MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 29 Il-Ġimgħa, 11 ta' Diċembru, 1998 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 29

Il-Ġimgħa, 11 ta' Diċembru, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.05 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 11 ta' Diċembru, 1998

WERREJ MINUTI 454

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 454

TQEGĦID TA' KARTI 460

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI 1999 IL-ĦAMES JUM STABBILIT MINISTERU GĦALL-AMBJENT 460

AĠĠORNAMENT 490

RULING TA' MR SPEAKER 494

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 494

MINUTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Hemm xi korrezzjonijiet għall-minuti?

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li l- Onor. Jean Pierre Farrugia kien preżenti għas-seduta ta' dalgħodu.

MR SPEAKER: Is-Sedja tieħu nota.

Il-minuti jistgħu jiġu kkonfermati issa?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 28 li saret fil-11 ta' Diċembru, 1998 ġew konfermati.

MR SPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tar-Rapport ta' l-Awditur Ġenerali għas-sena 1997.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

OPM - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-10 ta' Novembru, 1998 u għad-dekasteru li għalih il-Prim Ministru huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il-mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu użati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-informazzjoni mitluba.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall- perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-10 ta' Novembru, 1998 u għad- dekasteru li għalih il-Viċi Prim Ministru huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il-mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu użati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali) (f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin): Fil-perijodu ndikat mill-Onor.

Membru, il-ministeru għall-affarijiet barranin kien qed jagħmel użu minn seba' mobile phones fl-uffiċċju ċentrali, u għaxra fil- missjonijiet ta' barra.

L-apparati f'Malta, li huma kollha mixtrija, jintużaw minni u mis-segretarjat privat tiegħi, mis-segretarju parlamentari, mis-segretarju permanenti, mill-kap tal-protokoll u minn uffiċjali tal-ministeru - fuq bażi ta' roster - li jagħtu servizz lil min jenħtieġ xi għajnuna mill-ministeru wara l-ħinijiet normali tax-xogħol.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-10 ta' Novembru, 1998 u għad-dikasteru li għalih il-Ministru huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija, mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il- mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu wżati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li fil-ministeru ta' l-edukazzjoni hemm żewġ mobile phones li huma mixtrija mingħand Telecell bil-prezz ta' Lm194.49,0 u l-ieħor mingħand Vodafone bil- prezz ta' Lm201.50,0.

Dawn il-mobile phones qegħdin jintużaw mill- permanent secretary u mis-segretarjat tal-ministeru.

Wieħed minn dawn il- mobile phones, dak tas-segretarjat, inxtara f'Ottubru 1998 u beda jiġi wżat minnufih; l-ieħor kien użat qabel il-5 ta' Settembru, 1998.

Fis-segretarjat parlamentari qed jintuża mobile phone mis-segretarju parlamentari u tnejn oħra għall-użu ġenerali tas-segretarjat.

Dawn iż-żewġ mobile phones kienu wżati minn uffiċjali li kienu jokkupaw karigi fis- segretarjat matul l-amministrazzjoni ta' qabel.

Il-kontijiet tal-mobile phone tas-segretarju parlamentari jitħallsu minn fondi tal-gvern, għalkemm is-set huwa proprjeta' tiegħu personali.

Qed jintuża mobile phone ieħor miċ-chairman tan-national pool complex li, għalkemm il-kontijiet tiegħu jiġu mħallsa mill-accounts tal-pool, la huwa proprjeta' u lanqas huwa mikri mill-pool complex.

Il-fondazzjoni għall-istudji internazzjonali għandha bħala proprjeta' tagħha żewġ mobile phones li nxtraw bil-prezz ta' Lm89 u Lm96 u li jintużaw biss għall-programm elderhostel u jitħallsu minn dan il-programm.

Il- mobile phones huma abbinati mal-programm u mhux mal-persuna.

Il-Mediterranean conference centre għandha tliet mobile phones mixtrija mingħand Telecell/Vodafone.

Wieħed inxtara Lm130 u t-tnejn l-oħra Lm170-il wieħed.

Dawn il-mobile phones qed jintużaw mill-a/general manager, mill- head of operations u miċ-chargehand.

Tnejn minn dawn il-mobile phones bdew jiġu użati mill-5 ta' Settembru, 1998.

Din l-azzjoni ttieħdet biex l- uffiċjali għolja jkunu jistgħu jiġu kkuntattjati f'każ ta' emerġenza, kif ġara dan l-aħħar waqt ħruq bil-lejl.

Fil-perijodu mill-5 ta' Settembru sa' l-10 ta' Novembru, 1998 l- Universita' ta' Malta kellha erba' mobile phones għall-użu tagħha.

Dawn l- erba' mobile phones kienu diġa' qegħdin jintużaw kollha qabel il-5 ta' Settembru u huma kollha proprjeta' ta' l-universita'.

Dawn il-mobile phones qed jintużaw hekk: wieħed fir-rettorat, wieħed fid-dipartiment tax- xjenzi biomediċi u tnejn fid-dipartiment tal-bioloġija.

L-aħħar tliet mobile phones imsemmija qed jintużaw fuq proġetti tar-raba' protokoll finanzjarju bejn Malta u l-Italja.

Il-PBS għandha 20 mobile phone li kollha ġew mixtrija matul is-snin qabel il-5 ta' Settembru,1998.

Dawn il-mobile phones qed jiġu wżati minn:- Abela Cost - Engineers, Abela Cost - OB Van-Big, Abela Cost - OB Van-Small, Abela Tony, Azzopardi Paul, Azzopardi Paul - News (4), Azzopardi Stephen, Christina Sylvana, Flores Charles, Galea Joe, Galea Joe - Sports, Inguanez John, Marshall Albert, Peresso George, Peresso George - Operations Radio, Psaila Andrew u Żammit Manuel.

Fil-Malta Council of Science & Technology hemm żewġ mobile phones li qed jintużaw minn uffiċjali tal-kunsill.

Iż-żewġ mobile phones huma t-tnejn mixtrija, wieħed inxtara tliet snin ilu mingħand ''it-Telephone Direct', mudell Ericsson, u nxtara għall-prezz ta' madwar Lm210.00.

L-ieħor inxtara sena u nofs ilu mingħand 'The Phone Shop' - il-mudell huwa Motorola - għall- prezz ta' madwar Lm215.00.

L-Ericsson kien jintuża miċ-chairperson tal-kunsill, Dr. Renè Balzan, sakemm irriżenjat fid-9 ta' Settembru, 1998.

Ftit wara dan għamel użu minnu s-Sur Giovanni Buttiġieg għal xogħol relatat mal-ġimgħa xjenza u teknoloġija 1998.

Is-sett l-ieħor qed jagħmel użu minnu l-kap eżekuttiv tal-kunsill, il-Perit Carmelo J. Barbara.

It-tnejn kienu jintużaw qabel il- perijodu msemmi fil-mistoqsija parlamentari.

Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, id-dipartiment ta' l-eżamijiet, id- dipartiment tal-libreriji u arkivji, id-dipartiment tal-mużewijiet kif ukoll id-dipartiment tal-kultura ma jagħmlu użu min ebda mobile phone.

MINISTERU TAL-FINANZI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal- 10 ta' Novembru, 1998 u għad-dekasteru li l-Ministru għalih huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija, mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il-mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu wżati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): It-tagħrif mitlub huwa kif ġej:

|Diparti|Mobil|Mixtrij|Użu |Użat| |ment |e |a | |i | | |Phone|Mikrija| |mill| | |s |/Nefqa | |-5/9| | |Użati|(b) | |/98 | | |(a) | | |(c) | |Finazi |4 |a. |a. |*3 | | | |Mixtri |Ministr| | | | |minn |u* | | | | |Hong |b. | | | | |Kong, |Segreta| | | | |Lm312 |rju | | | | |b,c,d. |privat*| | | | |Ma |c. | | | | |nxtrawx|Segreta| | | | |minn |rju | | | | |dan |Permane| | | | |il-mini|nti | | | | |steru |d. | | | | | |Direttu| | | | | |r | | | | | |Ġeneral| | | | | |i* | | |Kuntrat|1 |Mixtri |Direttu|-- | |ti | |mingħan|r | | | | |d | | | | | |Vodafon| | | | | |e, | | | | | |Lm165 | | | |Ċentru |2 |a. |a. |-- | |għas-Se| |Mixtrij|Chairma| | |rvizzi | |a minn |n | | |Finanzj| |Hong |b. | | |arji | |Kong, |Senior | | | | |Lm350. |Executi| | | | |b. |ve | | | | |Mixtri | | | | | |mill-U.| | | | | |K. | | | | | |Lm114.0| | | | | |7 | | | |Il-Borz|2 |Mixtri |a. |-- | |a ta' | |mingħan|General| | |Malta | |d |Manager| | | | |Telecel|u użu | | | | |l Ltd. |ġeneral| | | | |a. |i | | | | |Lm179.4|b. | | | | |9 |Chairma| | | | |b. |n | | | | |Lm225.0| | | | | |0 | | | |Bank |2 |a. |a. |-- | |Ċentral| |Mixtri |Gvernat| | |i ta' | |mingħan|ur | | |Malta | |d |b. użu | | | | |Vodafon|Korpora| | | | |e, |ttiva | | | | |Lm256.0| | | | | |0 | | | | | |b. | | | | | |Mixtri | | | | | |mingħan| | | | | |d | | | | | |Telecel| | | | | |l, | | | | | |Lm159.0| | | | | |0 | | |

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Jista' l-Ministru jispjegalna għall-kurżita' kif hemm mobile phones mixtrija minn Hong Kong?

MR SPEAKER: Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI: Jien naħseb li fiż-żjara li kien għamel Hong Kong il- ministru ta' qabli kien xtara dawn it-telephones.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'riferenza għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal- 10 ta' Novembru, 1998 u għad-dekasteru li l-Ministru għalih huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija, mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il-mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu wżati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

MICHAEL ANĠELO REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Ninsab infurmat li mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn la nxtraw u lanqas inkrew mobile telephones mid-dipartimenti u organizzazzjonijiet li jaqgħu taħt id- dikasteru tiegħi.

Għaldaqstant il-pożizzjoni għadha kif kienet taħt l- amministrazzjoni preċedenti.

Per eżempju, jien writt l-apparat li kien juża' l-predeċessur tiegħi.

MINISTRU GĦALL-AMBJENT - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-perijodu mill-5 ta' Settembru, 1998 sal- 10 ta' Novembru, 1998 u għad-dekasteru li l-Ministru għalih huwa responsabbli, jista' jgħid kemm hemm mobile phones użati; kemm minn dawn huma mixtrija u kemm mikrija, mingħand min u b'liema prezz/rati; minn min qed jintużaw dawn il-mobile phones; u kemm minn dawn il-mobile phones bdew jiġu wżati mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): In-numru ta' mobile phones użati huwa ta' 22, erbgħa minnhom huma privati u l-kumplament kienu mixtrija qabel il-5 ta' Settembru, 1998.

Dawn it-22 mobile phone huma wżati mid-direttur ġenerali tax-xogħlijiet, miċ-chairman BICC, minn għaxar uffiċjali tal-ministeru u minn għaxar uffiċjali tad-dipartiment għal ħarsien ta' l-ambjent.

Ebda wieħed minn dawn ma beda jkun użat mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn.

Ta' min jinnota li fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti kien hemm dawn il-mobile phones:

|ministeru |12 | |diviżjoni | 3 | |tax-xogħlijiet | | |WSC |10 | |enemalta | 5 | |awtorita' ta' |12 | |l-ippjanar | | |dip għal ħarsien |10 | |ta' l-ambjent | | |TOTAL |52 |

Għalhekk, anke biex il-paraguni jkunu jreġu aħjar, jekk taqta' barra l- entitajiet li llum ma jifformawx parti mill-ministeru, issib li qabel kien hemm 25 mobile phone jintużaw imqabbla mat-22 illum u li erba' minnhom inxtraw privatament.

Fil-fatt fi żmien l-amministrazzjoni preżenti, fil- ministeru, ma nxtara ebda mobile phone ġdid u lanqas ma beda jintuża xi mobile phone ġdid.

DJAR - KAŻ H 0015646

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jinformani bl- iżviluppi tat-talba pendenti bir-ref No. H 0015646?

Fil-fatt x'inhi l- policy tal-gvern sabiex każijiet bħal dawn jiġu ttrattati?

Meta huwa pprogrammat li l-gvern jirrimedja għal dawn il-każijiet pendenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant hu mitlub jara r-risposta li jiena tajtu għall-mistoqsija Nru. 1118 li tittratta dwar l-istess persuni.

IPSE - File No. 980354/164/98

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani dwar il- follow-up tal-file IPSE 980354/164/98, u ċioe' jara li jiġi rimedjat il- każ sabiex il-persuni kkonċernati jkunu jistgħu jkomplu bil-ħidma tagħhom?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba tingħata f'xi seduta oħra, peress li l- informazzjoni għadha ma waslitx mingħand l-IPSE.

MR SPEAKER: L-Onor.

Louis Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, billi ta' spiss il-Ministru jirrispondi li t-tweġiba jagħtiha f'xi seduta oħra, jista' issa jaġġorna lill-Kamra dwar inċident li sar dalgħodu fil-power station ta' Delimara?

Il- Ministru huwa informat b'dan l-inċident li bih milli jidher ġiet affettwata parti mill-power station?

MR SPEAKER: Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li l-Onor.

Membru m'huwiex korrett meta jgħid li spiss nirrispondi l-mistoqsijiet li tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

Meta nagħti din it-tip ta' tweġiba jkun hemm raġuni bħal, per eżempju, fil-każ tal-mistoqsija tal-lum, fejn l-IPSE ħasset li m'għandhiex tagħti t-tagħrif mitlub f'din il-Kamra.

L-istess jiġri ħafna drabi fil-każ tal-Maltacom.

Jiena naħseb li l-parlament għandu dritt għal ċerta informazzjoni pero' nippreferi nkun prudenti u l-ewwel nikkjarifika l-affarijiet mal-korporazzjoni in kwestjoni.

Is-sitwazzjoni li sibt jien hija tali li f'ħafna każi dawn il- korporazzjonijiet jew istituzzjonijiet ma jagħtux risposti għal ċerti domandi, u l-istess kienu jagħmlu taħt l-amministrazzjoni preċedenti.

Jien għidt dan ħalli nippreċiża l-affarijiet.

Issa ħalli ngħaddi għad-domanda li saritli dwar l-Enemalta, għalkemm m'għandha x'taqsam xejn mad-domanda oriġinali dwar l-IPSE.

Iva, Mr Speaker, dalgħodu ġara inċident fil-power station tal-Marsa u jiena mort hemmhekk u rajt il-ħsara li saret.

Pero' biex inkunu ċari rrid ngħid li hemmhekk qed isir commissioning tal-combined cycle, li suppost kellha tibda topera f'April - ngħid id-dritt bqajt diżappuntat li dan il- kuntratt sal-lum għadu m'huwiex effettiv meta huwa impjant li għandna bżonnu - u jidher li kienu bdew parti mill-commissioning.

Sar ċertu testing u għamlu l-firing-up tal-boiler u meta kienu qed isiru ċerti tests fuq is-safety valves kien hemm splużjoni f'pompa u f'parti minn connection ta' kanna li hemm ma' din il-pompa.

Kien hemm splużjoni daqsxejn qawwija - dejjem qed nirriferi għall-combined cycle, jiġifieri din m'hijiex qed tipproduċi d-dawl - u b'effett t'hekk saret ħsara fit-twieqi u kien hemm ukoll xi ħaddiema - kienu qed jaħdmu ma' kuntrattur imma għall-grazzja t'Alla ma weġġa' ħadd minnhom - li kellhom qatgħa fuqhom mhux ħażin.

Huwa tajjeb li ngħid li bħalissa qed isir stħarriġ - għaliex din il- combined cycle għadha ma ġietx commissioned - biex jaraw sewwa sew x'wassal għal dan l-inċident.

Naturalment din hija xi ħaġa serja pero' hija xi ħaġa li bl-ebda mod ma taffettwa l-provvista tad-dawl - għaliex huwa impjant li għadu ma bediex jaħdem - u meta jien mort fuq il-post osservajt ukoll li fil-fatt dan l-impjant għadu daqsxejn lura milli jkun fully operational.

Fil-fatt anke l-area ta' madwaru għadha kollha tajn u tħossok li qiegħed litteralment f'construction site.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li kien qed isir preliminary commissioning u għalhekk dan l-inċident bl-ebda mod m'hu se jaffettwa l-provvista.

Rigward il-combined cycle, kif diġa' għidt, ninsab imħasseb ħafna dwar il- fatt li din kellha tiġi commissioned f'April tas-sena li għaddiet u fil- fatt għadha ma ġietx commissioned.

Din il-combined cycle se tipproduċi 110 MW ta' elettriku - kważi kwart tal-produzzjoni tal-pajjiż - u se tkun tista' tnaqqas ukoll xi ftit l-użu tal-power station tal-Marsa, li dan l- aħħar kien qed jingħad - issemma anke f'dibattitu hawnhekk - li qed ikollha effetti ambjentali ħżiena minħabba d-dħaħen li tarmi.

Jien naħseb li d- dewmien li sfortunatament qed ikun hemm sabiex dan l-impjant jibda jitħaddem qed iwassal għal sitwazzjoni fejn mhux biss tbati l-effiċjenza imma jbati anke l-ambjent u għalhekk huwa importanti li l-impjant tal-combined cycle jiġi commissioned kemm jista' ikun malajr.

Kawża ta' dan l-inċident, ix-schedule żgur li se tintefa' aktar lura għaliex wieħed irid jara sewwa sew x'ikkaġuna din l-isplużjoni, jekk kienx hemm xi faulty equipment ta' xi sub-contractor jew kienx hemm xi ħaġa oħra li wasslet għal dan l-inċident.

Kif għidt, għall-grazzja t'Alla ħadd ma weġġa', allavolja diversi nies ħadu qatgħa sewwa.

Il-ftit ħsara li hemm hija waħda strutturali, fejn saret ħsara fil-pompa u nfaqgħu pajpijiet ta' iktar minn pulzier ħxuna, barra li tħaffret ħofra fl-art.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jekk jien informat tajjeb hemm xi tnejn jew tliet kumpanniji involuti f'din il-combined cycle.

Billi l-apparat ma kienx għadu kkumissjonat u minn naħa tal-Korporazzjoni Enemalta ħadd ma kien għadu ffirma biex jieħu over dan il-combined cycle, jista' l-Ministru jgħid min se jkun responsabbli għal dan l-inċident, jekk hux il-Korporazzjoni Enemalta jew dawn il-kumpanniji barranin?

Jista' l-Ministru jagħti indikazzjoni lill-poplu kemm se jdum ma jiġi kkummissjonat il-combined cycle?

Issa li ġej il-Milied il-probabbilta' hi li d-domanda għall-enerġija tiżdied, jista' l-Ministru jserraħ moħħ il-poplu Malti li dan l-inċident mhux se jaffetwa l-provvista ta' l-enerġija?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett din għadha ma ġietx commissioned, jiġifieri r-responsabbilta' mhijiex tal-Korporazzjoni Enemalta imma ta min ipproduċa l-apparat u tas-sub-contractors involuti.

Jekk qed nifhem sew dan kien a turnkey project.

Għadni ma nafx x'inhi r-raġuni li taħt l- amministrazzjoni preċedenti waqajna daqshekk lura fix-schedule.

Kif ħadt il- ħatra ta' ministru tlabt biex nara għaliex kien hemm dan id-dewmien.

Qaluli li l-equipment ma kienx għadu lest u kienu għadhom qed jaħdmu fuqu.

Rigward is-supply tajjeb li ngħidu li hemm żewġ gas turbine generators, illi l-Gvern Nazzjonalista kien poġġa f'Delimara.

Dawn qegħdin hemmhekk on stand-by għal dak li jista' jinqala'.

Din il-combined cycle kienet tagħmilha possibbli biex jitnaqqas l-użu ta' ċertu apparat qadim fil-Marsa.

Bħalissa s-supply qegħda tajba.

L-impjant il-ġdid kien se jieħu parti mill- impjant il-qadim u naturalment issa jkollu jistenna sakemm isir l- istħarriġ.

L-istħarriġ irid isir b'mod mgħaġġel kemm jista' jkun mingħajr ma jiġi f'periklu ħadd u mingħajr ma jkun hemm sitwazzjoni fejn ikollna apparat illi ma jkunx fully tested.

L-informazzjoni li għandi hija li m'hemm assolutament l-ebda effett fuq il-provvista tad-dawl.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Lawrence Gonzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar safar barra minn Malta minn uffiċjali fid-dikasteru tal- Ministru għall-Politika Soċjali bejn l-10 ta' Settembru u s-7 ta' Diċembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2454.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-ħlasijiet li saru lid-ditta Megabyte mill- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma bejn l-1993 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2442.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Kopja ta' pjanta li tindika barriera f'Birguma, limiti tan-Naxxar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2414.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Mozzjonijiet.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA - ESTIMI ĠENERALI 1999

IL-ĦAMES JUM STABBILIT

MINISTERU GĦALL-AMBJENT

L-ordni għall-Kumitat ġiet moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, Viċi President tal-Kumitat, jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Illum il-Kumitat għandu quddiemu biex jiġu diskussi l-voti tal-ministeru għall-ambjent.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skond il-Mozzjoni Nru. 31 tat-3 ta' Diċembru, 1998 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l-kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall- gvern.

Issa nitlob lill-Ministru għall-Ambjent biex iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, nipproponi:

VOT 33 - MINISTERU GĦALL-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 19,822,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 33 - Ministeru għall-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

VOT 34 - AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,435,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 34 - Ambjent, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

VOT VI - MINISTERU GĦALL-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 7,263,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VI - Ministeru għall-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki.

L-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, nipproponi li:

VOT 33 - MINISTERU GĦALL-AMBJENT

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm 10,479" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm 10,478".

Delete the figure "Lm 10,479" and substitute therefor the figure "Lm10,478".

Mr Chairman, illum se niddiskutu l-ministeru għall-ambjent, framment żgħir ta' dak li qabel kien il-ministeru għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni.

Jekk wieħed jara l-mission statement ta' dan il-ministeru għall-ambjent, fost affarijiet oħrajn isib li dan il-ministeru għandu l- funzjoni:

"to provide a comprehensive quality service to government in the design and implementation of the infrastructure works and projects ..."

- dan qed nikkwotah mill-estimi, li jsemmu wkoll diversi proġetti li għal din is-sena se jingħataw attenzjoni -

"... to manage a strategy regarding collection and disposal of wastes and to provide ways and means for the recycling of wastes into useful products.".

F'dan il-mission statement l-ambjent lanqas biss jissemma, imma apparti dan jiena se nitkellem fuq il-ħames oqsma li jaqgħu taħt dan il-ministeru.

Żgur li wieħed mill-aktar oqsma importanti huwa dak ta' l-infrastruttura.

Issa jiena ma nistax nifhem, Mr Chairman, kif dan irid ikun il-ministeru li jara li l-gvern ikollu servizz infrastrutturali ta' kwalita' meta ħafna mis-servizzi infrastrutturali lanqas biss huma fir-responsabbilta' tiegħu.

Issa jekk hemm servizz infrastrutturali li jekk mhux se nieħdu ħsiebu se jkun fattur li permezz tiegħu se nibdew nillimitaw l-iżvilupp, dan appuntu huwa dak tat-toroq.

Il-bieraħ il-ministru għat-trasport u komunikazzjoni qal li ħadd ma tkellem fuq it-toroq, li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tiegħu.

Fir-realta' ħadd ma tkellem fuq it-toroq għar-raġuni li aħna jidhrilna li t-toroq għandhom jaqgħu taħt il-ministeru għall-ambjent u mhux taħt il-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni.

Dan il-ministeru qiegħed jgħid illi huwa responsabbli għas-servizzi infrastrutturali kollha u billi t-toroq huma servizz infrastrutturali jiena se ngħid kelmtejn fuq it-toroq ukoll.

F'Ottubru ta' l-1996, Gvern Laburista ġdid sab li fid-dipartiment tat- toroq ma kien jeżisti xejn.

Kien hemm direttur, li kien perit, u l-istaff tiegħu imma ma kien hemm set-up ta' xejn u din is-sitwazzjoni aħna ridna nirranġawha.

Analizzajna s-sitwazzjoni u ma domniex biex iddeċidejna li nġibu l-expertise neċessarju minn barra l-pajjiż.

Fil-fatt ħriġna call for applications u ġew ingaġġati konsulenti Ġermaniżi sabiex jistudjaw is- sitwazzjoni u jagħtu struzzjonijiet lill-istudenti fl-universita' biex fil- futur ma jkollniex għalfejn nibqgħu niddependu dejjem fuq il-barrani.

Kellhom ukoll id-dover li fl-aħħar nett jgħinu lid-dipartiment tat-toroq.

Waħda mill-affarijiet illi dawn il-konsulenti riedu jagħmlu kienet illi jipprovaw jaraw, b'mod prioritarju, x'inhuma dawk l-azzjonijiet l-aktar importanti li jridu jittieħdu f'dan il-qasam.

Dawn l-esperti ngħataw l- inkarigu sabiex, fost affarijiet oħrajn, iħejju master plan għat-toroq.

Dawn bdew ix-xogħol u għamlu rapport inizjali li ġie diskuss f'konferenza - "The Road Ahead" - li saret f'Ġunju ta' din is-sena.

Għal din il- konferenza attendew entitajiet u setturi li huma interessati f'din il- materja.

Mhux biss attendew il-periti u n-nies tad-dipartiment imma attendew ukoll il-kuntratturi, il-kunsilli lokali, it-traffic control board u dawk kollha li b'xi mod jew ieħor seta' kellhom xi input f'dan il-qasam tant essenzjali għal pajjiżna.

U mid-diskussjoni ħarġet l-idea li jitwaqqaf steering committee.

Dan twaqqaf u fil-fatt semmejnih the road ahead steering committee, li kellu jaħdem fuq il-preparazzjoni ta' dan il- masterplan.

U waħda mill-ideat li ħarġet dakinhar kienet li apparti l- bżonn li jsir masterplan, kien hemm ukoll il-bżonn li titwaqqaf awtorita' tat-toroq.

F'din il-materja hemm ħafna partijiet interessati - hemm il- pulizija, hemm it-traffic control board, hemm il-planning authority, id- dipartiment innifsu, il-users, il-kunsilli lokali - u għalhekk inħass il- bżonn li jkun hemm xi ħaġa ċentrali li tiġbor lil kulħadd flimkien.

Waqt din il-konferenza wkoll ġew identifikati ħames oqsma importanti li għandhom jiġu ndirizzati.

L-ewwel qasam huwa d-disinn, il-metodu u materjal użat fil-kostruzzjoni tat-toroq; it-tieni qasam huwa s-sigurta' fit-toroq; it-tielet qasam huwa dwar il-programm ta' preventive maintenance; imbagħad kien hemm l-oqsma tat-taħriġ u tal-ħaddiema f'dan is-settur.

Twaqqfu ħames working groups biex jaraw dawn is-suġġetti u biex il-konklużjonijiet tagħhom jiġu integrati fil-masterplan.

Issa wara li sar dan ix-xogħol kollu, jiddispjaċini nisma' lill-Ministru Ċensu Galea jgħid li x-xogħol fuq il-masterplan waqa' lura.

Sinċerament nittama li din l-inizjattiva - u jiena ngħid l-ewwel inizjattiva serja li qatt saret f'dan ir-rigward f'pajjiżna - titkompla bl-impenn li hemm bżonn.

Irrid ngħid ukoll li matul ix-xhur li għaddew Gvern Laburista ħa ħsieb biex diversi toroq jiġu rranġati.

Aħna ma qgħadniex nistennew illi jsir il-masterplan biex nagħmlu dan u apparti t-toroq li ġew ittrattati, saru diversi studji u ħarġu tenders li anke ġew aġġudikati.

Fost oħrajn ġiet aġġudikata t-tender ta' Mdina Road, Qormi.

L-inqas offferta jidhirli li kienet tlaħħaq il- Lm1.3miljun imma sal-lum ix-xogħol fuqha għadu ma bediex.

Saru wkoll xogħlijiet f'areas residenzjali, per eżempju, fil-Qajjenza f'Birżebbuga, f'Ħal Farruġ f'Ħal Luqa, f'Tal-Ħofra Ħaż-Żabbar, HOS phase 3 f'Ħad-Dingli u f'ħafna postijiet oħrajn.

Dawn l-areas kienu ilhom għal snin twal jibku sabiex isirulhom it-toroq.

