- roża?

Min qed jagħmel dan l-eżerċizzju u meta hu maħsub li jitlesta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem l-Onor.

Louis Deguara): Fid-diviżjoni tas- saħħa fil-preżent ma hu għaddej l-ebda studju fuq it-tqassim tal-mediċini u fuq il-kartuna s-safra u l-kartuna r-roża.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għat- Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar għajnuna finanzjarja li l-gvern ta lil NGOs li jaħdmu fil- qasam ta' persuni b'diżabilita' bejn l-1996 u l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTA' FUQ IL-POST TAX- XOGĦOL

OCCUPATIONAL HEALTH AND SAFETY AUTHORITY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-10 ta' Ottubru, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, quddiemna għandna abbozz ta' liġi li għandu x'jaqsam ma' xi ħaġa li hija l-bażi ta' pajjiżna għax il- Kostituzzjoni tagħna hija bbażata fuq ix-xogħol.

Għalhekk jagħmel ħafna sens illi naraw kif nagħmlu ħalli x-xogħol ma jkunx xi ħaġa li jeqred lill- ħaddiem jew ikun biss xi ħaġa li jġiegħel lill-ħaddiem jaħdem saż-żmien li jirtira mbagħad igawdi ż-żmien ta' l-irtirar, imma jkun xi ħaġa li tagħtih sens ta' fulfilment u ta' sodisfazzjon li jkun għamel ċertu xogħol bla ma jkun qiegħed jipperikola saħħtu jew ħajtu.

Qed nitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi għaliex jien għandi interess partikolari fih, Mr Speaker.

Fil-fatt xi żmien ilu kont interessat ħafna f'dik li hija mediċina industrijali.

Hawnhekk qed immur lura għas-sena 1966, jiġifieri kważi 34 sena ilu, meta għal seba' snin kont okkupat ħafna bix-xogħol tal-ħarsien tas-saħħa tal-ħaddiema tat-tarzna, li dak iż-żmien kienu jlaħħqu xi 5,500 ruħ.

Niftakar li dak iż-żmien it-tarzna kienet għadha kemm qalbet għax- shift, kienet tagħmel xogħol industrijali u allura kien hemm gamma sħiħa ta' ħaddiema li jagħmlu xogħlijiet differenti.

Kien hemm ħaddiema li jiżbgħu, ħaddiema li jagħmlu r-rivets, ħaddiema li jagħmlu xogħol tal-ħadid u injam, xogħol ta' welding u affarijiet oħra.

Imbagħad aktar tard kont konness ukoll ma' fabbriki tat-tessuti, fabbriki tal-ġild u fabbriki tal- kostruzzjoni u matul dawn is-snin kollha innotajt ħaġa waħda, li hemm ċerta mentalita' Maltija.

Din mhux qed ngħidha b'disprezz imma qed ngħidha bħala stat ta' fatt għax kultant tippriedka kemm tippriedka lill-ħaddiema u tiftħilhom kemm tiftħilhom għajnejhom, qisek qed tgħidilhom xi ħaġa li ma tkunx għall-ġid tagħhom.

Il-ħaddiem Malti huwa ħawtiel, bieżel, kapaċi, bravu, għandu l-istamina, kapaċi jaħdem fit-tul u jekk tagħtih l-inċentiv u tagħtih għalxiex jaħdem, se jaħdem fuq li jaħdem imma hemm xi ħaġa li hija endemika u l-inqas li jaħseb hija fuq saħħtu.

Per eżempju, jien u ġej il-parlament illum kważi qbadt nidħak meta l- Marsa rajt nies tad-dipartiment ta' l-ambjent inaddfu r-roundabout bil- boroż f'idejhom u bil-ġgieget tal-fluorescent light ħalli jidhru, għax dawn kienu qed jiġbru l-bottijiet, il-karti, il-plastic u affarijiet oħra mill- ħamrija mingħajr ingwanti.

Issa f'dan l-imbarazz dawn ma jistgħux isibu xi siringa, xi flixkun miksur jew xi landa miftuħa?

Allura għalfejn inkomplu nlabalbu fil-parlament jekk aħna m'aħniex se ninforzaw dawn il- liġijiet?

Huwa veru li qed issir din il-liġi pero' hemm bżonn ta' enforcement bis-serjeta'.

U dan ngħiduh bi dritt għaliex is-saħħa tal- ħaddiem u l-ħarsien tiegħu mill-korrimenti fuq ix-xogħol hija importanti, speċjalment meta snin twal ilu pajjiżna adotta sistemi soċjali demokratiċi fejn il-ħaddiem għandu dritt għall-pensjoni ta' korriment u dritt għal kura b'xejn.

Fi kliem ieħor dan għandu dritt li jdur fuq il-pajjiż u jgħidlu li minħabba li weġġa' fuq il-post tax-xogħol għandu dritt għall-pensjoni.

Ovvjament aħna mhux se nċaħħduh minn dan id-dritt, pero' b'dan ir-raġunar il-pajjiż għandu dritt li jimponi fuq il-ħaddiem x'miżuri jrid jieħu ħalli jissalvagwardja saħħtu waqt il-ħin tax-xogħol.

Għaliex jekk kemm-il darba dan iweġġa' fuq ix-xogħol bi traskuraġni, aħna mhux se ngħidulu li dak huwa tort tiegħu u ma jimpurtaniex minnu.

Jekk dan jibqa' mmankat u jintefa' f'siġġu tar-roti jew agħar minn hekk jitlef ħajtu, l-Istat irid jipprovdi għall-armla u għall-familja tiegħu.

Allura jekk aħna ċ-ċittadini Maltin qed nikkontribwixxu ħalli lil dan nagħtuh il-benefiċċji, naħseb li għandna d-dritt kollu li nimponu li jkun hemm ċerta osservanza tar-regolamenti tal- ħarsien tas-saħħa u s-sigurta' fuq ix-xogħol.

Hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira.

Irridu nifhmu li hawnhekk qed nitkellmu biss fuq is-sigurta' u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol u dawn mhumiex l-inċidenti kollha li jiġru f'pajjiżna.

Jien ngħid li l-post tax-xogħol, fortunatament jew sfortunatament, huwa l-post fejn l-inqas li jsiru inċidenti għax il-bqija ta' l-inċidenti jsiru fit-toroq, isiru lin-nisa tad-dar u lit-tfal fid- djar, speċjalment meta dawn ikunu għadhom żgħar.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn l-istatistika jsib li d-dar huwa l-aktar post perikoluż, pero' nsibu li waqt il-ħin tax-xogħol il-ħaddiem ikun espost għal ħafna fatturi u allura rridu naraw ukoll li l-ambjent li fih ikun qed jaħdem ma jkunx perikoluż.

Filwaqt li mill-ħaddiem nippretendu x-xogħol, il-produzzjoni u l-effiċjenza rridu nassiguraw li dan ma jkunx qiegħed fil-periklu.

Per eżempju, innotajt li fiċ-charter tad-drittijiet fundamentali li għadu qed jiġi drafted fl-Unjoni Ewropea - kont diġa' se nagħmel riferenza għalih u qabel ma ġejt hawnhekk sibt l-aħħar verżjoni - hemm proprju xi ħaġa li f'charters oħra ma kenitx imdaħħla.

F'artiklu 30 għandek riferenza għal ''fair and just working conditions'' u jgħid hekk:

''Every worker has a right to work in conditions which respect his health, his safety and his dignity.''.

Għalhekk din hija xi ħaġa li hija aċċettata f'soċjeta' ċivilizzata.

Min iħaddem irid ikun ċert li lill-ħaddiem jipprovdilu l-kondizzjonijiet, l- ambjent u l-apparat li jkun hemm bżonn biex dan ma jagħmilx ħsara għal saħħtu.

Mr Speaker, fil-ftuħ ta' din id-diskussjoni l-Viċi Prim Ministru semma xi figuri u jien ftakart f'cutting li sibt ġo ktieb li kont studjajt fuqu meta kont għamilt kors fil-mediċina ta' l-avjazzjoni.

Nista' ngħid li fl-1977 meta n-numru ta' korrimenti li saru - il-lista ma ġibthiex miegħi għax insejtha - f'dawk is-snin meta l-popolazzjoni li taħdem kienet ta' madwar 340,000 mhux bħalma hija llum, kienu jsiru l-istess argumenti li qed nagħmlu llum; li lill-ħaddiema trid tikkonvinċihom biex jieħdu l-miżuri li għandhom bżonn jieħdu, u jekk kemm-il darba ma jeħdux ħsiebhom, wieħed jista' jieħu miżuri biex jipprova jċaħħadhom mid-drittijiet tal-benefiċċji li jistgħu jieħdu.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq 23 sena ilu.

Dan huwa l-istess diskors li qegħdin nagħmlu sena wara sena.

Issa wieħed jaf li hemm ħafna affarijiet li wieħed irid jitkellem fuqhom meta qed niddiskutu xi jġib korriment fuq ix-xogħol.

Per eżempju, x'jikkawża l- ħsara għas-saħħa fuq ix-xogħol?

Jien ngħid li wieħed irid joqgħod attent li l-ħaddiem ikollu ċerti kwalifiki u predispożizzjonijiet għax inkella żgur ikorri u żgur li se jagħmel ħsara lilu nnifsu.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-kapaċita' tal-ħaddiem.

Jien ma nistax nibgħat lil xi ħadd jaħdem fuq gaffa jekk dan qatt ma jkun ittrejnja kif iħaddimha għax żgur jagħmel diżastru.

Imbagħad għandek il-kwalita' tax-xogħol, Sur President.

M'hemmx dubju li ċerti xogħlijiet huma ħafna aktar perikolużi.

Hawnhekk qed nirriferi għal xogħol fil-barrieri, xogħol fil-kostruzzjoni u xogħol ta' tixbit, pero' ma rridux ninsew ukoll li għalkemm dawn huma xogħlijiet li jġibu l-inċidenti drammatiċi li naqraw fuqhom fil-gazzetti u nisimgħu fuqhom, l-ikbar ammont ta' ħsara u dannu qed isir b'mod sottili bla ma qegħdin nindunaw.

Huwa veru li kultant tiġri xi diżgrazzja bħal dik tat- tliet ħaddiema li mietu fiċ-Ċirkewwa, li ssemmiha bi pwieni, li niżlu biex jagħmlu d-dover tagħhom u spiċċaw overtaken by the fumes, imma min-naħa l- oħra rridu nġibu quddiem għajnejna u niftakru - u għalhekk dan l-abbozz ta' liġi li qed nitkellmu fuqu huwa interessanti u jagħmel ħafna sens - illi minbarra inċidenti bħal dawn li huma allarmanti u li jolqtuk mill-ewwel, għandek ammont enormi ta' ħaddiema li huma esposti għal ċerta ħsara li hija kronika, insidwa u li tkun qed issir bil-mod il-mod bla ma tkun taf x'inhu jiġri u mbagħad l-effett tagħha tħossu wara snin twal.

Per eżempju, qabel kien ikollna ħaddiema li kienu jkunu esposti għall-asbestos - għall-grazzja ta' Alla llum m'għadux jiġri dan - għax ma konniex nafu kemm dan jagħmel ħsara.

Dawn il-ħaddiema la kienu jmorru d-dar bid-demm, la konna naqraw bihom fil-gazzetti u lanqas kienu jagħmlu storbju, pero' wara xi snin indunajna kemm dak kien qed jagħmel ħsara fil-pulmun.

Imbagħad hemm ukoll dak li jgħidulu l-working social environment u hawnhekk nidħlu fuq fatturi kemm psikoloġiċi kif ukoll fiżiċi, jiġifieri fuq id-dawl ta' fuq il-post tax-xogħol, fuq it-temperatura, fuq il-ħsejjes, fuq it-tagħlim dwar is- safety u fuq jekk ix-xogħol ikunx bix-shift jew le.

Irridu naraw ukoll f'liema stat ikun l-individwu, jekk ikollux stress u għajja fuqu, ikunux qed jaffettwah il-ħinijiet twal tax-xogħol u jkunx addattat minnu nnifsu għax-shift.

In-natura tal-bniedem mhux ta' kulħadd hija addattata għax-shift u dan nafuh.

Imbagħad irridu naraw ukoll jekk dan ikunx qed jieħu xi alkoħol, xi mediċinali, xi drogi jew xi pilloli li forsi jkollhom side-effects li lanqas ikun qed jinduna bihom, bħal, per eżempju, ma jkunx daqshekk pront jew attent għax-xogħol li jkun qed jagħmel.

Hemm ukoll l-eta' ta' l-individwu għax bejn iż-żgħar u l-kbar hemm differenza enormi.

Għalhekk aktar u aktar tidħol il-kwestjoni tat- tagħlim dwar is-safety.

Huwa importanti ħafna li lill-ħaddiem tgħallmu x'inhuma l-perikli li jista' jiltaqa' magħhom, tgħidlu biex joqgħod attent u tara li jkollu training kif jevita l-inċident once li dan jibda jseħħ.

Għaliex x'inhu inċident fuq il-post tax-xogħol, Sur President?

Inċident huwa serje ta' avvenimenti li jmorru out of control.

Jekk inti lqatt tazza bl-ilma u f'daqqa waħda rrealizzajt u żammejtha tkun evitajt inċident.

Issa jekk dan kienx aċidu jew xi ħaġa oħra, dan kien inċident.

Mela inti għandek serje ta' avvenimenti li jmorru out of control.

Din hija d- definizzjoni ta' inċident.

Issa hawnhekk qed nitkellmu kemm fuq inċidenti kif ukoll fuq il-ħarsien tas-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Għalhekk ma rridux ninsew li meta ħafna ħaddiema jkunu fil-bidu tax-xogħol tagħhom jew ikunu fil-fażi tat-tagħlim ikunu qed jaħdmu fuq dik li jgħidulha s-signal response mode, jiġifieri li inti tirrispondi għas- sinjali li jkunu ġejjin.

Jekk, per eżempju, tkun qed issuq karozza u ħassejtha qed tbati, iddaħħal gear ieħor ħalli timbottaha aktar.

Dawn huma sinjali li inti tirrispondi għalihom għax ħafna affarijiet isiru b'mod awtomatiku.

Per eżempju, xogħol li tkun ilek tagħmlu xi 15 jew 20 sena jsir awtomatiku.

Dan bħal dak li jaqbad isuq miż-Żejtun sal-Belt u kważi lanqas jaħseb fejn idaħħal il-gears għax din issir ħaġa awtomatika.

Dan huwa tip ieħor li jissejjaħ il-pre- programmed mode.

Hawnhekk bħala eżempju nistgħu nsemmu wkoll lil dak ir- raġel li jkun ilu jaħdem fuq it-torn żmien twil u lil dak il-mastrudaxxa li jkun ilu snin twal jinċana l-injam fuq il-makna.

Għal dawn in-nies dawn l-affarijiet isiru awtomatiċi.

U dawn l-ħaddiema li jistgħu jkorru l- aktar għaliex ikunu għaddejjin, biex ngħid hekk, fuq xi ħaġa awtomatika.

Il-mument li tiġri xi ħaġa mhux tas-soltu li taljenahom jew inkella tiġbdilhom l-attenzjoni, ikollok iċ-ċans li jsirlek l-inċident.

Hawnhekk tidħol dik li fix-xjenza jgħidulha ergonomics jiġifieri x-xjenza ta' kif wieħed ifassal u jippjana l-apparat, l-għodda u l-mekkaniżmi li jeżistu li jaħdmu bihom il-ħaddiema skond l-anatomija u fiżjoloġija ta' l-individwu biex wieħed jevita l-korrimenti.

Aħna għaddejna minn ħafna affarijiet li kienu tad-daħk f'dan il-pajjiż, speċjalment fis-snin sittin meta jien kont involut u kelli ċerta esperjenza f'dawn l-affarijiet.

Hawnhekk nista' nsemmi, per eżempju, makkinarju jew apparat għal fabbrika tat-tessuti li jkun iffissat u maħdum għat-tfajliet Svediżi, li huma ħafna itwal mit-tfajliet Maltin bħala average, imbagħad jippretendu li tfajla Maltija taħdem fuq dik il-makna bil-pedala jew it-tray li jkun 'il bogħod minnha.

Ovvjament tfajla Maltija trid tagħmel attivita' fiżika aktar biex tkun tista' taħdem.

Inutli, per eżempju, ikollok switch jew dial li trid tarah u taqrah regolari li jkun qiegħed sitt piedi għoli meta l-biċċa kbira tal-Maltin huma twal bejn wieħed u ieħor ħames piedi u ħames jew seba' pulzieri u allura dawn iridu jagħmlu sforz akbar.

Dawn l-affarijiet forsi jinstemgħu taċ-ċajt pero' dawn huma l-bażi ta' kollox.

Jien nippretendi li għada pitgħada l-awtorita' li qed nitkellmu fuqha tidħol fihom dawn l-affarijiet.

Kultant meta nisimgħu l-figuri tal-korrimenti ngħidu li dak li jkun ma qgħadx attent jew forsi huwa traskurat, pero' mbagħad meta ninvestigaw bis- serjeta' insibu li parti mill-ħtija ġejja jew mill-apparat jew inkella minn affarijiet bħal dawn.

