MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 565 It-Tlieta, 16 ta' Lulju, 1996 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 565

It-Tlieta, 16 ta' Lulju, 1996

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta fis-6.08 p.m.

Talba Seduta Nru. 565

It-Tlieta, 16 ta' Lulju, 1996

WERREJ

MINUTI 220

PETIZZJONI 220

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 221

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZ TAS-SIGURTA'

SECURITY SERVICE BILL (IT-TIELET QARI) 225

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TAXXA FUQ L-INCOME

INCOME TAX (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 226

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IS-SIGRIETI UFFIĊJALI

OFFICIAL SECRETS (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 227

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BORD TA' STANDARDS TA' MALTA

MALTA BOARD OF STANDARDS (AMENDMENT) BILL (IT-TIELET QARI) 227

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL (IT-TIENI QARI) 228

AĠĠORNAMENT 250

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 257

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 564 li saret fil-15 ta' Lulju, 1996 ġew konfermati

PETIZZJONI

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Anton Refalo.

ONOR.

ANTON REFALO: Mr Speaker, għan-nom ta' l-abitanti tar-raħal tan- Nadur qiegħed nippreżenta din il-petizzjoni.

Din il-petizzjoni tirrigwarda l-permess li ngħata biex terġa' titħaddem il-barriera msejħa Ta' Isopu fil- limiti tan-Nadur, Għawdex, speċjalment wara r-risposta xejn sodisfaċenti li ta l-Ministru għall-Ambjent għall-mistoqsija parlamentari tiegħi Nru. 33640.

Il-Ministru għall-Ambjent qal li m'huwiex minnu li l- implikazzjonijiet tat-tħaddim tal-barriera in kwestjoni se jkollhom effett negattiv daqskemm hu mifhum min-nies li joqogħdu f'dawk l-inħawi u skond l- istess Ministru m'huwiex minnu li t-tħaddim ta' din il-barriera se jkollu impatt negattiv fuq il-water-table u lanqas m'hu veru li din se taffettwa n- nixxijiet u l-bjar li jiddependu fuq l-ilma ta' ġol-blat.

Dan ma naqblux miegħu għaliex kif jaf kulħadd dan il-Gvern suppost li huwa committed li jirrispetta l-ambjent li għandna fil-gżira Għawdxija, dan il-Gvern suppost li jżomm l-ekwilibriju ...

MR SPEAKER: Point of order, il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Hija konswetudini li ssir dikjarazzjoni bħal din?

ONOR.

ANTON REFALO: Mr Speaker, qed nispjega l-petition.

ONOR.

MICHAEL FALZON: Ipoġġi l-petizzjoni, imma mhux suppost jagħmel dikjarazzjoni.

MR SPEAKER: Ippermettuli.

Jagħmel spjegazzjoni qasira fuq il- petizzjoni.

Ma nespandux għax inkunu out of order.

ONOR.

ANTON REFALO: Dan il-Gvern suppost li jirrispetta l-ekwilibriju bejn l-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli, imbagħad jiġi l-Ministru għall- Ambjent u jirrispondi b'dan il-mod diżonest, b'dan il-mod li jagħmel għajb mhux biss għalih innfisu imma għall-Gvern kollu immexxi mill-Prim Ministru Fenech Adami; dan kisser l-ambjent fil-gżira Għawdxija, qiegħed ikompli jkissru u f'San Lawrenz rajna ...

MR SPEAKER: Ippermettili, qiegħed out of order.

Onor. Refalo, jekk m'intix se ssegwi dak li qed ngħid jien niċħad il-petizzjoni.

Jekk ma ssegwux ir-regolamenti li ngħid jien u r-rulings li nagħti jien, ikolli niċħad il-petizzjoni għax jew insegwu r-regoli kif inhuma jew inkella kulħadd jagħmel li jrid.

L-affarijiet m'għandhomx isiru hekk.

Ir-regola hija spjegazzjoni qasira fuq il-kontenut tal-petizzjoni u kummenti huma out of order.

L-Onor.

Refalo ressaq il-petizzjoni u issa, jekk jogħġbok, għaddiha lill-messaġġier biex jgħaddiha lili.

Ngħaddu għall-mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

NATIONAL MENTAL HEALTH COMMISSION - NUMRU TA' FLATS

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' flats li ġew mogħtija mid-Dipartiment tad-Djar lin-National Mental Health Commission għall-użu ta' ex-pazjenti ta' l-Isptar Monte Carmeli meta dawn jispiċċaw il- proċess ta' rijabilitazzjoni?

Fejn jinsabu dawn il-flats?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru għall-Iżvilupp Soċjali): Ninsab informat li l-Kummissjoni Nazzjonali għas-Saħħa Mentali għandha ħames flats fil- pussess tagħha li ngħatawlha mill-Awtorita' tad-Djar.

Il-flats jinsabu f'San Ġwann, fin-Naxxar u fl-Imtarfa.

MR SPEAKER: Mistoqsija supplimentari, l-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk dawn il-flats humiex lesti biex jintużaw jew għadx iridu jiġu refurbished jew furnished?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien m'iniex informat bid-dettall dwar il-kondizzjoni ta' dawn il-flats.

Għandi x'nifhem li jeħtieġ li jsir ċertu refurbishment tagħhom, u tinxtara xi għamara u affarijiet oħra li huma meħtieġa biex il- flats isiru abitabbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Hemm xi ħsieb li l-Gvern iħallas għall-kera ta' xi numru minn dawn il-flats li huma għad-dispożizzjoni ta' dawn il-pazjenti li joħorġu mill-Isptar Monte Carmeli, jew se jkunu l-klijenti li jużawhom li huma mistennija li jħallsu din il-kera?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: S'issa ma saret l-ebda konsiderazzjoni ta' xi ħlasijiet daparti tal-klijenti li se jużaw dawn il-postijiet u allura r- risposta hija li l-ispiża rikorrenti għat-tmexxija tagħhom hija f'idejn il- Gvern.

Naturalment meta l-Kummissjoni tiġi biex tħaddem iktar dan l- esperiment, irridu nżommu quddiem għajnejna li dawn il-persuni jkunu persuni fi stadju avvanzat ta' ħiliet b'mod li jgħixu indipendenti u allura ma jkunx jagħmel sens li meta persuna bdiet tibbenefika minn dan it-tip ta' servizz ma tagħtihiex iċ-ċans li tħaddem flusha, tagħmel ix-xirja u proprju teżerċita dawk l-attivitajiet kollha li aħna mdorrijin bihom.

Infakkar li ħafna drabi meta dawn il-persuni jiġu rikoverati l-Isptar Monte Carmeli ma jibqgħux jieħdu l-pensjoni jew l-assistenza soċjali li jkunu ntitolati għalihom ħlief għal xi affarijiet żgħar għall-użu ta' kuljum tagħhom.

Meta dawn jirritornaw fil-komunita' - kif qed naħsbu li jista' jsir - dawn ikunu jistgħu jagħmlu xi xogħol u jieħdu l-benefiċċji soċjali jew il-paga.

L-idea hija illi, per eżempju, l-pazjenti jibdew isajru l-ikel huma stess u jagħmlu xi affarijiet oħra ta' kuljum.

Huwa żgur li jekk ikun hemm bżonn spiża daparti tal-gvern biex il-ħajja ta' dawn in-nies tkun l-iktar diċenti possibbli, allura l-gvern joħroġ dik l-ispiża, imma ma nkunx qed inkun korrett biżżejjed mal-Kamra jekk ngħid li naf il-pożizzjoni definita għaliex il-verita' hija li m'għandix din l-informazzjoni dwar din l- inizjattiva li għadha fil-bidu tagħha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk sarx xi studju fost il-pazjenti ta' l-Isptar Monte Carmeli biex jinstab x'inhija r- reazzjoni ta' l-istess pazjenti u tal-familjari tagħhom għal din ir-riforma li dawk li jkunu b'saħħithom u kapaċi li jgħixu indipendenti barra mill- isptar, jingħataw din l-opportunita'.

Nixtieq inkunu nafu kif iħossuha l- pazjenti u l-familjari tagħhom dwar din ir-riforma.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naf li saret riċerka li kienet qed tfittex risposta għal diversi mistoqsijiet f'dan ir-rigward, pero' ma nafx x'inhuwa r-riżultat ta' din ir-riċerka b'riferenza speċifika għal mistoqsija li għamel l-Onor.

Grech.

Minn dak li naf mingħand id-diversi uffiċjali f'dan il-kamp teżisti l-possibilita' li jkollok pazjenti - speċjalment li jkunu ilhom istituzzjonalizzati fl-Isptar Monte Carmeli - li anke jekk kollox jindika li jistgħu jmorru lura fil-komunita', jkun hemm ċertu diffikulta', f'xi każijiet daparti tal-pazjenti, u f'xi każijiet oħra anke daparti tal- familjari.

Din hija waħda mid-diffikultajiet li eventwalment trid tiġi tackled, jiġifieri li jkollok pazjent li ma fadallux iktar bżonn ta' kura psikjatrika, li psikjatrikament ikun imfejjaq, pero' mbagħad x'ħin tiġi biex tirriabilitah għal ħajja fil-komunita' dan ikollu reżistenza.

Naħseb li din hija xi ħaġa li wieħed jifhimha u hija waħda mid-difetti li aħna rridu nipprovaw nirriformaw anke fis-sistema.

MR SPEAKER: L-Onor.

Grech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Pero' dan l-istudju sar u nafu x'inhi r-reazzjoni tal-pazjenti, tajjeb li nkunu nafu x'inhu dan ir-riżultat għax aħna jinteressana ħafna li nkunu nafuh.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien m'għandi l-ebda diffikulta' li jekk sar studju ta' dan it-tip ngħaddi kopja tiegħu lill-Onor.

Grech għax naħseb li din hija materja li fuqha hu jista' jagħti l-kontribut tiegħu.

Jien m'iniex qed ngħid li sar studju preċiżament fuq dik id-domanda li għamel, pero' naf li saret riċerka fuq il-pazjenti li għandna fl-Isptar Monte Carmeli, f'liema stat qegħdin, f'liema kategorija għandhom ikunu, min minnhom għad għandu bżonn kura psikjatrika, min m'għandux bżonn din il-kura, jiġifieri dawn it-tipi ta' sitwazzjonijiet.

Imma ma nafx jekk sarx studju dwar dik id-domanda speċifika jiġifieri x'inhi r-reazzjoni tal-pazjenti u tal- familja tagħhom, jekk dawn il-pazjenti jiġu offruti residenza fil- komunita'.

Naf biss li ġie diskuss.

Jien kont preżenti f'laqgħat fejn dan l-argument ġie diskuss u uffiċjali li jaħdmu f'dan il-kamp isostnu li rridu nkunu ippreparati għal reżistenza, f'xi każijiet mill-pazjenti nfushom u f'xi każijiet oħra mill-familjari tagħhom minħabba li l- istituzzjonalizzazzjoni tkun tant rabbiet il-kallu li wieħed jifhem li parti mir-riabilitazzjoni trid tkun li trabbilhom il-fiduċja u l-kuraġġ biex jazzardaw jidħlu lura fil-komunita'.

Pero' niċċekkja jekk sarx studju u jekk sar inkun nista' ngħaddilu kopja tiegħu.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Dan il-punt huwa importanti ħafna u ħadt gost li semmih il-Ministru għax jien għandi informazzjoni - din mhux qed ngħidha biex inxewwex - li qed tintuża pjuttost ftit pressjoni żejda fuq il- pazjenti u fuq il-familjari tagħhom.

Jien m'iniex se nidħol fl-ebda każ partikolari, imma anke int qbilt li din ir-reżistenza teżisti u għandna neħduha b'ċerta delikatezza, sakemm dawn il-persuni u l-familjari tagħhom ikunu konvinti li din hi riforma għall-interessi u għall-bżonnijiet ta' l- istess pazjenti.

Pero' għad hemm ħafna li ma jistgħux jifhmuha din u jien irrid inkun żgurat li din il-pressjoni ma ssirx u lil dawn in-nies neħduhom bil-mod.

Per eżempju, qed nisma' li hemm reżistenza minn ċerti familjari milli jieħdu familjari tagħhom fi djarhom għas-sempliċi raġuni li m'għandhomx fejn iżommuhom.

Veru li tagħmel differenza li ġġib lil xi ħadd joqgħod miegħek għal weekend milli tieħdu miegħek għal dejjem, pero' m'għandhiex issir pressjoni li għax momentarjament il-familjari qed jirreżistu lill-pazjenti, żżommilhom ċerti benefiċċji li għandhom bħal, per eżempju, li ma joħorġux jew li jiġu trasferiti minn ward għal ieħor.

Sitwazzjoni bħal din fl-aħħar mill-aħħar jien naraha li tista' tkun negattiva.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jien bl-ebda mod ma jirriżultali li saret xi pressjoni - anke nisma' din il-kelma niddejjaq.

La kien hemm pressjoni ċkejkna, la kien hemm pressjoni kbira, la ħaġa u lanqas oħra u wisq inqas jirriżultali li xi ħadd seta ma tħalliex f'xi ward jew tnaqqsulu xi faċilitajiet għaliex forsi ħasibha b'mod differenti minn min kien qiegħed jindika li l-post ta' dan il-pazjent huwa fil-komunita'.

Din l- ewwel ħaġa li rrid ngħid u ma nafx kif tirriżulta lill-Onor.

Membru, pero' lili ma rriżultali bl-ebda mod li sar dan u dan huwa suġġett li jien insegwih b'ċerta attenzjoni.

Pero' nafferma li m'għandha ssir l-ebda pressjoni, jiġifieri naqbel ukoll li fl-ebda każ m'għandu jkun hemm xi pressjoni diretta jew indiretta biex pazjent li fl-opinjoni tal-psikjatri u fl-opinjoni tat-team multi-dixxiplinarju ikun wasal biex jieħu postu fil- komunita', jagħmel hekk kontra l-konvinċiment u r-rieda tiegħu.

M'hemmx dubju li hawn qed nitkellmu fuq kwestjoni li hi delikata ħafna, fuq kwestjoni li għandha aspetti ta' natura etika, fuq kwestjoni li tirrikjedi ċerta mentalita' u tirrikjedi preparazzjoni psikoloġika, anke jekk ikun hemm il-fejqan psikjatriku kollu meħtieġ, u allura naqbel li m'għandha tiġi eżerċitata l-ebda pressjoni.

Nerġa' ngħid li ma naf bl-ebda każ fejn qed tiġi eżerċitata din il-pressjoni.

Mr Speaker, pero' issa rrid ngħid ħaġa oħra.

Filwaqt li għandhom jittieħdu in konsiderazzjoni dawn l-aspetti kollha delikati li qed nitkellmu fuqhom, ma nistgħux lanqas ma neħdux pożizzjoni ċara f'dawk il- każijiet fejn għandna persuni li għalkemm qegħdin f'istituzzjoni psikjatrika m'hemm l-ebda raġuni ta' xejn għalfejn għandhom jibqgħu f'dik l- istituzzjoni.

Għandna nieħdu pożizzjoni ċara fejn ninkoraġġixxu kemm nifilħu lill-familji ta' dawn il-pazjenti biex jaċċettaw il-fatt li m'hemmx raġunijiet psikjatriċi għaliex ma jeħduhomx magħhom fil-familja.

Fil-fehma tiegħi dan huwa dover li joħroġ mill-konċett ta' mħabba lejn il- proxxmu, li joħroġ mill-konċett ta' solidarjeta' u li għandu joħroġ mill- konċett ta' rabta familjari ma' dak li jkun.

Għalhekk jien naħseb li għandna bil-mod il-mod inrawmu u nsaħħu din it-tendenza biex il-familjari jassumu din ir-responsabbilta'.

Il-Gvern qiegħed anke jipprovdu faċilitajiet oħra u jien ma naf bl-ebda każ u ma naf li hemm l-ebda ħsieb li xi ħadd li qed jieħu kura psikjatrika, wara li jkun hemm iċ- ċertifikazzjoni li m'hemmx bżonn iktar ta' din il-kura psikjatrika, f'daqqa waħda jsib ruħu għand il-familja.

Mhux hekk isir.

Aħna nafu u l- Onor. Membru jaf li barra li l-proċess jinvolvi li l-individwu jiġi counselled, jiġi ppreparat, jiġi ppreparat anke permezz ta' half-way houses u permezz tal-ħidma tax-xogħol li jrid isir f'Villa Chelsea - l-ewwel dar li għandna fil-komunita' - jinkludi wkoll il-preparazzjoni tal-familja nvoluta għax huwa ċar daqs il-kristall li meta wieħed jiġi biex jagħmel dawn l-affarijiet irid jinvolvi l-familjari.

Anke biex iċċaqalqu jew biex tieħdu ġo half-way house trid tinvolvi lill-familja tiegħu, anke biex tieħdu fil-komunita' jew biex tieħdu f'wieħed minn dawn il-postijiet tal- komunita' trid tinvolvi l-familjari, allura wisq iktar jekk se tieħdu proprju fi ħdan il-familja.

Għalhekk jien napprezza l-preokkupazzjoni li wera l-Onor.

Membru, pero' nerġa' ngħid li lili ma jirriżultali xejn; beħsiebni nivverifika dan il-kumment li għadu kemm għamel l-Onor.

Membru u jekk ikun hemm xi każ partikolari, tajjeb li wieħed jiġbed l-attenzjoni ta' min hu konċernat, jiġifieri jew tiegħi jew inkella tal-president tal- Kummissjoni Nazzjonali għas-Saħħa Mentali, biex b'hekk wieħed ikun jista' jidħol fil-każ partikolari.

Bil-mod il-mod aħna rridu nibnu s- sensittivita' daparti tal-familja u anke daparti tal-komunita' biex dan il- proċess li aħna nixtiequ, javvanza bl-iktar mod smooth possibbli.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA - SPEĊJALISTI MEDIĊI

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-membri tal-bord ta' assessuri li evalwaw l-applikazzjonijiet għall-merit awards mill- ispeċjalisti mediċi?

Issa li dan ir-rapport huwa lest, jista' l-Ministru jpoġġi kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-membri tal-Bord ta' Assessuri li evalwaw applikazzjonijiet għall-merit award għat-tobba kienu kif ġej:

Chairman: Dr Anthony Vassallo - Tabib Prinċipali tal-Gvern

Membri: Dr Hugo Agius Muscat - Direttur,

Health Information Mr Francis E Farrugia - Rappreżentant ta' l-Universita'

Mr Anthony Busuttil - Rappreżentant tal-Kunsilli Lokali

Segretarja: Ms Roseanne Camilleri - Diviżjoni tas-Saħħa.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 33040.

MR SPEAKER: L-Onor.

Edwin Grech, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jingħataw dawn il-merit awards issa la ħareġ ir-rapport?

ONOR.

LOUIS GALEA: Le.

Fil-fatt kif naħseb li anke huwa magħruf, il- proċedura li kienet ġiet stabbilita kienet tipprevedi li min ma jiġix evalwat bħala li għandu jieħu l-merit award ikollu d-dritt li jagħmel sottomissjonijiet biex jikkontesta dik l-evalwazzjoni.

Il-proċess qiegħed fl-istadju fejn hemm kontestazzjoni minn dawk li għadhom ma ġewx evalwati.

Fil-fatt qed issir evalwazzjoni ta' dawn is-sottomissjonijiet biex imbagħad ikun jista' jkun hemm deċiżjoni finali.

Għar-rigward il-proċess, ngħid - din hija wkoll waħda mir-raġunijiet għaliex ir-rapport ma jistax jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra, għalkemm m'hijex l-unika - li dan għadu għaddej u nittama li jkun mitmum fi żmien relattivament qasir.

ONOR.

EDWIN S. GRECH: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw għall-merit award u kemm fil-fatt ġew rewarded?

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, bl-amment ma nafx ngħidlu kemm applikaw.

Għar-rigward l-istatistika li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Membru rrid nistaqsiha għaliex fil-file li għandi quddiemi m'għandix, kieku kont nagħtihielu.

RAĦAL ĠDID: ĊENTRU TAS-SAĦĦA - FAXEX

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jinvestiga għaliex fil-poliklinika ta' Raħal Ġdid ma jkunx hemm faxex u tant hu hekk li kellhom jinġabru l-faxex li kien baqa' fil-bereġ tad-distrett?

Għaliex qed ikun hemm nuqqas ta' dawn l- affarijiet bażiċi fiċ-ċentri tas-saħħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li ma kien hemm l-ebda żmien li ċ- Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid kien mingħajr faxex.

Huwa minnu li l-ħażna ta' faxex tbaxxiet ħafna minħabba dewmien mhux previst fil-wasla ta' ordni ta' faxex li saret mill-medical stores.

Huwa sinjal ta' management tajjeb li meta jkun hemm nuqqas relattiv ta' xi ħaġa jsir stock re-distribution u għalhekk il-kritika impoġġija fil-mistoqsija mhux ġustifikata.

Huwa previst li s-sitwazzjoni tiġi għan-normal fi żmien qasir.

MR SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SALVU SANT: Jista' l-Ministru jgħidilna xi żviluppi kien hemm dwar l-ispiżerija ta' Raħal il-Ġdid peress li minn din l-ispiżerija jinqdew ammont kbir ta' nies, jiġifieri barra n-nies ta' Raħal Ġdid jinqdew ukoll in-nies ta' Birżebbuġa, taż-Żejtun u anke tal-Kottonera?

Kien hemm xi ħsieb li jsiru xi arranġamenti sabiex jitnaqqas il-piż minn fuq l- ispiżerija ta' Raħal il-Ġdid?

Dan qed nistaqsih għaliex fil-Birgu hemm ħafna anzjani li jridu jinqdew minn hemm u qed ikollhom jagħtu l-karti tagħhom bil-quddiem u mbagħad suppost li ħmistax wara jirċievu r-risposta, imma qed jiġri li mhux kulħadd qed jirċievi risposta.

Nerġa' nistaqsi jekk hemmx xi ħsieb li jsiru xi arranġamenti għallinqas bħalma saru f'postijiet oħra.

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, Mr Speaker.

Fil-fatt parti mill-arranġament huwa li jitjiebu u jiżdiedu l-faċilitajiet taċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla biex b'hekk ċerti riferimenti li qed isiru għaċ-ċentru tas-saħħa ta' Raħal il-Ġdid jiġu moqdija fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Bormla.

Irrid ngħid ukoll li qed isiru arranġamenti biex jitjiebu l-faċilitajiet taċ-ċentru tas-saħħa ta' Raħal il-Ġdid.

Il-ħsieb huwa li dan iċ-ċentru jikseb iktar spazju sabiex inkunu nistgħu nkabbru u anke ntejbu l-faċilitajiet li għandna fih.

Naħseb li b'dan il-mod inkunu nistgħu naqdu aħjar il-bżonnijiet li qegħdin jiġu riferiti għal dawn iż-żewġ ċentri.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' karti?

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IS-SERVIZZ TAS-SIGURTA'

SECURITY SERVICE BILL

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, nipproponi t- Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizz tas-Sigurta'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS CUSCHIERI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi dwar Servizz ta' Sigurta' inklużi dispożizzjonijiet għall-ħruġ ta' mandati u ta' awtorizzazzjonijiet li jagħtu lok għall-għemil ta' ċertu azzjonijiet u biex il-ħruġ ta' dawk il-mandati u awtorizzazzjonijiet jibqgħu jiġu segwiti; sabiex jistabbilixxi proċedura dwar l-investigazzjoni ta' ilmenti dwar is-Servizz ta' Sigurta' u jipprovdi għat-twaqqif ta' Kumitat ta' Sigurta' sabiex jiskrutinja dan is-Servizz; sabiex jipprojbixxi l-interċettazzjoni ta' komunikazzjonijiet u għal għanijiet anċillari" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fis-6.30 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-6.50 p.m.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizz ta' Sigurta' jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 34

L-Onor.

|Asciak Michael|Galea Censu | |Bonello du |Galea Louis | |Puis George | | |Bonnici Josef |Galea Mario | |Bonnici |Gatt Lawrence | |Michael | | |Borda Manuel |Hyzler George | |Borg Joseph |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Tonio |Muscat Claude | |Cassar Joe |Muscat Richard | |Cuschieri |Psaila Savona Joe | |Louis | | |Dalli John |Refalo Louis | |Debono |Refalo Michael | |Giovanna | | |Deguara Louis |Spiteri Carm Lino | |Demarco Guido |Tabone Anton | |Falzon Michael|Vella John | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Fenech Joe |Zammit Stanley | |Frendo Michael|Zammit Dimech Francis | | | |

KONTRA : 28

L-Onor.

|Abela Wistin |Micallef Freddie | |Attard |Mifsud Bonnici Karmenu | |Montalto John | | |Bartolo |Mintoff Dom | |Evarist | | |Borg Carmel |Mizzi Joe | |Brincat Leo |Muscat Philip | |Buhagiar |Nicholl Tony | |Charles | | |Calleja Reno |Portelli Alfred | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Debono Grech |Sant Alfred | |Joe | | |Farrugia |Sant Salvu | |Michael | | |Farrugia Noel |Schembri Adami Sandro | |Gatt George |Spiteri Lino | |Grech Edwin |Vella George | |Mangion |Vella Karmenu | |Charles | |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IT-TAXXA FUQ L-INCOME

INCOME TAX (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru tal-Finanzi.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income, Kap. 123" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IS-SIGRIETI UFFIĊJALI

OFFICIAL SECRETS (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar is-Sigrieti Uffiċjali.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jissostitwixxi l-artikolu 6 ta' l-Ordinanza dwar is-Sigrieti Uffiċjali b'dispożizzjonijiet li jipproteġu kategoriji ta' informazzjoni uffiċjali aktar limitati" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-BORD TA' STANDARDS TA' MALTA

MALTA BOARD OF STANDARDS (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il- Bord ta' Standards ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Bord ta' Standards ta' Malta biex jipprovdi għal twaqqif ta' awtorita' awtonoma għal Standards u ħwejjeġ oħra anċillari" ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SIGURTA' SOĊJALI

SOCIAL SECURITY (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-10 ta' Lulju 1996.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Farrugia huwa in possession.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, meta l-Ministru għamel id-diskors tiegħu fil-bidu tat-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, kien għamilha ċara li waħda mill-affarijiet li qed jaħseb għaliha dan l-Abbozz hija li għandu jkun hemm emendi li huma pjuttost amministrattivi u li huwa ddeskrivihom bħala importanti ħafna.

