MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 341 It-Tnejn, 10 ta' Lulju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 341

It-Tnejn, 10 ta' Lulju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.08 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 10 ta' Lulju, 2000

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 5

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETA' 6

AĠĠORNAMENT 28

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 32

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 340 li saret fis-7 ta' Lulju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR - OPTHALMIC DEPARTMENT - ĦSARAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħmel investigazzjoni kemm jista' jkun malajr dwar il-makna ta' l-angiogram/IVFA fl-opthalmic department ta' l-Isptar San Luqa?

Din il-makna, li hija l-unika waħda f'pajjiżna u li titqies importanti ħafna biex il-pazjenti isirulhom testijiet bir-reqqa f'għajnejhom, ilha għal xi żmien bil-ħsara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li l- fluorescein angiogram machine li hemm fid-dipartiment ta' l-oftalmija għadha bil-ħsara u ġiet iddikjarata obsolete.

Qed jiġi pproċessat tender biex tinxtara digital fluorescein angiogram ġdida.

Dan il-proċess wasal fl- aħħar fażi tiegħu u huwa mistenni li l-makna l-ġdida tkun stallata fi żmien tliet xhur.

MELLIEĦA - POMPA TAL-PETROL

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa l-ministeru wara li ġie ppreżentat b'petizzjoni biex ma tinbeniex pompa tal-petrol wara l-ground tal-football fil-Mellieħa?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Il- petizzjoni ġiet preżentata lili bħala deputat tad-distrett u nista' ngħid li l-kontenut tagħha se jiġi diskuss ma` l-awtoritajiet konċernati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Minn mindu waslitlu din il-petizzjoni, jista' jgħidilna l-Ministru liema awtoritajiet ġew ikkuntatjati biex magħhom tiġi diskussa din il-problema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Effettivament il-petizzjoni waslet għandi xi 15-il ġurnata ilu.

Kif jaf kulħadd, kważi l-ħin kollu tiegħi dawn l-aħħar ġimgħat iddedikajtu kompletament għal-laqgħat li kellna tal-parlament u kien assolutament impossibbli għalija li nibda kuntatti ma' xi ħadd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' jgħidli kienx hemm diskussjonijiet mal- ministeru responsabbli mill-isports minħabba li hemm il-ħsieb li l-pompa tal-petrol titpoġġa biswit il-football ground?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jien personalment ma kontx involut f'xi diskussjonijiet ma' l-ebda awtorita' partikolari u jekk kienx hemm diskussjonijiet ma' entitajiet oħrajn jiddispjaċini imma m'iniex f'pożizzjoni li ngħid.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Meta l-Ministru qed jgħid li hu min-naħa tiegħu ma bediex id-diskussjonijiet minħabba li kien impenjat bil-laqgħat tal- parlament, dan ifisser li hu favur il-pożizzjoni li qed jieħdu l-firmatarji tal-petizzjoni?

Qiegħed jirrikonoxxi li l-iżvilupp tal-pompa tal-petrol aktarx huwa wieħed negattiv għas-soċjeta' sportiva kif ukoll għar-residenti ta' l-inħawi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jiena m'għedt xejn minn dan.

Fl-aħħar mill-aħħar hija l-planning authority li nsistiet illi l-pompa ssir f'dak il- post. Li qed ngħid hu li se nara li jkolli diskussjonijiet mad-diversi awtoritajiet li jistgħu jkunu involuti f'dan il-proċess ħalli tinstab soluzzjoni kemm jista' jkun malajr.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, il-Ministru qed jgħid li l-planning authority insistiet li l-pompa tal-petrol issir f'dak is-sit u għalkemm il- planning authority ma taqax taħt id-dekasteru tiegħu, issa nafu li l- Ministru se jkollu diskussjonijiet magħha.

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni li l-awtorita' qed tinsisti li l-pompa tal-petrol issir f'post fejn diġa' jeżistu faċilitajiet sportivi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, m'għandix dubju li waħda mill- awtoritajiet li magħhom iridu jsiru d-diskussjonijiet hija proprju l- planning authority.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, nixtieq inkun naf sarx studju separat dwar l-impatt ambjentali għax safejn naf jien m'hawn l-ebda pompa tal- petrol f'Malta li topera viċin ground tal-football u allura ma nafx jekk dan il-każ tal-Mellieha huwiex l-ewwel wieħed li qed jiġi kkonsidrat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, nerġa' nirrepeti li dawn it-tip ta' studji ambjentali jsiru mill-planning authority u minn organizzazzjonijiet oħrajn involuti.

(Interruzzjonijiet) Jista' jkun li saru - anzi naf li saru - pero' m'iniex f'pożizzjoni li nwieġeb la għall-kontenut ta' dak ir- rapport u lanqas x'inhija l-pożizzjoni finali ta' l-EIA fuq din il- kwestjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, jista' l-Ministru jiċċara l-pożizzjoni meta jgħid li se jagħmel il-kuntatti dwar il-pożizzjoni kif imressqa?

Dan ifisser li hu qed isostni dak li qed jitolbu r-residenti permezz tal- petizzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, il-pożizzjoni li tawni r-residenti meta wassluli l-petizzjoni tagħhom kienet li huma wkoll jixtiequ li tinstab soluzzjoni.

U d-direzzjoni li rrid nieħu jien meta niltaqa' ma' l- awtoritajiet konċernati hija li tinstab pożizzjoni li mhux bilfors tkun waħda assolutista

Nippreferi li din il-kwestjoni partikolari tiġi diskussa bis-serjeta' neċessarja imma mhux fil-parlament.

Nafu li jeżistu diversi diffikultajiet u problemi dwar din il-kwestjoni, imma jiena bħala deputat fid-distrett m'iniex f'pożizzjoni li nwieġeb għal dawn it-tip ta' domandi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, bil-permess tiegħek nixtieq indawwar il- mistoqsija fuq il-Ministru Tonio Borg, forsi għandu l-informazzjoni hawnhekk.

X'inhi r-raġuni li l-planning authority qed tinsisti li l-pompa tal-petrol issir propju maġenb il-ground tal-football?

Qed ngħid dan għax naf li jeżisti post ieħor li jista' jkun aċċettabbli għad-developers fl- idea tiegħi l-planning authority m'għandhiex issib problema f'dan is-sens.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, jiena kont ħadt id- deċiżjoni li ma nweġibx fuq applikazzjonijiet individwali, għax allura nistgħu nħassru l-liġi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar u ngħidu lill- ministru responsabbli biex jibda joħroġ il-permessi ndividwali hu.

Li naf hu li huwa veru li l-awtorita' kienet qed tindika dak is-site bħala l-aħjar wieħed pero', għalkemm jiena ma nindaħlilhiex mil-lat ta' planning, ġbidtilha l-attenzjoni għall-fatt li saret dik il-petizzjoni - din ġiet iċċirkolata lil diversi nies, inkluż lili - ħalli jekk huwa possibbli tinstab soluzzjoni fuq art oħra.

Sur President, jekk hemm art oħra tal-gvern li tista' sservi għal dan l- iskop u mil-lat ta' planning m'hemmx diffikulta, jiena bgħatt messaġġ biex jekk jista' jkun wieħed isib soluzzjoni.

Veru li mil-lat ta' planning kollox għandu jibqa' f'idejn l-awtorita' ta' l-ippjanar - u Allaħares ma jkunx hekk - pero' wieħed għandu jikkonsidra wkoll l-concerns tar-residenti u jekk kollox jiġi solvut billi tingħata art oħra li tkun tajba wkoll għal min irid jagħmel petrol station, allura kulħadd ikun kuntent.

Ċertament li m'hawnx xi domma f'dawn l-affarijiet.

Pero' wieħed irid japprezza li teżisti awtorita', illi tiddeċiedi hi fit-tajjeb u fil-ħażin - bħalma hemm qorti li tiddeċiedi hi - u wieħed għandu jagħti kas mhux biss tal- petizzjonijiet li jsiru mir-residenti imma anke tal-konsiderazzjonijiet ta' l-ippjanar.

Jiena naħseb li tista' tinstab soluzzjoni f'dan is-sens, pero' l-aktar li nista' nagħmel hu li nikkommunika dawk l-affarijiet li tqajmu f'dan il- parlament u dawk li tqajmu mir-residenti, pero' s'hemmhekk nista' nasal.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nixtieq nagħmel punt ta' spjegazzjoni.

Jiena l-mistoqsija għamiltha mhux biex il-Ministru jindaħal jekk jingħatax il-permess jew le imma biex inkun naf x'inhi r-raġuni li l-planning authority qed tieħu dik id-deċiżjoni, aktar u aktar meta nafu li jista' jkun hemm soluzzjoni tajba għal kulħadd, kemm għar-residenti, kemm għad- developers kif ukoll għal dak li għandu x'jaqsam ma' ppjanar.

Naturalment l-awtorita' ta' l-ippjanar trid tirrispondi lill-parlament ukoll u sakemm il-mistoqsijiet isiru b'ċertu mod, naqbel ma' dak li qed jgħid il-Ministru.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Naqbel perfettament ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri, Sur President, jiena qed nifhem li l- pożizzjoni hi li min-naħa tal-gvern qed issir talba bil-għan li jinstab sit ieħor ħalli jekk ikun possibbli ma jiġux ddisturbati la r-residenti u lanqas il-ground innifsu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Kważi hekk, Onor. Farrugia, għax jiena m'għedtilhomx biex isibu sit ieħor.

Għedtilhom li hawn dawn il-concerns tar-residenti u li jekk tinstab art oħra li fiha jista' jsir dak l-iżvilupp, allura nkunu lqatna żewġ għasafar b'ġebla waħda.

DINGLI - MOBILE PHONE ANTENNA

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa l- ministeru wara li rċeva petizzjoni ffirmata minn 309 persuna dwar talba biex titneħħa mobile phone antenna minn fuq il-bini ta' l-iskola primarja ta' Ħad-Dingli?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġibiet li tajt għal mistoqsijiet parlamentari 15272 u 16578 fejn fost l-oħrajn għedt li bord governattiv ġie mwaqqaf apposta sabiex jindirizza din il-kwestjoni u jasal għall-konklużjonijiet tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela, domanda supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Peress li kien hemm stqarrijiet pubbliċi li d- diviżjoni ta' l-edukazzjoni ddeċidiet li ma jitwaħħlux mobile phone antennas fl-iskejjel, dan ifisser illi l-mobile phone antenna li tinsab fl- iskola ta' Ħad Dingli m'hijiex se titneħħa minn hemmhekk?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett irrid nikkoreġi l-impressjoni li d- diviżjoni ta' l-edukazzjoni talbet li jinqalgħu jew jitwaħħlu xi antennas.

Il-pożizzjoni uffiċjali hi li stante li hemm bord governattiv li qiegħed jistħarreġ il-kontroversja li nqalgħet dan l-aħħar fuq il-mobile phone antennas, se jiġu sospiżi n-negozjati li kienu diġa' in the pipeline, jiġifieri dawk id-diskussjonijiet li kienu qegħdin isiru bejn l-iskejjel u n-nies interessati f'dan il-kamp biex jitwaħħlu dawn l-antennas.

Dawn ġew sospiżi sakemm inkunu nafu x'inhija l-opinjoni tal-bord governattiv, kompost minn esperti fil-qasam tas-saħħa, u allura għadna f'din il- pożizzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CHARLES MANGION: Il-Ministru għandu indikazzjoni meta dan il-bord se jlesti r-rapport tiegħu?

Qed ngħid dan għax hemm diversi minn dawn l- antennas mwaħħlin anke fuq bini privat u hemm ħafna residenti li qed iqajmu oġġezzjoni, inkluż residenti minn Santa Venera u oħrajn.

Meta hu mistenni li jkun hemm rapport definittiv ħalli ta' l-inqas ikun hemm policy ċara dwar it-twaħħil ta' dawn l-antennas?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Probbabbilment il-bord se jirrelata fi ftit ġimgħat oħra.

Pero' tajjeb li ngħid illi d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni flimkien mad-dipartiment tal-wireless telegraphy diġa' għamlu numru ta' testijiet dwar ir-radjazzjoni li jagħtu dawn il-mobile antennaes u l-konklużjoni hi li r-radjazzjoni hija fil-limiti ta' l-istandard internazzjonali li tistabilixxi d-WHO.

Naħseb illi huwa importanti li din il-materja nitrattawha b'ċertu professjonalita' u oġġettivita'.

M'hemmx dubju illi l-ewwel u l-ogħla konsiderazzjoni illi kull gvern jagħti hija lis-saħħa pubblika pero' mill-esperjenza tiegħi ta' disa' snin ministru responsabbli mis-saħħa, nista' ngħid li kien hawn diversi issues li jqanqlu kontroversja u kultant anke stejjer ta' l-ewwel paġna fil- ġurnali, b'ċertu sensazzjonaliżmu, li mbagħad meta tpoġġihom għat-test oġġettiv u strett xjentifiku ssib li wieħed ma jkunx qiegħed jittratta l- materja b'mod tajjeb.

U malli ra din il-kontroversja - avolja mill-pariri tal-wireless telegraphy, minn dokumentazzjoni fi ħdan l-Unjoni Ewropea tad- WHO u minn dokumentazzjoni oħra, il-gvern diġa' għandu indikazzjonijiet illi dawn ma jagħmlux radjazzjoni li tmur oltre l-limiti stabiliti għas- saħħa tal-bniedem - il-gvern ħass il-bżonn illi jkollu r-regolatur tiegħu, u ċioe' id-diviżjoni tas-saħħa, bin-nies tagħha, biex jikkonfermaw dan u mhux noqogħdu sempliċement fuq din id-dokumentazzjoni.

Naturalment m'għandi lanqas l-iċken dubju li din id-dokumentazzjoni tkun saret fuq bażi xjentifika stretta għax dawn huma ħwejjeġ illi d-WHO ma tiċċajtax magħhom assolutament.

Il-pajjiżi tad-dinja kollha, inkluż l- Amerika, għandhom rispett kbir ħafna għal dan ix-xogħol xjentifiku li jsir mad-WHO u allura meta ngħid hekk ma rridx niftiehem illi d-WHO ma tagħmilx ix-xogħol tagħha tajjeb, imma l-gvern naturalment jagħmel tajjeb li jkollu r-regolatur tiegħu biex jieħu ħsieb dawn l-affarijiet.

Nispera li fi ftit ġimgħat oħra l-bord ikun jista' jagħtina l- opinjonijiet tiegħu u mbagħad nirregolaw ruħna skond dawn l-opinjonijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri apparti li naqbel mal-Ministru li ħafna minn dak li jidher fl-ewwel paġni jkun duħħan, u apparti l-importanza tal- ħatra ta' bord governattiv, għandi nifhem li dawn twaħħlu qabel ma saru konsultazzjonijiet ma' xi rapporti tad-WHO eċċ., jew kienu diġa' saru min- naħa tal-gvern jew min-naħa tad-dipartiment tas-saħħa u wara li twaħħlu wieħed ried jara s-sitwazzjoni aktar fil-fond?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, l-ewwelnett tajjeb li wieħed jgħid li dawn il-mobile phone antennas ilhom diġa' aktar minn għaxar snin imwaħħlin, inkluż ta' Ħad-Dingli, u l-ispecifications tagħhom kienu diġa' jindikaw li jaqgħu fil-limiti u fl-istandards stabiliti mid-WHO.

Naturalment nifhem li fi żmien għaxar snin wieħed ikun kompla jindaga l-materja u li jistgħu jemerġu xi ċirkostanzi partikolari.

Irrid ngħid ukoll li biex jitwaħħlu dawn l-antennas kellha titressaq applikazzjoni quddiem l-awtorita' ta' l- ippjanar.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Austin Gatt.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar seduti fit-tribunali lokali, għal mistoqsija parlamentari nru 17779.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETA'

Ikompli mis-7 ta' Lulju, 2000

MR SPEAKER: L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Ir-riżoluzzjoni li qegħdin niddiskutu tinvolvi t- trasferiment min-naħa tal-gvern ta' estensjonijiet konsiderevoli ta' art hekk imsejħa "art pubblika", apparti l-fatt ukoll li waħda mir- riżoluzzjonijiet tinvolvi kambjament f'kuntratt li kien diġà ġie approvat minn din il-Kamra.

Qed nirriferi għall-każ tat-tibdil fil-kuntratt ma' Five Star Hotels Ltd.

Naħseb huwa tajjeb u għaqli li trasferimenti bħal dawn li jinvolvu assi pubbliċi jkunu diskussi minn din il-Kamra biex il- poplu jkun jaf li t-tali kumpannija jew dik l-entità għandha biċċa art li hija pubblika, u jkun jaf ukoll l-iskop preċiż li għalih ikun sar dak it- trasferiment ta' art pubblikua li hija skarsa.

B'hekk il-poplu jaċċerta ruħu li dan it-trasferiment qed isir b'mod għaqli fl-interess pubbliku.

Apparti minn hekk huwa importanti li fil-kuntratt ikun assigurat li anke jekk jgħaddi perijodu ta' żmien twil - f'ċerti okkażjonijiet huwa ta' 49 sena u f'okkażjonijiet oħra ġieli jilħaq id-99 sena - l-għan li għalih l- art tkun ġiet trasferita, jiġifieri l-interess pubbliku, jibqa' jiġi osservat matul dak il-perijodu kollu.

Sur President. assolutament m'hemmx kwestjoni ta' kontroversji fil-każ tal-maġġor parti tat-trasferiment ta' artijiet lill-entitajiet li huma soċjali, sportivi, trejdjunjonistiċi u anke NGOs għaliex it-trasferiment qed isir b'għan soċjali.

L-aktar li wieħed jista' jagħmel osservazzjoni huwa dwar liema entitajiet qed jingħataw dawn il-faċilitajiet.

Fost l- entitajiet sportivi qed tissemma wkoll entità ta' l-atletika li se tingħata post minn fejn tista' topera.

Naħseb li llum wasal iż-żmien aktar minn qabel li meta l-gvern, ikun min ikun, ikun qed jagħti għajnuna lill- għaqdiet sportivi, joqgħod attent li t-tqassim ta' din l-għajnuna jsir bl- aktar mod bilanċjat ħalli anke għaqdiet li forsi m'humiex popolari daqs għaqdiet oħrajn imma ċertament huma importanti, jingħataw ukoll l-għajnuna li tixirqilhom.

Qed ngħid dan għaliex donnu fil-pajjiż għandna propensità li ċerti għaqdiet sportivi dejjem jieħdu l-limelight minħabba l-popolarità tal-football kemm fir-rigward ta' l-għajnuna min-naħa tal-gvern kif ukoll fir-rigward ta' għajnuna mis-settur privat.

Jekk wieħed ikollu jfittex sponsorships għal għaqdiet jew teams tal-football, aktar faċli li jsib għajnuna f'dik il-linja milli kieku wieħed kellu jfittex sponsorships u għajnuna anke mis-settur privat għal għaqdiet sportivi oħra li għandhom skop soċjali importantissimu li għalkemm ma jidhirx imma jinħass ħafna.