Illum il-ġurnata rridu nifhmu wkoll li għandek ħafna makkinarju li huwa computer-controlled.

Illum il-kontroll tal-bniedem fuq ħafna makkinarji naqas ħafna.

Per eżempju, llum fuq l-Airbus il-piloti ftit li xejn jintervjenu għax hemm il-computers u ħafna piloti jibżgħu jtajruhom għax ma jkollhomx dak il-kontroll meta jkollhom bżonn.

Ovvjament jekk jiġri xi ħaġa jkun hemm kontroll imma ħafna minn dak li jsir huwa computer-controlled.

Hawnhekk computer jikkontrolla lill-ieħor u jekk għandek makna li hija komputerizzata u qed tagħmel dan it-tip ta' xogħol, meta jinqala' inċident il-ħaddiem inqas u inqas għandu ċans li jikkontrollaha sakemm din ma jkollhiex xi inbuilt mechanism li twaqqaf lilha nnifisha.

Mela dawn huma l-possibilitajiet enormi li hemm ta' korrimenti.

Issa ħalli nitkellem fuq i l-turiżmu tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Jien ngħid illi l-ewwel distinzjoni li rridu nagħmlu hija bejn is-saħħa mentali u s-saħħa fiżika.

Minbarra jdejh, saqajh, rasu u dahru l-ħaddiem għandu wkoll moħħu.

Jekk ħaddiem ikun qed jagħmel ħsara lill-moħħ ikun qed jagħmlu dannu akbar milli jekk Allaħares qatt jispiċċa b'idu maqtugħa jew jispiċċa jzappap, biex nieħu eżempju.

Jien nippreferi nkun f'wheelchair u nirraġuna milli jkolli ġismi kollu tajjeb u moħħi jkun telaq.

Għax kulma għandu l-bniedem huwa moħħu u allura l-ewwel u qabel kollox irridu nagħmlu aċċenn fuq l-ambjent soċjali ta' fuq il-post tax-xogħol.

Il- kondizzjonijiet tax-xogħol u s-sodisfazzjon li jieħu ħaddiem minn fuq il- post tax-xogħol huma importanti ħafna għax jekk dan ikun issikkat bix- xogħol jew ikun mhedded jew imbeżża' li jekk jitlef dak ix-xogħol ma jkollux xogħol ieħor dan jista' jkollu stress.

U bla dubju ta' xejn dawn huma affarijiet li 'l quddiem irridu nitkellmu fuqhom.

Huwa importanti li l-imgħallem japprezza x-xogħol tal-ħaddiem billi jgħidlu prosit u jirringrazzjah għax jekk l-employer ikollu relazzjonijiet tajbin mal- ħaddiem iktar ikollu produzzjoni għax il-ħaddiem ikun kuntent, jieħu pjaċir jaħdem u jmur għax-xogħol bi tbissima.

U xi ħaġa li rrid ngħid li qed tirrifletti ruħha anke fiċ-charter tal-fundamental rights ta' l-European Union hija dwar l-involviment fit-tmexxija.

Niftakar li l-ewwel aġġornament li għamilt meta dħalt għall-ewwel darba fil-parlament fl-1978 kien dwar il-parteċipazzjoni tal-ħaddiema, xi ħaġa li dak iż-żmien kienet moda ħafna.

Niftakar ukoll li dak iż-żmien konna nħarsu ħafna lejn il-mudell Jugoslav.

U artiklu li hemm f'dan iċ- charter jitkellem dwar id-dritt tal-ħaddiem "to information and consultation within the undertaking.''

Dan ikompli jgħid:

''Workers or their representatives must at all levels be guaranteed information and consultation in good time on matters which concern them within the undertaking ...''.

Hawnhekk dan qed jirriferi għall-fabbrika, għall-azjenda u għan-negozju li jkunu qegħdin fih u dan jagħtihom ċertu serħan tal-moħħ u jnaqqas l-istress u l-għajja.

Sur President, hawnhekk ma nistax noqgħod fid-dettalji kollha ta' l- ambjent fiżiku.

Pero' tajjeb li nsemmu t-temperatura li jkun hemm fuq il- post tax-xogħol, il-ħsejjes, l-istorbju, ikunx hemm mużika jew le u l- ħmieġ.

Jien qed nitkellem b'mod ġenerali u ma rrid nipponta subgħajja lejn ħadd, pero' minkejja s-sitwazzjonijiet kollha u l-ispettorati li kellna sal-lum għad hawn fabbriki li titqażżeż tmur ġo fihom.

Per eżempu, hawn fabbriki li jipproduċu l-affarijiet ta' l-ikel li meta tgħaddi minn ħdejhom ikun hemm ċerta riħa u tinduna li l-affarijiet ma jkunux qegħdin sew.

Jien kelli esperjenzi fejn sibt ambjent li ma kienx tajjeb biex jaħdmu fih in-nies għax tara skart akkumulat barra, ġrieden deħlin u ħerġin, biex ma nsemmix affarijiet oħra.

Ħafna jaħdmu fis-sħana mingħajr air-conditioning u min ikollu l-fans dawn ikunu mimlijin fluff tad- drappijiet u ħjut u mbagħad minn fuq il-ħaddiema jridu jaħdmu u jtellgħu l- production.

Nispera li la jkollna din l-awtorita' dawn l-affarijiet nirranġawhom, għalkemm ma nafx għalfejn mhux qed nirranġawhom diġa'.

Qed ngħid dan għax illum diġa' għandna spettorat, diġa' għandna labour office, suppost diġa' għandna scientific officers li jmorru jduru dawn l-affarijiet u diġa' għandna unions li jaraw dawn l-affarijiet.

Allura llum għalfejn għadna f'din is-sitwazzjoni?

Hawnhekk jien mhux biss qed nirriferi għall- helmets, għas-safety shoes u għaċ-ċintorini li jintrabtu bihom, għax illum għadna naraw nies li jkunu tliet sulari għoli fuq fallakka imbagħad jinżlu ma' biċċa ħabel u kollox jibqa' għaddej.

Imbagħad jekk jinqala' xi ħaġa ħafna pulizija, inspectors tal-labour office, gazzetti, aħbarijiet u media!

Imbagħad xi ngħidu għall-irwejjaħ, fogi, trabijiet, dħaħen u intensita' ta' dwal!

Jekk inti tagħmel tmien sigħat taħdem u ma jkollokx dawl kemm suppost tkun qed tagħmel ħafna ħsara lill-għajnejk.

Xi ħaġa li ta' min jagħti kasha wkoll hija r-radjazzjoni u dawk li jkunu esposti għall- computers, għall-microwaves, għas-sħanat u affarijiet bħal dawn.

Huwa importanti wkoll li l-ħaddiem ikollu faċilitajiet ta' iġjene għax ġieli mort f'fabbrika, għax ikun hemm xi tfajla li jkun ħassha ħażin fit-toilet, u titqażżeż.

Jien nistagħġeb b'dawn l-affarijiet f'dan il-pajjiż.

Għax imbagħad mhux dejjem ikun tort ta' l-employer, ħalli nitkellmu ċar.

Filwaqt li kulħadd iżomm daru pinna u meta nidħlu fid-djar in-nies insibu kmamar tal-banju ta' l-istampi, u hekk għandu jkun, mhux kulħadd iżomm l- indafa fit-toilets tal-fabbriki, per eżempju.

Hemmhekk issib rollijiet tat-toilet paper, xagħar u ħmieġ - biex ma noqgħodx insemmi affarijiet oħra - u tgħid: Imma dawn huma l-istess nies li jżommu d-dar tagħhom hekk nadifa!

Għalhekk hemm bżonn li lil dawn in-nies ngħallmuhom.

U din tirripeti ruħha wkoll fil-kmamar tal-banju ta' l-isptar.

Minkejja t- tgergir kollu, minn juża dawn il-kmamar tal-banju ma jagħti kas xejn għax hemm min inaddaf, xi ħaġa li qiegħda fil-mentalita' tal-poplu Malti.

Inutli nagħmlu l-liġijiet u l-ispettorati u inutli nlabalbu hawn ġew jekk ma nagħmlux kampanja sħiħa ta' edukazzjoni ħalli dawn l-affarijiet jispiċċaw darba għal dejjem.

Irrid ngħid ukoll li inutli li l-ħaddiema jkunu jridu jekk kemm-il darba ma jkunx hemm ir-rieda min-naħa ta' l- industrija.

Hawnhekk nixtieq infakkar episodju simpatiku ħafna.

Niftakar li meta kont ministru ta' l-ambjent konna għamilna launching, permezz tal-federation of industry, ta' l-environmental management audit scheme, fejn jekk il-fabbriki jintrabtu huma stess, bla ebda inforzar mill- gvern, li jilħqu ċerti livelli ta' iġjene u ta' ambjent fil-fabbrika, jakkwistaw ċertifikat ta' rikonoxximent u meta jesportaw il-prodotti tagħhom ikunu jistgħu jgħidu li dan hu prodott ġo fabbrika li għandha ċertifikat ta' l-EMAS.

Din il-ħaġa ssir fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea u aħna konna ġibna din l-iskema bħala parti mill-proġett LIFE.

Dan kien ta' sodisfazzjon kbir għax ovvjament ħaġa bħal din tinvolvi ċerti spejjeż u aktar apparat.

Pero' dawn kienu jafu li meta qed timmanifattura prodott u tbigħu bit-tikketta ta' l-EMAS, inti se jkollok ċertifikat ta' ċertu standard.

Din bħall-ISO 9002 u dawn huma affarijiet tajba.

Jien nixtieq nidħol aktar fit-tul dwar dawn l-affarijiet pero' m'għandix ħin biżżejjed.

Sur President, issa nixtieq nagħmel ftit rimarki rigward l-abbozz ta' liġi.

Dan huwa abbozz ta' liġi bżonjuż pero' hemm bżonn li jdaħħal ċerta dixxiplina inkella mhu se nagħmlu xejn.

Per eżempju, qegħdin nitkellmu fuq awtorita' li hija appuntata kollha mill-gvern.

Jien ma nistax nifhem għalfejn il-confederation of trade unions jew inkella l-employers association m'għandhomx jitħallew jagħżlu huma min jaħsbu li huwa tajjeb għal dan il-bord imbagħad jappunta l-ministru.

Qed ngħidu li l- ispettorat se jkun l-aktar ħaġa importanti ta' din l-awtorita'.

Issa mill-esperjenza li kelli meta kont ministru li kelli taħti l-planning authority, nista' ngħid li l-kelma ''spettorat'' tbeżżagħni għax iġġibli quddiem għajnejja l-korruzzjoni u din ma nibżax ngħidha.

Qed ngħid dan għax ma tistax tispjega kif jiġru ċerti affarijiet u kif jitħallew isiru meta inti għandek nies imħallsin biex jirrapportaw dawk l-affarijiet suppost.

Dawn l-affarijiet jgħaddu minn quddiemhom kuljum - naħseb li b'għajnejhom miftuħin jarawhom - u mbierek Alla ma jarahom ħadd.

Meta mbagħad jitkellem xi ħadd imbagħad ikunu rawhom.

Hawnhekk nixtieq insemmi, per eżempju, il-miżbliet ta' Għawdex u l-bini illegali.

Per eżempju, meta jmorru dawn u jkun hemm xi ħadd li jgerger jgħidu li l- ministru jkun bagħthom.

Għalhekk nixtieq li fl-istadju ta' kumitat nitkellmu daqsxejn fuqha din ta' l-ispettorat għaliex jiddispjaċini ngħid li fejn jidħlu l-abbużi f'dan il-pajjiż qrobna ħafna lejn Sqallija.

(Interruzzjonijiet) Jien ngħid li qrobna aktar milli konna qabel.

Jien nibża' li jekk se nagħmlu l-ispetturi min jibda jara minn waħda, min jibda ma jarax mit-tnejn, min ma jara xejn, min jara ħafna.

Sur President, f'din l-awtorita' se jkun hemm uffiċjali eżekuttiv ewlieni li se jkun magħżul mill-ministru u jien naħseb li dan se jkun b'saħħtu wisq u prattikament se jkun kollox.

Issa meta konna fil-gvern tgħidx kemm kienu jitkażaw bina ta' l-oppożizzjoni fuq il-kwestjoni tal- ministerial discretion u kemm kienu jizzikawna li kemm jista' jkun il- ministru għandna naqtgħuh 'il barra, pero' issa apparentement reġgħet ġejja moda!

Din bħal tad-dbielet, daqqa moda twal u daqqa moda qosra!

Għandu jkun issa l-moda hi li l-ministru jerġa' jibda jieħu kollox fuq spallejh għax jekk tara l-abbozz ta' liġi ssib li l-ministru se jidħol f'kollox u saħansitra se jkollu aċċess għall-informazzjoni u kopja tal-minuti.

Għalfejn qed isir dan?

Mela din hija xi ħaġa politika!

Il-ministru m'għandux għalfejn ikollu dan l-aċċess kollu immedjat tal-minuti u ta' kulma jiġri.

Dan għandu jinteressa ruħu u għandu jkollu rapport kull tant żmien imma ma narax għalfejn għandu jkollu aċċess għall-minuti, għar- rapporti u għal kollox.

Jien naħseb illi inqas ma jidħol il-ministru fiha din il-kwestjoni, u inqas ma jkollna min iħabbat il-bieb tal-ministru biex jgħidlu li għandu jkun mar l-inspector, li se jwaqqfulu 20 ruħ jew li mhux se jilħaq jimla l- container għax ikunu waqqfulu l-produzzjoni, aktar ikun aħjar.

Għax imbagħad il-ministru jibda jagħmel overruling fuq dak u fuq l-ieħor.

Aktar ma nbiegħdu lill-politiku mill-eżekuttiv ta' din l-awtorita' aktar nimxu.

Altrimenti se nerġgħu nispiċċaw staġnati, bil-ministru jerġa' jibda jdeffes subgħajh, nibdew nagħmlu l-pjaċiri lin-nies ta' madwar il-ministru, lix- xufier u lil dak u lil ieħor, u lil wieħed naqduh u lill-ieħor ma naqduhx, għax wieħed magħna u l-ieħor kontra tagħna.

Naħseb li qed nitkellem ċar biżżejjed.

Sur President, f'dan l-abbozz ta' liġi m'hawn l-ebda terminu ta' żmien li fih jinqatgħu l-appelli.

Għandna wkoll li l-president ta' din l-awtorita' se jkun bniedem legali.

Bir-rispett kollu lejn min huwa legali, irrid ngħid li jekk se jkollna lil xi ħadd li hu legali nafu x'jiġri.

Nibdew bis-sottomissjonijiet, preliminari u mhux preliminari, u l-kawża tibqa' sejra u ma tinqata' qatt.

Naħseb li hawnhekk nistgħu ngħidu li għandu jkun hemm terminu ta' żmien biex każ f'appell jinqata' fi żmien li jkun limitat.

Meta qrajt li wieħed mill-affarijiet se jkun it-twettiq ta' riċerka xjentifika inkwetajt ftit għax jien ma nistax nimmaġina li nagħmlu xi laboratorju li fih noqogħdu nittestjaw, per eżempju, t-tensile strenghts tal-materjali kif jagħmlu barra.

Naħseb li hawnhekk qed naraw daqsxejn kbir u dwar dan wieħed għandu jara x'se jsir.

Dan l-abbozz ta' liġi jitkellem ukoll dwar ir-rappreżentanti tal-ħaddiema għall-ħarsien u s-saħħa fuq il-post tax-xogħol pero' ma jgħidilniex kemm se jkunu dawn, jiġifieri din għad irridu narawha.

Issa hemm ukoll xi ħaġa li wieħed irid jikkummenta b'mod ġenerali fuqha.

Hawnhekk m'aħniex se nivvintaw ir-rota għax ħafna affarijiet nafuhom u ilna ngħiduhom.

Hawnhekk il-gvern qed jgħaġġel ħafna biex inkunu konformi mal-liġi ta' l- Unjoni Ewropea, li f'dan il-każ huwa tajjeb, pero' issa m'għandniex inħarsu lejn din il-liġi qisna skoprejna l-Amerika.

Kif diġa' għedt, kien kollu għalxejn meta pprovajna nedukaw lin-nies.

Hawnhekk qed nagħmlu ċerti standards konformi ma' dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan huwa tajjeb pero' dawn l-affarijiet stajna għamilnihom mingħajr imbuttar.

Li jinkwetani lili hu - dwar dan għadni ma smajt xejn mingħand il- ministru - li ma sar l-ebda studju kemm huwa previst li jqum dan it-tibdil għax dan it-tibdil se jagħmel ħafna piż finanzjarju fuq l-ażjendi u fuq min iħaddem.

Għax jekk inti m'għandekx air-conditioning tajjeb trid tirranġah; jekk inti għandek id-dwal mhux kif suppost trid tirranġahom; u jekk inti għandek ħinijiet tax-xogħol li m'humiex konformi kif titlob l- Unjoni Ewropea, trid tirranġahom.