Dawn it-tibdiliet amministrattivi jieħdu ħsieb li ż-żidiet li ġew imħabbra fil-budget ikunu jistgħu jiġu nkorporati f'din il-liġi sempliċement permezz ta' avviż legali, permezz ta' regolamenti li l-Ministru responsabbli mil-Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali, bi ftehim mal-Ministru tal-Finanzi, ikun jista' jagħmel.

Meta wieħed jipprova jifli x'inhu jingħad bejn il-linji, isib li wara dan hemm skop.

U x'inhu dan l-iskop?

L-iskop huwa li dan il-Parlament jiġi miżmum milli jkollu ċans jagħmel id-diskussjonijiet neċessarji, bħalma qed isir bħalissa fuq dan l-Abbozz, fejn mhux biss niflu t-tibdiliet li saru imma anke niġbdu l-attenzjoni tal-poplu - permezz tal-media li tirrapporta x'jintqal hawnhekk - fuq ċerti anomaliji fit-tibdiliet li jkunu ġew suġġerti fil-budget u li jidhru fl-Abbozz.

Dan il-mod itellef l- opportunita' li l-Oppożizzjoni tagħmel il-kritika tagħha fuq id-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali f'dan il-Parlament u sa ċertu punt jagħmlilha sarima ma' ħalqha.

Imbagħad minħabba li l-ħin ikun limitat - għaliex ikun hemm biss nofs siegħa ta' diskussjoni li tittieħed fil-ġurnata li tkun qiegħda ssir il-kritika għall-budget fejn jidħol il-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali - ....

Dan il-Ministru għandu dekasteru sħiħ taħtu u għalhekk s-siegħa u nofs li jkun hemm sabiex wieħed jagħmel il-kritika tiegħu trid tinqasam bejn diversi dipartimenti oħra.

Allura weħed jibda jiġih is-suspett li f'ċerti każijiet il-Gvern ikun jixtieq li kemm jista' jkun itaffi l-kritika li tista' ssirlu.

Safejn naf jien dan huwa wieħed mill-ewwel dipartimenti fejn qegħdin naraw tiddaħħal sistema bħal din, pero' jidher li l-Gvern beħsiebu jwessa' din is-sistema għal diversi dipartimenti oħra.

Meta wieħed jara dan, bħalma semmejt fil-każ ta' anomaliji fejn tidħol it- taħlita ta' parental allowance u family bonus, it-tibdil li sar fl-income tax u d-dħul ta' l-għajnuna supplimentari ....

Fejn is-soltu din in-naħa tal-Kamra kienet tivvota favur it-tibdil kollu li jsir dwar is-sigurta' soċjali, illum se tivvota kontra.

Hemm ukoll il-punt dwar it-tibdil amministrattiv, fejn sempliċement b'avviż legali l-affarijiet li jkunu ġew diskussi fil-budget jidħlu awtomatikament fil-liġi mingħajr ma l-Parlament jingħata ċans li jiddiskutihom fid-dettall.

L-unika okkażjoni fejn il-Parlament jitħalla jagħmel dan huwa biss meta jkun hemm tnaqqis fis-sigurta' soċjali għax affarijiet oħra jidħlu awtomatikament.

GĦalhekk l-Oppożizzjoni lanqas fuq din il-bidla amministrattiva ma tista' tivvota favur għax din tagħlaq iċ- ċans li l-Oppożizzjoni tiftaħ il-kritika tagħha fuq dan id-dipartiment kemm jista' jkun.

Imma issa ħalli nitkellmu ftit fuq id-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali ladarba semmejnih.

Mr Speaker, hawnhekk tajjeb wieħed jgħid li bl-introduzzjoni tas-sistema tal-computer li daħlet il-Management Systems Unit f'dan id-dipartiment, liema sistema ġiet tiswa madwar Lm400,00, jeżisti rebus sħiħ.

Ir-riżultat ta' din is-sistema x'inhu?

Ir-riżultat jistgħu jitkellmu fuqu dawk il- pensjonanti li qed jirċievu pensjoni mhux kontributorja jew pensjoni ta' l- eta' għax mhux l-ewwel darba li minħabba li nħarġu envelopes ħżiena, iċ- ċekkijiet reġgħu sabu ruħhom għand id-dipartiment u barra minn hekk kien hemm ukoll każijiet fejn iċ-ċekkijiet li waslu għand il-pensjonanti kien fihom żbalji fl-ammont li jidher fuq iċ-ċekk bir-riżultat li kien hemm min ħa iktar jew inqas minn dak dovut lilu.

Il-probabbilta' hi li min ħa inqas ġibed l-attenzjoni tad-dipartiment imma d-dipartiment qed ikollu jfittex u jiġri wara min tħallas iktar milli suppost ħalli l-flus li tħallsu żejda jiġu ritornati lid-dipartiment.

Imma issa Alla biss jaf meta dawn il-flus se jiġu ritornati lura!

Din is-sistema tal-computer li daħħlet l-MSU twessgħet ukoll għal setturi oħra u għalkemm saru ħafna żbalji u marru ħafna nies jilmentaw id-dipartiment u saru wkoll numru ta' complaints permezz tat-telefoni rigward l-iżbalji kbar li hemm fil-pensjonijiet mhux kontributorji u fil-pensjonijiet ta' l-eta', id-dipartiment minflok ma ra li jirranġa l-affarijiet qabel ma jifrex is-sistema - għax l-MSU ddeċidiet hekk u għax id-dipartiment jidher li m'huwiex kapaċi jżomm ir-riedni ta' xi ħadd li huwa barrani għalih - estenda din is-sistema għas-settur taċ- children's allowance.

Mr Speaker, aħna sibna li bis-sistema l-ġdida, fl-aħħar ċekkijiet taċ- children's allowance li ħarġu kien hemm żbalji fl-isem, fl-indirizz u fl-ID card number tal-persuni li kienu qed jirċevuhom.

Dan biex ma nsemmix in- numru kbir ta' telefonati li kienu qed isiru lid-dipartiment - ġie kkalkolat li dan kien qed jirċievi mill-inqas mat-300 telefonata - minn nies li riedu jagħmlu l-complaints tagħhom fuq l-iżbalji li kellhom fuq iċ- ċekkijiet taċ-children's allowance.

Biżżejjed ngħid li kien hemm eluf li ċemplu lid-dipartiment għax iċ-ċekkijiet ma kenux waslulhom id-dar u mijiet oħra ilmentaw dwar l-ammonti ħżiena li rċevew fiċ-ċekkijiet u fuq affarijiet oħra simili.

Mr Speaker, meta saru l-ewwel żbalji fil-pensjonijiet mhux kontributorji u ta' l-eta', jien kont ħriġt żewġ stqarrijiet għall-istampa u stennejt li se nirċievi xi forma ta' risposta mingħand id-dipartiment biex tiċħad dak li għidt jien, imma fil-fatt ma rċevejt xejn minn dan u għalhekk nista' ngħid b'wiċċi minn quddiem li l-informazzjoni li kelli kienet tajba u ġiet konfermata.

L-istess għamilt meta ħarġu bl-iżbalji ċ-ċekkijiet taċ- children's allowance u hawnhekk ukoll, kieku jien kont żbaljat, kieku kienu jgħiduli li qed inxewwex, li qed nigdeb jew li għandi informazzjoni ħażina, imma la ma qaluli xejn minn dan, nassumi li anke din l-informazzjoni kienet tajba wkoll.

GĦalhekk jien nitlob lill-Gvern biex jirrikonsidra s- sitwazzjoni ta' kif inhuma sejrin l-affarijiet ħalli tiġi rranġata s- sistema tal-computers u mhux jeħlu l-ħaddiema li jaħdmu fid-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali.

GĦax man-nies huma qed jeħlu għall-iżbalji li qed isiru u huwa diffiċli li tfiehem lin-nies l-kawża ta' dan kollu hija s-sistema li daħħlet l-MSU hemmhekk.

M'hijiex xi ħaġa ta' għajb li wkoll mill-ħaddiema tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali kellhom jirrikorru għall-għajnuna ta' l-unions biex dawn jiddefenduhom u ħadu azzjoni li biha twaqqaf il-ħruġ taċ- ċekkijiet tal-pensjoni mhux kontributorja u ta' l-eta'?

Imma sal-lum minkejja l-azzjoni li qed jieħdu l-unions donnu m'hu qed isir xejn.

L-aqwa li lill-MSU ħallasnieha l-mijiet ta' l-eluf ta' liri!

Fl-aħħar mill-aħħar bqajna assolutament fejn konna.

Mr Speaker, il-ġimgħa l-oħra l-Ministru tal-Finanzi tkellem fuq it- tibdiliet li daħħal fis-sistema ta' l-income tax u li beħsiebu jkompli jdaħħal 'il quddiem bl-għan li jipprova jissimplifikaha.

Imma x'insibu?

Insibu li fid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali qed jiġri l-kontra għax oġġett li kien simplifikat qed jipprovaw jikkomplikawh.

Biżżejjed ngħid li kull sena familja trid tgħid x'inhu d-dħul tagħha għal dik is-sena, kemm għandha imgħaxijiet, kemm għandha kirjiet u elf mitt ħaġa oħra.

Apparti minn hekk, il-familji ġew imġiegħla wkoll jiffirmaw dikjarazzjoni biex id- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali - issa mhux iktar id-Dipartiment tat-Taxxi Interni - ikun jista' jifli u jara jekk fil-fatt l-individwu ddikjarax tajjeb jew le.

Hawn naraw iktar burokrazija u iktar red tape fis-sistemi li qed juża d-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali meta fl-istess ħin il- Ministru tal-Finanzi qed jgħid li qed jipprova jagħmel tibdiliet ħalli jħaffef is-sistema ta' ħlas ta' taxxi.

Mr Speaker, filwaqt li l-ħaddiema f'dan id-dipartiment ma żdidux, il- burokrazija żgur li żdiedet.

Bil-mod il-mod dann iwassal għal ċerta pressjoni u problemi oħra li jista' jkun hemm aktar tard.

Biżżejjed ngħidu li waħda mill-problemi li qed jiffaċċja d-dipartiment hija l-ammont ta' complaints li qed ikun hemm, speċjalment minn koppji fejn il-mara kienet taħdem is-sena li għaddiet u din is-sena m'għadhiex taħdem u allura l- income ta' din il-familja jkun naqas b'mod li tkun qed tistenna b'iktar bil- ħerqa, ċerti għajnuniet bħall-għajnuna taċ-children's allowance.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

ONOR.

EDWIN GRECH: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

CARM LINO SPITERI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli jitkellem.

Il- Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra kollha, Mr Speaker.

Issa nsibu li dik il-koppja li s-sena li għaddiet kellha ċertu ammont ta' dħul u li din is-sena d-dħul tagħha huwa inqas, se ssib ruħha f'sitwazzjoni fejn iċ-children's allowances huma mnaqqsa.

Hawnhekk wieħed forsi jargumenta: Imma jekk tul iż-żmien waħda tkun tikkumpensa għall-oħra, ma jimportax.

Imma allura se nispiċċaw f'sitwazzjoni li meta jkollok tfal ta' 14 jew 15-il sena ...

Dan l- argument assolutament ma jreġix.

Mr Speaker, punt ieħor li nixtieq inqajjem huwa dak li jirrigwarda d- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Kulma jmur qed insibu li ċ-ċittadin Malti huwa nieqes ħafna mill-informazzjoni dwar id-drittijiet tiegħu fejn jidħlu s-servizzi soċjali u jidher li r-relazzjonijiet pubbliċi min-naħa tad-dipartiment m'humiex qed jaslu.

Ftit ilu kont għamilt mistoqsija parlamentari fejn kont semmejt il-każ ta' mara li għal xi żmien kienet taħdem mal-gvern u li ma kenitx taf li tista' tħallas ċerta differenza tal-bolol biex ittejjeb il-pensjoni tagħha.

Wara li għalqet is-60 sena - sewwa sew kif kellha 60 sena u 15-il ġurnata - fi programm fuq stazzjon tar-radju semgħet x'kienu d-drittijiet tagħha kieku ħallset id-differenza fil-bolol.

Għalhekk din il-mara marret id-dipartiment u meta staqsiet, qalulha li peress li kienet marret 15-il ġurnata wara li għalqet is-60 sena - meta semgħet il-programm tar-radju - ma setgħu jagħmlulha xejn, imma li kieku applikat ġurnata qabel għalqet is-60 sena kienet tkun tista' tirranġa l-affarijiet.

Jien kont ġejt informat mis-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

Giovanna Debono, li dak il-każ ma kienx uniku imma kien hemm ħafna persuni li meta marru jindagaw għal-liema benefiċċji soċjali kienu intitolati, sabu li dawn kienu tilfuhom għas-sempliċi raġuni li hawn Malta m'għandniex sistema li twassal l-informazzjoni liċ-ċittadini fil-ħin opportun ħalli l-affarijiet ikunu f'posthom u b'hekk ikunu jistgħu jgawdu benefiċċji li huma intitolati għalihom.

Jidher ukoll li kemm fl- uffiċċji distrettwali kif ukoll fid-dipartiment innifsu tal-Belt hemm bżonn ta' taħriġ intensiv dwar pariri liċ-ċittadini.

Hemm bżonn ta' ċentru fejn nies li huma trained u li jifhmu eżatt x'tgħid u ma tgħidx il-liġi bid- dettal kollu tagħha jkunu jistgħu jagħtu pariri siewja lil min jirrikorri għandhom dwar benefiċċji soċjali jew inkella dwar xi żbalji li jkunu saru.

Mhux l-ewwel darba li ċerti pariri li jingħataw assolutament ma jkunux jagħmlu sens u meta wieħed jirriferi għand xi ħadd li jkun iktar intiż fil- liġi jsibu qabża kbira mill-pariri li jkunu ngħataw qabel f'xi uffiċċju distretwali jew inkella mid-Dipartiment innifsu.

Mr Speaker, wieħed irid isemmi wkoll li filwaqt li f'partijiet id- dipartiment - inkluż dak tal-Belt - naraw tiżjin bi pjanti, l-art u t- taraġ nodfa, u attenzjoni kbira għas-saħħa tal-ħaddiema, f'sezzjonijiet oħra teżisti traskuraġni, anke mil-lat ta' tindif u ta' layout tal-post, li tagħtik l-idea ta' ambjent mitluq.

Minkejja li forsi jiġu nstallati xi airconditioners dawn ma jbiddlu xejn mill-ambjent li qed jaħdmu fih il- ħaddiema.

Veru li s-sitwazzjoni titjieb xi ftit, speċjalment fiż- żmenijiet tas-sħana, imma ċerta dieqa li jkollhom il-ħaddiema minħabba l- istat ta' abbandun li qed jaħdmu fih tibqa' hemm u dan ma tantx iħajjarhom biex ikomplu jaħdmu hemmhekk.

Mr Speaker, fil-11 ta' Ġunju ta' din is-sena għamilt mistoqsija numru 34,038 lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali fejn tlabtu jgħid kif xahar qabel, meta nfetħu l-applikazzjonijiet għal child carers, fost il-kwalifiki ntalab li persuna ma jridx ikollha anqas minn tliet "O" levels u li jrid ikollha bejn il-25 u l-45 sena.

Peress li ma kienu saru l-ebda eżamijiet u lanqas intervisti u ma ntgħażlux l-applikanti kollha - mhux bħalma ġara fil- famuż każ ta' l-awżiljari fejn l-inġenji kollha kienu ntgħażlu - jiena staqsejt lill-Ministru għaliex fil-fatt ma ntgħażlux l-applikanti kollha, kif ma sarux eżamijiet u lanqas intervisti u x'kienu l-kriterji li fuqhom saret l-għażla.

Staqsejtu wkoll kemm applikaw u kemm fil-fatt intgħażlu.

Ir-risposta tal-Ministru Louis Galea kienet illi hu assuma li jiena kont qed nitkellem dwar l-avviż li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat-23 ta' April ta' din is-sena fejn l-applikazzjoni kienet għal kors ta' taħriġ għal child carers.

L-Onor.

Louis Galea infurmani wkoll li l-għażla saret skond l- istess avviż.

U ta' min jinnota l-kliem tar-risposta, jiġifieri:

"Abbażi ta' klawsola 4 li tgħid li l-għażla kellha ssir fuq ordni ta' mertu u preferenza tingħata lil min għandu l-ogħla kwalifiki.".

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, il-Ministru qal li n-numru ta' persuni li applikaw kien ta' 229 u minnhom intgħażlu 50 persuna.

S'hemmhekk ir- risposta kienet diċenti.

Ġimgħa wara, fis-17 ta' Ġunju, jiena erġajt għamilt mistoqsija parlamentari numru 34,115 u għidtlu hekk:

"Filwaqt li napprezza r-risposta li tajtni għall-mistoqsija parlamentari numru 34,038 rigward l-għażla ta' child carers għal taħriġ, jista' l-Ministru jagħti l-kwalifiki tal-persuna magħżula li kellha l-inqas kwalifiki?".

Jiena naħseb li għandi dritt inkun naf min hi l-persuna li ntagħżlet u li kellha l-inqas kwalifiki!

Din tfakkarna fil-kwestjoni ta' l-MSU fil- Kumitat tal-PAC dwar il-Kontijiet Pubbliċi fejn ma ridux jgħidu kemm jaqilgħu ċerti konsulenti ma' l-MSU.

Ir-risposta għall-mistoqsija tiegħi kienet kważi fuq l-istess linja; il-Ministru qalli:

"Ġejt assigurat li dawk magħżula huma kwalifikati biex jattendu course skond is-sejħa għall-applikazzjonjiet.",

imma ma qallix x'kienu l-kwalifiki.

Ġimgħa wara, fl-24 ta' Ġunju, erġajt għamilt mistoqsija parlamentari numru 34,326 lill-istess Ministru fejn staqsejtu:

"Billi huwa assigurat li dawk magħżula għall-course ta' child carers huma kwalifikati skond ir-risposta għall-mistoqsija parlementari numru 34,115, jista' l-Ministru jassigurani billi jagħti l-kwalifiki tal- persuna magħżula li kellha l-inqas kwalifiki?".

Jekk hu kuntent għallinqas jikkuntenta lili ħalli t-tnejn li aħna nkunu kuntenti!

Għal darb'oħra l-Ministru mingħajr ma rrispondieni weġibni:

"Erġajt ivverifikajt li kull min qed jattendi l-course għandu l- kwalifiki mitluba fl-applikazzjoni.".

Jiġifieri reġa' ma rrispondinix.

Illum se nerġa' nagħmel l-istess mistoqsija hawnhekk u nistenna li din id-darba l-Ministru jew inkella s- Segretarju Parlamentari responsabbli għall-Affarijiet tal-Familja jikkuntentawni bir-risposta għax jekk ma toħroġx risposta allura nkun ġustifikat lil ngħid illi kien hemm xi forma ta' abbuż fl-għażla taċ-child carers, ladarba ħadd ma jrid jgħidli x'kienu l-kwalifiki ta' dik il-persuna li kellha l-inqas kwalifiki.

Għalhekk issa qed nerġa' nagħmel il- mistoqsija hawnhekk biex il-Ministru jirrispondini.

Dment li ma jkollix din ir-risposta nkun on record li ngħid li fl-għażla għall-course ta' child carers kien hemm abbuż.

Apparti minn hekk huwa importanti li nkunu nafu wkoll, ladarba ma sarux eżamijiet u ladarba ma sarux interviews, minn min kien ifformat il-bord ta' l-għażla li minn 229 applikazzjoni għażel 50 applikant biex jidħlu għall-kors ta' child carers.

Niġi issa għal punt ieħor illi l-aħħar darba qbadt insemmi, imma forsi ma espandejtx biżżejjed.

Xi ftit snin ilu l-Gvern kien semma l-possibilita' li pensjoni ta' l-irtirar tibda ma' l-eta' ta' 65 sena.

Jidher li filwaqt li fil-Kunsill ta' l-Ewropa - u rrid nagħmilha ċara illi huwa l-Kunsill ta' l-Ewropa u mhux il-Parlament Ewropew - ċerti pajjiżi qed jikkonsidraw tnaqqis fl-eta' ta' l-irtirar, hawn Malta l-ħaddiema se jibdew jieħdu l- pensjoni ma' l-eta' ta' 65 sena, għalkemm għalissa din il-proposta qiegħda fuq l-ixkaffa minħabba li riesqa l-elezzjoni u tidher li m'hix daqshekk popolari.

Huwa fatt ukoll li fl-Ewropa qed naraw li ċerti pajjiżi qegħdin jgħollu l-eta' ta' meta wieħed ikun intitolat jista' jirtira mix-xogħol u jkun għall-pensjoni.

Fil-Ġermanja, per eżempju, l-irġiel u n-nisa se jibdew jirtiraw ma' l-eta' ta' 65 sena.

Din daħlet wara l-aħħar elezzjoni li kien hemm fil-Ġermanja u ma ninsewx kemm ġlied u protesti fit-toroq kien hemm mill-ħaddiema għat-tnaqqir tas-servizzi soċjali li huma kienu intitolati għalihom.

Fil-Belġju, per eżempju, kien qed jonqos il-vot għall-edukazzjoni u minħabba f'hekk kien jidher ċar li l-edukazzjoni kienet se tibda tmajna.

Hemmhekk ukoll rajna studenti flimkien ma' għalliema u lecturers joħorġu fit-toroq jiġġieldu mal-pulizija minħabba t-tnaqqir li kien qed ikun hemm fis-sistema edukattiva.

Jidher li anke l-Italja miexja fuq l-istess linji li tipprova tagħfas kemm jista' jkun fejn jidħlu l- pensjonijiet, kontra dak li qed jiġri fil-pajjiżi ta' fuq li ftit ġimgħat ilu f'laqgħa li kellhom bejniethom iddeċidew li s-sistema tas-social state - din il-kelma ddejqu lill-Gvern - qiegħda hemmhekk biex tibqa' u lil t- terminu "from cradle to grave" għandu jibqa' jiġi implimentat.

Qalu li pajjiżi oħrajn ta' l-Ewropa għandhom iħarsu lejn il-pajjiżi tan-north bħala eżempju ta' kif wieħed għandu jwettaq welfare state.

Wieħed jistaqsi għaliex hemm dan it-tibdil kollu f'ċerti pajjiżi.

It-tweġiba hija sempliċi; minħabba t-Trattat ta' Maastricht li rabat ħafna pajjiżi li jersqu lejn munita komuni msejħa Euro li se tiddaħħal fl-Ewropa fl-1999, dik l-istess Unjoni Ewropea li għandna Gvern iffissat li jrid jintrabat magħha u allura qiegħed jorbot lilu nnifsu li jobdi r-regolamenti, irid u ma jridx, jaqbel u ma jaqbilx.

Nafu kif jitmexxa dan il-Gvern; jitmexxa minn imnieħru u jagħmel dak li trid l-Ewropa, mhux dak li hu fl-interess ta' Malta.

Bħalma ġara bl-introduzzjoni tal-VAT, ma qagħadx jistenna li jasal iż-żmien biex jibda jimplimentaha imma implimentaha qabel għax hekk kien impost fuqu.

Wieħed qed jistenna li ċertu tibdil ieħor ukoll isir qabel nidħlu fl-Unjoni Ewropea, jekk allaħares qatt il-poplu jerġa' jiġġennen u jivvota lill-Partit Nazzjonalista, imma jien persważ li dan li qed ngħidu mhux se jiġri għax iċ-ċittadini Maltin issa għandhom għajnejhom miftuħin jidher ċar li l-munita komuni.

Imma jidher ċar li l-munita komuni li l-pajjiżi ta' l-Ewropa permezz tal-Maastricht Treaty intrabtu dwarha qed tagħfas fuq is-sistema tal-pensjonijiet u s-sistema tal-benefiċċji soċjali tagħhom u qed inaqqsuhom biex ma joħolqux pressjoni fuq il-munita Euro hekk kif tibda toqrob l-1999.

GĦaliex jekk imbagħad ma jkunux in line mat-Trattat ta' Maastricht, jistgħu jispiċċaw barra mill-munita komuni.

Għalhekk jien b'wiċċi minn quddiem ngħid li bħalma, bi skuża jew oħra, inbeda ċertu tnaqqis fiċ-children's allowance u anke f'allowances għal tfal b'diżabilita' hekk ukoll bil-mod il-mod se nibdew naraw tibdil ieħor, ngħidu aħna żieda fl-eta' li fiha wieħed jirtira mix-xogħol u jkun intitolat għall-pensjoni.

Jgħid x'jgħid kwalunkwe kelliemi min-naħa tal-Gvern, illum il-ġurnata sar ma jiswa xejn għaliex bħalma diġa' għidt dan il-Gvern dak li wiegħed m'għamlux, dak li ma wiegħedx għamlu u dak li wiegħed ħafna drabi għamlu bil-kontra.

Allura għalfejn għandu wieħed joqgħod iħabbel moħħu u jagħti kas x'jgħidu l- kelliema tan-naħa tal-Gvern qabel l-elezzjoni?

Niġu issa għall-politika ġdida Laburista fis-settur tal-ħarsien soċjali.

Dan jemmen li r-responsabilita' ewlenija biex jiġi żgurat li d-drittijiet soċjali taċ-ċittadini jkunu mħarsa taqa' fuq l-Istat, mingħajr ma dan inaqqas mill-impenn ta' kull ċittadin, waħdu jew f'għaqda volontarja, biex jiddefendi d-drittijiet tiegħu u biex juri fil-prattika solidarjeta' lejn għajru.