Dawn dejjem ikollhom il-problema tal-finanzi.

Mr Speaker, waħda mid-dixxiplini sportivi li qed tikber fl-importanza tagħha għax hemm aktar nies li qegħdin jipparteċipaw fiha imma ċertament hija nieqsa mill-għajnuna, hija l-atletika.

Din qed insemmiha għaliex mhux biss huwa sport li jinteressa lili personalment imma għax l-atletika mhux dejjem tirrikjedi team involvement - jista' jkollok numru ta' nies individwali li jkunu membri ta' organizzazzjoni - għax bażikament huwa sport li jiżviluppah l-individwu.

L-atletika qed tagħti aktar opportunità liż-żgħażagħ jiżviluppaw it-talenti tagħhom, speċjalment fl-iskejjel u anke wara li jkunu spiċċaw mill-iskejjel.

Aħna nemmnu, kif jiġi ripetut kemm-il darba, li għandha tingħata kwalunkwe opportunità għall-isport fl-iskejjel tagħna.

F'ħafna mill-kuntratti li għandna quddiemna d-dħul li l-gvern se jagħmel miċ-ċnus jew kirjiet li jkun qed idaħħal minn sena għal sena - ħafna minnu ta' natura nominali - se jkun allokat għal dak li huwa msejjaħ sports fund.

Għaldaqstant huwa importanti li nevalwaw it-tqassim ta' dawn il-fondi mill- gvern b'mod li kull settur sportiv jingħata l-importanza tiegħu.

Fid-dawl ta' dan wieħed irid jieħu in konsiderazzjoni wkoll l-għajnuna u l- isponsorships li dak is-settur sportiv partikolari jirċievi minn kumpanniji privati.

Jiġifieri meta wieħed ikun qed jara kemm se jagħti għajnuna m'għandux iħares biss lejn il-popolarità ta' l-isports partikolari imma jrid iħares ukoll lejn l-iżviulpp tal-potenzjal li sport partikolari jkun qed jagħti lill-individwi, jew inkella lit-team f'każ ta' teamwork, kif ukoll il-possibbiltà li dak l-isport jiżviluppa aktar għall-ġid tal- komunità.

Wieħed mill-oqsma li naħseb jikkwalifika għal dawn it-tliet parametri huwa bla dubju l-isport ta' l-atletika fejn l-individwu jkollu l- possibbiltà jiżviluppa t-talenti tiegħu individwalment.

Dan nistgħu narawh mill-parteċipazzjoni internazzjonali ta' individwi Maltin li dejjem taw riżultat pożittiv għal pajjiżna, minkejja l-limitazzjonijiet li jkollhom.

Minkejja li t-taħriġ tagħhom ma jkunx dejjem professjonali fis-sens li jkun full-time, imma jkunu qegħdin jipprattikawh b'mod part-time, xorta waħda dawn in-nies bl-għajnuna li jsibu - u din l-għajnuna ħafna drabi tkun fuq bażi volontarja u minn organizzazzjonijiet volontarji - u bis-sagrifiċċju personali tagħhom, dawn jirnexxilhom jagħtu prestazzjonijiet tajbin barra minn pajjiżna ma' atleti li jkunu mħarrġa fuq livell professjonali u jkollhom aktar opportunitajiet.

L-atleti tagħna jirnexxilhom joffru sfida - ċertament bl-aktar mod amichevole, imma xorta tibqa' sfida - u għalhekk wieħed dejjem jipprova jtejjeb il-performance tiegħu biex wieħed jirbaħ il- premju li jkun hemm fil-kompetizzjoni partikolari.

Mr Speaker, l-Onor.

Joe Debono Grech semma l-għaqdiet tas-cycling li għalkemm m'humiex daqstant numerużi imma għandek numru konsiderevoli ta' individwi li japparteċipaw f'dan l-isport.

Dawn ftit li xejn jirċievu għajnuna u ħafna drabi jkollhom joħorġu l-flus huma stess biex jipparteċipaw internazzjonalment.

Din hija realtà li kienet teżisti qabel, għadha teżisti llum u ċertament mhix xi ħaġa li se ssolvi ruħha malajr minħabba l-limitazzjonijiet tal-pajjiż.

Ikun għaqli li min huwa responsabbli fil-qasam ta' l-isport jikkonsulta ma' l-organizzazzjonijiet kollha konċernati.

Ċertament hija problema għax hemm ħafna organizzazzjonijiet individwali li għalkemm ikunu qed jipparteċipaw fl- istess qasam sportiv kulħadd ikun irid jieħu l-importanza fuq ħaddieħor.

Hawnhekk imbagħad tidħol l-inizjattiva tal-gvern jew ta' min ikun qed imexxi biex jgħaqqad lil dawn l-organizzazzjonijiet flimkien, speċjalment meta jkunu f'qasam sportiv komuni.

B'dan il-mod it-tqassim ta' din l- għajnuna jsir b'mod aktar ekwu u jagħti kull opportunità lill- organizzazzjonijiet kollha li, kif diġà għedt, ħafna mill-membri jkunu qed jagħmlu x-xogħol b'mod volontarju.

B'hekk tinkoraġġihom ħalli jagħtu aktar mill-ħin tagħhom mhux biss għall-ġid tal-membri tagħhom, imma fl-aħħar mill- aħħar għall-ġid tal-komunità.

Hemm qbil unanimu li tingħata din it-tip ta' għajnuna anke għaliex l-isport mhux biss jgħin liż-żgħażagħ jikkonċentraw l-enerġiji tagħhom fuq qasam li huwa ta' ġid għalihom mil-lat ta' self-discipline u ċertu commitment pożittiv lejn il-ħajja, imma wkoll biex ngħinu lill-kampanja ta' preventive health li għaddejja llum.

Għalkemm id-dipartiment tas-saħħa jagħmel ħafna pubbliċità dwar preventive health, dawn l-organizzazzjonijiet bl-attivitajiet li jagħmlu jistgħu appuntu jħeġġu ħafna aktar nies biex jipparteċipaw.

Mr Speaker, jien fil-bidu għedt li fl-għotja ta' art pubblika, tingħata lil min tingħata, wieħed mill-aktar elementi importanti huwa li jiġi salvagwardat kontinwament l-iskop pubbliku li għalih tkun ingħatat dik l- art.

Din hija ħaġa li fi kwalunkwe settur għandha tiġi osservata.

Jekk wieħed jieħu l-każ ta' social housing, meta d-dipartiment tal-housing ikun qed jalloka proprjetà bi prezzijiet sussidjati, dan idaħħal klawsola fil- kuntratt - u huwa tajjeb li din il-klawsola tiġi nserita fil-kuntratt għax qabel dawn id-djar kienu qed jiġu kkummerċjalizzati - li qabel ċertu perijodu, ġeneralment ta' għaxar snin, dak l-individwu ma jkunx jista' jittrasferixxi jew ibigħ din id-dar lil terzi.

Jekk kemm-il darba din id- dar tinbiegħ fis-suq miftuħ kwalunkwe sussidju jkollu jitħallas lura.

Dan isir bl-iskop li dak li jingħata bħala għajnuna soċjali - li kull taxpayer ikun kkontribwixxa indirettament għalih - l-individwu jew individwi li jibbenefikaw minnu ma jkunu jistgħu qatt jisfruttawh għall-interessi personali tagħhom.

F'dak il-każ is-sussidju li jkun irċieva għandu effettivament jitħallas lura lill-gvern, lis-soċjetà.

Fil-kuntratti li għandna quddiemna dan huwa wieħed mill-iktar punti li wieħed irid joqgħod attent għalih, speċjalment fl-għotja tal-kuntratti b'enfitewsi.

Bħalma jaf kulħadd iċ-ċens huwa differenti mill-kirjiet u jista' jiġi ttrasferit, jista' jiġi nnegozjat u bniedem jista' anke jissellef fuq l- enfitewsi li jkollu.

Għaldaqstant għalkemm fil-kuntratt ġustament hemm stipulat li ma jistgħu bl-ebda mod iċedu, jissullokaw jew jittrasferixxu l- proprjetà lil terzi ħlief għal xi faċilitajiet ta' bar jew catering - u bħala każ partikolari qed nieħu dan il-kuntratt ta' l-iscouts association - hemmhekk wieħed ukoll irid juża ċerta kawtela għax il-faċilitajiet ta' catering jew ta' bar jistgħu jkunu kkummerċjalizzati bl-aktar mod estensiv.

Għalkemm għandna dik il-kondizzjoni, fl-istess klawsola hemm li din ir- restrizzjoni ma tapplikax f'każ li jsir trasferiment b'subbasta ta' xi bank jew istituzzjoni finanzjarja.

Filwaqt li nifhem l-iskop ta' din l-esklużjoni, peress li meta l-MDC kienet qed tagħti biċċiet ta' art għal żvilupp industrijali b'ċens għal 65 sena, waħda mill-problemi li kellna kienet appuntu meta dawn jissellfu mill- banek.

Issa f'każ ta' subbasta, wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li din l-eċċezzjoni tista' tagħti lok għal abbuż lampanti u jista' jiġri li jkollok proprjetà li tiswa ħafna aktar mill-ammont ta' ċens li l-gvern ikun qed jieħu - il-gvern jista' jassigura introjtu ħafna aktar, imma fil-fatt ikun qed jieħu income ħafna inqas minħabba l-iskop soċjali - u effettivament dik il-proprjetà li tkun prime site tispiċċa f'idejn individwu għal skopijiet kummerċjali.

Naħseb li din hija waħda mill- affarijiet li kull wieħed minna hawnhekk ma jixtiqhiex u għaldaqstant is- sitwazzjoni tiġi self-explanatory.

Mr Speaker, jekk aħna ma rridux li art pubblika li tkun prime site tispiċċa f'idejn individwu wara għaxar snin, ħmistax-il sena biex dan jikkummerċjalizzaha u minkejja l-qligħ li jkun qed jagħmel l-individwu xorta l-gvern jibqa' jdaħħal dak l-ammont ta' ċens miżeru, jien nissuġġerixxi li nħallu l-prinċipji stabbiliti f'dawn il-kuntratti, jiġifieri li l-entità soċjali tieħu l-art b'kirja jew b'ċens relattivament baxx u li f'każ ta' bejgħ b'subbasta l-proprjetà tkun tista' tiġi ttrasferita lil terzi u ma jkunx hemm il-projbizzjoni ta' trasferiment, però r-rata taċ-ċens inizjali tiġi ffissata kummerċjalment u fl-istess kuntratt jiġi stipulat li għal dik l-entità in kwestjoni ċ-ċens ikun imnaqqas.

Mela l-gvern diġà qed jistabilixxi a priori l-valur kummerċjali ta' dik il-biċċa art, fl-istess waqt qed jassigura li l-entità soċjali qed tħallas prezz nominali, u fil-kuntratt jista' jiġi inserit li f'każ ta' bejgħ b'subbasta fejn il-proprjetà tista' taqa' f'idejn il-privat, hu min hu, u bi dritt - għax hekk tgħid il-liġi u l-liġi nirrispettawha lkoll - iċ- ċens li jkun irid jitħallas huwa b'rata kummerċjali kif diġà stabbilit fil- kutratt.

B'dan il-mod inkunu qed nassiguraw li l-entità sportiva tħallas prezz nominali, inkunu qed nagħtu l-possibbiltà li dik l-entità tkun tista' tissellef mingħand istituzzjoni finanzjarja ħalli tiżviluppa dawk il- faċilitajiet, imma nkunu qed nagħtu wkoll il-faċilità li dik l-art tingħata bħala garanzija, jiġifieri tiġi kostitwita ipoteka fuqha u jekk ma jsirx il- ħlas lura tas-self tkun tista' tinbiegħ b'subbasta.

Iżda minkejja li nkunu qed nagħtu dawn l-opportunitajiet kollha, fil-każ li l-art tiġi f'idejn individwu privat bis-saħħa tas-subbasta - għax dik hija l-unika eċċezzjoni għat-trasferiment - min jakkwistaha jkun irid iħallas bir-rati kummerċjali għal dik il-proprjetà.

Dawn huma prinċipji li jiġu stabiliti anke fil-privat.

Meta jkun hemm xi ħadd li jrid jagħti art jew proprjetà tiegħu biex tiġi żviluppata, dawn huma t-tip ta' safeguards li jsiru biex min ikollu l-art jassigura income diċenti.

Mr Speaker, jien nissuġġerixxi li fl-ewwel klawsola fejn qed tiġi stabilita r-rata ta' ċens pagabbli għandha tidħol ir-rata kummerċjali.

Din mhix l-ewwel darba li l-gvern fl-għotja jew fil-bejgħ mill-housing authority stabilixxa l-prezz tal-bejgħ bil-prezz kummerċjali, ħalliha li l- individwu mbagħad iħallas il-prezz issussidjat.

Jiġifieri l-gvern diġà jipprattikah dan il-concept.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li f'dawn il- kuntratti r-rata taċ-ċens tkun ir-rata kummerċjali, tiġi aġġustata u ridotta amministrattivament ħalli l-entità tħallas ammont anqas, però jkun stipulat ukoll li f'każ ta' bejgħ b'subbasta l-prezz jew ir-renta li titħallas tkun renta kummerċjali.

B'hekk inkunu qed nassiguraw li l- proprjetà pubblika li hija l-proprjetà ta' kulħadd il-gvern ikun qed jutilizzaha għal skopijiet soċjali imma fl-istess waqt jassigura kif għandu jkun id-dħul xieraq minn dik il-proprjetà f'ċerti ċirkostanzi.

Punt ieħor li joħroġ ukoll minn dan il-kuntrant hija klawsola 7 dwar l- esproprjazzjoni.

Hawnhekk għandna l-klawsola li l-gvern jista' jeżerċita d- dritt li fl-interess pubbliku jesproprja l-art.

Ċertament il-problema li tinqala' f'ċirkostanzi bħal dawn hija kemm se jkun il-kumpens għal dik l- esproprjazzjoni.

Bħalma l-gvern hawnhekk ħaseb biex ikollu d-dritt - u għandu dritt dejjem - li jesproprja, anke jekk mhix qiegħda inserita, naħseb li biex wieħed jevita kwestjonijiet futuri li jispiċċaw il-qorti u li nafu kemm jieħdu tul ta' żmien, ikun tajjeb li l-kriterji kif jiġi ffissat il-kumpens jiġu definiti jew nirriferu għal xi forma ta' arbitru li jiddetermina hu l-kumpens, jew inkella jinstabu xi kriterji oħrajn ħalli l- kumpens jew kif jiġi definit il-kumpens ikun stipulat fil-kuntratt.

Punt ieħor huwa rigward il-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali.

Indirettament u anke direttament f'ċerti kuntratti tinħass il- parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali.

Jien inħeġġeġ lil dawn l-entitajiet biex jikkomunikaw mal-kunsilli lokali għaliex nassigurahom li fil- maġġoranza tagħhom il-kunsilli jħarsu pożittivament lejn dawn l- attivitajiet soċjali u sportivi, u ċertament isibu l-għajnuna kollha mingħandhom.

Dawn il-faċilitajiet se jkunu sited f'diversi lokalitajiet u se jkunu taħt il-kappa ta' l-awtorità tal-kunsilli lokali, allura għandhom jikkomunikaw magħhom minn qabel ħalli r-relazzjonijiet ikunu stabbiliti fuq bażi tajba mill-bidu nett.

Nagħlaq billi nagħmel riferenza għall-kuntratt tal-Five Star Hotels Ltd. fejn il-gvern qed jimmodifika dan il-kuntratt biex flok tinbena l-hostel li kellha tinbena skond il-kuntratt oriġinali, titħallas is-somma ta' LM25,000 min-naħa tal-kumpannija.

Xtaqt nistaqsi lill-ministru tat-turiżmu jekk il- bini ta' din il-hostel huwiex aktar bżonnjuż jew inkella jekk il- faċilitajiet li kienet se tipprovdi din il-hostel issa humiex qed jiġu provduti minn xi sors ieħor.

Hemm xi bidla ta' xi policy?

Għaliex meta fl- 1992 kien hemm il-ħsieb li tinbena din il-hostel, dak l-obbligu kien ibbażat fuq politika tal-gvern.

Allura l-fatt li qed jinbidel jirrifletti xi bidla fil-politika tal-gvern?

Issa se jkun il-gvern li jibniha din il- hostel?

Jekk niftakar sew fid-dibattiti ta' dak iż-żmien il-ministru tat- turiżmu kien għamel enfasi konsiderevoli fuq l-obbligu tal-kumpanija li tikkontribwixxi biex tinbena din il-hostel fl-interess tat-turiżmu stess, biex ikollna nies preparati f'din l-attività ekonomika hekk importanti għall-pajjiż.

Allura l-fatt li llum mhux se tinbena din il-hostel ifisser li l-bżonn inbidel jew inkella dak il-ħsieb ġie kompletament abbandunat?

Mr Speaker, dawn kienu l-ftit kummenti jew suġġerimenti li kelli jien rigward dawn il-kuntratti.

Nagħlaq prattikament kif bdejt billi ngħid li l- aktar ħaġa importanti hija li l-iskop pubbliku li għalih tingħata din il- proprjetà jibqa' jiġi osservat.

Aħna llum għadna qegħdin inbatu minħabba n- nuqqas ta' ħsieb li kien hemm fil-każ ta' Chambrai li prattikament għadu in shambles, għaddej minn id għall-oħra, u qed issir spekulazzjoni rampanti fuqu.

Għalkemm għaddew għaxar snin, il-benefiċċju li suppost kien maħsub bħala l-għan ewlieni ta' dik l-għotja ta' madwar 90 tomna art għadu mhux qed jinħass sal-lum.

U fl-opinjoni ta' ħafna nies hemmhekk jidher u jinħass li saret biċċa negozju għall-benefiċċju tal-ftit li sal-lum għadhom jikkummerċjalizzawh.

Din hija xi ħaġa li m'għandhiex tirrepeti ruħha u għaldaqstant fil-kuntratti għandna ndaħħlu dawk il-klawsoli neċessarji biex nassiguraw li l-benefiċċju li l-pajjiż għandu jieħu meta jsiru trasferimenti bħal dawn jibqa' jieħdu fil-perjodu kollu li fih l-art tkun ingħatat.

Grazzi.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, kif qal l-Onor.

Mangion, għandna riżoluzzjoni li nazzarda ngħid li mhix kontroversjali għax hawn qbil fil- prinċipju.

Din ir-riżoluzzjoni qed issir biex dan il-gvern ikun awtorizzat mill-parlament biex jagħmel trasferiment ta' numru ta' proprjetajiet.

Hawn żewġ tipi ta' kuntratti, dawk li huma b'ċens u oħrajn li huma b'kera, u l- proprjetà li qed tingħata tista' tinqasam ukoll fi tnejn.

Hemm faċilitajiet li huma diġà eżistenti bħalma huma pitches tal-boċċi, kumplessi sportivi u pixxini ta' l-għawm, imbagħad hemm virgin land, fejn xi klabb ikun talab biċċa art biex jibni, per eżempju, kumpless sportiv, u peress li l-gvern m'għandux struttura diġà lesta f'dak il-post qed jagħti biċċa art.