Inżid ngħid illi għal din is-sena u għas-sena d- dieħla kellna ppjanat illi fis-settur tat-toroq, bħala Gvern Laburista, konna se naqbdu nagħmlu t-tieni parti ta' Żabbar Road, dik il-parti msejħa Hompesch Road; konna se nagħmlu t-triq li tagħti mill-airport għall- freeport u konna se nagħmlu wkoll Psaila Street.

Fil-fatt għall-ewwel parti ta' Psaila Street ħarġet it-tender u anke ġiet aġġudikata.

Ħaġa oħra li rrid ngħid hi li hekk kif ħa l-inkarigu tiegħu, il-Ministru Ċensu Galea qal li s-sena d-dieħla jridu jiġu rranġati 76 kilometru ta' toroq.

Jiena għidt li biex tirranġa 76 kilometru ta' toroq bis-serjeta' il-Bambin biss jaf xi spiża trid tagħmel!

Effettivament fil-budget dan in- numru naqqsuh ftit u mis-76 kilometru li qal li jrid jirranġa l-ministru nżilna għal 75 kilometru, xorta medda ġmielha.

Il-budget ta' din is-sena għat-toroq huwa ta' Lm6 miljun pero' minn dak il-budget kollu - kontra dak li ntqal fuq xi mezzi tax-xandir - kulma se jintnefaq biex effetivament nirranġaw it-toroq arterjali u distributorji huwa Lm1.8 miljun.

U jiena ngħid: B'Lm1.8 miljun se tagħmel 75 kilometru ta' toroq?

Jew se nerġgħu mmorru lura għas-sistema tal-patching?

Għax hekk donnu li se nagħmlu, Mr Chairman.

Din diġa' rajniha fit-Triq tas-Salini f'San Pawl il-Baħar.

Din diġa' qalgħuha xi tliet darbiet imma biex tirranġaha darba għal dejjem dik it-triq trid taqlagħha mill-qiegħ.

Jiġifieri meta tgħid li se tieħu ħsieb 75 kilometru ta' toroq arterjali b'Lm1.8 miljun tkunu qed tidħak bin-nies.

Mdina Road weħidha - żgur ma fihiex 75 kilometru! - se tiġi tiswa' Lm1.3 miljun u niddubita hemmx kilometru tul.

Allura kif se titratta 75 kilometru b'somma ta' Lm1.8 miljun?

Mr Chairman, hawn jidher ċar li jew il-ministru huwa informat ħażin jew inkella dak li qed jgħid mhux qed jingħad in good faith.

U meta ngħidu dawn l-affarijiet inkunu qed indaħħqu n-nies bina.

Ara taħt Gvern Laburista ta' qabel, aħna kellna ħsieb dwar kif nistgħu nsibu l-fondi neċessarji sabiex it-toroq nirranġawhom.

Aħna konna qed ngħidu li l-fondi kbar - u biex tirranġa t-toroq trid madwar Lm100 miljun - inġibuhom mill- privatisation.

Fis-sena li għaddiet tajna persentaġġ mis-somma li ddaħlet mill-privatisation sabiex ngħinu lill-industriji ż-żgħar; din is-sena kellna l-ħsieb li dawn imorru towards social programmes partikolari; u s- sena ta' wara kellna l-ħsieb li dawn imorru għat-toroq.

Min-naħa ta' dan il- gvern la fil-budget, la mill-Ewropa u minn imkien ma rajna xi somma li b'xi mod tista' tindikalna li se tintuża biex nirranġaw it-toroq.

Wara li għamilt din in-naqra ta' introduzzjoni fuq it-toroq, Mr Chairman, nixtieq nitkellem fuq xi diparimenti li saru fi żmien Gvern Laburista sabiex jgħinu ħalli x-xogħol fit-toroq isir b'ħafna aktar serjeta'.

Naħseb li wieħed mill-aktar dipartimenti importanti li sal-lum għadhom taħt il-ministeru ta' l-Onor.

Francis Zammit Dimech huwa l-co-ordination unit.

Dan il-unit sar sabiex qabel ma jsir xi xogħol x'imkien jaraw jekk hemmx xi problemi ta' utilities li jkunu għaddejjin minn taħt wiċċ it-triq - id-drenaġġ, l-ilma, l-elettriku, it-telephone u l-Melita cable - kif ukoll jaraw jekk hemmx problemi ta' għarar f'dik l-area partikolari.

Fi kliem ieħor dawn jistudjaw is-sitwazzjoni u mbagħad jippermettu li x-xogħol isir.

Mal-bidla tal-gvern, dan il-co-ordination unit ma baqax jintuża aktar.

Issa dan il-co-ordination unit kien effettiv għax mis-670 triq li kkordinaw, triq waħda biss kellha bżonn terġa' tinqala' minħabba servizzi.

Issa ġie l-ministru u qalilna li diġa' kellna każ fejn għaddejna s-servizzi infrastrutturali u rġajna qlajna t-triq.

Mhux bilfors!

Jekk ma tikkordinax l-affarijiet hekk se jibqa' jiġri.

U jiena nappella lill-Ministru Zammit Dimech biex dan il-co-ordination unit jagħti kasu.

Il-ħsieb tagħna għal dan il-co-ordination unit kien aktar 'il bogħod minn hekk.

Il-ħsieb tagħna kien li ultimately dan il-unit iwassal biex tinħoloq geographical information system biex aħna nkunu nafu xi jkun hemm qabel ma naqilgħu triq.

Għamilna unit ieħor fi ħdan id-dipartiment tal-bini u inġinerija, li wkoll jaqa' taħt l-Onor.

Francis Zammit Dimech, fuq strutturi u inġinerija ċivili.

Lil dan il-unit tajnih l-inkarigu partikolari li jara kemm għandna bridges u jagħmel evaluation report fuqhom.

Dawn huma bridges pubbliċi u jintużaw il-ħin kollu min-nies.

Dawn kellhom jaraw fejn hemm il-ħsarat ħalli nibdew nirranġawhom.

Fil-fatt il-ħsarat li qed nirranġaw f'dawn il- bridges bħalissa kollha ġew skoperti minn dan il-unit.

Dan il-unit huwa mmexxi mill-Perit Oliver Debono.

Lil dan u lin-nies li ħadmu fil-co- ordination unit, fost l-oħrjan lill-Eng.

Frederick Azzopardi u lill-Eng.

Vince Borg, nirringrazzjahom ta' l-impenn li wrew sabiex l-affarijiet isiru bis-serjeta'.

Qabel ma kellna dan il-unit lanqas biss kellna record dwar fejn qegħdin il-bridges, aħseb u ara kemm konna nafu f'liema kondizzjoni kienu qegħdin!

Ħaġa oħra li għamilna kienet unit għall-manutenzjoni ta' toroq arterjali u distributorji.

Dan il-unit kien immexxi mis-Sur Dennis Grech u jiena nirringrazzjah ukoll tal-ħidma li ta.

Xogħlu dan il-unit kien li jieħu ħsieb ċerti affarijiet li qabel bilfors ridna nagħtuhom lil kuntratturi privati bħal, per eżempju, biex nibnu triq jew biex inwaħħlu crash barrier.

Nista' ngħid li llum il-ġurnata għandna l-equipment neċessarju u dawn l- affarijiet jagħmluhom in-nies tal-gvern.

Meta l-ġimgħa li għaddiet staqsejt lill-Onor.

Ċensu Galea għaliex dawn l-affarijiet qed jerġgħu jagħmluhom bil-kuntrattur, il-ministru rrispondieni li n-nies tal-gvern m'għandhomx il- ħin jagħmluhom.

U ħallina!

Dawk ma tajtuhomx lin-nies tal-gvern għax hekk jaqbel.

In-nies tal-gvern kapaċi jagħmluh dan ix-xogħol u jekk aħna m'għamilna xejn fi 22 xahar, erġajna tajna x-xogħol lin-nies tal-gvern u dawn taw xhieda li kapaċi jagħtu l-frott meta tpoġġilhom sfida quddiemhom.

Fost affarijiet oħrajn in-nies tal-gvern għamlu t-Triq tal-Ġnejna weħidhom.

Din hija triq twila kilometru, komplikatissima, mibnija bil-konkos u kien dan il-unit li għamilha.

Unit ieħor li għamilna u li għandu konnessjoni mat-toroq hu l-istorm water systems maintenance unit tas-Sur Joe Farrugia, li nirringrazzjah ukoll.

Dan kien ċertament unit bżonjuż għax waħda mill-problemi kbar li għandna hi l-ħsarat li jiġru meta l-ilma tax-xita ma jiġix drained tajjeb.

Jekk ikollok xi crack fit-triq jidħollok l-ilma, jherrilek il-pedament, it- triq tinżel u aktar ma jgħaddi żmien aktar tikber il-ħsara.

Naturalment dan il-unit li jieħu ħsieb l-istorm water ma jeħux biss ħsieb il-culverts imma jieħu ħsieb il-qafas kollu u dan kien importanti li nagħmluh.

Aħna qegħdin f'sitwazzjoni fejn l-ilma - hawnhekk forsi niddevja ftit - li jiġina tant għoli biex nipproduċuh, ma neħdux ħsiebu.

L-ilma li jiġina b'xejn mis-sema u jaqa' fit-triq inħalluh sejjer il-baħar, mentri jekk aħna kapaċi naqbduh dan inkunu nistgħu nużawh, apparti li nevitaw ħsarat fl- infrastruttura u fil-proprjeta' ta' terzi u anke kultant nevitaw li xi ħadd jitlef ħajtu.

U allura aħna ħassejna l-bżonn ta' masterplan fuq l- istormwater ħalli naraw kif se nittekiljaw din il-problema b'mod ħolistiku.

Fil-fatt ġie nkarigat il-Perit Philip Grech sabiex jagħmel dan il- masterplan u kien qed ikun supervised mill-periti diretturi tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, il-Perit Amadeo Mifsud u l-Perit Joe Degaetano.

Lil dawn in-nies nirringrazzjahom ukoll għall-ħidma tagħhom.

Fl-istess waqt kellna unit ieħor li kien qed jimplimenta ċerti xogħlijiet huwa.

U l-akbar proġett kien appuntu l-proġett li sar ġewwa Wied is-Sewda, fl-area ta' Tal-Ħlas ġewwa Ħal Qormi.

Hemmhekk kellek problema fejn kull meta tagħmel ix-xita jegħreq kulħadd.

Illum-il ġurnata hemmhekk sar proġett fejn ġie mnaddaf il-wied.

Dan qed jitkompla - u jien nieħu pjaċir nara li dan ix-xogħol qed jitkompla anke taħt din l-amministrazzjoni - u bħalissa qed isir bridge ġdid ħdejn il-fabbrika tal-Lowenbrau biex l-ilma jgħaddi aħjar u b'hekk nevitaw ċerti ħsarat.

Il-Ministru Zammit Dimech qal li f'Birkirkara saru l-expropriations sabiex tinfetaħ it-tarf ta' Cane Street, biex ma jibqax ikun hemm blockage għall-ilma.

Din naturalment hija parti mis-soluzzjoni.

Il-ministru tkellem ukoll fuq it-tarf ta' Birkirkara Road, San Ġiljan, fejn qed issir tunnel sabiex jiġi drained l-ilma tax- xita li joħloq inkonvenjent.

Dawn huma proġetti maħsuba fi żmien Gvern Laburista - u nista' ngħid li ħarġu t-tenders għalihom - u huwa tajjeb li jitkomplew minn dan il-gvern.

Jiena nieħu pjaċir li affarijiet bħal dawn jitkomplew għax ma jistax ikun li kull meta jinbidel il-gvern inwaqqfu kollox u nerġgħu nibdew mill-ġdid, u huwa importanti li dan il-unit ikompli jaħdem.

Infakkar li matul is-sena 1998, il-unit ta' l-istorm water nefaq aktar minn Lm1 miljun biex għamel madwar sitt kilometri ta' culverts.

Jekk wieħed iħares lejn l-estimi ta' din is-sena għal dan ix-xogħol isib allokazzjoni ta' somma flus relattivament baxxa ħafna.

Jien nittama li jinstabu l-flus ħalli dan il-unit jibqa' jaħdem ħalli jkun jista' jkompli jgħin biex tissolva din il-problema.

Fuq il-bankijiet ta' l-esperti qed nara wkoll lill-Perit Robert Musumeci, li kien il-persuna li ħadem ħafna fuq il-proġett tal-flood relief ġewwa Ħal Qormi.

Jiena nirringrazzjah tax- xogħol li għamel hemmhekk ukoll.

La qed nitkellmu fuq l-ilma rrid insemmi xi ħaġa wkoll fuq id-drenaġġ.

Aħna kellna l-ħsieb - kif naħseb ukoll kellha fil-ħsieb tagħha l- amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel - li d-dipartiment tad-drenaġġ jiġi jagħmel parti mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Aħna rridu li jkollna entita' waħda responsabbli għas-sorsi kollha ta' l-ilma u konna bdejna diskussjonijiet f'dan is-sens.

Hawnhekk qed nara lill-Perit Kevin Gatt, li kien involut ħafna - illum huwa l-personal assistant tal-Ministru Zammit Dimech - u nirringrazzjah ukoll tal-ħidma tiegħu fis-snin li għaddew sabiex aħna naraw kif se ninfilsaw lid-dipartiment tad-drenaġġ mal-WSC.

Ovvjament kien hemm il-problemi għax ma ridniex li korporazzjoni mgħobbija b'piżijiet finanzjari kbar inkomplu ngħabbuha b'dipartiment li forsi fih ħafna nies żejda.

Fil-fatt qabbadna lill-MEU biex tagħmel studju tal- manpower li kien hemm fid-dipartiment tad-drenaġġ ħalli naraw kif dan jista' jiġi taken over mill-WSC.

Ridna nagħmlu hekk għax aħna nemmnu li l- ilma kollu għandu jiġi handled minn korporazzjoni waħda.

Ultimately irridu naslu f'sitwazzjoni li d-drenaġġ kollu nittrattawh u s-second class water li nipproduċu tkun responsabbli għalih korporazzjoni waħda.

Diġa għaddejna l-istrument legali biex nagħmlu dan possibbli.

Suppost li l-Koporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma hija responsabbli għal dak l-ilma li joħroġ meta nittrattaw id-drenaġġ u allura l-pass li jmiss kellu jkun li naraw kif bil- mod il-mod se nressquhom lejn xulxin.

Jiena ngħid li anke hawnhekk bqajna għaddejjin bix-xogħol fuq il- masterplan tad-drenaġġ, li kien inbeda taħt l-amministrazzjoni ta' qabel.

Matul is-sena li għaddiet spiċċajna x-xogħol fuq it-tkabbir ta' l-impjant ġewwa Sant'Antnin u lestejna x-xogħol fuq l-outfall ta' Wied Għammieq, kif ukoll ta' Ras il-Ħobż.

Dawn huma kollha parti mix-xogħol tal-masterplan li kien hemm prevvist li jrid isir.

Tajna wkoll it-tender u beda x-xogħol ta' konsulenza fuq il-proċess li jrid isir għan-naħa ta' fuq ta' Malta, fejn tidħol is-sistema tad-drenaġġ.

Dawn huma affarijiet li jridu jsiru b'ċertu sens.

Jien nittama li din l-amministrazzjoni tkompli fuq dak li konna bdejna aħna, ċioe' li ultimately d-dipartiment tad-drenaġġ jifforma parti mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, ħalli permezz ta' hekk verament inkunu f'pożizzjoni li f'pajjiżna nużaw l-ilma b'mod mill-aktar effiċjenti.

Wara li tkellimt fuq l-iskart likwidu, ngħaddi biex nitkellem ukoll fuq l-iskart solidu.

Bħalma t-toroq huma fattur li jista' b'xi mod jillimita l-iżvilupp, fattur ieħor ambjentali li jista' jillimita l-iżvilupp huwa l-iskart solidu.

Irridu nibdew naraw x'se nagħmlu bl-iskart solidu għax din hija problema li ilna nitkellmu ħafna fuqha.

L-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel l-1996, taħt Dr. Stanley Zammit, kienet għamlet xi studju fuq il- waste; sar studju ieħor mis-CABE, l-advisory council fuq l-ambjent li kien twaqqaf taħt Gvern Laburista; u issa smajt lill-Ministru Zammit Dimech jgħid li se jsir studju ieħor dwar x'se nagħmlu bl-iskart.

Ma nistgħux nibqgħu għaddejjin hekk għax saru biżżejjed studji u hemm bżonn li nieħdu azzjoni.

Aħna fil-limitazzjoni taż-żmien li kellna bħala amministrazzjoni Laburista konna bdejna nieħdu ċertu tip ta' azzjoni.

L-ikbar problema ambjentali maħluqa mill-iskart tinstab ġewwa l-Magħtab, fejn għandek eyesore enormi, apparti perikli għas-saħħa tal-bniedem u affarijiet bħal dawn.

Aħna konna għidna: Ejja naraw naqra x'qed jidħol il-Magħtab u sibna li 85% mill-iskart ġej mill-industrija tal-bini.

Minħabba f'hekk ippjanajna li nagħmlu target għal dan it-tip ta' skart.

Konna għamilna diversi laqgħat ma' dawk kollha li kienu interessati fil- materja - kien jattendi wkoll l-Onor.

Alfred Sant, bħala prim ministru, u konna naraw x'soluzzjonijiet jeżistu sabiex din il-problema nippruvaw nittekiljawha - u konna wasalna sabiex bħala soluzzjoni short to medium term konna qed nippruvaw insibu sites oħrajn fejn jista' jintefa' l-iskart mill-industrija tal-bini.

Fil-fatt konna wasalna għal sistema fejn barrieri li ma jintużawx ikunu jistgħu jiġu lliċenzjati sabiex fihom jintrema l-iskart mill-industrija tal-bini.

Konna daħħalna wkoll charge fuq l-iskart li jidħol ġewwa l-Magħtab.

Din għamilniha mhux biex niġġeneraw xi revenue partikolari imma biex dak li jkun jibda jifhem il-kunċett tal- polluter pays, li bniedem irid iħallas tal ħmieġ li jaqla'.

U naħseb li dan il-pass kien effettiv għax l-ammont ta' skart li beda jiddaħħal ġewwa l- Magħtab naqas.

Aħna ma konniex kuntenti b'daqshekk għax ridna nħarsu lejn skemi oħra aktar long term.

Fil-fatt għidna li waħda mill-ideat li nistgħu nistudjaw hija jekk l-iskart li jiġi mill-industrija tal-bini nistgħux nużawh biex nirreklamaw l-art.

Għamilna working group żgħir - fih kien hemm il-Perit Charles Cassar, li qed narah hawnhekk quddiemi, u nirringrazzjah tal-ħidma tiegħu, il-Perit Griscti Soler, il-Perit George Buhagiar u naturalment id- direttur ġenerali - u dan il-kumitat għamel rapport, li kien għadu fil-fażi conceptual, ta' x'jista' jsir bl-iskart ta' l-industrija tal-bini sabiex dan nagħmlu land reclamation bih.

Nittama li dan il-gvern ikompli jħares lejn din l-inizjattiva biex forsi nippruvaw nibdew insolvu din il- problema.

Skart ieħor li wkoll ħadna azzjoni fuqu kien l-iskart organiku, l-iskart li ġej mid-djar.

Fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel kienet saret composting plant li qamet il-miljuni tal-liri imma li ma setgħetx tintuża għax kellha proċess difettuż li jħalli ħafna rwejjaħ fl- area ta' Wied il-Għajn u anke fiż-Żejtun.

Aħna rajna xi stajna nagħmlu biex dan l-impjant jaħdem aħjar u nkarigajna lis-CABE sabiex tħares lejn is- soluzzjonijiet diversi.

Kuntrarjament għall-pariri li kellu Gvern Nazzjonalista, fejn kien qed jgħidilna li biex nirranġaw dan l-impjant irridu nonfqu miljuni kbar ta' liri, dawn ġew b'soluzzjoni li kienet tinvolvi investiment relattivament żgħir ħafna.

Fil-fatt aħna bdejna nħaddmu din is-sistema b'mod sperimentali sa Ġunju li għadda, u din tat riżultati tajbin għax l-irwejjaħ li kien jiġġenera l-composting plant naqsu ħafna.

Illum, jekk taqra l-gazzetti, ftit li xejn għadek tisma' lmenti fuq din il-ħaġa.

U hawnhekk nixtieq nirringrazzja wkoll, bħalma rrangrazjajt lil ħaddieħor, lid-direttur, is-Sur Vince Magri, li tant għen sabiex din is- sistema titħaddem tajjeb.

Jiġifieri hemmhekk imxejna fid-direzzjoni t-tajba u nittama li dan il-gvern ikompli fuq dawn il-passi.

Aħna kellna l-ħsieb li naraw x'possibbilta' hemm li din is-sistema ta' composting tiġi wkoll mifruxa ma' naħat oħra tal-pajjiż bħal, per eżempju, ġewwa Għawdex.

Nittama li dawn it-tip ta' ħsebijiet wieħed jista' jkompli fuqhom.

Pero' waħda mill-aktar affarijiet importanti li inti trid tagħmel jekk trid li jkollok kompost ta' kwalita' tajba hija li l-iskart li jinġabar mid-djar jiġi separat.

Qabel ma ndaħħlu l-kultura tas-separazzjoni ta' l-iskart organiku mill-iskart inorganiku mhux se jkollna kompost ta' kwalita' tajba biżżejjed.

Kienet bdiet kampanja, li fl-opinjoni tiegħi ma kenitx saret b'impenn biżżejjed mill-Gvern Nazzjonalista ta' qabel, u bħalu Gvern Laburista għamilna trial f'żewġ villaġġi f'Malta - Pembroke u Marsascala - fejn anke tpoġġew skips differenti għal tipi ta' skart differenti.

Aħna nittamaw li dan il-gvern jibqa' għaddej bl-impenn neċessarju sabiex infehmu lin-nies l-importanza li l-iskart jiġi mifrud.

Wara li tkellimt fuq l-iskart irrid nitkellem fuq l-indafa ġenerali.

Pajjiżna huwa ġojjell imma jiddispjaċini ngħid li huwa ġojjell maħmuġ.

Bil- kemm tista' ssejjaħlu ġojjell bil-ħmieġ li fih!

Dan qisek għandek ġojjell b'ħafna tajn miegħu u qatt ma tarah ileqq.

U din hija problema li donnha hija ta' kulħadd.

Kienet problema ta' Gvern Laburista u hija problema ta' dan il-gvern ukoll.

Jiena qrajt id-diskors li għamel il-Ministru Zammit Dimech, fejn qal li se nibdew nagħmlu clean-up campaign, u qal li jittama li sa nofs Diċembru nkunu wasalna biex inkunu naddafna Malta kollha.

Ma nafx jekk bdietx din il-campaign imma jekk bdiet żgur li ma spiċċatx għax Malta għadha maħmuġa!

Barra din il-kampanja l-ministru semma ħaġa oħra li hija interessanti, meta qal li hemm bżonn li nagħmlu struttura li permezz tagħha nkunu nistgħu nnaddfu kontinwament, u naħseb li din hija idea tajba.

Hija xi ħaġa li ppruvajna anke aħna bħala Gvern Laburista, kellna programm imsejjaħ "Embellish Malta Campaign" - nammetti li ma kienx ħadem daqskemm xtaqna aħna - u nittama li dan il-gvern ikollu suċċess għax hija xi ħaġa li f'pajjiżna verament għandna bżonn.

Għandna bżonn li l-pajjiż nidraw inżommuh nadif u nimpenjaw ruħna biex bis-serjeta' nżommuh nadif.

Ladarba qed nitkellmu li nżommu pajjiżna sabiħ u nadif, ngħaddi issa għal suġġett ieħor.

Gvern Laburista kien ħa tliet inizjattivi sabiex isebbaħ pajjiżna.

Kellna l-proġetti ta' embellishment f'diversi areas, kellna l-proġetti tal- parks u kien hemm inizjattiva li kienet ittieħdet qabel u li bqajna għaddejna biha aħna, dik tar-rehabilitation committees għaċ-ċentri storiċi u urbani.

Hemm bżonn li dan il-ministeru jara kif jiżviluppa l-potenzjal li għandhom ċerti areas.

U dan kien l-embellishment project li beda jagħmel Gvern Laburista.

Aħna ridna naraw kif se nsaħħu l-potenzjal turistiku u kummerċjali li għandhom diversi areas.

Kif taf din il-Kamra, l-ewwel proġett ta' embellishment li tlaqna fuqu kien appuntu dak ta' Buġibba.

Dan kien proġett li kellu suċċess kbir, grazzi għal kull min ħadem fuqu, mid- direttur ġenerali 'l isfel.

Fuq dak il-proġett kellna ħafna ħaddiema tal- gvern impenjati, u lil dawn, inkluż lid-diretturi, nirringrazzjahom kollha.

Dawn il-ħaddiema wrew biċ-ċar li meta jridu jaħdmu dawn kapaċi jaħdmu u jagħtu xogħol ta' kwalita'.

F'dan il-proġett aħna kellna l-ħsieb li nkunu kapaċi nagħmlu embellishment f'public areas, b'mod partikolari l- promenades, u noħolqu firda fiżika bejn il-karozzi u l-pedestrians.

Ridna li l-pedestrians li jimxu mal-promenade ma jitħalltux mal-karozzi.

Fil-fatt fl-ewwel fażi tal-proġett ta' Buġibba għamilna upgrading fil-promenade, għamilna improvement fl-aċċess għal Buġibba, ħloqna l-car parks fejn il- karozzi setgħu jipparkjaw flok jibqgħu deħlin fiċ-ċentru ta' Buġibba u ħloqna anke area pedonali fejn in-nies jistgħu jimxu mingħajr ma joqogħdu jħabblu moħħhom għax jaqilgħu xi daqqa ta' karozza.

Illum il-ġurnata l- proġett sar u naħseb kulħadd japprezza li kien suċċess.

Din is-sena konna aktar ambizzjużi u mill-proġett ta' Buġibba morna biex nagħmlu l-proġett tan-naħa t'isfel ta' Malta, li kien jikkonsisti f'Marsascala, Marsaxlokk u Birżebbuġa.

Dħalna bl-istess impenn għax- xogħlijiet imma din id-darba batejna aktar għax ir-riżorsi li kellna bħala dipartiment kienu spread ħafna.

Qabel kienu kkonċentrati fuq area waħda, dik ta' Buġibba, imma mbagħad iffokajna fuq tliet lokalitajiet u allura konna stretched ħafna aktar.

Imma minkejja dan u minkejja li l-impenn xi ftit jew wisq kien affettwat mis-sitwazzjoni politika li kien hemm dak iż- żmien, il-proġetti saru u saru tajjeb.

Per eżempju, jekk wieħed jieħu l- proġett ta' Birżebbuga, x'kienet l-akbar problema?

Il-problema ta' Birżebbuga kienet li l-promenade kien jasal sal-bajja ta' San Ġorġ u n-nies li joqogħdu l-Qajjenza, apparti l-istat diżastruż tat-toroq tal-madwar, ma kenux jiffurmaw parti minn Birżebbuga.

Aħna ridna nsibu mezz kif effettivament u fiżikament ir-residenti li jiffurmaw il-komunita' tal- Qajjenza, li tifforma parti integrali minn Birżebbuga, ikunu jistgħu jgħaddu min-naħa għall-oħra mingħajr ma jkollhom għalfejn jaqsmu dak il- barrier fiżiku li kien ġej mill-mod kif kienu laid out it-toroq u l- promenade.

Fil-fatt dik kienet xi ħaġa li solvejniha, bħalma għamilna f'xogħlijiet oħra ġewwa Marsascala.

L-istess, ġewwa Marsascala għamilna upgrading tal-promenade u din id-darba, bħalma għamilna wkoll ġewwa Birżebbuga, għamilna wkoll upgrading ta' areas residenzjali.

Ġewwa Marsaxlokk ridna noħorġu l-karattru ta' fishing village.

Jidhirli li x- xogħol li sar kien tajjeb - għad fadal ħafna x'isir - u nittama li s-sena d- dieħla jitkompla x-xogħol fuq phase 2 tas-south.

Fost l-aktar biċċiet ta' xogħol importanti hemm ix-xogħol li jrid isir ġewwa Marsascala biex jinstab aċċess differenti għall-karozzi.

F'Birżebbuga kellna proġett b'tema arkeoloġika, li kien jgħaqqad Borġ in-Nadur ma' Għar Dalam.