Il-politika l-ġdida Laburista tiddikjara li għandu jkun dmir ta' l-Istat li, filwaqt li jassigura kompetizzjoni ġenwina fit-tmexxija ekonomika, jiżgura b'mod konkret li d-drittijiet soċjali taċ-ċittadini jitħarsu.

Hawnhekk se nsemmi xi affarijiet dikjarati fil-ktieb li jippreżenta l-politika ġdida Laburista.

Fost affarijiet oħra nsibu li wieħed għandu jistabbilixxi regoli serji dwar ħarsien ta' saħħa u sigurta' fuq il-postijiet tax-xogħol, inkluż f'azjendi żgħar ħafna u fis- servizz pubbliku u li jiżgura li dawn ir-regoli jkunu rispettati.

Inqas ma jkollok ħaddiema li jsofru jew iweġġgħu fuq il-post tax-xogħol jew isofru minn xi mard, inqas tkun il-pressjoni biex dawn jieħdu benefiċċji mingħand il-gvern.

Għalhekk huwa importanti li nsaħħu bil-qawwa kollha l-ħarsien tas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Fil-politika ġdida tal-Partit Laburista jissemmew ukoll il-part-timers.

Indipendentement mis-sigħat li jaħdmu, dawn għandhom jingħataw protezzjoni soċjali xierqa u għandu jkollhom sehem pro-rata mill-benefiċċji soċjali, bħalma huma l-benefiċċji tal-mard, btajjel, eċċ, li jgawdu dawk li jaħdmu fuq bażi fulltime.

Dan għandu jkun estiż ukoll għas-self-employed iż-żgħir u l-familja tiegħu ħalli huma wkoll ikunu jistgħu jikkwalifikaw għall-benefiċċji soċjali skond ix-xogħol li jkunu qed jagħmlu.

Mr Speaker, punt ieħor importanti li jissemma fil-politika ġdida tal- Partit Laburista huwa li għandu jiġi żgurat li jkun hemm djar għall- bżonnijiet ta' l-anzjani u li l-anzjani għandhom jibbenefikaw minn sistema wiesgħa li, f'qafas ta' kontrolli fuq il-ħela u fuq l-abbuż, tiffaċilita t- tqassim ta' mediċini b'xejn.

Hawnhekk ta' min isemmi l-fatt li mhux l- ewwel darba li diversi mediċini jkunu neqsin mill-isptarijiet tagħna.

Għalhekk mhux talli għandha tiġi kkontrollata l-ħela, talli għandu jiġi żgurat li dak li qed jiġi pprovdut ikun fil-fatt available.

Illum waqt il- ħin tal-mistoqsijiet issemmiet il-kwestjoni tal-faxex u ntqal li dawn bdew jonqsu u kienu qed jitqassmu 'l hemm u 'l hawn biex ikun hemm ċertu bilanċ.

Dan mhux veru; kien hemm nuqqas reali.

Għal ġranet sħaħ fis- swali u fl-Outpatients ta' l-Isptar San Luqa ma kienx hemm crepe bandage u kellhom jagħmlu użu minn tip ta' bandages oħrajn li huma differenti.

Dan minkejja l-fatt li l-crepe bandages kienu ordnati mit-tobba jew mill- konsulenti, skond il-każ.

Il-politika ġdida Laburista temmen li għandu jiġi assigurat li l-paga minima flimkien mal-benefiċċji soċjali jkunu jippermettu li l-familja tgħix mingħajr tqanċiċ.

B'hekk ma jkunx hemm il-bżonn li wieħed ikollu jagħmel xogħol wara l-ħin jew li l-mara toħroġ taħdem minħabba bżonnijiet tal- familja.

Naturalment mhux qed nirriferi għal dik il-mara li tibqa' taħdem għax tkun trid hi.

Nafu lillum, minkejja l-ħafna paroli tal-gvern li jgħid li ħoloq strutturi ġodda u li f'ċerti każi għolla ċ-children's allowance fl-istrata ta' isfel tas-soċjeta', ħafna familji qed jiffaċċjaw pressjoni kbira biex ilaħħqu ma' l-għoli tal-ħajja.

Jgħidu x'jgħidu l- ministri tan-naħa tal-gvern, diversi artikolisti fuq il-gazzetta u diversi kelliema fuq il-media, il-politika ġdida Laburista ssostni li l-value added tax titneħħa wara l-ewwel tliet xhur li jsiru diskussjonijiet ma' l- għaqdiet li għandhom x'jaqsmu direttament jew indirettament ma' din is- sistema ta' taxxa, inkluż il-GRTU u l-unions u wara tliet xhur ta' diskussjonijiet, tgħaddi l-liġi mill-Parlament li tneħħi darba għal dejjem il-value added tax.

Apparti l-bidla ekonomika li rridu noħolqu fil- pajjiż, għandna pjanijiet lesti dwar kif torħos il-ħajja u mhux tibqa' togħla bla kontroll kif qed jiġri llum.

Skond il-politika ġdida tiegħu, il-Partit laburista jrid li tingħata spinta ġdida għall-provvediment ta' housing soċjali li fl-aħħar snin tħalla lura bil-kbir.

Minkejja li fl-1988 l-Ministru nkarigat mid-djar kien qal li, bejn wieħed u ieħor bħal dan iż-żmien, ikunu tlestew numru ta' djar, flats u plots, illum naraw li għad lanqas tlestew nofshom u dan meta ninsabu sena 'l bogħod mit-target li kien sar.

Barra minn hekk il- prezzijiet ta' kiri u x-xiri ta' djar u appartamenti laħaq livelli li żgur ma jistgħux ilaħħqu magħhom il-biċċa l-kbira tan-nies tax-xogħol, iktar u iktar iż-żgħażagħ li se jibdew familja.

Il-Partit Laburista fil- politika ġdida tiegħu tkellem ċar dwar il-provvediment ta' housing soċjali, pero' issa m'huwiex il-mument li nitkellem fuq dan is-suġġett.

Dan huwa qasam li rridu nikkonsidraw bis-serjeta' bħalma rridu nikkonsidraw bis- serjeta' wkoll l-edukazzjoni, l-isptarijiet, id-djar għall-anzjani u affarijiet oħrajn simili.

F'din il-politika ġdida tissemma wkoll il-ħtieġa ta' auditing soċjali fuq bażi regolari u indipendenti ta' kif ikunu qed jitmexxew u jingħataw is- servizzi pubbliċi fil-qasam tas-saħħa, edukazzjoni u housing, u jiġu ppubblikati rapporti.

Aħna qed ngħidu li għandu jkun hemm uffiċċju b'nies li jkunu trained sewwa fuq il-Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali biex ikunu jistgħu jagħtu l-aħjar servizz liċ-ċittadini Maltin.

Jien persważ li l-ħaddiema kollha tad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali jipprovaw joffru l- aħjar li jistgħu, pero' huwa għajb li ħafna drabi dawn ma jkunux in line mat-tibdiliet li jsiru fil-liġijiet tal-pajjiż.

Aktar minn hekk, huwa għajb għal min hu fid-dmir li jara li l-ħaddiema jkunu informati sew dwar id-drittijiet taċ-ċittadini Maltin.

Il-politika ġdida Laburista titkellem ukoll fuq it-tħejjija għat-twettiq ta' charter dwar id-drittijiet ta' ċittadini li fih ukoll miżuri effettivi li jagħtu liċ-ċittadini saħħa bħala konsumatur, mhux biss fejn jidħlu affarijiet li m'għandhomx jaqsmu mal-Gvern imma wkoll fejn jidħlu affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Konsumatur li kienet għaddiet minn dan il-Parlament.

Minn sena u nofs 'l hawn id- dipartimenti tal-Gvern donnhom żammew ruħhom fuq għolja b'mod li ma jkollhomx x'jaqsmu iktar ma' kwestjonijiet li jikkonċernaw il-konsumatur.

Ikun tajjeb li f'dan l-istadju nsemmu l-fatt li l-politika ġdida Laburista ssostni li għandha tiġi provduta bis-serjeta', u mhux bil- paroli, għajnuna amministrattiva, legali u finanzjarja lill-għaqdiet tal- volontarjat u dan qed nagħmluh biex jingħataw kull inkoraġġiment u kordinazzjoni fil-ħidmiet tagħhom.

Rigward persuni b'diżabilita' l-politika ġdida Laburista ssemmi ċar u tond l-opportunitajiet ta' edukazzjoni li jistgħu jingħataw biex dawn ikunu jistgħu jintegraw ruħhom aħjar fis-soċjeta' u jkollhom opportunita' anke għal impieg xieraq.

Barra minn hekk, dawn jingħataw taħriġ fuq it- teknoloġija ġdida li d-dinja tax-xogħol tal-lum għaddejja minnha u anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-aħħar tibdiliet li jkunu għaddejjin fil- pajjiż.

Aħna qed ngħidu wkoll li lill-persuni b'diżabilita' nsibulhom postijiet tax-xogħol ta' respite u qed ngħidu wkoll li għandu jkun hemm ċentri apposta, li ċertament huma bżonnjużi, għal dawk il-persuni b'diżabilita' li forsi jkunu mitulhom in-nies li kienu jieħdu ħsiebhom u allura ma jkollhom imkien fejn imorru ħlief fl-Isptar Monte Carmeli jew inkella fl-Isptar Saint Vincent de Paule li ċertament m'humiex il-post ideali għalihom.

Il-politika ġdida Laburista hija bbażata kemm fuq il-bżonnijiet taċ- ċittadini u kemm fuq it-tibdil li huwa meħtieġ li jsir, tibdil ta' l- affarijiet li bħalissa jinsabu mexjin żmerċ.

Il-politika ġdida Laburista m'hijiex mibnija fuq ħafna xinxilli li għal diversi raġunijiet maż-żmien jispiċċaw bħalma kienet il-politika tal-Partit Nazzjonalista fejn, per eżempju, kien wiegħed li ċ-ċittadin ikollu d-dritt jagħżel it- tabib tiegħu u jiġi f'daru b'xejn x'ħin ikun hemm bżonn, lejl u nhar, sebat ijiem fil-ġimgħa, 52 ġimgħa fis-sena!

Dan il-gvern kien wiegħed ukoll li kull darba li tiftaħ il-vit ta' l-ilma ssib l-ilma.

La qed insemmi l-ilma rrid ngħid li r-residenti ta' l-area magħrufa bħala Ta' Xkora, il-Mosta, ilhom disa' ġimgħat bla ilma.

In-nies tal-housing estate Tax-Xwieki ġew imwiegħda diversi drabi li s-sistema ta' l-ilma se tiġi rranġata, biex meta jiftħu l-vit isibu l-ilma, imma sal-lum ...

Din is-sitwazzjoni tinstab ma' Malta kollha.

Nista' nfakkar ukoll fil-wegħda l-oħra li dan il-Gvern għamel li t-toroq u l-bankini ma jibqgħux bil-ħofor.

Fuq dan m'iniex se nikkummenta għaliex naħseb li m'hemmx għalfejn, kulħadd għandu għajnejh f'wiċċu.

Issa li ġejja l-elezzjoni, f'daqqa waħda beda jsir ix- xogħol imma min forsi nzerta ma joqgħodx f'dawk it-toroq li qed jiġu rranġati se jkollu jibqa' jbati u jibqa' kkakmat bis-sitwazzjoni li qiegħed fiha llum.

Jien persważ li jekk nibqa' nsemmi ma nispiċċa qatt, imma m'iniex beħsiebni noqgħod nintilef fuq dawn l-affarijiet għaliex m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Min-naħa l-oħra tajjeb li jing]ad li l-Partit Laburista, ta' partit serju li hu, diġa' għamel l- istudji tiegħu, u dawn urewna li dak li qegħdin inwiegħdu fil-politika l- ġdida tagħna huwa possibbli li jitwettaq u se jibda jitwettaq ftit tax-xhur oħra, wara l-elezzjoni li jmiss, elezzjoni li, nerġa' ngħid, se tagħti rebħa laburista għall-veru ġid ta' Malta, għall-ġid taċ-ċittadini Maltin u għal dawk li għalihom Malta tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Fost il-proposti li hemm fil-politika tagħna dwar il-qasam tal-politika soċjali, insibu dik il-bidla neċessarja fil-pożizzjoni ta' dawk l-individwi li kienu jaħdmu mal-Gvern Ingliż.

Il-31 ta' Marzu 1979 kienet ġurnata storika għall-poplu Malti meta għall-ewwel darba Malta ma baqgħet tiddependi fuq l-ebda forza barranija biex tgħix.

Biss biex wasalna għal din il-ġurnata storika, kien hemm diversi ħaddiema li kellhom jagħmlu sagrifiċċji minħabba li tilfu l-impieg li kellhom mas-Servizzi Ingliżi jew ma' kumpanniji meqjusa bħala parastatali tal-Gvern Ingliż.

Kien fl-istess żmien li f'pajjiżna ddaħħal il-prinċipju tal-pensjoni taż-żewġ terzi għal kulħadd.

Din kienet tinvolvi spiża enormi u għalhekk kienu ttieħdu ċerti deċiżjonijiet mhux daqshekk popolari ma' diversi setturi tal-ħaddiema, fosthom dawk li kienu jaħdmu mal-Gvern Ingliż.

Kien sar xogħol fuq id- dettalji involuti fil-firxa kbira ta' benefiċċji soċjali, inkluż dawk ta' l- ex-ħaddiema mas-Servizzi Ingliżi.

It-titjib neċessarju fil-pensjoni ta' dawn in-nies se jitwettaq hekk kif il-Partit Laburista jieħu t-tmexxija tal- pajjiż f'idejh.

GĦal dawk li kienu impjegati mal-Gvern Ingliż, aħna qegħdin nipproponu li barra li jieħdu l-pensjoni tas-Servizzi, jingħataw ukoll il-pensjoni taż-żewġ terzi bħala rikonoxximent tas-sagrifiċċju li kienu għamlu meta tilfu l-impieg tagħhom għall-ġid ta' pajjiżna.

Barra minn hekk, taħt tmexxija Laburista s-sitwazzjoni ekonomika fil- pajjiż tagħmel qabżiet kbar 'il quddiem u pajjiżna jkun f'pożizzjoni li jagħmel it-tibdiliet kollha neċessarji.

Aħna se naraw li jitwittew il- problemi li setgħu nħolqu u li nagħtu dak li kien imwiegħed lill-ħaddiema li kienu jaħdmu mal-Gvern Ingliż minn ħaddieħor li mbagħad f'disa' snin sħaħ ma żammx il-kelma tiegħu.

Il-Partit Nazzjonalista kien wiegħed affarijiet kbar lill-pensjonanti tal-Gvern Ingliż, wegħdiet li mbagħad ma żammx, leġislatura wara oħra, basta serqilhom il-vot.

Jiena ngħid ħaġa waħda biss: dak li l-Partit Laburista jwiegħed iwettqu u dak li jgħid li jrid jagħmel se jagħmlu.

Jiena informat li wara li l-Ministru Louis Galea u t-team tiegħu semgħu l- proposta li kienet imwiegħda mill-Partit Laburista fil-mass meeting tal- Ħamrun fl-aħħar ta' Marzu ta' din is-sena, għamlu l-homework tagħhom u talbu lill-impjegati fid-dipartiment biex jaraw kif tista' tiġi implimentata malajr malajr riforma għall-pensjonanti tas-Servizzi Ingliżi ħalli dawn jingħataw il-pensjoni taż-żewġ terzi li kif diġa' għidt, ilhom iwiegħdu disa' snin imma ma wettquhiex.

Issa għaliex il-Ministru Galea sema' lill-Partit Laburista jwiegħed li se jagħmilha, f'daqqa waħda din il- wegħda neħħieha minn fuq l-ixkaffa fejn min jaf kemm kien hemm għanqbut u qed jara kif jista' jimplimentaha qabel l-elezzjoni li jmiss!

U ma neħodhiex bi kbira jekk il-Ministru jagħmilha qabel l-elezzjoni!

Ħafna drabi meta l-Ministru jkun qed jagħlaq xi diskorsi ta' kritika għalina, jgħid li aħna ma qed noffru xejn ġdid u li aħna distruttivi.

Imbagħad nibdew naraw lill-Partit Nazzjonalista jwettaq affarijiet li jkun sema' minn din in-naħa tal-Kamra!

Kif għidt, ftit xhur wara li aħna tkellimna fuq il-ħaddiema li kienu spiċċaw minn mas-Servizzi qabel l-1979 u għidna li hemm bżonn li l-pensjoni tagħhom tiġi aġġornata, proprju fil-budget li għadda tħabbru miżuri biex permezz ta' dan l-Abbozz li qed il-Gvern bil-mod il-mod jibda jirranġa s-sitwazzjoni ta' dawn il-ħaddiema.

Sema' lilna nitkellmu fuqha allura daħħalha!

L-istess ġara fil-kwestjoni tal-part-timers.

Il-Gvern kien semagħna ngħidu li fil-politika l-ġdida tal-Partit Laburista qegħdin nesiġu li l- part-timers ikollhom sistema ta' benefiċċji soċjali għalihom u wara ftit żmien, fil-budget li għadda, il-Gvern ħabbar li l-part-timers se jingħataw ċerti benefiċċji soċjali.

Meta f'Ottubru li għadda f'dan il-Parlament konna qed niddiskutu Abbozz ta' Liġi ieħor li jemenda Att dwar is-Sigurta' Soċjali, jien kont issuġġerejt li l-qliegħ li ħaddiem ikollu minn xogħol part-time li għamel wara l-ħin tax-xogħol, ma jiġix ikkonsidrat għall-finijiet tal-bolla.

Dak inhar kont staqsejt għaliex id-dħul minn xogħol part-time li persuna self-employed tagħmel wara l-ħin tax-xogħol tagħha, jiġi kkonsidrat biex tħallas il- bolla fuqu.

Fil-fatt sibna li f'ċerti każi s-self-employed kienu qed iħallsu bolla fuq ix-xogħol part-time tagħhom ħafna iktar minn dik fuq ix- xogħol fulltime proprju tagħhom.

Fil-budget li għadda l-Gvern ikkonsidra l- parir "distruttiv" tagħna - għax aħna kollox distruttiv nagħmlu hawn ġew - u implimentah.

MR SPEAKER: Ippermettili, Onorevoli.

Skadielek il-ħin.

Għandek bżonn il-Leave of House, biex tkun tista' tkompli.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nirringrazzja lill-Kamra talli reġgħet estendietli l-ħin.

Hekk ukoll wara li l-Partit Laburista beda jinsisti li għandu jkun hemm forma ta' roħs fil-kontijiet ta' l-ilma, tad-dawl u tat- telephone għall-pensjonanti, il-Gvern fil-budget li għadda beda jipprova jdaħħal forom ta' roħs f'dan il-kontijiet.

Nerġa' ngħid, dan kien suġġeriment li sar minn din in-naħa li tagħti biss pariri distruttivi, skond dak li nisimgħu min-naħa l-oħra tal-Kamra.

GĦalhekk wieħed jiskanta kif in-naħa l-oħra tibqa' tgħid li l-affarijiet li qed nipproponu ma jiswew xejn u li l-kritika tagħna hija distruttiva meta mbagħad jimplimentaw affarijiet li nkunu qed insemmu aħna!

Mr Speaker, nagħlaq billi nerġa' ngħid illi l-Partit Laburista dak li jwiegħed iwettaq.

Tajjeb li ngħid li l-Oppożizzjoni s-soltu dejjem tivvota favur it-tibdil li jkun hemm fil-benefiċċji soċjali għax b'xi mod dejjem ikunu se jtejbu s-sitwazzjoni taċ-ċittadini Maltin, ta' dawk li l-iktar li għandhom bżonn.

Dan konna nagħmluh minkejja li ċerti għajnuniet li kienu jingħataw, meta mqabbla mas-sitwazzjoni li qed jiffaċċjaw il-familji Maltin bl-għoli tal-ħajja, ma kenux biżżejjed, imma ladarba jkunu qed jingħataw żidiet din in-naħa tal-Kamra dejjem ivvotat favur it-tibdil li jkun qed isir.

Din id-darba jiddispjaċini ngħid li ma nistgħux inkomplu mexjin fuq din il-linja.

Waħda mir-raġunijiet hija l-anomaliji li nħolqu bit-tibdil fl-income tax, fiċ-children's allowance u l-għajnuniet supplimentari, kif spjegajt fl-ewwel intervent tiegħi; għax dan id-debate ġie qisu xi telenovela, kelli nitkellem fi tliet partijiet.

Minħabba f'hekk din in- naħa tal-Kamra ma tistax tivvota favur dan l-Abbozz ta' Liġi.

It-tieni raġuni hija li l-Gvern irid jaqta' d-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali sempliċement billi wara li jgħaddi l-budget, b'avviż legali fil-Gazzetta tal-Gvern jaqbad u jimplimenta dawk it-tibdiliet li jkunu tħabbru mingħajr ma jagħti ċans u ħin diċenti biex din in-naħa tal- Kamra fl-istadju tat-Tieni Qari tispjega d-difetti li jista' jkun fih dak l- abbozz ta' liġi u fl-istadju ta' Kumitat tiġbed l-attenzjoni tal-Gvern fejn ikun hemm bżonn waqt li niflu kull klawsola u subklawsola u niddiskutu b'mod ċar xi jkun hemm ħażin jew xi jkun li jista' jiġi mtejjeb f'dak l- abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, l-aħħar punt li rrid nagħmel jirrigwarda l-allowance tat-tfal li jbatu b'xi forma ta' diżabilta' għax filwaqt li għal ċerta kategorija din l-allowance żdiedet - huwa sewwa li żdiedet għax l-ispejjeż li trid biex trabbi tifel b'diżabilta' kulma jmur dejjem qed jiżdiedu bħalma qed jiżdiedu l-bżonnijiet, inkluż il-fatt li ġieli xi membru tal-familja jkollu jibqa' d-dar biex jagħti l-attenzjoni sħiħa tiegħu lil dik il-persuna, speċjalment jekk din ikollha bżonn xi forma ta' kura kważi ta' kuljum f'xi ċentru jew ieħor - meta wieħed ikollu dħul ta' bejn wieħed u ieħor Lm7,500 din l-allowance għat-tfal b'diżabilita' ġiet mnaqqsa u f'ċerti każi anke eliminata.

U dan meta nafu l-bżonnijiet li jkollha familja b'xi wild b'diżabilita' biex tkun tista' tgħajxu u tagħtih l-attenzjoni li jkun ħaqqu.

Mr Speaker, jien se nieqaf hawnhekk għax naħseb li ħadt ħafna ħin ta' din il-Kamra, imma kien hemm bżonn li tinġibed l-attenzjoni għal ċerti affarijiet.

Jien persważ li sħabi se jkomplu jespandu wkoll fuq ċerti punti li jien semmejt u nispera li ħbiebi tan-naħa l-oħra tal-Kamra jirrispondu u mhux jipprovaw jaħarbu mid-diversi mistoqsijiet li aħna għamilna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Manuel Borda.

ONOR.

MANUEL BORDA: Mr Speaker, bħalma qal hu stess, l-Onor.

Michael Farrugia ħa ż-żmien ta' din il-Kamra biex jispjegalna kif in-naħa ta' l- Oppożizzjoni tħares lejn ċerti miżuri li hemm f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

L- Onor. Membru fakkarna wkoll x'għamel il-Gvern Laburista f'dan il-qasam u mid-diskors tiegħu wieħed jieħu l-impressjoni li l-Partit Nazzjonalista fil- gvern mhux talli kważi m'għamel xejn, talli qiegħed iservi ta' theddida.

Imma jiddispjaċini ngħid li l-fatti ma jurux hekk.

Il-kelliem ewlieni ta' l-Oppożizzjoni donnu ħalla l-politika partiġġjana tikkontrollah xi ftit jew wisq matul id-diskors tiegħu.

Hawnhekk ikun tajjeb li nfakkar lill-Onor.

Farrugia li anke huma meta kienu fil-gvern ħassew il-ħtieġa - għax jien nemmen li kull gvern irid jara l-pożizzjoni li jkun qiegħed fiha u jieħu d- deċiżjonijiet li jaħseb li jkunu tajbin għall-mument - li jnaqqsu ċerti benefiċċji li kienu jingħataw, fosthom iċ-children's allowance, is-sickness benefit u l-pensjoni tas-self-employed.

Per eżempju jien niftakar - dak iż- żmien kont għadni mal-Gvern u konna strajkjajna proprju fuq hekk - li biex jintroduċi l-pensjoni ta' żewġ terzi għal kulħadd, il-Gvern Laburista kien iddeċieda li jiffriża l-pensjoni ta' dawk li kienu qed jieħdu l-pensjoni ta' l-insurance, jiġifieri kien naqqsilhom dritt li diġa' kienu qed iħallsu għalih.

Pero' jien ma nixtieqx nidħol f'dawn l-affarijiet għax nemmen li kull gvern iħares lejn l-affarijiet u jipprova jagħmel dak li, skond hu, ikun ta' ġid għall-poplu.

Mr Speaker, jien osservajt li l-kelliem ta' qabli kien iktar moħħu biex jgħid li beħsiebhom ikomplu fejn ħallew qabel u donnu injora l-fatt li f'dawn l-aħħar disa' snin għamilna qabżiet kbar fil-qasam tas-servizzi soċjali.

Jekk tagħsar id-diskors ta' dan l-Onor.

Membru b'mod ġenerali - jien segwejt id-diskors kollu - tosserva wkoll li ma tantx offra alternattivi u għalkemm ta' sikwit irrifera għall-politika ġdida Laburista, fir-realta' ma tantx wera li l-Partit Laburista għandu alternattivi għall- mod kif irid iħaddem is-servizzi soċjali, ngħidu aħna, kif se jirrispondi għall-ħteġijiet tal-lum.