U hawnhekk irrid ngħid li d-direttiva 93/104 tal-ħinijiet tax-xogħol hija tassattiva.

Inutli jiġi jgħidilna l- ministru li se jitlob derogi fuq hekk.

Illum din hija tassattiva saħansitra fuq it-tobba - din qed tiġi implimentata fuq perijodu ta' żmien - fuq in-nurses u fuq il-qwiebel, li tradizzjonalment jaħdmu ħinijiet twal ħafna.

Imma dwar din issa qed igħidu li trid tiġi applikata b'ċerti latitude, imma xorta trid tiġi applikata.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq liġi li tgħidlek li jrid ikollok 11-il siegħa konsekuttivi ta' mistrieħ fil-ġurnata, irid ikollok break meta taħdem ġurnata li tiskorri sitt sigħat, irid ikollok perijodu minimu ta' mistrieħ ta' ġurnata fil-ġimgħa, irid ikollok erba' ġimgħat paid leave fis-sena, irid ikollok il-limitazzjoni tax-xogħol ta' bil-lejl għal mhux iktar minn tmien sigħat on average.

Jiġifieri jekk tagħmel tmien sigħat illum tista' tagħmel tmien sigħat għada, imma jekk tagħmel għaxar sigħat illum trid tagħmel sitt sigħat għada u jrid ikollok limitazzjoni għall-average working time ta' ġimgħa ta' 48 siegħa u din hija l-aktar waħda importanti.

Dan irridu naraw x'impatt se jkollu fuq kif se jitqassam ix-xogħol fil-fabbriki ta' pajjiżna għax uħud minnhom dawn iridu jagħmlu modifiki fit-time schedules tagħhom.

Dan ifisser ukoll li dawn iridu jaraw jekk hux se jkollhom bżonn aktar jew anqas ħaddiema, kemm se tqumilhom din il-biċċa xogħol, jekk hemmx bżonn ikabbru l-ispazju jew inkella jekk hux se jkollhom makkinarju li jkun idle.

Dawn l-affarijiet irridu narawhom għax sal-lum ma smajna assolutament xejn dwarhom u li nafu biss huwa li se ngħaddu din il-liġi.

Dawn l- affarijiet ma nistgħux naħarbu minnhom minkejja li l-Ministru Borg qed jgħid li se jġib it-transition periods.

Dawn huma affarijiet li jieħdu snin twal għax wieħed irid jistudja kemm se jqumulu miljuni u kemm se jqumulu postijiet tax-xogħol u telf ta' impjiegi.

Issa jien ngħid illi dawn huma affarijiet tajbin u b'sinċerita' nitlob li jisbaħ għada u ngħidu li l-postijiet tax-xogħol huma kollha safe u fihom ambjent soċjali u fiżiku tajjeb fejn il-ħaddiem ikun għal qalbu, ma jkunx imdejjaq u allura jkollok inqas stress, inqas konsum ta' kalmanti, inqas gdiedem u aktar produzzjoni.

U jien għedt li l-ministru ma nixtequx ikun imdaħħal f'din il- kwestjoni kollha għax il-bilanċ li trid toħloq din l-awtorita' se jkun ta' bastun għal min iħaddem.

Issa hawnhekk irridu ngħidu li mhux kull min iħaddem huwa ħażin u mhux kull min iħaddem huwa tajjeb.

U jien bis-serjeta' nitlob li l-għaqdiet ta' min iħaddem li se jkunu involuti sew fl-implimentazzjoni ta' din il- liġi għandna nħalluhom jagħżlu huma min jirrappreżentahom għax huma jridu jkunu li jikkoperaw.

Jekk mhux se jikkoperaw huma, din il-liġi ma tkun tiswa xejn.

Huma jridu jikkonvinċu rwieħhom li b'ambjent tax-xogħol aħjar se jkollhom ħaddiem aktar kuntent, aktar produttiv u aktar effiċjenti.

U dawn huma affarijiet li ma jsirux mil-lum għal għada jew b'leġislazzjoni.

Dawn ma jsirux billi tagħmel liġi, tgħaddiha mill- parlament, jiffirmaha l-President u tibda sseħħ.

U bir-rispett kollu, jekk jaraw l-ispettur ġej, ma joqogħdux jilagħbu ta' Tom and Jerry jew hide and seek, jagħlqulu l-bieb, jaħarbulu, jirranġaw dak l-arloġġ jew dik il- makna, għax ħafna drabi hemm tibda l-korruzzjoni.

Għax jiġri wkoll li meta tkun se ssir xi inspection iċemplu lil dak li jkun bil-quddiem biex joqgħod attent li jirranġa, per eżempju, il-flixkun ta' l-ossiġnu jew xi makna.

Dawn l-affarijiet nafuhom għax aħna lkoll Malta ngħixu u mhux se nsiru bħal ħaddieħor mil-lum għal għada.

U għalhekk hemm bżonn l- edukazzjoni u l-koperazzjoni.

Jien nispera li jkun hemm qbil bejn min iħaddem li dawn l-affarijiet li qed insemmu hawnhekk jagħmilhom.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed igħid li filwaqt li għandna employers li baqgħu rikonoxxenti lejn il-ħaddiema anke meta dawn xjaħu - ħafna drabi dawn jibqgħu jgħidu kemm kienu tajjeb mat- tali employer għax kien jistmahom - sfortunatament hemm ammont kbir ta' employers li lill-ħaddiem jużaw, jieħdu x-xogħol mingħandu, jħallsuh l- inqas li jistgħu skond kemm tordnalhom l-union u good luck to him.

U jien naħseb li jekk irridu li l-affarijiet iseħħu bis-serjeta', jekk ma nagħmlux an all-round agreement ma' min iħaddem u ma' min jirrappreżenta lill- ħaddiema, għalxejn ikollna l-liġi, l-inspectors, il-pulizija u l-pieni.

Hemm bżonn li min iħaddem u min jirrappreżenta lill-ħaddiema jieħdu ħsieb li jara li jsiru ċerti affarijiet, fl-interess tagħhom, fl-interess tas- saħħa tal-ħaddiem, fl-interess tal-produzzjoni u fl-interess tal-pajjiż in ġenerali, ħalli filwaqt li jipproduċu tajjeb u b'mod effiċjenti, fl- istess ħin ikunu qed iħallsu inqas prezz għaliex wara kollox mhux kemm tkun qlajt mill-industrija biss jgħodd, imma kemm se tħallas spejjeż għaliha 20 sena oħra f'mard, ażżma, qtugħ ta' nifs, mard tal-qalb, korrimenti u nies inkapaċitati.

Dan trid tgħoddu wkoll.

Dan bħal fil-każ tas-settur tat- turiżmu; dejjem ngħidu kemm ġew turisti u kemm qlajna flus imma qatt ma ngħidu kemm infaqna għalihom, kemm se nħallsu tal-materjal li qed iħallu warajhom u kemm ġietna biex kabbarna l-infrastruttura u kemm qam l-ambjent li qtilna biex noffrulhom il-lukandi, ir-ristoranti, it-toroq u l- affarijiet l-oħra kollha.

F'dan il-każ irridu nagħmlu ċertu accounting u ngħidu li huwa fl- interess ta' l-industrija Maltija u fl-interess tal-ħaddiem Malti li dak li hawn fuq il-karta jseħħ kemm jista' jkun malajr.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, qabel ma nibda bl-intervent tiegħi, nieħu din l-okkażjoni sabiex insellem lill-ħaddiema kollha kemm tal-moħħ kif ukoll ta' l-id u nfakkarhom li dan il-parlament qiegħed jagħmel din il- liġi għall-ġid u l-benefiċċju tagħhom stess.

Ngħidilhom ukoll li din il- liġi qiegħda titfa' responsabbiltajiet ġodda u doveri kbar fuqhom mhux biex iħallsu t-taxxi jew biex jiġu inforzati xi miżuri, iżda biex iħarsu lilhom infushom mill-perikli u d-diżgrazzji li jistgħu jiltaqgħu magħhom fil-ħajja tax-xogħol tagħhom.

Nixtieq nieħu din l-opportunita' wkoll biex insellem lil dawk kollha li f'xi żmien ġarrbu t-telfa ta' xi ħadd għażiż għalihom għax ikun korra jew miet fuq il-post tax-xogħol.

Dawn in-nies ikunu għaddew minn trawma kbira li tibqa' fil-memorja tagħhom ħajjithom kollha għax m'hemmx agħar minn meta wieħed joħroġ mid-dar tiegħu biex imur għax-xogħol u ma jerġax jirritorna.

Nixtieq nieħu din l-okkażjoni wkoll biex insellem lil dak il-ħaddiem li ftit tas-snin ilu miet proprju waqt li kien qed jagħmel xogħol ta' restawr f'dan il-Palazz.

Huwa fatt li aħna m'għandniex ir-riżorsi naturali li għandu ħaddieħor imma għandna r-riżorsi umani li niddependu minnhom u dak li se tagħmel din il-liġi huwa proprju li tħarishom.

Filwaqt li l-liġi dwar il-promozzjoni tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol ta' l-1994 se tiġi sostitwita b'din il-liġi, ir-regolamenti ta' l-1986 se jibqgħu in vigore b'din il-liġi.

Mr Speaker, jekk wieħed joqgħod jaħseb fuq il-perikli kollha li wieħed jista' jiffaċċja fuq il-post tax-xogħol jista' joqgħod id-dar pero' mill- banda l-oħra mbagħad il-ħajja ssir boring u dak li jkun jimrad.

Il-post tax-xogħol huwa vast ħafna u f'dan l-abbozz ta' liġi ġie covered f'diversi areas pero' l-mara tad-dar ukoll għandha l-perikli madwarha għax fid-dar ikun hemm is-skieken, il-gass, it-turġien, is-slielem, il-banketti u ħafna affarijiet oħra.

U għalkemm ix-xogħol tad-dar huwa xogħol domestiku, il-mara tad-dar ukoll trid tissalvagwarda s-sigurta' tal-ħajja tagħha.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li rajna inċidenti fid-dar li kienu fatali.

Mr Speaker, forsi ta' min jinnota li fil-bidu ta' din is-sena dan il- Parlament approva l-abbozz ta' liġi dwar il-persuni b'diżabilita' u proprju fl-aħħar ta' din is-sena li qegħdin fiha qegħdin niddibattu l- abbozz ta' liġi dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Forsi jkun hawn min igħid: Imma x'hemm komuni bejn dawn iż-żewġ abbozzi ta' liġi?

Fil-fatt ħafna għandhom l-idea li wieħed jitwieled b'diżabilita', mentri jien naħseb li aktar hawn nies b'diżabilita' minħabba korrimenti fuq il-post tax-xogħol u inċidenti tat-traffiku.

Mela min huwa b'saħħtu għandu joqgħod attent għax jaf fiex jista' jiġi.

Jien mhux se noqgħod nikkwota ċ- ċifri ta' korrimenti jew imwiet fuq il-post tax-xogħol għaliex dawn issemmew diversi drabi, u lanqas se noqgħod ngħid bħalma ntqal dalgħodu li din il-liġi hija impożizzjoni mis-sħab blu ta' Brussels.

Minkejja li ħafna minn dak li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi huwa kkuppjat mid-direttivi li ħarġu mill-Unjoni Ewropea, aħna mhux qed nagħmlu din il-liġi biex nogħġbu lil Brussels.

Assolutament xejn minn dan!

Din hija liġi importanti li għandna bżonnha u hemm bżonn li tibda tiġi mħaddma, nidħlu u ma nidħlux fl- Unjoni Ewropea.

Tajjeb li wieħed isemmi wkoll aspetti oħra minn dawk li normalment nitkellmu fuqhom meta nitkellmu fuq is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax- xogħol.

Hawnhekk qed nirriferi għal aspetti psikoloġiċi li semma dalgħodu l-Onor.

Evarist Bartolo u aċċenna għalihom ukoll il-kelliemi ta' qabli, l- Onor. George Vella.

Huwa importanti ħafna li wieħed jikkonsidra kemm wieħed jista' jkollu stress jekk ikollu xi problemi fuq il-post tax-xogħol.

Ftit taż-żmien ilu l-ministru għall-politika soċjali semma kemm jidħlu ċertifikati tas-sick leave fid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

Fiċ- ċertifikati tat-tobba spiss niltaqgħu ma' terminoloġiji bħal upper respiratory tract infection, diarrhoea u gastric flue.

Imma kemm minnhom dawn huma relatati ma' mard psikoloġiku li jkollu dak li jkun minħabba l- post tax-xogħol?

Issa ħalli nsemmi xi aspetti ta' din il-liġi li jien inħoss li għandi naċċenna għalihom.

Mr Speaker, huwa importanti ħafna li bejn min iħaddem u l-ħaddiema jkun hemm il-komunikazzjoni, li jirriferu għaliha akkademikament bħala l- grapevine, jiġifieri dak li jkun hemm fl-għerq tas-siġra jinfirex fid- diversi oqsma ta' dik l-ażjenda fejn ikun qed isir ix-xogħol.

Jekk il- management ma jwiddibx lill-ħaddiema fuq, per eżempju, teknoloġija ġdida, apparat, computers, plugs jew makkinarju ieħor li jkun ġie installat fil- post tax-xogħol, l-affarijiet ma jimxux tajjeb u kif suppost.

It-tieni aspett huwa kif iħossu l-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Il- ħaddiem huwa kuntent bix-xogħol li għandu?

Il-karriera tiegħu li tant ħadem u studja għaliha qegħda tagħtih sodisfazzjon?

Il-ħaddiem qiegħed jisfrutta t-talent tiegħu u b'hekk jiżviluppa l-esperjenzi li jkun akkwista?

Jekk le, allura dan id-dwejjaq lill-ħaddiem se jikkaġunalu ħsara mentali.

Huwa għalhekk li l-aspett psikoloġiku li huwa stipulat tant tajjeb fl-Att VII ta' l-1994, taħt il-prinċipju tad-dmirijiet ġenerali, jitfa' responsabbilta' fuq l-awtorita'.

Fil-fatt din l-awtorita' għandha tiżgura li ġġib 'il quddiem u jiġi salvagwardat il-ġid fiżiku, psikoloġiku u soċjali tal-ħaddiema kollha fuq il-postijiet kollha tax- xogħol.

Imbagħad hawnhekk jidħlu dawk li meta konna nistudjaw konna ngħidulhom it-three ps jiġifieri il-prevenzjoni, il-prekawzjoni u l- protezzjoni.

Dan ifisser li kemm min iħaddem kif ukoll il-ħaddiema jridu jieħdu kull prevenzjoni fuq il-post tax-xogħol.

Per eżempju, huwa importanti li wieħed ma jiġix affettwat mill-gassijiet li jista' jkun hemm fl-arja.

Imbagħad hemm il-prekawzjonijiet u huwa hawnhekk fejn aħna l-Maltin traskurati.

Per eżempju, minkejja li l- employers jonfqu eluf kbar ta' liri f'affarijiet li jipproteġu ċerti makni, bħal guards, u jagħmlu affarijiet biex, per eżempju, l-art ma tkunx slippery, u ċerti gangways jagħmluhom wesgħin għal tapposta, jew inkella jixtru apparat li jkun jaħdem bil-battery biex kemm jista' jkun ma jkunx hemm kontaminazzjoni fl-arja, dawn l-affarijiet ma jintużawx.

Imbagħad fejn il-moħħ tal-bniedem ma jasalx biex jissalvagwarda dan kollu jkollna nieħdu l-protezzjoni, u sfortunatament din nittraskurawha ħafna.

Dalgħodu din semmiha l-Onor.

Charles Buhagiar.

Per eżempju, hawn employers li jinjoraw kompletament is-safety shoes, il- helmets, l-ingwanti, l-maskri biex dak li jkun ma jiblax fumes, it-tags elettroniċi li jitwaħħlu biex wieħed ikun jaf kemm ikun qed jibla' ammont ta' arja ħażina u kimika u affarijiet oħra.

Xi wħud mill-employers jafu that it pays meta tuża lbies protettiv.

Fil-fatt hemm legal notice li tispeċifika x'inhu l-ilbies protettiv u din tgħid li dan irid ikun immarkat bil-marka ''CE''.

Kif nafu llum ħafna affarijiet ikollhom din il-marka pero' ħafna ħaddiema jinjorawhom dawn l-affarijiet.

Min ma jilbisx l- ilbies protettiv iġib l-iskuża tas-sħana u affarijiet minn dawn, pero' dan qed jikkaġuna ħafna diżgrazzji u korrimenti.

Ta' min isemmi wkoll li fl- avviż legali Nru. 64 tas-sena 2000 tissemma l-protezzjoni li għandu jkun hemm fuq il-post tax-xogħol.

Aspett psikoloġiku ieħor huwa kif il-ħaddiem jaġixxi ma' sħabu fuq il- post tax-xogħol.

Aħna l-Maltin magħrufin għall-ġentilezza u għall- ħbiberija bejnietna pero' kultant fuq il-post tax-xogħol ikun hemm ħafna għira, theddid kif ukoll bullying.

Fil-fatt il-bullying ma jeżistix biss fost it-tfal fl-iskejjel tagħna imma jeżisti wkoll fuq il-postijiet tax- xogħol.