Konna bdejna nagħmlu l-preparazzjonijiet għas-sena d-dieħla għall-proġett ta' embellishment li ridna nagħmlu fl-area ta' Paceville, San Ġiljan u Tas- Sliema.

Anke dwar dik l-area konna bdejna d-diskussjonijiet u nispjega daqsxejn kif konna nagħmlu l-affarijiet.

Wara li nagħmlu target ta' l- area fejn ikun se jsir il-proġett, konna nagħmlu laqgħa mal-kunsill jew kunsilli lokali involuti, dawn jgħidulna x'inhuma l-problemi li jaħsbu li hemm fir-raħal tagħhom, minn hemm nippruvaw noħorġu s-soluzzjonijiet, dawn is-soluzzjonijiet jiġu esposti għall-pubbliku, issir diskussjoni wiesa' bejn kulħadd, il-pjanti jiġu rranġati abbażi ta' dik id-diskussjoni, jiġu sottomessi lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar u jsir ix-xogħol.

Dan il-mudell konna nużawh għall-proġetti kollha u nittama li dan il-proċess jibqa' jsir.

Irrid ngħid ukoll li mhux fis-south u f'Buġibba għamilna proġetti ta' embellishment imma kien hemm proġetti żgħar oħrajn, f'postijiet li forsi m'humiex areas turistiċi imma postijiet imfittxija ħafna mill-Maltin.

Fost l-oħrajn insemmi l-proġett tal-Ġnejna, waħda milll-isbaħ bajjiet li għandna, u li l-aċċess għaliha kien daqsxejn skabruż.

Kellna wkoll l-ewwel fażi tal-proġett ġewwa l-bajja tar-Rinella, fil-Kalkara, fejn il-kollega tagħna l-Onor.

Joe Mizzi kien jgħid li n-nies tal-Kalkara ma kellhomx fejn jgħumu.

Hemmhekk ukoll ridna nagħmlu proġett għax dik hija l-unika sandy beach li hemm fil-Kottonera.

Kellna wkoll il-proġett ta' l-area ta' madwar San Anton, li ġie inawgurat mill-Eċċellenza Tiegħu l-President tar- Repubblika.

L-ewwel ħaġa li kont tara, kif tasal ħdejn il-palazz presidenzjali, kien tal-ġelati u aħna dehrilna li dan mhux xieraq f'pajjiż ċivilizzat.

Aħna rajna kif għamilna biex f'dik l-area mhux biss inneħħu lil tal-ġelati min-nofs imma nagħmlulha embellishment b'ċerta serjeta'.

Ngħaddi ftit biex ngħid kelmtejn fuq il-proġett tal-parks nazzjonali.

Waħda mill-inizjattivi li ridna nieħdu kienet li apparti areas kummerċjali u areas imfittxija mit-turisti, ridna nagħmlu wkoll embellishment ta' areas fejn il-Maltin u l-familji tagħhom jistgħu jikkreaw ruħhom.

Ridna noħolqu parks fejn wieħed jista' jagħmel dan.

Rajna x'kien hemm eżistenti.

Kellna park eżistenti ġewwa Ta' Qali, li kien l-aktar ibbażat fuq attivitajiet sportivi, kellna l-area mmarkata li kellha ssir park ġewwa Delimara, u bħala kontinwazzjoni tal-proġett ta' embellishment ta' Buġibba u l-Qawra, ipproponejna li nagħmlu park fl-area ta' Burmarrad u park ieħor ġewwa l- Kottonera, f'dan il-każ heritage park.

Meta dħalna għal dan ix-xogħol ma bqajniex inħarsu aktar lejn dawn ix-xogħlijiet bħal qisna se niddisinjaw xi ġnien imma ridna naraw kif se nirriġeneraw l-area involuta.

Fil-fatt inizjattiva oħra li għamilna kienet li ħloqna environmental planning unit, immexxi mill-Perit George Buhagiar - jiena nirringrazzjah għall-ħidma tiegħu matul ix-xhur li għaddew - li jkun kapaċi jippjana dawn it-tip ta' proġetti b'mod ħolistiku.

Bħalma kont qiegħed ngħid qabel, kull wieħed minn dawn il-parks kellu tema partikolari.

Bħalma għidt, il-park ta' Ta' Qali kien aktar immirat lejn faċilitajiet sportivi; il-park ta' Delimara ridnih bħala nature park; u l-park ta' Burmarrad, fejn għandek is-salini, il-baħar u l-wied, fejn jaqa' ħafna ilma, ridna nagħmluh bħala park bit-tema prinċipali ta' l-ilma.

Kif jaf kulħadd, l-esperti fil-qasam tal-waterscaping huma ċ-Ċiniżi, u jiena nirringrazzja lill-Gvern Ċiniż ta' l-għajnuna li tana sabiex inkunu kapaċi noħolqu ċerti features bl-ilma f'dan il-park.

Konna bdejna wkoll il- heritage park tal-Kottonera - dan għadu fil-fażi konċettwali - u l-ħsieb kien li ma jibqax ikun hemm żvilupp madwar il-Cottonera Lines u madwar il- fortifikazzjonijiet.

Jekk ma nagħmlux hekk il-bini jibqa' dejjem jersaq lejn is-swar, anke bir-riżultat li jgħattihom.

Apparti li nżommu l-bini 'l bogħod, ridna wkoll inkabbru l-potenzjal kbir li għandhom is-swar.

Il- planners kienu ngħataw brief sabiex jaraw kif jistgħu jagħmlu dan il-park b'mod ħolistiku.

Fil-fatt dawn ma kellhomx iħarsu biss lejn il-heritage park innifsu imma kellhom iħarsu wkoll lejn l-iżvilupp propost f'dik l- area, ċioe' il-proġett tal-Cottonera waterfront, il-proġett ta' Sant'Anġlu u l-proġett tal-baċir Nru. 1.

Ħadna diversi inizjattivi sabiex naraw li kemm jista' jkun dan ix-xogħol nagħmluh bin-nies tal-public works.

Waħda mill-affarijiet li tgħallimna kienet li hemm bżonn li jkollna kontroll aħjar fuq il-mod kif jaħdmu n-nies tal-public works - meta ngħid hekk ma rridx niftiehem li qed nirriferi għall-iskartar, kif semma' ftit tal-jiem ilu l-Onor.

Zammit Dimech - fuq il-mod kif tara li dawn in-nies jagħtuk xogħol ta' kwalita' tajba, li jkun jiswa' flus daqskemm ikun budgeted u li jwasslulek ix-xogħol fil-ħin ippjanat.

Konna qed nitkellmu wkoll dwar il-possibbilta' li noħolqu dipartiment li konna qed insejħulu works efficiency department.

Fil-fatt l- istudju fuqu kien sar mill-management efficiency unit fl-uffiċċju tal-prim ministru u konna wasalna fis-sens ta' struttura.

Dan il-unit kien maħsub li mhux biss jagħmel monitoring tax-xogħol li jsir mill-ħaddiema tal-gvern imma jagħmel ukoll monitoring tax-xogħol kollu li kellu jsir anke mill- kuntratturi fuq proġetti tal-gvern.

Aħna dehrilna li fl-aħħar mill-aħħar il-proġetti tal-gvern isiru bi flus il-poplu u huwa bix-xieraq li naraw li dawn il-flus jintnefqu tajjeb.

Jiena nittama li din l-inizjattiva titkompla anke minn din l-amministrazzjoni.

It-tielet inizjattiva li kienet baqgħet tiġi mġedda sabiex aħna nirranġaw u nsebbħu pajjiżna kienet dik taż-żewġ rehabilitation committees, dak tal- Belt u dak tal-Kottonera.

Is-sena li għaddiet, meta jiena kont fuq in-naħa l-oħra bħala ministru, kont għidt li se nippruvaw nagħmlu rehabilitation committee għar-Rabat u għall-Imdina.

Iż-żmien ma ppermettilniex li nagħmlu dan pero' għallinqas ilħaqna saħħaħna l-qafas ta' dak li kien hemm billi tajna rappreżentanza akbar lil kunsilli lokali fuqhom.

Dan għamilnieh biex ma jkollniex problemi ta' nuqqas ta' qbil bejn il-kunsilli lokali u l- kumitati nnifishom, imma apparti minn hekk ridna nsaħħuhom ukoll biex jidħlu għal xogħol ta' ċerta entita'.

Per eżempju, waħda mill-ideat tal- kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Belt Valletta kienet li ċ-ċentru kummerċjali tal-belt kapitali ta' Malta jiġi kollu pedestrianised - meta ngħid iċ-ċentru nkun qed nirriferi għat-toroq konfinanti min-naħa waħda minn Merchants Street sa Old Bakery Street, u min-naħa l-oħra minn South Street sa Archbishop Street - bħalma ssib fi bliet oħrajn barra minn Malta.

Jekk nagħmlu pedestrian areas fiċ-ċentri tal-bliet ewlenin, fejn bniedem ikun jista' jimxi bil-liberta' kollha u mingħajr xkiel, apparti li ovvjament inkunu qed innaqqsu l-konġestjoni tat-traffiku lil dawk l-areas inkunu qed nagħtuhom ambjent xieraq u adatt.

Nista' ngħid, Sur President, li fil-każ tal-Belt Valletta konna bdejna b'Zachary Street - hemmhekk barra li ppavimentajna t-triq għamilna ukoll xogħol ta' dawl ġdid - u mbagħad għaddejna biex nagħmlu l-pavimentar ta' Republic Street.

Fil-fatt ix-xogħol fuq Republic Street kien jikkonsisti f'żewġ fażi, peress li naturalment ma stajniex nibdew il-pavimentar tat- triq qabel ma nibdlu s-servizzi infrastrutturali.

Dan il-proġett ħa żmien aktar milli kien maħsub għax inqalgħu ħafna problemi.

Sfortunatament mhux in-negozjanti kollha li joperaw minn Republic Street ikkoperaw mal-gvern, bil-konsegwenza li x-xogħol waqa' lura.

Issa dan il-proġett jonqsu t-tielet fażi, ċioe' li l-mixegħla tkun tali li tkun tixraq lit-triq prinċipali tal- Belt Valletta u li jiġu mnaddfin il-faċċati tal-ħitan li jagħtu għal fuq it- triq.

Apparti minn hekk konna qed naħsbu wkoll li matul is-sena d-dieħla nkomplu bil-pavimentar tat-toroq u konna qed naħsbu li nagħmlu dik il-parti ta' Melita Street bejn Zachary Street u Republic Street.

Apparti minn hekk il-kumitat tar-riabilitazzjoni tal-Belt Valletta kien involut ukoll fuq proġetti oħrajn li kien qed jipproponi l-gvern u l-ħsieb kien li dan il- kumitat jara li jiġi upgraded id-dħul għal ġol-Belt, mill-Bieb tal-Bombi sal-Belt innifisha.

Konna qed naħdmu fuq diversi proġetti sabiex dan l- aċċess għall-Belt prinċipali ta' pajjiżna jiġi enhanced.

Fost il-proġetti li konna qegħdin naħdmu fuqhom kien hemm ukoll il-proġett għal-bus terminus ġdid.

Dak li għandna llum la jservi għall-passiġġieri u lanqas għax-xufiera u hemm bżonn li jiġi rranġat.

Kien hemm jaħdem ukoll il-kumitat ta' riabilitazzjoni tal-Kottonera.

Fl- opinjoni tiegħi l-aktar żewġ proġetti importanti li għamel dan il-kumitat kienu dak ta' Couvre' Porte ġewwa l-Birgu, fejn għandek id-dħul prinċipali għall-belt qadima tal-Birgu, liema area ġiet pavimentata u refurbished, u l- proġett tat-tindif tal-mina ta' Għajn Dwieli.

Minn din il-mina għandek l- aċċess għal ġol-Kottonera u jiena ċert li din qatt ma tnaddfet mill-gwerra 'l hawn.

Kienet sewda faħma, tistħi tgħaddi minnha u ma nistax nifhem kif konna qegħdin nippretendu li investituri jersqu lejn il-Kottonera.

Jiena nittama li jibqgħu għaddejjin b'dan il-proġett ta' tindif.

Hemmhekk kellu jsir ukoll dawl adattat u pavimentar, jiġifieri kien hemm proġett sħiħ li nittama li jitkompla.

Ladarba qed nitkellmu fuq ir-restawr ma rridx ninsa nsemmi r-restoration unit fi ħdan il-building and engineering department, immexxi minn żewġ periti żgħar imma kapaċi ħafna, Norbert Gatt u Claude Borg.

Dawn qed jaħdmu bis-serjeta' sabiex jaraw kif il-patrimonju li għandna jinżamm fi stat tajjeb.

Anke hemmhekk ħadna l-inizjattiva sabiex inġibu ċertu expertise li ma kellniex u konna għamilna agreement ma' l-Universita' ta' Bologna sabiex jitwaqqaf restoration centre hawn Malta.

Dawn jgħallmuna kif nieħdu ħsieb il-patrimonju tagħna.

Huwa dan il-patrimonju li jagħmilna pajjiż u li jagħmilna Maltin u jekk mhux se nagħrfu nieħdu ħsiebu se nitilfu l- indentita' tagħna.

Aħna fil-pajjiż lanqas għandna inventarju suret in-nies tal-fortifikazzjonijiet tagħna.

Dawn huma affarijiet li rridu nagħmluhom.

Issa jiena naf li jqumu ħafna flus u ssemmiet il-figura li hemm bżonn Lm100 miljun sabiex nirrestawraw il-fortifications ta' pajjiżna.

J'Alla nsibu ż- żejt u nibdew!

Imma anke jekk ma nsibux iż-żejt għandna bżonn nibdew nieħdu ħsieb dawn l-affarijiet, għax aktar ma jgħaddi żmien aktar qed jaqgħu biċċiet.

Fil-ftit ħin li fadalli rrid nitkellem ukoll fuq il-parti ta' dan il- ministeru li tieħu ħsieb proġetti kapitali.

Fost il-proġetti li qed jissemmew hemm il-proġett Malta 2000 - jew in-national art centre, kif ipprova jsejjaħlu l-gvern - u l-proġett tas-sea passenger terminal.

Hemm ukoll il-proġett tal-Cottonera waterfront, għandna l-proġett ta' Manoel Island u Tigne' u mbagħad hemm il-proġett ''Connections'', li jgħaqqadhom ilkoll flimkien.

Milli stajt nifhem minn intervent li ġie rrapportat li għamel il-ministru jidher li dan se jitkompla wkoll.

Il-mudell ta' dawn il- proġetti huwa wieħed sempliċi.

F'pajjiżna għandna proprjeta' li hija mitluqa bħal, per eżempju, Manoel Island, il-Cottonera waterfront jew Pinto Wharf.

Hemmhekk għandek ħafna bini storiku qed jaqa' biċċiet għax bħala pajjiż qatt ma kellna riżorsi finanzjarji biex inkunu kapaċi nżommu f'kondizzjoni tajba u allura Gvern Laburista kien sab mudell kif filwaqt li dak il-bini jinżamm fi stat tajjeb, nużawh għal xi ħaġa li tagħmel sens.

U hekk ħarġu dawn il-proġetti.

Il-mudell huwa sempliċi ħafna.

Barra li niġġeneraw il-flus għal pajjiżna u nkabbru l-investiment, ridna naraw ukoll li dan il-patrimonju ma jibqax jispiċċa.

Dan huwa l-kunċett wara dawn il- proġetti u nittama li dan il-kunċett ma jintilifx.

Xtaqt ngħid kelmtejn ukoll dawn żewġ inizjattivi oħrajn li ttieħdu, Mr Chairman, l-inizjattiva tal-kunsill konsultattiv dwar l-industrija tal- bini, fejn għall-ewwel darba ħloqna organu fejn tista' ssir diskussjoni wiesa' fuq il-bini f'pajjiżna mis-setturi kollha u l-inizjattivi l-oħrajn li għamilna b'mod partikolari dik ta' l-accessibility unit.

Dan huwa unit fi ħdan il-building and engineering department li jara li l-bini pubbliku jsir aktar aċċessibbli għan-nies b'diżabilita'.

Mr Chairman, nagħlaq billi ngħid illi r-rwol ta' dan il-ministeru huwa wieħed li jagħti wiċċ ġdid lil pajjiżna.

Hemm bżonn nibnu Malta ġdida u moderna.

Il-ministeru jista' jagħmilha din imma jiddispjaċini ngħid li mill- budget li għandna ma tantx jidher li dan se jsir.

L-ammont ta' flus li hemm ivvotati għall-qasam ambjentali din is-sena naqas b'mod sostanzjali, imma minkejja kollox jiena nawgura lill-kollega tiegħi l-Ministru Francis Zammit Dimech li jkompli għaddej bl-inizjattivi li kienu nbdew tajjeb ħafna mill- amministrazzjoni ta' qabel Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, kif jaf kulħadd illum huwa l-jum dinji ta' l-asthma u propju llum ukoll hija l-ġurnata meta qed niddiskutu l- ambjent.

Wieħed irid jiftakar li din il-marda hija kkaġunata proprju min- nuqqas ta' tħaris ta' l-ambjent u mit-tinġiż ta' l-arja.

Jiena naf li l- gvernijiet kollha ppruvaw jagħmlu xi ħaġa u niftakar li qabel ma tela' l- Partit Laburista fil-gvern, Dr Stanley Zammit kien ipprova jagħmel xi ħaġa imma kien hemm min beda jżommu min-naħa tad-dipartiment.

Meta tela' l- Partit Laburista fil-gvern u kien hemm responsabbli l-Onor.

George Vella, daħal hu personalment u ra illi jsir studju dwar il-kwalita' ta' l-arja f'diversi zoni.

Saru anke diskussjonijiet biex ikun hemm tender biex jinxtara makkinarju li jevalwa t-tniġġiż ta' l-arja.

Fil-fatt f'mistoqsija parlamentari l-ministru kkonferma dan.

Qed ngħid dan għax waqt li qed niddiskutu dan il-ministeru, ikun tajjeb jekk wieħed jagħti direzzjoni dwar kif l-ambjent se jiġi tackled.

Ikun tajjeb jekk dan il-gvern jara x'kien qiegħed jagħmel tajjeb il-gvern ta' qablu biex dak it-tajjeb jibqa' sejjer.

U f'dawn il-ġranet smajt lill- kelliema tal-gvern jgħidu li dan huwa budget li jagħti direzzjoni.

Jiena nemmen li veru dan il-budget jagħti direzzjoni.

U x'inhi d-direzzjoni ta dan il-gvern rigward l-ambjent?

Jiddispjaċini ngħid li m'hu veru xejn li l- ambjent huwa għal qalb dan il-gvern.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għax waħda mill-ewwel miżuri li ħa hi li għolla l-prezz tal-petrol bla ċomb u ġabu fuq l-istess livell tal-petrol biċ-ċomb.

L-istess fejn jidħol il-pitrolju, ħa inizjattiva biex dawk li qabel kienu jabbużaw u jużaw il-pitrolju minflok diesel jerġgħu jibdew jagħmlu hekk.

Minn dawn iż-żewġ miżuri joħroġ ċar illi l-affarijiet ma tantx huma sbieħ fejn jidħol l-ambjent.

Ara l-Gvern Laburista preċedenti, dan mill-ewwel ħass il-ħtieġa li jinvesti f'kampanja favur l-ambjent.

Beda jħejji wkoll qafas sod biex 'il quddiem ikunu jistgħu jiġu evitati problemi illi jiġu ġġenerati minħabba l-progress.

Messaġġ negattiv ieħor li ta l-gvern, għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- ambjent, kien illi proprju kif tela' fil-poter neħħa l-kap tal-bord konsultattiv biex jifforma policies fuq l-ambjent.

Tajjeb li ngħid li dan il-bord kien ħa diversi inizjattivi, fosthom dwar l-impjant ta' Marsascala, li wasslu biex l-irwejjaħ t'hemmhekk kienu naqsu ħafna.

Jiena ma nistax nifhem kif dan il-gvern jgħid li jrid isaħħaħ il-ġlieda kontra min jipprova jagħmel ħsara lill-ambjent.

Per eżempju, Gvern Laburista preċedenti kien fassal diversi policies u waħda minnhom kienet dwar is-separazzjoni ta' l- iskart.

Sieħbi semma li dan il-proġett kien bdieh f'Marsascala u Pembroke u l-gvern bdieh f'dawn il-postijiet għar-raġuni li f'dawn l-inħawi l-aktar li hemm huma familji żgħażagħ.

Fi żmienna d-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent kien jiġbor fih l-oqsma kollha li għandhom x'jaqsmu ma' l- ambjent.

Per eżempju, kien jiġbor fih it-tisħiħ tal-kampanja, illi l- uffiċċju tiegħu qiegħed Kordin; il-PCCU, il-pollution co-ordinating control unit, taqsima li tħares l-ibħra minn xi eventwalita' ta' tniġġiż miż-żejt, sitwata bejn il-Birgu u l-Kalkara; l-impjant ta' Sant'Antnin f'Wied il- Għajn u l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Ħalli ngħid xi ħaġa dwar il-PCCU.

Il-problema ewlenija li kellha din it-taqsima kienet ġejja min-nuqqas ta' riżorsi umani.

Kien hemm ukoll min jilmenta illi ma kellhiex linja ċara fejn tibda u tispiċċa l-funzjoni tagħha.

Fil-fatt kien hemm min kien tal- fehma li kellu jkun hemm distinzjoni ċara bejn din it-taqsima u t-taqsima tal-protezzjoni ċivili.

U kemm jien, meta kont ministru, u kemm l-Onor.

George Vella konna ddiskutejna din il-problema u konna sibna soluzzjoni.

Fil-fatt konna qbilna li l-contingency plan isir minn din it-taqsima imma mbagħad meta jkun hemm xi diżastru dan il-pjan jiġi kkordinat mill- protezzjoni ċivili.

(Interruzzjonijiet) Dan ma jfissirx li konna kuntent bis-sitwazzjoni għaliex Allaħares kellna xi diżastru għax ma nafx x'kien jiġri.

U mhux billi taħt il-protokoll Taljan ġibna xi opra tal-baħar u xi opri oħrajn, għax bihom biss ma konniex se nsolvu l-problemi.

(Interruzzjonijiet) Assolutament ma kien hemm xejn!

Gvern Laburista kien konxju ta' dan u meta d-dipartiment tal-protezzjoni ċivili ġie biex jifforma dipartiment marittimu, apparti s-search and rescue, ra wkoll li jrid ikun f'pożizzjoni li jkun jista' jipproteġi l-kosta f'każ ta' xi diżastru nazzjonali kkaġunat mit-tniġġiż taż-żejt.

U x'għamel?

Fil-fatt waħda mill-opri li ordna, li hija s-salvage tub, din ordnaha speċifikament f'każ li jinqalgħu dawn id-diżastri, għal xi salvage, u għal kull ħaġa li tista' tiġri fil-portijiet u fl-ibħra tagħna.

Dan id-disinn mhux tawhulna t-Taljani imma għamilnih aħna u ħsibna għalih aħna.

Ħsibna wkoll illi barra din l-opra jkun hemm ukoll opra oħra li hija l- fireboat.

Din hemm bżonnha mill-aktar fis possibbli għaliex, kif jaf kulħadd isir ħafna bunkering ta' bastimenti madwar il-kosta tagħna, viċin l- art, u alla ħares jinqala' xi ħruq.

Minkejja illi l-kumpannija li tagħmel l-bunkering tagħti l-garanziji li jekk ikun hemm xi ħruq dawn għandhom xi ħaġa biex ikunu jistgħu jilqgħu għalih, fir-realta' ma kien hemm xejn.

Din hija s-serjeta' tal-gvern preċedenti.

Minkejja dan kollu nista' ngħid illi għalkemm waħda mill-opri ġiet u l-oħra trid tiġi f'Marzu, jidher li dan id-dipartiment u l-pjan li kellu sfaxxaw.

Nispera illi mill-iktar fis possibbli jaraw kif se jagħmlu biex iġibu dawn l-opri.

U dawn mgħandniex inġibuhom u norbtuhom ix-Xatt tal-Birgu imma għandna nużawhom b'tali mod illi l-gvern ikun jista' jdaħħal introjtu minnhom u jħallihom jaħdmu, għax jekk tħallihom weqfin dawn tagħmlilhom il-ħsara.

Taħt gvern preċedenti diġa' kien hemm pjan dwar kif kellu jsir dan u nispera li dan il-gvern ikompli miexi fuq dak il-pjan.

Taqsima oħra li taqa' taħt id-dipartiment ta' l-ambjent kienet dik tal- countryside.

Hawnhekk tajjeb ngħid li dan id-dipartiment ħadem, l-iktar fejn kien hemm ħitan tas-sejjieħ.

Il-ħitan tas-sejjieħ u l-girni ġew ukoll protetti permezz ta' regolamenti li l-Gvern Laburista għamel f'Jannar li għadda.

Fil-fatt nista' ngħid li 60% tan-nies minn jeddhom neħħew l- imbarazz li kellhom fuq il-ħitan wara li saru konsultazzjonijiet magħhom, u allura wieħed jista' jgħid li dawn ir-regolamenti kellhom sehem importanti fejn għandu x'jaqsam l-ambjent.

Nispera illi nibqgħu nagħmlu l- ispezzjonijiet ħalli ma nerġgħux nibdew bl-istorja li minflok ħitan tas- sejjieħ ikollna tankijiet.

Id-dipartiment kien ħa ukoll inizjattiva edukattiva - u biex inti tirnexxi trid iddaħħal l-edukazzjoni - u organizza diversi seminars li fihom ipparteċipaw mas-70 skola, u din hija xi ħaġa pożittiva ħafna.

Mr Chairman, bla ma ninstema' prusuntuż naħseb li jenħtieġ li l-oppożizzjoni tgħasses sew dak illi kisbet fil-ftit xhur li damet fil-gvern.

Jiena nemmen li l-pedamenti li rnexxielna nibnu għandhom ikomplu jissaħħu u qabel ma jsir xi proġett, għandu l-ewwel ikun hemm konsiderazzjoni dwar l-impatt ambjentali.

Dan aħna għamilnih u għamilnieh bil-provi, u biex nagħti eżempju se nsemmi meta ġejna biex nagħmlu l- kuntratti biex nesploraw għaż-żejt.

Waqt li għamilna kuntatti pożittivi biex kumpanniji jiġu Malta ħalli jħaffru għaż-żejt, min-naħa l-oħra fejn jidħol l-ambjent għamilna kondizzjonijiet stretti.

U minkejja li l-Onor.

Mugliett, għan-naħa ta' l- oppożizzjoni, dakinhar kien akkuża lill-Gvern Laburista li la ġab permess u lanqas biss kien għamel environmental impact assessment - fil-fatt dan ma kien veru xejn għaliex il-permess kien intalab u l-environmental impact assessment sar; anzi b'wiċċi minn quddiem ngħid li dik kienet l-unika darba f'pajjiżna li sar environmental impact assessment, fejn jidħol it-tiftix għaż-żejt - kont nieħu aktar pjaċir kieku l-istess Onor. Membru, li llum jifforma parti mill-Gvern Nazzjonalista, kien qiegħed hawn preżenti għax forsi kien iqum u jgħidilna għala proprju f'parti oħra tax-xogħol li sar - jiġifieri meta kienet se tittella' ċerta kimika u kien se jsir ħruq ta' gass on site - dawn qabdu u aġixxew mingħajr ma kellhom l-awtorizzazzjoni tal-Planning Authority - erħilha li mbagħad applikaw għax l-applikazzjoni tefgħuha nhar it-Tnejn li għadda - u mingħajr ma għamlu environmental impact assessment.

Issa naraw jekk l-Onor.

Mugliett jiġbidx l-attenzjoni tal-gvern tiegħu dwar din biex juri kemm verament iħobb l-ambjent!

Imma dan ma jagħmlux għax jidher ċar li dan il-gvern mhux l-ambjent jogħġbu imma l- propaganda, bħalma għamel qabel l-elezzjoni biex jinganna lill-poplu ħalli jieħu l-poter.

Bħal ma ġara, fil-każ tat-tfittix taż-żejt, dawn akkużawna fil-gazzetti illi rmejna materjal tossiku f'barriera.

Illum li qegħdin fil- gvern ma qalu xejn fuq hekk għax jafu li din hija gidba faħxija li saret qabel l-elezzjoni bħala propaganda.

F'ġieh is-sewwa issa, għidu min kien il-giddieb.

Issa ħalli nurikom aktar kemm tħobbu l-ambjent!

Meta mill-istazzjon tad-Deutsche Welle kienu se jispiċċaw in-nies mill- impjieg, intom kontu għidtu: Dawk l-impjiegi se tħallathom ma' dik l-art kollha li tista' tingħata lill-poplu!