Mill-kelliem ewlieni ta' l-Oppożizzjoni fuq dan il-qasam kont nistenna li jgħidilna b'kuraġġ kbir il-miżuri kollha li se jieħdu, bħalma per eżempju għamel il-Malta Labour Party Ingliż permezz ta' Harriet Harman li hija x-shadow Minister dwar is-servizzi soċjali fejn din qalet ċar u tond li lesta li tiffranka Lm100 miljun mill-ispiża li tmur għall- amministrazzjoni tas-servizzi soċjali.

Aħna azzjonijiet konkreti u deċiżjonijiet li jsarrfu rridu naraw u mhux nipprovaw nippolitiċizzaw qasam li huwa ta' fejda kbira għal dawk in-nies li verament huma fil-bżonn.

Jien nemmen li f'dan il-qasam m'għandha tidħol l-ebda politika u wisq inqas partiġġjaniżmu.

Ma rridx noqgħod ngħid dan biex qisni niddefendi lill- Partit Nazzjonalista fil-gvern, għax nemmen li m'hemmx għalfejn.

Huwa fatt - dan kulħadd jafu - li f'dawn id-disa' snin li ilu fil-gvern, il-Partit Nazzjonalista studja, ħadem u stinka biex f'dan il-qasam jifrex l-id tal- gvern ħalli tilħaq lil ħafna nies u fil-fatt il-konċett ta' personalizzazzjoni tas-servizzi soċjali verament ħadem tajjeb u laħaq aktar nies bir-riżultat li b'din il-firxa ħafna iktar nies daħlu fix-xibka tas- servizzi soċjali.

Din il-firxa juruha l-istatistiċi stess u għalhekk jien ngħid li l-ebda individwu, l-ebda organizzazzjoni u l-ebda partit ma jista' b'xi mod jikkritika lill-Partit Nazzjonalista fil-gvern f'dan il- qasam.

Pero' għidt diġa', ma nixtieqx inkun polemikuż għax nemmen li dan il- qasam huwa ta' fejda kbira għall-poplu u għalhekk m'għandniex noqogħdu niftaħru x'għamel dak u x'għamel l-ieħor imma nkunu kuntenti biss meta naħdmu aktar sabiex dawn is-servizzi soċjali jkunu ta' aktar ġid għal kulħadd.

Jien il-gost tiegħi nitkellem fuq dan is-suġġett, forsi għax għamilt sitt snin sħaħ fid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali fejn kelli kuntatt dirett man-nies li kienu jiġu japplikaw għas-servizzi soċjali u hemmhekk kont niddistingwi bejn dawk li verament għandhom bżonn is-servizzi soċjali u dawk li għandhom interess li jabbużaw minnhom għall-gwadann personali tagħhom.

Din l-esperjenza ġegħlitni nara kemm huma bżonnjużi s- servizzi soċjali.

Mr Speaker, jista' jkun ukoll li jien inħobb nitkellem fuq dan is-suġġett għax ġej mill-area tal-Kottonera li tassew sofriet u rat ħafna gwaj, speċjalment wara l-aħħar gwerra dinjija, meta nies li qabel kellhom proprjeta' jew negozju kellhom litteralment jibdew mill-ġdid.

Dawn filli kienu għaddejjin tajjeb u filli spiċċaw b'xejn u għalhekk kienu jenħtieġu l- għajnuna filli kienu indipendenti finanzjarjament u filli spiċċaw jiddependu fuq l-għajnuna ta' l-Istat.

F'dawk iż-żmenijiet, pajjiżi oħra introduċew jew kabbru s-servizzi soċjali u Malta wkoll permezz ta' Gvern Laburista fl-1956 introduċiet is-servizzi soċjali b'mod professjonali kif nafuhom illum u mbagħad kull partit fil-gvern ħass il-ħtieġa li jkompli jħabbarhom u jifrixhom iktar.

Pero' hawnhekk ma rridux nitkellmu fuq is-servizzi soċjali b'mod ġenerali għax is-servizzi soċjali jkopru ħafna oqsma, bħalma huma pensjonijiet, għajnuna għal mard jew qgħad, pensjoni tad-diżabilita', u diversi servizzi oħra.

Jiġifieri wieħed irid joqgħod attent fuqiex ikun qed jitkellem meta titkellem fuq qasam soċjali.

Per eżempju, għall-Amerikani l-pensjonanti huma sagrosanti u ħadd ma jista' jmisshom pero' f'pajjiżi oħra - 'il quddiem nispjega iktar fid-dettal - jagħmlu differenza bejn benefiċċji.

GĦaliex qed nitkellem hekk?

GĦax is-servizzi soċjali rridu bilfors nallaċċjawhom ma' l-andament ta' l-ekonomija nazzjonali.

Per eżempju, kien hawn - anke hawn Malta stess - fejn kienet inħolqot l-idea ta' redistribution of income u allura l-Gvern, speċjalment il-Gvern Laburista, kien jinqeda bis-servizzi soċjali sabiex iġib ċertu bilanċ fid-dħul.

Dan il-konċett huwa tajjeb u sabiħ imma trid tarah ma' l-andament ta' l- ekonomija nazzjonali.

Jekk m'għandekx żvilupp ekonomiku, tkun ħrafa u farsa li tipprova timbarka fuq redistribution of income għax minflok ma tkun qed tkabbar il-kejk, minflok ma jkollok kejk kbir xi tqassam, il-kejk tkun qiegħed dejjem iċċekknu għax tkun qed timponi taxxa ...

Hawnhekk ma rridux ninsew li biex nagħtu s-servizzi soċjali xi ħadd irid iħallas għalihom u inqas ma jkollna nies jaħdmu iktar se nbatu biex nikkontribwixxu u nżommu s-servizzi soċjali.

Per eżempju, dan l-aħħar fir-Russja, issa li waqa' l-ħajt tal-komuniżmu, ħarġu bl-idea ta' Robin Hood jiġifieri li s- sinjuri jridu jgħinu lill-fqar.

Imma l-ekonomija ma taħdimx hekk; trid l- ewwelnett tiżviluppa l-ekonomija ħalli mbagħad tkun tista' tgħin permezz tat-tkabbir tal-kejk ta' l-ekonomija nazzjonali u jkollok iktar minn fejn tqassam.

Dan huwa l-mod ekwu u ġust li bih tgħin lil dawk li huma l-iktar fil-bżonn.

Imbagħad hemm mezzi oħra li tagħtihomlna l-ekonomija wkoll.

Per eżempju, huwa importanti li aħna nifformolaw policies abbażi ta' l- istatistika biex inkunu nafu x'inhuma verament il-bżonnijiet tagħhom u allura l-gvern tal-ġurnata jkun jista' jiffoka fuq dik l-area ta' nies li l- iktar qiegħda fil-bżonn u jagħtiha l-attenzjoni tiegħu.

Imma jekk nieħdu l- istatistika biss wieħed jieħu l-impressjoni li dan qed isir wara; l-ewwel hemm l-affarijiet, imbagħad qed tiġbor l-istatistika u mbagħad tagħti l- għajnuna, proċess li ma tanx jagħmel sens.

Ikun iktar professjonali li anke f'dan il-qasam hekk utli u importanti għall-pajjiż indaħħlu studji professjonali ta' surveys, jiġifieri qabel ma nkunu nafu l-informazzjoni permezz ta' l-istatistika, id-dipartiment u l-ministeru jagħmlu studju tal- bżonnijiet tas-soċjeta' Maltija u jekk hemm bżonn jagħmlu anke l-weighting sabiex ikollna iktar bilanċ.

Per eżempju, jista' jkun hemm differenza anke fuq bażi ta' reġjuni.

GĦaliex ċerti oqsma jkunu mexjin 'il quddiem u oħrajn ma jżommux ir-ritmu tal-progress li jsir, ngħidu aħna, -naħa tan- north?

GĦalhekk huwa importanti li aħna nidħlu f'dawn l-affarijiet.

Jiddispjaċini ngħid li sal-lum għadna ma dħalniex fil-fond imma huwa importanti li nagħmlu surveys sabiex inkunu nafu eżattament x'inhuma l- bżonnijiet tan-nies, fejn hemm bżonn nenfasizzaw u fejn hemm bżonn innaqqsu.

Mr Speaker, għaliex qed ngħid hekk?

GĦax jien nemmen li l-qasam tas- servizzi soċjali ma jfissirx dak li smajt kemm-il darba, jiġifieri xi monument li dejjem nieħdu gost inkabbruh.

Il-qasam tas-servizzi soċjali huwa wieħed utli ħafna għall-pajjiż imma rridu nagħġnuh skond il-bżonnijiet tal-mument.

Per eżempju, jien ma nistax nemmen li jkun hawn min jitkaża li qed innaqqsu s-servizzi soċjali.

Kulħadd irid jifhem li trid tagħti skond il-bżonnijiet.

Int lil min trid tgħin; lil min verament qiegħed fil-bżonn jew lil min m'għandux bżonn?

Jekk se tgħin lil kulħadd, dan ifisser, b'mod relattiv, li dawk li għandhom bżonn l-għajnuna l-inqas li se jeħduha u dawk li m'għandhomx bżonn għajnuna l-iktar li se jeħduha.

Allura kemm hu iktar għaqli li jekk inti għandek riżorsi finanzjarji li ovvjament huma limitati, tnaqqas l-għajnuna lil dawk li m'għandhomx bżonn biex tgħin aktar, b'mod relattiv, lil dawk li l-iktar għandhom bżonn?

Tkun qed tagħmel iktar xogħol ta' fejda jekk tkompli tgħin lil min l-aktar li għandu bżonn sabiex ikun jista' jimxi 'l quddiem.

Fil-fatt proprju dan huwa l-iskop ta' dan l- Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum; li naraw kif nutilizzaw ir- riżorsi finanzjarji tagħna bl-aħjar mod u bl-iktar mod effettiv sabiex ngħinu lil dawk li qegħdin l-iktar fil-bżonn.

Bħalma għidt, dan naslu għalih meta niffaċċjaw din il-problema b'mod professjonali u mhux billi sempliċement nesiġu li kull min japplika jrid jagħmel dikjarazzjoni.

Irridu nagħmlu s-surveys neċessarji ħalli nidħlu f'kull rokna ta' Malta u naraw fejn verament qegħdin il-bżonnijiet.

B'hekk mhux kull min ikun jaf il-liġijiet u jaf idur madwarhom - forsi anke jieħu pariri dwar minn fejn għandu jgħaddi - jieħu l-għajnuniet finanzjarji u servizzi soċjali li forsi ma jkollux bżonn daqs ħaddieħor.

Kif diġa' għidt, ma rridux ninsew li r- riżorsi finanzjarji huma limitati u meta wieħed jieħu inġustament ikun qed jieħu mingħand min l-iktar li hu fil-bżonn, altru li ma jkunx qed juri solidarjeta'.

GĦalhekk jien ngħid li għandna nħarsu lejn dan il-qasam b'mod iktar reali, b'mod iktar professjonali u b'mod iktar effettiv.

Mr Speaker, issa ħalli niġi għal punt li lili dejjem iweġġagħni.

Kelliem min-naħa ta' l-Oppożizzjoni qalilna li hawn Malta hawn min jagħmel iktar minn job wieħed u ħafna nisa qed ikollhom joħorġu jaħdmu biex ilaħħqu mal- ħajja.

Forsi jien għandi tendenza li ma naqbilx, imma ħalli nkunu pożittivi.

Jekk wieħed qed jagħmel żewġ jobs jew tlieta u jekk hawn iktar nisa li qed jaħdmu, sinjal li hawn ix-xogħol.

Dak huwa aspett pożittiv tal-ħajja ekonomika tagħna.

Qabel ma stajniex naħdmu, anzi meta aħna pprovajna nagħmlu r-redistribution of income qabel ma żviluppajna l- ekonomija nazzjonali tagħna, spiċċajna biex staġnajna l-ekonomija u, kif jaf kulħadd - ma qed ngħid xejn ġdid - spiċċajna b'livell ta' qgħad verament għoli.

Mela jekk illum hawn min qed jagħmel iktar minn job wieħed u hawn aktar nisa li jixtiequ jaħdmu - hi x'inhi r-raġuni - dak huwa sinjal li l-ekonomija qed tespandi.

Pero' f'dan il-qasam hemm xi ħaġa li qed tweġġagħna.

Qed nirreferi għall- fatt li dawk in-nies li jkunu qabżu l-45 sena isibuha diffiċli biex jekk jitilfu l-job li jkollhom jerġgħu jintegraw fil-ħajja tax-xogħol.

Dan l- aħħar fl-Ingilterra sar studju dwar the grey power - hekk isejħulha lil dik il-parti tal-work force - fejn sabu li l-esperjenza u l-maturita' ta' dawn in-nies faċilment jistgħu jintużaw biex tkompli tikber l-ekonomija.

B'dan il-mod barra li jkunu ta' ġid għall-ekonomija, ma jkunux ta' piż fuq is- servizzi soċjali u allura tkun aktar f'pożizzjoni li tgħin lil dawk li verament ikollhom bżonn is-servizzi soċjali.

Għax, kif għidt diġa', ir- riżorsi finanzjarji ta' kull pajjiż huma limitati.

Jekk insegwu l- aħbarijiet mill-aspett ekonomiku naraw li ħafna pajjiżi huma konċernati dwar dan il-qasam.

U f'pajjiżna, fejn għandna ekonomija relattivament żgħira, għandna aktar interess li naraw li r-riżorsi tagħna qed jitħaddmu b'mod aktar għaqli u produttiv.

Għalhekk tajjeb li nagħtu l-attenzjoni neċessarja lil dan is-settur ta' ħaddiema li qabżu l-eta' ta' 40 jew 45 sena u qed ifittxu x-xogħol.

Veru li l-makkinarju ta' l-ETC qiegħed jipprova jħarriġhom mill-ġdid biex jiffittjaw f'postijiet oħra tax-xogħol, imma hemm reżistenza qawwija mill-employers, u kultant anke min-naħa tal- Gvern u tat-trade unions.

Din hija xi ħaġa ta' interess nazzjonali.

Nifhem li s-sħab soċjali għandhom interess fl-andament ta' l-ekonomija u għalhekk nemmen li kulħadd irid jgħin f'dan il-qasam.

Jekk hemm bżonn, għandna nbiddlu l-istrutturi, u biex inbiddlu l-istrutturi bilfors iridu jieħdu sehem is-sħab soċjali kollha; il-Gvern ma jistax jaqbad u jagħmel liġi li tiġi aċċettata minn kulħadd għaliex forsi jkun hemm min ikollu interess li jfixkel minħabba ċerti trade practices.

Din hija xi ħaġa li wieħed irid jieħu ħsiebha għaliex qiegħda tkun ta' ħsara għal dawn in-nies stess anke mill-aspett psikoloġiku.

M'hijiex xi ħaġa sabiħa li ta' eta' żgħira, meta forsi jkun għad fadlilhom 15 jew 20 sena oħra ta' xogħol quddiemhom, iħossuhom inutli għax ma jistgħux jaħdmu.

Dan minbarra li peress li l-life span hawn Malta tjiebet daqstant - dan huwa s-sitt jew is- seba' pajjiż fid-dinja fejn l-aktar li jgħixu - li ta' dik l-eta' dawn in- nies jistgħu jgħidu li għandhom nofs ħajjithom ma jistgħux jaħdmu.

Jekk aħna verament irridu ngħinu f'dan il-qasam tas-servizzi soċjali, huwa importanti li din l-area nieħdu ħsiebha.

B'dan il-mod inkunu qegħdin innaqqsu wkoll il-piż minn fuq is-servizzi soċjali għaliex meta dak li jkun ikun qed jaħdem ikun qiegħed iħallas il-bolla u allura indirettament ikun qed jgħin biex il-fund tas-servizzi soċjali jikber.

Dan huwa l-mod kif irridu nħarsu lejn dan il-qasam; irridu kontinwament naraw kif nistgħu ngħinu lil dawk li verament għandhom bżonn.

Qed ngħid hekk għaliex naf li hawn min għandu interess li jabbuża minn dawn is-servizzi.

Punt ieħor li nixtieq nagħmel huwa li hemm pajjiżi oħrajn li huma konċernati dwar dan il-qasam.

Is-servizzi soċjali huma xi ħaġa tajba u utli għal kull pajjiż, imma inti ma tistax torbot idejk u tibqa' bl-istess mentalita'; is-servizzi soċjali trid tbiddilhom kontinwament skond il- ħteġijiet tal-ġurnata.

Dan l-aħħar tħabbar li fl-aħħar ġimgħa ta' Ġunju ltaqgħu membri parlamentari minn tliet pajjiżi, l-Amerika, l-Ingilterra u l- Ġermanja, f'dak li seħjulu l-Oxford Forum.

Barra membri parlamentari minn kull partit, kien hemm uffiċjali għolja u anke nies li janalizzaw dan il- qasam.

X'ħareġ minn dan il-forum?

Nistgħu ngħidu li ħarġu tliet punti verament interessanti.

Dawn qalu li l-infiq fil-qasam tas-servizzi soċjali ma jistax jibqa' għaddej bl-istess ritmu meta d-demografija qiegħda tinbidel totalment.

Għax ma tistax tuża għodda qadima għal problemi ġodda, imma trid tadatta ruħek skond iċ-ċirkostanzi.

Dan mhux jien qed ngħidu, Mr Speaker, u lanqas qed ngħidu għal hawn Malta.

Dan ħareġ minn laqgħa li fiha ħadu sehem rappreżentanti minn tliet pajjiżi żviluppati li għaddew minn ħafna esperjenzi.

Kienet il-Ġermanja li bdiet is-servizzi soċjali fid- dinja fl-1880, imbagħad komplew l-Ingliżi u fl-aħħar l-Amerikani.

Kif qed ngħid, l-ewwel punt li ħareġ kien li fis-servizzi soċjali ma tistax tibqa' miexi bl-istess mod meta uwa veru l-popolazzjoni tad-dinja qiegħda tinbidel; bilfors trid tbiddel l-approach tiegħek.

It-tieni punt li ssemma kien li hemm bżonn ta' bidla, bidla li jkollha direzzjoni ċara għall-futur.

Dawn il-membri parlamentari lkoll qablu li hemm bżonn ta' bidla meta l-affarijiet m'għadhomx l-istess, pero' huwa importanti li f'dik il-bidla tara dik id-direzzjoni li tagħmel sens.

Fl- aħħarnett qalu li l-inizjattivi li pajjiż jagħmel għalih innifsu jistgħu faċilment jiġu trasferiti f'pajjiż ieħor fejn huma applikabbli.

X'jiġifieri?

Dawn qed jgħidu li wieħed jitgħallem mill-esperjenza ta' ħaddieħor u allura b'dan il-mod minflok li ...

Jien l-ewwel għidt li għandna nħarsu lejn l-istatistiċi u s-surveys li jsiru, imma issa għandna fattur ieħor li jista' jgħinna biex nanalizzaw aħjar b'liema mod l-iktar li nistgħu nkunu effettivi sabiex is-servizzi soċjali jkunu tassew jagħmlu ġid u mqassma lil dawk li verament għandhom bżonn.

Meta nafu dan kollu u meta għandna dan il-qasam hekk utili għall-pajjiż, huwa importanti li nużawh b'mod effikaċi u nħarsu lejn kif in-nies iħarsu lejna.

Huwa importanti ħafna li ma nħarsux lejn dan il-qasam b'lenti politika, speċjalment b'lenti politika partiġġjana għax inkella jkun moħħna iktar fil- voti u kemm aħna lesti li nqassmu flus.

Pero' l-aktar ħaġa importanti hi li nkunu onesti ma' l-elettorat tagħna u nenfasizzawlu li jekk irridu li l- ħaddiema tagħna ma jbatux hu importanti li nsaħħu bl-aktar mod possibbli l- iżvilupp ekonomiku tagħna sabiex verament ikollna minn fejn inqassmu.

Jekk aħna ninjoraw l-aspett ekonomiku, ikollna biflors nintaxxaw ħafna lill- poplu u nagħmlu ħafna impożizzjonijiet finanzjarji biex ikollna minn fejn inqassmu.

Dan m'hux fair, speċjalment meta nafu li n-numru ta' nies li jaħdmu qed jonqos peress li r-rata tal-popolazzjoni qed tiċkien.

Dan ifisser li se jkollna inqas nies biex iżommu, per eżempju, pensjonant.

Fejn qabel, ngħidu aħna, pensjoni kienet tiġi sostnuta minn ħames ħaddiema, illum f'ċerti pajjiżi waslu fis-sitwazzjoni li din trid tiġi sostnuta minn żewġ persuni.

Dan juri b'liema mod drastikuqed tinbidel il-popolazzjoni u allura kemm hu iktar importanti li wieħed jagħti kas ta' kif iridu jinbidlu s-servizzi soċjali.

Jien nemmen li f'dan il-qasam imxejna ħafna 'l quddiem, għamilna progress, kull partit ta kontribut u ma nistgħux naqgħu fl-iżbalji li nargumentaw u b'mod immatur li aħna għamilna iktar u l-ieħor għamel inqas.

L-isfida tagħna għandha tkun li naraw kontinwament b'liema mod nistgħu nkunu effettivi biex b'dawn ir-riżorsi limitati tagħna nkunu nistgħu verament ngħinu lil min għandu bżonn.

Irridu naqtgħu l-idea li nagħtu benfiċċju at a flat rate lil kulħadd, irrispettivament mill- bżonnijiet attwali ta' dak li jkun.

Per eżempju, mara qaltli li l- benefiċċji li tirċievi tiddepożitahom il-bank biex meta jikbru t-tfal issibhom.

Imbagħad hemm oħrajn li qegħdin fil-bracket t'isfel tal-qliegħ li jkunu qed jistennew bil-ħniena u bil-ħerqa kollha l-flus sabiex jixtru l- bżonnijiet tagħhom u tat-tfal tagħhom.

Hawnhekk tara l-għaqal u l- maturita' tagħna li naraw li dawn is-servizzi soċjali nużawhom bl-aktar mod effettiv possibbli sabiex verament ngħinu lil dawk li huma fil-bżonn.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Freddie Micallef.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Mr Speaker, għalkemm kont ippreparat li nagħmel diskors fit-tul, wara dak kollu li ntqal minn sieħbi, il-kelliem ewlieni fuq dan il-qasam, m'għandix l-intenzjoni li nieħu fit-tul u se nagħmel minn kollox biex inkun to the point.

L-ewwel ħaġa li xtaqt nenfasizza hi - din ma nistax inħalliha għaddejja għaliex inkella tagħmilli d-deni - l- ipokresija li biha jitkellmu u jaġixxu l-kelliema tan-naħa tal-Gvern.

Filwaqt li kont qed nisma' lill-Ministru jntroduċi dan l-Abbozz ta' Liġi ħadt xi noti dwar dak li kien jintqal qabel l-1987 u dak li qed jiġri issa.

Illejla għadna kemm smajna kelliem ieħor tan-naħa tal-Gvern jitkellem issa - jitkellm b'ton li jipprova jispjega l-atteġġjament tal-Gvern fil-Budget li għadda u l-miżuri li tħabbru u li minħabba fihom tressaq dan l-Abbozz ta' Liġi li qed niddiskutu.

Meta nisma' ċertu diskors ma nistax ma niftakarx fl-ipokresija ta' dan il-Gvern li meta kien fl-Oppożizzjoni kien joħroġ pamphlets b'ritratti tal-Prim Ministru, kemm ta' l-Onor.

Dom Mintoff, kif ukoll aktar tard ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, fejn kienu jgħidu: "Il-Partit Laburista b'id waħda jagħtik u bl-oħra jeħodlok.

Din il-propaganda li kien jagħmel il-Partit Nazzjonalista kienet ibbażata fuq il-fatt illi Gvern Laburista sew bejn l-1955 u l-1958, kif ukoll bejn l- 1981 u l-1987, żied is-servizzi soċjali b'mod sostanzjali u kulħadd faħħarna ta' dan, inkluż l-awtoritajiet Ekklesjastiċi li kienu jgħidu li dmirna għamilnieh.

Ma nistgħux ngħidu hekk għall-Partit Nazzjonalista li kien fil-gvern bejn l-1961 u l-1970 u għalkemm ma nixtieqx nitkellem fuq il- passat ma nistax ma ngħidx li f'dawk id-disa' snin il-pensjonijiet kienu telgħu b'50c biss għax kienet is-sistema li jingħata persentaġġ żgħir fuq il-paga li wieħed kien jaqla'.

Wara tmexxija daqstant kiefra min-naħa tan- Nazzjonalisti, kellu jkun Gvern Laburista li introduċa miżuri ta' fejda għal min ikun marid u għal dawk li jinsabu fl-istrati ta' taħt, li daħħal iċ-children's allowance, li introduċa miżuri oħra li qabel qatt ma kienu jeżistu bħall-għajnuna lil min jieħu ħsieb in-nies anzjani fid-dar - dik li konna ngħidulha s-social assistance for females - u miżuri oħra ta' fejda.

B'danakollu lejliet l-elezzjoni ta' l-1987 l-akbar enfasi kienet tkun fuq il-bolla u issa l-argument tal-lejla - kemm ta' l-Onor.

Louis Galea kif ukoll ta' l-Onor.

Manuel Borda - kien illi biex tagħti s-servizzi soċjali jrid ikollok minn fejn.

L-Onor.

Borda qal ukoll li kull gvern irid jieħu in konsiderazzjoni s-sitwazzjoni li jkun fiha u li s-servizzi soċjali rridu nallaċċjawhom ma' l-andament ta' l-ekonomija nazzjonali.