Per eżempju, hawn nisa li qed ikunu mheddin minn irġiel għal skopijiet immorali.

Kultant ikun hemm ħafna kunfidenzi u provokazzjonijiet u dawn qed iġibu ħafna nkwiet fil-familji.

Jien darba rajt cartoon li jgħid ''Do not disturb'', u kompla bil-kliem ''sexual harassment in operation'' Dawn l-affarijiet jeżistu u dawn iġibu ħsara mentali.

Mela bħalma għedt aktar kmieni, huwa importanti li l- ħaddiem jagħmel eżami fuqu nnifsu sabiex jara jekk ix-xogħol tiegħu jkunx qed jikkaġunali ħsara għal saħħtu.

Jien inħeġġeġ lill-ħaddiema kollha biex jagħmlu dan l-eżami mal-kuxjenza tagħhom.

Jekk ħaddiem ma jkunx jista' jorqod bil-lejl, ikun qed ibati minn xi uġiegħ ta' ras jew strain, iħossu għajjien u eżawrit, jirrikorri għal xorb alkoħoliku jew anti-dipressants, ma jkollux aptit, iħoss tferfir tal-qalb u jkollu muskoli għajjenin - darba smajt diskors ta' l-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici fuq musculoskeletal disorders li joriġinaw mill-postijiet tax-xogħol u lis- segretarju parlamentari nħeġġu jirrepetih għax dak kien diskors tajjeb ħafna - dan jista' jkollu mard serju.

Ma rridux ninsew li ċertu mard jiżviluppa matul iż-żmien.

Dan bħal meta tibla' duħħan tossiku jew kimika tossika li tkun qed tinġema' ġewwa fik u mbagħad timrad wara ċertu żmien.

Irridu naraw ukoll x'qed jikkawża l-imwiet ta' nies li qegħdin fl-eta' medja, jiġifieri li għandhom bejn 40 sena u 55 sena, meta dawn ikunu għadhom fl-aħjar tagħhom.

Huwa importanti li naraw jekk il-mard hux qed ikun ikkaġunat minn fuq il-post tax-xogħol.

Per eżempju, nafu li ħafna tfajliet qed ikollhom strain kbir fuq moħħhom u fuq ġisimhom, kawża tal- produzzjoni esaġerata li jitolbu ċerti managements, ħnieżer għax-xogħol u għall-flus.

Il-ħaddiem trid tibża' għalih u tikkuntentah għax dan mhuwiex makna.

Huwa veru li min jagħmel ħinijiet twal jaħdem u jagħmel l-overtime jaqla' l-flus, imma l-istrain li jkun qed jikkawża fuqu nnifsu jista' jħalli konsegwenzi koroh fuq saħħtu.

Issa hawn min jaħdem ħafna għax huwa greedy u hawn min jaħdem għax għandu ħafna dejn u dawn tarahom għaddejjin minn fuq xogħol għal ieħor b'riżultat ta' għajja mentali u fiżika, jiġifieri mhux dejjem l-employer ikun li jkun qed jikkawża dan l-istress li jġib miegħu frustrazzjoni.

Min-naħa l-oħra hemm min jieħu l-istress bħala challenge u allura jissupera l-pressjoni tax-xogħol u jsolvi l- problemi pożittivament.

Imbagħad għandna wkoll il-job security.

Kultant issib ħaddiema li jaħdmu taħt giljottina għax l-employer jheddidhom li jkeċċihom.

Huwa importanti wkoll li fuq il-post tax-xogħol il-ħaddiem ikollu l-kumditajiet kollha ħalli jaħdem bil-qalb.

Jekk wieħed ikollux volonta' li jaħdem jew le jiddependi wkoll mill-fatt jekk ix-xogħol ikunx boring.

Mela minn dan kollu li għadni kif għedt joħroġ ċar li l-post tax-xogħol mhux inċidenti fiżiċi biss jista' jikkawża imma jista' jikkawża wkoll problemi li għandhom x'jaqsmu mas-saħħa mentali.

Mr Speaker, hemm bżonn li jiġi identifikat għaliex f'Malta jsiru tant ċertifikati tas-sick leave.

Naħseb li fuq din il-ħaġa hemm bżonn isir kontroll sħiħ u allura huwa importanti li fuq iċ-ċertifikat jinkiteb b'mod ċar u speċifiku għalfejn dak iċ-ċertifikat ikun qed joħroġ jew inkella l-mard ta' dak li jkun ikunx relatat mal-post tax-xogħol.

Qed ngħid dan għax kif diġa' għedt, diversi employers qed iħaddmu l- ħaddiema sigħat irregolari u eċċessivi u dan jista' jikkawża musculoskeletal-related problems, bħal uġiegħ fid-dahar.

Min jagħmel ħinijiet twal wieqaf jew jippassiġġa min-naħa għall-oħra, bħan-nurses, jew inkella min ikun jaħdem bil-qegħda pero' ma jkollux siġġu adattat, posture tajba, jew inkella ma jkollux footrest, xi żmien se jibda jbati b'dawn id-disorders.

X'inhi l-konklużjoni ta' dan kollu?

L-ewwelnett l-employer irid ikun responsabbli lejn is-saħħa tal-ħaddiema tiegħu u dan jiġi qabel kull qligħ ta' l-intrapriża.

Wara kollox jekk l- employer jissalvagwarda s-saħħa tal-ħaddiema tiegħu dan ikun jaqbillu.

Il- ħaddiem irid jiġi mgħallem kif iħaddem il-makna u mhux jikkompeti magħha, u għalkemm għandna nħalluh joperaha għandu jkun hemm il-kontrolli.

Fil- fatt dan l-abbozz ta' liġi dan jispeċifikah tajjeb.

Huwa importanti li l- employer jifhem li mhux il-pagi biss huma importanti imma hemm ukoll il- kondizzjonijiet li l-ħaddiema jaħdmu fihom.

F'dan l-abbozz ta' liġi dawn l- obbligi huma speċifikati bl-aktar mod ċar u lill-employer ngħidulu li jekk ma joqgħodx għal dak li tgħid il-liġi għandu jżarma.

Qed ngħid dan għax il-bniedem mhuwiex bħal dak il-ħmar li fl-antik kien jiġbed ir-rota.

Il-bniedem trid tirrispettah.

U meta tgħaddi din il-liġi l-employer se jkollu obbligi kbar għax il-gvern qed jagħtih ċans li fi żmien sentejn jew tlieta jikkonforma ruħu mar-regolamenti li joħorġu u jistabbilixxi dak li għandu jsir għall-ġid tal-ħaddiema.

Mr Speaker, issa se ngħid xi ħaġa fuq kif qegħdin joħorġu l-liċenzji tal-pulizija għal fuq il-postijiet tax-xogħol.

Hemm bżonn li nibdew inħarsu l-minimum safety regulations li għadhom kif ħarġu issa u li huma magħmulin fuq ir-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn ir-regolamenti huwa adattati ħafna għalina l-Maltin u allura qabel ma tibda topera azjenda, din għandha tiġi spezzjonata mill-inspectors tal-health and safety.

Normalment wara li jkun ħareġ il-permess ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar jew xi permessi oħra li jkunu meħtieġa biex jinfetaħ stabiliment, ikun jonqos il-liċenzja tal-pulizija, pero' jien nissuġġerixxi li din il- liċenzja ma toħroġx jekk kemm-il darba ma jkunux ittieħdu l-miżuri kollha kif stipulati mil-liġi.

Jien nenfasizza li kull post tax-xogħol għandu jiġi spezzjonat kull sena u jekk ma jkunx konformi ma' dak li qed tgħid il-liġi, b'mod speċjali mal-minimum safety regulations, il-liċenzja tal- pulizija ma tiġix imġedda u allura dak li jkun ikollu jagħlaq.

Jekk mhux se ninforzawhom dawn l-affarijiet ma nkunu qed nagħmlu xejn.

Per eżempju, l-ispiżeriji kull sena ssirilhom spezzjoni biex jaraw jekk il-kotba jinstabux tajjeb, x'mediċini perikolużi tkun bigħejt u jekk tkunx konformi mar-regolamenti.

Mela din hemm bżonn li tidħol bħala kondizzjoni fil- liċenzji tal-pulizija.

Illum il-ġurnata għandna l-health and safety plan.

Per eżempju, dawk l- istabilimenti li se jiftħu fil-Belt u fil-Bajja ta' San Ġorġ se jkollhom health and safety plan għal dak li jista' jinqala'?

Dawn l-affarijiet tesiġihom l-awtorita' ta' l-ippjanar, imma kemm qegħdin jiġu mħaddma?

Jew inkella l-bibien minn fejn joħorġu n-nies f'każ ta' xi ħruq huma msakkrin jew jinfetħu bil-kontra?

Per eżempju, in-nies jafu li f'każ ta' ħruq ma jistax jintuża l-lift?

Jien nissuġġerixxi wkoll li l-insurance agencies ikunu ċerti li fuq il-post tax-xogħol ikun hemm health and safety plan, mhux imbagħad wara jinqalgħu ħafna argumenti kif dak ikun korra u ma korriex u ħafna qrati.

Jekk ikun hemm health and safety plan u l- insurance tkun assigurata li l-ħaddiem ikun korra b'kumbinazzjoni jew b'inċident, allura ma noqogħdux nidħlu f'ħafna qrati.

L-insurance agencies għandhom iqabbdu wkoll inspectors għal tapposta minn flushom stess biex jaraw li l-postijiet tax-xogħol ikunu konformi mal-liġijiet tal- pajjiż.

Huwa importanti wkoll li kull inċident li jkun seħħ fuq il-post tax- xogħol li jidħol fl-isptar jew inkella f'klinika privata, jiġi rrapportat lid-dipartiment tas-saħħa, bħall-każi l-oħra ta' mard infettiv.

L-obbligu ta' kull employer li jirrapporta kull inċident huwa vitali għax mir-records tad-dipartiment, il-gvern ikun jista' joħroġ statistiċi aktar aġġornati.

Mr Speaker, issa se ngħid xi ħaġa fuq il-prinċipju ta' min ikun qed jaħdem għall-ewwel darba għax f'każ ta' inċident jew mard fl-ewwel jiem wieħed ma jieħu xejn għax ma jkollux biżżejjed bolli tas-sigurta' soċjali mħallsin.

Nixtieq li fil-winding-up il-ministru jispjegaha ftit din.

Jien naħseb li fl-ewwel ġranet wieħed forsi jibda jħallas kontribuzzjoni daqsxejn aktar għolja ħalli jkun covered.

Fil-fatt f'dak li għandu x'jaqsam ma' insurance ta' karozzi nafu li min ikollu inqas minn 21 sena jew 25 sena - ma nafx kemm eżatt - u allura ma jkollux esperjenza fis- sewqan, iħallas premium verament għoli.

Għalhekk jekk ikun hemm żieda fil-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali għal min ikun qed jaħdem għall- ewwel darba, dan ikun kopert f'każ li jinqalagħlu xi ħaġa.

Punt importanti li nixtieq nagħmel huwa li jien ma narax għalfejn il- membri parlamentari qed jitħallew barra milli jservu fuq din l-awtorita'.

Hekk kif l-awtorita' ta' l-ippjanar għandha rappreżentant minn kull naħa tal-Kamra, naħseb li din l-awtorita' għandha tkun magħmula bl-istess mod għax kulħadd irid il-ġid tal-ħaddiema.

Dawn jista' ma jkollhomx vot imma għallinqas ikunu jafu x'inhu għaddej u x'ikun qed isir għall-ħaddiema.

Il- ħaddiem m'għandux partiti politiċi, il-ħaddiem jibqa' ħaddiem u għandu l- opinjonijiet tiegħu.

Per eżempju, din id-darba l-kunsilliera m'humiex barred milli joqgħodu fuq din l-awtorita' u allura naħseb li jkun xieraq li jkun hemm wieħed minn kull naħa ta' din il-Kamra wkoll.

Nixtieq nissuġġerixxi wkoll li kull fond li jkun hemm fuq il-post tax- xogħol ikun spezzjonat u hawnhekk nixtieq nagħmel proposta.

Naħseb li wasal iż-żmien li l-kontribuzzjoni tas-sigurta' soċjali tinqasam fi tlieta; parti għandha tmur għall-pensjoni ta' l-irtirar, parti tmur għal hospitalization, f'dak li għandu x'jaqsam ma' mard kroniku jew ġenerali, u parti oħra tkun bħala cover għal xi eventwalita' ta' disgrazzja fuq il- post tax-xogħol jew diżabilita' parzjali jew totali.

Naħseb li din hija xi ħaġa tajba u l-ħaddiem għandu jkun jaf għalxiex ikun qed iħallas.

Mr Speaker, naħseb li klawsola 7 ta' dan l-abbozz ta' liġi, dik il-parti li tittratta d-dmirijiet tal-ħaddiema , hija xotta wisq.

Jekk wieħed jara d-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea, 89/391 tal-11 ta' Ġunju 1989 isib li hemm diversi affarijiet inkorporati, fosthom il-konsultazzjoni tal-ħaddiema, id- dritt tal-ħaddiema jew tar-rappreżentant tagħhom li jagħmlu proposti, id- dritt li l-ħaddiema li mill-esperjenza tagħhom fuq il-post tax-xogħol ikunu jistgħu jagħmlu suġġerimenti lil min iħaddem, partikolarment biex jiġbdu l- attenzjoni dwar xi periklu, id-dritt ta' taħriġ bi ħlas normali u d-dritt li s-suġġerimenti tagħhom ma jiġux injorati.

Naħseb li dawn l-affarijiet għandhom jidħlu wkoll f'din il-liġi.

Mr Speaker, jien nagħlaq billi nagħmel appell wieħed.

L-ekonomija tagħna tiddependi mis-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Jekk ikollna ħaddiem b'saħħtu u pajjiż b'saħħtu jkollna ekonomija b'saħħitha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nibda dan l- intervent tiegħi f'dan il-parlament billi nikkondividi l-ħsieb tal-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Bonnici, u nsellem lill-ħaddiema kollha Maltin u Għawdxin li tilfu ħajjithom fuq il-post tax-xogħol.

Nafu li minkejja li pprovajna nieħdu diversi passi u nagħmlu ċertu progress f'ċerti azjendi, mhux dejjem irnexxejna.

L-aħħar żewġ diżgrazzji kbar li seħħew huma dik taċ-Ċirkewwa, fejn tilfu ħajjithom tliet ħaddiema, u d-diżgrazzja tat- tarzna, meta kien hemm splużjoni fuq il-vapur Um El Faroud li fiha kienu tilfu ħajjithom disa' ħaddiema.

Niftakar ukoll inċident ieħor fejn wara li jien tlaqt minn fuq il-lant tax-xogħol, l-għada qrajt fil-gazzetta li kollega tiegħi tilef ħajtu.

Għalhekk hawnhekk ma nistax ma neħux l- opportunita' biex insellem lil dawn in-nies li tilfu ħajjithom minħabba li marru jaqilgħu l-għajxien tagħhom għall-familja tagħhom u biex jagħtu kontribut lill-ekonomija ta' dan il-pajjiż.

Mr Speaker, f'dan l-abbozz ta' liġi għandna li:

''L-għanijiet u r-raġunijiet prinċipali ta' dan l-abbozz huma biex titwaqqaf awtorita' għas-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol li jkollha l-funzjoni li ġġib 'il quddiem u tissalvagwardja l-ġid tal- ħaddiema kollha f'kull tip ta' xogħol u biex tiżgura li jinżammu l- livelli ta' protezzjoni ta' saħħa u sigurta' fuq il-postijiet tax- xogħol stabbiliti b'regolamenti li jsiru taħtu.''.

Huwa evidenti li l-gvern ħalla bieb miftuħ biex l-awtorita' tkun tista' tirregolarizza hi s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol, imma jien naħseb li l-gvern u l-oppożizzjoni għandhom kontribut sħiħ x'jagħtu.

Dan huwa abbozz ta' liġi importanti għax minkejja li aħna m'għandniex riżorsi naturali, bħal żejt, deheb, faħam u gass, għandna r-riżors uman, u matul is-snin kellna prova kemm aħna konna mmexxu 'l quddiem lil pajjiżna.

Minkejja li ħdejn pajjiżi oħra aħna għandna diversi żvantaġġi, pajjiżna rnexxielu jagħmel progress konsiderevoli.

Ma rridux ninsew li aħna gżira f'nofs ta' baħar u fejn jidħol trasport, materja prima u komunikazzjoni aħna maqtugħin għalina u ma nagħmlux parti minn kontinent.

Ovvjament għalina dawn huma żvantaġġi imma aħna dejjem konna kapaċi nindirizzawhom biex nimxu 'l quddiem.

U ħafna minn dan il-progress sar bil-ħila u bid- direzzjoni li ta l-ħaddiem lil dan il-pajjiż.

Ma nistgħux ninsew kemm membri parlamentari kienu ġejjin mill-kamp tal-ħaddiema.