Imbagħad insibu li l-gvern stess applika lill-Planning Authority biex il-post jinbidel f'residential area biex l-art ikun jista' jgħaddiha lil xi ħadd.

U jidher ċar li saru tentattivi mal-Planning Authority biex jitneħħew xi nies li forsi setgħu indikaw li ma kenux jaqblu ma' din il-manuvra.

(Interruzzjonijiet) U jien minn hawn inpoġġik responsabbli illi l-affarijiet isiru kif suppost għaliex diġa' qed isir il-manuvrar.

Dwar dan nitkellem iktar tard meta niddiskutu l-Planning Authority.

Dawn huma n-nies li għandhom kuxjenza għall-ambjent, Mr Chairman!

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, irrid inżid xi ħaġa ma' dak li qal sieħbi l-Onor.

Charles Buhagiar dwar il-proġetti kapitali li kienu nbdew bis-sħiħ matul l-1997, proġetti bħalma huwa l-famuż proġett tal-Kottonera, il-proġett ta' Manoel Island u Tigne', dak tal-cruise liners u proġetti oħra li kienu ntiżi biex primarjament iħeġġu attivita' ekonomika mis-settur privat.

Barra minn dan, kienu se jiġu żviluppati siti żdingati u mitluqin biex ikunu jistgħu jagħtu kontribut lil Malta.

L-Onor Buhaġiar qal li Malta hija ġojjell li ma napprezzawx għax inħobbu nżommu l-ħmieġ u barra minn hekk għandna ħabta li oġġett ma niżviluppawħx kif għandna niżviluppawħ.

Issa niġi għall-proġett ta' Manoel Island.

Il-ministru ġie rreġistrat jgħid li matul is-sentejn ta' Gvern Laburista ma sar xejn dwar dan il-proġett imma fl-istess nifs qal ukoll li se jkun l- ewwel proġett kbir li se jkun on line.

Jiena ma nistax nifhem kif ma sar xejn u issa f'daqqa waħda dan il-proġett, li jinvolvi investiment ta' Lm140 miljun, se jkun l-ewwel proġett li se nimbarkaw fuqu.

U għalhekk, Mr Chairman, f'dan il-ħin qasir li għandi nixtieq nagħmel highlighting tal- passi 'l quddiem li għamel Gvern Laburista fuq dan il-proġett.

Li nista' nikkonferma hu li Gvern Nazzjonalista preċedenti kien dam jitkellem għal erba' snin u ma sar xejn konklussiv għax sa' l-1996 lanqas il-pjanti preliminari ma kienu ġew finalizzati mal-Planning Authority, aħseb u ara kemm il-proġett kien mexa' 'il quddiem.

Matul l-1997, il-Gvern Laburista beda diskussjonijiet mal-consortium li kien qiegħed miexi fuq dan il-proġett, il-MIDI, u fost l-affarijiet illi ħadna f'idejna immedjatament kien hemm dak illi ridna ngħollu l-valur tal- proprjeta' minn dak li kien wasal biex jiftiehem fuqu Gvern Nazzjonalista.

Bl-arranġamenti tal-gvern preċedenti kien se jitħallas biss ċens, ground rent, imma bl-arranġamenti l-ġodda konna ġibna kemm iċ-ċens kif ukoll premium ta' Lm40 miljun.

Jekk tqabbel dak li kien wasal għalih fin- negozjati Gvern Nazzjonalista ma' dak li wasal għalih Gvern Laburista, naraw illi bħala net present value taħt Gvern Nazzjonalista konna se ndaħħlu Lm28 miljun u b'dak li wasal għalih Gvern Laburista konna ndaħħlu madwar Lm47 miljun.

Mela dak kien l-ewwel pass.

Mhux hekk biss imma fin- negozjati l-Gvern Laburista kien wasal biex jinnegozja mal-consortium illi jkollu sehem mill-profitti meta tkun tlestiet l-ewwl fażi tal-proġett, xi ħaġa li l-gvern ta' qabilna lanqas biss kien ħolom biha.

Tajjeb li nsemmu wkoll ix-xogħol infrastrutturali.

Filwaqt li taħt l- agreement ta' Gvern Nazzjonalista preċedenti x-xogħol infrastrutturali kellu jsir mill-gvern - u dan kellu time-frame, bil-konsegwenza li jekk ma jasalx jeħel il-penali - aħna wasalna biex irranġajna mal-consortium li l- infrastruttura jieħu ħsiebha hu u dak l-investiment li jonfoq f'infrastruttura jkunu pre-payments ta' dak il-premium li għadni kemm irriferejt għalih.

Mela konna qegħdin nassiguraw li mingħajr ma tiżdied in- nefqa tal-gvern, dan ix-xogħol kienu lesti biex jeħduh f'idejhom il- consortium u llum lill-gvern ngħidlu prosit għax għadu miexi fuq dik il- linja.

Kien hemm ukoll il-kwestjoni bejn iċ-ċens temporanju u ċ-ċens perpetwu, li tant għamel plejtu fuqu l-gvern, imma anke din ġiet aċċettata.

Aħna konna qed ngħidu li l-parti tas-siti li se tiġi żviluppata kummerċjalment u residenzjalment kienet se tkun b'ċens perpetwu, bil-kumplament, l-ikbar parti li jridu jisfruttaw l-iżviluppaturi, tkun b'ċens temporanju.

Issa d- differenza li qed jissuġġerixxi l-gvern hi li d-developers jeħduħa b'ċens temporanju pero' jagħti d-dritt lil min jakkwista minn għandhom li jkun jista' jikkonverti f'ċens perpetwu.

Logħob bid-diskors fuq ċnus nistgħu nagħmlu kemm irridu imma l-effett finali huwa li l-prinċipju li ġie adottat minn Gvern Laburista, u li tant kienet tikkritika l-Oppożizzjoni Nazzjonalista, qed jiġi adottat illum ukoll.

Sur President, sa Lulju ta' din is-sena l-brief ta' l-iżvilupp fuq iż- żewġ siti kien tlesta u jiena nitlob il-permess tal-Kumitat biex inpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

ONOR.

CHARLES MANGION: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' development brief dwar Tigne' u Manoel Island mgħoddi mill-Midi Consortium lill-Onor Charles Mangion, bħala chairman tan- negotiating team tal-Gvern Malti.

Infakkar lill-kumitat li d-draft tal-kuntratt diġa' tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra

Mr Chairman, l-ikbar problema kienet il-problema tal-vacant possession, pero' minn Marzu ta' din is-sena Gvern Laburista ħa ħsieb biex il- consortium jara li jinbena blokk appartamenti ta' l-istess kobor, u bl- istess footprint, biex il-gvern ikun jista' jalloka flats lir-residenti ta' Tigne'.

Sar ukoll ftehim mad-Drydocks - għax iltaqgħu ż-żewġ partijiet, jiġifieri l-MIDI u d-Drydocks - dwar kif id-Drydocks tieħu parti mill-art reklamata u hemmhekk dik l-industrija tiżviluppa aktar.

Rigward il-Medserv, sar l-arranġament biex iI-Medserv titlaq minn hemmhekk u tmur Ħal Far.

Baqa' problemi oħra imma l-Ministru jaf li kien hemm pjan dwar kif il- vacant possession tkun tista' tiġi tackled.

Ikolli nagħlaq hawnhekk imma dan qed ngħidu, Sur President, biex nuri lill- poplu u anke lill-Onor.

Membri ta' din il-Kamra illi Gvern Laburista kien ħadem bis-sħiħ għax verament ried imexxi lil dawn il-proġetti 'l quddiem.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni u l-ħin kollu li fadal huwa għall-gvern.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Chairman, kunċett importanti li l-Partit Nazzjonalista reġa' daħħal meta tela' fil-gvern kien li waqqaf ministeru għall-ambjent.

Qabel il-ministeru li jieħu ħsieb l-ambjent, għal raġunijiet illi l-Partit Laburista fil-gvern deherlu li kellu jagħmel, kien amalgamat mal-ministeru ta' l-affarijiet barranin.

Dik kienet deċiżjoni tagħhom pero' jiena naħseb li l-pajjiż jixraqlu illi jkollu ministeru għall-ambjent per se u se ngħid għaliex.

Ngħid għalija huwa importanti ħafna li l-kunċett ta' l-ambjent jerġa' jingħaqad ma' dak illi kien qabel il-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi għaliex ilkoll nafu li x-xogħlijiet pubbliċi għandhom effett drastiku fuq l- ambjent.

Fermament inħoss li l-ambjent irridu nibdew nifhmuh fis-sura tiegħu, fin-natura tiegħu u nagħtuh il-valur veru illi jistħoqqlu.

Huwa fatt illi t-tendenza hi li l-bniedem iħares lejn l-ambjent bħala xi ħaġa sekondarja jew xi ħaġa li taffettwa t-tħaddim ta' l-ekonomija għax hija fin- natura tal-bniedem li aktar iħares lejn il-qligħ tal-flus.

Jien wisq nemmen li għandna nibdew inħarsu lejn l-ambejnt b'mod differenti.

Huwa fatt li l-ekoloġija u l-ambjent kienu jeżistu ħafna qabel kien jeżisti l-bniedem u allura naħseb illi rridu nirrealizzaw li hemm bżonn indaħħlu l-ekonomija fl- ambjent u mhux l-ambjent fl-ekonomija.

Dan huwa punt kardinali għax ħafna partiti barra minn Malta jdaħħlu ċerti kunċetti ambjentali u soċjali fl- ekonomija u fis-suq.

U kien proprju l-ħsieb demokristjan illi poġġa fuq trepied il-fatt kardinali illi minbarra s-suq għandu wkoll ikollna bħala valuri l-aspett soċjali u l-aspett ekoloġiku.

Jien hawnhekk m'iniex se nitkellem fuq l-aspett soċjali - nafu li l- oppożizzjoni għamlet l-iżball illi neħħiet l-aspett soċjali bħala valur prinċipali fit-tħaddim ta' l-ekonomija u ta' dan batiet il-konsegwenzi - imma nixtieq nenfasizza l-valur intrinsiku li rridu nagħtu lill-aspett ambjentali.

L-aspett ekoloġiku jrid jitħaddem bħalma titħaddem l-ekonomija soċjali u bħalma jitħaddem l-aspett soċjali.

U huwa importanti li dan il- konċett ta' eco-social market nibdew nagħtuh l-importanza li ħaqqu.

U llum nafu kemm l-ambjent u l-ekoloġija jikkontribwixxu lejn is-suq.

M'huwiex is- suq kontra l-ekoloġija jew kontra l-ambjent imma hemm relazzjoni li taħdem both ways.

Nafu illi l-ambjent jgħin biex is-suq jikber u nafu illi s-suq jgħin biex inżommu l-ambjent aħjar.

Jekk ikollna iktar qligħ fil-pajjiż nistgħu nagħtu iktar riżorsi għall-konservazzjoni ta' l-ambjent, waqt u jekk ikollna ambjent pulit f'pajjiżna dan jgħin biex l-ekonomija tagħna tmur 'il quddiem.

Każ ċar huwa dak tat-turiżmu.

Dan huwa każ klassiku għax nafu illi attenzjoni ambjentali twassal biex it-turiżmu f'Malta jikber u jħalli aktar frott.

Dan qed ngħidu anke fl-ambitu tal-fatt illi d-Diskors tal-President isemmi illi jenħtieġ li jkollna pjan fit-tul dwar ir-riżorsi tax-xemx u tar- riħ.

Jistgħu wkoll jintużaw riżorsi oħra bħalma huwa l-mewġ tal-baħar imma t-teknoloġija hawn għadha lura.

Huwa importanti illi dan il-pjan nazzjonali ta' l-enerġija nibdew inħaddmuh.

Naf li dan kien l-ewwel budget u l-gvern elenka l-prioritajiet li ħass li kellu jsegwi għas-sena li ġejja pero' dan qiegħed fid-Diskors tal-President, li huwa l-pjan tal-ħames snin li ġejjin u jien m'għandix dubju li f'dan iż-żmien se naraw pass kbir 'il quddiem f'dan l-aspett.

Niġi għal punt ieħor u se nitkellem fuq l- edukazzjoni tal-Maltin.

L-ewwelnett nixtieq ngħid li l-vot għall-edukazzjoni ambjentali din is- sena żdied minn Lm2000 għal Lm4000.

Tgħiduli ammont żgħir pero' statistikament huwa vot irduppjat u dan huwa importanti għax jiena naħseb li jeħtieġ li nagħtu aktar importanza lill-aspett edukattiv favur l- ambjent.

Fil-pajjiż tagħna għad m'hawnx grasp ta' kif is-sistemi ekoloġiċi jorbtu ma' xulxin u mal-ħajja tal-bniedem u ta' kif is-sistemi ekoloġiċi jidħlu fl-aspettattiva soċjali u fl-aspettiva ekonomika tal- bniedem.

Mr Chairman, il-curriculum nazzjonali fih id-difett illi lill-istudenti nġegħluhom jistudjaw bilfors il-fiżika bħala suġġett tax-xjenza.

Jiena naħseb – u dan għidtu fil-passat u nerġa' ngħidu issa – li dan huwa żball kbir għax il-bioloġija tiġbor fiha l-kunċetti fiżiċi u kimiċi kif applikati fil-ħajja.

U naħseb li dan għandu jkun il-kunċett li jirbaħ f'dik li hija għażla ta' tagħlim jekk irridu nagħżlu xjenza waħda.

Jiena nissuġġerixxi li tidħol il-bioloġija jew almenu illi jidħol course ta' xjenza integrata.

(Interruzzjonijiet) Hawn qegħdin ngħidu għall-istudenti li ma ħadux ix-xjenzi, bħal dawk li se jsiru avukati.

Jiena ma nemminx li l-fiżika weħidha qed twassalna fejn għandha twassalna.

Hemm ċerti ċikli, bħall-carbon cycle, li jentieġ jidħlu fis-syllabus tagħna, inkella m'aħniex se naslu f'dik li hija edukazzjoni ambjentali.

Irrid inżid ukoll dwar l-importanza tal-kunsilli lokali f'dak li għandu x'jaqsam ma' ambjent.

Nafu li l-kunsilli lokali kellhom sehem kbir biex l- ambjent f'pajjiżna jiġi 'l quddiem u jiena nitlob lill-gvern illi jibqa' jipprovdi servizz tajjeb meta jiġi biex jikkompeti għal kuntratti li joħorġu l-kunsilli.

Għalfejn qed ngħid hekk?

Għaliex is-servizz li jagħti l-gvern huwa servizz relattivament tajjeb għal prezz li wieħed iħallas pero' naħseb li hemm lok fejn jista' jitjieb ukoll.

Fil-fatt hemm numru sostanzjali ta' kunsilli illi m'humiex qed jużaw is-servizzi tal- gvern u għalhekk naħseb li l-gvern, bħala kompetitur fil-qasam tal- kuntratti, għandu jara kif jista' joffri servizz aħjar.

Mr Chairman, fl-estimi ġenerali nsibu wkoll illi l-gvern irid isaħħaħ id- dipartiment ta' l-ambjent.

Dan huwa pass tajjeb 'il quddiem, u rridu nagħmluh mingħajr ma l-gvern jimpjega nies addizzjonali minn barra, f'dawk li huma spetturi ambjentali u uffiċjali.

Jissemma' wkoll li jiġu mpjegati l- environmental officers, jiġifieri dawk li jkollhom degree mill-universita'.

Importanti ħafna li f'dan id-dipartiment u f'dan il-ministeru jidħlu nies assolutament professjonali illi jkunu jafu x-xogħol tagħhom.

Sieħbi l-Onor.

Joe Mizzi semma' kemm huwa importanti li jitkompla wkoll il-pjan ta' kontinġenza taż-żejt.

Aħna għandna problemi bit-tankers taż- żejt u mhux biss f'każ ta' xi diżastru.

Fil-fatt nafu li ħafna mit-tankers meta jfettlilhom jaqbdu u jbattlu ż-żejt li jkollhom fil-baħar biex inaddfu t-tankijiet u għalhekk dan il-pjan ta' kontinġenza għandu jkompli għaddej bir-ritmu illi kien għaddej bih qabel, jekk mhux imtejjeb ukoll.

Punt importanti li nsibu fil-budget huwa l-vot fejn se nibdew l-air pollution monitoring programme.

S'issa f'Malta qatt ma sar kejl ta' dak li huwa tinġis ta' l-arja, speċjalment mill-karozzi u mill-industrija.

Dejjem nisimgħu n-nies igorru fuq il-power station tal-Marsa, fuq iċ-ċumnija ta' l- isptar jew fuq il-foga tal-karozzi u ta' l- industrija imma qatt ma sar studju xjentifiku ħalli nippruvaw inkejlu l-ħsara li qed issir.

Qabel ma tiddeduċi li qed issir il-ħsara trid tkun kapaċi tkejjel il-ħsara u jiena nifraħ meta nara li l-gvern qed jipprovdi madwar Lm120,000 għal air quality monitoring.

Jiena nista' nitkellem mill-esperjenza limitata li għandi meta l-kunsill lokali ta' Birkirkara kien iddeċieda illi jniedi proġett - u dan kien swielna mhux iktar minn Lm250 f'sena - biex jindikalna t-tinġis ta' l- arja.

Dan l-eżerċizzju wera b'mod ċar li għandna livelli ta' sulphur dioxide at the upper limit of normal, jiġifieri qegħdin nibdew nidħlu f'diffikultajiet respiratorji u ambjentali.

Għalhekk huwa tajjeb illi dan l-air pollution monitoring isir ħalli nkunu nistgħu nidentifikaw fejn għandna l-problemi u nieħdu l-passi biex dawn il-problemi jiġu evitati.

Meta jiena spiċċajt minn sindku fil-fatt kont ħriġt rapport.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

George Vella qed jgħid li ħalla kollox lest.

J'Alla huwa hekk imma lill-Onor.

Membru nfakkru li kien hu li pprova jwaqqafna milli nagħmlu l-istudju ta' l-arja, bl-iskuża li ma kienx il-kompitu tagħna bħala kunsill li nagħmlu eżerċizzju bħal dak.

Fil-fatt imbagħad kien reġa' bdielhom.

(Interruzzjonijiet) Ma sraqna xejn minn tas-sanita'!

Konna qegħdin nagħmlu xogħol li issa se jibda jagħmlu l-gvern, pero' l-pilot project sar u jindika li hemm problemi.

L-Onor.

Mizzi semma' illi llum huwa l-jum dinji ta' l-asthma.

Nafu li f'pajjiżna l-każi ta' l-asthma huma d-doppju tan- normal iżda ma nafux x'inhu s-sors - żgur li m'hijiex l-akaċja jew ħafna affarijiet oħra illi konna naħsbu li huma l-kaġun - għalkemm nafu fi żgur li hemm raġunijiet ta' tinġis fid-djar li jistgħu jkunu huma li qed jikkawżaw l-asthma, pero' ħadd ma jeskludi li t-tinġis ta' l-arja qiegħed jikkontribwixxi għal dawn il-problemi.

Mr Chairman, f'dik li hija sewage treatment insibu li l-gvern huwa marbut li sa l-aħħar tas-sena 2000 dan il-proġett ikun finalizzat.

F'paġna 218 il- vot għal dan il-għan żdied ukoll b'Lm150,000.

Dan il-proġett kien raqad ftit taħt l-amministrazzjoni preċedenti u issa għandu jingħata imbuttatura forsi naslu biex ma jkollniex tniġġiż tal-baħar, kemm biex ikollna ammont ta' ilma għat-tisqija u kemm biex ikollna fertilizer li nistgħu nużaw f'postijiet agrikoli.

U nasal għall-aħħar punt tiegħi u se nitkellem daqsxejn dwar solid waste management.

Nafu li l-problema ta' skart qiegħda dejjem tikber u jien informat li s-sena l-oħra bħala household waste irmejna 900,000 tunnellata żibel.

Dan l-ammont dejjem qed jikber, għandna problemi li m'għandniex fejn inqegħduh, għandna problemi għax tqiegħdu fejn tqiegħdu se jniġġeż u għandna problemi li dan jista' jippenetra u jniġġeż l-aquifer.

Fil- programm hemm li se jitkompla wkoll il-landscaping fuq is-siti eżistenti tal-Magħtab u ta' Wied Fulija u huwa importanti wkoll li jiġu identifikati siti alternattivi.

Importanti wkoll illi l-pilot project tas-separazzjoni ta' l-iskart at source, li qed jitħaddem f'Marsascala u Pembroke, jitwessa għall-pajjiż kollu biex inkunu nistgħu nibdew nirriċiklaw l-iskart organiku u inorganiku għall-bżonnijiet tagħna.

Hemm bżonn ukoll li wieħed jibqa' jħares lejn il-problema tas-solid waste management ta' l-impjant ta' Sant Antnin b'moħħ miftuħ.

L-Onor.

Mizzi qal li s-sistema preżenti naqqset ħafna mill-problemi ta' rwejjaħ li kien hemm pero' dik m'hijiex l-unika sistema magħluqa.

Hemm sistema magħluqa li tissejjaħ ukoll tunnel u din għandha tiġi evalwata tajjeb għal dak li huwa cost effectiveness.

Din għandha tiġi riċerkata u ndagata biex jekk tħalli iktar qligħ nibdew nikkonsidraw li nużaw lilha minflok dik preżenti.

Mr Chairman, qabel nagħlaq nixtieq nerġa' nisħaq fuq kemm kien importanti u fuq kemm ħadt gost illi kważi terz tad-Diskors tal-President jittratta suġġetti ambjentali.

Jiena ċert li f'dawn il-ħames snin li ġejjin il-Gvern Nazzjonalista se jkompli mhux biss jattwa proġetti kapitali ġodda imma jkompli fuq dawk li diġa nbnew, anke minn meta konna fil-gvern tliet snin ilu.

Ħafna mill-proġetti li qegħdin jissemmew mill-oppożizzjoni fil-fatt inbdew minn Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien u jiena ċert li taħt Gvern Nazzjonalista s-suġġett ta' l-ambjent se jikber fl-importanza tiegħu u se nqegħduh fuq il-pedestall li jixraqlu.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, l-ewwelnett nibda billi nirringrazzja lill-kelliema kollha li ntervenew f'dan id-dibattitu għad- diskorsi li għamlu.

Naturalment nifraħ lill-kelliema kollha, inkluż lill- Onor. Charles Buhagiar, li jsegwi b'mod dirett il-ministeru tiegħi.

Nirringrazzja wkoll lill-Onor.

Joe Mizzi, lill-Onor.

Charles Mangion u naturalment lill-Onor.

Michael Asciak għall-mod preparat u studjus li għamlu l-interventi tagħhom.

Nimmaġina li naqblu li dan huwa ministeru li jolqot bl-iktar mod viżibbli l-ħajja f'pajjiżna u anke jekk mhux dejjem naqblu fuq l-inizjattivi li jittieħdu, naħseb naqblu li l-ministeru għall- ambjent irid ikun fulkru ta' attivita' u ta' impenn.

Fil-fatt kif inhu organizzat il-ministeru fil-preżent hemm l-enfasi tar-rabta bejn il- proġetti li jitwettqu u l-konsiderazzjonijiet ambjentali.

Kien hemm l-argument dwar kif l-aħjar jitqassmu l-ministeri.

Tista' targumenta li l-infrastruttura tinkludi t-toroq u allura t-toroq għandhom ikunu f'idejn min għandu t-taqsima tax-xogħlijiet.

Tista targumenta wkoll li t-trasport illum huwa suġġett vast u importanti ħafna u jkun tajjeb li dan ikun f'ministeru għalih.

Naturalment dawn huma għażliet li jagħmlu gvernijiet differenti u li jistgħu jiġu ġustifikati.

Qed ngħid dan b'riferenza għar-rimarki li għamel l-Onor.

Buhagiar dwar il-fatt li t-toroq jaqgħu taħt il-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni.

Dan ma jfissirx li ma jkunx hemm kordinazzjoni bejn dak il-ministeru u l-ministeru għall- ambjent, bħal fil-każ ta' proġetti ta' embellishment li jirrikjedu input ta' toroq u bankini ġodda.

L-Onor.

Buhagiar staqsa wkoll jekk il-unit ta' l-istormwater għadux jifforma parti mill-ministeru għall-ambjent.

Fil-fatt dan għadu jifforma parti mill-ministeru għall-ambjent pero' min jieħu ħsieb it-toroq naturalment jista' jitlob is-servizzi tagħhom.

Nagħmel ukoll riferenza għar-rimarka dwar jekk hemmx flus biżżejjed ivvotati għal din is-sezzjoni.

Naturalment is-somma ta' Lm60,000 ivvotata għas-sena d-dieħla għal inizjattivi ta' stormwater management m'hijiex biżżejjed.

Il-gvern preċedenti kien ivvota Lm50,000 għal din is-sena pero fil-fatt kien nefaq iżjed għaliex dan il-qasam għandu rabta ma' l-ippjanar tat-toroq u rabta wkoll mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma u allura l-gvern kien jieħu inizjattivi fuq stormwater management billi juża wkoll fondi mid- dipartiment tat-toroq jew permezz tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma.

Dik hija għażla li għamel ukoll il-gvern preċedenti mingħajr ma żied il-vot b'mod dirett u jiena nawgura li fis-sena l-ġdida nagħmlu l-istess, jiġifieri ma nonfqux biss Lm60,000 imma nonfqu aktar.

Ma naħsibx li għandi noqgħod inwieġeb fuq it-toroq la dawn jiffurmaw parti minn ministeru ieħor.

Bl-istess argument nistgħu ngħidu li l-ambjent jinkludi l-agrikoltura wkoll u noqgħod nitkellem fuq l-agrikoltura.

Jiena m'għandi xejn kontra s-suġġett imma naħseb li rridu nimxu bil-ministeri kif inhuma organizzati pero', biex nagħmel rimarka dwar it-toroq, irrid ngħid li s-somma vvotata għat-toroq hi identika għal dik li kienet ivvotata għall- 1998.

L-Onor.

Buhagiar qal li kien hemm ħsieb li jsir hekk u jsir hekk fuq it-toroq.

Il-ħsebijiet fil-ħajja jkunu ħafna imma naturalment il-kejl irridu neħduh fuq dak li jitwettaq fir-realta'.

Sar ukoll il-kumment li qishom l-affarijiet marru lura għax kienet se ssir konferenza f'Ottubru, eżatt wara l-elezzjoni, u din ma saritx.

Naħseb li l-kollega tiegħi jaf li dik il-konferenza kienet qed tistenna li jitlesta r-rapport ta' l-esperti Ġermaniżi u żgur mhuwiex tort tal-gvern il- ġdid li dak ir-rapport għadu mhux lest.

Nispera li jkun lest dalwaqt biex wieħed ikompli bl-inizjattivi.

Ma rridx ninqabad fit-tentazzjoni li nibqa' nwieġeb fuq it-toroq, pero rrid inwieġeb il-kumment ta' l-Onor.

Buhagiar li qalilna li meta leħaq hu ministru sab sempliċement direttur u l-istaff tiegħu.

Ħsibtu se jagħlaq billi jgħid li ħalla lid-direttur, l-istaff tiegħu u ma nafx kemm nies imma dan ħalla lid-direttur u l-istaff tiegħu, biż-żieda ta' żewġ esperti Ġermaniżi, jekk dik trid tgħidilha żieda.

Anke fi żmien amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti mhux l-ewwel darba konna nqabbdu esperti Ingliżi biex jgħinu fil-qasam tat-toroq.

L-Onor.

Buhagiar għamel l-għażla favur esperti Ġermaniżi u ma naħsibx li għandu jkollna xi ġlied fuq l-aspett tan- nazzjonalita' f'dan il-qasam!

J'Alla li bl-għajnuna ta' esperti u b'dipartiment imsaħħaħ nimxu l'quddiem f'dan ir-rigward, kif m'għandi l- ebda dubju huwa determinat li jagħmel l-Onor.

Ċensu Galea bil-kordinazzjoni totali ta' bejnietna.

L-Onor.

Buhagiar semma wkoll il-co-ordination unit.

Jiena naħseb li min għandu t-toroq taħt id-dikasteru tiegħu jrid jagħmel kordinazzjoni ta' x'inhu x-xogħol marbut mat-toroq u ma' l-ippjanar tagħhom.

Minħabba f'hekk il-co-ordination unit għandha tkun marbuta ma' fejn hemm it-toroq u allura l-ministeru għat-trasport naturalment se jieħu ħsieb biex jagħmel il-co- ordination unit hu.