Issa meta kien jingħad li Gvern Laburista b'id waħda jagħtik u bl-oħra jeħodlok kienu qegħdin sempliċement jalludu għall-bolla li aħna żidnieha sabiex tkun one- twelfth ta' dak li wieħed jaqla', imma qatt ma qalu illi f'16-il sena ta' Gvern Laburista lil dak li kien jaqla' Lm1 paragunat mal-Lm15 li kien jaqla' min kien fl-istrata ta' fuq, aħna ġibnieh jaqla' Lm1 għal kull Lm4 li jaqla l-ieħor.

Jiġifieri lil dak li kien jaqla' l-inqas tajnieh aktar saħħa b'mod li saħħaħna l-middle-class li saret tagħmel unur mhux biss lis- servizzi soċjali imma lil pajjiżna u lil kull min ikkontribwixxa sabiex għamilna dak li għamilna.

B'danakollu fl-1987 l-akbar propaganda kienet li Gvern Laburista b'id waħda jagħtik u bl-oħra jeħodlok.

Għal min qiegħed jisma' se nistaqsi: Fejn qiegħda l-ipokresija?

Donnu dak inhar ma kienx importanti li nallaċċjaw is-servizzi soċjali ma' kif kienet sejra l-ekonomija tal-pajjiż għax meta konna nistaqsuhom kif se jagħmlu biex itejbu s-servizzi soċjali fuq dak li konna għamilna aħna mingħajr il-ġbir tal-flus mill-bolla - kienu jgħidulha bolla balla - ir- risposta tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien - għal dawn l-aħħar għaxar snin Prim Ministru ta' Malta - kienet tkun: "Money no problem".

Dik kienet ir-risposta li kienet f'ħalq kulħadd.

U għaliex kienu jgħidu hekk?

Għax kienu jaħsbu li meta tiġi biex tmexxi pajjiż se ssib il-miljuni tal-liri, imma llum jidher li l-flus saru problema għallinqas għall-qasam tas-servizzi soċjali.

Qegħdin naraw kif qed jipprovaw jisolħu kull lira li għadha ma nġabritx mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali u mid-Dipartiment tat-Taxxi Interni; nafu li qegħdin jintbagħtu kontijiet lin-nies li lanqas biss kienu joħolmu bihom.

Ara f'oqsma oħra, Alla jbierek, fuq kull proġett propost mill-Gvern Nazzjonalista ntnefaq aktar milli kien maħsub.

Per eżempju, proġett li suppost kellu jiġi jiswa' Lm1 miljun, fil-fatt intnefqu fuq Lm3 miljun, Lm4 miljun, Lm5 miljun, Lm6 miljun u anke aktar; jiġifieri ġie jiswa darbtejn, tlieta jew erba' darbiet aktar minn kif kien proġettat.

U dan qed jiġri f'kull qasam, anke fil-Management Systems Unit stess li aħna tant ikkritikajna, għadna nikkritikaw u se nibqgħu nikkritikaw.

Il-miljuni ta' liri li qegħdin jiġu sparpaljati - anke fid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali - m'huma qegħdin jiswew għal xejn.

Imma Alla jbierek il-problema tal-Gvern hija fejn jidħlu s-servizzi soċjali!

Kont qiegħed ngħid - m'iniex se ntawwal - li dawn kienu jgħidu: "Money no problem".

Issa naraw kemm ma kienu problema xejn il-flus għalihom.

Issa naraw kemm kienet ipokresija grassa li biha riedu jakkwistaw il-voti u li llum ħarġet fil-beraħ.

L-ewwel punt li kien hemm fil-Manifest tal-Partit Nazzjonalista kien dwar is-saħħa u min jaf kemm akkwistaw voti minħabba fih.

Dawn kienu qalu hekk:

"Qabel xejn saħħtek.

Illum ġieli narawkom tistennew fil-queue fuq l- għatba tal-polyclinic anzjużi u waħda tgħid lill-oħra: "Min jaf lil min se ninzertaw illum.

Allaħares ikun Dr X għax għal kull ħaġa ta' xejn jibagħtek l-isptar".

Biex tieħu ħsieb saħħet jistħoqqlok għajnuna aħjar minn hekk min-naħa tal-Gvern."

Hekk kienu qalulna tal-Partit Nazzjonalista; qalulna wkoll li f'dawn is- servizzi tas- saħħa li jkunu tassew nazzjonali, tagħżel it-tabib li għandek fiduċja fih int, iħallsu l-gvern, eċċ., u jekk it-tabib jordnalek il- mediċini tkun tista' tmur tiġborhom mingħand l-ispiżjar li tagħżel inti.

Kienu tkellmu wkoll dwar il-bżonn li l-infermiera jkunu kuntenti u li Gvern Nazzjonalista jittrattahom bil-ġustizzja li jixirqilhom.

Skond dan il- manifest hekk kellu jsir f'Malta meta l-Partit Nazzjonalista jkun fil- gvern.

Meta naqra dawn l-affarijiet u nisma' kelliema bħall-Onor.

Borda, ngħid: Dawn huma l-istess nies ta' għaxar snin ilu?

Issa t-ton huwa ferm differenti, m'għadhomx jagħtu kollox b'xejn, altru li m'hemmx is-servizz tat-tabib b'xejn għax nafu kemm jeħodlok it-tabib tas-servizzi tiegħu.

Id- Deputy Speaker huwa spiżjar u jaf x'inhu l-prezz tal-mediċini.

Fost in- nies li rajt din il-ġimgħa kien hemm 11-il każ ta' nies li marru għall- mediċini l-isptar u ma kellhomx.

Naf persuni - m'hemmx għalfejn insemmi isimhom - li ilhom ma jirċievu l-għajnuna soċjali erba' xhur jew tliet xhur minħabba t-taħwid li hemm fid-dipartiment u m'għandhomx biex jixtru l- mediċini li għandhom bżonn, ngħidu aħna għall-kontroll tal-pressjoni.

Sal- bieraħ stess, waħda minnhom ċemplitli u staqsietni meta naħseb li se tirċevihom għax qed tibża' tinżel imqar sas-suq bl-isturdament li għandha.

Din il-persuna m'għandhiex Lm15 biex tixtri l-pilloli li l-Partit Nazzjonalista qabel ma tela' fil-gvern kien wiegħed li se jagħti b'xejn.

Illum lanqas bil-flus ma ssibhom, aħseb u ara kemm se ssibhom b'xejn.

Din il-persuna għandha bżonn Lm15 għall-pilloli li jikkontrollaw il-pressjoni - kondizzjoni li hija komuni ħafna fost l-anzjani tagħna - għax m'hix qed issibhom l-isptar.

U nista' nsemmi 11-il każ ta' nies li qed jiltaqgħu ma' dawn id-diffikultajiet.

Din hija xi ħaġa li twerrċek!

Issa saru problema l-flus?

Il-ġimgħa l-oħra persuna qaltli li waqgħet kaxxa fuq irkobbtejha, kellha bżonn il-punti u wara siegħa tistenna fil-Poliklinika tal-Mosta qalulha li ma kellhomx labar biex iħituha u kellha tmur il- Poliklinika tar-Rabat.

Dawn huma affarijiet li jistgħu jiġu ċċekkjati; m'hemmx għalfejn insemmi l-ismijiet biex nuri li qed ngħid il-verita'.

Illum wieħed irid jara l-ipokrezija ta' min kien jitkellem b'ċertu ton ftit snin ilu u llum qed jitkellem b'ton ieħor.

Aħna mhux se ngħidu li għandek tagħti kemm tiflaħ għax aħna dejjem għidna li ma rridux min jabbuża mis-servizzi soċjali.

Imma issa mhux talli jridu jipprovaw jaqtgħu l-abbuż mis-servizzi soċjali, talli jridu jaraw lil min se jagħtuhom.

Jien ngħid li biex isir dan hemm bżonn li jinħatar kumitat serju, megħjun minn nies tekniċi li jiflu sewwa l-Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali, jaraw x'inhuma l- implikazzjonijiet, u bi ftehim fuq qasam li ż-żewġ naħat dejjem għamlu minn kollox biex ġibuh 'il quddiem - b'mod speċjali aħna li verament nirrappreżentaw lill-ħaddiem - isiru l-arranġamenti u l-istreamlining neċessarji ħalli l-Liġi dwar is-Sigurta' Soċjali jibda jifhimha kulħadd u ssir sistema biex kulħadd ikun jaf x'inhuma d-drittijiet u l-obbligi tiegħu.

Illum b'dak li qed jiġri ħafna min-nies lanqas dak li għandhom dritt għalih ma jafu eżatt x'inhu u mhux sewwa li nkomplu nikkomplikaw l- affarijiet b'dan il-mod.

Jien qed ngħid hekk għax fl-opinjoni tiegħi l- miżuri tal-budget u l-emendi li għandna quddiemna llejla qegħdin ikomplu jħawdu l-imħuħ u jagħtu ċans għal aktar abbużi minn dak li kien hemm qabel.

Ħalli nagħti eżempju wieħed.

Kien hemm il-parental allowance li saret wara wegħda li l-Partit Nazzjonalista kien għamel lill-mara tad-dar li se jibda jagħtiha l-ħlas li jistħoqqilha; la din tkun qiegħda trabbi l- familja qiegħda tagħti servizz lin-nazzjon u għalhekk kien se jagħtiha forma ta' għajnuna b'turija ta' apprezzament għall-fatt li hi toqgħod id-dar biex trabbi l- familja għall-ġid tan-nazzjon.

Imma llum addio l-familja, addio l-parental allowance u addio r-rabta li kien hemm bejn l-omm u t-tfal għax il-parti l- kbira qed ikollhom joħorġu jaħdmu bilfors.

Meta ġiet introdotta l-parental allowance konna staqsejna għaliex kienet qed tintrabat ma' ċerta paga jew salarju u man-numru ta' tfal taħt l-eta' ta' 11-il sena meta min jaħdem għal rasu seta' faċilment jabbuża.

Għaliex jista' jkun hemm wieħed li jaqbad Lm6,000 imma għandu mezz kif ma jurihomx kollha u jieħu l-parental allowance, u ieħor li jaqbad Lm5 aktar mis-ceiling ta' Lm2,400 - kif kien oriġinarjament - u ma jieħu xejn!

Din tgħidilha ġustizzja?

Din għajnuna soċjali personalizzata jew qiegħed toħloq lok għal aktar abbuż?

Dak li qed jiġi propost dwar iċ-children's allowance huwa l-istess.

Dawn m'humiex servizzi soċjali personalizzati imma huma servizzi li qegħdin jagħtu lok għal aktar abbuż li ż-żewġ naħat tal-Kamra żgur li naqblu li m'għandux ikun hemm.

Jien qed ngħid dan biex nipprova nikxef u noħroġ fil-beraħ l- ipokresija tan-naħa l-oħra.

F'punt 13 tal-programm elettorali l-Partit Nazzjonalista kien qal:

"Aħna nħobbu lit-tfal kollha xorta ..."

- bħallikieku aħna ma nħobbuhomx kollha għax lil-ewwel tlett itfal biss konna tajna children's allowance -

"... mhux l-ewwel tlieta biss.

Għalhekk iċ-children's allowance u l- maternity allowance jingħataw għat-tfal kollha taħt Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Fl-ewwel snin taż-żwieġ meta miżżewġin ġodda jkollhom jaffrontaw l-ispiża kbira li jifformaw dar ..."

- li qabel biex tieħu plot kont trid Lm300 u llum trid mill-inqas Lm30,000 kullimkien -

"... fi żmien meta aktarx il-qliegħ tagħhom ikun fl-iskala l-aktar baxxa titnaqqsilhom l-income tax.

Partit Nazzjonalista jagħti kumpens finanzjarju lill-omm - jew lill-missier - li tindika ruħha għat- trobbija ta' l-ulied għal ċertu żmien, parental salary.

Hekk kemm jista' jkun ħadd ma jħossu mġiegħel minħabba l-flus joħroġ jaħdem barra mid-dar meta jixtieq jagħti l-attenzjoni kollha lil uliedu żgħar.

U jipprovdi mezzi biex anke jieħu ħsieb it-tfal meta l-omm toħroġ taħdem.".

Meta taqra kliem bħal dan u tisma' x'qalilna llejla l-Onor.

Borda, ma tistax ma tgħidx: Possibbli dawn huma l-istess nies li dak iż-żmien fil- manifest tagħhom kienu qed ifasslu pedament ħalli fuqu jkunu jistgħu jibnu ma' dak li bena l-Gvern Laburista?

Min jaqra dawn l-affarijiet bilfors jasal għall-konklużjoni li nasal jien li meta kienu fl-Oppożizzjoni kienu jitkellmu mod u llum jitkellmu mod ieħor.

Meta kont qiegħed nisma' lill-Ministru Galea jintroduċi dan l-Abbozz innotajt ħaġa oħra għaliex meta wieħed jieħu s-sekwenza ta' l-affarijiet bilfors li jinnota ċerti affarijiet.

Il-Ministru Galea meta kien qed jitkellem rigward il-pensjonijiet tas-Servizzi qal:

"Qed nintroduċu miżura oħra li tolqot lill-pensjonanti li nafuhom bħala l-pensjonanti tas-Servizzi u li normalment jieħdu l-pensjoni mingħand il-Gvern Ingliż.

Is-sitwazzjoni s'issa kienet li ż-żieda li ħafna minn dawn il-pensjonanti kienu jieħdu fil-pensjoni tagħhom mingħand il-Gvern Ingliż kienet tfisser tnaqqis fil-pensjoni tagħhom tas-sigurta' soċjali f'pajjiżna u dan permezz tal-mekkaniżmu li kien jaħdem b'mod li jżomm il-pensjonijiet, bejn il-pensjoni tas-Servizzi u dik tas-sigurta' soċjali, dejjem fil-livell ta'żewġ terzi.

Għal darba oħra qed nieħdu miżura oħra għaliex f'dan il-kamp ittieħdu diversi miżuri f'liġijiet oħra li ressaqna f'din il-Kamra.".

Din hi l-ipokresija ta' dawn in-nies.

Meta kien membru fl-Oppożizzjoni l- istess Ministru kien qal: "Mhux sewwa li ż-żewġ terzi għandhom ikunu l- aktar, iż-żewġ terzi għandhom ikunu l-inqas."

Dan jista' jikkonfermah il- Ministru.

Dan huwa kliem li smajnieh elf darba u għalhekk illum nistaqsi: Għaliex dawn tħallew f'din is-sitwazzjoni għal għaxar snin sħaħ?

Issa kif taf inti stess, Mr Speaker, in-numru ta' pensjonanti tas-Servizzi fl-1987 kien ferm ikbar minn dak li hu llum.

(Interruzzjonijiet) Ippermettili ftit.

Jien qed nirripeti dak li għidt int, kelma b'kelma.

(Interruzzjonijiet) La qed nirripetih jien, korrett.

Mela fl-1987, meta aħna konna ngħidu li ma nistgħux nagħtu pensjoni ta' iktar minn żewġ terzi bejn il-pensjoni tal-Gvern Ingliż u l-pensjoni tas-sigurta' soċjali - min jaf kemm ħambaqna u kemm għidnielhom li ma nistgħux nagħtu iktar għaliex is- somma vvotata għas-servizzi soċjali kienet telgħet viċin il-Lm100 miljun - kienu jgħidulna li dan mhux sewwa għaliex żewġ terzi għandu jkun il-minimu.

Imbagħad tħallew hekk għal għaxar snin; issa meta n-numru qiegħed ta' dawn il-benefiċċjarji huwa terz ta' dak li kien fl-1987 għax uħud minnhom mietu, lanqas qed jgħidulhom dak li kienu jgħidulhom fl-1987, jiġifieri li se jagħtuhom iż-żewġ pensjonijiet dak li jirċievu minn barra u dik li jirċievu mis-sigurta' soċjali, imma qed jgħidulhom li ż-żieda għall-għoli tal-ħajja fil-pensjoni li jirċievu mill-Ingilterra mhux se titnaqqsilhom minn tas-sigurta' soċjali.

Il-Ministru stess qed jgħid li għaxar snin wara dawn kienu għadhom marbutin maż-żewġ terzi.

Issa, anke meta n- numru ta' dawn il-pensjonanti huwa terz ta' dak li kien fl-1987, kulma se jieħdu hu l-benefiċċju li ż-żieda li jagħti l-gvern Ingliż ma tiġix imnaqqsa minn dik li jieħdu mis-sigurta' soċjali.

Mr Speaker, nerġa' nirripeti l-kliem eżatt tal-Ministru Galea meta kien qed jintroduċi dan l- Abbozz ta' Liġi: "Permezz ta' dan il-mekkaniżmu li kien jaħdem b'mod li kien iżomm il-pensjonijiet bejn il-pensjoni tas-Servizz u dik tas-sigurta' soċjali dejjem fil-livell taż-żewġ terzi ...".

Issa jekk taħsbu li hawn ipokresija iktar minn hekk u iktar minn dak li smajna llejla, għiduli fejn hi għax jien ma nafx biha.

Fuq kollox hawnhekk aħna suppost li nagħtu eżempju tas-serjeta' u tal-verita'.

Dan huwa l-Ministru li qalilna li jrid jagħti servizzi soċjali personalizzati!

Tafu kemm-il darba smajnieha din il-kelma mingħand l-Onor.

Galea!

Erġajna smajnieha anke meta kien qed jintroduċi l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna Fil-fatt fil-bidu tad- diskors tiegħu qal hekk:

"Meta nħares lejn il-qasam soċjali jien nemmen li l-iżvilupp soċjali huwa parti integrali mill-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż kollu kemm hu."

Il-Ministru Galea kompla jgħid:

"Ħafna drabi meta wieħed jisma' diskorsi li għandhom x'jaqsmu ma' l- iżvilupp ta' pajjiż u meta wieħed jaqra diversi artikli li jkunu f'rivisti li jxaqilbu lejn interess ta' natura ekonomika, wieħed jara li l-iżvilupp soċjali jiġi pjuttost emarġinat.

Donnu li l-kejl li bih wieħed ikejjel il-progress materjali huwa l-kejl tal-progress monetarju, tal-progress finanzjarju u tal-progress ekonomiku.

Imma jien naħseb li hu ċar, għal kull min jirrifletti, li l-kejl tal- progress ma jistax isir biss bil-miżura ta' l-iżvilupp ekonomiku imma jitkejjel ukoll - u dan jista' jkun li, b'riflessjoni approfondita, jitkejjel b'mod iktar qawwi - mill-iżvilupp soċjali li jkun qiegħed isir f'dik is-soċjeta' partikolari.".

Imbagħad il-Ministru kompla jgħid li ż-żieda m'għandhiex tkun sempliċement inkrimentali, eċċ. Pero' jien nieqaf hawn u nistaqsi: Iż-żidiet li qed jingħataw permezz ta' din il-liġi li għandna quddiemna m'humiex żidiet inkrimentali?

Suppost li dawn huma żidiet marbutin ma' kif għoliet il- ħajja.

Suppost, għax mhux veru.

Allura jien lill-Ministru nistaqsih: Veru li dan il-qasam il-Gvern Nazzjonalista rabtu ma' l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż, mas-sitwazzjoni ekonomika tal-pajjiż u mal-politika ta' libertinaġġ li hawn fil-pajjiż?

Dawn huma l-mistoqsijiet li wieħed irid jistaqsi fl-isfond ta' dan id-diskors ta' riflessjoni approfondita!

Mr Speaker, taf x'inhi r-riflessjoni approfondita tiegħi?

Li f'ġungla min ibati l-aktar u min igawdi l-aktar.

Fil-ġungla l-aktar li jgawdi huwa l- iljun u t-tigra filwaqt li l-aktar li jbatu huma dawk l-annimali li l-anqas li għandhom saħħa.

Id-domanda li llum nagħmel lill-Gvern u lill-Onor.

Louis Galea hija din: Bil-mod kif l-affarijiet splodew fis-snin li għaddew, min qiegħed jerġa' jbati l-aktar?

Jekk dan id-diskors huwa veru u m'huwiex ipokrita u fieragħ bħalma kien għaxar snin ilu u hemm riflessjoni approfondita ħalli verament naraw li dak li qegħdin nagħtu nagħtuh lil min hu batut biex ikun jista' jgħix ta' nies, jien nistaqsi lill-Ministru: Min huma dawk l-anzjani li llum għadhom jgħixu b'mod uman kif kienu jgħixu fl- 1987?

Mr Speaker, jiena semmejt persuna li m'hijiex qed toħorġ minn darha minħabba li m'għandhiex biex tixtri l-pilloli tal-pressjoni għax ilha ma' tirċievi ċ-cheque xhur sħaħ.

Ftit ilu kont qiegħed ngħid kemm hawn anzjani li, bis-servizzi soċjali personalizzati b'kollox f'dawn l-aħħar sentejn jew tlieta kellhom iħallsu l-pensjoni kollha - kien iblah min ħallasha għax żgur li m'huma se jagħmlulhom xejn - talli bidlulhom il-komunikazzjoni ta' l-ilma minn-nofs it-triq għall-main ta' l-ilma tad-djar tagħhom.

Biex għamlulhom dan ħadulhom Lm85, quddiemi għandi l-kontijiet tagħhom.

Is- sena l-oħra n-nefqa għall-istess xogħol, jiġifieri ta' bdil ta' kanen u ta' sistema ġdida ta' komunikazzjoni kienet tkun ta' Lm65 medja filwaqt li llum in-nefqa qed tkun ta' bejn Lm85 u Lm90, jekk mhux anke aktar.

Mr Speaker, jiena nistaqsi lill-Ministru Galea u lill-Onor.

Borda li tkellem illejla: Kemm hawn pensjonanti li jifilħu jħallsu Lm95 għal ħaġa li taħt Gvern Laburista kienet tqum biss Lm7 jew Lm8?

Kemm hawn min jiflaħ iħallas dawn il-flus biex jibdel kanna?

Ħafna min-nies li jiġu għandi - ġeneralment nhar ta' Sibt fil-għodu u nhar ta' Tnejn - jġibu magħhom il- kontijiet u jgħiduli: Dawn kif se nħallashom?

Kemm hawn pensjonanti li f'dawn l-aħħar ġimgħat irċevew il-kontijiet ta' l-income tax, ta' meta kienu għadhom ħajjin żwieġhom jew bil-kontra, xi 10 snin, 15-il sena, jew 20 sena ilu għax il-Gvern tal-"money no problem" jidher li hu għatxan li jiġbor Lm60 miljun li għandhom jitħallsu b'lura lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni qabel jasal budget ieħor!

Mr Speaker, kemm hemm nies li jifilħu jħallsu l-prezzijiet tal-mediċini li m'humiex qed isibu jew inkella jekk isibuhom jingħataw parir biex ma jixtruhomx għax huma ta' kwalita inferjuri u allura ma jagħmlux effett għall-marda li jkollhom!

Din mhux jien qed ngħidha.

Ħafna tobba jiċċekkjaw fejn tkun magħmula dik il-mediċina jew dawk il-pilloli qabel ma jordnawhom lill-pazjenti tagħhom.

Meta jkollok din il-ġungla bilfors ikollok tmur għand l-ispiżjar - nispera li dawn ma jistrajkjawx u jagħlqu wkoll - u tistaqsih għall-mediċina tat-tali ditta.

Illum anke t-tobba waslu f'pożizzjoni li jgħidulek biex titlob għat-tali marka meta tixtri xi mediċina.

F'din is-sitwazzjoni wasalna!

Kemm hawn anzjani li jifilħu jħallsu l-kontijiet li qegħdin jirċievu tad-dawl u ta' l-ilma?

Issa mhux qed nirriferi għall-ispejjeż tal-bdil ta' xi kanna li forsi tinbidel darba biss, imma għall-kontijiet li jaslu regolarment.

Mr Speaker, issa li qegħdin qrib elezzjoni oħra, tan-naħa l-oħra m'humiex qed imorru fid-djar kif qegħdin immorru aħna?

Jekk qegħdin imorru, possibbli m'humiex qed jisimgħu l-ilmenti tan-nies?

Issa m'iniex qed ngħid għall-anzjani biss, imma anke għal min jaħdem.

Jien immur fid-djar u mmur waħdi bħalma dejjem kont nagħmel; ħajti kollha qatt ma kelli gruppi ta' nies miegħi.

Dan kien parir ta' l-għażiż missieri wara li Dr Schembri Adami kellu jitlaq minn Malta minħabba l-klikka li żamm magħha.

Jien kull fejn immur dejjem ġid nipprova nagħmel u deni ma nagħmel lil ħadd.

Ħafna drabi titkellem ma' xi nies, tistaqsihom kif inhuma sejrin fil-ħajja u jgħidulek li ma jistgħux ilaħħqu.

Jien iltqajt ma' nisa li jmorru jaħdmu ta' ħassiela biex ibenġlu l-ġimgħa, li żwieġhom ġegħluhom jagħmlu pitazz biex juruhom x'qed jonfqu għax ma jistgħux jgħixu bid-dħul li għandhom.

B'din il-liġi li għandna quddiemna dan il-gvern tas-servizzi soċjali personalizzati qed jolqot ħażin lil dawn in-nisa u lil dawn il-familji.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għaliex illum jekk il-mara u r- raġel ikunu jaħdmu t-tnejn bil-minimum wage jaqilgħu Lm5,500 u meta jilħqu dak l-ammont titnaqqsilhom iċ-children's allowance.

Jien iltqajt ma' nisa li huma rrabjati ħafna għal dan il-Gvern għax mhux talli ma tahomx il- parental allowance li kien wegħedhom - l-għajnuna lill-omm li tibqa' d-dar tieħu ħsieb il-familja - talli issa naqqsilhom iċ-children's allowance ukoll.

Jien nerġa' ngħid dawn m'humiex nies li qiegħdin fl-istrata ta' income ta' Lm10,000 u Lm11,000, imma familji li bid-dħul tal-ġenituri li jaħdmu u ċ-children's allowance kienu jipprovaw jgħixu ħajja diċenti..

Ftit ilu mort l-Iklin biex inżur xi 20 jew 25 familja.