Ta' min jgħid, kif diġà semma l-kelliem ta' qabli, li r-renta marbuta ma' dawn it-trasferimenti m'hijiex bi prezz kummerċjali iżda hija b'rata sussidjata, anzi sussidjata ħafna.

L-iskop ta' dawn it-trasferimenti żgur mhuwiex li l-gvern jaqla' l-flus, anzi huwa aktar soċjali.

Il-qofol ta' dawn it-trasferimenti jolqtu entitajiet sportivi, allura t-trasferiment qed isir permezz u taħt is-superviżjoni tal-kunsill Malti ta' l-isports.

Irrid infakkar li l-kunsill Malti għall-isports ġustament għandu rappreżentanza wiesgħa, inkluż mill-oppożizzjoni.

F'kull trasferiment li qed isir qed jiġu stabiliti ċerti regoli li jridu jiġu osservati minn dik l-entità li se tgawdi minn dik il-proprjetà.

Hawnhekk se nagħmel parentesi żgħira għaliex naħseb li mhux biżżejjed li nagħmlu kuntratti tajba ħafna fejn ikun hemm regolamenti u obbligazzjonijiet, iżda huwa importanti li dawn inħarsuhom u nimxu magħhom.

Mhux qed ngħid li mhux se jiġri hekk, imma f'Malta qegħdin u nafu li kultant uħud jintrabtu li jħallsu ċerti obbligazzjonijiet imbagħad jonqsu milli jagħmlu dan.

Diġà ssemma l-każ tal-Five Star Hotels Ltd. liema kumpannija fl-1992 kienet intrabtet li tibni hostel għall-institute for tourism studies li kellu jiġi jiswa madwar Lm25,000 u din fil-fatt baqgħet ma bnitux.

Forsi mn'Alla għaliex l-ITS qed tgħid li aktar milli tinbena hostel hemm bżonn li l-flus jingħataw biex tissewwa l-istruttura ta' l-ITS.

Jien m'għandix problema għax jekk l-ITS jaħsbu li dawk il-flus jistgħu jiġu wżati aħjar billi tissewwa l-istruttura eżistenti, good luck to them.

Il-punt li qed nipprova nagħmel huwa li wara li l-parlament japprova din ir-riżoluzzjoni, il-pass li jmiss ikun li xi ħadd jagħmilha ta' watchdog biex jara li kull entità li se tgawdi biċċa art jew struttura diġà eżistenti tħares l-obbligazzjonijiet tagħha u tosserva r-regoli li se ngħid x'inhuma.

Per eżempju, f'każ ta' trasferiment ta' art li għad trid tiġi żviluppata, il-gvern se jorbot lill-entitajiet li se jgawdu minn dan it- trasferiment b'timeframe ta' kif għandu jsir l-iżvilupp.

Mhux se nagħtuhom biċċa art b'ċens jew b'kera biex sempliċement ikollhom asset, imma huma marbuta li jagħmlu l-iżvilupp li qalu li se jagħmlu.

Hemm ukoll regoli dwar il-benefikati li trid tagħmel dik l-entità partikolari, jiġifieri kemm trid tinvesti fuq dik il-biċċa art.

Dan kollu ġie miftiehem fil- kuntratt, allura issa huwa importanti li xi ħadd jagħmel is-supervisjoni biex jara li dak li ntrabtu li se jagħmlu jagħmluh.

Mhux biżżejjed li din il-Kamra tapprova t-trasferiment ta' dawn il-proprjetajiet imma importanti wkoll li min qed jintrabat li jagħmel żvilupp, skond prinċipji li diġà kien hemm qbil dwarhom, issa jagħmlu u jagħmlu fiż-żmien diġà stabbilit.

Għax kif diġà għedt għandna tendenza hawn Malta li nintrabtu b'ċerti affarijiet imbagħad nillaxkaw.

Fil-każ ta' dawn il-kuntratti qed isir kuntratt għal kull trasferiment, jiġifieri mhux kuntratt li jgħodd għal kollox imma kuntratt tailor-made għal dik l-art partikolari u għalfejn se tintuża, u skond min se jeħodha, jekk tkunx entità sportiva jew waħda filantropika.

Fil-fatt tul dawn l- aħħar 20 xahar - u hawnhekk nirringrazzja lil dawk kollha involuti, lill- uffiċċju tas-segretarju parlamentari għall-isports fil-ministeru ta' l- edukazzjoni, lil-lands, lill-planning authority, lill-ministeru ta' l- intern u lill-kunsill Malti għall-isports - bosta nies kienu involuti f'ħidma intensiva biex jaraw l-istatut ta' kull entità li kienet se tgawdi minn dan it-trasferiment, jaraw x'qed titlob, jaraw x'beħsiebha tagħmel b'dik il-biċċa art jew faċilità li din il-Kamra qed tintalab tgħaddilha u kif se tagħmel użu minnha.

Imbagħad skond dak kollu li ħareġ sar kuntratt fejn il-gvern jissalvagwardja l-interessi tiegħu u l-entità jsirilha kuntratt skond il-bżonnijiet tagħha.

Dawn il-kuntratti huma kollha fuq l- istess prinċipji iżda dejjem skond il-ħteġijiet għalfejn dik l-art se tgħaddi f'idejn xi għaqda jew entità.

B'kollox se jsiru 30 trasferiment li huma b'ċens u tnax li huma b'kera - fil-maġġoranza tagħhom huma għaqdiet jew entitajiet sportivi, naħseb aktar minn 90% minnhom, imbagħad għandek il-girl guides u l-iscouts ukoll - u barra dawn it-42 trasferiment hemm ukoll għaxar korrezzjonijiet.

Ta' min jgħid li taħt il-gvern preċedenti kienet bdiet din is-sistema għax kienu saru xi 24 trasferiment ta' proprjetà u sfortunatament kien hemm żball f'ċerti qisien ta' l-artijiet li ngħataw.

Dawn affarijiet li jiġru u mhux qed ngħid dan bi kritika imma qed nispjega x'inhu jiġri biss.

Fl-1987 jew fl-1988 saru trasferimenti fejn il-qisien li jiddeskrivu ċerti artijiet li ġew trasferiti do not tally with the extent of the land given, allura indirizzajna dan l-iżbilanċ mhux biex dawn l-entitajiet involuti jitilfu xi ħaġa minn dak li akkwistaw, iżda biex il-qisien ikunu reali u dak li jitniżżel fil-kuntratt jirrifletti l-biċċa ta' art li jkunu se jieħdu.

B'kollox hemm madwar 60 trasferiment li 42 minnhom, kif diġà għedt, huma entitajiet sportivi.

L-oħrajn huma NGOs, għaqdiet filantropiċi, scouts, girl guides, down's syndrome association etc. Fosthom hemm il-Malta aviation museum li għall-ewwel darba se jkollhom titlu biex ikun jista' jiġi żviluppat dan il-mużew ta' l-avjazzjoni.

Mr Speaker, nixtieq nagħmel kumment żgħir fuq il-planning authority f'relazzjoni diretta ma' dawn it-trasferimenti.

Waqt din ir-riżoluzzjoni dwar it-trasferiment ta' proprjetà smajna diskorsi li kienu prattikament fuq l-awtorità ta' l-ippjanar li fl-opinjoni tiegħi kienu kompletament out of order.

Jien mhux se nagħmel dak l-iżball.

Ta' min jgħid li l- eżerċizzju ta' l-għoti jew kiri ta' l-artijiet sar b'konsultazzjoni u bi qbil ma' l-awtorità ta' l-ippjanar, kif ukoll mad-dipartiment ta' l- artijiet u d-dipartimenti l-oħra involuti.

Jiġifieri l-awtorità ta' l- ippjanar qed taqbel fil-prinċipju li dawn is-siti msemmija fir- riżoluzzzjoni jgħaddu lil dawk l-entitajiet partikolari imsemmija.

Fil-każ ta' Birżebbuġa, per eżempju, jien informat li talbet li tara l-pjanti preliminari biex tara x'għandha f'moħħha din l-entità u mhux għall- approvazzjoni.

Jiġifieri kellna eżerċizzju ta' konsultazzjoni, ma sarx bl- approvazzjoni tal-planning authority, biex inkunu ġusti magħhom.

Kulma ġara kien li dawn kellhom l-informazzjoni kollha dwar liema art se tingħata, lil min se tingħata din l-art, għalxiex se tintuża u kif se tintuża, u kien hemm każi fejn talbu wkoll il-pjanti preliminari.

F'każ wieħed żgur, probabbli iktar minn wieħed.

Wieħed japprezza li l-planning authority issa għandha dmir, mhux dritt imma għandha d-dmir ukoll li tagħmel il-vetting tagħha meta dawn l-entitajiet jissottomettu l-pjanti għall-approvazzjoni.

Irrid nagħmel punt ieħor li nittama li jittieħed bi kritika kostruttiva għaliex meta tiltaqa' ma' wħud mill-membri tal-planning authority tinduna kemm huma sensittivi għall-kritika.

Mid-dehra dawn jippretendu li aħna d- deputati nivvotawlhom il-flus u mbagħad m'għandniex id-dritt li nikkritikaw l-operat tagħhom.

Naħseb li huma totalment żbaljati u, jeħduha kif jeħduha, jien wieħed minn dawk li kont kritiku lejn l-awtorità ta' l- ippjanar, u hekk beħsiebni nibqa'.

Il-punt li rrid nagħmel huwa li wara dan l-isforz u wara li sar dan ix-xogħol kollu ta' 20 xahar biex jiġi studjat liema entitajiet se jgawdu minn dawn it-trasferimenti tal-proprjetà u b'liema kuntratti se jingħatawlhom, u wara li din il-Kamra ddiskutiet dawn it-trasferimenti ta' proprjetà għal madwar ħames seduti u wieħed jittama li tapprovahom ukoll, naħseb issa huwa importanti li l-awtorità ta' l-ippjanar ma tispiċċax il-bottleneck biex isir l-iżvilupp minħabba burokrazija żejda, dewmien mhux ġustifikat jew inkella nuqqas ta' rispett lejn il-klijenti tagħhom.

Ladarba l-awtorità ta' l-ippjanar fil-prinċipju qed taqbel li tali biċċa art tgħaddi lil dik l-entità, meta din l-entità tissottometti l-pjanti - mhux qed ngħidu li tagħmel rubber-stamping u tgħaddi kollox għaliex qablet din il-Kamra, f'każ li taqbel - wieħed jittama li l-awtorità ta' l-ippjanar ma tispiċċax il-bottleneck kif ġieli spiċċat f'każijiet oħra, fejn prattikament idumu s-snin biex jiġi approvat permess.

Għandna esperjenza qarsa ta' meta l-awtorità ta' l-ippjanar tiddeċiedi li ddum għaliex kontra dak li qal il-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra, li l-awtorità ta' l-ippjanar hija kkontrollata mill-ministru, ir-realtà hija għal kollox differenti minn hekk.

Jekk hawn consensus f'din il-Kamra dan żgur huwa dwar il-fatt li aħna t-tnejn aħna kritiċi għall-awtorità ta' l-ippjanar.

X'inhuma l-konklużjonijiet li joħorġu mit-trasferimenti ta' dawn l- entitajiet?

Bla dubju, jekk kollox imur skond kif ippjanat, u jekk kulħadd iħares l-obbligazzjoni tiegħu, naħseb li se jkollna żvilupp - għalkemm mhux dak l-iskop wara dan kollu, imma ta' min isemmih - kbir f'daqqa li naħseb li għandu jagħmel xi ftit effett fuq l-ekonomija għaliex se jkun hemm diversi entitajiet li ħadu biċċa art li jridu jiżviluppawha, jew ħadu faċilitajiet li jridu jirranġawhom.

Imma x'inhu l-iskop veru tat- trasferiment ta' din il-proprjetà lil dawn l-entitajiet?

Ħafna drabi ssir kritika - li jien ngħid li hija ġustifikata mhux f'Malta biss imma anke barra minn Malta - li ż-żgħażagħ m'għandhomx biżżejjed mezzi ta' divertiment jew passatemp fil-lokalitajiet tagħhom jew inkella fil-viċinanza ta' fejn joqogħdu.

Jiena ngħid li veru m'hawnx biżżejjed, għalkemm compared ma' wħud minn pajjiżi oħra forsi għandna iktar minn uħud, u wħud mill-pajjiżi għandhom iktar minna.

Jien ngħid li m'hawnx biżżejjed u ma rridux nilludu ruħna li b'dawn it-trasferimenti li se nagħmlu se jkollna biżżejjed faċilitajiet sportivi.

Probabbli jgħaddu għaxar snin oħra u min ikun hawn flokna xorta jibqa' jgħid li m'hawnx biżżejjed faċilitajiet sportivi.

Huwa ħażin jekk ngħidu li issa għamilna kollox għaliex qed nagħmlu dawn it-trasferimenti ta' proprjetà.

Kulma qed nagħmlu huwa pass fid-direzzjoni t-tajba għaliex qed nagħmlu pass biex ikun hawn aktar faċilitajiet sportivi u l-iktar importanti huwa li jkunu mmexxija b'mod serju u b'mod responsabbli fuq gwidi ċari.

Mr Speaker, kif diġà għedt l-entitajiet sportivi li se jieħdu dawn il- faċilitajiet se jkollhom is-superviżjoni tal-kunsill Malti għall-isport ħalli jassiguraw li ż-żgħażagħ f'diversi lokalitajiet u anke dawk li mhumiex żgħażagħ - għaliex illum hawn ħafna li mhumiex daqstant żgħażagħ li jipprattikaw l-isport u jagħmlu tajjeb - isibu mezz alternattiv fejn iqattgħu l-ħin ħieles.

Hija ħaġa tajba li din il-Kamra qed tagħmel dan l- investiment fil-faċilitajiet sportivi għaliex qed inżidu l-opportunitajiet fejn diversi nies jistgħu jipprattikaw dixxiplini differenti ta' l-isport u qed inżidu l-aċċess għall-isport, għaliex jekk inti għandek faċilità sportiva - mhux f'kull lokalità għaliex forsi impossibbli - viċin ta' fejn toqgħod, awtomatikament qed iżżid l-aċċess bit-tama li tħajjar aktar nies jipprattikaw l-isport li jogħġobhom.

Jien segwejt id-diskors ta' l-Onor.

Joe Debono Grech dwar il-bżonn li nagħmlu xi ħaġa biex intejbu l-livell ta' l-isportivi tagħna u jien naqbel miegħu.

Ma noqogħdux nilludu ruħna li se nkunu għamilna kollox billi tajna dawn il-faċilitajiet, imma naħseb li iktar ma tipprovdi faċilitajiet iktar se tħajjar nies biex jipprattikaw dixxiplini sportivi differenti.

Allura wieħed jittama li - mhux b'dan li qed nagħmlu biss għax il-problema hija kumplessa bħalma hija s-soluzzjoni - dan ikun pass żgħir biex intejbu l-livell ta' l-isportivi f'pajjiżna.

Nagħmel parentesi żgħira biex ngħid li meta intervistaw lil Pele' u staqsewh kif beda fil-football, dan qal li kellu ballun taċ-ċarruta u kien joħroġ barra fit-triq u joqgħod jilgħab bih.

Issa jien mhux qed ngħid li b'dan li qed nagħmlu se jkollna xi Pele' f'Malta għada!

J'Alla, imma ma tantx jien wieħed minn dawk li nħobb noħlom.

Jiġifieri b'dan li qed nagħmlu mhux se nagħmlu mirkali imma naħseb li huwa pass fid-direzzjoni t- tajba.

Jiena nittama li dan li qed nagħmlu fl-aħħar mill-aħħar isarraf biex inħajru aktar żgħażagħ biex iqattgħu l-ħin ħieles jipprattikaw u jedhew fl-isport li wara kollox - dan huwa l-iktar punt importanti - huwa a healthy habit.

Apparti minn hekk, forsi l-isport jista' jżomm liż-żgħażagħ tagħna ftit aktar 'il bogħod minn postijiet kummerċjali ta' divertiment oħra li sfortunatament uħud minnhom illum tant saru marbuta ma' l-abbuż ta' sustanzi perikolużi, l-alkoħol u tipjip.

L-isports mhux biss joffri passatemp li jagħmlek aktar b'saħħtek fiżikament u anke psikoloġikament - u dan huwa pprovat xjentifikament - iżda wkoll fih innifsu huwa inkompatibbli ma' ċerti vizzji li huma detrimentali għas-saħħa.

Min jipprattika xi sport bis-serjetà jaf li l- isport u t-tipjip ma jmorrux flimkien.

L-isport u l-abbuż mis-sustanzi perikolużi ma jmorrux flimkien.

Għalhekk naħseb li dan huwa pass żgħir fid- direzzjoni t-tajba mingħajr ma nkun qed noħlom li se nsolvu kollox permezz tat-trasferiment ta' dawn l-artijiet.

Naħseb diversi għaqdiet sportivi għall-ewwel darba se jkollhom il-faċilitajiet tagħhom bit-titlu tagħhom u jamministrawhom huma fuq gwidi u taħt is-superviżjoni tal-kunsill Malti ta' l-isport.

Imma se jkollhom ukoll ċerta awtonomija anke ekonomika għaliex naħseb li l-iskop ta' ħafna minnhom huwa li jżewġuhom ma' attività kummerċjali sabiex l-għaqda sportiva tagħhom tkun aktar sostenibbli.

Hawnhekk irrid nirriferi għal xi ħaġa li qal l-Onor.

Charles Mangion, fis- sens li huwa importanti li l-aspett kummerċjali ma jsirx l-iskop.

L-aspett kummerċjali huwa importanti biex l-għaqda jkollha l-finanzi għax nafu li waħda mill-ikbar problemi li għandhom l-għaqdiet sportivi hija li jridu joħorġu ħafna flus.

Għalhekk hija ħaġa tajba li jżewġu l-faċilità sportiva ma' ċertu investiment ekonomiku.

Imma l-attività kummerċjali għandha tkun biss mezz biex jilħqu l-iskop tagħhom, jiġifieri li tiżdied l-aċċessibbiltà ħalli aktar u aktar nies mil-lokal jipprattikaw l-isport.

Insemmi l- eżempju tal-pixxina ta' Wied il-Għajn li l-ministru preċedenti responsabbli mill-isport, l-Onor.

Michael Refalo, kien għaddieha lill-kumitat tal- waterpolo ta' Wied il-Għajn.

Naħseb li dawn irnexxielhom mhux biss jagħmlu a happy balance billi jużaw l-attività kummerċjali biex ikunu jistgħu jsostnu l-attivitajiet sportivi tagħhom, imma rnexxielhom joħolqu xi ħaġa li ma kenitx teżisti qabel.

Il-pixxina tal-waterpolo ta' Wied il-Għajn illum hija aċċessibbli għan-nies kollha tal-lokal.