In-nies li kienu jiffurmaw il-co-ordination unit qabel kellhom xogħol ieħor, li huma kompetenti fih ukoll, għandna l-ikbar rispett lejhom ukoll u m'għandi l-ebda dubju li dawn jistgħu jikkontribwixxu fix- xogħol li kellhom qabel ma kienu f'dak il-unit.

L-Onor.

Buhagiar staqsa wkoll jekk hemmx l-istess ħsieb li aħna ninkorporaw is-sezzjoni tad-drenaġġ mal-Water Services Corporation.

Dik hija liġi li kienet saret fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Din hija ħaġa li tagħmel sens pero' trid issir wara li jkun implimentat il-masterplan.

Mhux se ngħid ikun implimentat kollu imma almenu nkunu wasalna fi stadju fejn inkunu ppurifikajna l-ilma tad-drenaġġ kollu qabel ma dan imur fil-baħar.

U jagħmel sens li d-dipartiment ikompli bl-impenn tiegħu f'dan ir-rigward.

Dan hu impenn li aħna bħala gvern se nsaħħuħ għax huwa mpenn importanti ħafna.

Nafu li hemm rabta wkoll ta' obbligi internazzjonali fuq pajjiżna u ma naħsibx li hemm għalfejn immur sentejn lura u ngħid li Gvern Nazzjonalista kien miexi bil-ħsieb li nkomplu l-proġett ta' San Pawl il- Baħar imbagħad tela' l-Gvern Laburista u deherlu li għal raġunijiet ambjentali għandu jmexxi b'mod differenti.

Naturalment aħna ħadna wkoll konjizzjoni ta' dak il-fatt u llum qed isiru environmental impact assessments ġodda.

Ladarba dak il-masterplan ikun twettaq, id-dipartiment tad-drenaġġ irid ikun inkorporat fil-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l- Ilma.

Din il-korporazzjoni jrid ikollha wkoll rwol qawwi għar-rigward ta' l- istormwater unit.

Jiena naħseb li dawn huma kollha oqsma li għandna nikkordinaw flimkien.

Mr Chairman, irrid ngħid ukoll li l-fatt li l- kollega tiegħi dam kważi nofs siegħa jitkellem fuq qasam li jappartjeni għal ministeru ieħor jiena nieħdu bħala kumpliment għaliex dan ifisser li m'hemmx punti ta' kritika partikolari fuq kif il-ministeru għall-ambjent qed jindika li jrid imexxi fix-xhur u s-snin li ġejjin.

Bla dubju, l-Onor.

Buhagiar tkellem ukoll dwar affarijiet li naqblu dwarhom, per eżempju, dwar il-fatt li l-clean up campaign m'hijiex kompluta.

Aħna ħadna inizjattivi f'diversi nħawi tal-pajjiż, inkluż l- inħawi ta' Bormla fejn kellek dawk il-munzelli ta' skart illegali miġbura.

Jiena għidt li għalkemm dawn m'humiex fil-parti 'l kbira responsabbilta' tal-gvern ċentrali, xorta għandhom jitneħħew.

Dan m'għamilniehx biex nagħtu sinjal li l-gvern se joqgħod dejjem imur jiġbor l-iskart illegali imma biex jekk post tkun naddaftu, tkun tista' tagħmel proċeduri ta' enforcement iktar qawwija wara.

Parti mill-problema li għandna – naħseb li l-Onor.

Charles Buhagiar jaqbel – hi problema ta' infurzar ta' liġijiet.

Ma jistax ikun li gvern, ikun min ikun, jieħu l-inizjattivi hu biex inaddaf area partikolari imbagħad b'irresponsabbilta' jew anke biex jevita l-fees ta' dumping, li huma raġonevoli, bniedem imur iwaddab fejn ifettillu.

U huwa f'dan is-sens ukoll li l-gvern irid isaħħaħ il-poteri tal-kunsilli lokali.

Aħna nemmnu li flimkien ma' inizjattivi li jieħu l-gvern ċentrali, għandu jkun hemm enforcement aktar qawwi fil-livell lokali permezz ta' wardens u permezz ta' strutturi legali biex Malta tinżamm iktar nadifa u, dan il- ġojjell li naqblu li għandna, jekk ma jkunx mikxuf kompletament almenu jibda' jleqq minn x'imkien.

Naħseb li f'dan ir-rigward irridu napprezzaw ukoll li hemm diffikultajiet legali li jolqtu l-gvernijiet kollha u l-ikbar diffikulta' legali li naħseb irridu nindirizzaw b'mod serju fix-xhur li ġejjin hi dik fejn isir dumping.

Post pubbliku tista' tmur tnaddfu u tagħmel proċeduri ta' enforcement imma fejn ikollok dumping f'għelieqi privati jqumu d-diffikultajiet kollha immaġinabbli.

Tista' tmur tnaddaf post privat?

Għandek tmur tnaddaf post privat?

X'inhuma l-obbligi tas- sid?

Dan suppost jagħmel boundary wall mal-proprjeta' tiegħu biex hemm ma jsirx dumping site.

Ħafna drabi mbagħad tqum id-diffikulta' li ma tkunx taf min hu s-sid - jekk tmur tnaddaflu f'daqqa waħda tiskopri malajr min hu - pero' nemmen li anke f'dan il-każ hawn bżonn miżuri legali aktar qawwija.

Saret riferenza wkoll għall-embellishment projects.

Naturalment naqblu li dawn huma ħaġa pożittiva.

(Interruzzjonijiet) Hemm l-istess kordinazzjoni li nifhem li kien hemm qabel bejn il-ministeru li dakinhar kien jissejjaħ għax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni u l-ministeru għat-turiżmu.

Il- kordinazzjoni bejn dawn il-ministeri hija indispensabbli ladarba qed nitkellmu fuq embellishment ta' siti ta' importanza turistika.

Naturalment ix-xogħol f'Buġibba jrid jitkompla.

Jiena wieħed minn dawk li kont għidt anke mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni, li x-xogħol f'Buġibba fil-parti l-kbira tiegħu huwa xogħol pożittiv, u l-kollega tiegħi probabbli jaqbel li anke hemm saru ċerti żbalji li setgħu ġew evitati, mhux l-inqas li sar xogħol mingħajr il-permess jew kontra l-permess kif maħruġ mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar, u allura rridu nagħmlu wkoll ċerti interventi biex nirrimedjaw għal hekk.

Is-servizzi ġodda għal boathouses huma lesti u issa rridu nagħtu aktar spazju għall-manuvrar ta' l-opri tal-baħar.

Qed nirriferi għat-triq ta' aċċess għall-Qawra boathouses li trid tkun imwessa'.

Barra minn hekk il- main tad-drenaġġ kien jgħaddi mis-sit tax-xogħol u naturalment din hi xi ħaġa oħra li rridu nirrimedjaw għaliha.

Nimmaġina wkoll li l-kollega jaqbel li dak il-ħajt ta' lqugħ li kien imwaqqaf, anke jekk kellu skop strutturali partikolari, żgur li m'għandux jitħalla fl-istat li hu.

M'għandniex noħolqu ħajt mostruż ta' din il-kwalita', qisna qbadna xi parti mill-ħajt ta' Berlin u ġibniha Buġibba!

Dawn huma interventi li jridu jsiru biex wieħed itejjeb aktar u b'daqshekk ma rridx nonqos milli ngħid li l-kunċett fih innifsu kien wieħed tajjeb.

Naħseb li huwa importanti li dan nirrikonoxxuh u li nimxu wkoll b'dan is-sens ta' korrettezza reċiproka fil-parlament.

Naturalment il-proġetti ta' Marsaxlokk, ta' Birżebbuġa u ta' Wied il- Għajn se jitkomplew.

Fil-każ ta' Marsaxlokk nista' ngħid li ġew sottomessi l-pjanti lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar sabiex l-area ta' quddiem il-knisja tiġi pedestrianizzata.

Dan sar ukoll wara qbil bejn il-kunsill lokali, il- kappillan u l-embellishment committee u x-xogħol mistenni jibda immedjatament wara li joħorġu l-permessi meħtieġa.

Rigward l-area fejn il- Hunters Tower, ix-xogħol ta' embellishment li kien inbeda taħt l- amministrazzjoni preċedenti fil-fatt mistenni jitkompla pero' anke hawn irridu li jkun hemm il-qbil bejn il-partijiet konċernati.

Bħalissa l-area ta' Xatt is-Sajjieda hija okkupata mill-bejjiegħa tal-monti u qegħdin nagħmlu l-isforzi kollha meħtieġa biex fejn kien hemm il-ground tal- football jingħata bħala sit alternattiv lill-bejjiegħa ta' nhar ta' Ħadd.

Hawn irridu nikkordinaw ma' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar pero' rridu nifhmu li l-permessi mhux dejjem joħorġu fil-mument jew bil-mod li tkun tixtieq, u naħseb li din ukoll hija esperjenza li jgħaddu minnha l-gvernijiet kollha.

Barra dak ta' Marsaxlokk għandna wkoll l-impenn għal Marsascala.

Preċedentement jiena kelli l-opportunita' nsegwi l-impenn qawwi ta' meta konna għamilna l-proġett ta' drenaġġ f'Marsascala, meta ridna neliminaw darba għal dejjem problema li kienet akkumulat għal snin twal.

Anke hawn qed nagħtu l-importanza biex ikun hawn l-embellishment kollu meħtieġ fis- sena l-ġdida.

Se nagħmlu dan ġewwa Birżebbuġa wkoll.

Il-kollega tiegħi semma li ġewwa Birżebbuġa hemm il-bżonn li tgħaqqad il-Qajjenza mal-bajja ta' Birżebbuga.

Fil-fatt qed jiġi propost li jitnaqqas it-traffiku minn din l-area billi ssir by-pass aktar il fuq.

Il-permess ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar f'dan ir-rigward inħareġ u x-xogħol mistenni jibda dalwaqt.

Rigward l-embellishment projects irridu nagħtu weighting qawwi ħafna lill- konsiderazzjonijiet li jkunu qed jagħmlu l-kunsilli lokali.

Ngħid hekk għaliex jekk, per eżempju, tmur għand il-kunsill lokali ta' San Pawl il- Baħar dawn jgħidulek: Isma', jiena ridt li l-parking tat-taxis ikun mod u f'daqqa waħda ħarġu ordnijiet differenti.

L-embellishment projects m'humiex qegħdin hemmhekk biex il-gvern ċentrali, bl-intenzjonijiet kollha tajba immaġinabbli, jieħu fuqu poteri li kienu għaddew lil kunsilli lokali.

U l- kordinazzjoni mal-kunsilli lokali trid tkun aħjar milli kienet s'issa meta twettqu xogħlijiet bħal dawn.

Il-kunsilli lokali għandhom mhux biss l- importanza tagħhom imma għandhom il-poteri reali bħala l-gvernijiet lokali fl-areas li huma jirrappreżentaw u l-kordinazzjoni magħhom trid issir.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-parks, u se nibda' fuq dak li hemm ippjanat għal Burmarrad.

Aħna mpenjati li nagħmlu l-iżvilupp li huwa meħtieġ fl-area ta' Burmarrad, b'kordinazzjoni mal-kunsilli lokali li għandhom ġurisdizzjoni f'din l-area u skond is-suġġerimenti li tagħmel l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

L-Awtorita' ta' l-Ippjanar għandha riservi fuq ċerti suġġerimenti li saru għal kif jista' hemmhekk jsir l-iżvilupp pero' jiena nemmen li din hija diskussjoni li għadha miftuħa.

Irrid ngħid ukoll li d- diskussjonijiet ma' l-Ambaxxata Ċiniża f'pajjiżna, li kienu qed isiru mal- gvern preċedenti, għadhom għaddejjin b'ritmu ta' entużjażmu reċiproku qawwi ħafna u l-istess offerti ta' għajnuna fil-fatt ġew estiżi lill-gvern preżenti.

Naturalment hemm ukoll ippjanati parks f'Delimara u ieħor fil-Kottonera, il-Cottonera heritage park.

Fid-dawl tal-prinċipju li rridu proġetti ta' riġenerazzjoni totali għall-area tal-Kottonera, nista' nassigura lill- kollega li dan ta' l-aħħar inqisu b'impenn partikolari.

Jiena wkoll nirringrazzja lill-persuni kollha li għamlu x-xogħol rikjest fuq dan il- heritage park u jiena rrid li fil-fatt dan il-proġett jingħata attenzjoni partikolari sabiex ngħaġġluh.

Il-kollega semma' wkoll il-ħtieġa ta' works efficiency department.

Nista' ngħid li tlabt lis-segretarju permanenti u lid-direttur ġenerali tax- xogħlijiet biex b'kordinazzjoni ma' l-assistent personali fil-ministeru u mad-diretturi konċernati jagħmlu eżerċizzju ta' restructuring ta' din it- taqsima.

Parti mir-restructuring irid isir minħabba l-mod kif huwa organizzat il-ministeru.

Meta l-Onor.

Charles Buhagiar kien responsabbli, il-ministeru kien organizzat b'mod differenti u kien ħoloq, tajjeb jew ħażin, dipartiment bl-isem lands and construction.

Issa jekk il-lands u l- construction huma fl-istess ministeru tista' tħallihom flimkien imma jekk le, il-construction trid tkun marbuta ma' dak il-ministeru li għandu t- taqsima xogħlijiet, li tinkludi l-BICC u anke l-BICD.

Dan huwa r- restructuring li huwa meħtieġ.

Irid ikun hemm ukoll restructuring biex kull taqsima titmexxa bl-aħjar mod u tagħti l-aqwa servizz lill-poplu Malti.

Għalija dak huwa l-kejl u nispera li nkun nista' nelabora fuq dan il-ħsieb aktar tard.

Kemm jagħmel sens, per eżempju, li inti jkollok unit li jieħu ħsieb ix-xogħol li joriġina mingħand il-kunsilli lokali u fl-istess ħin in-nies f'dan il-unit ikunu qegħdin on stand-by għal kwalunkwe' proġett kapitali li jkun f'moħħ il-gvern?

Per eżempju, inti jkollok nies li qed jagħmlu x-xogħol f'lokalita' u f'daqqa waħda tiġi ordni biex in-nies kollha jmorru Buġibba jaħdmu fuq proġett kapitali tal-gvern.

Dan m'huwiex mod.

Jekk irridu nkunu ta' servizz lejn il-kunsilli lokali rridu norganizzaw ruħna aħjar biex lill-kunsilli lokali nagħtuhom servizz effiċjenti.

Biex nagħmlu dan irridu naslu fi stadju fejn ikollna ħaddiema tal-gvern detailed fuq xogħol ta' natura kapitali u oħrajn detailed fuq xogħol kuntrattwali li jiġi mingħand il-kunsilli lokali.

Dan hu l-mod kif irridu mmexxu, u jekk ma nagħmlux hekk nispiċċaw qisu bħal dak il-kuntrattur li jagħmillek ix-xogħol meta assolutament m'għandu xejn x'jagħmel u meta tidħollu biċċa xogħol kbira jaħrab 'l hemm u jħallik lampa stampa.

Ma naħsibx li t-taqsima xogħlijiet għandha titmexxa b'dan il-mod, u dan huwa eżempju prattiku ieħor ta' ristrutturazzjoni.

Fir-ristrutturazzjoni rridu ninkorporaw ukoll il-prinċipju ta' ispettorat serju li jeżerċita dixxiplina.

Il-gvern preżenti huwa kburi li hu ġeneruż mal-ħaddiema tal-gvern u huwa kburi li issa laħaq il-ftehim li kien baqa' fuq l-ixkaffa mal-gvern preċedenti.

Dan il-ftehim mhux biss ifisser li ħaddiem jitħallas b'mod adegwat tax-xogħol li jagħti imma jfisser ukoll li l-ħaddiem irid jagħti

stima ikbar lejn ix-xogħol tiegħu.

Issa dan trid tagħmlu bi spettorat li jeżerċita' bis-serjeta' iktar dixxiplina.

Issa fl-aħħar tas-sena mhuwiex l- aħjar żmien biex tibda dan l-ispettorat għax ikollok l-akkumulu kollu tal- leave - kulmin ma jkunx marad fil-bidu tas-sena, allajbierek jimrad fl- aħħar tas-sena - u jkollok dawk li jmorru għal kaċċa u jkollok il-problemi kollha immaġinabbli.

Li rrid ngħid hu li jiena naħseb li rridu nagħmlu new year's resolution u ngħidu li mill-bidu tas-sena d-dixxiplina trid tkun inforzata.

Dan għidtu internament fil-ministeru u dan hu l-messaġġ li rridu nwasslu flimkien ma' idea konkreta oħra li hemm fid-diskors tal-budget, li wieħed jibda jkejjel l-overtime mhux biss bis-sigħat wara l-ħin normali tax-xogħol - ikun hemm xi wħud li jaħdmu l-ħinijiet ta' l-overtime u ma jkunux ħadmu matul il-ġurnata, jew ikun ma jiflaħx matul il-ġurnata u filgħaxija f'daqqa waħda jsir jiflaħ - imma ma' kemm tagħmel xogħol aktar minn dak li huwa b'mod raġonevoli meqjus li għandu jitwettaq matul il-ġurnata normali tax- xogħol.

Issa din tista' torbotha ma' kunċetti ta' mqieta u ma' kunċetti ta' kif tippjana x-xogħol aħjar.

Tista' torbot din ma' kif inti tħares lejn is- servizz kollu li trid tagħti u ma' miri preċiżi li tagħmel rigward kemm trid tagħmel xogħol, sa liema ġurnata u bi pjan organizzat.

Naturalment wieħed irid jistudja u jagħmel id-dettalji preċiżi ta' kif dan irid isir, pero' dan lanqas għandu jkun sostitut waħdu għad-dixxiplina li inti tagħti l-ġurnata tax-xogħol tiegħek lill-gvern li qed jirrikonoxxi x-xogħol tiegħek.

Saret ukoll riferenza qawwija għall-qasam ta' l-ambjent.

L-Onor.

Charles Buhagiar qal li jekk taqra l-mission statement ma ssibx riferenza għall- ambjent.

Jekk il-mission statement tifhmu li huwa l-ewwel żewġ paragrafi, naturalment ngħidlu li għandu raġun imma jekk tkompli taqra l-paġni kollha ssib riferenzi twal ħafna għal dak li jrid isir fil-qasam ta' l-ambjent.

Tkellem ukoll l-Onor.

Michael Asciak u b'riferenza għal dak li qal irrid ngħid li bl-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea attivata mill-ġdid, għalina fil-qasam ta' l-ambjent ifisser sfidi u opportunitajiet ġodda.

Irridu nsaħħu d-dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent.

Dan se nagħmluh ukoll bl-għajnuna tal-management efficiency unit.

Ħriġna wkoll call for applications għal tliet environmental officers addizjonali għaliex dan huwa dipartiment li rridu nagħtuh importanza.

Irrid ngħid ukoll li bl-għajnuna ta' konsulenti barranin qed jitfassal qafas għal liġi ġdida għall-ħarsien ta' l-ambjent, b'kordinazzjoni mal-United Nations Development Programme.

Fl-istess waqt hemm il-grupp ta' esperti lokali li huma taħt il-kappa tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija li qed jaħdmu fuq state of the environment report.

Dan huwa rapport maħsub sabiex jagħti stampa sħiħa dwar l-istat ta' l-ambjent f'Malta fil-preżent, u aħna beħsiebna nippubblikawh.

Irridu wkoll naħdmu fuq waste management.

(Interruzzjonijiet) Jiena veru semmejt studju ieħor pero' nista' nassigura lill-kollega li l-iskop m'huwiex li nagħmlu xi studju interminabbli.

Jiena l-ewwel ħaġa li għamilt f'dan il-qasam hu li laqqajt flimkien lin-nies kollha li għandhom input fuq waste management.

Ma jistax ikun li minħabba l-mod kif ikunu d- dipartimenti, minħabba personalitajiet u minħabba kwalunkwe' raġuni immaġinabbli ma nħarsux lejn il-waste management bħala suġġett wieħed.

Il- waste management għalija jibda at source, mid-djar tagħna.

Kif jinħareġ l- iskart mid-djar tagħna?

Nistgħu nagħmlu separation f'dak il-livell jew inħallu kollox f'livell komunali permezz ta' skips kbar?

Jew is-separation isir kemm fid djar kif ukoll fuq livell komunali?

Fejn imur meta jinġabar l- iskart?

Il-Magħtab?

Jiġi riċiklat?

Jiġi wżat?

Għamilt dawn il-punti kollha għax irridu nifhmu li din il-ħaġa katina, ħaġa marbuta ma l-oħra.

Per eżempju, l-impjant tar-riċiklaġġ jaħdem aħjar kieku inti jkollok separation at source.

X'tibgħat il-Magħtab jiddependi ħafna mill-policies li jkollok fuq il-re-use and recycling.

Veru ttieħdet l-inizjattiva li jsir dumping ta' terrapien f'barrieri apposta imma ma naħsibx li wieħed għandu jkun kuntent b'dak li ġara s'issa.

Per eżempju, irid ikollok ukoll il- kunċett tas-sanitary land fills u kunċetti oħra biex jingħata l-aħjar servizz għall-pajjiż.

Fil-ministeru għall-ambjent staqsejt jekk hemmx xi ħadd ieħor li jrid jagħti input fuq dan is-suġġett.

L-Awtorita' ta' l- Ippjanar ukoll taħdem fuq dan il-qasam imma ma jistax ikun nibqgħu nagħmlu rapport wara l-ieħor mingħajr ma nintegraw flimkien x'irid isir.

Fix-xhur u fis-snin li ġejjin irid ikollna waste management strategy biex darba għal dejjem ngħidu x'inhuma l-passi kollha li rridu nieħdu f' dan ir- rigward.

U l-passi mhux biss irridu neħduhom biex neliminaw l-eyesore tal- Magħtab imma biex l-istrateġija li tintuża tkun dejjem dik li l-aktar tirrispetta l-ambjent u saħħet il-poplu Malti.

Fl-aħħar mill-aħħar, ħarsien akbar lill-ambjent ifisser ħarsien akbar ukoll għas-saħħa tal-poplu kollu.

Dan l-aħħar intużat is-sistema ta' l-ecopod.

Jekk din hijiex is-sistema ideali għal pajjiżna jiena nibqa' xettiku pero' aħna mhux se naqbdu dik is- sistema u nneħħuha jekk ma jkollniex sistema aħjar minnha.

Issa din hemm il- problemi marbuta magħha.

Hemm problemi ta' spazju u hemm il-problema li biex inħaddmu dik is-sistema kellna nerġgħu nibdew nużaw Tal-Fulija, li kien post li ma konniex qed nużaw qabel.

Dan qed ngħidu biex ma naħsbux li hemm xi soluzzjoni li hija bla problemi.

L-impenn tagħna favur l-ambjent jinkludi wkoll kontroll ta' l-iskart fil- livell industrijali.

Irridu nerġgħu niftħu dikussjonijiet mal-Federazzjoni ta' l-Industrija u mal-Kamra tal-Kummerċ dwar ġbir separat ta' l-iskart mill-packaging waste.

Naħseb li fuq il-kwalita' ta' l-arja tkellimna biżżejjed.

Għamilna policies ukoll - dawn saru permezz ta' avviżi legali fi żmien Gvern Nazzjonalista preċedenti - favur il-bottlers li jużaw fliexken tal-ħġieġ.

L-Onor.

Joe Mizzi semma' wkoll il-pitrolju.

L-ewwelnett naħseb li l-użu abbużiv tal-pitrolju għandu jkun kontrollat b'mezzi oħrajn, per eżempju bil- mezz li inti tagħti l-kulur lill-pitrolju biex jekk ikun hemm min jagħmel dak l-abbuż ikun jista' jinqabad.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern preċedenti kellu quddiemu rapport datat 21 ta' Lulju li sar mill-Inġ.

Philip Borg, assistant head petroleum division fil-Korporazzjoni Enemalta.

Dan ir- rapport huwa fuq il-light heating oil u jitkellem dwar it-tip ta' duħħan li jipproduċi u jgħid hekk:

''This type of smoke is totally unacceptable in residential areas where most of the cottage industry is based and therefore LHO receives bad publicity.''.

Dan ir-rapport jgħid ukoll kif il-light heating oil jirriproduċi kimikament dak li jissejjaħ sulphuric acid, dak li huwa wkoll magħruf bħala acid rain, u jitħaddet ukoll fuq effetti negattivi fuq is-saħħa tar-residenti li jkunu viċin l-industrija li tuża l-light heating oil.

Jgħidilhom ukoll x'kien qed jiġri, fis-sens li:

''Most of the bakeries are situated in densely populated villages and their welfare depends heavily on the good relations with the neighbours.

The bakers are therefore concerned that if they shift to light heating oil, the pungent smell eminating from the chimneys would bring a reaction from the neighbours and lobbying would start in order to expel the bakeries out.''.

Jitkellem ukoll dwar problemi li kienu diġa' qed jiffaċċjaw uħud li jaħdmu b'dik is-sistema ta' forn u bħala konklużjoni jagħlaq b'dan:

''If one were to ignore the inconvenience caused to neighbours by the foul smell resulting from the burning of light heating oil, the ill effects of the gases on the hearth of the imported ovens cannot be overlooked.''.

Jiġifieri dan jagħlqilhom ukoll b'argument ekonomiku.

Dan kollu ġie injorat mill-amministrazzjoni ta' qabel.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, la qed jikkwota minn dak ir-rapport, jista' jpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista l-Ministru jgħid ukoll jekk fir-rapport hemmx parir li jeżistu diversi tipi ta' light heating oil b'persentaġġ ta' sulphur ħafna inqas minn 1.8%.

Ir-rapport isemmi li bil- mod kif qed taħdem il-power station tal-Marsa, din qed tipproduċi effetti ħżiena?

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Ikompli l-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien ma nsibx diffikulta' li nqiegħed ir- rapport fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jiddispjaċini ngħid lill-kollega tiegħi li dan ma fihx il-konklużjonijiet li qed isemmi hu pero' la qed isemmi l- livell tas-sulphur anke fl-emissions tal-power station, irrid ngħidlu li l- gvern preżenti ħa d-deċiżjoni li jmur għal kwalitajiet ta' żjut li huma superjuri mil-lat ambjentali.

Mr. Chairman, issemmiet ukoll id-Deutsche Welle.

Naturalment naf għalfejn l-Onor.

Joe Mizzi semma' d-Deutsche Welle, u jekk irid joqgħod jistaħba wara subajh jiena ngħidlu li aħna mhux se noqogħdu nistaħbew wara subajna.

Din hija applikazzjoni li l-gvern preżenti qed jagħmel bħala riżultat ta' letter of intent li ħarġet fi żmien il-gvern preċedenti, li kien intrabat mal-Perit Dom Mintoff li bħala post alternattiv għal ''L-Għarix'' kellu jingħata sit fil-Fawwara.

Kien hemm l-obbligu wkoll li jekk ma joħroġx permess fuq il-Fawwara - u għandi l-pjanti kollha fuq il-Fawwara, kif sottomessi mill-gvern preċedenti - allura jrid jinstab sit ieħor bi qbil mal-familja Mintoff jew jitħallas kumpens.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Vella qed jgħidli li jitħallas fi flus.

Jiena f'dan ir-rigward se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' ittra mibgħuta mill-ministru tal-ġustizzja ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Gavin Gulia, lill-prim ministru, l-Onor.

Alfred Sant, bid-data tal-15 ta' April, 1998 u f'dik l-ittra ntqal hekk:

''Mintoff wants agreement signed next week.''.

Dr Sant wieġeb lil Dr Gulia li sakemm jirrikmandalu hu jaqbel miegħu.

Fil- kuntratt hawn miktub li l-kumpens bħala valur fuq id-dar ta' Delimara huwa ta' Lm230,000.

Issa l-valur ta' Delimara qed jirriferi għal ''L-Għarix.''.

Issa jekk inħarsu lejn il-famuża idea ...(Interruzzjonijiet) Qed jitfgħu l- botti għaliex dan qiegħed fil-park nazzjonali ta' Delimara.

Jekk tħares lejn il-boundaries tal-park nazzjonali ta' Delimara ssib li ''L-Għarix'' qiegħed ġol-park nazzjonali ta' Delimara u d-Deutsche Welle qiegħed ġol- park nazzjonali ta' Delimara wkoll.

Issa d-Deutsche Welle huwa mibni diġa' u safejn naf jien l-applikazzjoni - li qed nifhem li l-Onor.