Dan huwa post li fih fi żmien Gvern Laburista l-plots kienu jittieħdu bi Lm300 imma llum ma teħodhomx b'Lm40,000.

Biex bnew id-djar tagħhom ħafna nies kellhom jissellfu l-flus mil-Lohombus jew banek oħra.

Illum dawn huma marbutin li jħallsu l-interessi u l-kapital fi żmien 15, 20 jew 25 sena.

Meta tidħol f'dawn id-djar issib li huma sbieħ, għax il-plot kien jippermetti li tinbena dar sabiħa, imma ħafna minnhom sal-lum - għaxar snin wara li ħadu l- plot - għadhom mingħajr poġġaman tat-taraġ.

Jiġifieri minkejja li dawn kienu ħadu l-plot bi Lm300, minflok poġġaman ħafna minnhom għad għandhom xatba li biex t-tfal ma jaqgħux.

Ħafna minnhom għad għandhom djar vojta u għadhom qegħdin iħallsu s-self.

Meta l-Gvern qed inaqqas iċ-children's allowance ta' dawn il-familji, fejn iż-żewġ ġenituri ħarġu jaħdmu biex iħallsu l-interessi fuq il-flus li ssellfu mill-banek, qiegħed jagħmel benefiċċji soċjali personalizzati ħalli jolqtu lil min jaqla' ħafna, jew qiegħed jikkastiga lil dawk in-nies li qed jagħmlu sforz ħalli jagħtu kontribut lis-soċjeta' bix-xogħol li jagħmlu, dawn in-nies li bnew darhom bil-mod u li qed irabbu familja b'kondizzjonijiet diċenti?

Jien għalhekk għidt li l-istorja tas-servizzi soċjali jixirqilha studju fil-fond biex iż- żewġ naħat tal-Kamra flimkien jaraw x'għandu jsir u x'ma għandux isir.

Mhux veru li bil-miżuri li qed jieħu l-gvern qed jolqot lil dak li jaqla' ħafna.

Aħna qatt ma konna favur il-ħela, anzi dejjem għidna li s-servizzi soċjali għandhom jingħataw b'ġustizzja imma b'dak li qed jiġri hawnhekk ħadd ma jista' jgħid li qed isir pass 'il quddiem biex dawn jingħataw b'ġustizzja, b'ħaqq u lil min jistħoqqlu.

Dawn huma fatti li ma jista' jinnegahom ħadd.

Il-Ministru Galea qalilna:

"Allura issa rridu nikkonċentraw fuq dawk li huma l-aktar fil-bżonn.

Jien naħseb li skop fundamentali u importanti ħafna tal-miżuri li hemm fl-abbozz li għandna quddiemna huwa proprju li wieħed jibda jħares mhux aktar lejn sempliċement miżuri soċjali li jistgħu jkunu miftuħa bl-istess mod u bl-istess miżura għal kulħadd, imma li l-ewwel u qabel kollox inħarsu lejn min hu l-aktar fil-bżonn, lejn min qiegħed l-aktar emarġinat u lejn min għandu bżonn aktar appoġġ.".

Issa dan il-kliem japplika meta nafu li qed jiġu milquta nies li ma jimmeritahomx li jiġu milquta?

Wara li għidt dan id-diskors kollu, għandi għalfejn nerġa' nirrepeti li dan id-diskors li qal l-Onor.

Galea m'hux minnu u li mhux veru jirrifletti dak li qed isir f'din il-liġi?

Kull min qiegħed jisma' u kull min hu midħla tas-sitwazzjoni tas-servizzi soċjali f'pajjiżna - jaf dan mhux minnu.

Imbagħad il-Ministru qalilna li minn naħa l-Gvern qiegħed iżid lil dawk li l-aktar li għandhom bżonn f'children's allowance u benefiċċji oħrajn biex id-dħul tagħhom - dik li wieħed jista' jsejħilha l-paga soċjali - jitla' għal-livell li huwa xieraq, u min-naħa l-oħra qiegħed inaqqas il- benefiċċji soċjali ta' dik il-faxxa ta' familji li huma meqjusa li qegħdin f'livell ta' dħul tajjeb.

Jiena nistaqsi: Kif jista' jgħid li dan huwa veru, meta jien qed insemmi każijiet ta' nies li kienu kostretti joħorġu jaħdmu?

Din hija l-verita' u mhux kif qal il-Ministru Galea u l-Partit Nazzjonalista fil-manifest elettorali tiegħu, fejn qal li l-ommijiet mhux se jkollhom bżonn jaħdmu għaliex se jagħtuhom il-parental allowance.

Din hija l-ipokresija.

L-ommijiet kellhom joħorġu jaħdmu bilfors biex flimkien mar-raġel iwasslu għal dħul ta' ¥5,300 u ¥5,500.

Imbagħad minn fuq qegħdin jitnaqqsulhom il-benefiċċji taċ-children's allowance.

Il- Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni kien qal: "Aħna nħobbu lit-tfal kollha u se nagħtu ċ-children's allowance lill-ulied kollha u mhux lill- ewwel tlieta biss", imma issa se nispiċċaw li lanqas min verament għandu bżonnhom biex ikun jista' jlaħħaq mal-ħajja m'hu se jeħodhom!

Jiena diġa' għidt li hawn mijiet ta' familji li lanqas b'żewġ pagi m'huma qegħdin ilaħħqu minħabba l-piż ta' interessi li għandhom fuq self mill-banek.

Dawn m'humiex kumpanniji li għada pitgħada se jagħmlu negozju u jifduhom.

Fejn huma dawn is-servizzi personalizzati li tant enfasizza l-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni u li kompla saħaq fuqhom anke wara l-Ministru Galea?

Fejnhom dawn is-servizzi?

Jiena nappella b'mod speċjali f'isem dawk in-nies li għaddew bord f'eta' żgħira u li l-familji tagħhom qegħdin ibatu ħafna.

Jekk verament tridu tagħmlu servizzi soċjali personalizzati għandkom tħarsu lejn min marad żgħir, ta' 30 jew 40 sena, u qiegħed jirċievi pensjoni baxxa.

Jekk almenu tridu żżommu wegħda waħda minn dawk li għamilt f'għaxar snin, għandek tidħol f'dawn il-każijiet ta' nies li nafu li qegħdin jgħixu f'miżerja u tagħtihom servizzi soċjali personalizzati.

GĦalhekk jiena għidt li l-Liġi dwar is-Servizzi Soċjali kellna nidħlu fiha sew, l- ewwelnett sabiex tiġi streamlined u t-tieni sabiex tilħaq aktar l-iskop li għalih saret oriġinarjament, jiġifieri sabiex min qiegħed ibati ma jkomplix ibati.

Jiena nerġa' nagħmel dan l-appell għaliex waqt li kulħadd jaħseb li l-affarijiet mexjin sewwa, waqt li kif smajna llejla l-ekonomija tal- pajjiż, Alla jbierek hija florida u fejn ikun hemm bżonn inxerrdu l- miljuni mingħajr l-iċken skruplu ta' xejn ....

Jiena m'iniex se nidħol f'dan wara li l-bieraħ smajna diskors hekk brillanti mill-kelliem ta' l- Oppożizzjoni dwar ekonomija, il-kollega tiegħi l-Onor.

Lino Spiteri, u min semgħu l-bieraħ induna bil-ħela ta' dan il-Gvern.

Jiena ngħid li dan il-qasam li ż-żewġ naħat niftaħru li rridulu l-ġid u li rridu nġibuh 'il quddiem, għandna nidħlu daħla fih ħalli ma jerġax ifiġġ il-faqar li erġajna qegħdin niltaqgħu miegħu meta nduru d-djar madwar pajjiżna.

MR SPEAKER: Ippermettili Onor. Micallef.

Skadielek il-ħin.

Xi ħadd jipproponi li tkompli tinstema'.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nipproponi li jkompli jinstema'.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Micallef ikompli jitkellem.

Il-Kamra taqbel?

(Onor. Membri: Iva)

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

FREDDIE MICALLEF: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill-Kamra li għoġobha testendili l-ħin.

Mr Speaker, fil-bidu tad-diskors tiegħi jien għamilt wegħda; kont ippreparat li nitkellem fit-tul u fuq fatti pero' rrid nispiċċa d-diskors tiegħi llejla.

M'iniex se nieħu aktar minn għaxar minuti oħra - forsi anke inqas - pero' nixtieq ngħid li waqt li fil-bidu tad-diskors tiegħi tkellimt dwar il-prinċipji - u nerġa' ngħid ma naqbel assolutament xejn mal-mod kif saru dawn l-emendi li għandna quddiemna u li kienu parti mill-budget - u waqt li llejla smajna lill- Onor. Borda li sinċerament inkwetani bil-mod li tkellem għaliex ma kienx qed jirrifletti dak li verament jimmerritahom l-anzjani u l-morda tagħna.

Jien ma dħaltx fil-kamp tas-saħħa għaliex nibża' għar-raġuni li f'dawn l- aħħar sentjen missejt ħafna miegħu anke minħabba sfortuni familjari.

Pero' l-affarijiet li rajt, li qaluli u li għadni qed nara anke minn din il-Kamra stess ma rridx nirrepetihom ħalli ma naqtax qalb min diġa' qiegħed f'sitwazzjoni mwiegħra u forsi jisma' d-diskors tiegħi u jiddemoralizza ruħu.

Anke f'dan il-qasam morna lura ħafna.

Qegħdin nagħtu lok għal ġungla kbira u erġajna ġejna f'sitwazzjoni fejn min irid ifiq irid iħallas - u jħallas minn imnieħru - kif konna 30 sena ilu fejn jekk kien ikollok biex tħallas tfiq, mill-bqija jkollok tistenna fil-queue.

Kif għidt, jiena m'iniex se nidħol f'dan il-qasam imma se ngħid xi ħaġa fuq id-dipartiment u naħseb li nkun qiegħed nagħmel id-dover tiegħi meta ngħid li d-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali, fl-opinjoni tiegħi, jinsab f'sitwazzjoni mwiegħra ħafna.

Jiena naf li hemm nuqqas ta' staff u naf li l-istaff li hemm ibda mill-kapijiet il-kbar sa l-iżgħar ħaddiem qiegħed b'ilsienu barra jipprova jaħdem biex jara li l-benefiċċji jaslu għand min huma dovuti.

Dan qiegħed iwassal ukoll biex ikun hemm overtime esaġerat.

Jiena m'għamilt l-ebda domanda parlamentari dwar kemm hemm overtime imma b'danakollu jekk tidħol is-Sibt issibhom hemm u ġieli anke l-Ħadd daħlu jagħmlu l-overtime; ma naħsibx li dawn ikunu voluntiera, pero' dan juri li qiegħed isir sforz ġenwin sabiex dan id-dipartiment ilaħħaq mat-taħwid li hemm fil-ministeru.

Illum se jkolli nerġa' nsemmi l-Management Systems Unit Ltd.

Jiena ma nafx din minn min hija mmexxija; forsi hija mmexxija minn xi ħadd li huwa omnipotenti għaliex dak li ġara f'dawn il-ġranet juri li s-Sur Tabone, dak li wassal għar-riżenja tal-kollega tiegħi l-Onor.

Lino Spiteri mill-Public Accounts Committee li jiena membru tiegħu wkoll, huwa xi ħaġa speċjali.

Jiena ndunajt mill-bidu nett li meta titkellem miegħu qisek qiegħed tiddijlja ma' xi ħadd ta' barra minn hawn.

L-MSU daħħlet sistema li l- ħaddiema ma jistgħux iħaddmuha u barra minn hekk hija sistema difettuża.

Jiena m'iniex se nidħol fil-miljuni li qiegħda tiswielna l-MSU imma nappella lis-Sur Tabone u lil dawk li għandhom x'jaqsmu mas-sistema wżata fid-Dipartiment tas-Sigurta' sabiex ...

Dan l-istess bħalma ġara fil- Pitkalija fejn għal snin sħaħ kien hemm taħwid enormi minħabba s-sistema li daħħlet l-MSU.

Din hija sistema li lanqas bl-aktar rieda tajba u sinċiera ta' kull impjegat ma tista' titħaddem.

Titkellem ma' min titkellem - mhux biss ma' min m'huwiex ta' kulur blu - jgħidlek li din m'hijiex sistema user- friendly.

Jgħidu wkoll li r-rappreżentanti ta' l-MSU jkellmuhom qishom dawk iż-żewġ tribujiet fl-Afrika li kienu qegħdin joqtlu lil xulxin!

Il- mod li bih dawn jittrattaw mal-ħaddiema hija xi ħaġa tal-biża'.

L- impjegati jgħidulek ukoll li bilkemm ikellmuhom, bilkemm jispjegawlhom u bilkemm iħarsu lejhom.

Jiena ngħid li kieku veru riedu li s-sistema taħdem, kienu jeħduhom at heart, jagħmlu ħbieb magħhom, jgħinuhom u jagħtuhom taħriġ, jekk hemm bżonn anke wara l-ħin meta qed jieħdu dawk l- eluf kollha.

Imma dan m'huwiex isir.

Is-sistema hija difettuża u m'hijiex user-friendly u lanqas l-aktar nies li għandhom rieda li jwasslu ċ-ċekk taċ- children's allowance jew tal-benefiċċji soċjali ma jistgħu jaħdmu.

Jekk tistaqsi lill-ħaddiema konnessi mal-posta tagħhom jgħidulek li jirċievu ħafna ċekkijiet lura minħabba indirizzi ħżiena.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi semmejt il-każ ta' persuna li għandha kunjomha Ingliż u li ilha ħames xhur ma tirċievi ċ-ċekk ta' l-għajnuna soċjali.

Dan kollu huwa tort tas-sistema li qed tintuża, tort tal-fatt li l-ħaddiema ma jistgħux jaqbdu tarf kif iħaddmu s-sistema u tal-fatt li ta' l-MSU ma jitkellmux mal- ħaddiema.

Dawn ma ngħataw l-ebda taħriġ, donnhom iridu jagħmlu l-mirakli!

Barra minn hekk, nerġa' ngħid, is-sistema hija difettuża u m'hijiex user- friendly.

Irrid ngħid li ċ-ċekkijiet li qegħdin joħorġu, qegħdin joħorġu bis- sistema l-antika li daħlet fi żmien Gvern Laburista ftit wara li lħaqt ministru jiena wara l-Onor.

Mifsud Bonniċi.

U bid-diffikultajiet u l- bsaten fir-roti kollha li jsibu, kieku ma kenitx dik is-sistema wisq aktar eluf ta' nies għadhom ma rċevewx iċ-ċekk tal-benefiċċji soċjali.

In-nies li l-ministru jafda bihom għandhom jgħiduhomlu dawn l-affarijiet.

Din hija l-verita'.

Mhux sewwa li sal-ġimgħa li għaddiet kienu għadhom ma ħarġux 4,000 ċekk taċ-children's allowance.

Mhux sewwa li hawn nies li ilhom ma jirċievu ċ-ċekkijiet ta' l-għajnuna soċjali u ta' l-għajnuna tal- mard erba' jew ħames xhur.

Qed jiġri wkoll li ċ-ċekk jintbagħat u jerġa' jintbagħat lura.

Meta n-nies jipprovaw iċemplu biex jaraw x'ġara, dawn ma jirnexxilhomx għax biex taqbad mad-Dipartiment trid tagħmel wegħda.

Jien nibki biex naqbad hemmhekk u meta nistaqsi biex nara fejn wasal il- każ, per eżempju, ta' Ġanni Borg, jgħiduli li ċ-ċekk bagħtuh darbtejn u reġa' lura darbtejn u għalhekk l-individwu jrid jibqa' jistenna sa meta jerġa' jkun imissu jirċievi ċekk ieħor għax ikunu jridu jniżżluh fil- computer.

Allura issa ġejna f'sitwazzjoni fejn is-servizzi soċjali jdumu x- xhur biex jaslu għand in-nies, qishom qed jagħtu l-karita'!

Dawn in-nies jifilħu jistennew xahrejn jew tliet xhur mingħajr ma jirċievu ċekk?

Ħalli nipprova nagħmel suġġeriment biex ma nikkritikax biss.

Per eżempju, waqt li kienu qed isiru dawn il-bidliet ma setgħux jagħmlu sistema fejn, per eżempju, wieħed li jkollu jieħu Lm100 jieħu Lm80 - jiġifieri Lm20 inqas - imbagħad wara ħames xhur jieħu l-Lm20 l-oħra?

Għaliex għandu wieħed idum ix-xhur biex jirċevihom?

Qed noħolqu sitwazzjoni ta' moħqrija għal dawn in-nies u dan mhux sewwa.

Jien nerġa' nappella lill-ministru biex jifli ftit dan li qed ngħid.

Il-bolla l-ħaddiem iħallasha immedjatament u issa wasalna f'sitwazzjoni fejn, Alla jbierek - u j'Alla l-ġid - anke t- taxxa qed tinqata' at source u 'l quddiem lanqas formola m'hu se jkollna għalfejn nimlew.

Meta tan-naħa l-oħra jiftaħru li f'Malta għandna biex niftaħru għax għandna monument tas-servizzi soċjali, għalfejn għandna nirriduċu l-benefiċċji soċjali għal dan l-istat, fejn dak li hu tiegħek bi dritt iddum tistennih ix-xhur?

Għalija din hija l-agħar ħaġa għax meta dak li jkun idum ma jirċievi ċekk xahrejn u tlieta jista' jmur jitlob il- karita' jew imur jissellef u meta jirċievi ċ-ċekk irodd il-flus lura.

Għaliex għandna naslu f'dan l-istat?

U Minn dawn il-każi hawn eluf.

Jien se nieqaf billi ngħid li għandu jkun hemm studju serju biex dan il- qasam li huwa tant importanti, li tant niftaħru bih u li tant jagħmel unur lil pajjiżna intejbuh u nsaħħuh.

Is-servizzi soċjali għandna nagħtuhom lil min għandu bżonnhom u m'għandux ikun hemm abbużi.

Wara li wasalna f'sitwazzjoni fejn l-obbligi ta' kull individwu qed noħorġuhom minn imnieħer dak li jkun il-benefiċċji soċjali m'għandhomx idumu ma joħorġu x- xhur.

Dan huwa ħażin ħafna u nerġa' ngħid li m'għandux ikun anzi għandna nikkundannawh.

Jien nappella lill-Gvern biex jagħmel xi ħaġa ħalli jerġa' jġib is-sitwazzjoni għan-normal u ma jħallix iktar lil min ibati bla bżonn.

Grazzi.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

L-Onor.

Micallef ikkonkluda d-diskors tiegħu.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Il-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l- Erbgħa, 17 ta' Lulju, 1996 fis-6.

00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l- Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Serq u l-Kustodja ta' Tfal - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku -it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 1) (Abbozz Nru 124) - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) (Abbozz Nru 125) - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorita' Marittima ta' Malta - it-Tieni Qari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici.

ONOR.

ANTOINE MIFSUD BONNICI (Segretarju Parlamentai): Mr Speaker, waħda mill-isfidi li kellu quddiemu l-Partit Nazzjonalista qabel ma ħa f'idejh it- tmexxija tal-pajjiż wara l-elezzjoni ġenerali ta' l-1987 kienet li jġib fix- xejn l-impressjoni li kien jagħti l-Malta Labour Party li Gvern Nazzjonalista ma jittrattax tajjeb lill-anzjani.

Żgur li ħadd ma jista' jinsa l-propaganda qarrieqa li kienu jagħmlu biex ibeżżgħu lix-xjuħ ħalli ma jivvotawx lill-Partit Nazzjonalista.

X'ma kenux jgħidu fuqna, Mr Speaker?

Kienu jgħidu li se nnaqqsu l-pensjonijiet, li se nneħħu l- pensjoni tax-xjuħ u li se noqtlu lix-xjuħ tagħna bil-ġuħ.

Barra minn hekk kienu jbeżżgħu lir-residenti f'St Vincent de Paule li bil-partit tagħna fil-gvern ibatu ħafna u sa waslu biex qalulhom li ma konniex se nagħtuhom x'jieklu.

Peress li dak iż-żmien kont naħdem ta' general practitioner kont nista' nara kif dan il-gideb sfaċċat kien jaffettwaw lill-anzjani.

Dawn riedu jipperswadu lill-poplu li l-partit tagħhom kien is-salvazzjoni ta' l-anzjani, waqt li l-partit tagħna kienu jpinġuh bħala l-bojja ta' din is-sezzjoni tal-popolazzjoni.

Wieħed jista' jissoponi kemm irnexxielhom jakkwistaw u jisirqu voti minn tant anzjani li emmnu f'din il-propaganda qarrieqa u malizjuża.

Wara r-rebħa fl-elezzjoni ta' Mejju ta' l-1987, il- Prim Ministru Fenech Adami mill-ewwel wera lin-nazzjon kollu li għal Partit Nazzjonalista, l-anzjani huma fuqnett ta' l-agenda tal-prijoritajiet tal- Gvern.

GĦall-ewwel darba f'pajjiżna istitwixxa s-Segretarjat Parlamentari għal Kura ta' l-Anzjani fi ħdan il-Ministeru tal-Politika Soċjali.

Dan kien il-bidu ta' rivoluzzjoni kwieta iżda effettiva u effikaċi fil-qasam ta' l-anzjani u llum, wara disa' snin ta' Gvern Nazzjonalista, kulħadd huwa persważ minn din saħansitra anke dawk li kienu jgħajjruna li aħna m'aħna kapaċi nagħmlu xejn tajjeb fil-qasam soċjali.

GĦaxar snin ilu l-mentalita' soċjalista' kienet temmen li hu biżżejjed li lill-anzjani tagħtihom pensjoni tajba biex jgħixu ħajja relattivament komda imma llum irnexxielna nbidlu din il-mentalita' għal kollox.

Il-Partit Nazzjonalista fil-Gvern għaraf li dan mhux biżżejjed għalll-anzjani tant li minbarra li ta' kull sena żied konsiderevolment il-pensjonijiet kollha u kull benefiċċju soċjali, beda jintroduuċi fil-pajjiż ċerti servizzi għall-anzjani fil- komunita' li ebda Partit Soċjalista fil-Gvern qatt ma ħolom bihom.

Il- politika tal-Gvern Nazzjonalista dwar l-anzjani hija bbażata fuq it-twemin li l-aħjar post għal persuna anzjana hija f'darha stess.

Jekk inħarsu lejn il-Home Help Care insibu li sa l-aħħar ta' Ġunju ta' din is-sena, 3,300 anzjan qed jirċievu dan is-servizz, 5,020 anzjan qed jużaw it-Telecare, 1,500 persuna bejn anzjani persuni b'diżabilita' qed jagħmlu użu mis- servizz ta' l-inkontinenzz u f'dawn is-sitt xhur 780 persuna nqdew bis- servizz tal-meals on wheels.

Insibu li minn mindu ġie istitwit il-handyman service sa l-aħħar ta' Ġunju ta' din is-sena, kien hemm 2,475 anzjan li rrikorrew għalih, waqt li 350 anzjan attendew id-day centres kull ġimgħa.

Ladarba qed insemmi d-day centres, tajjeb li ngħid li dan is-servizz kulma jmur qed jiżdied u jitjieb.

Fil-fatt bdejna biż-Żejtun, wara ftaħna waħda fil-Ħamrun u f'Mejju li għadda bil-koperazzjoni tal-kunsill lokali tal- post, ftaħna day centre f'Ħad-Dingli.

Il-bieraħ iffirmajna agreement mal- Kunsill Lokali ta' Ħal Qormi biex niftħu day centre f'dan il-lokal u fi ftit ġranet oħra se nifirmaw agreement simili mal-Kunsill Lokali ta' Tas- Sliema.

Barra minn hekk qegħdin f'kuntatt biex jinfetaħ day centre ieħor fin-nofsinhar ta' Malta.

Il-Partit Nazzjonalista nieda t-triq għal deċentralizzazzjoni f'dan il-qasam billi beda jinvolvi lil-kunsilli lokali.

Nittama li kull kunsill lokali jkun konxju bir-responsabbilita' li għandu dwar dan il-qasam.

Il-Partit Nazzjonalista huwa konxju bir-realta' li teżisti f'pajjiżna fejn numru kbir ta' anzjani jridu jiġu istituzzjonalizzati.

Il-Gvern huwa konxju li hemm diversi anzjani li ma jistgħux jibqgħu jgħixu f'darhom waħedhom jekk ma jkollhomx xi familjari jew xi ħaddieħor li jista' jdur bihom.

GĦaldaqstant il-Gvern irid jaħseb f'dawn il-persuni billi jipprovdilhom djar residenzjali li jissodisfaw il- ħteġijiet ta' dawk li jagħżlu li jgħixu fihom.

Dan mhux biżżejjed għax issa rridu naraw kif nipprovdu postijiet anke fis-settur privat fejn l- anzjan ikun jista' jirrikovera ruħu mingħajr ma jbati finanzjarjament.

Ix- xahar li għadda ftaħna l-ewwel fażi tad-dar ta' l-Imtarfa li fiha, minbarra hemm 44 anzjan li kienu diġa' residenti, daħlu 15 anzjan ieħor.

Quddiemna għandna għall-evalwazzjoni proposti mis-settur privat biex inkunu nistgħu nilqgħu aħjar u b'ħeffa d-domanda li dejjem qiegħda tikber ta' anzjani li jridu jiġu istituzzjonalizzati.

Meta qed nirriferi għad-djar ta' l-anzjani, ma nistax ma nsemmix lir- residenza San Vinċenz de Paule.

Irrid nitkellem għal ftit minuti fuq San Vinċenz de Paule u fuq kif il-kritika tas-soċjalisti u ta' oħrajn fuq dan il-post m'għadhiex l-istess kritika ta' qabel.