Per eżempju, f'dawn ix- xhur tas-sajf dawn mhux biss jorganizzaw barbecues fejn ikollhom ħafna nies u għandhom bar fejn imorru familji sħaħ, imma aktar minn hekk jiftħu l- pixxina tal-waterpolo.

Kull min irid imur fil-pixxina ta' Wied il-Għajn iħallas Lm1 u jista' jagħmel ġurnata jgħum hemmhekk.

Barra li qed jipprovaw jaqilgħu ftit flus, li hija ħaġa tajba, awtomatikament din saret aċċessibbli għal dawk kollha li jridu jmorru.

Naħseb li dan bejn wieħed u ieħor għandu jkun il-prinċipju li għandu jmexxi dawn l-entitajiet sportivi.

Għal uħud mill-entitajiet sportivi li se jagħmlu użu minn dawn il- faċilitajiet ifisser ħafna iktar minn hekk.

Per eżempju, il-Malta tennis federation m'hijiex se tibqa' tagħmel użu mill-faċilitajiet ta' ħaddieħor imma se jkollha l-faċilità tagħha għall-ewwel darba.

L-istess għall-judo federation.

Fuq il-kwestjoni tar-regoli diġà semmejt li issa jrid ikun hemm il-watchdog li jara li r-regoli jiġu osservati.

Jien naqbel ukoll mal- kummenti li għamel l-Onor.

Charles Mangion dwar il-parteċipazzjoni tal- kunsilli lokali.

Dawn għandhom jiġu involuti mhux biss fit-trasferiment tal-proprjetà imma anke fil-management tagħhom.

Il-kunsilli lokali għandhom role importanti ħafna x'jilagħbu għax fil-fatt huma ilhom jitolbu li jkun hemm faċilità sportiva fil-lokal tagħhom.

Din hija xi ħaġa li jriduha u jien konvint li jistgħu jagħtu l-għajnuna kollha tagħhom.

Dawn huma l-kummenti li rrid nagħmel.

Naħseb li all in all ir- riżoluzzjoni li għandna quddiemna hija pożittiva u m'għandux ikun hawn kontroversja fuqha, għalkemm ovvjament kulħadd għandu dritt jagħmel il- kritika tiegħu biex din ir-riżoluzzjoni tkun aħjar.

Imma għal dawk ir- raġunijiet pożittivi jien naħseb li din il-Kamra għandha tapprova din ir- riżoluzzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, għandna quddiemna riżoluzzjoni maqsuma f'disa' dokumenti li biha qed jiġu ttrasferiti diversi proprjetajiet u artijiet bil-kera jew biċ-ċens lil diversi għaqdiet sportivi u soċjali, kif ukoll għaqdiet oħra.

Aħna bħala oppożizzjoni naqblu fil-prinċipju ma' din ir-riżoluzzjoni biex dawn il-proprjetajiet jgħaddu għand dawn l-għaqdiet sabiex ikollhom is-siti minn fejn jistgħu jippromwovu d-dixxiplina sportiva tagħhom b'awtonomija sħiħa.

Imma tajjeb li, kif qal qabli l-Onor.

Galea, wara li jgħaddu dawn il-proprjetajiet lil dawn l-għaqdiet, ikun hemm sorveljanza, ikun hemm il-watchdog li jara li jiġu osservati bl-akbar serjetà dawk il-kondizzjonijiet li fuqhom tkun ingħatat dik il-proprjetà.

Mr Speaker, qed ngħid hekk għaliex jekk tħares lejn din ir-riżoluzzjoni ssib li dokument minnhom juri li l-ftehim li kien sar snin ilu ma kienx ġie onorat u qed jiġi rranġat ukoll permezz ta' din ir-riżoluzzjoni.

Jien ma nħossx li dan huwa sew, speċjalment fejn tidħol xi kumpannija kummerċjali.

Anke fejn jidħlu għaqdiet sportivi u soċjali, jien nemmen li għandu jkun hemm sorveljanza ħalli naċċertaw ruħna li art jew proprjetà li tgħaddi għandhom tiġi żviluppata u tintuża fl-aħjar interess pubbliku u għall-iskop ewlieni li dan il-parlament ikun approva l-istess trasferiment.

Għalkemm se jkunu finanzjarjament awtonomi u taħt is-sorveljanza tal-kunsill Malti ta' l-isport, il-gvern minn żmien għal żmien għandu jissorvelja dak li jkun qed isir f'dawn is-siti u l-faċilitajiet.

Jien nemmen li once li dawn l-artijiet jiġu ttrasferiti, l-għaqdiet sportivi flimkien mal-kunsill Malti għall-isport, mas-segretarjat responsabbli mill-isport u ma' l-awtorità ta' l-ippjanar għandhom iħejju pjan kif is-sit li jkunu ngħataw ikun se jiġi żviluppat.

Qed ngħid li l- pjan għandu jitħejja flimkien ma' l-awtorità ta' l-ippjanar ħalli mbagħad ma jinstabux diffikultajiet biex jingħataw il-permessi, u biex jiġu stabiliti t-targets tal-fażijiet kif għandu jsir ix-xogħol b'mod li kulmin irid juża s-sit għad-dixxiplina sportiva tiegħu jkun jista' jagħmel hekk bl- akbar faċilità.

Permezz ta' dan il-pjan mhux sempliċement ngħaddu l-art, ngħaddu l-proprjetà, imma wieħed ikun jaf eżattament kif se tiġi żviluppata dik il-proprjetà aktar 'il quddiem.

Xtaqt nitkellem dwar proprjetajiet fil-lokalità ta' Pembroke li hija parti mid-distrett fejn nikkontesta jien.

Hawnhekk insibu li se jgħaddu diversi proprjetajiet lill- għaqdiet sportivi, fosthom il-BMX club, il-judo club, u l-island radio model club.

L-ewwelnett fil-laqgħat li saru f'dan ir- rigward jidher li dawn mhux qed jaqblu mal-prezzijiet li qed jiġu mitluba għall-kirjiet tagħhom f'din il-lokalità.

Xi sena u nofs ilu saru laqgħat kemm mal-kunsill lokali u anke mas-segretarju parlamentari għall-isport, imma minn dakinhar jidher li l-affarijiet iġġammjaw u ma sar xejn iżjed.

Irrid ngħid hawnhekk li l-kunsill lokali u anke l-għaqdiet infushom jinsabu diżappuntati għaliex xtaqu li qabel jiġu trasferiti għandhom dawn l- artijiet, il-ftehim ikun wieħed komplut.

Xtaqt nirrimarka wkoll dwar il-fatt li fil-kuntratti ta' dawn it- trasferimenti, fejn qabel il-kunsilli lokali kienu jingħataw id-dritt li jużaw għal 15-il ġurnata fis-sena l-artijiet li jkunu ġew trasferiti għand xi għaqda sportiva jew soċjali fil-lokalità tagħhom, din id-darba dawn il- 15-il ġurnata fis-sena ġew maqsuma bejn il-gvern u l-kunsill.

Dan ifisser li l-kunsill lokali se jitnaqqaslu ż-żmien li fih jista' juża din il- proprjetà matul is-sena.

Kien hemm diversi kunsilliera u anke sindki li qaluli li ma jaqblux ma' din it-tip ta' klawsola u jixtiequ li l-kunsill ikollu aktar aċċessibilità għal dawn il-postijiet kif fil-fatt kellu qabel.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Charles Mangion, irridu ndaħħlu l-kultura ta' kollaborazzjoni bejn il-kunsilli u dawn l-għaqdiet, imma kif inhu l- kuntratt awtomatikament l-għaqdiet jistgħu faċilment jinjoraw il-kunsill.

Jien naħseb li l-kunsill lokali għandu jkollu ċerta awtorità fuq art li qiegħda fil-lokalità tiegħu, għalkemm mhux awtorità assoluta.

Naħseb li wieħed seta' jikkonsidra iktar bis-serjetà qabel jieħu dan il-pass li l-15- il ġurnata fis-sena li fihom l-kunsill jista' juża din il-proprjetà jinqasmu bejn il-gvern u l-kunsill.

Xtaqt nitkellem dwar għaqdiet sportivi oħra li wkoll xtaqu li jingħataw xi proprjetà.

Fost dawn insemmi l-assoċjazzjoni tat-torball li meta jagħmel l-intervent tiegħu l-Onor.

Noel Farrugia, bħala l-fundatur tagħha, żgur li se jitkellem dwarha ħafna iktar fid-dettall milli naf jiena.

It- torball hija għaqda sportiva ta' nies neqsin mid-dawl li ntroduċew ukoll logħba għalihom f'Malta.

It-talba tagħhom għal sit fejn ikunu jistgħu jipprattikaw l-isport tagħhom issa ilha pendenti għal numru ta' snin twal u sal-lum għadhom ma ngħatawx sit minn fejn joperaw.

Naħseb li wasal iż- żmien li nikkonsidraw bis-serjetà t-talba tagħhom.

Xtaqt nitkellem ukoll dwar il-ground tax-Xagħra tal-Furjana li nafu x'kontroversja nqalgħet dwaru qabel iċ-ċelebrazzjonijiet tal-millennju.

Fix-Xagħra tal-Furjana hemm ground sabiħ li saru ħafna spejjeż fih biex inżera' t-turf u kien jintuża kemm mit-team tal-Furjana u anke mit-tfal tal- Furjaniżi.

Kien hemm oġġezzjonijiet kbar biex fix-xagħra ma jsirux iċ- ċelebrazzjonijiet tal-millennju.

Kien hemm twissijiet dwar il-ħsara li kienet se ssir, imma kien hemm min webbes rasu u xorta għamel l- attivitajiet li kellu jagħmel hemmhekk bir-riżultat li t-turf spiċċa diżastru.

Sa ftit tal-ġranet ilu kienet qisha għalqa tal-patata, anzi naħseb li għalqa tal-patata hija lussu ħdejn l-istat li kienet fih ix- Xagħra tal-Furjana.

Hija ħaġa tajba li issa reġgħu bdew ix-xogħlijiet, imma jiena ngħid li din hija spiża kapriċċuża minħabba li kien hemm min webbes rasu u ried jagħmel bilfors l-attivitajiet hemmhekk.

Wara kollox l- ispiża se toħroġ mill-fondi pubbliċi, mill-fondi tal-poplu Malti u Għawdxi.

Insemmi wkoll il-pendenza li hemm dwar l-iżvilupp tal-ground fejn jittrejnjaw il-players tal-Valletta football club.

Nafu li ħafna mit-teams tal-premier division għandhom il-ground tagħhom, allura hawnhekk wasal iż- żmien li din il-problema tiġi solvuta.

Qed nirriferi għas-Salinos ground, li jinsab fi stat xejn pjaċevoli.

Għandi informazzjoni li l-affarijiet mexjin, imma mexjin bil-mod wisq għax jidher li m'hemmx superviżjoni ta' kif qed isiru l-affarijiet.

Jeħtieġ li ngħaġġlu x-xogħol għall-ġid ta' l- isport Malti u għall-ġid tat-tfal li jattendu hemmhekk biex jipprattikaw d- dixxiplina sportiva tagħhom.

Proġett ieħor li issa ilu pendenti mhux ħażin huwa l-landscaping fil- housing estate li hemm Ta' Ġiorni li semmejtu kemm-il darba f'dan il- parlament.

Mhux se naqta' qalbi, nibqa' nsemmih sakemm nara li jitwettaq.

Hemm il-pjanti li suppost huma approvati mill-awtorità ta' l-ippjanar, iżda ma nafx x'inhu jiġri eżattament għaliex daqqa jgħidu li huma approvati u daqqa jgħidu li jridu jiġu emendati, u din l-istorja ilha sejra għal snin twal.

Hemm ukoll ground tal-football u playing-field għaż-żgħażagħ ta' dik l-akkwata li d-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar intrabat li jibnihom a spejjeż tiegħu skond ftehim li kien sar mal-kunsill lokali dwar bini ta' flats fejn il-kunsill kien ċeda biċċa art.

Imma sal-lum għadu ma sar xejn.

Id-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar issa wasal biex ilesti l- proġett li kien ippjana hu u mhux sew li issa joqgħod jittituba biex joħroġ il-fondi ħalli jagħmel il-ground u l-playing-field li kien intrabat li jagħmel.

Mr Speaker, hawnhekk nixtieq nappella wkoll lill-kunsill lokali ta' San Ġiljan biex jilħaq ftehim dwar kif se jiġi wżat dan il-post mill-uniku club tal-football li hemm San Ġiljan, Ta' Ġiorni Wolves Football Club, li biex jagħmlu t-training dawn ikollhom joħorġu barra l-lokalità.

Naf li f'San Ġiljan hemm club ieħor tal-football li huwa l-Melita FC, imma dawk issa ngħataw proprjetà ġewwa Pembroke biex jagħmlu użu minnha.

Mr Speaker, aħna naqblu fuq din ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna, imma xtaqt nagħmel xi ftit osservazzjonijiet.

Fost oħrajn, jien segwejt id- diskors ta' l-Onor.

Jason Azzopardi u nħoss li huwa pprova jippolitiċizza din ir-riżoluzzjoni, minkejja li m'hijiex kontroversjali.

Hawnhekk hawn ftehim fuq il-prinċipju, għalkemm jista' ma jkunx hemm qbil fuq xi dettalji dwar kif dawn l-artijiet jiġu trasferiti għand għaqdiet sportivi u soċjali.

Imma l-Onor.

Membru għoġbu jipprova jippolitiċizzaha u joqgħod isemmi li din ir-riżoluzzjoni ma fihex xi għoti ta' art lil xi partit politiku.

Dawn l-affarijiet jiskantawni!

Bl-istess argument ta' l-Onor.

Azzopardi, nixtieq infakkru kif għaddew lill-partit il-każini Nazzjonalisti ta' Ta' Xbiex u Santa Luċija.

Nesa kif il-McDonald's għaddiet għand ħbieb tal- qalba viċin il-kap tiegħu?

Però dan m'huwiex il-punt ta' din ir- riżoluzzjoni, imma hawnhekk qegħdin nitolbu lill-parlament japprova t- trasferiment ta' siti lill-għaqdiet sportivi u għaqdiet b'għan soċjali.

L- iskop ta' dan huwa biex liż-żgħażagħ tagħna ndaħħlu fihom aktar spirtu ta' eżerċizzju fiżiku permezz ta' l-isports u ndaħħlu aktar kultura ta' għajnuna soċjali permezz ta' għaqdiet oħra.

Dan huwa l-ispirtu ta' din ir- riżoluzzjoni.

Mr Speaker, hemm numru ta' għaqdiet oħra li mhumiex żgħar u li għadhom ma bbenefikawx mit-trasferiment ta' dawn l-artijiet, li hemm bżonn naħsbu fihom 'il quddiem.

Jien nagħlaq billi nawgura li dawn il-proprjetajiet u artijiet li qed jgħaddu lil dawn l-għaqdiet jintużaw tajjeb u jkun hemm sorveljanza sħiħa ta' dak li jkun qed jiġri fl-interess taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin li għandhom għal qalbhom l-isport u anke l-attivitajiet soċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, din ir-riżoluzzjoni hija interessanti għaliex turi li fl-aħħar tas-seklu li għadda u fil-bidu ta' dan is-seklu aħna biddilna l-linja ġenerali li s-soltu kienet tittieħed mill-gvern.

Fil-bidu ta' meta ġew l-Ingliżi hawn Malta kien sar survey biex jaraw f'idejn min qiegħda l-proprjetà u rriżulta li terz tal-proprjetà kienet f'idejn il-gvern, terz f'idejn il-privat u terz ieħor f'idejn il- Knisja.

Din kienet waħda mir-raġunijiet għalfejn daħlet il-famuża liġi tal- manomorta li ma tippermettix lill-Knisja li tieħu ċerta proprjetà.

Illum ż- żmenijiet inbiddlu.

Kulħadd jaf bil-ftehim li sar bejn il-gvern u l- Knisja, fejn il-gvern ħa f'idejh numru kbir ta' proprjetajiet u allura mill- aħħar għaxar snin tas-seklu li għadda sal-lum il-gvern sab ruħu bi kwantità kbira ta' proprjetà f'idejh.

Għalkemm ngħidu li din il-proprjetà qiegħda f'idejh għaliex huwa reġistrat bħala proprjetarju, mhux neċessarjament kollha hija wżata mill-gvern għaliex hemm diversi proprjetajiet li huma mogħtija b'kirjiet jew bi ċnus lil individwi privati.

Filwaqt li mill-bidu tas-seklu li għadda l-preokkupazzjoni prinċipali kienet ta' kif inti tieħu art privata biex tagħmilha pubblika, jidher li t- teħid permezz ta' esproprjazzjoni ta' art mingħand il-privat għall-pubbliku tul is-seklu kollu bil-mod il-mod naqset ħafna.

Wieħed irid jgħid li issa l-boxla nbidlet u l-linja li qiegħda tittieħed hija kif proprjetà li qiegħda f'idejn il-gvern - mhux proprjetà li ttieħdet lill-privat, imma proprjetà li hija diġà tal-gvern jew għaliex ġiet mingħand il-Knisja jew għaliex kienet għandu minn ġenerazzjonijiet passati - mingħajr ma wieħed jitlef l-iskop pubbliku tagħha, jiġifieri li tiġi wżata għall-ġid tal-poplu kollu in ġenerali, tgħaddi f'idejn organizzazzjoni li tkun qiegħda twettaq skop speċifiku li mhuwiex ta' natura privata imma ta' natura pubblika.

Mr Speaker, meta l-gvern qed jgħaddi dawn il-prorpjetajiet lid-diversi istituzzjonijiet ikun qed jirrikonoxxi li l-ħidma li qed jagħmlu hija ta' ġid għall-poplu Malti kollu.

F'dan is-sens wieħed jifhem iktar u iktar l- importanza ta' din ir-riżoluzzjoni li hawn quddiemna llum.

L-ewwelnett bħala linja li tapplika għalihom kollha, dawn qed jiġu rikonoxxuti permezz ta' titolu speċifiku, sija l-assoċjazzjonijiet li diġà qegħdin fil-post u sija dawk li jridu jidħlu fil-post, sabiex għan-nom tal-gvern jagħmlu xi ħaġa ta' natura sportiva, ta' natura filantropika, ta' natura li hija marbuta mal-formazzjoni aħjar u mar-rikreazzjoni aħjar tal-poplu in ġenerali li l-Istat innifsu jħoss li mhuwiex qiegħed f'pożizzjoni li jagħmel.

Dan huwa mod tajjeb ta' kif wieħed jiddelega l-poter lil xi ħadd li huwa interessat u ta' kif wieħed jinvolvi b'mod dirett is-settur tal- volontarjat.

Fil-maġġoranza tagħhom dawn huma nies li volontarjament jagħtu ħafna mill-ħin tagħhom għal dawn l-organizzazzjonijiet.

Għalhekk b'din l-għotja legali, għaliex dan huwa titolu legali - u hawn hija l- importanza ta' din ir-riżoluzzjoni kollha - aħna qegħdin nagħtu lil dawn l- għaqdiet rikonoxximent fis-sens legali.