Mizzi mar jaraha - hija biex il-footprint ta' dak il-bini tibqa' eżatt kif inhi.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Vella qed jgħid li għax jiena ħabib tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Issa se ngħidlek min għamilha l-camorra.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi, point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwlnett ma jistax jimputa għaliex mort nara dak il- file Jien mort nara dak il-file għaliex hemm rapporti - u jekk hu raġel ipoġġihom fuq il-Mejda tal-Kamra - illi xi ħadd qed jara kif jagħmel biex jiġu bypassed.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Il-Ministru Zammit Dimech.

(Interruzzjonijiet) M'hemmx interruzzjonijiet.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ħalli nispjega lill-Onor.

Vella kif ikollok camorra.

Jiena se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-ittra ta' l- Onor. Gulia lil Dr Sant bir-rakkmandazzjoni tal-kuntratt fuq Delimara, fejn ir-residenza ta' Mintoff qed tiġi stmata Lm230,000.

Taf x'inhi l-ikbar sorpriża u l-ikbar camorra, Sur President?

Il-valutazzjoni saret għaxart ijiem wara din l-ittra.

Mela l-Onor.

Gulia naħseb li kien profeta u kieku n- nies kienu jafu bil-kwalitajiet tiegħu kienu jibdew jirrikorru għandu biex jaqtalhom in-numri tas-super five!

Forsi ma jmorrux għandu għaliex mar- Lm10, 000 żmerċ peress li hu rrakkmanda Lm230,000 ...

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: On a point of order, l-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Dak issa sirna nafu bih.

Il-Ministru għandu jiddikjara jekk il-Gvern Malti jħossx ruħu marbut legalment b'sempliċi letter of intent.(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN:.

L-Onor.

Zammit Dimech, jista' jkompli.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, dan m'hu point of order xejn.

Il-kollega tiegħi jibqa' jinsisti f'din il-Kamra li l-intenzjonijiet tal-gvern preċedenti ma kenux intenzjonijiet.

Aħna assumejna li dawn huma nies biżżejjed li meta juru inten, dan ikun intent u mhux non-intent u aħna mexjin fuq l-intent tagħhom, to the letter.

Dawn iż-żewġ dokumenti li semmejt se nqegħdhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dak iż-żmien dan kollu nżamm sigriet.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Jgħidilna jekk skond il-letter of intent, il- propjeta' ta' ''L-Għarix'' ta' Mintoff għaddietx lill-Gvern Malti.

Din ma setgħetx tgħaddi lill-Gvern Malti għax letter of intent ma torbotx.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma naqbel assolutament xejn miegħu.

Dik il- letter of intent torbot u jekk l-Onor.

Gulia kien qed jipprova jagħmel xi karrotta quddiem xi ħadd fallielu hu u min qabbdu jagħmilha.

Pero' jiena niġi għal suġġett ieħor, il-proġett tal-Kottonera.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Sur President, il-mozzjoni ta' proċedura tgħid bl- aktar mod ċar illi l-aħħar nofs għandu jitħalla għall-gvern.

Jiena naħseb li s-Sedja m'għandhiex taċċetta dan il-burdell.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

THE CHAIRMAN: Il-Kamra hija sospiża għal ħames minuti.

Fid-9.12 p.m. il-Kumitat kien sospiż minħabba diżordni u rriżuma ħames minuti wara.

THE CHAIRMAN: Nixtieq li d-diskussjoni tkompli bl-ordni.

Veru li kultant ikollna xi daqsxejn ta' kontroversja imma jkun hemm okkażjonijiet fejn wieħed ikun jista' jirrispondi.

Il-ministru għandu dritt jirrispondi kif inhi l-fehma tiegħu.

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kont se nibda nitkellem fuq il-proġett tal- Kottonera.

L-ewwelnett kulma rridu naffermaw huwa li t-tliet consortia li kienu ġew shorted listed fi żmien il-gvern preċedenti għadhom kollha interessati fil-proġett; u l-gvern preżenti, kif kelli l-okkażjoni nindika diversi drabi, qiegħed jagħmel diskussjonijiet magħhom għaliex aħna naraw ukoll il-possibbilta' li l-proġett tal-Kottonera jista' jitkabbar b'mod li jinvolvi iktar minn consortium wieħed.

Irrid ngħid ukoll li l-gvern preżenti se jkun ferm iktar konsistenti mad- development brief oriġinali kif kien ħareġ fi żmien il-gvern preċedenti.

Dan kien qal li d-development tax-xatt tal-Kottonera jrid ikun wieħed mill- Isla sal-Birgu kollu - din qiegħda fid-development brief u ħarġu l-pjanti – u jekk jista' jkun nestenduh sal-Kalkara bl-inklużjoni ta' dock Nru. 1.

F'daqqa waħda dawn il-prinċipji stabiliti waqgħu u l-Isla nqatgħet barra - hemmhekk kemm jgħaddu l-boats u n-nies jistgħu joqogħdu jxejrulhom! - il- Kalkara intesiet kompletament u d-dock Nru. 1 kienu se jaraw wara jekk isirx.

Hekk kienet l-aħħar pożizzjoni.

Barra minn hekk, l-area fejn hemm dak il-bini fi stat dilapidat - li qiegħed taħt il-Forti Sant'Anġlu u li kellu jkun parti mill-iżvilupp - f'daqqa waħda inqatgħet barra.

U mhux biss sar hekk iżda l-gvern qabel ried li jgħaddi titolu ta' proprjeta' favur min jagħmel l-iżvilupp u jżomm l-aċċess għalih.

Jiena naħseb li ried isir bil- maqlub, jiġifieri jsir skond suġġeriment sempliċi li tajna aħna lill-gvern dak iż-żmien.

Aħna konna għidnilu: Inti żomm il-proprjeta' u agħti aċċess lil ħaddieħor.

Dan diġa' għidnih lit-tliet consortia u dawn kollha għadhom jiddiskutu mal-gvern.

Imbagħad fil-brief kien hemm ukoll li x-xatt tal-Birgu, jekk jista' jkun, isir pedestrian area u l-gvern kien aċċetta l-limitazzjonijiet li jagħtuh il-consortium li se jagħmel l-iżvilupp.

Meta mbagħad ġie l-kuntratt hawnhekk qalu li dan ma japplikax għall-parti li tagħti għall-Forti Sant'Anġlu.

Jiġifieri x'għamel il-gvern preċedenti?

L-area ta' taħt il- forti qatagħha 'l barra u żamm id-drittijiet fuqha.

Din tfisser li l-ftehim li ried il-gvern preċedenti ta' l-Onor.

Alfred Sant ma' l-Ordni tal- Kavallieri ta' San Ġwann kien jikkonkludi mhux biss it-trasferiment ta' sovranita' fuq dak il-forti - għax dawn kellhom il-fissazzjoni f'moħħhom li f'Malta jagħmlu speċi ta' Citta' del Vaticano! - imma riedu wkoll jagħmlu footprint akbar li jagħtuha lill-Ordni.

Talli Malta tagħmel dan kollu, kull sena fil-Palazz il-Belt il-Gvern Malti kellu jirċievi falkun jew seqer.

Dan kien se jsir b'ċerimonja simbolika ħafna marbuta ma' jum ir-Repubblika.

Jiena ma nafx x'kienu jgħidu l-ambjentalisti, peress li mhux suppost isir negozju bil-falkuni!

(Interruzzjonijiet) Silta mid-draft li kien hemm dak iż-żmien kienet tgħid hekk:

"Considering that the Order enjoys the prerogative of sovereignty which is already internationally recognised and which was excercised in the past over the territories of Rhodes and Malta...".

(Interruzzjonijiet) Dawn ħassew il-bżonn li jkun hemm harmonious co- existence.

Naturalment l-Onor.

Alfred Sant kien qed iħossu qisu l- Imperatur Carlo V, probabbli beda jimmaġina li qed jinnegozja fl-1523 ma' L'Isle Adam - u ma nafx kif ma ġitux f'rasu li jmur jagħmel xi medjazzjoni mar-Re ta' Franza, billi jħobb lil Franza wkoll - u qal: Mela issa jiena ħaqqni nirċievi falkun fis-sena!

(Interruzzjonijiet)

Dan ikompli jgħid hekk:

"In recognition of the said obligations ..."

THE CHAIRMAN: On a point of explanation, l-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien naħseb li l-ministru qed jimmislijdja lill- Kamra għax l-Onor.

Alfred Sant minn hawnhekk spjega l-intenzjonijiet x'kienu.

THE CHAIRMAN: Point taken.

Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dan id-dokument se nqegħdu fuq il-Mejda tal- Kamra wkoll biex forsi n-nies jifhmu lill-Onor.

Alfred Sant aħjar.

Pero' issa niġi għal suġġett ieħor.

L-Onor.

Charles Buhagiar irrifera wkoll għall-park ta' Ta' Qali.

Dan aħjar ma semmiehx għax fuq il-park ta' Ta' Qali għandna stejjer twal xi ngħidu.

Kif kien jitmexxa dan il-park ta' Ta' Qali?

Il-gvern preċedenti - issa li se ngħid żgur ma jaqax la taħt ix-xogħlijiet pubbliċi u lanqas taħt il-kostruzzjoni - kien iddeċieda li jagħti ħajja lill-park ta' Ta' Qali billi jorganizza l-kunċerti.

Taf kif kienu jitmexxew dawn l-affarijiet?

L- ewwelnett f'sentejn sar telf ta' Lm182,000 minn dawn il-kunċerti.

Dawn forsi m'humiex ħela ta' flus?

Il-biljetti kienu joħorġu f'kull forma, biljetti discounted, biljetti bi prezz ...

THE CHAIRMAN: On a point of order, l-Onor.

Charles Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Ir-rapport ta' l-awditur imeri dak li qed jgħid bħalissa l-Ministru Zammit Dimech (Interruzzjonijiet) L-awditur hawnhekk qal li f'sentejn kien hemm telf ta' Lm50,000.

Il-ministru qed jgħid li t- telf kien ilaħħaq Lm182,000.

Mr Chairman, jiena naħseb li l-ministru għandu jkun fattwalment korrett u jekk jikkwota għandu għallinqas jikkwota tajjeb.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Ikompli l-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jiena qed nikkwota mir-rapport ta' internal audit li jiena tlabt li jsir fuq din il-materja, li jinkludi wkoll iċ-ċifri ta' din is-sena - li m'humiex inklużi fir-rapport li qed jikkwota minnu l- Onor. Charles Buhagiar - u jiena se nqiegħed estratt minn dan is-suġġett fuq il-Mejda tal-Kamra li jindika telf totali ta' Lm182,000.

Jaf il- ministru li kien hemm qabel kif kienu jsiru l-kontijiet biex jaraw id-dħul u l-ħruġ fuq dawn il-kunċerti?

Kien hemm kumitat immexxi minn Carmel Camilleri - issa dan Camilleri daqqa jiffirma bħala chairman ta' Ta' Qali National Park u daqqa kien jiffirma bħala l-personal assistant tal-ministru - u dan Carmel Camilleri kiteb liċ-chairman tal-Mid-Med Bank, Alfred Mifsud, fl-1 ta' April - m'hijiex kwestjoni ta' April Fool''s Day għax imbagħad ġrat veru! - u qallu li jridu jgħaddu l-flus lil dawn il-kantanti li jiġu minn barra u qallu:

"In order to safeguard the actual holding of these concerts, as they have already been officially launched in a press conference last week, your aid in this matter is appreciated."

U dan kompla qallu:

- "Since M & E Marketing and Entertainment Co. Ltd. ..."

- issa din l-M & E Marketing and Entertainment Co. Ltd. m'hijiex xi kumpannija tal-gvern imma għandhom interess dirett fiha Massimo Ellul, il- mara tiegħu u impjegat ieħor tal-gvern -

"... who bank at your Cospicua branch will be supervising and managing the events in question, maybe we can find a scenario by which the latter mentioned can enjoy a temporary facility from your bank for the sum in question.

We can guarantee immediate payments..."

- aqta' kemm saru dawn l-immediate payments! –

" ...within 48 hours after the concerts.

Thus payments will be effected 48 hours after the following dates.", u jagħtih l-istaġun kollu kif kellu jkun.

Jiġifieri infetaħ kont f'isem kumpannija privata u l-flus kienu jidħlu hemm u joħorġu minn hemm.

Imma din x'serjeta' hi!

Issa mbagħad l-overdraft ma fdewhx u kien hemm differenza ta' Lm43,000.

Tafu kif jifduh imbagħad?

Jaqbdu l-flus kapitali tal-proġetti u jwaddbuhom hemm.

Dik tajba!

Dik accounting system!

U dan kollu jsir permezz ta' Massimo Ellul.

Ġiet f'idejja leaflet tiegħu ta' qabel l- elezzjoni u din tgħid hekk:

"Vot lil Massimo jfisser vot lil Alfred Sant.

Massimo ġie appuntat bħala konsulent tal-kumitat Park Nazzjonali Ta' Qali

THE CHAIRMAN: Onor. Louis Buhagiar, on a point of order.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, hawn ġew m'għandniex insemmu nies li mhumiex membri ta' din il-Kamra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Huwa membru fil-ħajja pubblika, Sur President.

Il-leaflet kienet tgħid:

"Minn post mitluq u minsi taħt il-Partit Nazzjonalista, fejn il-flus kienu jisparixxu minflok ma jintużaw kif suppost, twaqqaf park nazzjonali li kapaċi jissodisfa x-xewqat rikreattivi, kulturali u turistiċi ta' pajjiżna."

Qal li kienu jisparixxu l-flus!

(Interruzzjonijiet) Apparti li se nqiegħed din il-leaflet u anke l-ittra mibgħuta liċ-Chairman tal-Mid-Med Bank fuq il- Mejda tal-Kamra, irrid anke nikkummenta fuq il-flus mitlufa li ssemmew.

Jien tlabt li jiċċekkjaw jekk dawn il-biljetti humiex kollha hemm - u biljetti hemm kemm trid għaliex hemm ta' dawn il-kunċerti, hemm ta' block tickets u hemm anke ta' kull avveniment - u se nagħti żewġ eżempji.

Per eżempju, kienu ħarġu block tickets għall-kunċert ta' l-iStatus Quo u Fish flimkien bi Lm17-il wieħed.

Biljetti stampati kien hemm 1,500 li minnhom kien hemm 575 accounted for - jiġifieri mibjugħa, ritornati jew mhux mibjugħa jew marru jiġbruhom mingħand ir-retailers - u 925 li ma kenux accounted for.

Dan ifisser li kien hemm biljetti għall-valur ta' Lm16,000 li kienu unaccounted for.

U dawn li nstabu s'issa.

Għal kunċert ieħor, din id-darba ta' l-Iron Maiden u d-Deep Purple, ġew stampati 2,000 biljett bid-Lm19-il wieħed.

Minn dawn il-biljetti kien hemm 1,300 accounted for, filwaqt li unaccounted for kien hemm 700, valur ta' Lm13,000.

Total of unaccounted for tickets: Lm29,000.

(Interruzzjonijiet) Mhux ta' b'xejn li meta dawn kellhom talba minn dipartiment ieħor biex dak il-park ma jibqgħux imexxuh huma u jgħadduh lill-kunsill lokali tal-Mosta kienu laqqgħu l-kumitat - dan kien il-5 ta' Mejju - fejn kienu qalu hekk:

"Is-Sur Camilleri ressaq quddiem il-kumitat ittra li rċieva mid- dipartiment ta' l-agrikoltura.

Din l-ittra kienet tirrigwarda kontijiet li dan id-dipartiment għandu pendenti mal-park kif ukoll biex l-amministrazzjoni tal-park taqa' f'idejn il-kunsill lokali tal- Mosta.

Għal dan il-punt iċ-chairman oġġezzjona ...",

- dażgur li joġġezzjona! -

"... u ġie deċiż li dan il-pass ma jistax jiġi mwettaq u li l- amministrazzjoni tal-park għandha tibqa' f'idejn id-dipartiment tax- xogħlijiet pubbliċi.

Is-Sur Ray Camilleri għandu jieħu ħsieb li jikteb lid-dipartiment ta' l-agrikoltura li din it-talba ma tiġix milqugħa.".

Naturalment dawn irnexxielhom.

Jiġifieri bejn id-dipartiment tax-xogħlijiet pubbliċi u d-dipartiment ta' l-agrikoltura rebħu ta' l-ewwel għaliex dawn kellhom il-flus u kienu jużaw il-kapital biex anke jisponsorjaw iż-żfin u l-kunċerti u naħseb verament nistgħu nitkellmu fuq żifna kapitali!

(Onor. Membri: Hear, hear) Aktar 'il quddiem inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal- Kamra estratt minn dawn il-minuti.

Issemma ċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti.

Jien nista' nieħu kważi l-ħin kollu fuq dan pero' ħalli l-ewwel naraw x'irridu aħna għal dan iċ-ċentru.

Hawnhekk irridu niftakru li kien sar statement - ma naħsibx li għandi l-ħin li noqgħod nikkwota minnu - mill-Onor.

Alfred Sant fejn kien qal li l- problema ta' kif tidħol Bieb il-Belt solviha u kien qal li minn dawk is- snin kollha li għaddew ukoll minn żmien il-brodu , issa solva kollox hu.

Kien qal ukoll li kellhom jitwaqqfu xi kumitati - kien hemm kumitat immexxi minnu b'xi ħames ministri fih, jiġifieri spiċċaw f'sitwazzjoni fejn kien hemm tnejn jew tliet ministri għal kull offerta li saret, u kellhom magħhom lil George Abela, għaliex dak iż-żmien kien għadu ma rriżenjax minn konsulent personali tal-prim ministru, u kien għadu jifforma parti minn sotto-kumitati tal-kabinett - u allajbierek, kollox kien se jkun riżolt!

THE CHAIRMAN: Onor. Zammit Dimech, niġbidlek l-attenzjoni li għad baqagħlek żewġ minuti.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Aħna nafu l-istorja kif evolviet dakinhar imma llum iċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti huwa lura on track li jkun verament ċentru nazzjonali ta' l-arti, b'mira preċiża li l-ewwel fażi tiegħu, jew aħjar x-xogħol fuq St James Cavalier jintemm sa l-aħħar ta' Diċembru tas-sena d-dieħla u li mbagħad inkomplu fuq il-kumplament tal- proġett, li jinvolvi s-sit tat-Teatru Rjal.

Sur President, issa se nagħmel xi ħsebijiet biex nagħlaq bihom.

L- ewwelnett meta nitkellmu fuq proġetti irridu nifhmu proġetti bis-serjeta' u mhux kemm tfaqqa subgħajk u ngħidu li tlaqna.

Alfred Sant kien jgħid: Tlaqna.

U veru tlaqna!

Imma taf kif telaq, Sur President.

Spiċċa bla falkun u bla gvern!

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet) Dażgur li telaq!

U kif telaq!

Tellquh mit-tmexxija!

(Interruzzjonijiet) U tlaqna!

U veru tlaqna!

THE CHAIRMAN: Ikkonkludi, Onor. Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President aħna serjeta' rridu.

Irridu li jkun hemm ukoll l-ikbar rabtiet viċini bejn il-ministeru għall- ambjent u d-dipartiment tal-kunsilli lokali.

Fl-aħħar mill-aħħar irrid - u dan hu l-ħsieb li xtaqt nagħlaq bih, Sur President - li nkejlu s-suċċess tagħna mhux biss minn kemm proġetti nagħmlu imma wkoll mill-impatt soċjali u uman ta' kull proġett li rridu nwettqu bis-serjeta' għall-aħjar ġid tal- poplu Malti u Għawdxi kollu.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Sur President, qabel nagħlaq xtaqt nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra xi dokumenti li rriferejt għalihom aktar kmieni fid-diskors tiegħi.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Rapport datat 21 ta' Lulju, 1998 mill-assistant head tal-petroleum division tal-Korporazzjoni Enemalta, dwar l-użu ta' light heating oil fl-ifran;

Kopja ta' ittra u draft agreement bejn il-Gvern Malti u l-Perit Dom Mintoff mibgħuta mill-Onor Gavin Gulia, Ministru tal-Ġustizzja, lill- Prim Ministru fil-15 ta' April, 1998 dwar kumpens għal esproprjazzjoni ta' fond f'Delimara;

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-Perit Carmel Busuttil u l-Perit John Sciberras fid-dipartiment ta' l-artijiet lill-Kummissarju ta' l-Art fil-25 ta' April, 1997 dwar proprjeta' immobbli f'Delimara;

Kopja ta' draft agreement bejn il-Gvern Malti u l-Ordni Militari ta' San Ġwann dwar il-Forti Sant'Angelo;

Kopja ta' ittra miċ-Chairman tal-park nazzjonali liċ-Chairman tal-Mid Med Bank fl-1 ta' April, 1998 dwar kunċerti internazzjoni f'Ta' Qali matul l-1998;

Kopja ta' fuljett maħruġ mis-Sur Massimo Ellul, kandidat Laburista, flimkien ma' analisi ta' spejjeż dwar kunċerti f'Ta' Qali għas-sena 1998 maħruġa mill-ministeru għall-ambjent; u

Estratt mill-minuti tal-laqgħa tal-kumitat tal-park nazzjonali Ta' Qali fil-ministeru tax-xogħlijiet pubbliċi u kostruzzjoni, li saret fil-5 ta' Mejju, 1997.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Charles Buhagiar għall-Vot 33.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 31 din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Il-Kumitat ġie sospiż fl-9.40 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l-emenda għall-Vot Nru. 33 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Charles Buhagiar.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 30 L-Onor. | | | |Abela Carmelo|Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard |Farrugia Noel | |Montalto John| | |Bartolo |Gulia Gavin | |Evarist | | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar |Mangion Charles | |Charles | | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Louis | | |Cardona Chris|Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie|Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri |Vassallo Adrian | |Joseph | | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech |Vella Karmenu | |Joe | |

KONTRA 35 L-Onor. |Abela Anthony|Galea Louis | |Agius Francis|Galea Mario | |Asciak |Galea Pace Victor | |Michael | | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Jason | | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici | |Michael |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond | |Cristina |Muscat Claude | |Dolores | | |Dalli John |Pullicino George | |D'Amato Helen|Pullicino Orlando | | |Jeffrey | |De Marco |Refalo Michael | |Guido | | |Debono |Vassallo Edwin | |Giovanna | | |Deguara Louis|Vella John | |Farrugia Jean|Zammit Ninu | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Dimech | |Eddie |Francis | |Galea Censu | |

L-emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Se npoġġi issa l-mistoqsija fuq il-Vot 33 tal-Ministeru għall-Ambjent:

VOT 33 - MINISTERU GĦALL-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 19,822,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 33 - Ministeru għall-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Din id-division tittieħed issa, dejjem skond il-mozzjoni ta' proċedura.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 35 L-Onor. |Abela Anthony|Galea Louis | |Agius Francis|Galea Mario | |Asciak |Galea Pace | |Michael |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Jason | | |Bonnici Josef|Hyzler George | |Bonnici |Mifsud Bonnici | |Michael |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett | | |Jesmond | |Cristina |Muscat Claude | |Dolores | | |Dalli John |Pullicino | | |George | |D'Amato Helen|Pullicino | | |Orlando Jeffrey| |De Marco |Refalo Michael | |Guido | | |Debono |Vassallo Edwin | |Giovanna | | |Deguara Louis|Vella John | |Farrugia Jean|Zammit Ninu | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Dimech | |Eddie |Francis | |Galea Censu | |

KONTRA: 30 L-Onor. | | | |Abela Carmelo|Farrugia Angelo| |Agius Chris |Farrugia | | |Michael | |Attard |Farrugia Noel | |Montalto John| | |Bartolo |Gulia Gavin | |Evarist | | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar |Mangion Charles| |Charles | | |Buhagiar |Mizzi Joe | |Louis | | |Cardona Chris|Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie|Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri |Vassallo Adrian| |Joseph | | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech |Vella Karmenu | |Joe | |

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 33 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 34 - AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,435,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 34 - Ambjent, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 34 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT VI - MINISTERU GĦALL-AMBJENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 7,263,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot VI - Ministeru għall-Ambjent, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 1999.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot VI għaddiet.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta li l-Voti 33, 34 u VI kienu ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru għall-Politika Soċjali biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada s-Sibt, 12 ta' Diċembru, 1998 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjoni ta' Proċedura

Mozzjoni ta' Proċedura dwar seduti konnessi ma' l-Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari.

ONOR.

ALFRED SANT: Point of order.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Fl-aġenda li għadha kemm tressqet mill-ministru għall- politika soċjali hemm mozzjoni li għandha x'taqsam ma kif se nirregolaw ix- xogħol tal-Kamra inkwantu għall-abbozz ta' liġi dwar il-VAT.

Jista' jekk jogħġbu l-ministru jinformana jekk din għaddietx jew ġietx diskussa fil- Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Abbozz ta' din il-mozzjoni ta' proċedura għaddejtu f'idejn il-whip ta' l-oppożizzjoni nhar l-Erbgħa li għadda.

Jien informajtu li minħabba t-three day notice kelli nippreżentaha l-Erbgħa stess, pero' staqsejtu jekk l-oppożizzjoni tridx li aħna nitolbu lill- iSpeaker isejjaħ laqgħa tal-House Business Committee biex niddiskutuha hemmhekk.

Il-whip ta' l-oppożizzjoni informani li ried jikkonsulta u ġie jkellimni kwarta jew 20 minuta wara fejn qalli li l-oppożizzjoni kienet se żżomm laqgħa tal-grupp parlamentari tagħha l-Ħamis, l-għada, u wara jinformawni.

Jien informajt lill-whip - u għidtlu li jista' jikkwotani uffiċjalment - li jien kont se nibqa' miftuħ għas-suġġerimenti li l- oppożizzjoni tkun tista' tagħmilli fir-rigward ta' din il-mozzjoni.

Minn dakinhar sal-lum ma erġajt ġejt avviċinat minn ħadd.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri qed nifhem tajjeb li din ma ġietx diskussa fil-House Business Committee?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Diġa' spjegajt li jien tlabt li ssir laqgħa tal- House Business Committee.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nerġa' nistaqsi: Hija l-prattika li mozzjoni bħal din titressaq l-ewwel quddiem il-House Business Committee?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirripeti għat-tielet darba li jien stedint lill- whip ta' l-oppożizzjoni biex din il-mozzjoni ta' proċedura tiġi diskussa f'laqgħa tal-House Business Committee l-Erbgħa, qabel ma ppreżentajt il- mozzjoni lill-Iskrivan tal-Kamra.

Ir-risposta li jien ħadt kienet li l- oppożizzjoni kellha laqgħa tal-grupp parlamentari l-Ħamis u allura kelli nirċievi risposta wara.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma hija l-prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Inżommu ftit ordni ħalli nkunu nafu x'inhu jingħad.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-opportunita' lill-oppożizzjoni biex din tiġi diskussa fil-House Business Committee saret u saret darbtejn.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien irrid inkun naf jekk hijiex il-prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee.

Iva jew le?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jien m'għandix għalfejn nirripeti dak li għidt.

Offrejt darbtejn, anzi tliet darbiet biex tissejjaħ laqgħa tal- House Business Committee.

ONOR.

ALFRED SANT: Mhux toffri trid għax it takes two to tango.

Jien qed nistaqsik: Hija l-prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il- House Business Committee?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Li nista' ngħid jien hu li minn nhar l-Erbgħa sal- lum din hija l-ewwel darba li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qiegħed jagħmel xi forma ta' kumment dwar il-procedure motion.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, jien qed nistaqsi jekk hijiex il- prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee.

Mhux noqogħdu ninħbew quddiem il-fudge li nistaqsu x'taħseb l- oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Jien naħseb li smajna biżżejjed issa.

(Interruzzjonijiet) Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, on a point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Il-point of order tiegħi huwa jekk hijiex il-prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mela issa f'din il-Kamra spiċċajna nagħmlu session ta' question and answer!

Hawn ġew ma nimxux bi question and answer.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien nitlob ruling, Sur President.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ruling fuq xiex?

X'ruling qed titlob?

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk hijiex il-prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mela r-rulings jintalbu hekk, biex bniedem jaqta' kurżita'!

Fuq xiex inhu dan ir-ruling?

X'ruling hu?

Dan m'huwiex point of order, Mr Speaker.

Dan m'huwiex point of order.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nitlob ruling, Sur President, fuq jekk hijiex il- prattika li mozzjoni bħal din titressaq quddiem il-House Business Committee.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jekk il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jrid jagħmel point of order jagħmlu imma għandu jikkwota r-regolament u mhux jagħmel mistoqsija.