Per eżempju, punt li nixtieq nagħmel huwa fuq dak li qal il-kollega tiegħi li staqsa għalfejn il-membri parlamentari qed jiġu esklużi milli jkunu fuq din l-awtorita'.

Jien nixtieq ngħid xi ħaġa simili imma b'mod differenti għax anke r-rappreżentanti tal-ħaddiema u r-rappreżentanti ta' l- unions taw kontribut kbir u ħadmu biex tiġi salvagwardata s-saħħa u s- sigurta' tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Jien nemmen li dawn għandhom kontribut kbir x'jagħtu għax aħna l-membri parlamentari m'aħniex viċin il- ħaddiema daqs il-mexxejja tal-unions li jiltaqgħu magħhom kontinwament.

Pero' mbagħad ma naqbilx mal-kollega tiegħi meta dan semma l-kunsilliera.

Jien mhux qed ngħid li fuq l-awtorita' m'għandux ikun hemm kunsilliera, imma naħseb li primarjament għandu jkun hemm żgur ir-rappreżentanti tal- ħaddiema.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq il-miżuri li se jibdew jittieħdu wara li titwaqqaf din l-awtorita'.

Meta nkunu qed niddiskutu abbozz ta' liġi bħal dan, jien dejjem ngħid li l-ewwel eżempju għandu jingħata mill-gvern għax l-eżempju jkaxkar.

Qed ngħid dan għax jekk ma tinforzax ir-regolamenti dan l-abbozz ta' liġi m'hu se jkun ifisser assolutament xejn.

Jien ngħid li meta l-gvern joħroġ it- tenders - dan ma jgħoddx biss għad-dipartimenti tal-gvern imma jgħodd ukoll għall- korporazzjonijiet li l-gvern għandu sehem fihom - għandu jgħid li t- tender tkun tista' tiġi rtirata f'każ li min ikun qed jagħmel ix-xogħol ma jkunx qed josserva kull klawsola ta' din il-liġi u kull regolament li jista' jsir 'il quddiem.

Fl-opinjoni tiegħi din għandha tkun waħda mill- kondizzjonijiet li joħorġu mat-tenders.

Naħseb b'hekk inkunu qegħdin nissikaw aktar biex il-kuntratturi, l-azjendi u l-kumpanniji li jingħataw xogħol tal-gvern, josservaw u joqgħodu attenti illi s-sigurta' tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol tkun qed tingħata prijorita'.

L-istess jingħad fejn jidħlu l-kunsilli lokali, Sur President.

Bħalma nafu, perijodikament il-kunsilli lokali joħorġu diversi offerti u jagħtu wkoll direct orders.

Għalhekk naħseb li għandu jkun hemm emendi fil-liġi fejn il-kunsilli lokali jorbtu lil min ikun tefa' offerta biex dan josserva kull klawsola ta' din il-liġi u kull regolament li jista' joħroġ fil-futur mill-awtorita' li se titwaqqaf.

Jekk dan ma josservax dak li jkun hemm fil-liġi l-kunsill lokali għandu jkollu l-awtorita' u l-kuraġġ li jirtira t-tenders li jkun ta lil ċerti kumpanniji.

Jien nemmen illi l-entitajiet governattivi għandhom ikunu huma l-ewwel li jagħtu l-veru eżempju f'pajjiżna.

Sur President, bħala ex-ħaddiem f'waħda mit-tarznari ta' pajjiżna ma nistax ma nitkellimx fuq il-periklu li jeżisti hemmhekk.

U minkejja li fiż- żewġ tarznari ta' pajjiżna jittieħdu ċerti prekawzjonijiet u hemm ukoll kliniċi attrezzati għal dak li jista' jinqala', nafu li meta ġrat id- diżgrazzja ta' l-Um El Faroud kellna nistennew ħinijiet konsiderevoli qabel waslet l-ewwel għajnuna fuq il-post.

Fit-tarznari ta' pajjiżna hemm jaħdmu eluf ta' nies u minkejja li tilbes ilbies protettiv, bħal safety shoes, helmet, ingwanti u boilersuit xorta tkun fil-periklu għax jekk sempliċement titla' skala jew tgħaddi minn fuq deck ta' vapur, inti tkun qiegħed madwar erbgħa, ħamsa jew sitt sulari fuq il-baċir.

Hemmhekk il- periklu ma tistax tipparagunah mal-periklu li jeżisti fil-fabbriki.

Għalhekk irridu napprezzaw kemm il-ħaddiema tat-tarzna u tax-shipbuilding jaħdmu f'sitwazzjonijiet diffiċli u minkejja dan dawn jaħdmu minn qalbhom.

Dawn il-ħaddiema jiġu kkritikati ħafna imma ħadd ma jista' jimmaġina f'liema periklu jkunu dawn fl-eqqel ta' Awwissu, speċjalment xi welder li jinżel fid-double bottom ta' vapur - hawnhekk mhux qed nirriferi għall- vapur li jkun qed jinbena għax minkejja d-diffikultajiet li jkun hemm, ikun nadif ħdejn vapuri oħra - li jkun qiegħed jintuża diġa'.

Hemmhekk mhux biss ikun hemm periklu minħabba ż-żejt jew minħabba s-sistema elettrika ħajja li tkun għaddejja imma jkun hemm periklu fiżiku ieħor.

Per eżempju, sfortunatament fit-tarzna tal-Marsa ħaddiem miet mhux għax ma libisx ilbies protettiv jew għax kien traskurat - dan irriferejt għalih qabel - imma għax fl-eqqel tas-sajf kien qiegħed f'double bottom ta' vapur - forsi min m'għandux esperjenza ta' vapuri ma jkunx jista' jifhem eżatt x'qed ngħid - u bl-għaraq li ħariġlu tah ħass ħażin, bil- konsegwenza li spiċċa bil-virga tal-welding f'għonqu.

Għalhekk irridu nassiguraw li t-tarznari, biex ma nsemmix ukoll il-freeport, ikunu attrezzati sew, ikun hemm staff mediku adegwat u jkun hemm vetturi adegwati f'każ ta' inċident.

Per eżempju, nafu li fix-shipbuilding u fit- tarzna teżisti ambulanza imma mbagħad ma jkunx hemm vettura tat-tifi tan- nar.

Nafu li kullimkien ikun hemm il-fire extinguishers imma meta nqala' l- inċident ta' l-Um El Faroud dawn ma kenux biżżejjed.

Għalhekk f'postijiet bħal dawn irid isir investiment kbir.

Meta kont qed inħares lejn dan l-abbozz ta' liġi sibt li hemm klawsoli li jitkellmu ċar illi din l-awtorita' trid tara li l-post tax-xogħol irid ikun fi standard li tippermetti l-liġi.

Per eżempju, qrajt li jista' jiġi imbarrat post tax-xogħol.

U hawnhekk jien nistaqsi: Jekk dan li hawn miktub hawnhekk beħsiebna nattwawh, dan x'se jkun ifisser għat-tarzna?

Se jkun ifisser li se jingħalqu l-bibien, jew se ikun ifisser li jrid isir investiment enormi fit-tarzna?

Fis-sitwazzjoni li fiha qegħda t-tarzna din lanqas tiflaħ tbiddel ċertu makkinarju primarju ngħidlu jien, aħseb u ara kemm tiflaħ tħallas spejjeż enormi biex ikun hemm aktar sigurta' fil- baċiri jew biex ikun hemm l-indafa li tagħmel parti mis-sigurta' u s-saħħa għall-ħaddiem!

Sfortunatament ħafna drabi nisimgħu bil-ħmieġ li jaħdmu fih il-ħaddiema tat-tarznari.

U minkejja li t-tarzna ilha mwaqqfa għexieren ta' snin u kulħadd jitkellem fuq l-istess suġġett, ma jsir xejn fil- prattika meta fil-fatt hemmhekk hemm bżonn investiment kbir.

U ejja ma nidħqux bina nfusna u ejja ma nagħmlux bħal dik il-persuna li tħares lejn il-mera u toqgħod titbellaħ!

Qed ngħid hekk għax għalija hija bluha li tgħid li se timbarra l-bibien tal-postijiet tax-xogħol li ma jilħqux l- istandard ta' din il-liġi, għax allura t-tarzna trid tingħalaq.

Għandna nkunu prattiċi f'dak li ngħidu.

It-tarzna minn fejn se ġġib il-flus u l- fondi li hemm bżonn biex dak li għandu jsir isir?

Dan huwa diffiċli ħafna u jrid jieħu tul ta' snin biex ċerti affarijiet jiġu attwati.

U minkejja li ċerti affarijiet jiġu attwati, il-periklu fit-tarznari jibqa' hemm.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq is-sitwazzjoni fil-fabbriki, Sur President.

Jien ħadt pjaċir nisma' l-intervent ta' l-Onor.

Bonnici meta tkellem fuq il-fabbriki u kif il-ħaddiema jistgħu jiġu affettwati psikoloġikament.

L- Onor. Membru semma wkoll is-sex harassment li ġieli jkun hemm fuq ċerti postijiet tax-xogħol.

Dawn huma affarijiet inġusti u allura għandu jkun hemm il-makkinarju meħtieġ fejn nies bħal dawn isibu r-refuġju u s- soluzzjoni għall-problemi li jiltaqgħu magħhom għax hawnhekk ukoll tidħol is-saħħa tal-ħaddiema.

Nafu kemm kien hawn min psikoloġikament ġie affetwat b'affarijiet bħal dawn.

Sur President, ma nistgħux ma nitkellmux fuq kif għadna naċċettaw ċerti kondizzjonijiet ta' ċerti fabbriki, kif għadna naċċettaw kimika perikoluża ma' saqajn il-ħaddiema u kif naċċettaw ammonti kbir ta' materjal li f'eventwalita' ta' ħruq jagħmilha impossibbli li l-ħaddiema joħorġu minn fuq il-post tax-xogħol.

Ma nistgħux ma nsemmux il-kondizzjonijiet li jaħdmu fihom ċerti ħaddiema fil-ġranet tas-sajf.

Jien naħseb illi min jaħdem f'fabbrika b'saqaf ta' l-asbestos, speċjalment fis-sajf żgur ma jagħmillux ġid li jqatta' tmien siegħat sħaħ hemmhekk.

Huwa veru li dawn il-ħaddiema jkollhom 15-il ġurnata shutdown imma dawn x'inhuma!

Hemm bżonn li dawn l-affarijiet inqisuhom ukoll.

Jien ma rridx ngħid li m'għandniex fabbriki tajbin ukoll - ma nistax ma nsemmix ċerti fabbriki kbar bħalma hija l-ST Microelectronics, fejn il-kondizzjonijiet tax-xogħol u l-ambjent li fih jaħdmu l-ħaddiema huwa wieħed nadif u aċċettabbli - pero' hemm bżonn li jiġu imposti ċerti regolamenti biex l-ambjent u l- kondizzjonijiet f'ċerti fabbriki jkun wieħed aċċettabbli.

Jien niskanta kif ninsabu f'millennju ġdid, ngħidu li għamilna progress kbir f'dan il- pajjiż u għadek issib ħaddiema jaħdmu fl-għaraq qalb il-kimika u qalb il- perikli kollha għax ma jistgħux jagħmlu mod ieħor.

Ħafna drabi dawn ma jkollhomx fejn jirrikorru.

Per eżempju, kulħadd jaf li hawn ħaddiema li jekk jazzardaw jissieħbu fi trade union jiġu mheddin li jitkeċċew minn fuq il-post tax-xogħol.

U jien ngħid li anke dawn l-affarijiet jaffettwaw is-saħħa u s-sigurta' tal- ħaddiem fuq il-post tax-xogħol għax jekk dan isib ruħu fil-periklu ma jkollux fejn jirrikorri u allura dan jibqa' fl-istess sitwazzjoni għax ikollu familja x'jgħajjex.

Mela aħna rridu naraw ukoll li mhux biss nissalvagwardaw is-saħħa u s-sigurta' tal-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol imma naraw ukoll li dawn ikollhom fejn jirrikorru.

U jien ngħid li wasal iż-żmien li nikkonsidraw bis-serjeta' li ħaddiem ikollu kull protezzjoni biex jissieħeb fi trade union.

Ma jistax ikun li jibqa' jkollna sitwazzjoni fejn għax ħaddiem jazzarda jħajjar lil sħabu jissieħeb fi trade union dan jitkeċċa minn fuq ix-xogħol.

Din hija l-verita' li jiffaċċjaw ħafna ħaddiema f'pajjiżna.

U fejn il-postijiet tax-xogħol ma jkunux kbar dawn l-affarijiet isiru b'aktar arja.

Dan l-abbozz ta' liġi jgħid li l-awtorita' għandha tagħmel kampanji edukattivi.

Jien naqbel ma' dan imma naħseb li wasal iż-żmien li l- infurzar isir fil-veru sens tal-kelma.

Per eżempju, klawsola 5 ta' dan l- abbozz ta' liġi tgħid li:

''L-awtorita' għandha tiżgura li jinżammu l-livelli ta' protezzjoni tas-saħħa u tas-sigurta' fuq il-postijiet tax-xogħol kif stabbiliti b'regolamenti magħmulin taħt dan l-Att.''.

Għalhekk ma jistax ikun li ninfurzaw l-affarijiet wara li jsiru l- inċidenti.

Aktar 'il quddiem dan l-abbozz ta' liġi jitkellem kif l- employer għandu jiżgura illi l-ħaddiem ikun mgħarraf b'ċerti affarijiet.

Jien ngħid li l-ewwel ħaġa li għandu jagħmel employer meta jkun se jimpjega ħaddiem ġdid hi li jgħarrfu b'ċerti perikli li jkunu jeżistu.

Qed ngħid dan għax, per eżempju, jekk f'fabbrika jkun hemm kumpressur jew ħażna ta' kimika, xorta jkun hemm il-periklu, allavolja dawn l-affarijiet ma jkunux fl-istess kamra fejn ikun hemm il-ħaddiema.

Mela l-ewwel ħaġa li għandu jagħmel employer mhijiex li jaqbad lill-ħaddiem, jimlielu l-formola, jagħmillu interview u jitfgħu fuq il-lant tax-xogħol għax jekk dan il- ħaddiem ikollu xi inċident jista' jaffettwa lill-kumplament tal-ħaddiema u lill-employer innifsu.

Allura jien ngħid li wasal iż-żmien li l- ewwelnett il-ħaddiem għandu jingħata l-informazzjoni dwar il-periklu li jkun hemm fuq il-post tax-xogħol ħalli jkun konxju tiegħu.

Barra minn hekk il-ħaddiem għandu jingħata t-taħriġ ħalli f'eventwalita' ta' inċident ikun jista' jikkontribwixxi biex l-inċident jiċkien.

Per eżempju, nafu li jsiru korsijiet ta' first-aid u ta' fire-fighting.

Dawn l-affarijiet huma fl-interess ta' l-employer wara kollox.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru qal li r-regolamentazzjoni ta' l- awtorita' ħalliha miftuħa pero' jien ngħid li rridu niżguraw li dawn l- affarijiet isiru.

Paragrafu (f) ta' klawsola 9 jgħid hekk:

''Iġġib 'il quddiem it-tkattir ta' informazzjoni dwar is-saħħa u s- sigurta' fuq il-post tax-xogħol, u l-metodi meħtieġa biex jiġu evitati l-korrimenti, ħsara għas-saħħa jew mewt fuq il-post tax-xogħol.''.

Ħafna drabi hawnhekk nitkellmu fuq il-korrimenti, fuq il-ħsara għas-saħħa u fuq il-mewt fuq il-post tax-xogħol pero' nafu wkoll li post tax-xogħol jista' jinqered minħabba li jkun inħakem min-nar.

U konsegwenza ta' dan ibatu l-ħaddiema li jkunu jaħdmu hemmhekk u jbati wkoll l-investiment li jkun għamel l-employer illi forsi kien qed jagħmel ċertu qliegħ biex imbagħad jinvestieh f'kumpanniji u xogħol fi bnadi oħra.

F'każ bħal dan kollox jisfaxxa fix-xejn.

U għalhekk irridu niżguraw li l-ħaddiem mhux biss ikun attrezzat bil-ħwejjeġ, bil-kpiepel, bl-ingwanti u biż-żraben, imma jrid ikun mgħallem biex jikkumbatti ċirkostanzi bħal dawn.

Sur President, l-edukazzjoni tal-ħaddiem Malti huwa l-aqwa investiment fil-ħaddiem f'pajjiżna u l-passat tana prova ta' dan.

Għax il-ħaddiem kien bieżel u ħabbrieki u għax pajjiżna investa fl-edukazzjoni taċ- ċittadini tiegħu, pajjiżna mexa 'l quddiem.

Ma jistax ikollok aħjar milli jkollok poplu b'saħħtu u edukat.

Meta jkollok poplu b'saħħtu u poplu edukat il-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Imma hawnhekk tidħol ukoll id- dixxiplina.

Inutli tagħmel il-liġijiet jekk dawn ma jiġux attwati.

Ħafna qalu li din il-liġi qed titressaq minħabba l-Unjoni Ewropea.

Jien ngħid li stajna ressaqniha qabel għax il-gvern Nazzjonalista għamel disa' snin u nofs fil-gvern u ma ressaqhiex.