Mr Speaker, din il-linja li qed jieħu l-gvern hija importanti biex ikompli jħajjar iktar persuni li jridu jipparteċipaw fil-kamp filantropiku u fil-kamp sportiv għaliex b'dan il-pass l-Istat qiegħed juri li mhux qed jinjora jew joġġezzjona għal dak li qegħdin jagħmlu dawn l-għaqdiet.

Anzi tant il-gvern iħoss li l-ħidma tagħhom hija għall-ġid tas-soċjetà in ġenerali, li qiegħed jagħtihom is-saħħa legali fuq l-art jew il-proprjetà li joperaw fiha biex ċerti affarijiet li qabel ma setgħux jagħmlu, issa jkunu jistgħu jagħmluhom.

U jekk jagħmlu xi kostruzzjoni jew xi tibdil illum għandhom moħħhom mistrieħ li jkunu qed jagħmluha b'mod legali u l- pubbliku jkun jaf li t-tali organizzazzjoni m'hijiex hemmhekk fuq bażi temporanja imma fuq bażi permanenti.

Ovvjament il-kelma "permanenti" hija wkoll relattiva, però dan it-titolu se jagħti ċerta forza lil dawn il- persuni li jiddedikaw tant ħin għall-club partikolari tagħhom, għan-namra partikolari tagħhom, għax qegħdin jingħataw iktar pedament b'saħħtu fuqxiex joperaw.

Min għandu esperjenza f'dawn il-clubs bħalma għandi jien, fis- sens li jien konsulent legali ta' ħafna clubs, jinnota li l-fatt li jkollhom fuq isimhom il-proprjetà b'ċens jew b'kiri jagħtihom iktar saħħa biex jimxu 'l quddiem fil-ħidma tagħhom.

U f'dan id-dawl il-gvern mhux biss qiegħed jirrikonoxxi l-ħidma tagħhom imma qiegħed jipprova jgħinhom - ovvjament bil-limitazzjonijiet li l-gvern għandu f'idejh - u qed jinkoraġġihom biex jimxu iktar 'il quddiem.

Huwa interessanti wkoll li hawn numru kbir ta' clubs tal-boċċi fejn jipprattikaw dan l-isport li huwa purament nazzjonali.

Pajjiżi oħrajn jilagħbuha din il-logħba tal-boċċi però f'forom differenti.

Il-mod kif nilagħbuha hawn Malta huwa tipikament Malti, huwa parti mill-wirt kulturali u soċjali tagħna.

Wieħed jirrealizza kemm il-clubs tal-boċċi f'Malta huma b'saħħithom għaliex jiġbdu kwantità kbira ta' nies biex jaraw il-partiti tal-boċċi li jsiru.

Huwa importanti li nibqgħu nżommu din it-tradizzjoni u nsaħħuha.

Wieħed irid jgħid ukoll li tul iż-żmenijiet dejjem ibbenefikaw b'xi mod b'għajnuna min-naħa tal-gvern.

Però din l-għajnuna issa se tittrasforma ruħha f'titolu ta' ċens lill-clubs tal-boċċi ta' Birżebbuġa, ta' Ħal-Lija, ta' Raħal Ġdid, ta' Senglea, ta' Ħal Tarxien, ta' Ħaż-Żabbar, ta' St. Peter's ta' Triq San Leonardo li huwa fil-konfini ta' bejn ix- Xgħajra u Ħaż-Żabbar, taż-Żejtun, ta' Ħaż-Żebbuġ u taż-Żurrieq.

Jiġifieri f'din ir-riżoluzzjoni l-gvern qed jagħti iktar rikonoxximent għall-ħidma kbira li qiegħda ssir minn dawn il-persuni fil-clubs tal-boċċi u b'hekk dawn se jkunu jistgħu jimxu iktar 'il quddiem.

F'din ir-riżoluzzjoni qed tispikka l-preżenza ta' diversi tennis clubs li qed jingħataw importanza kbira, speċjalment żewġ tennis clubs li qegħdin Kordin li għandhom saħħa kważi nazzjonali.

Qed nirriferi għat-tennis club ta' Kordin u għall-VLTC li xi soċji minnhom waqqfu r-Rinella tennis club.

Wieħed irid jgħid li r-Rinella tennis club ittrasforma l-post kompletament minn dak li kien qabel u għamluh aċċessibbli għal diversi nies.

Għalhekk huwa tajjeb ħafna li qed nagħtuhom titolu ta' kera.

Jiġifieri huwa ċar li l-iskop ta' dawn il-konċessjonijiet lid-diversi clubs li ħafna minnhom ilhom joperaw snin twal, huwa li nagħtuhom rikonoxximent u nagħtuhom ukoll saħħa f'dak li qed jagħmlu.

Mr Speaker, kien hawn min ta l-impressjoni li fil-konċessjonijiet mhux se jkun hemm kontroll, però jekk wieħed iħares ftit lejn il-kuntratti jsib li għamilna kontroll fuq dak li se jagħmlu dawn il-clubs.

Kontroll mhux fis- sens li se nindaħlulhom fil-ħidma tagħhom imma li ma nħalluhomx joħorġu barra mill-parametri li qegħdin nagħtuhom.

Fil-fatt f'diversi minn dawn il- kuntratti wieħed isib artikolu li jgħid li l-club huwa direttament responsabbli lejn il-kunsill Malti għall-isports li jirrappreżenta lis- segretarju parlamentari responsabbli mill-isport.

Għal dan il-għan, kull persuna nkarigata mill-kunsill Malti għall-isport għandha titħalla tidħol biex tagħmel, f'każ ta' bżonn, spezzjoni tal-faċilitajiet sportivi, ossia tal-proprjetà trasferita.

Jiġifieri kważi f'kull kuntratt hemm ir- responsabbiltà fuq il-kunsill Malti għall-isport.

Qed ngħid kważi f'kull kuntratt għaliex hemm xi kuntratti li huma mogħtija lil soċjetajiet li mhumiex sportivi u ovvjament hemmhekk il-kunsill Malti għall-isport m'għandu x'jaqsam xejn.

Però qegħdin inżommu d-dritt li l-kunsill Malti għall-isport, li korrettement qiegħed ikun delegat mis-segretarjat parlamentari għall-isport, imur jissorvelja x'inhu qed jiġri hemmhekk.

Barra minn dan, qegħdin nimponu klawsola importanti li tgħid li kull club għandu jagħmel polza tas-sigurtà dwar riskji għal terzi persuni u kontra l- ħsarat fl-imsemmija proprjetà.

Dan huwa avvanz ieħor fuq il-kuntratti li kienu jingħataw qabel għaliex f'konċessjonijiet enfitewtiċi li l-gvern kien jagħti mhux dejjem kienu jeżistu ċerti klawsoli, speċjalment din il- klawsola.

Hawnhekk qed indaħħlu l-konċett li l-club irid jagħmel insurance policy biex iħares lilu nnifsu kontra dak li jista' jiġri lil terzi persuni li jmorru hemmhekk u jweġġgħu u biex il-proprjetà li qegħdin nagħtuhom tiġi preservata wkoll b'garanzija ta' polza ta' assigurazzjoni.

Mr Speaker, qegħdin nimxu pass iktar 'il quddiem għaliex qegħdin nimponu li l-club jagħti kopja ta' l-accounts tiegħu kull sena lill-kunsill Malti għall-isport.

Quddiemi għandi wieħed minn dawn il-kuntratti tal-clubs tal- boċċi li jgħid li l-club għandu jkun affiljat ma' l-assoċjazzjoni jew federezzjoni nazzjonali, kif ukoll reġistrat mal-kunsill Malti għall- isport.

Il-club huwa obbligat li jagħti lil kunsill Malti għall-isport kopja ta' l-istatut, l-isem tal-membri tal-kumitat u jibgħat kopja ta' l- accounts.

Il-club huwa obbligat ukoll li jinforma lill-kunsill Malti għall- isport bi kwalunkwe tibdil li jkun sar fl-istatut.

Wieħed jieħu l-impressjoni – li forsi l-kelliema ta' qabli ma ridux jagħtu, imma forsi meta jismagħhom jitkellmu l-pubbliku in ġenerali hekk jaħseb - li aħna qegħdin sempliċement nagħtu konċessjoni enfitewtika jew ta' kirja in ġenerali u mbagħad dawn jagħmlu li jridu.

Dan bl-ebda mod m'huwa l-każ, anzi jekk wieħed jara ftit dawn il-klawsoli jara li qegħdin nidħlu fil-fond ta' din l-għaqda.

Għaliex meta qed titlob lill-għaqda tibgħatlek l-accounts kull sena, l-ismijiet tal-membri tal-kumitat, u jekk tibdel l-istatut trid tibgħat kopja tiegħu, dawn huma affarijiet li jsiru normalment meta wieħed irid is-serjetà.

Imma aħna mhux biss għedna li din hija ħaġa normali li ssir, iżda daħħalnieha bħala parti mill-kuntratti tal- konċessjonijiet li qegħdin nagħtu.

Sur President, hemm klawsola li ma tantx issemmiet, però naħseb li għandha jkollha importanza, fejn qegħdin ngħidu li fl-użu tal-faċilitajiet sportivi tal-club m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni minħabba kulur, razza, reliġjon jew politika jew sess.

Naħseb li din hija wkoll avvanz ieħor għaliex wieħed jista' jkollu l-impressjoni li fil-club tiegħu jista' jagħżel hu min ikunu s-soċji jew jagħżel hu min jista' jiffrekwentah.

Wieħed jifhimha li jekk ikun hemm bniedem li qed jaqla' l-inkwiet fil-club jew huwa bniedem li wieħed ma jistax jafdah jew li għandu sentimenti ħżiena, allura jżommu barra.

Dan mhux l-artikolu indikat hawnhekk.

Però mbagħad wieħed ma jistax jagħti d-dritt lil dawn il-clubs li jeskludu n- nies minn proprjetà tal-gvern li qiegħda hemm għal skopijiet pubbliċi.

Ma nistgħux, per eżempju, ngħidu li dawk kollha li ma joqogħdux f'ċerta lokalità ma jistgħux jagħmlu użu minn dan il-club partikolari jew mill- faċilitajiet partikolari.

Ma nistgħux lanqas ngħidu li dawk kollha li huma mawmettani jew li huma kattoliċi jew li huma protestanti ma jistgħux jidħlu fil-club tagħna.

Il-fatt li qed ngħidu li ma jistax ikun hemm diskriminazzjoni fil-club juri l-importanza li dan ikun għad-dispożizzjoni tal-pubbliku in ġenerali.

Sur President, qed indaħħlu wkoll il-klawsola tal-youth nursery għaliex ħafna drabi f'dan il-pajjiż, mingħajr ma rridu, għandna d-drawwa li l-youth nursery mill-ewwel ngħaqqduha ma' clubs tal-football.

Mentri hawnhekk qed indaħħlu l-konċett ta' youth nursery anke f'dak li għandu x'jaqsam mal- clubs tal-boċċi.

Dan il-kuntratt partikolari li għandi quddiemi jgħid li l- proprjetà tkun ukoll għall-użu tal-youth nursery ta' l-istess club u fil- ħinijiet ta' l-iskola.

L-immobbli tinfetaħ għall-użu tat-tfal ta' l-iskola bla ħlas ħlief għal servizzi provduti ta' tindif u sigurtà.

Jekk ma jkunx hemm qbil dwar dan il-ftehim, il-kwestjoni tmur quddiem il-kunsill Malti għall-isports u d-deċizjoni tiegħu tkun finali.

Sur President, wieħed irid jirreġistra li qegħdin nagħmlu avvanz għaliex mhux sempliċement qegħdin ngħidu li se nagħtu dan il-club u mbagħad dawn jagħmlu li jridu, imma l-gvern stess qiegħed jistabilixxi direzzjoni ta' kif għandhom jimxu dawn il-clubs.

Il-gvern qed jgħid li għandhom jiġu stabbiliti youth nurseries minn dawn id-diversi clubs sportivi u l- faċilitajiet ikunu miftuħa wkoll għat-tfal ta' l-iskola.

Jekk kemm-il darba jkun hemm diffikultà bejn il-club u l-headmaster jew il-headmistress ta' l-iskola dwar il-ħin meta dawn jistgħu jużawhom, allura l-kwestjoni tmur quddiem il-kunsill Malti għall-isports li jieħu deċiżjoni finali hu.

Jiġifieri l-kunsill Malti għall-isports se jkun l-arbitru bejn iż-żewġ naħat.

Issa wieħed forsi jistaqsi x'jiġri jekk nagħtu kas dawn jonqsu, x'arma għandna f'idejna biex inżommuhom u nġibuhom in line?

Għandna artiklu 18 li jgħid li l-gvern għandu d-dritt li jħassar u jxolji dan iċ-ċens temporanju fil-każijiet li ġejjin: L-ewwel każ huwa jekk isir użu differenti minn dak stipulat aktar 'il fuq; jekk l-enfitewta jokkupa art li m'hijiex inkluża fil-konċessjoni; jekk l-enfitewta jtemm l-attività sportiva tiegħu; u jekk l-enfitewta jonqos li jħallas iċ-ċens għal tliet snin.

Meta ngħidu li jsir użu differenti minn dak stipulat ifisser li jekk kemm-il darba tinkiser waħda minn dawn il-klawsoli tista' tiġi xolta l-konċessjoni enfitewtika.

Għalhekk huwa tajjeb li din il-klawsola partikolari wieħed jagħmel iktar enfasi fuqha meta jiġi ffirmat il-kuntratt.

Sur President, insibu riproduzzjoni ta' l-istess natura fil-kuntratti, fl- iskritturi tal-kirjiet, anzi f'xi partijiet is-sitwazzjoni hija ftit aktar ċara għar-rigward tal-ksur ta' dawn il-provvedimenti.

Però jien kont se nissuġġerixxi li l-kirjiet ma jibqgħux ta' natura privata biss.

Wieħed jifhem li l-kuntratt tal-kera jippermetti li għall-validità tal-liġi wieħed jagħmel skrittura privata u dan ikun biżżejjed.

Iżda f'dan il-każ, meta tieħu in konsiderazzjoni n-natura pubblika tagħhom, naħseb tajjeb li wieħed juża dispożizzjoni partikolari tal-liġi li tagħti l-fakultà li dawn l- iskritturi privati biex jiġu insinwati.

Tajjeb li l-insinwa jkollhom kopja tagħha biex il-pubbliku in ġenerali, jekk irid iġib kopja tagħha, imur fl- uffiċċju tan-nutar pubbliku u jikseb kopja ta' dan il-kuntratt mingħajr ma jkun hemm id-diffikultà li kull darba wieħed imur il-lands u jitlob kopja ta' l-iskrittura privata.

Jiġifieri l-pubbliċità ta' dawn il-kuntratti hija importanti ħalli jkunu għad-dispożizzjoni ta' kulħadd u dan jgħin ukoll biex wieħed joqgħod għall-kondizzjonijiet li hemm speċifikati.

Sur President, jien inħossni sodisfatt li numru kbir minn dawn il- konċessjonijiet se jibbenefikaw minnhom il-clubs fit-tieni distrett elettorali, fosthom il-Birgu, Ħaż-Żabbar, il-Kalkara, li ilhom ħafna jagħtu l-ħidma tagħhom, għax dan ifisser li x-xogħol tagħhom qed jiġi rrikonoxxut.

Dan huwa wkoll in line mal-politika ta' dan il-gvern li jagħti ċerta prijorità lin-naħa ta' isfel ta' Malta.

Għalhekk jien iddispjaċieni meta smajt kelliem min-naħa l-oħra li qisu għamilha l-linja tiegħu li dak kollu li nipprovaw nagħmlu hawnhekk jara kif ikissru jew jipprova jagħti impressjonijiet żbaljati billi daħal fuq kwestjonijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dan li qed nagħmlu hawnhekk.

Apparti minn hekk dan il-kelliem ipprova jieħu l-kredtu ta' xogħol ħaddieħor bħallikieku huwa frott ta' dak li kien qed jagħmel huwa.

Wieħed irid ifakkar li fil-bidu ta' din il-leġislatura dan il-gvern approva proġett enormi għall-Kottonera.

Jiġifieri ma kenitx l-ewwel darba li din in-naħa tal-Kamra tat attenzjoni lil dawk in-naħat, u jekk il-kelliem tan- naħa l-oħra ried jgħid il-verità, seta' jgħid li x-xogħol hemmhekk kien diġà nbeda f'amministrazzjonijiet Nazzjonalisti qabel.

U hija żbaljata l- impressjoni li pprova jagħti hawnhekk li f'dik il-parti Tal-Ħawli, faċċata ta' De La Salle, aħna għamilna tabella li se jsiru xi xogħlijiet u m'għamilna xejn, għax kulmin jaf il-post jaf li saru diversi xogħlijiet hemmhekk.

Veru li dawn ix-xogħlijiet sfortunatament ma tkomplewx, imma l- kelliem tan-naħa l-oħra għandu biċċa responsabbiltà huwa wkoll għax ma jistax jgħid li huwa ma kellux il-fakultà li jagħmilha din, però għażel li ma jagħmilhiex, telaqha.

Dan kellu l-istess żmien li kellna aħna biex jagħmilha u m'għamilhiex, mentri aħna għamilnieha mill-ewwel.

Issa jekk kemm-il darba qed jipprova jixħet dell ikrah fuqha, bħallikieku xi ħaġa ħażina, qiegħed jiżbalja.

Fl-iskola ta' Verdala se jsiru faċilitajiet sportivi li jkun jista' jużahom ukoll il-club tal-football tas-St Georges, u l-fatt li huma viċin ta' xulxin jippermettilhom jagħmlu użu tajjeb minnhom.

Hemmhekk se nagħmlu biċċa xogħol kbira għall-clubs tal-boċċi wkoll, għax għalkemm wieħed jagħmel affarijiet għall-ġid tal-post, forsi ma jiftaħarx biżżejjed u ma jfakkarx biżżejjed il-ġid li jkun sar, mentri l-parti l-oħra, sfortunatament, għażlet li tipprova taqbad xi nuqqas 'l hemm u 'l hawn mingħajr ma tħares lejn il-linja ġenerali u tagħti l-vista sħiħa u tgħid it- tajjeb u l-ħażin.

Kulħadd jaf isib ix-xagħra fl-għaġina, imma mbagħad fl- aħħar tal-ġurnata wieħed irid iħares lejn il-ġid in ġernerali li jkun sar.

Sur President, jien ninsab sodisfatt b'dawn il-konċessjonijiet.

Hemm clubs oħra li jimmeritaw l-attenzjoni u iktar 'il quddiem tul din il- leġislatura nispera li jingħataw ukoll dawn il-konċessjonijiet jew kirjiet skond il-każ.