ONOR.

ALFRED SANT: Qed nagħmel point of order, Sur President, u l-Onor.

Gonzi m'għandux dritt li jipprova jdawwar dak li qed ngħid jien.

Il- mistoqsija hija jekk hijiex il-prattika li mozzjoni bħal din għandhiex l- ewwel titressaq quddiem il-House Business Committee.

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom titkellmux f'daqqa.

Jien naħseb li wieħed irid jistabilixxi ċerta relazzjoni ta' diskors.

ONOR.

ALFRED SANT: Tajjeb!

Mela, Sur President, iċċensura lill-Onor.

Gonzi li waqqafni u daħal fuqi meta kont qed nitkellem jien.

MR SPEAKER: Naħseb li kien hemm cross debate fejn wieħed ma tax ċans lill-ieħor jitkellem.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela ċċensura lit-tnejn fil-każ!

(Interruzzjonijiet) Mhux int waqqaftni!

MR SPEAKER: Kien qiegħed jitkellem il-Ministru Gonzi fejn kien qed qiegħed jispjega l-pożizzjoni min-naħa tal-gvern.

F'dan il-mument jien naħseb li smajna biżżejjed u issa lest li ngħaddi biex naġġorna l-Kamra għal għada s-Sibt.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ALFRED SANT: Le, skużi, Sur President!

Qed nitlob ruling u ma noqogħdux nilagħbu iktar.

Qed nitlob ruling dwar jekk hijiex il-prattika li mozzjoni bħal din l-ewwel titressaq quddiem il-House Business Committee.

Għid iva jew le jekk għandek il-ħila!

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) Int qed tgħid li m'huwiex point of order?

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) Issa aħjar ukoll!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jimporta nitkellem ftit jien issa.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli ftit.

Mr Speaker, bir-rispett kollu għamilna laqgħa tal-House Business Committee li damet għaddejja sagħtejn u nofs u jien qlajt fwiedi biex nipprova nikkonvinċi lill-membri min-naħa ta' l-oppożizzjoni ħalli jagħtuni xi indikazzjoni biex inkunu nistgħu nfasslu programm ħalli nkunu nistgħu niddibattu din il-liġi.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri qed jikkonferma li hekk hu.

Wara li għamilt dan il-ħin kollu nistieden lill-membri ta' din il-Kamra jaraw it- traskrizzjoni ta' dak li ntqal fil-House Business Committee, it-tweġiba finali kienet li l-gvern għandu r-regolamenti kollha, għandu l-proċeduri stabiliti anke bil-Kostituzzjoni - u ġiet ikkwotata anke l-Kostituzzjoni - u għalhekk għandu juża l-metodi tiegħu.

Din kienet it-tweġiba.

Jiġifieri kieku ridt, wara l-laqgħa tal-House Business Committee ta' nhar it- Tnejn, jien stajt qbadt, ktibt il-mozzjoni ta' proċedura, ippreżentajtha u ma kont ngħid xejn lil ħadd għaliex wara kollox dan hu preċiżament x'qaltli biex nagħmel l-oppożizzjoni.

Imma d-diċenza min-naħa tal-gvern, u allura min-naħa tiegħi, kienet titlob - kif fil-fatt għamilt - li jien nitkellem mal-whip tan-naħa ta' l-oppożizzjoni u ngħidlu: Din se nippreżentaha u rrid bilfors nippreżentaha l-Erbgħa minħabba li se nġibha għad-diskussjoni s-Sibt.

Dak inhar kont għidtlu wkoll: Jien lest li nitlob lill-iSpeaker biex illejla stess, jiġifieri l-Erbgħa, iżomm laqgħa tal-House Business Committee biex niddiskutu dan l-abbozz.

Għidlu m'inix se nippreżenta l- abbozz ta' din il-mozzjoni qabel ma inti tgħidli jekk għandniex nagħmlu laqgħa tal-House Business Committee biex niddiskutuh.

It-tweġiba tiegħu kienet - l-Onor.

Mizzi qiegħed hawnhekk, jekk irid issa jqum u jgħidli li minn dan kollu m'hu veru xejn - li se jmur jikkonsulta.

Jien tajtu kopja ta' l-abbozz f'idejh, b'dokument ieħor li m'huwiex parti mill-abbozz, li prattikament jagħti l-ħinijiet kollha tad-dibattitu, u l-Onor.

Mizzi ġie 20 minuta wara u qalli: Aħna għandna laqgħa tal-grupp parlamentari Laburista għada l-Ħamis u konsegwentement m'huwiex għaqli li ssir laqgħa tal-House Business Committee llejla, imbagħad nerġa' nkellmek.

Jien dak il-ħin, quddiem l-Onor.

Mario Galea - nerġa' nirripeti li jekk mhux veru l-Onor.

Mizzi jikkoreġini issa - għidtlu: Jien allavolja se nippreżenta l-mozzjoni llejla biex tidħol fil-motion book xorta ninsab miftuħ għas-suġġerimenti tan-naħa ta' l-oppożizzjoni għiduli wkoll biex fil- laqgħa tal-grupp parlamentari jikkwotani uffiċjalment - u wżajt il-kelma "uffiċjalment" - fuq din.

U għadda l-Erbgħa, għadda l-Ħamis u sal-lum il- Ġimgħa l-unika darba li smajt xi forma ta' kumment kien illejla f'dan il- point of order li qed iqajjem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nafx imma ppermettuli nistaqsi: X'irid isir iktar minn hekk?

X'jista' jsir iktar minn hekk, Onor. Kap ta' l- Oppożizzjoni?

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Din l-istqarrija kollha tikkonferma l-point of order tiegħi, Sur President.

(Interruzzjonijiet) Qed jgħidu li mhux point of order.

X'jiġifieri mhux point of order!

Iva, point of order u l-point of order huwa dan, Sur President.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom inżommu l-ordni.

ONOR.

ALFRED SANT: Hu qal li ried u lili ma jħallunix nitkellem!

MR SPEAKER: Onor. Membri, inżommu l-ordni.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni għandu l-fakulta' li jitkellem.

ONOR.

ALFRED SANT: Għadna kemm smajna stqarrija twila u sħiħa li tikkonferma l-point of order tiegħi, Sur President.

Jiġifieri hawnhekk għandna mozzjoni ta' proċedura li tressqet u ġie ammess ukoll mill-Kap tal- Kamra li kien se jressaqha quddiem il-House Business Committee.

Il- kwestjoni hija sempliċement jekk għandhiex titressaq qabel jew wara li jiltaqa' l-grupp parlamentari Laburista.

(Interruzzjonijiet) Issa l-punt huwa dwar jekk hijiex il-prattika li mozzjoni ta' proċedura bħal din l- ewwel tiġi diskussa quddiem il-House Business Committee.

X'żamm lill-Kap tal-Kamra milli jsejjaħ House Business Committee biex kif jiġri s-soltu tiġi diskussa din il-mozzjoni ta' proċedura?

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) Din hi l-mistoqsija.

Din hi l-mistoqsija.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

MR SPEAKER: Il-Kamra hija sospiża għal ftit minuti.

Il-Kamra ġiet sospiża fl-10.00 p.m. u rriżumiet fl-10.25 p.m.

RULING TA' MR SPEAKER

MR SPEAKER: Dwar il-punt imqajjem mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, is-Sedja kkonsultat mar-records tal-parlament u jirriżulta li l-Mozzjoni Nru. 81 mgħoddija mill-parlament fit-13 ta' Ottubru, 1997 ma kenitx ġiet diskussa fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Xorta waħda s-Sedja tirrileva li m'hemm l-ebda regolament tal-Kamra li jgħid li mozzjoni simili trid tiġi l-ewwel diskussa fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Għaldaqstant il-Kamra hija aġġornata għal għada s-Sibt, 12 ta' Diċembru, 1998 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru Gonzi.

Fl-10.26 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦABS ĊIVILI - ESTENSJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-istqarrija riċenti tal-Ministru dwar l-estensjonijiet l i qed isiru fil-Ħabs Ċivili, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bin-numru ta' ħaddiema u l-gradi tagħhom li jridu jiġu mpjegati sabiex imexxu l- operat tal-Ħabs Ċivili meta jitlesta l-proġett?

Kif se jkunu s-sejħiet ta' dawn il-vakanzi?

Se jkun hemm kumpanniji privati li se jmexxu dan l- operat?

ONOR.

TONIO BORG: S`issa, mill-estensjoni ġdida waslet biex titlesta Diviżjoni waħda li ser ikun fiha 36 ċella.

Din id-Diviżjoni hi pproġettata li tintuża minn priġunieri żgħażagħ jew priġunieri li daħlu l-ħabs għall- ewwel darba.

Mhux maħsub li jkun hemm żieda fuq in-numru ta` ħaddiema eżistenti biex titmexxa din id-Divijoni ġdida, billi l-istaff preżenti li qed imexxi d- Diviżjoni taż-żgħażagħ fil-parti antika tal-ħabs ser jiġu trasferiti għad- Diviżjoni ġdida hekk kif tibda titħaddem.

Id-Diviżjoni l-oħra li fiha ser jitqiegħdu l-priġunieri mhux sentenzjati, u li hi l-akbar proġett tal-ħabs, għadha fl-istadju tal-bidu ta` kostruzzjoni u baqa` mill-inqas sentejn biex titlesta.

Għalhekk mhux ipproġettat li jiddaħħlu nies għalissa fuq dan it-tieni proġett.

Dwar il-gradi tal-ħaddiema fil-ħabs, infakkar lill-Onor.

Interpellant li f`Mejju 1994 kien intlaħaq ftehim dwar is-salarji u kundizzjonijiet tal- ħaddiema tal-ħabs.

Dan il-ftehim kien ukoll iffissa l-gradi ta` impjegati fis-servizzi korrettivi, kif ġej: -

|Correctional |fi skala 5 | |Managers | | |Assistant |fi skala 7 | |Correctional | | |Managers | | |Correctional |fi skala 9 | |Supervisors | | |Senior Correctional|fi skala | |Officers |10-11 | |Correctional |fi skala | |Officers |14-17 |

Dwar l-aħħar mistoqsija, m`hemmx ħsieb li l-ħabs jitmexxa minn kumpanija privata.

ĦABS ĊIVILI - GWARDJANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt hu n-numru ta' gwardjani fil-preżent fil- Ħabs Ċivili?

Kemm hu n-numru ta' postijiet vakanti tal-gwardjani fil-Ħabs Ċivili fil-mument u meta ħerġin is-sejħiet għall-applikazzjonijiet?

Kemm kien in-numru ta' gwardjani li tkeċċew u/jew irriżenjaw minn din il-kariga matul l-aħħar erbgħa snin, sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li n-numru ta` uffiċjali fir-rank ta` gwardjan (Correctional Officer) fil-Faċilita` Korrettiva ta` Kordin huwa ta` 165.

Fil-preżent in-numru ta` vakanzi ta` Gwardjani (i.e.

Correctional Officers) hu ta` 14.

Ninsab infurmat ukoll li n-numru ta` gwardjani li spiċċaw mis-servizz f`dawn l-aħħar erba` snin hu kif ġej:-

1995 - 30 1996 - 14 1997 - 4 1998 - 2

RABAT - TAL-KATAKOMBI - ILMA TAX-XITA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi wara kull maltempata bix-xita l-ilma ta' l-inħawi taċ-Ċjaki, fir-Rabat qed jiżbokka fi Triq Kanonku G. Gatt Said b'riżultat li wara jispiċċaw mgħarqa r-residenti ta' l-inħawi f'Tal-Katakombi, fir-Rabat, jista' l-Ministru jinvestiga din il-problema u jirrimedja b'soluzzjoni?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-Dipartiment konċernat biex jinvestiga dan l-ilment.

BEEF BURGERS - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq liema kriterji approva t- tnaqqis ta' levy fuq ċerti beef burgers importati?

Fil-fatt, fuq liema beef burgers se titħallas 10c levy minflok 80c?

Ma' liema koperattiva/għaqdiet tal-bdiewa u raħħala kkonsulta dwar din id-deċiżjoni u x'kienet il-pożizzjoni ta' dawn l-għaqdiet/koperattivi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nissuġerixxi l-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - VETTURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vettura (ta' l-Art u tal-Baħar) għandu reġistrat f'isem il-ministeru u f'isem id-dipartimenti kollha li jaqgħu taħtu, dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il vettura ġiet mixtrija għal ministeru jew għal xi wieħed mid-dipartimenti mis-6 ta' Settembru, 1998 sat-28 ta' Ottubru, 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li vetturi reġistrati mal-Ministeru ta' l- Edukazzjoni hemm 5 u mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni hemm 29.

Ma kienx hemm vetturi li nxtraw bejn is-6 ta' Settembru 1998 u 28 ta' Ottubru 1998.

Hemm tlett vetturi (ta' l-art) reġistrati f'isem is-Segretarjat Parlamentari u tlieta oħra f'isem id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport.

Id- dettalji tagħhom huma dawn:

Numru ta' Ghamla Dipartiment/Sezzjoni Registrazzjoni

GVN071 Mercedes Segretarju Parlamentari GVN070 Skoda Segretarju Parlamentari BBB306 Rover Segretarju Parlamentari DAM591 Peugeot Staff-Marsa Sports Section GAC652 Rover Derettur Zghazagh u Sport GUH061 Tractor Marsa Sprots Grounds

Ma hemm ebda vettura tal-baħar reġistrata f'isem is-Segretarjat Parlamentari jew f'isem id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport u ma nxtrat ebda vettura matul il-perjodu indikat.

Id-Dipartiment ta' l-Eżamijiet għandu żewġ karozzi f'ismu.

WAħda hija għad-dispożizzjoni esklussiva tad-Direttur - GAN521 Mażda 323 Saloon, u l- oħra tintuża għal qadi kollu tad-Dipartiment - GVN125 Subaru 1600 Station Wagon.

Ebda vettura ma nxtrat minn dan id-Dipartiment mis-6 ta' Settembru 1998 sat- 28 ta' Ottubru 1998.

Id-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji għandu tlett karozzi reġistrati.

Dawn huma:

Numru tal-Karozza Tip

AAB661 Peugeot GVN046 Seat Ibiza GVN329 Renault

Mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru id-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji ma xtara ebda karozza.

Id-Dipartiment tal-Kultura għandu 3 vetturi reġistrati li ebda waħda minnhom ma nxtrat bejn il-5 ta' Settembru 1998 u t-28 ta' Ottubru 1998.

Id-Dipartiment tal-Mużewijiet għandu vettura waħda (Toyota Hiace) reġistrata f'ismu.

Bejn is-6 ta' Settembru 1998 u t-28 ta' Ottubru 1998 ma ġiet mixtrija ebda vettura.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - KAROZZI TAL-KIRI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu karozzi tal-kiri mal-ministeru u mad- dipartimenti kollha li jaqgħu taħtu dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll min huma l-kerrejja ta' dawn il-karozzi u jekk il-kirijiet humiex isiru permezz ta' kuntratt li għalih ħarġu l- offerti jew peremzz ta' direct orders?

Jista' l-Ministru jgħid kemm qed tlaħħaq l-ispiża kuljum għal kiri ta' dawn il-karozzi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li karozzi tal-kir mal-Ministeru hemm 7 filwaqt li mad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni hemm 17.

Il-kerrejja ta' dawn il-karozzi huma (a) Swift Rent a Car, (b) Autorentals and (c) Butterfly Garage.

Dawn il-kirjiet saru permezz ta' Treasury tender 206 ta' din is-sena, bl- eċċezzjoni ta' żewġ karozzi li nkrew, waħda, minħabba li fid-Diviżjoni ma kienx hemm fondi sabiex tinxtara karozza, skond Performance Agreement, għal Direttur, u l-oħra mikrija għal konsulent skond ftehim ta' kuntratt.

L-ispiża tlaħħaq għal Lm111.74 kuljum.

Id-Dipartiment ta' l-Eżamijiet ma għandu ebda karozzi tal-kiri għad- dispozizzjoni tiegħu.

Id-Dipartiment taż-Żgħażagħ u Sport għandu erba' karozzi tal-kiri li tlieta minnhom huma taħt il-1200cc u waħda 'l fuq minn 1200cc.

Hemm żewġ karozzi oħra li huma 'l fuq minn 1200cc li qed jintużaw fl-uffiċċju tas-Segretarju Parlamentari.

Il-karozzi qegħdin mikrija b'kuntratt li kien ingħata wara sejħa għall- offerti.

Il-kuntratturi huma Del Carm Ltd u Butterfly Garage.

Ir-rata tal-kiri hija ta' Lm3.45 għall-karozzi taħt l-1200cc u Lm3.75 għall- karozzi fuq il-1200cc.

Id-Dipartiment tal-Libreriji u Arkivji għandu karozza waħda tal-kiri għall- użu tiegħu.

Il-kerrej tal-karozzi "DAK 152" huwa d-Direttur tal-Libreriji u Arkivji.

Il-Dipartiment fil-kiri ta' din il-karozza juża l-istess kuntratt tad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Il-kuntratt sar mid-Diviżjoni bl-offerti u x- xogħol ingħata lil Auto Rentals Company Ltd.

L-ispiża għal kiri ta' din il-karozza hija ta' Lm3.60 kuljum.

Id-Dipartiment tal-Kultura għandu 3 karozzi tal-passiġġieri u van wieħed tal-kiri li huma mikrijin mingħand Del Carm Ltd u Butterfly Garage.

L-ispiża tlaħħaq l-ammont ta' Lm16.60 kuljum.

Għal dak li għandu x'jaqsam mad-Dipartiment tal-Mużewijiet, id-Dipartiment għandu żewġ karozzi u pick-up mikrija.

Il-karozzi u pick-up huma mikrija mingħand il-Butterfly Garage Co. Ltd, Autorentals Co. Ltd u Lawrence Mercieca.

L-ispiża ta' kuljum tammonta għal Lm19.75.

PORT ĦIELES - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 801, jista' l- Ministru jagħti il-lokalitajiet minn fejn huma dawk li ġew impjegati l- ħaddiema in kwestjoni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif diġa' għidt fit-tweġiba li tajt għall- Mistoqsija Parlamentari numru 801 ma jkunx etikament ġust li nagħti dettalji dwar persuni li jkunu ġew impjegati ma' Korporazzjoni.

PERSUNI B'DIŻABILITA' - RESERVED PARKING

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jintervjeni sabiex applikazzjoni għal reserved parking ta' persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament tiġi pproċessata bla telf ta' żmien peress li din l- applikazzjoni saret f'Awissu ta' l-1998 wara li l-applikazzjoni oriġinali li kienet saret f'April, 1998 intilfet mid-dipartiment?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Is-Servizz tal-Keep Clear/Reserved Parking Areas quddiem residenzi ta' persuni b'diżabilita' jingħata mill-Bord għall- Kontroll tat-Traffiku fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Minħabba ċerti diffikultajiet, il-Kummissjoni għandha numru sostanzjali t'applikazzjonijiet pendenti.

Ittieħdu l-miżuri neċessarji biex dawn l-applikazzjonijiet jiġu proċessati mill-aktar fis possibbli u hu ttamat li s-sitwazzjoni tiġi għan-normal fi żmien qasir.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1029 u t-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1115, jista' l-Ministru jgħid meta huwa l-ħsieb tal-Gvern li jwettaq din il- wegħda elettorali?

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk bdewx jew le diskussjonijiet f'dan is- sens u jekk bdew ma' min?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: M'għandix x'inżid mat-Tweġiba li kont tajt għall- Mistoqsijiet Nri.

1115 u 1029.

IMPJIEGI - ASSISTENTI SOĊJALI KAŻWALI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il- ħsieb tal-Gvern li l-ħaddiema li huma assistenti soċjali każwali jinqalbu minn self-employed għal part-timers mal-Gvern?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Li l-Assistenti Soċjali Każwali jinqalbu minn 'self-employed' għal 'part-timers' mal-Gvern hija wegħda li l-P.N. għamel fil-programm elettorali tiegħu għall-aħħar elezzjoni ġenerali u li dan il- Gvern ser iwettaq aktar 'il quddiem.

EDUKAZZJONI - VJAĠĠI GĦALL-ISTUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fl-ewwel xahrejn tas-sena skolastika 1998-1999, jista' l-Ministru jgħid: 1) kemm saru vjaġġi għall-istudenti primarji, sekondarji; 2) kemm ġew jiswew dawn il-vjaġġi: i) għall-primarji; ii) għas-sekondarji; 3) x'passi qed jittieħdu biex jiġi żgurat li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni qed tħallas għall-vjaġġi li ġenwinament isiru u kemm fil-fatt hemm bżonn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-ewwel xahrejn tas-sena skolastika 1998/99, l-għadd ta' vjaġġi għat-tfal ta' l-iskejjel kulljum kien:

Skejjel Primarji - 170 filgħodu u l-istess numru filgħaxija Skejjel Sekondarji - 536 filgħodu u l-istess numru filgħaxija

L-ispiża involuta kienet ta' madwar Lm39,000 għall-iskejjel primarji u ta' madwar Lm152,000 għall-iskejjel sekondarji.

It-talbiet għall-ħlas isiru lill-kapijiet ta' l-iskejjel li jiċċertifikaw li l-vjaġġi jkunu effettivament saru.

Meta vjaġġ ikun miftiehem li jsir imma fil-fatt ma jsirx, il-Kap ta' l-iskola javża b'dan lid-dipartiment ta' l-Edukazzjoni li tgħaddi l-pagamenti għall-vjaġġi biss li jkunu effetivament saru.

L-għadd ta' vjaġġi li hemm bżonn isiru hu dak li jkun ġie deċiż qabel tibda s-sena skolastika, u skond in-numru ta' studenti li jkollhom bżonn trasport.

SKEJJEL - TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid: a) kemm ġew barranin jistudjaw l-Ingliż fl- iskejjel ta' Malta u Għawdex li jgħallmu l-Ingliż lil barranin matul: 1) Ġunju 1998; 2) Lulju 1998; 3) Awissu 1998; u 4) Settembru 1998; b) kemm għandna minn dawn l-iskejjel bħalissa; c) kemm għandna persuni bil-warrant biex jgħallmu f'dawn l-iskejjel?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasalli, ser ikolli nwieġeb f'xi seduta oħra.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għal akkomodazzjoni soċjali?

Minn liema lokalitajiet ta' Malta u Għawdex huma dawn l-applikazzjonijiet?

F'kull każ, kemm ilha tistenna l-applikazzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi sal-4 ta' Diċembru 1998, kien hemm 3005 applikazzjoni pendenti.

L-applikanti huma minn madwar Malta u Għawdex kollu.

L-applikazzjonijiet ilhom għal perjodu ta' żmien li jvarja mill-l988 sal-4 ta' Diċembru 1998.

AIR MALTA - XIRI TA' BILJETTI TA' L-AJRU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-Ministru ma tanix l- informazzjoni li tlabt f'mistoqsija parlamentari numru 1724 dwar x'ammont ta' flus għandha tieħu l-Air Malta mil-Libja għal ħlasijiet ta' xiri ta' biljetti ta' l-ajru meta f'dawn il-jiem fi tweġiba għall-mistoqsija supplimentari wieġeb li dan l-ammont huwa ta' Lm13-il miljun?

Xi problema sab jagħtiha bil-miktub meta ma sab l-ebda problema simili jwieġeb bil-fomm?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma tajtx tweġiba bil-miktub għall-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija parlamentari numru 1724, għas-sempliċi raġuni li fil-ħin li t-tweġiba ġiet mgħoddija lill-Iskrivan tal-Kamra kif titlob il-proċedura, tali informazzjoni ma kienitx għad-dispożizzjoni tiegħi.

Infatti l-informazzjoni waslitli ftit tal-ħin qabel dħalt għas-seduta parlamentari ta' dakinhar u għalhekk kif għidt ma kienx possibbli li din tiġi nkluża fid-domanda relattiva.

SKEJJEL GĦAWDXIN - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm persuni jgħallmu fl-iskejjel Għawdxin li ma ħarġux mill-kulleġġi tat-taħriġ għall-għalliema, li m'għandhomx B. Ed, PGCE jew warrant permanent, li m'għamlux il-kors tal-pedagoġija kif ipprovdut fil-ftehim kollettiv bejn il-Gvern u l-MOT?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li hemm tliet għalliema fl- iskejjel Għawdxin li jaqgħu taħt id-deskrizzjoni mogħtija fl-interpellanza.

KUMITAT TAL-JEDDIJIET TAL-BNIEDEM - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Minn Settembru 1998 s'issa, jista' l-Ministru jgħid x'attivitajiet organizza l-Kumitat għall-Jeddijiet tal-Bniedem li kien twaqqaf biex fuq livell ta' skejjel u fuq livell nazzjonali ifakkar il-50 sena mid- Dikjarazzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem?

Peress li dawn il-valuri li hemm bżonn jibqgħu jinxterdu fl-iskejjel biex isiru parti sħiħa mill-kultura tat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna, hemm il- ħsieb li kumitat simili jibqa' attiv matul din is-sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Fil-25 ta' Settembru ssejħet laqgħa tal-Kumitat biex jitkomplew it-tħejjijiet tal-programm.

F'din il-laqgħa ġejt infurmat li l- membri appuntati mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni (u Kultura) kienu offrew ir-riżenja tagħhom minħabba raġunijiet ta' proċedura.

Il-Kumitat qua Kumitat, għaldaqstant, ma baqax kostitwit u l-attivitajiet maħsuba biex ifakkru l-anniversarju kellhom jieqfu.

Sa fejn hu magħruf minni, ma jirriżultalix li dan il-Kumitat reġa' twaqqaf.

Fuq livell kurrikulari u mhux fuq livell ta' Kumitat, iż-żewġ 'membri' min- naħa tad-Diviżjoni, u cioe' Ms Josephine Vassallo u Mr Philip Said komplew bl-attivitajiet ta' tifkira ma' l-iskejjel.

F'din id-direzzjoni:

L-istudenti ta' l-iskejjel Statali, tal-Knisja u Indipendenti ġew mistiedna permezz ta' ittra ċirkulari mid-dipartiment tal-kurrikulu biex jipparteċipaw fi 'Pjan ta' Azzjoni' fil-komunita' tagħhom b'riżq il-ħarsien tad- Drittijiet tal-Bniedem.

Diversi skejjel primarji u sekondarji ħadu sehem f'dan il-proġett imniedi mill-Ġnus Magħquda.

Il- ħidma tagħhom tinsab reġistrata fuq il-website globali: CyberSchoolBus.un.org.Human Rights.

Id-dipartiment ta' l-Istudju Soċjali fil-Junior Lyceum tal-Bniet 'Maria Reġina' Blata l-Bajda, ikkoordina programm ta' attivitajiet interkurrikulari u inter-skolastiku biex ifakkar il-ħamsin sena tad- Dikjarazzjoni.

L-attivitajiet qegħdin isiru bejn is-7 u l-11 ta' Diċembru 1998.

Se ninqdew bil-kompetizzjoni ta' Europe at School li għas-sena 1999 għandha bħala tema 'Human Rights and I'

Dawn l-attivitajiet huma maħsuba biex inkomplu nxerrdu fost it-tfal u ż- żgħażagħ fl-iskejjel primarji, sekondarji u post-sekondarji l-kultura ta' rispett għad-drittijiet tal-bniedem u l-kuxjenza għall-obligazzjonijiet soċjali.

KUNSILLI LOKALI - KONFINI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Wara diversi lmenti minn diversi kunsilli lokali fuq il-konfini tal-lokal tagħhom u wara li diversi kunsilli ma ħarġux sodisfatti b'dak li ddeċidiet il-kummissjoni li twaqqfet apposta biex teżamina dawn l-ilmenti, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li tittieħed xi inizjattiva fil-futur qarib biex din il-problema tiġi solvuta?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Talbiet għat-tibdiliet fil-konfini tal- lokalitajiet huma regolati mill-Artikolu 3(3) ta' l-Att ta' l-1993 dwar il- Kunsilli Lokali li jipprovdi hekk:-

Tibdil fil-konfini ta' lokalitajiet għandu jsir biss f'ċirkostanzi eċċezzjonali u biss mill-Kummissjoni Elettorali, wara konsultazzjoni mal- Ministru, il-Kunsill Loklai konċernat u, fejn hu possibbli, mar-residenti lokali.

Il-Kummissjoni Elettorali għandha tagħmel dan it-tibdil permezz ta' avviz legali fil-Gazzetta.