Issa m'għadhomx jgħajruna li x-xjuħ residenti f'San Vinċenz de Paule m'humiex qed jiġu kurati biżżejjed, m'għadniex nisimgħu akkużi fuq il-kwalita' ta' l-ikel, fuq in- nuqqas ta' ndafa u fuq ħwejjeġ oħra li jirrifletti l-kwalita' ta' ħajja tax- xjuħ li qed igħixu f'San Vinċenz de Paule.

Issa qed jipprovaw jaqbdu fuq il-promotions tan-nurses billi qed isostnu li saret inġustizzja ma' ċerti nurses mingħajr ma jindunaw li bl-azzjoni tagħhom qed jippreġudikaw il- pożizzjoni ta' ċerti nurses fosthom anke ta' dawk li forsi jridu jaqbżu għalihom.

X'inhi l-kritika tagħhom dwar San Vinċenz de Paule?

Nhar is- Sibt li għadda ġiet inawgurata l-admission ward fl-Isptar St. Vincent de Paule li hija organizzata u attrezzata bil-faċilitajiet kollha għaż- żmenijiet tal-lum.

U x'intqal fuq is-Super One?

Eżatt wara li fi news item ġie rrapportat il-ftuħ ta' dan il-ward, sar news item ieħor li ried jgħid li ftaħna admission ward malajr u li kienet għadha m'hijiex lesta minħabba li ġejja l-elezzjoni bħallikieku jaf meta ġejja l-elezzjoni - nassigurah li lanqas jien għadni ma naf.

Qal ukoll li ma tajniex permess li l-admission ward issir fis-sular ta' fuq għax konna ninkixfu li x-xogħol ta' l-admission ward kien għadu ma tlestiex.

Huwa l-veru każ li tgħid li kulħadd ikejjel b'xibru.

Huwa veru li ridna niftħu l-admission ward kemm jista' jkun malajr, iżda mhux minħabba d-data ta' l-elezzjoni imma minħabba żewġ raġunijiet oħra.

Kif għidt fid-diskors tiegħi nhar is-Sibt li għadda l-ewwel raġuni kienet li aħna ma stajniex nissaportu aktar dik l-admission ward li kellna u, it- tieni tajjeb li wieħed iżomm quddiem għajnejh li kull anzjan jew anzjana li kienu qed jiġu ammessi kienu qed isibu ruħhom f'admission ward temporanja li żgur li ma kienetx ward ideali għal dan l-iskop.

Mr Speaker, aħna mhux bħal ħaddieħor għax dak li jiggwidana m'huwiex id-data ta' meta ġejja l- elezzjoni iżda l-esiġenzi u l-bżonnijiet ta' l-anzjani.

Issa niġi għall- ħrafa tas-Super One fejn qal li ftaħna l-admission ward avolja din għadha m'hijiex lesta.

Jiena ġibt kopja fotostatika tad-diskors li jien għamilt is-Sibt waqt fil-ftuħ ta' dan il-ward u se naqra' xi siltiet minnha biex nipprova li dak li ntqal fuq is-Super One kien biss gideb jew immaġinazzjoni.

Fil-bidu jien għidt:

"Qbilna fuq il-pariri li kellna li aħjar l-admission ward tkun f'sular wieħed u mhux fi tnejn iżda dan kien jinvolvi ferm aktar xogħol speċjalment f'xogħol strutturali."

Mela l-admission ward ridniha f'sular wieħed, jiġifieri fis-sular t'isfel, u s-sular ta' fuq m'għandu x'jaqsam xejn ma' din il-ward.

Aktar 'il quddiem komplejt ngħid hekk:

"Waqt li x-xogħol fuq l-admission ward kien għaddej b'ritmu tajjeb u billi kellna u għad għandna domanda kbira biex intaffu mill-pressjoni tas-social cases li teżisti f'St. Luke's Hospital, ġietna l-idea li kien vale la pena li u nagħmlu refurbishing fis-sular ta' fuq u niżviluppawh f'sala moderna u atrezzata skond l-esiġenzi tal-lum għal numru ta' nisa anzjani.

Bl-intervent u l-għajnuna tas-segretarju permanenti f'dan il-Ministeru, is-Sur Maurice Zarb Adami, ġibna l-go ahead biex ix-xogħol fuq din is-sala jitkompla fl-istess ħin.

U għalhekk dan il-blokk bini bil-mod kif kien qabel u bl-estenzjonijiet ġodda fuq u isfel, se jkun jaqdi żewġ għanijiet; isfel għandna l- admission ward li minn hawn u ftit ġranet oħra se tkun inawgurata mill-Prim Ministru u fis-sular ta' fuq se jkollna ward ġdida u moderna li se tkun tista' tilqa' 21 anzjana u jekk Alla jrid niftħuha uffiċjalment madwar tliet xhur oħra.

Tajjeb li wieħed jinnota li l- ward ta' fuq hija entita' għaliha u separata totalment mill-admission ward b'aċċess totalment indipendenti għaliha."

Jiena ma stajtx inkun aktar ċar minn hekk u ma nafx kif imbagħad jiġi s- Super One u jgħid li ftaħna admission ward li għadha m'hijiex lesta.

Jiena ma naħsibx li stajt inkun aktar ċar minn hekk u jekk ma hemmx oġġezzjoni nitlob li nqiegħed kopja ta' dan id-diskors fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mr Speaker, dan l-aħħar, fil-front page tal-Malta Independent deher artiklu b'title b'tipi grassi li kien jgħid: "Elderly Patients Dying A Lonely Death" li hawn kien qed jirriferi għall-pazjenti ta' St. Vincent de Paule Hospital.

Dan l-artiklu huwa essenzjalment review superfiċjali ħafna tat-teżi tas-sur Dennis Tanti li għamel għad-diploma tal-ġerontoloġija.

GĦalkemm kulħadd għandu dritt ta' l-opinjoni tiegħu, artikolista iżda għandu joqgħod attent li ma jċedix għas-sensazzjonaliżmu u jinterpreta figuri li jkun ħa minn xi dokument li jrid hu mingħajr ma joqgħod jagħti każ kemm wieħed jista' jorbot fuq ċerti figuri ċitati.

Ħalli nieħdu d- domanda li fuqha kien ibbażat dan l-artiklu u li kienet tifforma parti mill- questionnaire tas-survey li għamel is-Sur Tanti.

Id-domanda kienet tgħid:

"To your knowledge, are dying patients/residents, in your unit/units assisted throughout?" (whether by care-workers or relatives)

"Assisted throughout" timplika attendenza kontinwa.

Filwaqt li huwa magħruf li fejn din l-attendenza medika jew ta' nursing hija meħtieġa din tingħata kif mtiluba filwaqt li f'każijiet oħra żgur li ma jirrikjedux attendenza kontinwa.

L-artikolista semma biss li minn dawk li rrispondew għal din id-domanda, erba' minn għaxra qalu li din l-assistenza hija mogħtija "always" filwaqt li konvenjentement l-istess artikolista injora li 45% irrispondew li din l-assistenza tingħata "frequently".

Dan ifisser li anke skond ir-risposti, 85% qalu li "the assistance throughout is always or frequent"; 15% qalu li din l-assistenza hija mogħtija "seldom" u ħadd ma rrisponda bħala "never" jiġifieri li ma tingħata qatt.

Xi dritt kellu l- artikolista jikteb b'ittri kbar "Elderly Patients Dying a Lonely Death"!

Jekk resident f'San Vinċenz de Paule li qed imut huwa mdawwar mill- familjari u m'għandu bżonn ebda attenzjoni ta' nursing, taħsbu li huwa xi nuqqas li fost il-familjari ma jkunx hemm nies estranji?

L-anzjani li jmutu f'darhom minn barra l-familjari tagħhom, bilfors iridu l-attendenza kontinwa tat-tabib jew tan-nurseĠ Miċ-ċifri ċċitati, l-artikolista qatt ma kellu jasal għal din il-konklużjoni aħseb u ara meta l-figuri jirriflettu biss 71% ta' 100 intervista, u dawn il-100 jistgħu ma jkunux rappreżentattivi biżżejjed ta' aktar minn 300 care worker li hemm f'San Vinċenz de Paule.

Dan is-survey sar fuq 100 intervista u kulħadd jaf li hemm iktar minn 300 care worker li jaħdem hemmhekk.

Is-Sur Dennis Tanti indika xi wħud minn dawn il-100 intervista fit-teżi tiegħu u stqarr hekk:

"caution in drawing conclusions and attempting to apply findings into the real situation."

Tajjeb li wieħed ikun jaf min kienu l-medical staff li wieġbu din id- domanda.

Kif diġa' għidt, 71 persuna wieġbu minn 100 magħżula minn fost it- 300 li jaħdmu f'San Vinċenz de Paule.

Minn dawn il-71, wieġbu tliet tobba biss minn 12 tabib wieġbu 50 minn 182 nurses u 18-il health assistant wieġbu minn total ta' 120 li jaħdmu f'San Vinċenz de Paule.

Din hija serjeta' li tasal għal konklużjoni u ċċappas titlu b'ittri kbar Elderly Patients Dying a Lonely Death?

Se nikkwota sentenza minn dan l-artiklu li tgħid hekk:

"A large number of patients in St. Vincent de Paule complex for the elderly are being left alone on their deathbeds because of the severe shortage of staff, new research has found.".

Dawn huma konklużjonijiet li żgur ma jagħmlux unur lil min kitibhom u żgur li ma jaslux għall-istess konklużjonijiet li wasal għalihom is-Sur Tanti fit-teżi tiegħu.

Kif kelli l-okkażjoni ngħid nhar is-Sibt waqt l- inawgurazzjoni ta' l-admission ward , la artiklu bħal dak li rriferejt għalih u lanqas l-atteġġjament negattiv min-naħa ta' l-Oppożizzjoni m'hu se jaqtalna qalbna biex inkomplu fit-triq tas-suċċess li qed ikollna fil-qasam ta' l-anzjani.

Il-motivazzjoni tagħna biex inkomplu nġibu 'il quddiem ir- Residenza San Vinċenz de Paule neħduha mill-ħafna ittri li nirċievu u li hawnhekk se naqra żewġ paragrafi ta' waħda minn dawn l-ittri li kienet indirrizata lilna fit-30 ta' April, 1993 li tgħid hekk:

"my children and myself visited ..."

- u hawn l-isem tal-pazjent -

"... regularly and we are finding it somewhat difficult to describe the good work and dedication of Mr. Mallia ..."

- li huwa n-nursing officer tas-sala fejn kien rikoverat dan il-pazjent -

"... and his team.

The constant care and help extended to all the patients without any exception is commendable.

We consider ourselves to be very lucky that our beloved had to spend the final three months of his life in your hospital.

He was well looked after by your dedicated staff and kept as comfortable as possible under the circumstances he was in.

I am convinced that at no other home he would have been given better treatment and attention.

On behalf of my children and myself please thank Mr. Mallia and his colleagues for their good work.

May God bless you all.".

Ittri bħal dawn jagħmlu l-kuraġġ u jimmotivaw iktar l-istaff li għandna hemmhekk biex ikomplu jaħdmu.

L-apprezzment jiġi mhux biss min-nies lokali imma anke minn barranin u hawnhekk qed nirriferik għal delegazzjoni tal- Parlament Ingliż li ġiet Malta bħala rappreżentanza tar-Renju Unit għal Commonwealth Association.

Wara ż-żjara tagħhom f'San Vinċenz de Paule dawn qalu hekk:

"We were particularly interested to note that the Minister had his ministerial office in the actual establishment for which he was responsible.

We were given a most interesting tour of the hospital and met a number of the elderly residents and inspected the living accommodation, all of which was of an extremely high standard.

The recent wing opened by Her Majesty the Queen was particularly impressive.

Our general review of the care of the elderly in Malta was that it is given a very high priority, that the standard of care is very good and that those who are receiving it are happy and well cared for in their very pleasant surroundings.".

Bir-raġun ngħid li l-veru mera ta' kif inbidlet wiċċ Malta f'dawn l-aħħar disa' snin hija San Vinċenz de Paule.

Mr Speaker, aħna dejjem emmina li l-persuna anzjana jenħtieġilha l-appoġġ tal-komunita' kollha biex tgħix il-bqija ta' ħajjitha bl-akbar dinjita'.

Il-Gvern Nazzjonalista għarraf li filwaqt li huwa importanti li l-Istat jibqa' jagħti sehemu sabiex jgħin liċ-ċittadini li jkollhom bżonn l- għajnuna, daqstant ieħor huwa importanti li jħeġġeġ li jkun hawn welfare society, soċjeta' li fiha nnifisha tipprovdi wens u sedqa liċ-ċittadini tagħha.

Dan il-prinċipju, il-Gvern Nazzjonalista applikah ukoll fil-qasam ta' l-anzjani għax il-gvern waħdu ma jistax jagħmel kollox f'qasam li qed jiżviluppa b'ritmu mgħaġġel u ma jistax jissodisfa l-ħteġijiet kollha li qed jiżdiedu u jinbidlu f'din is-sessjoni tal-popolazzjoni.

B'għaqal kbir il-Partit Nazzjonalista għaraf iħaddem il-prinċipju tas-solidarjeta' billi jaħdem id f'id ma' movimenti volontarji, mal-Knisja, ma' l-anzjani nfushom u mill-kunsilli lokali li wkoll qed jiġu involuti fil-qasam ta' l-anzjani.

Fil-ħidma kollha tiegħu f'dan il-qasam, Gvern Nazzjonalista għandu quddiemu s-sens ta' solidarjeta' li hu tant jemmen fiha.

L-esperjenza ta' l-aħħar disa' snin għalmitna ngħarfu aħjar il-ħteġijiet ta' din is-sezzjoni tas- soċjeta' u għalmitna wkoll li mhux biżżejjed li nfasslu politika dwar l- anzjani u li nimxu fuqha, imma trid ukoll tqis il-bidliet soċjali, kulturali, ekonomiċi u politiċi li jkunu qed iseħħu madwarna.

F'politika ta' dan it-tip trid tħoss ukoll il-polz ta' l-istess anzjani, biex b'hekk din tkun realistika u tqarreb kemm jista' jkun lejn ix-xewqat tagħhom.

Kien għalhekk li waqqafna l-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani, organu li miegħu nistgħu nikkonsultaw qabel ma nniedu xi skema jew servizz jew qabel ma nieħdu deċiżjonijiet li b'xi mod jolqtu lill-anzjani.

Huwa ta' sodisfazzjon għalina li llum l-anzjani qed jerġgħu jieħdu l-post li jixirqilhom fis-soċjeta'.

Waħda mill-bidliet kbar li seħħew f'dan il-qasam tul dawn l-aħħar snin hija li l-anzjani qed jgħarfu li minkejja l-eta' tagħhom, jistgħu jibqgħu jagħtu s-sehem tagħhom għal ġid tas-soċjeta'.

Illum ħafna anzjani qed iħossu l-ħtieġa li jibqgħu attivi fl-oqsma tal- volontarjat, ta' l-edukazzjoni u l-kultura.

It-twaqqif ta' l-Universita' tat-Tielet Eta' tat il-mezz lil ħafna anzjani biex jiżviluppaw l-intelliġenza tagħhom anke fi xjuħithom.

L- Universita' tat-Tielet Eta' tagħti lok għal ħafna anzjani jipparteċipaw f'attivitajiet soċjali u kulturali.

Ftit ġranet ilu din l-istess Universita' flimkien mal-Kunsill Malti għax-Xjenza u Teknoloġija niedu b'suċċess l-ewwel korsijiet tal-computers għall-anzjani għax nemmnu fir- riżorsi umani inerenti f'tant anzjani li għad għandhom jikkontribwixxu għas- soċjeta' tagħna.

Attivitajiet bħal Premju Anzjan tas-Sena, il-Fiera Anzjan Attiv, ħarġiet soċjali u kulturali, u okkażjonijiet oħra li fihom ikun hemm il- parteċipazzjoni ta' numru kbir ta' anzjani, kollha jservu biex juru li llum l-anzjan qed igawdi kwalita' ta' ħajja aħjar mhux biss mil-lat materjali imma anke mill-aspett soċjali, kulturali, edukattiv u rikreattiv.

GĦamilna u qed inkomplu nagħmlu mill-aħjar li nistgħu biex ntejbu l-image ta' l-anzjan u tax-xjuħija f'pajjiżna.

Introduċejna l-kartanzjan li tintitola persuni li jagħlqu s-60 sena għal diversi konċessjonijiet soċjali u finanzjarji.

Minħabba ċerta injoranza u preġudizji, din il-karta għadha sfortunatament mhix aċċettata biżżejjed u min kulħadd f'pajjiżna.

Tajjeb li wieħed jirrimarka li karta simili teżisti f'ħafna pajjiżi aktar progrediti minna fl-Ewropa.

Flimkien mal-kunsilli lokali u bl-għajnuna tal- Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani, ta' l-International Institute for the Aging u tal-MSU, niedejna l-proġett, Info Anzjan, u nisperaw li nibdew nieħdu l-frott tiegħu sa l-aħħar ta' din is-sena.

L-Info Anzjan se jkun ta' utilita' kbira kemm għalina bħala segretarjat, kif ukoll għal kull kunsill lokali għax permezz tiegħu se jkollna informazzzjoni dettaljata u komputerizzata ta' kull anzjan jew anzjana li jgħixu fid-diversi rħula ta' Malta u GĦawdex.

Din l-informazzjoni tista' sservi bħala bażi ta' pjanifikazzjoni ta' l-attivitajiet u tas-servizzi li ċerti anzjani jkollhom bżonn.

B'dan il-proġett, kull kunsill lokali se jkun f'pożizzjoni li min- naħa waħda jkun jaf minn huma dawk l-anzjani fil-lokal tiegħu li għad għandhom x'joffru lis-soċjeta' u, iktar importanti, min-naħa l-oħra jkun jaf xi bżonnijiet għandhom ċerti anzjani li aħna għadna ma nafux bihom u b'hekk wieħed ikun jista' jipprovdilhom ċerti servizzi li s'issa jkunu għadhom m'utilizzawx.

F'dawn l-aħħar ġranet is-Segretarjat mexxa pass ieħor bil-pubblikazzjoni tal-ktejjeb "Il-Gwida Tiegħek" li huwa direttorju ta' informazzjoni fuq is- servizzi offruti lill-anzjani fil-pajjiż.

Huwa importanti li kull anzjan u anzjana jkunu mgħarfa bis-servizzi u l-faċilitajiet li jeżistu għalihom għax għalkemm ħafna drabi l-anzjani li jagħmlu użu minn dawn s-servizzi b'xi mod ikollhom kuntatt mas-soċjeta' permezz ta' familjari, ħbieb jew ġirien, għadna nsibu anzjani li jkunu xi ftit maqtugħin mill-komunita' li fiha joqogħdu u għalhekk ma tantx ikunu midħla ta' l-opportunitajiet li jeżistu biex jagħmlulhom ħajjithom anqas diffiċli.

"Il-Gwida Tiegħek" minbarra informazzjoni dwar servizzi għall-anzjani offruti mill-Gvern, mill- Knisja u mis-settur privat, fiha wkoll għadd ta' artikli interessanti dwar l-eżerċizzji fiżiċi, l-ikel, għajnuna lil min jieħu ħsieb xi ħadd li jsofri bid-dimensia, pensjonijiet, l-Ombudsman u pariri kif anzjan iħares lilu nnfisu aħjar mis-serq u mill-attakki kriminali.

"Il-Gwida Tiegħek" fiha informazzjoni dwar l-għaqdiet kollha ta' l-anzjani bil-għan li tagħmilha iktar faċli għal dawk l-anzjani li jkunu jridu jsieħbu ma' xi waħda minn dawn l-għaqdiet.

Jiena ngħid li permezz ta' din il-pubblikazzjoni u tal- proġett Info Anzjan li s-Segretarjat nieda flimkien mal-kunsilli lokali, s- soċjeta' Maltija se tkun tista' tilħaq aħjar lil dawk l-anzjani li jenħtieġu l-għajnuna ħalli jkunu jistgħu jgħixu xjuħithom f'iktar sigurta', kumdita' u trankwilita'.

Dan il-ktejjeb - li 'l quddiem se nitlob il- permess biex inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra - qed jitqassam lill-anzjani bl-għajnuna ta' numru kbir ta' kunsilli lokali, waqt li min-naħa tas- Segretarjat qed nieħdu ħsieb li nqassmu kopji lill-għaqdiet ta' l-anzjani, dipartimenti, kunsilli lokali, parroċċi, sptarijiet kif ukoll lil dawk l- anzjani li japplikaw għal xi servizz offrut mid-Dipartiment għall-Kura ta' l-Anzjani.

Jekk hemm qasam tas-soċjeta' Maltija li Gvern Nazzjonalista ġab 'il quddiem f'dawn l-aħħar disa' snin dan żgur hu l-qasam ta' l-anzjani u nħossni ċert li l-parti l-kbira ta' l-anzjani jħossuh dan.

Anke l-Partit Soċjalista huwa konxju ta' dan u naħseb li n-naħa l-oħra tal-Kamra għandhom raġun għax jinkwetaw meta jaraw din ir-revoluzzjoni kwieta u siekta imma effettiva u effikaċi li biha erfajna 'l fuq l-image ta' l-anzjan u tax- xjuħija f'pajjiżna, għax jafu li aktar ma jgħaddi ż-żmien iktar anzjani qegħdin jirrealizzaw li mhux biss il-preżent imma anke l-futur tagħhom huwa marbut ma' Gvern Nazzjonalista.

Naħseb li fl-elezzjoni li ġejja l-anzjani se jafdaw għal darb'oħra lill-Partit Nazzjonalista għax wara kollox il- fatti jitkellmu iktar mill-kliem u żgur li l-wegħdiet fieragħ li qed jagħmel il-Partit Soċjalista, anke fil-qasam ta' l-anzjani, mhux se jkunu biżżejjed biex inessi l-ġid kollu li akkwistaw l-anzjani f'dawn aħħar disa' snin.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa 17 ta' Lulju fis-6.00 p.m. bl- aġenda kif komunikata mill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

DIPARTIMENT TA' L-AMBJENT - TNIĠĠIŻ FL-ATMOSFERA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment ta' l-Ambjent jagħmilx monitoring ta' l-atmosfera perjodikament għal xi tniġġiż?

Jekk fl- affermattiv, kemm-il darba matul is-sena jsir dan il-monitoring u f'liema lokalitajiet?

Meta sar l-aħħar monitoring u x'kienu r-riżultati?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Preżentement id-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent ma jagħmlux monitoring tal-kwalita' ta' l-arja.

Nirreferi l- Onor. Interpellant ukoll għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru 33997 (Seduta Nru 555).

TA' XBIEX - TARMAK

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm toroq f'Ta' Xbiex li għadhom qatt ma ġew miksija bit-tarmak?

Meta hemm il-ħsieb li dan ix-xogħol isir?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li f'Ta' Xbiex hemm ftit toroq li għadhom qatt ma ġew asfaltati.

Dawn jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tad- Dipartiment tat-Toroq.

Dawn huma Triq il-Watar, Triq il-Qaws u parti minn Triq il-Ħalq.

Dawn għadhom mhux inklużi fil-programm ta' asfaltar ta' toroq ġodda.

MINISTERU GĦALL-IŻVILUPP SOĊJALI - SUR NORMAN BEZZINA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kariga u l-funzjoni tas-Sur Norman Bezzina fil-Ministeru tiegħu?

Jista' l-Ministru jagħti spjegazzjoni għaliex kumpanniji jew individwi li jkollhom xi ħlas dovut lilhom mill- Fondazzjoni għax-Xjenzi u Servizzi Mediċi jispiċċaw li jkunu jridu jkellmu lil dan l-uffiċjal biex jitħallsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-Sur Norman Bezzina m'għandu l-ebda kariga jew funzjoni fil-Ministeru tiegħi.

M'huwiex minnu li kumpaniji jew individwi li jkollhom xi ħlas dovut mill-Fondazzjoni għax-Xjenzi Mediċi u Servizzi jridu jkellmu lil din il-persuna biex jitħallsu.

Kull korrispondenza għandha tiġi indirrizzata liċ-'Chief Executive' tal- Fondazzjoni.

SKEJJEL - SIXTH FORM - STIPENDJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ammont (fi flus) li ħareġ id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni fi stipendji lill-istudenti tas- Sixth Form f'Malta u Għawdex, inklużi dawk fl-iskejjel privati u dawk tal- Knisja matul din is-sena skolastika?

Kemm hemm studenti li jibbenefikaw mill-iskema ta' stipendji?

Jista' l-Ministru jagħti "breakdown" dwar in-numru ta' studenti fl- iskejjel privati u dawk tal-Knisja u l-ammont globali mħallas f'kull każ?

Jista' jagħti l-lista ta' l-iskejjel privati u tal-Knisja individwalment?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-ammont fi flus li ħareġ id-Dipartiment ta' l- Edukazzjoni fi stipendji lill-istudenti tas-Sixth Form f'Malta u Għawdex, inklużi dawk fl-iskejjel privati u dawk tal-knisja matul din is-sena skolastika, jiġifieri minn Ottubru 1995 sal-Bonus ta' Ġunju kien ta' LM1,052,407.00,0.

Il-paga ta' Ġunju titħallas lill-istudenti fl-aħħar ta' Lulju, xahar b'lura.

Hemm 2,666 student li jibbenefikaw mill-iskema ta' stipendji.

Din li ġejja hija 'breakdown' (sal-5 ta' Ġunju 1996) ta' studenti fl- iskejjel privati u tal-knisja u l-ammont globali mħallsa f'kull każ:

TAL-KNISJA NUMRU TA' STUDENTI AMMONT

FI

FLUS

San Alwiġi 359 LM139,677.23,0 De La Salle 129 LM 48,970.75,0

PRIVAT

St Edwards 37 LM 18,850.78,0

AWTORITA' MARITTIMA - ĦADDIEMA FUQ VAPURI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorita' Marittima tiżgurax li dawk li jaħdmu fuq vapuri tal-passiġġieri u jottijiet/laneċ li jinkrew biex jinġarru passiġġieri jew dawk li jintużaw għall-"pleasure cruises" huma mħarrġa biex jaffrontaw kull emerġenza li tista' tinqala'?