Naħseb li huwa wkoll mertu tas-segretarju parlamentari responsabbli li din ir-riżoluzzjoni ġiet kemm jista' jkun malajr fuq l- aġenda tagħna, meta qed niddiskutu liġijiet ta' natura nazzjonali.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, qed niddiskutu t-trasferiment ta' 61 biċċa ta' proprjetà pubblika, jekk nieħdu anke l-emendi li qed niddiskutu - 47 minnhom se jgħaddu lill-għaqdiet sportivi nazzjonali u lokali, l-iżjed tal-football, 14 lill-clubs tal-boċċi, 11 lill-clubs tat- tennis, 7 lill-clubs tal-waterpolo, 5 lill-clubs ta' l-atletika, 3 lill- clubs taċ-ċikliżmu, waħda lill-club tal-qdif u oħra lill-club tal-judo, 4 lill-iscouts u waħda lill-girl guides; qegħdin jibbenefikaw ukoll żewġ għaqdiet tal-passatemp, għaqda tad-diżabilità, il-mużew f'Ta' Qali, trade union, skola, ambaxxata u lukanda - u ngħid mill-ewwel li tajjeb li ngħinu u nappoġġaw l-iżvilupp ta' dawn l-għaqdiet.

Jekk nikkonċentra ftit fuq ir-rabta bejn sports u saħħa, ngħid kemm hu importanti li nifhmu aktar, mhux bid-diskors biss iżda bil-fatti, li jekk irridu nbiegħdu l-mard fiżiku u mentali f'pajjiżna, għandna bżonn l-isports u l-eżerċizzju fiżiku biex negħlbuhom.

Il-mard li għandu x'jaqsam mas- sistema ta' ċirkolazzjoni u mal-kanċer juri l-istil ta' ħajja kif ngħixu, x'nieklu u x'nixorbu.

Allura tajjeb li nifhmu aħjar ir-rabta bejn l- isports u s-saħħa u kemm hu important li s-saħħa ma tibqax titqies bħala kura mill-mard, iżda proprju l-istil ta' ħajja kif ngħixu.

Għalhekk ma nistgħux inkunu favur l-impenn ta' l-isports u fl-istess ħin ma neħduhiex kontra t-tipjip u ma narawx kif inqattgħu l-ħin ħieles.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-ħin ħieles.

Mhux l-ewwel darba li r-rata ta' kemm għandna ħaddiema part-time f'pajjiżna titqies bħala xi ħaġa pożittiva.

Mill-aħħar statistika uffiċjali tal-gvern insibu li 12% tal- ħaddiema full-time, għandhom ukoll xogħol part-time u nafu li dawn għandhom xogħol part-time minħabba li kieku joqogħdu fuq il-paga tagħhom mill-full- time biss, ma jkunux jistgħu jlaħħqu.

Meta jkollok tagħmel ix-xogħol full- time u miegħu tagħmel ix-xogħol part-time, il-mistoqsija li tistaqsi hija x'ħin ħieles jibqagħlek għall-familja, x'ħin ħieles jibqagħlek għall- isports, x'ħin ħieles jibqagħlek għall-impenji l-oħra komunitarji u soċjali f'diversi għaqdiet li hawn imsemmija fir-riżoluzzjoni li qed ngħaddulhom xi proprjetà?

Għalhekk qabel ma nsemmu l-istatistika ta' kemm għandna ħaddiema part-time, tajjeb li nifhmu għaliex qed jiżdiedu l-ħaddiema part- time u x'effett qed iħallilhom fuq il-kwalità tal-ħajja, għaliex min jagħmel żewġ xogħlijiet ħafna drabi mhux qed jgħix il-ħajja umana, la mal- familja u lanqas fis-soċjetà.

Ma jistax ikun li pajjiżna jkun repubblika tan-nemel imġienen jiġru min-naħa għall-oħra biex ilaħħqu ma' l-affarijiet mingħajr ma jieqfu sewwa u jaraw x'tip ta' kwalità ta' ħajja qed jgħixu.

Il-ħajja u s-saħħa tagħna tiddependi wkoll minn kif nimmaniġġjaw l- istress u l-kwalità tal-ħajja, kif għedt, hija marbuta ma' l-istil ta' ħajja, mat-tinġis ambjentali, l-arja, l-ilma u l-art.

U jekk wieħed jara l- istatistika uffiċjali jsib li fl-aħħar snin żdiedu l-imwiet marbuta ma' mard respiratorjali u gastro-intestinali.

Qed tiżdied ukoll il-problema tal-mard mentali.

Il-pressjoni psiko-soċjali qed tikber u qed twassal għal anzjetajiet u dipressjoni, konsum għoli ta' mediċini, il-mentalità ta' apple for every ill, abbuż ta' droga u alkoħol.

Naħseb li meta niddiskutu l-isports u l-impenn komunitarju tajjeb li narawh f'dan l-isfond ukoll.

Fil-fatt m'hemmx dubju li l-akbar sfida li għandu pajjiżna quddiemu hi kif l-iżvilupp soċjo-ekonomiku tiegħu se jmur ma' kwalità tajba tal-ħajja.

Hemm min jargumenta bl-istatistika, mhux sempliċiment bil-preġudizzju jew biex ikun allarmista, li l-iżvilupp tagħna kif inhu mhuwiex iżjed sostenibbli.

Ninsabu f'xifer ta' diżastru għaliex l-ekosistema tagħna ma tiflaħx iżjed u deċiżjonijiet żbaljati jew nuqqas ta' deċiżjonijiet serji se jkomplu jgħarrqu s-sitwazzjoni u jidher li bħala poplu, aħna m'aħniex lesti nħallsu l-prezz ta' kwalità ta' ħajja tajba.

Irridu l-kumdità, irridu li ħaddieħor iħares il-liġi u aħna rridu ngħixu kif irridu, ma jimpurtaniex minn ħaddieħor u mill-effett li nħallu fuq ta' madwarna.

Sur President, jeħtieġ li d-deċiżjonijiet li nieħdu jkunu integrati għaliex għandna sitwazzjoni fejn minn naħa ngħaddu l-faċilitajiet, ngħaddu l-fondi lill-għaqdiet sportivi biex jimmaniġġjaw il-faċilitajiet tagħhom u min-naħa l-oħra, bħalma ġara fil-każ tal-ground tal-football tal-Mellieħa, għandna art li hemm bżonn li tiġi żviluppata bħala spazju rikreattiv u sportiv u l-awtorità ta' l-ippjanar qed tinsisti li tgħaddiha lil min irid jiżviluppa pompa tad-diesel u tal-petrol hemmhekk.

Deċiżjonijiet bħal dawn ma jagħmlux sens, speċjalment meta l-komunità tal-Mellieħa m'hemmx dubju li se tkompli tikber u hemm bżonn li faċilitajiet bħal dawn ikomplu jikbru, u d-deċiżjoni trid tittieħed issa qabel ikun tard wisq.

Sur President, kif għedt diġà l-pressjoni psiko-soċjali fis-soċjetà tagħna qed tiżdied u se tkompli tiżdied fis-snin li ġejjin.

In-numru ta' karozzi dejjem jiżdied fit-toroq tagħna qed iħalli stress fuq l-arja, fuq saħħitna.

Se jkompli jiżdied il-bini u l-popolazzjoni.

Huwa kkalkulat li fl-20 sena li ġejjin se nilħqu ma' l-400,000 ruħ, li jfisser li d-densità tal-popolazzjoni f'pajjiżna se tkompli tiżdied, u nafu x'effett iħalli dan fuq il-kwalità tal-ħajja, l-anzjetà u n-nervi.

Fil-fatt anke l-għaqda dinjija għas-saħħa tgħid li meta jkun hemm sproporzjon bejn l-għadd ta' nies u t-territorju li jokkupaw - għax aħna għandna territorju żgħir - ikun hemm ċertu mard patoloġiku, li jista' jkun fiżiku jew mentali, li jiżviluppa minħabba din id-densità.

Fl-20 sena li ġejjin se nilħqu d- densità ta' 1,264 persuna f'kilometru kwardru li hija qawwija.

Il-bini se jgħatti 20% tat-territorju tagħna.

Niftakru ftit li fil-bidu tas-seklu għoxrin 4% biss ta' pajjiżna kien mibni, u sa 20 sena oħra se jkollna 20% ta' l-art mibnija, filwaqt li l-popolazzjoni fis-seklu għoxrin kienet in- nofs ta' dik li hi llum.

Waqt li qed jikbru dawn il-problemi, fl-istess ħin qed tikber il-kuxjenza favur stil ta' ħajja f'sikkitha.

Jekk wieħed jara ftit is-survey tal- values 2000 isib li fl-għaqdiet taż-żgħażagħ u ta' l-iscouts l-isħubija hija ta' 2%, li hija pjuttost baxxa.

Fix-xogħol volontarju għall-għaqdiet ta' dan it-tip is-sħubija hija ta' 3%, fl-għaqdiet ta' l-anzjani u tad- diżabilità hemm sħubija ta' 3% u bħala xogħol volontarju fihom hija ta' 5%.

Interessanti li fl-għaqdiet ta' l-isports u tar-rikreazzjoni s-sħubija hija fost l-ogħla għax hija ta' 9%.

Hija ogħla milli hi fil-partiti politiċi u bejn wieħed u ieħor hija daqs is-sħubija fit-trade unions, u x- xogħol volontarju fihom huwa ta' 6%.

Ir-rata ta' sħubija fil-Knisja biss hija ogħla mill-għaqdiet sportivi għax hija ta' 15%.

Meta nanalizzaw kif ħafna jqattgħu l-ħin ħieles tagħhom, jekk għandhom ħin ħieles għax, nerġa' ngħid, min qed jagħmel aktar minn job wieħed m'għandux ħin ħieles, xorta waħda 39% jammettu li l-ħin ħieles għalihom ifisser li joħorġu mal-ħbieb, imorru fil-ħwienet tax-xorb, fid-discos u divertiment biss u ma jersqux lejn faċilitajiet sportivi.

Meta nsemmu x- xorb u d-discos naħseb ta' min jerġa' jgħid li f'pajjiżna għadna laxki wisq u liż-żgħażgħ u lit-tfal tagħna qed inħalluhom wisq jitilgħu f'kultura li tittollera ħafna x-xorb eċċessiv ta' l-alkoħol.

Ftit kuxjenza dwar id- droga nxterdet mhux ħażin, iżda l-alkoħol għadu meqjus bħala li mhuwiex problema.

Jiena naħseb li rridu nagħmlu iżjed kemm għat-tipjip, għaliex l- istatistika turina li t-tipjip fost l-adoloxxenti qed jikber u dik hija xi ħaġa li rridu niġġieldu bil-qawwa kollha, u l-istess għax-xorb ta' l- alkoħol.

Jien minn hawn irrid ngħid prosit għad-deċiżjoni li ħadet il-Knisja li tipprojbixxi d-discos fil-festi tal-parroċċi għaliex dawn huma affarijiet li jagħmlu l-konsum eċċessiv ta' l-alkoħol aċċettabbli.

Jien għalija mhux aċċettabbli l-użu eċċessiv ta' alkoħol fil-marċijiet ta' filgħodu, fejn adoloxxenti u anke tfal jixorbu l-alkoħol.

Affarijiet bħal dawn mhumiex aċċettabbli u mhux qed iqabbdu lill-ġenerazzjonijiet il-ġodda fi stil ta' ħajja tajba li qed nitkellmu dwarha, fuq il-bżonn ta' l-isports u ħajja f'sikkitha u kwalità ta' ħajja li hija riflessa wkoll fil-ħin ħieles.

Ħafna drabi tagħti sens lil ħajtek skond x'tagħmel fil-ħin ħieles tiegħek, kemm timpenja ruħek fis-soċjetà, kemm timpenja ruħek għall-ġid tal- komunità.

Irrid nagħmel ukoll riferenza għal studju li tqassam hawn ġew dan l-aħħar dwar young people in Gozo li għamel studju ta' 21% ta' l-Għawdxin li huma bejn l-età ta' 15 u 30 sena.

Irrid ngħid li kont diżappuntat b'dan l- istudju għax meta nonfqu l-flus biex issir riċerka ta' din it-tip għandna niżguraw li r-riċerka ssir bis-serjetà.

Inħoss li ħafna minn dak l-istudju m'huwiex serju għax hemm kontradizzjonijiet sħaħ li anke min għamlu jurihom.

Per eżempju, 40% taż-żgħażagħ Għawdxin qalu li jqattgħu l-ħin ħieles tagħhom billi joħorġu, imbagħad jipprattikaw l-isport, mixjiet, imbagħad imorru l-gym.

Imma xi tfisser li joħorġu?

Kif tpoġġi fl-istess kategorija "li toħroġ" ma' "li tagħmel l-isports", "li tmur għal mixjiet" jew "li tmur il-gym"?

Fil-fatt 60% qalu li l-aktar li jieħdu gost hu li joħorġu mal-ħbieb, imorru d-discos, fil-ħwienet tax-xorb u r-ristoranti.

Liema waħda minnhom hi tajba?

Kif tista' l-kategorija tad-divertiment u l- ħruġ mal-ħbieb tpoġġiha fl-istess kategorija ta' kif iqattgħu l-ħin ħieles tagħhom fl-isports, f'mixjiet u fil-gym?

Interessanti wkoll li ftit huma ż-żgħażagħ li semmew il-Gozo sports complex.

U ta' min jistaqsi x'użu qed isir mill-Gozo sports complex.

Tajjeb li nagħmluhom dawn il-mistoqsijiet għaliex ħafna drabi f'Malta nieħdu gost nibnu l-ġebel, nieħdu gost indaħħlu l-għamara, nieħdu gost nagħmlu l-equipment, imbagħad qisna ma tantx nagħtu kas x'użu jsir minn dak l-equipment u minn dak il-bini.

Jien naħseb li importanti li nagħtu kas dawn l-affarijiet.

Nagħmel riferenza wkoll għal studju interessanti ħafna li ħareġ aktar kmieni din is-sena, li naħseb huwa ta' kwalità ħafna aħjar minn dak ta' young people in Gozo, li sponsorjat l-awtorità tax-xandir, bl-isem ta' young people and the broadcasting media.

Minn dan l-istudju joħroġ ċar li f'pajjiżna t-tfal u l-adoloxxenti aktar jaraw l-isports milli jipprattikawh.

Ċifra inkwetanti turina li jqattgħu bejn nofs siegħa u seba' sigħat kuljum quddiem it-television.

Is-subien jaraw l-iżjed il- football.

Dan huwa mod passiv kif jgħaddu l-ħin ħieles tagħhom għax it- television minnu nnifsu jitlob biss konċentrazzjoni baxxa, sforz mentali u fiżiku mill-anqas u jwassal imbagħad għall-passività fil-bqija tal-ħajja.

Dan huwa marbut ukoll ma' l-istil tal-ħajja u mal-mod kif inqattgħu l-ħin ħieles tagħna.

U għalhekk tajjeb li nħeġġu aktar parteċipazzjoni.

Però l- appelli mhux biżżejjed.

Sur President, għandna bżonn ta' bidla fis-sistema edukattiva u jien minn hawn nerġa' nagħmel appell lis-senat ta' l-università biex jerġa' jikkonsidra d-deċiżjoni tiegħu u jagħmel l-isports suġġett eżaminabbli fis- SEC.

Jekk wieħed jara l-IGCSE li jagħmluh ċerti skejjel f'Malta, fosthom ta' St. Edward's, dan jorbot l-isports mas-saħħa.

Jiġifieri aħna mhux se nagħmlu eżami f'kemm tiġri jew eżami fuq ir-regoli ta' l-isports, iżda kif l-isports jintegra fil-ħajja tiegħek, kif timmaniġġja l-ħajja tiegħek ta' kuljum.

U għalhekk naħseb li curriculum ta' l-isports imfassal b'dak il- mod ta' rabta bejn sports u stil ta' ħajja jagħmel ħafna ġid.

Mill-iskola rridu nibdew ninkoraġġixxu lit-tfal jieħdu sehem fl-isports u f'għaqdiet oħrajn għaliex meta titkellem kemm ma' għaqdiet reliġjużi u kemm ma' għaqdiet ta' l-iscouts, dawn jgħidulek li jkollhom t-tfal u l- adoloxxenti magħhom iżda meta jersqu l-eżamijiet aktar jitbaxxa n-numru ta' dawk li jieħdu sehem.

Nafu li din il-bidla m'hijiex sempliċement kwestjoni li ddaħħal aktar l-isports fl-iskejjel u ddaħħal l-eżami ta' l-isports, iżda li l-eżamijiet iridu jkunu mfassla b'mod differenti.

Mhux qed nitkellem għall-eżamijiet ta' l-isports biss iżda għall-eżamijiet kollha u hemm bżonn ta' bidla fir-role ta' l-iskejjel.

L-iskejjel tagħna m'għandhomx jibqgħu kif inhuma, ħafna drabi rziezet fejn insemmnu l- istudenti tagħna bl-għalf żbilanċjat tat-tagħlim bl-amment għall-biċċerija ta' l-eżamijiet.

Hemm bżonn li nagħmlu l-almu kollu tagħna biex inbiddlu dawn l-affarijiet.

Aħna nafu li f'pajjiżna għandna bżonn li jirnexxu aktar żgħażagħ milli qed jirnexxu.

Jekk wieħed jara l-aħħar statistika uffiċjali tal-qgħad, dik ta' Mejju, isib li minn 7,091 bla xogħol hemm 38%, 2,697, li huma taħt it- 30 sena li 1,529 minnhom - aktar minn 57% - ħarġu mill-iskola bla kwalifiki u bla snajja'.

Dawn se jsibuha diffiċli jaħdmu f'ekonomija li qed titlob ħiliet aktar avvanzati minn qatt qabel.

Ħafna minn dawn iż-żgħażagħ jiġu esklużi mis-soċjetà, ikollhom stima baxxa tagħhom infushom, jaqgħu lura, jitħabtu mal-periklu tad-drogi u tal-kriminalità u ma ssibx li jieħdu sehem fl-isports u f'għaqdiet oħra imma jidħlu f'ċertu ċiklu ta' ħajja passiva.

Jekk irridu nimpenjaw ruħna bis-serjetà rridu nagħtu kas dawn l-affarijiet ukoll.

Hemm bżonn ta' impenn serju fl-isports għal kulħadd, mhux bħala slogan u mhux billi naħtru nies li qalbhom ma tkunx hemm biex imexxu l-moviment sports għal kulħadd.

Hemm bżonn li jkun hemm nies li tassew huma dedikati biex jaraw li l-moviment sports għal kulħadd tassew ikun sports għal kulħadd.

M'hemmx dubju li għandna bżonn aktar anzjani jieħdu sehem fl- isports għax jagħmlilhom tajjeb ħafna li jieħdu sehem fl-isports, bħalma jagħmel tajjeb li jkun hemm aktar nies ta' mezza età li jagħmlu hekk u aktar parteċipazzjoni fl-isports minn persuni b'diżabilità.

Hemm bżonn aktar impenn biex l-għaqdiet sportivi jinfetħu iżjed għas-sehem ta' persuni ta' kull età u ta' persuni b'diżabilità.

Jekk wieħed jara l-qasam ta' persuni b'diżabilità fejn jeżisti l-impenn sportiv ħafna drabi jsib li jeżisti f'ghetto, maqtugħin għalihom.