Pero' jien ngħid li qatt mhu tard u inutli li wieħed joqgħod jargumenta għax ma tressqitx qabel.

Dan huwa pass tajjeb, għalkemm ikkupjajna ħafna minn dak li jgħidu r-regolamenti ta' l- Unjoni Ewropea, pero' għad hemm ħafna x'wieħed jagħmel.

Jien nispera li l- pass li qed nieħdu llum mhuwiex sempliċement pass biex inkunu qed inġibu l- liġijiet tagħna in line mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Nittama onestament illi dak li qed isir, qed isir biex jiġi attwat verament u jiġi inforzat bl-aktar serjeta'.

Nafu kemm kellna esperjenzi koroh f'pajjiżna u allura ladarba issa qed noħolqu din l-għodda, irridu naraw li nħaddmuha.

M'għandniex noħolqu xi ħaġa li ma taħdimx u m'għandniex noħolqu xi ħaġa biex nagħtu l-impjiegi u daqshekk imma rridu naraw li din l-awtorita' taħdem b'serjeta' kbira.

U aħna l-politiċi għandna nissorveljaw il-ħidma ta' din l-awtorita' għax illum hawn aħna u għada nafu ma nkunux hawn.

Għalhekk hija r- responsabilita' ta' kulmin ikun hawn hawn ġew li jara illi l-ħaddiem Malti jkun b'saħħtu, edukat u s-saħħa tiegħu tkun salvagwardata, jkun fejn ikun, mhux l-inqas fuq il-post tax-xogħol.

Per eżempju, dalgħodu kien hawn xi ħadd min-naħa tal-gvern li qal li l-ħaddiem iqatta' terz ta' ħajtu fuq il-post tax-xogħol.

Għalhekk il-post tax-xogħol għandu jkun id-dar tal-ħaddiem u m'għandux ikun il-post fejn il-ħaddiem imur hemmhekk kontra qalbu jew ikun ta' periklu għalih.

Daqskemm il-ħaddiem għandna nassigurawlu illi d-dar tiegħu tkun diċenti u mingħajr periklu għalih daqstant ieħor huwa d-dover tagħna li niżguraw li l-post tax-xogħol ikun salvagwardat ukoll.

Fl-aħħar nett nerġa' nsellem lil dawk il-ħaddiema li matul is-snin tilfu ħajjithom fuq il-post tax-xogħol.

Għandna niftakru li dawk kienu qed jagħtu kontribut lil pajjiżna u kienu qed jaħdmu għall-ġid tal-familja tagħhom.

Dan il-parlament għandu jsellmilhom lil dawn in-nies u j'Alla li bl-awtorita' li qed inwaqqfu llum, ikollna inqas inċidenti.

Mhuwiex faċli li ma jkollokx inċidenti aktar imma mhux faċli li tevita għal kollox li ma jkunx hawn inċidenti, għalkemm l-istatistiċi mil-liġi ta' l-1994 juru titjib f'dan ir-rigward.

J'Alla b'din il-liġi li qed nagħmlu nnaqqsu b'mod drastiku n-numru ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol.

Qed ngħid dan għax minbarra li jsiru ħafna inċidenti fuq il-post tax-xogħol ikun hemm inċidenti oħrajn li lanqas jiġu rapportati.

Per eżempju, kieku kelli aktar ħin kont nitkellem fuq kif il-korp tal-pulizija għandu jkun assigurat li s-sigurta' tiegħu tiġi salvagwardata.

Nafu li l-pulizija ta' Malta m'humiex attrezzati bħall-pulizija f'pajjiżi oħra u nafu wkoll kemm kien hemm inċidenti li fihom sofrew il-pulizija.

Qabel nagħlaq nixtieq nieħu din l-opportunita' biex nawgura li din il- liġi tagħti l-frott mixtieq u tiġi attwata fil-veru sens tal-kelma u mhux qed nagħmluha sempliċement biex ngħidu li għaddejna liġi biex niġu in line mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Francis Agius.

ONOR.

FRANCIS AGIUS: Sur President, quddiemna għandna l-abbozz ta' liġi dwar is-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol u dan huwa suġġett li jkopri lill-poplu kollu.

Dan l-abbozz ta' liġi jkopri kull ambjent fejn isir ix-xogħol u dalgħodu, per eżempju, kien hawn min tkellem fuq l- ambjent fl-iskejjel.

Sur President, dan huwa suġġett emotiv minnu nnifsu u allura jrid jiġi ttrattat b'raġuni kbira.

Per eżempju, malli n-nies jisimgħu fuq is-sigurta' fuq il-post tax-xogħol moħħhom mill-ewwel imur fuq inċidenti fatali li x'aktarx jikkawżaw l-imwiet.

Pero' aħna mhux biss irridu nevitaw l-imwiet imma rridu nevitaw ukoll il-mard għax dan iġib l-inkonvenjent, it-tbatija, l-uġiegħ, it-telf tax-xogħol, it-telf tal-qliegħ tal-flus u n-nuqqas tal- kwalita' tal-ħajja għal dak l-individwu li jimrad.

Per eżempju, huwa importanti li l-poplu jkun mgħarraf dwar ir-relazzjoni li hemm bejn il-post tax-xogħol u kif jiżviluppa l-mard.

Dan l-abbozz ta' liġi jindirizza lil dawk in-nies li jfarfru minn fuq spallejhom ħafna responsabbiltajiet li jeżistu fuq il-post tax-xogħol għaliex mhux billi taqbad tħaddem lil xi ħadd.

Sur President, hawnhekk għandna li:

Naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra żgur li jaqblu li aħna għandna ħafna u ħafna x'nitgħallmu mill-esperjenzi tax-xogħol f'pajjiżi oħrajn, speċjalment f'pajjiżi li diġa' għaddew mill-proċess ta' industrijalizzazzjoni u li l- popolazzjonijiet tagħhom diġa' ġew esposti għar-riskji li wieħed jiltaqa' magħhom fuq il-post tax-xogħol.

U ċertament pajjiżna ma jistax joqgħod jivvinta r-rota kull darba.

Għalhekk ma rridux naqbdu u nadottaw bl-addoċċ dak li jkun inkiteb fuq pajjiżi oħrajn għaliex iċ-ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna jkunu differenti.

Per eżempju, anke l-ġenetika tal-poplu Malti taffettwa r-relazzjoni li jkun hemm bejn ix-xogħol u l-mard.

Sur President, bi pjaċir ngħid li dan ix-xogħol ta' protezzjoni fuq il- post tax-xogħol issa se jkun indipendenti minn xi awtorita' jew xi dipartiment ikbar għax ħafna drabi dan ix-xogħol kien ikun, kif ngħidu bl- Ingliż, is-cinderella ta' xi dipartiment.

Nafu li meta tkun is-cinderella ta' xi dipartiment, il-fondi jibdew jinqatgħu minn dak il-post jew ma jkunux biżżejjed u barra minn hekk ma tantx tingħata importanza.

Fl- opinjoni tiegħi, din l-awtorita' jmissu ilha li twaqqfet pero' kif qalu l- kelliema ta' qabli aħjar tard milli qatt.

Sur President, ħafna drabi l-kelma ''saħħa'' nassoċjawha ma' sptar, tabib, ambulanza u mediċina pero' din il-liġi qed tħares l-aktar lejn l- aspett tal-prevenzjoni u x'nistgħu nagħmlu biex ma jsirux inċidenti u biex ma jfiġġx mard.

M'għandniex ngħidu: ''Hekk kellu jiġri'', ''hekk kienet miktuba għalih'' jew ''hekk Alla ried''.

Aħna rridu nħarsu lejn x'nistgħu nagħmlu qabel ma jseħħu l-inċidenti u qabel ma jfiġġ il-mard u llum din l- awtorita' se teduka lill-ħaddiem mill-bidu nett, mill-iskejjel tagħna.

Per eżempju, sfortunatament hawn min jaħseb li jekk nagħmlu klinika nsolvu l-problemi kollha pero' jien naħseb li rridu mmorru 'l bogħod aktar minn hekk.

Irridu nistudjaw dak li nsejħu d-dinamika ta' l-inċident.

Per eżempju, rridu naraw kif ikun seħħ inċident jew jekk ir-regolamenti jkunux ġew segwiti.

Jekk, per eżempju, wieħed jagħmel risk analysis, jiġifieri jara verament x'inhuma r-riskji fuq il-post tax-xogħol, jista' jasal biex inaqqas ir-riskju.

Fil-fatt hawn min igħid li b'hekk ir-riskju jitneħħa kompletament.

Jista' jkun li fil-prattika dan ma jistax iseħħ imma jekk wieħed joqgħod jara eżattament xi jwassal għal inċident dejjem isib x'jista' jirranġa.

Issa jista' jkun hemm fattur li dan ikun ġej mill- ħaddiem, mill-ambjent, min-nies ta' madwaru jew mill-ħaddiema ta' qablu li ma kenux daqshekk tal-galbu fix-xogħol tagħhom.

Per eżempju, ħafna drabi l-ewwel ġurnata tax-xogħol tkun waħda mill-aktar ġranet riskjużi.

Hawnhekk issemma, per eżempju li ħafna drabi l-ħaddiem ma jkunx covered bl- insurance.

Jiena naf b'każi fejn fl-ewwel ġurnata tax-xogħol ħaddiem żagħżugħ tilef il-pala ta' idu għaliex il-makna li tawh jaħdem fuqha ma kellhiex il-guard kif suppost.

Issa apparti mill-kruha li titlef id dan tilef ukoll ħafna opportunitajiet ta' xogħol.

Mr Speaker, jekk aħna verament irridu nħarsu l-familja Maltija rridu nħarsu wkoll lill-ħaddiem li jġib il-ġid ekonomiku fil-familja.

Dan huwa kliem emotiv li verament jappella għalina l-politiċi pero' dan m'għandux janimana.

Huwa importanti li nibdew paġna ġdida f'dan il-qasam u naraw li r-regolamenti tassew jiġu segwiti.

Kif qalu ħafna kelliema inutli jkollna r-regolamenti jekk dawn ma jiġux osservati.

Inkunu soċjeta' vili jekk aħna nibqgħu nħallu ċerti perikli, per eżempju, fit-toroq.

Wara kollox kulħadd jgħaddi mit-toroq u allura huwa importanti li dawn ma jkunux sors ta' periklu li sfortunatament iwasslu għal traġedji.

Fit-fatt it-triq hija msemmija f'dan l-abbozz ta' liġi wkoll.

Sur President, hawnhekk tidħol ħafna l-idea tas-soċjeta' ċivili għax għadna qed naraw x'relazzjoni hemm bejn ċerti imġibiet u perikli fuq il- post tax-xogħol.

Per eżempju, ilna nafu li f'pajjiżna għandna ħafna arja mimlija bit-trabijiet u allura kull xogħol li jżid it-trab fl-ambjent jista' jkun li qed jikkontribwixxi wkoll għal ċerta żieda fin-numru ta' mard bħalma huma l-hay fever, allerġiji, asthma u mard ieħor.

U ċertament li l-prezz li jħallas pajjiżna li tant għandu popolazzjoni densa u attivita' ekonomka għaddejja huwa proprju tniġġis u problemi.

Dan biex ma nsemmux kemm qed jikkawża mard u mwiet it-tipjip f'pajjiżna.

Hawnhekk nista' nsemmi wkoll li dwar it-tipjip hemm policies diġa' maqbula għall- postijiet tax-xogħol.

Sur President, hawnhekk issemma wkoll li bħala employer ta' nofs il- popolazzjoni l-gvern għandu jagħti l-eżempju u fil-fatt issemmew ħafna eżempji ta' fejn il-gvern jista' jtejjeb l-ambjent tal-ħaddiema tiegħu.

Ma nistax ma nsemmix l-istress li jinħoloq f'ċerti uffiċċji u f'ċerti dipartimenti u waħda mill-funzjonijiet ta' din l-awtorita' se tkun li tħares l-ambjent li effettivament jaffettwa l-psikoloġija tagħna.

U waħda mill-affarijiet li għadni ma smajt xejn dwarha hija l-work satisfaction.

Naħseb li f'dan ir-rigward għadna fl-infanzja tagħna pero' jien ċert li dawk l-industriji li huma avant-garde u fortunatament f'pajjiżna għandna minnhom, iħarsu lejn dan l-aspett u jagħtu kas anke ta' attivitajiet soċjali biex il-ħaddiem iħossu parti mit-team u mhux iħossu makna.

Ilkoll naqblu li nqattgħu ħafna mill-ħin tagħna fuq il-post tax-xogħol u allura trid tinħoloq il-kuxjenza li mix-xogħol mhux biss nieħdu l-paga imma nieħdu wkoll is-sodisfazzjon.

Xi snin ilu bħala parti mill-istudji tiegħi kelli okkażjoni nara fejn hemm ir-riskji għas-saħħa.

Per eżempju, dalgħodu l-Onor.

Charles Buhagiar qal li mhux ix-xogħol kollu jippreżenta l-istess riskju.

Pero' nafu li l- industrija tal-bini hija l-aktar industrija li tippreżenta riskji u hemm ukoll it-tarznari li jipprovdu riskju ħafna aktar għoli minn postijiet oħrajn.

U minkejja li diġa' jeżistu xi regolamenti l-ħin kollu naraw nies, per eżempju, mingħajr l-ebda safety harness fuq xifer ta' żewġ sulari jagħtu l-qatran fuq il-bejt u b'daqsxejn moviment dawn jeħduha għal isfel.

Dawn in-nies li jarahom kulħadd ikunu viċin traġedja.

Għalhekk l- awtorita' fir-riċerka li tagħmel, għandha tipprova ssib statistika dwar kif l-aktar li jiġru t-traġedji u x'inhu l-aktar li jikkawża l-mard.

U naħseb li l-idea ta' riċerka li alluda għaliha l-Onor.

George Vella ma naħsibx li hija dik eżatt li semma hu, jiġifieri li aħna noqogħdu naraw it-tessili, l- makkinarju u dawn l-affarijiet.

Qed ngħid hekk għaliex ħafna drabi aħna nieħdu l-informazzjoni li tiġi minn barra wara li jkunu saru studji fuq eluf ta' ħaddiema mhux fuq mijiet.

Pero' huwa importanti li jkollna riċerka lokali biex naraw x'riskji għandna f'pajjiżna u x'kondizzjonijiet għandhom il-ħaddiema tagħna.

Jekk hemm bżonn għandna niġbru l-istatistika b'mod aktar intelliġenti għax meta jien ipprovajt insib statistika minn pajjiżi oħrajn biex inqabbilha ma' tagħna sibt li dan huwa eżerċizzju mpossibbli.

Meta inti ma tqabbilx like with like ma tistax tagħmel comparisons.

U wieħed jista' jibqa' sejjer hekk għaliex aħna għandna l-karatteristiċi tagħna, għandna l-ġenetiċi tagħna, għandna l-klima tagħna u għandna fabbriki differenti.

Għalhekk hemm bżonn li jkollna statistika tajba u riċerka tajba fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna.

Jien naf li fuq ċerti aspetti diġa' saret din l-istatistika u dan huwa tajjeb għax imbagħad nistgħu ngħaddu għall-azzjonijiet.

Jekk ma jkollokx statistika jew informazzjoni tajba fuq x'ikun qed jiġri eżattament u x'ikun qed jikkaġuna l-imwiet, ma tistax tieħu l-prekawzjonijiet meħtieġa.

Din l-awtorita' għandha diversi funzjonijiet importanti li toħloq l- istrateġiji u naħseb li f'din il-linja se jkollha l-esperti.

Fil-fatt Malta diġa' hija membru ta' l-information network of the European agency for safety and health at work u saru diversi inizjattivi f'dan ir-rigward.

Naf li permezz ta' din il-kollaborazzjoni aħna nistgħu nieħdu l-informazzjoni b'mod ġenerali u mbagħad naddattawha skond l-informazzjoni lokali li jkollna.

U jien għalhekk fil-bidu għidt kemm ħadt pjaċir li din se tkun awtorita' li tħares lejn dawn l-aspetti għaliex il-gvern, hu min hu, jrid jaħdem b'mod li jkun hemm kollaborazzjoni.

Per eżempju, l-Onor.

Cuschieri qal li hemm bżonn li fuq il-postijiet tax-xogħol ikun hemm kliniċi attrezzati.

Aħna rridu mmorru oltre minn hekk għax irridu nevitaw milli jsir inċident.

Aħna ma rridux niġbru lin-nies mix-xmara meta jkunu kważi għerqu imma jekk jista' jkun ma rriduhomx jaqgħu fix-xmara.

Fil-fatt bil- kollaborazzjoni ma' l-information network diġa' bdew jiġu attwati diversi direttivi.

Per eżempju, f'April ħarġu s-safety signs fuq pregnant workers, fuq ħaddiema żgħażagħ u aktar tard din is-sena se toħroġ ukoll fuq dawk is- sustanzi li jikkaġunaw il-cancer.

Ma rridux nistennew ħafna snin qabel ma nibdew naħdmu f'din il-linja.