Isiru spezzjonijiet regolari biex jkun żgurat li kull min qed jaħdem f'dawn iċ-ċirkostanzi jkollu l-kwalifiki neċessarji?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku toħroġ permessi għall-ġarr ta' passiġġieri fuq il-baħar wara li kull sena jkunu jridu jiġu ppreżentati diversi dokumenti.

Dawn huma:

Seaworthiness Certificate maħruġ mill-Awtorita` Marittima

Rapport tas-Surveyor

Dokument ta' Reġistrazzjoni ma' l-Awtorita` Marittima

Liċenzja maħruġa mill-Wireless and Telegraphy

Polza ta' assikurazzjoni li tkopri l-passiġġieri.

Jien infurmat ukoll li barra minn dawn il-kundizzjonijiet kull min jaħdem fuq dawn it-tip ta' inġenji tal-baħar irid ikollu tag ta' identifikazzjoni maħruġa mill-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku.

Din tingħata wara li jkun preżentat ċertifikat ta' boatsman/coxwain/yachtmaster.

Jien infurmat ukoll li l-Awtorita` tagħmel spezzjonijiet regolari fuq dawn l-inġenji tal-baħar u li l-istess Awtorita` tirrapporta kull kontravvenzjoni.

SKEJJEL - TEACHING PRACTICE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Peress li kelli lmenti minn studenti/għalliema li kien hemm xi skejjel tal-Knisja u Privati li f'dawn l-aħħar ġimgħat ma aċċettawx li jsir it-"teaching practice" fihom jista' jgħid liema kienu dawk l- iskejjel u x'raġuni taw?

Ma jħossx li deċiżjoni bħal din tfixkel il- pjanijiet ta' l-Universita' f'dan il-qasam?

Liema kienu dawk l-iskejjel li aċċettaw għalliema studenti din is-sena?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li l-iskejjel privati u tal-knisja li aċċettaw studenti għal "teaching practice" matul is-sena akkademika 1995 - 96 kienu dawn:

(a) Sekondarji: Chiswick House School; Immaculate Conception (Tarxien); Our Lady Immaculate (Ħamrun); San Anton (Mselliet); Savio College (Dingli); St Albert College (Valletta); St Aloysius (B'Kara); St Joseph (Sliema); St Martin College; St Monica (Fleur de Lys); Seminary (Tal-Virtu'); Stella Maris (Gżira); Theresa Nuzzo (Ħamrun); Verdala International (St Andrews); European Community School (St Andrews); Sacred Heart (Sliema); St Paul's Missionary College (Rabat); St Dorothy's (Mdina); St Edward's (Cottonera).

(b) Primarji: Chiswick House School; St Benild's (Gżira); St Dorothy's (Tal-Virtu'); St Francis (Msida); St Joseph (Paola); St Joseph (Blata l- Bajda); St Monica (B'Kara); St Monica (Gżira); Stella Maris (Balzan); Tal- Pilar (Valletta); Tereza Nuzzo (Mosta); Verdala International (St Andrews).

Ma nżammx "record" ta' l-iskejjel li ma aċċettawx studenti għal "teaching practice" minħabba li l-"placement" ta' l-istudenti jsir fuq bażi informali.

Fost raġunijiet li nġiebu u li jidhru li huma validi hemm: (a) time-tables li ma jaqblux, per eżempju ikun hemm ġimgħa jew aktar mill- perjodu tat-"teaching practice" li jkun dedikat għall-eżamijiet u li fih ma jsirux lezzjonijiet (b) suġġett li fih ikun hemm ftit wisq studenti u allura l-istudenti tagħna ma jkollhomx "load" biżżejjed.

Għat-"teaching practice" li jmiss (Novembru - Diċembru 1996) il-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni bagħtet ittra formali lill-iskejjel privati u tal-knisja u fejn studenti ma jiġux aċċettati, se tintalab raġuni.

PULIZIJA - GĦAJNUNA MINN SCOTLAND YARD

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Għalkemm il-Ministru jgħid li mhux prudenti li jikkumenta dwar żviluppi fuq għajnuna li tista' tagħti Scotland Yard lill-pulizija Maltija dwar delitti serji, jista' jikkonferma li xi tliet ġimgħat ilu kien hawn uffiċjali ta' Scotland Yard biex ikollhom taħdidiet mal-pulizija Maltija?

Jista' jgħid min kienu u ma' min iltaqgħu?

Meta jiġi deċiż liema huma l- każi li se jiġu nvestigati, l-qraba tagħhom jkunu informati dwar dan jew almenu meta investigazzjoni tasal għal konklużjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għar-Risposta li tajt fit-18 ta' Ġunju, 1996 għall-Mistoqsija Parlamentari numru 33970.

SKEJJEL - TAGĦLIM TA' L-ISTORJA MALTIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Nirriferi għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33940 tas-Seduta Nru. 553.

Kif jiġġustifika l-fatt li fit- tweġiba jgħid: "Billi jirriżultali li f'dawn l-iskejjel li fihom mhux mgħallma l-Istorja Maltija qed jattendi xi studenti Maltin", meta fil-fatt il-maġġoranza assoluta ta' studenti huma Maltin?

Għal-liema skejjel il-Ministru qed jirriferi?

It-tagħlim ta' l-Istorja Maltija hu obbligatorju fit-taqsima primarja u sekondarja kollha biex jwasslu għall-eżami tal-MATSEC?

Skond it-tweġiba tal-Ministru, kull skola f'Malta mis-sena skolastika li jmiss se tgħallem l-Istorja Maltija fil- livelli kollha tagħha?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Fit-tweġiba tiegħi għall-Mistoqsija Parlamentari numru 33940 (Seduta 553) kont qed nirreferi għall-iskola Verdala International, apparti l-Accelerated Christian Academy li ma setgħetx taċċetta studenti Maltin.

It-tagħlim ta' l-Istorja Maltija hu obbligatorju fit-taqsima primarja u sekondarja.

Kull skola li għandha liċenzja biex tgħallem lit-tfal Maltin ta' eta' ta' edukazzjoni obbligatorja hi obbligata tgħallem l-Istorja ta' Malta f'kull livell

GĦAQDIET SPORTIVI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani tal-Ministeru ta' l- Isports biex jagħti impjanti sportivi lill-għaqdiet biex imexxu huma?

Għandu xi talbiet speċifiċi minn xi għaqdiet sportivi għal dan il-għan?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien mgħarraf li l-Kumitat maħtur apposta issa ffinaliżża r-rapport tiegħu w qed tiġi mħejjija riżoluzzjoni biex jitressaq għad-diskussjoni minn din il-Kamra.

Jien infurmat li kien hemm tliet talbiet speċifiċi minn għaqdiet sportivi li ġew mgħoddija lil dan il-Kumitat.

Dawn kienu:-

Paola Wolves Pieta' Hotspurs Mosta Local Council

GUDJA - DIRECTIONAL SIGN

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal directional sign li turi t-triq għaż-Żurrieq fejn ir-roundabout li tagħti għall-Airport il-ġdid peress li min ma jafx it-triq għaż-Żurrieq, Imqabba u Safi jibqa' sejjer il-Gudja?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li d-Dipartiment tat-Toroq qed jaħdem fuq pjan biex ikomplu jitwaħħlu sinjali direzzjonali fit-toroq arterjali.

Dan il-pjan kien inbeda mill-Management Systems Unit u li kienet tinkludi t-tabella msemmija mill-Onor.

Interpellant.

MINISTERU TAT-TURIŻMU - SERVIZZ TA' SALVATAĠĠ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33511, jista' l- Ministru jgħid jekk ġewx appuntati xi beach wardens mill-Kunsilli?

ONOR.

BONNICI JOSEF: Jien nformat li għalkemm saru l-kuntatti bejn il- Ministeru u l-Kunsilli Lokali nvoluti, għadhom ma ġew appuntati ebda `beach wardens`.

LUKANDA VERDALA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 33256 dwar il- kuntratt tat-trasferiment tal-Lukanda Verdala, jista' l-Ministru jgħid meta se jiġi ffinalizzat il-kuntratt bejn il-Gvern u r-Royal Hotels Ltd.?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-kuntratt dwar it-trasferiment tal-Lukanda Verdala għanda jiġi ffinalizzat fix-xhur li ġejjin.

ENEMALTA - TQATTIGĦ TA' CILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jaf il- Ministru li nhar l-Erbgħa u l-Ħamis li għadda (26/27 tax-xahar) kien qed isir tqattigħ ta' ċilindri tal-gass mis-sid ta' l-iscrapyard li tinsab fuq Wied Zambi, Birżebbuġia u kien qed jikkaġuna riħa qawwija ta' gass b'inkonvenjent kbir għar-residenti tal-Brolli u tal-Bajja ta' San Ġorġ?

Għaliex l-Korporazzjoni Enemalta qed tagħti x-xogħol lil dan is-sid li qed iħaddem din l-iscrapyard bla permess u saħansitra qed jittieħdu passi quddiem il-qorti kontra tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Korporazzjoni Enemalta minn żmien għal żmien twarrab kwantitajiet ta' ċilindri qodma għall-użu, minħabba li stat perikoluż tagħhom.

Dawn iċ-ċilindri iridu jiġu mgħaffġa sabiex ikun żgurat li dawn ma jerġgħux isibu ruħhom fiċ-ċirkulazzjoni.

Dan il-proċess kien isir fid-depot tal-gass fil-Qajjenza fejn kien qajjem ħafna lmenti mir-residenti tal-viċin, minħabba d-distanza limitata ta' dawn ir-residenti mill-Gas Depot.

Għalkemm ġie stabbilit li r-riħa li toħroġ fl-arja minn dan il-proċess ta' tagħffiġ mhix ta' periklu għas-saħħa, il-Korporazzjoni sabiex takkomoda r-residenti tal-Qajjenza bidlet il-kundizzjonijiet ta' dan il-kuntratt sabiex dan ix-xogħol ma jibqax isir fid-depot tal-gass.

Wara sejħa għall-offerti din is-sena il-kuntratt ħaditu l-kumpanija Gasparell Baling Co Ltd ta' Birżebbuġa.

Din il-kumpanija mhux l-ewwel darba li ħadet offerti ta' din ix-xorta.

Ir-responsabbilta' tal-Korporazzjoni hi li tara li dawn iċ-ċilindri qed jitgħaffġu mingħajr periklu u li ma jerġgħux isibu ruħhom għand il- konsumaturi.

Il-Korporazzjoni ma tindaħalx fil-problemi li din il-kumpanija jista' jkollha ma' awtoritajiet oħra dwar is-sit tagħha.

BIRŻEBBUĠIA - WIED ZAMBI - SID

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Il- Pulizija ħadet passi kontra l-persuna li għandu scrapyard kontra l-liġi fuq Wied Zambi, Birżebbuġia talli nhar il-Ħamis u l-Ġimgħa li għaddew beda jqatta' ċilindri tal-gass għall-iscrapyard u kkaġuna rwejjaħ insaportabbli għar-residenti ta' Brolli Road u l-inħawi inkluż il-Bajja ta' San Ġorġ?

Għaliex dan is-sid qed jitħalla jopera meta il-pulizija diġa' ħadet passi u l-każ tiegħu jinsab quddiem il-qorti?

Għaliex il-pulizija qed tħallih jinjora l-ordnijiet tagħha u ma tagħlaqx din l-iscrapyard?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-Mistoqsija ninsab infurmat li tabib mill-"Health and Safety Unit" ikkonferma li x-xogħol imsemmi ma' kien ta' l-ebda periklu għas-saħħa tal-pubbliku.

Rigward il-kumplament tal-Mistoqsija ninsab infurmat li l-proċeduri bil- Qorti kontra s-sid ta' dan l-iscrapyard għadhom għaddejin.

BIRŻEBBUĠIA - WIED ZAMBI - SID

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jaf il-Ministru li sid ta' scrapyard li tinsab fuq Wied Zambi, Birżebbuġia il-ġimgħa li għaddiet beda jqatta' għall-iscrapyard ċilindri tal-gass fuq kuntratt ta' l-Enemalta u kien qed jikkaġuna rwejjaħ kbar ta' gass b'dannu kbir għas-saħħa tar-residenti f'Birżebbuġia?

Jaf il-Ministru li dawn l-irwejjaħ velenużi jagħmlu ħsara kbira lil min ibati bl-asthma u mard tas-sistema tan-nifs?

Jaf il-Ministru li kien hemm nies spiċċaw l-isptar b'attakk ta' l-asthma minħabba dawn l-irwejjaħ kbar ta' gass?

X'passi se jieħu d-dipartiment biex iwaqqaf dan l-abbuż?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika qed jinvestiga l- ilmenti msemmija fil-Mistoqsija.

PULIZIJA - GĦASES

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex li m'għandhomx għassa?

Liema minnhom ikunu magħluqin speċjalment bil-lejl?

Għaliex?

Kemm hu n-numru ta' pulizija li jkun hemm f'kull għassa?

ONOR.

TONIO BORG: Il-lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex li m'għandhomx għassa huma:

Swieqi, Pembroke, Sant'Andru, G'Mangia, Pieta', Ta' Xbiex, Madliena, Lija, Iklin, Manikata, Baħrija, Burmarrad.

Rigward it-tieni parti tal-Mistoqsija, l-informazzjoni mitluba tinvolvi s- sigurta' u għalhekk mhux fl-interess nazzjonali li tiġi żvelata.

PULIZIJA - "PARKING TICKETS"

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw "parking tickets" tul l-1990-1995 (sena b'sena) (lokal b'lokal)?

Kemm ġew maħfura?

Kemm inġabru flus minnhom?

ONOR.

TONIO BORG: Fis-snin 1990 sal-1995 ingħataw "Traffic Offence Tickets" kif ġej:-

* 1990 72,252 * 1991 - 77,055 * 1992 - 85,615 * 1993 - 120,030 * 1993 - 125,114 * 1995 - 131,411

Id-dħul kollu li kellu d-Dipartiment tal-Pulizija minn ħlas ta' "Traffic Offence Tickets", matul is-snin imsemmija kien kif ġej:-

* 1990 - Lm103,945 * 1991 - Lm 96,377 * 1992 - Lm 82,422 * 1993 - Lm 97,206 * 1994 - Lm134,014 * 1995 - Lm144,867

Dawn iċ-ċifri ikopru t-"Traffic Offence Tickets" kollha peress li ma' tinżammx statistika għad-dħul minn "Parking Tickets" biss.

Madankollu wieħed għandu jinnota li numru sostanzjali ta' "tickets" jiġu kkontestati fil-Qrati u d-dħul eventwali minnhom jidher taħt il-voti tal-Qrati.

SKEJJEL - EŻAMI TAL-JUNIOR LYCEUM

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm tfal għamlu l- eżamijiet għall-Junior Lyceum (last session) u kemm beħsiebu l-Gvern idaħħal minnhom?

Kif se jqassamhom?

ONOR.

MICHAEL FALZON: In-numru ta' kandidati għall-eżami tal-Junior Lyceum kien ta' 4,558 (2,376 Subien u 2,182 Bniet).

Minn dawn 2,408 għaddew mill-eżami (1,157 Subien u 1,251 Bniet).

L- istudenti kollha li għaddew l-eżami jitqassmu skond fejn joqgħodu u skond il-postijiet li kull Junior Lyceum tista' tieħu.

DJAR - UFFIĊINI TAL-GVERN

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm tqassmu djar biex jintużaw bħala uffiċini mill-Gvern bejn l-1990-1996 kull sena?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-Awtorita tad-Djar tat b'kera dan li ġej:-

(1) garaxxijiet numru 5,6 u 8 f'Santa Lucia lill-Kunsill Lokali tal-post,

(2) 2 appartamenti f'tal-Pieta' lill-Joint Office,

(3) appartament fil-Pieta' lill-Kunsill Lokali tal-post.

CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' dawk il-ġenituri li mhux qed jirċievu ċ-children's allowance peress li jaħdmu huma t-tnejn u għaldaqstant jaqbżu l-income bracket?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li mhux possibbli li tingħata l- informazzjoni preċiża għaliex ħemm minnhom li lanqas għamlu talba għall- 'Allowance tat-Tfal'.

SPTARIJIET PRIVATI - ĦLASIJIET

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ħlasijiet fi sptarijiet privati minn Jannar 1996 sal-lum, xahar b'xahar u dan fid-dawl tat-tgergir dejjem jiżdied tas-servizzi fi sptar tal-Gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li l-allegazzjoni fl-aħħar tal-Mistoqsija hija infondata u barra minn lokha, dwar n-numru ta' ħlasijiet fi sptarijiet/kliniċi privati nitlob l-Onor.

Interpellant jirreferi l- Mistoqsija lill-Ministru responsabbli għar-Reġistru Pubbliku.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul dawn l- aħħar snin sarux xi rakkmandazzjonijiet mill-ministeru sabiex jiġu rranġati t-toroq li hemm f'Buġibba, fil-Qawra u f'San Pawl il-Baħar?

Jekk saru, meta saru u għaliex dawn it-toroq tħallew daqstant abbandunati?

X'inhi l- pożizzjoni tal-Ministru dwar dawn it-toroq u kif l-istat ta' dawn it-toroq qed jaffettwa l-preżenza tat-turist f'dawn l-inħawi ta' pajjiżna?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-manutenzjoni tat-toroq fil- lokalita msemmija mill-Onor.

Interpellant hija r-responsabbilta' tal- Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

RABAT - PJAZZA FOROK - PARKEĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx talba mill-Kunsill Lokali tar-Rabat lill-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku sabiex issir sistema aħjar tal-parking f'Misraħ Forok, ir-Rabat peress li r- residenti ta' l-inħawi jilmentaw li qed isir parking bl-addoċċ u qed ikun ta' inkonvenjent għalihom?

Jekk iva, x'kienu l-iżviluppi?

Jekk le, jista' l-ministeru jinvestiga u jinformani bl-iżviluppi?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-Bord għal Kontroll tat-Traffiku ma saritlu ebda talba mill-Kunsill Lokali tar-Rabat sabiex issir sistema ta' parking f'Misrah Forok.

Il-Bord jieħu l-passi neċessarji wara li jirċievi t-talba u r-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill Lokali tar-Rabat.

DINGLI - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Billi matul dawn l-aħħar snin ma ġewx rikonoxxuti l-bżonnijiet tar-residenti ta' Triq Għar Bettija u Triq Lemħet Filfla, Ħad-Dingli ċioe' sabiex issir il-manutenzjoni li jenħtieġu dawn it- toroq, jista' l-Ministru jinformani għaliex id-dipartimenti ippermettew dan in-nuqqas?

Jista' l-ministeru jirrispetta l-ilmenti tar-residenti tat- toroq imsemmija u jara li jinvestiga l-ilmenti ħalli jibdew ix-xogħlijiet li hemm bżonn u jispiċċa l-inkonvenjent għar-residenti?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li il-prijoritajiet ta' l-asfaltar ta' toroq ġodda jsiru mill-Kunsill Lokali fl-imkien mad-Dipartiment tat- Toroq u jsiru skond il-fondi disponibbli.

TAXXI INTERNI - TAXPAYERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' d-Dipartiment tat-Taxxi Interni jinforma lill-Kamra kif jirriżulta li f'pajjiżna hawn taxpayers li għandhom żewġ files differenti?

Jista' d- dipartiment jinformani kemm kien hemm każijiet bħal dawn u xi tkun in- natura tal-każ?

Jista' d-dipartiment jinforma fil-fatt xi jrid isir biex iċ-ċittadin jelgħeb problemi urġenti bħal dawn?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li risposta għal din l-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.

TAXXI INTERNI - TAXXA PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' kontijiet li ntbagħtu liċ-ċittadini Maltin sabiex dawn iħallsu l-bilanċ tat-taxxa pendenti li għandhom mad- Dipartiment tat-Taxxi Interni?

Kemm minnhom kienu ħaddiema self-employed?

Kemm minnhom kienu kumpanniji?

Kemm minnhom kienu ħaddiema mpjegati?

Kemm minnhom kienu ta' pensjonanti u romol?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li dan l- eżerċizju kien neċessarju minħabba l-introduzzjoni mill-1 ta'Lulju ta' din is-sena tas-sistema il-ġdida tal-PAYE li tolqot lill-impjegati u lill- pensjonanti.

Għalhekk dawn l-avviżi ntbagħtu lill-impjegati u pensjonanti li kellhom xi arretrati ta' taxxa biex tkun tista' tiġi stabbilita r-rata tat-tnaqqis għall-arretrati.

In-numru ta' avviżi li ħarġu kien ta' 63,681.

MTARFA - DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani għaliex ħafna mill-bozoz ta' madwar l- appartamenti tar-residenti fl-Imtarfa m'humiex jinxtegħlu?

X'qed jikkawża din il-ħsara?

Jista' d-dipartiment jinvestiga u jirrimedja bil- manutenzjoni li hemm bżonn u jara li dawn il-bozoz ta' madwar l- appartamenti ta' l-Imtarfa jinxtegħlu mmedjatament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta biex tieħu l-passi meħtieġa.

ŻEJTUN - ESPROPRJAZZJONI TA' ART

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 34519 li saret lill- Ministru tal-Ġustizzja u Kultura u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tgħid meta mistenni joħroġ l-avviż ta' l-esproprjazzjoni ta' art biex tiġi ffurmata Triq id-Dejma, fiż-Żejtun?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi l-espropjazzjoni qed tiġi proċessata.

DJAR - KERREJIET

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għal dak li weġibt inti fuq mistoqsija supplimentari tiegħi numru 34365 (Seduta Nru. 563 ta' l-10/7/96), jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tagħrif aġġornat li għandha l- Awtorita' tad-Djar dwar kerrejiet bil-lokalita' tagħhom?

ONOR.

CENSU GALEA: Għalkemm ma teżistix lista formali ta' kerrejjiet, huwa fatt li bil-ħidma ta' dan il-Gvern, partikolarment il-Belt, il-parti l- kbira ta' kerrejjiet twaqqgħu u flokom inbena bini ġdid u modern.

Dan ma jfissirx li ma baqax bini li huwa kkunsidrat 'sub-standard' għaż-żminijiet tal-lum.

Fil-fatt hu magħruf li l-agħar kerrejjiet li baqa' llum huwa Triq il-Wied l-Imsida u Triq San Gwann, Bormla, u għalhekk qed jitħejjew pjanti għal żewġ proġetti imdaqqsin f'dawn iż-żewġ lokalitajiet.

ĦUT

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jassigura li l-ħut maqbud u mibjugħ ikun ħieles minn kull tniġġiż?

Il-ħut kbir bħal pixxispad, ton, eċċ., ikun spezzjonat u mbullat bħal fil-każ tal-laħam?

X'investigazzjonijiet jsiru fil-pixkerija biex il-ħut kbir ma jkunx milqut minn xi ċomb waqt il-qbiel tiegħu?

Jsiru spezzjonijiet fuq bejjiegħa tal- ħut li barra li dan ikun għadda mill-investigazzjoni kontra tniġġiż, ikun mibjugħ f'sistema iġjenika u rifriġerata?

ONOR.

CENSU GALEA: It-tagħrif mitlub qed jinġabar, u jingħata f'seduta oħra.

FGURA - TRIQ A. M. VALPERGA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jieħu passi biex il-ġnien/foss li hemm faċċata tat-Triq A. M. Valperga, Fgura jiġi mnaddaf mill-ħaxix ħażin u jinżabru s- siġar?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li xogħol bħal dak mitlub minnu jaqa' taħt ir-responsabbilta tal-Kunsill Lokali li għandu d-dritt li jfassal u jwettaq il-programm ta' qtugħ ta' ħaxix u żabra ta' siġar.

FGURA - TRIQ IS-SUR - RAMPA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jieħu passi biex issir rampa fit-tarf ta' Triq is-Sur kantuniera ma' Triq A. M. Valperga, Fgura peress li t-traffiku qed jibqa' ġej b'saħħtu u qed ikun ta' periklu għar- residenti ta' dik l-area?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li t-toroq msemmija mill-Onor.

Interpellant jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-Kunsill Lokali tal-Fgura.

Huwa l-Kunsill li jrid jagħmel it-talba lill-Bord għal Kontroll tat- Traffiku jekk iħoss il-ħtieġa li hemm bżonn xi rampa biex jitnaqqas l-abbuż tas-sewqan.

MINISTERU TAL-FINANZI - PARKEĠĠ RIŻERVAT

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 34661 li saret lill-Ministru ta' l-Intern u li issa ġiet riferuta lilek, tista' jekk jogħġbok tgħid min ta l-permess biex għadd ta' karozzi mal-Ministeru tal-Finanzi jkollhom reserved parking għalihom fl- inħawi tal-Ministeru tal-Finanzi, fil-Belt bin-numri tal-karozzi rispettivi tagħhom miktubin biż-żebgħa ma' l-art?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jien infurmat li l-Bord għal Kontroll tat-Traffiku ma ta ebda permess kif indikat mill-Onor.

Interpellant.

ZABBAR - TALBA GĦAL AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi żvilupp rigward it-talba għal post alternattiv ta' l-applikant minn Ħaż-Żabbar bl- I.D. No. 259374 (m) peress li hu qed igħix f'kamra kantina m'ommu li b'kollox hemm igħixu fid-dar tmienja minn nies u peress li hu għandu tlett itfal, wieħed minnhom (il-kbir ta' erba' snin u nofs) qed ikollu jgħix f'istitut tas-sorijiet (St. Rita's Home) Tarxien minħabba nuqqas ta' akkomodazzjoni xierqa?

ONOR.

CENSU GALEA: L-informazzjoni mogħtija fid-domanda ma taqbel xejn ma l-informazzjoni li għandu d-dipartiment tad-Djar, skond l-applikazzjoni.