Hemm skop fejn jikber iżjed, l-aktar fejn mhux sports kompetittiv iżda sports għall-gost, sports għal kulħadd.

U nerġa' ngħid li għandu jinfirex f'kull età u għandu jkun hemm - ħaġa li ilna ngħiduha iżda s'issa ftit li xejn sar fil-prattika - l-użu ta' l- iskejjel bħala ċentri tal-komunità u kordinazzjoni bejn il-kunsilli lokali u l-iskejjel.

U fuq hekk nixtieq ngħid xi ħaġa.

Mr Speaker, jien wieħed minn dawk li nemmen ħafna li lill-kapijiet ta' l- iskejjel governattivi għandna nagħtuhom aktar poteri biex imexxu l-iskejjel tagħhom.

Però nagħmlilhom appell minn hawn biex ma jesaġerawx fir-rati ta' ħlas li wħud minnhom qed jiċċarġjaw lill-kunsilli lokali u lill-għaqdiet volontarji li jridu jagħmlu użu mill-iskola u l-faċilitajiet tagħha.

Ħafna drabi l-għaqdiet volontarji nfushom u l-kunsilli lokali nfushom jkunu għenu lill-iskola u naħseb li huwa mportanti li ma jiċċarġjawx rati li jagħmluhielhom diffiċli biex jimpenjaw ruħhom.

Lanqas dawn l-għaqdiet li qed ngħaddulhom il-faċilitajiet m'għandhom ikollhom l-atitudni li l-għaqda tagħhom hija xi riżerva esklussiva għall-membri tagħhom biss.

Qed ngħaddulhom ġid komuni u minnu għandu jsir ġid komuni.

Mr Speaker, kif qalu kelliema oħra, għandna bżonn ta' sorveljanza aħjar fuq l-użu tal-proprjetà u tal-fondi li ngħaddu lill-għaqdiet għaliex mhux l- ewwel darba li kien hemm abbużi minn dan il-ġid li għaddejnielhom.

Per eżempju, jien insemmi s-Lm60,000 lill-waterpolo club ta' San Ġiljan biex isiru faċilitajiet hemmhekk bħala pixxina.

X'sar minnhom dawk il-flus?

L- istess fil-każ tal-Valletta football club li għaddewlhom mill-anqas LM50,000 għall-ground tas-Salinos, x'sar minnhom dawk il-flus?

Jien niftakar li fl-1998 uffiċjali tal-ministeru tal-finanzi kienu ġibduli l- attenzjoni li l-mod kif kien sar l-għoti ta' flus lill-Valletta football club ma kienx skond ir-regolamenti finanzjarji u kienet anke saret inkjesta.

Riżultat ta' dik l-inkjesta kienet saret rakkmandazzjoni dwar kif għandhom jingħataw il-fondi lill-għaqdiet sportivi u s-sorveljanza li għandha ssir biex dawk il-fondi jintużaw tajjeb.

Aktar milli wieħed joqgħod ifittex il-ħtija u jipponta s-subgħajn, jien irrid li nħarsu lura lejn l-esperjenza li kull amministrazzjoni kellha f'dan il-qasam u nitgħallmu min-nuqqasijet u mill-iżbalji.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

JESMOND MUGLIETT: Mr Speaker, jien kont involut meta għaddew il- flus lill-Valletta football club, però ta' min isemmi li parti mill-flus għaddew taħt l-amministrazzjoni l-oħra wkoll.

Aħna qed ninsistu biex il- Valletta football club ilestu l-proġett li ntrabtu li jagħmlu u fil-fatt wasalna fi ftehim li aħna ngħaddulhom il-parti tal-commitment li fadal, LM50,000 oħra, basta jlestu l-proġett sa ftit xhur oħra.

Jidher li dan se jsir u għalhekk il-poplu jkollu xi ħaġa x'jara għall-flus li jkunu għaddew.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li l-każ tal-Valletta football club u l- każ l-ieħor tas-LM60,000 li għaddew lill-waterpolo club ta' San Ġiljan li ma nafux x'sar minnhom, juru aktar ċar kemm hu importanti li ma jkunx hemm sempliċement ittra li l-ministru jibgħat lit-team tal-football fejn jgħidilhom li se jagħtihom LM100,000 biex jirranġaw il-ground.

Ma naħsibx li l-affarijiet għandhom isiru hekk.

Għandna nagħmlu struttura aktar serja bi proċeduri aktar ċari ta' kif jgħaddu dawn il-flus, tal-ftehim li jkun hemm u tas-sorveljanza biex dan il-ftehim jinżamm miż-żewġ naħat.

Mhux biżżejjed li l-ministeru jew is-segretarjat parlamentari jissorveljaw, mhux biżżejjed!

F'din ir-riżoluzzjoni qed nitfgħu r-responsabbiltà fuq il-ministeru jew is-segretarjat parlamentari li jissorveljaw, però rridu nammettu li ta' spiss jingħalqu l-għajnejn minħabba konnessjonijiet ta' kostitwenza, favuri, eċċ. U dan huwa ħażin għax imbagħad indaħħlu sfiduċja fost in-nies li jkunu jafu li għaddew il-flus, jaraw li x-xogħol ma sarx u tkompli din l- idea li l-fondi pubbliċi qegħdin hemm biex tabbuża minnhom u mhux biex taħdem bihom.

Din ir-riżoluzzjoni qiegħda għad-diskussjoni u m'għandix dubju li tista' tiġi mtejba l-idea li se nipproponi jien.

Jien nissuġġerixxi li nagħmlu struttura ġdida taħt il-parlament li fiha jkun hemm rappreżentanza tal- ministeri ta' l-isports, ta' l-artijiet, tal-finanzi - u anke tal- ministeru għall-politika soċjali meta nkunu qed nittrattaw dwar proprjetà li għaddiet lill-għaqda ta' persuni b'diżabilità - ta' l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika u tal-kumitat tal-kontijiet pubbliċi.

S'intendi l- membri jinbidlu skond lil min tkun tikkonċerna l-proprjetà trasferita.

Il- kumitat b'din l-istruttura jibda jiltaqa' kull tant żmien biex jara x'użu qed isir minn fondi u proprjetà pubblika u jekk il-ftehim hux qed jiġi onorat.

Għaliex jien naħseb li rridu nissorveljaw aħjar l-użu kemm ta' l- għoti ta' proprjetà u kemm ta' l-għoti ta' fondi.

Jien ftit ilu għamilt mitoqsija parlamentari dwar kemm ingħataw flus din is-sena lill-għaqdiet sportivi.

Fil-bidu ta' Lulju kelli risposta li sa nofs din is-sena 67 għaqda differenti kienu ingħataw LM126,460.

U bilfors iqumu ċerti mistoqsijiet dwar il-kriterji ta' kif jingħataw, lil min jingħataw u kemm jingħataw.

Skond din it-tweġiba, per eżempju, in-Neptunes waterpolo club ingħataw LM15,000.

Għaliex ingħataw dawk il-flus?

Fl- istess post imbagħad insibu li s-Sliema aquatic sports club ingħataw Lm2,500.

Il-Marsascala sports club ingħataw Lm9,000, it-Tarxien local council ingħata Lm4,520.

Il-kunsill lokali tal-Mellieħa - nassumi għal xi ħaġa li għandna x'taqsam ma' l-isports - ingħata Lm125.

Kif tiddeċiedi li għaqda tingħata Lm15,000 waqt li oħra tingħata Lm2,500?

Kif tiddeċidi li kunsill lokali minnhom jingħata Lm4,520 u kunsill lokali ieħor jingħata Lm250?

Qed ngħid dawn l-affarijiet għaliex jien naħseb li kif qed nitolbu trasparenza aktar mill-għaqdiet volontarji u rriduhom jagħmlu rapporti awditjati tal-flus li jiġbru minn fuq il-Maltin u l-Għawdxin, hekk ukoll hemm bżonn aktar accountability u aktar trasparenza anke min-naħa ta' l- amministrazzjoni, bħala gvern, tal-mod kif iħaddem il-fondi pubbliċi f'dan il-qasam, il-kriterji li bihom jingħataw dawn il-fondi u l-użu li jsir minnhom.

Naf li fit-taqsima tal-ministeru għall-politika soċjali hemm unit li tagħti l-flus lill-NGO's. Huma jsostnu li hemmhekk għandhom il-kriterji li l-għaqdiet jissottomettu l-proġetti u fuq dawk il-proġetti mbagħad jagħtuhom il-flus.

Nagħmlu tajjeb li għall-għaqdiet sportivi naħsbu bl- istess mod anke biex inneħħu l-idea - li jekk wieħed irid ikun sinċier naħseb li jrid jammettiha - li l-affarijiet ma jingħatawx fuq bażi ta' kostitwenza.

Jiġifieri meta nkun ministru jien igawdu d-distretti li nitla' minnhom jien u meta jkun ministru xi ħadd ieħor jipprova jara li jgawdu l-għaqdiet li jaqgħu taħt id-distrett tiegħu.

Jien sinċerament inħoss li għandna bżonn ta' proċeduri aktar trasparenti u ta' mekkaniżmi aktar ċari kif jingħataw dawn il-fondi ħalli niżguraw li jintużaw għall- iskop li jkunu ngħataw.

Jiena naħseb li hemm għajnuna oħra li nistgħu nagħtu lill-għaqdiet sportivi u anke lill-għaqdiet volontarji non-governattivi li f'pajjiżi oħra jsejħulhom it-tielet settur għax la huma settur governattiv u lanqas huma settur kummerċjali.

F'pajjiżi oħra, fosthom ir-Renju Unit, hemm rati ta' ħlas speċjali tad-dawl u l-ilma għall-football clubs, allura filgħaxija fix- xitwa, meta jużaw id-dawl artifiċjali, ir-rati tagħhom ikunu aktar favorevoli.

F'Malta diversi għaqdiet ta' l-isports jistgħu jibbenefikaw minn dawn ir-rati, mhux biss tal-football imma anke tat-tiġrijiet taż- żwiemel li jistgħu jibdew isiru filgħaxija minflok fis-sħana tax-xemx.

Anke fil-każ tal-basketball clubs u clubs oħrajn li l-isports tagħhom jista' jintlagħab taħt id-dawl artifiċjali.

Anke d-Dar tal-Providenza tista' tibda tgawdi minn dawn ir-rati speċjali tad-dawl u l-ilma għax jien informat li d-Dar tal-Providenza, għallinqas sa ftit ilu, kellha kont enormi tad-dawl u ta' l-ilma.

Nafu li f'istituzzjoni bħal din bilfors trid tuża ħafna dawl u ilma u l-kont ġiehom eluf kbar ta' liri.

Naħseb li jkun tajjeb li jkun hemm rati speċjali għal dawn it-tip ta' istituzzjonijiet li m'humiex għall-profitt ħalli b'dan il-mod inkunu qed ngħinuhom.

Mr Speaker, hemm xi mistoqsijiet li nixtieq nagħmel fuq xi partijiet minn din ir-riżoluzzjoni li għandna quddiemna.

Per eżempju, b'riferenza għal dokument "E" inkun korrett jekk ngħid li l-gvern kien obbliga lilu nnifsu permezz ta' klawsola 14 tal-kuntratt oriġinali li jtejjeb u jiżviluppa l- infrastruttura tal-madwar sa tmiem l-1993?

Hawnhekk qed ngħidu għall-bini tal-lukanda Corinthia f'San Ġorġ, San Ġiljan.

Fin-nuqqas ta' dan jekk mhux sejjer żball il-Corinthia Group kellu jingħata rebate.

Dan ir-rebate ingħata?

B'riferenza għal dokument "E" fejn qed nagħtu proprjetà lill-Malta Aviation Museum Foundation, m'hemmx dubju li aħna naqblu ma' ħaġa bħal din.

Anzi aħna diżappuntati li din it-tip ta' sħubija bejn il-privat u l- pubbliku m'hijiex qed tiġri diġà f'oqsma oħra.

Per eżempju, jien għadni sal-lum ma nafx x'ġara mill-proġett li kien hemm għall-BOVI mal-fergħa internazzjonali tal-Bank of Valletta biex it-tempji ta' Ħal Tarxien jiġu żviluppati fuq public private partnership scheme.

Kien hemm kollox lest, għaddew is-snin u s'issa għadna ma nafu xejn, bħalma għadna ma nafux meta se jinfetaħ l-imbierek hypogeum li issa jidher li se tidħol għalih il- fondazzjoni patrimonju.

Jiġifieri aħna naqblu li dawk l-għaqdiet li jaħdmu favur il-wirt storiku ngħinuhom b'dan il-mod.

Fl-istess ħin li qed nitkellmu fuq il-Malta aviation museum ta' min iqajjem il-mistoqsija dwar x'se jiġri minn Ta' Qali.

Qed jingħad ħafna diskors li l-firxa kollha ta' art li hemm Ta' Qali hemm il-ħsieb li tgħaddi kollha lil xi kuntrattur privat.

Nassumi li se joħorġu t-tenders imma dan il-kuntrattur diġà għamilha fatta u għandu anke l-pjanti lesti ta' kif se jiżviluppa l-inħawi.

Għalhekk qed nistaqsi x'se jiġri?

Dokument "J" jitkellem dwar is-St.

Michael Foundation, skola privata f'Tal-Balal, fejn forsi fl-aħħar wasalna biex tibda tinbena din l-iskola.

Din hija tkomplija fuq dak ix-xogħol li konna għamilna aħna qabel u issa wieħed jittama li l-awtorità ta' l-ippjanar toħroġ malajr il-permessi meħtieġa biex l-iskola tkun tista' tilqa' t-tfal fiha għaliex jien informat li fil-bini li għandhom f'Pembroke m'hemmx spazju biżżejjed u se jkollhom problema biex fis-snin li ġejjien iżommu t-tfal f'dik l-iskola taħt saqaf wieħed.

Allura wieħed jappella lill-awtorità ta' l-ippjanar biex toħroġ il- permessi maħtieġa.

Mr Speaker, aħna naqblu in ġenerali ma' dawn it-trasferimenti ta' l-art u tal-proprjetà lill-għaqdiet differenti.

Kif diġà għedna, huwa importanti li jkun hemm strutturi li jissorveljaw aħjar l-użu li jsir ta' dan il-ġid komuni kemm meta jingħataw fondi u kemm meta tingħata proprjetà.

Naħseb li għandna nibnu fuq it-tradizzjoni li bdejna li, għalkemm għadha dgħajfa, imma fil-fehma tiegħi hija tajba, jiġifieri li nagħmlu strutturi taħt il- parlament aktar milli taħt il-gvern tal-ġurnata, bl-involviment ta' l- Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika u ta' kumitati parlamentari bħal dak tal- kontijiet pubbliċi.

B'hekk insaħħu t-tradizzjoni li waqt li ċertament huwa l-gvern tal-ġurnata li jieħu d-deċiżjonijiet, il-parlament ikollu aktar poteri biex jissorvelja l-użu li jsir mill-fondi u mill-proprjetà pubblika li tkun għaddiet lil dawn l-għaqdiet.

Jiena nemmen li l-aħjar tkun struttura taħt il-parlament għax naħseb li s- segretarjat jew il-ministeru konċernat la għandu l-ħin, la għandu l-mezzi u kultant lanqas ir-rieda politika li jissorvelja l-affarijiet jekk sarux sewwa jew le.

U hawnhekk qed ngħid għal kulħadd.

Mhux qed ngħid għal xi naħa jew oħra imma għal kulħadd.

Mr Speaker, anke fejn tidħol l-istruttura tal-kunsill Malti għall-isport jien nappella li nsibulha r-role proprju tagħha.

Jien għandi rispett lejn ħafna min-nies li qegħdin f'dik l-istruttura, imma nħoss li fl-aħħar sentejn neżżgħuh mir-role tiegħu lill-kunsill Malti għall-isports.

Inħoss li dawk in-nies li hemm fih jistgħu jiġu trattati ħafna aħjar għaliex illum dawn m'għandhom x'jaqsmu xejn mat-tqassim tal-fondi, nindaħlulhom f'ħafna affarijiet u jħossu li tilfu ħafna mill-poter li kellhom, poter li fil- fehma tiegħi żgur li ma kenux se jeżerċitawh biex jibnu xi imperu.

Dan huwa poter espress biex jimpenjaw ruħhom bis-serjetà fl-isports u lanaqs iridu jiġu xi struttura li meta xi ħaġa tfalli x'imkien ieħor, bħal fil-każ tal-moviment sports għal kulħadd, imbagħad jgħadduha lill-kunsill Malti għall-isports biex jipprova jirranġa dak li falla fih ħaddieħor.

Għalhekk jien sinċerament, filwaqt li nieħu gost li nappoġġja din ir- riżoluzzjoni fid-direzzjoni fejn sejrin, naħseb li huwa fl-interess tal- pajjiż kollu, fl-interess tan-nies li jħallsu t-taxxi, fl-interess tal-ġid komuni li jkollna sorveljanza aħjar ta' l-użu li jsir minn din il-proprjetà pubblika u mill-fondi pubbliċi.

Mhux biss fl-isports imma anke fil-qasam kulturali u fil-qasam ta' l-għaqdiet tal-volontarjat.

Nerġa' ngħid li kif aħna qed nitolbu li l-bqija tas-soċjetà tkun aktar accountable u tagħti aktar rendikont ta' x'ikun qiegħed isir, hekk ukoll naħseb li għandna nagħtu eżempju aħna meta niġu biex inħaddmu l-fondi u l-proprjetà pubblika u l-użu li jsir minnhom.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, kif diġà qalu l-kelliema taż-żewġ naħat, ix-xogħol li għandha quddiemha l-Kamra jittratta dwar aktar għajnuna lill-għaqdiet tal-volontarjat f'pajjiżna, dawk sportivi, soċjali, kulturali u edukattivi.

Fl-opinjoni tiegħi din ir-riżoluzzjoni qed tindirizza bżonn importanti ħafna speċjalment fost iż-żgħażagħ ħalli dawn jidħlu aktar fir- responsabbiltà tat-tmexxija ta' pajjiżna.

Qed ngħid hekk għaliex jien nemmen li l-għaqdiet tal-volontarjat għandhom l-istess funzjoni li għandna aħna r-rappreżentanti tal-parlament, jiġifieri li nġibu 'l quddiem l- interessi tas-soċjetà Maltija.

M'hemmx dubju li f'mod aktar definittiv l- għaqdiet tal-volontarjat u l-għaqdiet sportivi f'pajjiżna għandhom l-istess obbligu u għandhom l-istess role.

Jien għandi ċertu interess personali f'uħud minn dawn l-għaqdiet li se nitkellem dwarhom għaliex jien dejjem ħassejt li biex inkun ta' ġid għall- komunità ridt nimpenja ruħi biex inwettaq fil-prattika dak li nemmen, jiġifieri li dawn l-għaqdiet iġiegħlu liż-żgħażagħ jaqsmu r-responsabbiltà tat-tmexxija tal-pajjiż.

Għalhekk il-parteċipazzjoni tiegħi f'dawn l- għaqdiet kienet esperjenza li bqajt ngħożż u niftakar.