Naf li l-gvern Malti wkoll se jitlob perijodu ta' transizzjoni fuq diversi direttivi.

Dawn kollha huma affarijiet tajbin li anke n-naħa l-oħra qed taqbel magħhom għaliex dawn huma affarijiet li jgħaddi minnhom kull ħaddiem.

U naħseb li t-titjib li se jsir żgur li se jagħmel ġieħ ix-xogħol li qed nagħmlu llum u x-xogħol li għandu jsir minn din l-awtorita'.

Mr Speaker, huwa importanti ħafna li l-gvern ikollu l-aħħar kelma għaliex dan għandu r-riżorsi, l-obbligu u l-impenn li jara li l-affarijiet jimxu.

Jien hawnhekk ma narax għalfejn il-unions, per eżempju, għandhom ikunu kontra dan li qed nagħmlu.

Jien nifhem li dawn jiġġieldu għal aktar drittijiet u għal aktar sigurta' fuq il-post tax-xogħol imma f'dan il-każ il-unions għandhom ifittxu li l-affarijiet jimxu.

Ħafna drabi dawn jgħidulna li minkejja li hawnhekk nitkellmu fuq is-sigurta' fuq il-post tax-xogħol imbagħad ma jsir xejn.

Per eżempju, l-Onor.

George Vella qal li ssib min iċempel minn qabel biex jara li meta jiġi l-inspector ikun kollox sewwa.

Aħna rridu niġġelduhom dawn l-ideat u naħseb li minn hawn ġew għandna nibdew inneħħu dawn il-prattiċi antiki.

Per eżempju, ħafna nies għandhom l-attitudni li ċertu ilbies protettiv ma jilbsuhx.

Għalhekk m'għandniex nagħlqu għajnejna għal dawn l-affarijiet imma għandna nedukaw u nipprovaw nikkonvinċu lin-nies.

Fil-fatt ħafna drabi parti mill-programm ta' prevenzjoni huwa proprju li jikkonvinċi lil dak li jkun biex jibda jagħmel xi ħaġa.

Sur President, għamilna ħafna f'dan il-pajjiż biex innaqqsu l-imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol.

U għalhekk huwa importanti li jkollna statistika li turi kif qed isiru l-inċidenti għax inkella ma nkunux nafu jekk hux sejrin 'il quddiem jew lura.

Huwa importanti li jkollna informazzjoni dettaljata ta' kemm hemm ħaddiema f'kull settur, kif inhuma mqassmin u kemm huma esposti għal riskji.

Hemm ħafna u ħafna x'wieħed jgħid fuq il-mod ta' kif il-ħaddiem jesponi ruħu għar-riskju.

Ma rridx ma nsemmix, per eżempju, il-ħinijiet tal-part-time jobs.

Kemm sar studju fuq ċerti inċidenti tat- traffiku li jseħħu fis-sigħat bikrin ta' filgħodu min-nies li jkunu ġejjin minn xogħol wara xogħol wara xogħol?

Ħafna drabi dawn in-nies ikunu involuti f'dawn l-inċidenti għax ikunu għajjenin.

Jien nispera li din l- awtorita' jkollha r-riżorsi biex tkun tista' titfa' dawl fuq il-mod ta' kif jiġru dawn l-inċidenti.

Mr Speaker, qabel nagħlaq irrid ngħid li għandna nagħmlu minn kollox biex dak li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi jiġi attwat.

Fil-parlament jidher li hawn qbil dwar il-mod kif għandha tkun magħmula u kif għandha timxi din l- awtorita' u naħseb li dan huwa l-ewwel pass biex f'dan il-qasam li huwa tant importanti u tant vitali għall-ħaddiema jkollna inqas inċidenti, inqas mard u inqas imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l- Erbgħa, 11 ta' Ottubru, 2000, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Artijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Komunikazzjonijiet u Transazzjonijiet Elettroniċi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Mr.Speaker, f'dan l- aġġornament nixtieq nuri kemm kien hemm żvilupp fil-qasam ta' l-ippjanar għal dak li għandu x'jaqsam mal-proċess ta' l-applikazzjonijiet.

Wieħed mill-punti primarji li juri dan it-titjib huwa fl-applikazzjonijiet pendenti ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jekk wieħed iħares lejn dawn l-applikazzjonijiet mill-aħħar ta' Settembru tas-sena l-oħra u jqabbilhom ma' din is-sena, isib li kien hemm tnaqqis ta' xejn inqas minn 23%, jiġifieri kwart ta' l-applikazzjonijiet.

Filwaqt li sa l-aħħar ta' Settembru tas-sena li għaddiet kien hemm 3,702 applikazzjoni, sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena nsibu li din iċ- ċifra niżlet għal 2,852.

Dan jorbot ma' l-istatement li konna għamilna s- sena li għaddiet li t-thrust prinċipali matul is-sena 2000 mhux biss se tkun dak li nkomplu t-tibdil fil-liġi u l-policies, iżda wkoll li se nbiddlu l-proċessi tal-applikazzjonijiet.

Iċ-ċifra li semmejt hija prova ta' dan il-progress, speċjalment meta wieħed iqis ir-riorganizzazzjoni li kien hemm fl-awtorita'.

Irrid ngħid ukoll li sar titjib fit-tmexxija tad- development control u naħseb b'mod ġenerali l-pubbliku qed japprezza li hemm effetti pożitivi.

Mr. Speaker, jien m'inix ngħid li dan huwa l-massimu li nistgħu nagħmlu.

Nispera li fix-xhur li ġejjin inkomplu naraw tnaqqis.

L-awgurju tiegħi lill-awtorita' hu li tibqa' għaddejja bir-ritmu li ħadmet bih matul l-aħħar xhur u li dan in-numru jkompli jonqos.

Irrid ngħid ċar u tond li dan in- numru ta' każi pendenti ma jistax jispiċċa fix-xejn, għax f'organizzazzjoni bilfors ikun hemm numru ta' applikazzjonjiiet li se jkunu għadhom qed jiġu pproċessati.

Importanti li wieħed jirrifletti għalfejn ġara dan it- tnaqqis.

Nistgħu ngħidu li n-numru ta' każi li jitilgħu quddiem il-bord ta' l-iżvilupp baqa' l-istess.

Li nbidel huwa l-mod kif id-DCC qed tara l- files.

Din kienet tara 70 file u minnhom kien ikun hemm ħafna li ma jiġux deċiżi minħabba nuqqas ta' informazzjoni.

Li qed jiġri bħalissa hu li l- files qed jiġu screened qabel biex tinkiseb l-informazzjoni qabel ma jsir il-bord.

Minħabba f'hekk in-numru ta' differimenti naqas b'mod sostanzjali.

B'dan il-mod id-deċiżjonijiet jittieħdu aktar u l-każi pendenti jonqsu.

Irrid ngħid ukoll li matul il-ġimgħat li ġejjin se nagħmlu tibdila oħra fejn se tiżdied il-lista ta' xogħlijiet li wieħed ikollu jagħmel għal applikazzjoni minuri.

Dik li llum insejħu l-general development order application, minflok issir sħiħa issir il-parti l-importanti.

B'hekk ikun hemm aktar ħin x'nużaw fuq applikazzjonijiet sħaħ u nnaqqsu l- applikazzjonijiet pendenti.

Tibdila oħra fl-abbozz ta' liġi hi li għandu jkun hemm iktar minn kummissjoni waħda għall-kontroll ta' l-iżvilupp.

B'dan il-mod l-applikazzjonijiet li jkunu diġa' proċessati mid-direttorat u jkunu qed jistennew biex imorru quddiem il-DCC għal deċiżjoni jdumu inqas jistennew fil-queue.

Naħseb tajjeb ukoll wieħed isemmi t-titjib f'dak li għandu x'jaqsam mad-dewmien biex tittieħed deċiżjoni għax huwa fatt li dawn id-deċiżjonijiet qed jittieħdu f'anqas ħin.

Jekk wieħed jgħodd kemm-il applikazzjoni ġiet ipproċessata matul is-sena li għaddiet f'perijodu ta' tmien ġimgħat, isib li kien hemm 1,023.

Hawnhekk qed nitkellem fuq din is-sena. peress li s-sena ta' l-awtorita' hija mill- 11 ta' Ottubru 1999 sal-30 ta' Settembru 2000.

Dan in-numru żdied b'16%.

Jekk nipparagunaw din is-sena mas-sena l-oħra nsibu li l-applikazzjoni li ġew deċiżi f'perijodu ta' 12-il ġimgħa minn 1,740 s-sena l-oħra tela' għal 2,155 din is-sena.

Din hija żieda ta' 24%.

Mela qegħdin naraw li mhux biss għandna tnaqqis fin-numru ta' applikazzjoijiet pendenti imma wkoll żieda fin-numru a' applikazzjonijiet li qegħdin jiġu deċiżi.

Dan huwa fatt pożittiv ħafna.

Irrid ngħid ukoll li fost it-tibdil li hemm fil-liġi nsibu d-deemed approval, sistema li permezz tagħha applikazzjoni trid tinqata' wara 12-il ġimgħa.

It-tibdila li daħlet fil-liġi f'Lulju ta' 1997 kienet idea tajba tal-gvern l-ieħor iżda effettivament ma ħadmitx.

Issa fit-tibdil li qegħdin nipproponu, aħna qed inħarsu lejn kif jiskatta l-proċess tad-deemed approval.

Tajjeb li wieħed iħares mhux biss lejn dak li qed jiġi propost fil-liġi iżda wkoll lejn x'kien qed jiġri.

Mr. Speaker, s'issa tkelimna fuq kwantita' pero' importanti li wieħed jitkellem ukoll fuq il-kwalita'.

Huwa evidenti li l-DCC qiegħda tiddedika aktar ħin għal kull seduta biex b'hekk l-applikant jingħata aktar ħin biex jispjega u jiddiskuti l-applikazzjoni tiegħu.

Dan il-fatt mhux biss qed iwassal biex in-nies jagħrfu li għandhom iċ-ċans jiddiskutu iżda wkoll li iċ-chairman tal-kummissjoni għall-kontroll ta' l-iżvilupp jispjegalhom x'inhuma l-policies.

Jekk wieħed jingħata refusal, din tiġi spjegata lilu bl-aktar mod ċar bir-raġuni għaliex qed jingħata dan.

Mr. Speaker, meta tkellimna fuq l-estimi tas-sena' li għaddiet għedt ċar u tond li kien hemm titjib fil-quality time.

Għedt li l-applikant qed jingħata aktar ħin u li issa rridu mmorru fuq il-kwestjoni tal-kwantita'.

Huwa evidenti li matul din is-sena il-kwalita' u l-kwantita' qed jimxu flimkien.

Ma żidniex fil-kwantita' billi naqqasna l-kwalita.

Fil-kwalita' għamilna pass 'il quddiem u dan jidher mil-fatt li n-numru ta' appelli li qegħdin jagħmlu n-nies dejjem qed jonqos.

Fl-1998 in-numru t'appelli kien ta' 918 u matul din is-sena dan in-numru se jkun madwar 400.

Dan ifisser li għandek tnaqqis bin-nofs u dan għar-raġuni li r-refusals qed jiġu spjegati sewwa.

Mr. Speaker, jiena ninsisti li titjib fil-kwalita' itejjeb il-kwantita'.

Mhux qed ngħid li wara sentejn għandna xi sitwazzjoni lesta jew li m'għandniex fejn intejbu.

Hemm ħafna fejn naħdmu.

L-awtorita' ta' l- ippjanar barra x-xogħol tajjeb ħafna li tagħmel fil-qasam tal-pjani lokali tieħu ħsieb il-pjan ta' fejn jidħol kontroll ta' l-iżvilupp.

Hawn sar titjib f'dawn is-sentejn u tajjeb insemmuh.

Tajjeb ukoll ngħidu li ma wasalniex u fadlilna ħafna fejn nimxu f'dak li huwa kwalita' ta' ħin li jingħata l-applikant mhux quddiem il-kummissjoni iżda f'diskussjoni diretta ma' l-uffiċċjali ta' l-awtorita' speċjalment waqt li għaddej il-proċess ta' l-applikazzjoni.

Il-kuntatt ma jridx isir bil-karti biss iżda direttament mal-klient u l-perit tiegħu.

Mr. Speaker, meta nsemmu titjib ma rridux insemmu l-liġijiet jew policies biss iżda l-impjegati ta' l-awtorita' stess.

Irrid minn hawnhekk ngħid grazzi lil min qiegħed imexxi l-unit tal-kontroll ta' l-iżvilupp ta' l- awtorita'.

Dan il-unit għamel sforzi kbar sabiex nilħqu dawn ir-riżultati, imma rridu nibqgħu għaddejjin sabiex l-applikant li huwa fuq kollox il- konsumatur ta' l-awtorta' jingħata servizz aħjar li jinftiehem anke meta jiġi rifjutat.

Irrid ngħid li effettivament fl-aħħar seba' snin in-numru ta' refuses li ħarġet l-awtorita' baqa' l-istess.

Jekk fil-1996 kellna 20.4%, fl-1997 kellna 21%, fl-1998 kellna 22% u matul din is-sena baqa' 22.1%.

Fadlilna triq twila imma nħossni nkorraġit b'dan l-effort li sar.

Filwaqt li nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-awtorita' inħeġġiġhom jibqgħu mexjin hekk.

Mr Speaker, filwaqt li qed nitkellem dwar l-awtorita' ta' l-ippjanar, nixtieq li nitkellem fuq kummenti li għamel l-Onor.

Joe Mizzi, li huwa l- ispokesman tal-Partit Laburista fl-oppożizzjoni, b'reazzjoni għar-rapport tas-sena ta' ħidma tal-ministeru ta' l-intern.

Dan ġie rrapurtat fl- edizzjoni ta' nhar il-Ġimgħa 6 ta' Ottubru tal-ġurnal suppost indipendenti "l-orizzont", li qal li fl-ewwel laqgħa tal-bord ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar se jressaq vot ta' sfiduċja fil-heritage advisory committee.

Skond hu l-HAC mar kontra u bidel l-opinjoni li hu kien ta.

Filwaqt li m'inix se nidħol fil-meritu jekk dak il-bord għamilx sew li ta l-opinjoni kif taha - dak mhux kompitu tiegħi u hemm il-bord li jiddeċiedi hu - irrid ngħid li dak li qal l-Onor.

Mizzi hu riżultat tan-nuqqas ta' verifika tal-fatti min- naħa ta' l-Onor.

Membru.

M'hu veru xejn li l-HAC fil-każ ta' Bighi biddel xi opinjoni u bħala membru ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, l-Onor.

Mizzi seta' faċilment jiċċekkja li fid-29 ta' Settembru, f'rapport mibgħut lis-segretarju tal- bord ta' l-awtorita', ġew spjegati fid-dettal il-pożizzjonijiet kollha adottati mill-HAC.

Dan hu miktub ċar u tond u jiena se nikkwota parti mill-għeluq ta' dan ir-rapport:

"Moreover, contrary to what has been stated by Onor. Joe Mizzi on a television programme ......"

- il-programm "monitor" fuq NET Television, fejn kont preżenti jien. -

".... that the HAC has changed its position on the new construction at Bighi, the HAC strongly denies the statement by Mr Mizzi as explained above".

Jien niskanta kif wara li sar dan ir-rapport u wara li dehret fil-programm in-nota li ntbagħtet mill-istess awtorita' ta' l-ippjanar, l-Onor.

Mizzi baqa' jirrepeti dan l-argument.

Huwa kundannabbli li wieħed ma jkunx iċċekkja l-fatti, aktar u aktar meta bħala membru ta' l-awtorita' l-Onor.

Membru għandu aċċess għall-files u jista' faċilment jiċċekkja.

L-Onor.

Mizzi qal ukoll - għallinqas kif ġie kkwotat f'"l-orizzont" - li l- HAC huwa magħmul mill-membri maħtura mill-gvern.

Il-membri fuq l-HAC ma jagħżilhomx il-gvern imma tagħżilhom l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Irrid ngħid ukoll li ħafna mill-membri fuq l-HAC huma l-istess nies li ilhom hemmhekk mill-1994.

Dan ifisser li nżammu nies li kienu hemm fl- amministrazzjoni laburista u allura aktar u aktar ma nistax nifhem din il- konfrontazzjoni diretta ma' l-HAC.

Fuq kollox ħafna minnhom huma nies li b'dedikazzjoni kbira jagħtu ħin twil lill-awtorita' sabiex il-wirt nazzjonali tagħna jiġi konservat.

Dan ma jfissirx li wieħed ma jaqbilx ma' ċerti deċiżjonijiet li jagħmel il-bord.

Ġieli jkun hemm deċiżjonijiet li lanqas jien ma naqbel magħhom pero' madankollu xorta ninża' l-kappell lil- membri ta' dan il-bord li b'dedikazzjoni kbira jagħmlu xogħol tajjeb ħafna.

Dawn huma nies li għandhom knowledge u kapaċita' japprezzaw il-wirt ta' pajjiżna.

Huma nies dedikati li jagħtu ħafna ħin.