Dan ifisser li l-Kummissjoni Elettorali bħala awtorita indipendenti u awtonoma, għandha ġurisdizzjoni esklussiva fid-deċiżjonijiet tagħha dwar talbiet fit-tibdiliet tal-konfini.

BIRŻEBBUGA - IL-BAJJA S-SABIĦA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jaf il-Ministru li parti mix-xogħol li kellu jsir fuq il-proġett ta' Birżebbuga, partikolarment fil-parti tal-Bajja s-Sabiħa sabiex meta tagħmel ix-xita l-ilma ma jaqlibx għal fuq il-bajja, għadu ma sarx?

Jista' l- Ministru jgħid jekk dan l-ilqugħ u culverts humiex se jsiru?

Jekk fl- affermattiv, meta se jsir dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li bħalissa qed isiru pjanti ġodda partikolarment li juru l-'invert levels' tal-culverts eżistenti biex tiġi addottata l-aħjar sistema sabiex l-ilma tax-xita ma jaqax fuq ir-ramel.

Wara li joħorġu t-tenders neċessarji, jibda x-xogħol li mistenni jkun lest sa Ġunju 1999.

SKEJJEL - MARIA REGINA JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif fl-iskola ta' Maria Regina Junior Lyceum tal- Blata l-Bajda minn tliet għalliema tal-Business Studies l-istudenti tal- Form 3 u Form 4 spiċċaw b'għalliema waħda?

Peress li dawn l-istudenti ilhom b'għalliema waħda mill-bidu ta' Novembru, meta jaħseb li se jerġa' jkollhom għalliema available?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mit-tliet għalliema tal-Business Studies fl-Iskola ta' Maria Regina Liceo tal-Bniet, Blata 'l-Bajda, żewġ għalliema qegħdin b'ċertifikat ta' mard.

Fil-każ ta' dik l-għalliema li ilha nieqsa mid-9 ta' Novembru ntbagħat għalliem ieħor biex jieħu l-lezzjonijiet tagħha.

Għal-lezzjonijiet ta' l-għalliema l-oħra għadu ma nstabx għalliem.

Iż-żewġ għalliema huma mistennija lura l-iskola wara l-vaganzi tal-Milied.

BIRKIRKARA - FLEUR DE-LYS - PELICAN LIGHT

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jindaga biex jara jekk tistax issir pelican light quddiem il-knisja tal-Karmnu (Parroċċa) fi Triq Fleur-de-Lys, Birkirkara?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Irreferejt is-suġġeriment ta` L-Onor.

Interpellant għall- konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontrol tat-Traffiku.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Kunsill Malti għall-Isport u lil min jirrappreżentaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-membri tal-Kunsill Malti għall-Isport għadhom l- istess għalkemm bagħtu r-riżenja tagħhom wara l-bidla fil-Gvern.

KUMITAT OLIMPIKU MALTI - GĦAJNUNA FINANZJARJA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħata għajnuna finanzjarja l-Kumitat Olimpiku Malti f'dawn l-aħħar erba' snin?

Kemm hu maħsub li jingħata s- sena d-dieħla?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasalli, ser ikolli nwieġeb f'xi seduta oħra.

VOT KAPITALI NUMRU 13

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-commitments li diġa' jeżistu kif ukoll xi proġetti kapitali oħra qed ikunu ppjanati u dan b'riferenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari numru 2092 mogħtija f'Seduta Numru 21?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-proġetti kapitali li hemm committed mill-Vot 13 tad-Dipartiment ta' l-Isport jinkludu xogħlijiet fuq il-canopy ta'l-Istadium Nazzjonali f'Ta' Qali, bini ta' dressing rooms fil-Lyceum ta' Kordin, Pitch tal-boċċi f'Bormla, xiri u installazzjoni ta' laboratory equipment għall-Kumitat Olimpiku Malti.

In-nefqa se tkopri wkoll xogħol preliminari konness mal-bini tat-tlett ċentri sportivi.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - KONSULENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2091, jista' l-Ministru jgħid x'diffikulta' qed isib li jinforma lill-Kamra kemm qed jitħallsu l- konsulenti, kemm dawk full-time kif ukoll dawk part-time?

F'każ li ma għandu l-ebda diffikulta', jista' jagħti l-figura ta' kemm qed jitħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa m'hemm ebda konsulent li qed jitħallas.

B'effett mill-1 ta' Ottubru 1998 tlabt lis-Sur Richard Muscat jaġixxi ta' Konsulent fi ħdan il-Ministeru fuq materji li għandhom x'jaqsmu ma' kultura u lil Dr. Simon Busuttil LL.D. biex jagħti pariri fuq kwestjonijiet konnessi mal-programmi tal-U.E. fil-kamp edukattiv.

Qed jiġu proposti l- kundizzjonijiet normali fuq bażi ta' kuntratt għal dan ix-xogħol u li jridu jiġu approvati mill-Management and Personnel Office fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Meta dan jiġi definit inkun nista ninforma 'l Kamra.

Barra minn hekk nikkonsulta ma' diversi persuni oħra skond il-bżonn.

NAXXAR - BARRIERA TA' BIRGUMA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara jekk il-Barriera ta' Birguma, fil-limiti tan-Naxxar hijiex qed topera bil-permessi meħtieġa u jekk hu l-każ, sa liema distanza mill-qtugħ tal-blat għall-ewwel għalqa li tmiss mal-barriera jista' jitqatta' dan il-blat skond il-kondizzjonijiet imposti mill-Minerals Board?

ONOR.

TONIO BORG: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għall-barriera li ġġib l-applikazzjoni numru 4762/97/15A, inħareġ il-permess fil-11 ta` Settembru, 1998; il-permess hu marbut b`kondizzjonijiet u pjanti approvati.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta` pjanta immarkata PA4762/97/15A.

MOSTA - TRIQ PATRI ĠUŻE' DELIA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jsir l-istreet lighting meħtieġ ħafna fi Triq Patri Ġuże' Delia, fil-Mosta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li t-talba ta' l-Onorevoli Interpellant qed tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet oħra

GĦARGĦUR - TRIQ DUN SALV ZARB

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li Triq Dun Salv Zarb, fil- Għargħur fejn parti minnha hija għalqa f'nofs it-triq, tiġi minnufih esproprjata u b'hekk tinfetaħ it-triq sew u jkunu jistgħu jsiru x- xogħlijiet neċessarji u t-triq tkun miftuħa bħala waħda regolari peress li din it-triq hija kollha mibnija u fiha numru kbir ta' residenti?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Din it-triq partikulari hi waħda min dawk li ġew diskussi mal-Kunsill Lokali tal-Għargħur.

Id-Dipartiment tat-Toroq qed ifassal il-mod kif din it-triq tkun tista tingħata wiċċ.

QRATI - ARMA LI BIHA NQATEL RAYMOND CARUANA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru ġentilment jikkonferma li l-arma li allegatament qatlet lir- Raymond Caruana fil-Ġudja naqset mill-iStrong Room tal-Qorti?

Jekk ir- risposta hi fl-affermattiv, meta naqset?

Jikkonferma l-Prim Ministru li r-rapport dwar il-frame ups li fih kien jissemma l-frame up ta' Pietru Pawl Busuttil naqas ukoll mill-Uffiċċju tal- Prim Ministru fi żmien il-Prim Ministru Dr. Alfred Sant?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nikkonferma li l-arma li allegatament qatlet lil Raymond Caruana fil-Gudja kienet waħda mill-oġġetti li naqsu mill- Istrong Room tal-Qorti fis-serqa li saret fit-18 ta` Settembru 1993.

Nassumi li l-Onor Interpellant qed jirreferi għar-rapport ta' Inkjesta li kien għamel l-Imħallef Godwin Muscat Azzopardi.

Dan ir-rapport kien naqas fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti u għadu nieqes.

PULIZIJA - LIĊENZJA TAS-SEWQAN

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li l-applikant, li ismu qed jintbagħat separatament, li xi ġimgħat ilu applika għal driving licence u li din għandu bżonnha ħafna minħabba esiġenzi kbar familjari, jibgħatu għalih biex jagħmel l- eżamijiet meħtieġa?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PA - REF.

PAB 587/95 E

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara x'azzjoni ttieħdet f'dik li hija enforcement kontra l-persuna li tilfet l-appell tagħha fil-Planning Appeals Board (Ref.

PAB 587/95 E) 5MS u ECF 95/94 u dan in konnessjoni ma' bini ta' taraġ u għeluq ta' viżjoni għad-dannu ta' terzi, meta l-istess terzi nteressati għadhom qegħdin jistennew li l-persuna responsabbli treġġa' lura x-xogħlijiet illegali li wettqet?

ONOR.

TONIO BORG: Jien infurmat li l-informazzjoni li għandu l-Onor.

Membru mhix korretta.

PAB 587/95/E jirrigwarda żvilupp fil-Qawra diġa' deċiż mill-Bord ta' l-Appelli filwaqt li ECF95/94 jirrigwarda żvilupp permess mill-Awtorita' tal-Ippjanar f'Tal-Balal limiti ta' l-Iklin.

Għaldaqstant l-Onorevoli Interpellant huwa ġentilment mitlub jipprovdi r- referenzi preċiżi sabiex ikunu jistgħu jsiru l-investigazzjonijiet neċessarji.

EIB - FTEHIM MAL-GVERN MALTI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi l-Gvern Malti f'Diċembru ta' l-1995 kien għamel ftehim mal-European Investment Bank biex jissellef ECU 15miljun, jista' l-Ministru jgħid kemm kien għamel użu minn dan is-self?

Fiex wasal dan il-proġett li għalih sar il-ftehim?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li sa issa ma ġiet utilizzata l-ebda somma minn dan is-self u li għalhekk il-Gvern qiegħed jikkonsidra li jerġa' jiġi nnegozjat dan il-ftehim.

Il-proġett huwa fil-fażi ta' formulazzjoni ta' proposti fit-Tramuntana ta' Malta u f'Għawdex biex l-istess proposti jkunu sottomessi għal studju ta' impatt ambjentali liema studju diġa' tlesta l-ewwel fażi biex jiġi sottomess lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

TIGNE' - REVERSE OSMOSIS

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm trains b'kollox fl-impjant tar-reverse osmosis ta' Tigne'?

Kemm minn dawn qegħdin jaħdmu?

X'se jsir minn dan l-impjant?

Kemm kien ġie jiswa?

Kemm hemm nies jaħdmu fih bħalissa u x'qed jagħmlu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-impjant ta' Tigne kien jikkonsisti f'ħames trains u ilu wieqaf minn April 1996.

Jiena nfurmat li dan l-impjant ser jitneħħa biex jagħmel wisa' għall-proġett ta' Tigne.

Dan l-impjant kien ġie jiswa Lm3.2 miljuni u bħalissa hemm biss uffiċjali tas-sigurta' jagħmlu għassa miegħu.

WSC - PRODUZZJONI TA' ILMA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni ta' l- ilma, kemm kien l-ammont imħallas (billed) u kemm kien il-persentaġġ ta' unaccounted for water, sena b'sena, mit-twaqqif tal-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma fl-1992?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

EIB - TARIFFI TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi Artiklu 6.09 tal-ftehim bejn id-Drainage Department fid- Dipartiment ta' l-Ambjent u l-European Investment Bank December 1995 jaħseb għal tariffi fuq id-drenaġġ, jista' l-Ministru jgħid kemm u kif mit- tariffi fuq l-ilma kif preżentati dan l-aħħar se jmorru għal dan l-iskop?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Artikolu 6.09 tal-ftehim ma jispeċifikax li jkun hemm tariffi fuq id-drenaġġ iżda li jkopru dan l-element.

Infakkar li meta l-amminstrazzjoni preżenti introduċiet it-tariffi l-ġodda, li kien fihom roħs sustanzjali fuq dawk imposti mill-Gvern Laburista, l- għan ewlieni f'din ir-roħs kien l-aspett soċjali.

WSC/ENEMALTA - DUAL TARIFF SYSTEM

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Water Services Corporation tħallasx lill-Enemalta fuq il-bażi ta' dual tariff system skond kemm tuża enerġija matul il-ġurnata jew matul il-lejl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tħallas lill-Korproazzjoni Enemalta fuq bażi ta' dual system tassumi li l-impjanti jaħdmu l-istess bil-lejl u bin-nhar.

POWER STATIONS - ENERĠIJA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kif hi mqassma d- domanda għall-enerġija mill-power stations, siegħa b'siegħa, matul il- ġurnata?

ONOR.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq li fix-xhur ta' Jannar, Frar, Marzu u April 1999 se jingħataw it-tarmak?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 2056.

TAXXI INTERNI - KONSULENT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-persuna li isimha qed jintbgħat separatament inħatarx konsulent fid-Dipartiment tat-Taxxi Interni?

Jekk fl- affermattiv, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- kuntratt li ngħata?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-kuntratt ta` konsulenza mal-persuna msemmija għadu mhux finalizzat.

WSC - ĦLAS LID-DITTA MEGABYTE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi għall-mistoqsija parlamentari numru 2191 li diġa' saret darbtejn qabel, jiġifieri mistoqsijiet parlamentari numru 1819 u 1379?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

WSC - POLICY ĠDIDA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk li applikaw qabel il-Budget biex idaħħlu jew daħlu s-servizz ta' l-ilma mill-Water Service Corporation humiex se jiġu iċċarġjati?

Jekk iva, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra il-policy l-ġdida?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif kien tħabbar fil-konferenza dwar it-tariffi l- ġodda tad-dawl u ta' l-ilma, il-ħlas dovut għal installazzjoni għandu jsir kemm minn dawk li applikaw qabel kif ukoll minn dawk li applikaw wara l- Budget.

Rigward il-policy l-ġdid ninforma lill-Onorevoli Interpellant li fil-futur ser jiġi ppubblikat avviż legali fejn ikun hemm aktar tagħrif.

DETOX CENTRE - PAZJENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm jattendu pazjenti id-Detox Centre, St Luke's kuljum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-istatistika eżatta li tinġabar dwar in-numru ta' pazjenti li jattendu ċ-Ċentru tad-Detox f'St. Luke's tinġabar fuq bażi ta' kull xahar.

Għaldaqstant skond l-aħħar statistika huwa kkalkulat li bħalissa fid-Detox qed jattendu media ta' madwar 450 persuna kuljum.

DIPARTIMENT TAD-DWANA - REĠISTRAZZJONI TA' TELEVISIONS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati televisions tal-kulur mad-Dipartiment tad-Dwana matul is-snin 1995, 1996, 1997 u 1998 u l-qisien tagħhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi r-reġistrazzjoni tat-television isir mill-PBS, għalhekk nissuġġerixxilu li jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

PBS - REĠISTRAZZJONI TAT-TELEVISIONS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati televisions tal-kulur mal- Public Broadcasting Services matul is-snin 1995,1996,1997 u 1998 u l-qisien tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-reġistrazzjoni ta' televisions tal- kulur kienet hekk:

1995 19,654 1996 22,161 1997 14,709 1998 (Jan-Nov) 12,231

Il-Public Broadcasting Services ma jkolliex l-informazzjoni mitluba dwar il- qisien tagħhom.

QRATI - KAŻ TA' AVUKATA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jara li l-każ li hemm pendenti fl-ismijiet li qed jintbagħtu separatament fejn jittratta każ ta' avukata li fiċ-ċirkostanzi hi u l- familja tagħha sofrew u għadhom isofru ħafna fuq kwestjoni li ġiet ħafna u ħafna fl-idea tiegħi inutilment minfuħa mill-awtoritajiet, jara li jreġġa' kollox lura u jara li jsir dak mistħoqq favur din l-istess avukata u l- familja tagħha li fuq kollox diġa' saritilha ħafna ħsara kemm fil- professjoni u fis-soċjeta' għal xejn?

Il-Prim Ministru ma jarax li jekk jibqa' hekk sieket din l- inġustizzja fiċ-ċirkostanzi se tkompli titwal?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li l-każ li għalih qed jirreferi l-Onorevoli Membru jirrigwarda proċeduri ta' dixxiplina li saru fuq avukatessa, li kienet uffiċjal pubbliku, mill-kap tad-dipartiment tagħha.

Dawn kienu proċeduri li jirrigwardaw allegata insubordinazzjoni.

Din l- uffiċjal irriżenjat mis-servizz u għażlet li l-proċeduri dixxiplinarji ma jitkomplewx kontra tagħha.

Iżda għamlet ċitazzjoni fil-Qorti fuq punt preliminari li nqatet kontra tagħha, u wara li appellat, il-Qorti ta' l- Appell ikkonfermat l-ewwel deċiżjoni.

Issa għamlet kawża Kostituzzjonali fuq l-istess punt, tilfitha fl-ewwel stanza u hemm Appell quddiem il-Qorti Kostituzzjonali fuq l-istess punt.

Jidher li kienet l-avukatessa li nefħet il-każ u ġabet fuqha l-konsegwenzi li qed issemmi, bil-ħafna proċeduri li għażlet li tiftaħ fil-Qorti.

F'dan l-istadju wieħed irid issa jistenna li jiġi deċiż l-Appell Kostituzzjonali.

KUNSILLI LOKALI - BORD TA' INKJESTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Bord ta' Inkjesta mwaqqaf mid- Dipartiment tal-Kunsilli Lokali dwar il-każ tal-Gżira ħass illi m'għandux jieħu aktar konjizzjoni tal-każ sakemm din il-kwestjoni tibqa' sub-judice?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Permezz ta' ittra datata 31 ta' Awissu 1998 lill-Onor Freddie Portelli, Ministru tad-Djar u Kunsilli Lokali, ic- Chairman tal-bord maħtur mill-istess Ministru fisser li l-proċeduri legali mibdija quddiem il-Qorti Ċivili rrendew il-pożizzjoni tal-bord prekarja u għaldaqstant diffiċli li jasal għall-konklużjonijiet mixtieqa.

Fl-istess ittra ġie ritenut li: Minħabba li din il-kwistjoni issa tinsab sub judice il-bord iħoss li ma għandux jieħu aktar konjezzjoni tal-Każ.

Wara bidla fl-amministrazzjoni, il-Prim Ministru, bħala Ministru responsabbli mill-Kunsilli Lokali qabel li l-Investigazzjonijiet mibdija minn dan il-bord għandhom jiġu posposti sakemm jiġu konklużi l-proċeduri legali, u dan peress li dawn il-proċeduri jistgħu jwasslu għall-proċeduri ulterjuri permezz tal-Pulizija jekk jinstabu provi sodi dwar dan.

MINISTERU TAS-SIGURTA SOĊJALI - ŻJARAT BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm delegazzjonijiet mid-dikasteru tiegħu li għamlu żjarat barra minn Malta mill-10 ta' Settembru sal-lum?

Minn min kienu magħmula dawn id- delegazzjonijiet, x'kien l-iskop tad-delegazzjoni, kemm kienet l-ispiża, x'kien il-perjodu li għamlu msiefra u lil liema aġenzija/i sar il-ħlas?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru.

VAT - FORMOLI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid min jipprintja l-VAT form, jekk hux l-Istamperija tal-Gvern jew inkella xi stamperija privata?

Jekk hija stamperija privata, liema hi?

Fiż-żewġ eventwalitajiet kemm jiswa l-printing ta' dawn il-kotba ta' l- irċevuti tal-VAT?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.

ANZJANI - HOMEHELP

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jelenka, sena b'sena, minn meta bdiet l-iskema tal-Homehelp għall-anzjani: (1) kemm nies applikaw għal din l-iskema; (2) kemm nies ingħataw dan is-servizz; (3) kemm kienu impjegati CSAs; (4) kemm swiet din l-iskema kull sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward Mistoqsija Parlamentari Nru. 2456 l- informazzjoni qegħda tinġabar u tingħata aktar il-quddiem.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - FAMILJI B'ĠENITUR WIEĦED

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2095, jista' l-Ministru jgħid kemm hawn familji b'ġenitur wieħed li jirċievu allowance u li jiddikjaraw li għandhom dħul ta' inqas minn Lm4,000?

Kemm se tiswa l- miżura soċjali ġdida li se tolqot lil din il-kategorija?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirreferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Numru.

DJAR - HOUSING UNITS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jelenka, sena b'sena mill- 1988 sa l-1998, kemm il-gvern ipprovda housing units kull sena u kemm swew dawn il-units?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi n-nefqa kapitali tal-Housing Authority għall-bini ta' units ġodda (mhux maintenance) għas-sena 1999?

Jista' jgħid ukoll kemm se jipprovdu housing units ġodda (esklużi requisitions); kemm minn dawn se jkunu għall-bejgħ u kemm se jkunu mikrija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni voluminuża mitluba mill-Onor.

Membru fl-ewwel parti tal-Mistoqsija tiegħu kienet ingħatat fit-Tweġiba għal Mistoqsija W1443 waqt il-leġislatura preċedenti.

Din it-Tweġiba kienet ingħatat għall-aħħar ta' Frar ta' din is-sena.

Dwar it-tieni parti tal-Mistoqsija tingħata Tweġiba f'xi Seduta oħra.

ANZJANI - DJAR TA' L-ANZJANI - FURJANA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew trasferiti anzjani mid-dar ta' l-anzjani tal-Furjana?

F'liema dar privata jew hotel ġew alloġġjati?

X'inhuma r-rati bażiċi li qed jiġu mħallsa mid-dipartiment għal dawn l-anzjani?

Hemm rati extra li jridu jitħallsu f'każ ta' użu ta' medical sundries disposable?

Sabiex l-anzjani jintbagħtu f'dan il- post/postijiet, ġew maħruġa tenders?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta fuq l-istess suġġett li ngħatat għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 2020.

M'għandi xejn x'inżid ma din ir-risposta.

FGURA/ZABBAR - KATUSI TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk hemmx ippjanat mid-dipartiment li jsir tibdil ta' katusi tad-drenaġġ ġewwa l-Fgura, Zabbar u Xgħajra tul is-sena 1999?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li hemm ħsieb li jinbidlu l- katusi fi Triq in-Nissieġ, Żabbar u ħdejn Cottoner Avenue, l-Fgura.

Barra minn hekk, qed isir 'adjudication' ta' tender għall-master plan design fuq is-sistema tad-drenaġġ tas-South, fejn ix-xogħol ta' infrastruttura propja jibda fi żmien tlett snin.

PULIZIJA - FGURA - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx maħsub li l- għassa tal-pulizija ġewwa l-Fgura tiġi mkabbra għall-ħtiġijiet u esiġenzi preżenti tal-post, li kull sena jibqa' jikber?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi għalissa għad m'hemmx dan il- ħsieb.

PULIZIJA - WIED IL-GĦAJN - GĦASSA TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra meta hi l-aħħar darba li saritilha manutenzjoni l-għassa tal-pulziija ġewwa r-raħal ta' Wied il-Għajn u jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li din tiġi ċeduta għal skopijiet kulturali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi ilu ħafna ma' jsir mauntenzjoni f'din l-Għassa prinċiparjament minħabba l-fatt illi kien hemm il-ħsieb illi l-Għassa tal-Pulizija kienet se tkun inkorporata fil-bini taċ-Ċentru Ċiviku li kellu jinbena.

Jiena nfurmat ukoll li hemm il-ħsieb illi parti minn dan il-bini jibda jintuża mill-Girl Guides tal-lokal.

DIPARTIMENT TA' L-ARTIJIET - KIRJIET/ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm kirjiet u ċnus mogħtija mil-Lands Department lill-pubbliku in ġenerali li ma jaqbżux il-Lm100 bħala kera fis-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li n-numru ta' kirjiet u ċnus mogħtija mid-Dipartiment ta' l-Artijiet lill-pubbliku in ġenerali u li l-kera/ċens tagħhom hija Lm100 jew anqas huwa ta' 16,613.

MATTIA PRETI - ESIBIZZJONI TAL-PITTURI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li peress li s-sena li ġejja jaħbat l-anniversarju mill- mewt ta' l-artist Mattia Preti, issir esibizzjoni speċjali tal-pitturi li għandu f'idejh l-Istat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif qal tajjeb l-Onor.

Kollega, is-sena li ġejja jaħbat it-tielet ċentinarju mill-mewt ta' Mattia Preti, il-pittur kbir tal- Barokk li ta kontribuzzjoni verament straordinarja lill-wirt kulturali Malti, b'mod partikolari fil-kamp ta' l-arti.

Bħal reġjuni oħra fejn Mattia Preti kien attiv, Malta wkoll, permezz ta' inizjattivi tad-Dipartiment tal-Mużewijiet, ħejjiet programm kommemorattiv għal dan l-avveniment.

Fost l-inizjattivi li ttieħdu s'issa, wieħed jista' jsemmi s-sett ta' erba' Telecards li ħarġet il-Maltacom, li jirriproduċu pitturi magħrufa ta' Preti.

Reċentament Maltapost Ltd ħarġet ukoll sett t'erba' bolli b'xogħlijiet ta' l-istess artist, waqt li l-Air Malta ipprerparat kalendarju għal 1999 bil-pitturi ta' Preti li qegħdin fil-Mużew ta' l-Arti.

Bejn 23 ta' Diċembru 1998 u 15 ta' Frar 1999 il-Mużew ta' l-Arti se jorganizza żewġ wirjiet importanti - waħda tikkonsisti f'disinji oriġinali ta' Preti - xi wħud minnhom mislufin minn Mużewijiet barranin - u l-oħra ta' artisti kontemporanji li se jkunu mistiedna jinterpretaw l-ispirtu tax- xogħol ta' Mattia Preti.

Fis-7 ta' Jannar hu maħsub li ssir ċerimonja reliġjuża kommemorattiva fl- Oratorju ta' San Ġwann, il-Knisja li Preti ttrasforma f'wieħed mill-aqwa monumenti ta' l-arti Barokka u fejn Preti nnifsu jinsab midfun.

Qed isiru wkoll preparazzjonijiet biex wirja ta' pitturi ta' Mattia Preti imħejjija mill-Museo Civico di Taverna tinġieb pajjiżna f'April u Mejju 1999.

Din il-wirja intitolata 'Il Giovane Mattia Preti' tikkonsisti f'xogħlijiet li dan l-artist ipproduċa qabel ma wasal Malta u, għalhekk, tikkomplimenta sew ix-xogħlijiet tiegħu diġa' familjari għalina hawn Malta.

Mhux eskluż li ssir wirja oħra b'xogħlijiet ta' Preti.

Fil-Budget tad- Dipartiment tal-Mużewijiet għas-sena 1999 hemm ivvotata s-somma Lm15,000 biex ikopru l-ispejjeż konnessi ma' dawn l-attivitajiet.

ORDNI TAL-KAVILLIERI TA' SAN GWANN - FALKUN

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għal falkun li l-Gvern Laburista kien qed jiftiehem dwaru ma' l- Ordni tal-Kavallieri ta' San Gwann bħala ħlas talli l-Gvern Malti kien se jagħtihom il-Forti Sant'Anġlu, billi l-falkun skond il-liġijiet ta' pajjiżna huwa meqjus bħala tajra protetta u allura la tista' tinqabad titrabba ħajja u wisq inqas tinqatel, jista' l-Ministru jgħid jekk jafx x'kien se jagħmel bil-falkun il-Gvern ta' qabel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-immaġinazzjoni tiegħi f'dan ir-rigward ma tlaħħaqx ma' dik li seta' kellu l-Gvern preċedenti li kien tant akkanit li, għal raġunijiet li żgur jaf aħjar minni, jingħata falkun kull sena.

POULTRY PROCESSORS ASSOCIATION

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tingħata konsiderazzjoni lit-talba li saritlu mill-Poultry Processors Association?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba li saret mill-Poultry Processors Association qed tkun ikkunsidrata.

PALAZZ TA' L-INKWIŻITUR - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju ta' restawr wasal il-Palazz ta' l-Inkwiżitur ġewwa l-Birgu u jekk tul is-sena d- dieħla huwiex se jkun lest il-proġett kollu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li x-xogħol ta' restawr fil-Palazz ta' l- Inkwiżitur miexi skond ir-riżorsi disponibbli.

Bħalissa qed jinbarxu l- ħitan minn qoxra ħoxna ta' tibjid antik.

Qed jitneħħa terrapien mirdum f'ċerti kmamar u qed ikun mibdul jew restawrat ġebel u ċangatura, jinfetħu bibien u twieqi li kienu mblukkati u qed jinbnew faċilitajiet sanitarji ġodda għall-viżitaturi.

Matul l-1998 tlesta l-laboratorju u depożitu għall-kollezzjoni tal-ħwejjeġ.

Hu maħsub li x-xogħol strutturali jitkompla matul l-1999.

Il-proġett mhux ser ikun lest is-sena d-dieħla.