Mr Speaker, ippermettili fl-aħħar ta' dan l-intervent ngħid li dak li qal l-Onor.

Joe Mizzi, għallinqas kif rapportat hawnhekk, m'hu veru xejn.

Hu qal, u nikkwota:

"Jidher ċar li kien hemm indħil politiku".

Jien niddikjara li jien ma ntervjenejt bl-ebda mod u li ma naf lil ħadd mill-kollegi tiegħi li intervjena b'xi mod politiku fuq dan il-każ.

Li naf huwa li l-awtorita' ta' l-ippjanar ħarġet l-ordnijiet li kellha toħroġ u la jien u lanqas ħadd mill-kollegi tiegħi ma intervjena b'mod politiku fuq dan il-każ.

Il-liġi hija għal kulħadd indaqs u kulħadd irid jerfa' r- responsabbilta' ta' dak li jagħmel Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa 11 ta' Ottubru, 2000 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

14705, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l-gruppi ta' nies li kkwalifikaw għas-sussidju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-persuna li tgħix waħedha jew familja li tissodisfa t-test tal-kapital u t-test tal- mezzi kif ikkalkolat skond it-Tieni Taqsima tat-Tieni Skeda ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali (Kap 318) tkun intitolata għal skont fuq il-kontijiet tad-dawl u ilma, sakemm ebda membru ta' dik il-familja jew xi persuna oħra li jgħixu ma' l-Applikant ma jkunux impjegati jew jaħdmu għal rashom.

F'każ ta' familja li tirċievi l-għajnuna soċjali u li magħha ma jgħixux xi persuni li mhumiex membri ta' dik il-familja, tkun intitolata għal dan l- iskont avolja xi membru tal-familja, minbarra l-kap jew martu, ikunu impjegati jew jaħdmu għal rashom.

SETTUR TAL-MANIFATTURA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

14801, jista' l-Ministru jagħti breakdown tan-numru ta' nies li jaħdmu fis-settur privat tal- manifattura skond l-etajiet tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Interpellant ma teżistix.

SKEJJEL TAL-KNISJA - INVESTIGAZZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' jinvestiga rapporti li hemm skejjel tal-knisja li qed idaħħlu tfal bla polza jew bla common Entrance Examination għax idaħħluhom fil- klassijiet 2 sa 6 fil-primarja w form 2 sa 5 fis-sekondarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, ser nivverifika x'inhi l-policy segwita f'din il- materja.

WSC - ARRETRATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallset l-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma f'arretrati ta' xogħol lill-kuntrattur matul l-1999 u 2000?

Ix-xogħlijiet mħallsa huma kollha ċertifikati mill-perit?

Jista' jagħti lista tax-xogħlijiet mħallsa mill-WSC llum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

DIPARTIMENT TAL-PROTEZZJONI ĊIVILI - FIRE ENGINES

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartiment tal-protezzjoni ċivili hux se jirrekluta drivers ta' fire engines fix-xhur li ġejjien?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 19093.

KUNTRATTURI - ARRETRATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallset l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma f'arretrati ta' xogħol lill-kuntrattur matul l-1999 u 2000?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lil-Ministru koncernat.

CONTRACTS DIVISION - KUNTRATTURI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' kuntratturi li tħallsu matul l-1999 u 2000 għal xogħol ta' kostruzzjoni, toroq, eċċ li sar wara tenders mogħtija mill- Contract Division tal-Finanzi matul l-istess perijodu?

Kemm jammontaw dawn il-kuntratti?

X'inhuma l-arretrati li għad baqgħalhom jieħdu l-kuntratturi?

ONOR.

JOHN DALLI: Billi l-pagamenti jiġu approvati mid-Dipartimenti jew Korpi Parastatali li għalihom ikun sar jew ser isir ix-xogħol, nitlob l- Onor. Interpellant jgħaddi din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DJAR - VALLETTA - STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx deċiżjoni jekk jistax jiġi stallat lift f'numru 2, Triq Melita, Valletta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li, fil-post indikat mill-Onor.

Interpellant, jista' jiġi nstallat lift fil-bitħa nterna kemm il-darba ssir rilokazzjoni tas-servizzi li hemm fil-bitħa w tiġi stabbilita l-ownership ta' l-istess bitħa.

ĦAMRUN - TRIQ IL-FERROVIJA - LATRINA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid għaliex inbeda x-xogħol fuq bini ta' public convenience fi Triq il-Ferrovija, l-Ħamrun, meta r-residenti kollha ffirmaw petizzjoni kontra dan l-iżvilupp?

Meta ddeċidiet il-PA u min applika sabiex issir din il-public convenience?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-applikazzjoni għall-bini ta` public convenience fil-post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant kienet ġiet sottomessa mill-Kunsill Lokali tal-Ħamrun u ġiet approvata mill- Awtorita` ta` l-Ippjanar fil-11 ta` Settembru 1998.

Il-petizzjoni mingħand ir-residenti kontra dan l-iżvilupp mibgħuta lill- Awtorita` ta` l-Ippjanar ġiet ikkonsidrata kif xieraq fl-evaluazzjoni ta` l- applikazzjoni.

Jogħġbu l-Onor.

Interpellant jinnota li oġġezzjoni għal żvilupp mhux neċessarjament ifisser li l-applikazzjoni tiġi rifjutata.

BENEFIĊĊJI FISKALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba li ta l-Ministru għall-mistoqsija parlamentari nru 18924 (Seduta Nru. 363), jista' l-Ministru jgħid jekk: (a) għalkemm il- persuni li ħadu kumpens mhumiex intitolati xorta waħda kien hemm min ta u bbenefika minn xi forma ta' benefiċċju fiskali jew xi eżenzjoni mill-ħlas ta' taxxa fuq l-income; u (b) ċertu għalliema kif ukoll ħaddiem fis-settur bankarju, fil-fatt bbenefikaw minn din it-tip ta' benefiċċju jew eżenzjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li b'riferenza għat- tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

18924 u għal mistoqsija parlamentari nru 19866, il-kwistjoni jekk pagament mogħti fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni tal-Inġustizzji 1987 hux taxxabbli jew le hija deċiża skond il-merti ta' kull każ partikolari.

Ma jirriżultax li kien hemm każi ta' għalliema jew ħaddiema tal-banek li ingħataw eżenzjoni mit-taxxa jew xi benefiċċju fiskali ieħor fuq kumpens deċiż mill-Kummissjoni għal-Investigazzjoni tal-Inġustizzji 1987.

SKEJJEL - FX ATTARD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-ġenituri qed jintalbu jħallsu Lm1 kull darba li jissejħu biex jattendu laqgħa tal-ġenituri fl-iskola sekondarja tas-subien FX Attard tal-Marsa?

Min ħa din id-deċiżjoni, japprezza li qed ipoġġi f'diffikulta' u f'qagħda mbarazzanti lil dawk il-ġenituri bi dħul baxx li għandhom diġa' problemi kbar biex ilaħħqu ma' l-ispejjeż tal-ħajja?

Jaqbel il-Ministeru li l-ġenituri jiġu ċċarġjati Lm1 għal kafe' u l- gallettini?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Kunsill Skolastiku ta' l-iskola FX Attard, Marsa jorganizza laqgħat għall-ġenituri li għalihom ikunu mistiedna kelliema biex ikellmu lill-ġenituri fuq suġġetti varji ta' interess għall- ġenituri fit-trobbija ta' uliedhom..

Dawn il-laqgħat ilhom isiru f'din l-iskola u hemm id-drawwa li jiġu pprovduti kafe`, pastizzi, sandwiches u pasti għal dawk il-ġenituri li jixtiequ.

Ser nivverfika mal-Kap ta' l-Iskola u l-President tal-Kunsill Skolastiku l- element imsemmi mill-Onor.

Membru fit-tieni parti tal-Mistoqsija.

TRIBUNAL INTERNAZZJONALI U KUMMERĊJALI TA' L-ARBITRAĠĠ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Mindu daħlet fis-seħħ il-liġi li permezz tagħha twaqqaf it- Tribunal Internazzjonali u Kummerċjali ta' l-Arbitraġġ, kemm-il darba ltaqa'?

Kemm il-każ ittratta?

X'kienu id-deċiżjonijiet li ħa?

ONOR.

AUSTIN GATT: Sal-lum l-ebda kaz ta' arbitragg internazzjonali kummercjali ma gie registrat fic-Centru Malti ta' l-Arbitragg.

Ta' min ighid li t-Taqsimiet V u VII tal-ligi dwar arbitragg internazzjonali dahlu fis-sehh fl-1 ta' Awissu u fil-15 ta' Settembru ta' din is-sena rispettivament.

SKEJJEL - QORMI - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega għaliex studenti li qegħdin f'Year 6 fl-iskejjel ta' San Ġorġ u San Bastjan, Qormi, jużaw xi kotba differenti minn xulxin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li din il-Mistoqsija waslet fil-Ministeru il- bieraħ, tagħrif mitlub ma laħaqx inġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

MELLIEĦA - ART

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-art taħt il-ground tal-football fil-Mellieħa u li tmiss mat-triq, tingħata biex tintuża għal żvilupp ta' faċilitajiet sportivi tant meħtieġa fil-Mellieħa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-Taqsima Proprjeta` tal-Gvern ma rċeviet l-ebda talba dwar il-feles ta` art li hemm ħdejn il-futbol ground tal-Mellieħa, la mill-Kunsill Malti għall-Isport u lanqas minn xi Għaqda Sportiva.

SKEJJEL - PARAPETHIC TEACHERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm parapethic teachers fl- iskejjel tal-gvern, tal-knisja u tal-privat?

F'liema skejjel jattendu?

Għalkemm ħin?

Kemm hemm studenti fl-iskejjel tal-gvern, tal-knisja u tal- privat li jeħtieġu s-servizz ta' dawn l-għalliema?

ONOR.

LIĠI TA' L-IŻVILUPP INDUSTRIJALI - TIBDIL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi kumpannija ta' l- awdituri li ngħata l-inkarigu li tressaq proposti għal tibdil fil-Liġi ta' l-Iżvilupp Industrijali?

Kif intgħażlet din il-kumpannija?

Kemm tħallset?

Min awtorizza il-ħlas?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kumpanija ta' awdituri KPMG ġiet inkarigata mill- Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta biex tressaq proposti għal tibdil fil-Liġi ta' l-Iżvilupp Industrijali wara li din l-istess kumpanija diġa' kienet għamlet xogħol fuq l-istess materja matul l-Amministrazzjoni Laburista bejn l-1996 u l-1998.

Sussegwentement il-Gvern ħass il-bżonn li jitfassal qafas legali aktar flessibbli mill-I.D.A. attwali u għalhekk il-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi awtorizza lill-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta sabiex din tirrevedi l-kummissjoni lill-konsulenti fuq imsemmija biex ir- rakkomandazzjonijiet tagħhom jiġu inkwadrati taħt forma ta' enabling act li għandha toħroġ mill-istess I.D.A. iżda li ser tingħata s-sura ta' liġi aktar wiesgħa bl-isem ta' Business Promotion Act.

Rigward l-ammont imħallas lil din il-kumpanija, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija nru 18447 waqt is- Seduta nru.

MALTACOM - COIN TELEPHONE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari nru 19715?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li s-suq li jimmira għal din is- sezzjoni ta' kummerċ, ġie liberalizzat fl-1995.

Settijiet tat-telefon li jaħdmu bil-flus - hekk imsejħa coin telephone sets - jinstabu għall-bejgħ minn diversi ħwienet li m'għandhom ebda konnessjoni mal-Maltacom.

Għal din ir-raġuni l-Maltacom ma żżomm ebda statistika dwar coin telephone sets i nstallati għand klijenti residenzjali u kummerċjali.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, nassumi li l-Onor.

Interpellant qed tirreferi għal klijenti li għandhom installat coin telephone set.

Jekk dan huwa l-każ, it-tweġiba mogħtija għall-ewwel parti tal-mistoqsija tapplika wkoll f'dan il-każ.

MALTACOM - SERVIZZI TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għandi nifhem li l-Onor.

Interpellant qed tirreferi għal qtugħ fis-servizz ta' linji b'tariffi residenzjali.

L-informazzjoni mitluba xahar b'xahar bejn April u Settembru ta' din is-sena hija kif ġej:

XAHAR NUMRU TA' SERVIZZI MAQTUGĦA April 19 Mejju 25 Ġunju 16 Lulju 336 Awissu 5 Settembru 194

Ta' min ifakkar li qabel ma tinqata' linja, ikun hemm restrizzjoni fejn l- abbonat ikun jista' jirċievi biss telefonati.

L-abbonati li matul ix-xhur imsemmija kellhom is-servizz maqtugħ, huma mferrxin ma' Malta u Għawdex.

GĦAQDIET/FONDAZZJONIJIET VOLONTARJI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru ġentilment jgħid jekk il- gvern jagħtix għajnuna finanzjarja lil għaqdiet u fondazzjonijiet volontarji (NGO's) li jaħdmu fil-qasam tal-persuni b'diżabilita'?

X'għajnuna ta lil kull għaqda tul l-1996, 1997, 1998, 1999 u 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

METCO - RAPPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid minn min sar ir-rapport tal-METCO dwar xejriet fil- kummerċ barrani ta' pajjiżna?

Kemm tħallas tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ikun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant jispeċifika għal liema rapport qiegħed jirreferi, peress li jiena nfurmat li l-METCO ma kkommissjonat l-ebda rapport fuq xejriet fil-kummerċ barrani ta' pajjiżna.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħallas spejjeż s'issa l-Gvern Malti lill-ġenituri Għawdxin tat-tewmin sijamiżi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ma tħallsu ebda spejjeż lill-ġenituri nfushom.

Il- Gvern Malti offra l-appoġġ u l-għajnuna biex l-omm tingħata l-kura meħtieġa fi sptar l-Ingilterra u dan skond il-ftehim li jeżisti bejn il-Gvern Malti u dak Ingliż f'dan ir-rigward.

Minħabba ċ-ċirkostanzi speċjali li żviluppaw madwar il-każ, il-Ministeru għall-Politika Soċjali żamm u għadu jżomm kuntatt mal-missier u ma' membri tal-familja tal-ġenituri bl-iskop li jingħata l-appoġġ neċessarju u possibbli.

L-ispejjeż mediċi jiġu koperti mill-ftehim li jeżisti bejn il-Gvern Malti u l-Gvern Ingliż.

Madanakollu, minħabba ċ-ċirkostanzi speċjali ta' dan il- każ, il-Gvern Malti laqa' t-talba li, fuq bażi "ex gratia", jħallas parti mill-spejjeż legali relatati ma' l-appell.

Sa llum, sa fejn jien infurmat, għadu ma tħallas xejn.

AFM - SULDATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma li s-suldati tal-Forzi Armati ta' Malta ngħataw pager għal skopijiet ta' xogħolhom?

Lil kemm-il suldat ngħata u jekk lil kulħadd, kemm ingħataw?

X'inhu l-iskop li s-suldati jkollhom pager?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nikkonferma li ingħataw pagers lil suldati li jaħdmu f'oqsma li jirrikjedu rapid deployment.

Ma jidhirlix li għandi nagħti iżjed informazzjoni minħabba raġuni ta' sigurtà.

VAT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien it-total ta' dawk li rritornaw il-ktieb tal-VAT lura lid-dipartiment mill-1 ta' Jannar, 1999 sal-lum, xahar b'xahar?

Kemm kien hemm min talab li jkollu l-ktieb tal-VAT għall-ewwel darba mill-1 ta' Jannar 1999 sal-lum?

ONOR.

JOHN DALLI: "Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub minnu dwar in-numru ta' persuni reġistrati li talbu li jinqatgħu mir- reġistru tal-VAT hu kif muri hawn taħt:

|Talbiet għal De-reġistrazzjoni |

|Xahar |1999 |2000 | |Jannar |249 |421 | |Frar |193 |297 | |Marzu |172 |223 | |April |238 |208 | |Mejju |230 |167 | |Ġunju |170 |157 | |Lulju |198 |102 | |Awissu |174 |226 | |Settembru|203 |210 | |Ottubru |283 | | |Novembru |311 | | |Diċembru |298 | | |Total |2,719 |2,011 |

Bejn l-1 ta' Jannar 1999 u l-aħħar ta' Settembru 2000, in-numru ta' persuni li talbu li jirreġistraw mad-Dipartiment kien 5,968.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nuqqas ta' għalliema fis-suġġetti tekniċi fit- Technical Institute Mikelang Sapiano u f'Fellenberg Centre?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jiġi verifikat u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

WIED IL-GĦAJN - SQAQ IR-RUMI - TOROQ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux possibbli jiġi rranġat Sqaq ir-Rumi , Wied il-Għajn, li jinsab fi triq id-daħla ta' San Tumas, Wied il-Għajn?

Billi dan l-isqaq jinsab fi stat diżastruż, u dan minkejja diversi residenti li joqogħdu fih, possibbli li dan l-isqaq jiġi rranġat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-manutenzzjoni ta' Sqaq ir-Rumi hija responsabbilita' tal-Kunsill Lokali, u għalhekk l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.