Għaldaqstant wieħed jirrealizza kemm ikun ta' diżappunt għal min jaqsam dawn l-ideat, meta jirriżultalu li għaqdiet partikolari f'pajjiżna ntesew kompletament jew intefgħu fuq xkaffa.

Fil-ftit ħin li għandi beħsiebni nitkellem dwar żewġ attivitajiet sportivi f'pajjiżna, waħda ta' l-off-road - l-isport tal-muturi - u sport ieħor li jipprattikaw il-persuni neqsin mid-dawl.

Skond l-istanding orders jien diġà ddikjarajt l-interess personali minħabba li fl-imgħoddi kont fundatur ta' dawn l-għaqdiet, però lil hinn minn hekk żgur li m'għandix interess ieħor u nispjega għaliex.

Flimkien ma' żgħażagħ neqsin mid-dawl jien ħdimt biex f'pajjiżna titwaqqaf assoċjazzjoni li tgħinhom jintegraw ruħhom fl-ambjent modern tas-soċjetà Maltija.

Aħna konna rajna kif mhux biss ninċentivaw lill-persuni nieqsa mid-dawl jitgħallmu jużaw s-sistema tal-kompjuterizzazzjoni ħalli jidħlu fix-xenarju modern, imma konna ħdimna bil-għaqal, mingħajr ma tajna fastidju lil ħadd, biex noħolqu sport u attività rikreattiva li jkunu jistgħu jipprattikawha l-persuni nieqsa mid- dawl Maltin u Għawdxin.

Meta għamilna dan m'għamilniehx biss fl-interess tas-soċjetà tal-persuni nieqsa mid-dawl f'pajjiżna, imma għamilnieh ukoll biex nindirizzaw ċerti bżonnijiet li għandu l-pajjiż.

Mr Speaker, sakemm twaqqfet it-torball blind association f'pajjiżna ma kien hawn ebda kunsill nazzjonali għall-isports, ebda kumitat olimpiku Malti, ebda skola f'Malta u f'Għawdex li kienet tispeċjalizza biex tintegra fil-kamp sportiv lill-persuni nieqsa mid-dawl.

U grazzi għal din l- inizjattiva tat-torball, bit-tajjeb jew bil-ħażin, għall-ewwel darba f'pajjiżna bdejna naraw żgħażagħ neqsin mid-dawl jilagħbu l-logħba tal- ballun.

F'din il-logħba għalkemm ma jarawx il-ballun huma jisimgħuh permezz ta' ġonġol apposta u bdew jipprattikaw dan l-isport ma' players tat- team nazzjonali Malti tal-football li bdew jinteressaw ruħhom u f'ambjent differenti bdew jintegraw magħhom.

Mingħajr pressjoni fuq il-gvernijiet għall-finanzjament, dawn għamlu dan ix-xogħol kollu b'mod volontarju.

Bis-saħħa tat-torball blind association introduċejna numru ta' attivitajiet sportivi oħra.

Għall-ewwel darba numru ta' ċiklisti għomja bdew joħorġu fit-triq meta f'pajjiżna kienet introdotta t-tandem, rota b'żewġ seats fejn iċ-ċiklist ta' quddiem ikun jara.

Naturalment kien hemm numru ta' inizjattivi oħra li komplew jiġu żviluppati minn dawn l-għaqdiet.

U jien ma nistax nifhem x'inhija r-raġuni li għaqda bħal din f'pajjiżna ma tkunx rikonoxxuta billi tingħata post li ilu abbandunat minn meta telqu s- servizzi Ingliżi, mill-1974, l-Isolation Hospital li hemm wara l-isptar ta' l-Imtarfa.

Tajjeb li ngħidu li barra l-iskop sportiv din it-torball blind association għandha wkoll l-iskop kreattiv.

Fi ħdan dan iċ-ċentru riedet tara x'tip ta' workshops u attivitajiet oħra edukattivi setgħet tipprovdi li permezz tagħhom il-persuni b'diżabilità f'pajjiżna jintegraw ruħhom fil- ħajja ta' kuljum.

Niftakar li kienu saru diversi kampanji ta' ġbir ta' fondi.

L-ewwel waħlda kienet ta' 16-il xahar meta ġew ippubblikati l- pjanti ta' kif iridu jiżviluppaw dan l-Isolation Hospital li nerġa' ngħid ilu abbandunat sa mill-1974 meta kien għadu taħt is-servizzi Ingliżi.

L- għan tagħhom kien li, barra milli jorganizzaw ruħhom, jintroduċu proġetti li tabilħaqq huma ta' fejda għall-persuni li ma jkunux għomja minn twelidhom, imma li jkollhom l-isfortuna li jitilfu d-dawl minħabba xi mard, fosthom id-diabetes, jew inkella minħabba xi inċident.

Għal numru ta' snin din l-għaqda ripetutament ilha tiċċaħħad milli tiżviluppa l-faċilitajiet li teħtieġ biex proprju tkun tista' twettaq dan ix-xogħol.

MR SPEAKER: Onor. Farrugia, ippermettili nwaqqfek hawn għax sar il-ħin.

Ser tibqa' in possession?

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva, se nibqa' in possession.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal- Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI(Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, it-Tnejn, 10 ta' Lulju 2000, fis-6.00pm b'din l-aġenda:

Riżoluzzjoni dwar Trasferiment ta' Proprjetà - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Victor Galea Pace.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Mr Speaker, fix-xhur sajfin ħafna huma dawk il- Maltin u Għawdxin li jmorru maġenb il-baħar sabiex jirrilassaw u jiddevertu flimkien mal-familja tagħhom.

B'dispjaċir ngħid li ta' kull sena n-numru ta' inġenji tal-baħar qiegħed jikber u l-periklu qed jikber magħhom, pero` minkejja li issa għandna d-dipartiment tal-protezzjoni ċivili, il-poplu għadu m'huwiex moqdi kif għandu jkun.

Filwaqt li f'dak li għandu x'jaqsam ma' għargħar u ħruq dan id-dipartiment huwa effiċjenti ħafna, f'dak li għandu x'jaqsam ma' sorveljanza fil-bajjiet jiddispjaċini ngħid li la hu, la l-pulizija u lanqas l-armata m'huma qed jagħmlu biżżejjed.

Dawk li jikru l-inġenji tal-baħar qed juru nuqqas ta' responsabbilta` kbira meta jikruhom lil tfal ta' 10 jew 12-il sena għaliex qed joħolqu inkonvenjent enormi lill-pubbliku u qed ikunu wkoll ta' periklu.

Huwa tajjeb li jsiru xi tip ta' regolamenti, pero` sakemm niddiskutuhom żgur li jilħaq jgħaddi s-sajf u n-nies ikunu għaddew sajf ieħor mingħajr protezzjoni.

Għaldaqstant jien xtaqt nissuġġerixxi li wieħed jimxi mar- regolamenti bażiċi u jħalli s-sens komun jipprevali.

Nerġa' ngħid li huwa importanti li l-pulizija tkun mgħammra biżżejjed sabiex tkun tista' tissorvelja l-bajjiet tagħna b'mod aħjar.

F'Għawdex għandna ħafna bajjiet sbieħ li minbarra li huma ffrekwentati mill-Għawdxin stess, jiġu jżuruhom anke turisti, kemm Maltin kif ukoll barranin.

Għalhekk huwa mportanti li jkunu sorveljati b'mod tajjeb ħalli kemm jista' jkun innaqqsu l-inċidenti.

Punt ieħor li xtaqt insemmi jirrigwarda t-tfal li għadhom ta' eta` li jmorru l-iskola.

Dan l-aħħar kellmuni xi ommijiet u qaluli li qabdu lit- tfal tagħhom ta' tmien snin jixorbu l-birra.

Jien jidhirli li dan huwa nkwetanti ħafna għaliex filwaqt li l-ġenituri jkunu moħħhom mistrieħ li t- tfal tagħhom qegħdin l-iskola, qiegħed jirriżulta li fil-break dawn it-tfal qed imorru fil-ħwienet u jixtru dawn l-affarijiet.

Voldieri għalkemm għandna regolamenti li jitkellmu dwar it-tipjip u x-xorb xorta waħda għad għandna ħwienet li huma rresponsabbli u jbigħu xorb u sigaretti lit-tfal żgħar.

Għalkemm forsi jkun hawn min jaħseb li dawn huma affarijiet żgħar u mhux importanti, fil-fatt huma ta' importanza kbira għall-pajjiż għaliex b'hekk qegħdin inrawmu ġenerazzjoni li mhux biss tagħmel li trid u tikser ir- regolamenti imma li anke tiela' b'ċerti vizzji bil-barka ta' kulħadd.

Niringrazzjak, Sur President.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, waqt dan l-aġġornament xtaqt nitkellem ftit dwar dak li għaddej minnu d-distrett elettorali li niġi elett minnu jien, jiġifieri t-tieni distrett.

Kif aċċennajt kemm-il darba, jien wieħed minn dawk li naħseb li deputat, minbarra li jitkellem fuq affarijiet ta' natura nazzjonali għandu wkoll jikkonċentra fuq dak id- distrett li jkun qed jirrappreżenta.

Huwa veru li bħala pajjiż aħna għandna sistema elettorali ftit differenti minn, per eżempju, l-Ingilterra għaliex filwaqt li hemmhekk jirrappreżenta distrett elettorali deputat wieħed, fil-każ tagħna distrett elettorali jirrappreżentawh ħamsa.

Madanakollu kull deputat għandu diversi dmirijiet u responsabbiltajiet, fosthom dik li jitkellem fuq il-problemi tad-distrett elettorali tiegħu.

Mr Speaker, il-bieraħ kien hemm żewġ festi fid-distrett elettorali tiegħi; tal-Karmnu ġewwa l-Fgura u ta' San Ġużepp ġewwa l-Kalkara.

Il- Fgura kien beda bi ftit nies pero' mbagħad kiber u żviluppa tant li llum qed jiġi kkonsidrat bħala ċentru li jipprovdi diversi servizzi, kemm għar- residenti kif ukoll għal nies ta' bliet u rħula oħrajn.

Per eżempju, ikun interessanti li ngħid li ftit ilu jien sibt xi domandi parlamentari li kien għamel in-nannu tiegħi, il-Gross, fejn kien qed jaqbeż għall-ftit nies li kienu joqogħdu ġewwa l-Fgura billi kien qed jitlob lill-ministri konċernati biex jgħaddulhom is-servizzi tad-dawl u l-ilma.

Kif diġa` għedt, dan il- lokal illum żviluppa enormament, pero` madanakollu xorta baqa' jiġi marbut ma' Ħaż-Żabbar u ma' Raħal Ġdid f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi, u dan minkejja li l-maġġoranza tar-residenti tal-Fgura ġejjin mill-Kottonera.

Fl-opinjoni tiegħi, ġaladarba l-Fgura għandha daqstant residenti, hemm bżonn jinstab post ġewwa dan il-lokal li minnu r-residenti jkunu jistgħu jingħataw is-servizzi postali, anke biex nevitawlhom l-inkonvenjent li kull darba li jirċievu ittra reġistrata jkollhom imorru Ħaż-Żabbar jew Raħal Ġdid.

Wara kollox illum dan ma jistax jissejjaħ kapriċċ imma huwa bżonn u naħseb li jagħmel ukoll sens kummerċjali għaliex il-Fgura fih innifsu sar ċentru.

Ta' min hawnhekk wieħed jgħid li anke l-festa tal-Madonna tal- Karmnu, liema festa tiġi organizzata mill-komunita` ta' l-ordni tal-Karmelu li b'tant devozzjoni u dedikazzjoni mhux biss qed jagħtu rikonoxximent reliġjuż imma jorganizzaw festa li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed issir popolari.

Illum uħud mir-residenti tal-Fgura twieldu u tgħammdu f'dan il- lokal u meta żżewġu baqgħu joqogħdu hemmhekk.

Mr Speaker, ta' min wieħed jara wkoll li r-residenti tal-Fgura jinqdew mis-servizzi kollha li għandhom x'jaqsmu mas-sigurta` soċjali.

Jien ma rridx ninstema' bħallikieku waqajt mis-sema u qed noħroġ b'ħafna soluzzjonijiet, pero` naħseb li huwa ta' dwejjaq għal diversi pensjonanti u għal nies li japplikaw għaċ-children's allowance jew għal family benefits oħra li kull darba jkollhom imorru Ħaż-Żabbar biex jinqdew.

Dan biex ma nsemmix ukoll il-problemi li qed isibu dawk ir-residenti li sa ftit taż- żmien ilu kienu jagħmlu ma' Raħal Ġdid u issa ġew jagħmlu mal-Fgura.

Dawn qed ikollhom taħwid enormi; filwaqt li t-tberik isirilhom mill-knisja ta' Raħal Ġdid, jivvotaw għall-kunsill lokali tal-Fgura.

Xtaqt ngħid ukoll li ħadt pjaċir ħafna meta nfetaħ il-ġnien ħdejn il- każin tal-boċċi, proġetti li bla dubju ta' xejn huwa mertu kbir tal-gvern preżenti.

Fil-fatt jien kont preżenti għaċ-ċerimonja tal-ftuħ tiegħu u minn hawnhekk nieħu l-opportunita` sabiex inħeġġeġ għal aktar investiment fil-Fgura ħalli b'hekk lil din il-lokalita` nagħtuha l-importanza li tixirqilha.

Illum il-Fgura m'għadhiex subborg imma saret ċentru ta' importanza kbira, u fost affarijiet oħrajn dan jixhdu l-fatt li wieħed mill- banek kummerċjali bena stabbiliment enormi ġewwa dan il-lokal u investa fih sew.

Pero` dan m'huwiex biżżejjed; hemm iktar banek li jistgħu jimxu fuq dan il-pass.

Imma issa ħalli nitkellem ftit dwar il-problemi tat-traffiku.

Mr Speaker, fortunatament bħalissa għaddej il-proċess tat-tendering għal Triq Hompesch, liema xogħlijiet imma se jibdew fil-ġimgħat li ġejjin.

Kif jaf kulħadd, Triq Hompesch hija waħda mill-arterji prinċipali tal-pajjiż u għalhekk ikun tajjeb jekk wieħed jipprova jsolvi xi wħud mill-problemi li għandha din it-triq.

Per eżempju, fejn il-Keyhole Bar hemm traffic island li qiegħda toħloq ħafna inċidenti tat-traffiku u għalhekk ikun tajjeb illi min hu responsabbli jara x'jista' jagħmel biex jevita inċidenti simili.

Wieħed għandu jara wkoll li jipprovdi soluzzjonijiet għall-problemi li l- Fgura tista' tiffaċċja minn hawn u ftit taż-żmien ieħor.

Ħalli issa ngħaddi biex nitkellem ftit dwar il-Kottonera.

Bħalissa l-Kottonera għaddejja minn fażi verament interessanti għaliex fl- aħħar inbeda l-proġett tal-Kottonera.

Naturalment wieħed jista' jipprevedi minn qabel li kulmin se jkun involut f'dan il-proġett se jiltaqa' ma' xi diffikultajiet jew ostakli, pero` jien persważ li bi ftit ħsieb u raġuni wieħed ikun jista' jissuperahom.

Hemm bżonn li naraw kif lill-Kottonera nistgħu nipprovdulha ħajja aħjar.

Jien tkellimt diversi drabi f'dan il- parlament rigward il-Kottonera u l-bżonnijiet kbar li għandha u jien personalment ngħid li jidher ċar li l-gvern qed jinvesti ħafna fiha.

Mid- diversi domandi parlamentari li għamilt jien jidher li d-dipartimenti ta' l- ambjent, tal-kultura, tas-servizzi ekonomiċi u ta' l-agrikoltura qegħdin jagħtu sehemhom biex jagħtu l-attenzjoni meħtieġa għal dak li hemm bżonn isir ġewwa l-Kottonera.

Jien li kont preżenti kemm meta sar il-kuntratt tal-Kottonera, kemm fil- PAC meta ġie diskuss il-proġett, kif ukoll fid-dibattitu li kien hawn f'din il-Kamra dwaru nista' ngħid li dan huwa kuntratt tajjeb ħafna u li għandu jiġi rispettat u attwat skond ix-xewqa ta' din il-Kamra li vvotat għalih.

Huwa importanti ħafna li min ħa l-konċessjoni enfitewtika għandu joqgħod attent biex josserva dak li hemm fil-kuntratt u ma jaħsibx li għandu l- carte blanche li jagħmel li jrid.

Qed ngħid dan għaliex ġieli nisma' ċerti affarijiet li xejn ma jaqblu ma' dak li ddeċidejna u vvotajna għalih aħna.

Dawn it-tip ta' problemi qed jiffaċċjahom il-Ministru Zammit Dimech u wieħed għandu jagħtih kredtu kbir għall-biċċa xogħol kbira li qed jagħmel biex iċaqlaq lill-operaturi u biex jara li jsir dak li hemm bżonn isir.

Naħseb li b'mod ġenerali wieħed jista' jgħid li dan il-proġett miexi 'l quddiem, pero` ovvjament aħna umani u wieħed ma jistax jippretendi li se jkollna l-perfezzjoni u li m'aħniex se niltaqgħu ma' ċerti diffikultajiet waqt li jkun qed jitwettaq dan il-proġett.

Per eżempju, fl-opinjoni tiegħi hemm ħafna affarijiet żgħar li jekk wieħed idurhom ftit ikun qed jelimina ħafna eyesores.

Jekk nieħdu l-Isla naraw li hemm diversi affarijiet mitluqa, fosthom diversi ħadid mixħut fl-art u ħmieġ.

Riċentement mar kuntrattur jagħmel ċerti xogħlijiet fit-triq prinċipali u mela din it-triq bit-trab.

Fil-fatt jien saħansitra għamilt mistoqsija parlamentari biex forsi d-dipartiment ta' l-ambjent jagħmel xi ħaġa u fl-aħħar din it-triq titnaddaf għax ir- residenti t'hemmhekk spiċċaw kważi b'deżert quddiemhom bit-trabijiet li għandhom.

Mr Speaker, ma nistax ma ngħidx ukoll li l-ħidma li saret għall-proġett tal-Kottonera kif ukoll il-ħidma li qed issir mill-kumitat tar- riabilitazzjoni tal-Kottonera, liema ħidma qed tiġi kkoordinata mis-Sur Ray Bondin, qiegħda tħalli diversi riżultati pożittivi.

Per eżempju, wara ħafna żmien il-kappella tal-Madonna tas-Sokkors ġiet irrestawrata.

Hija x- xewqa tiegħi - u fil-fatt għamilt anke domanda parlamentari f'dan ir- rigward - li issa din il-kappella tiġi miftuħa permanentement u forsi jinfetaħ ukoll uffiċċju ta' informazzjoni ħalli n-nies li jżuru dawn it- tlett ibliet ikunu jafu x'hemm x'tara f'dak li għandu x'jaqsam ma' storja.

Irrid ngħid ukoll b'ċertu sodisfazzjon li minn risposta li ngħatatli għal domanda parlamentari li għamilt jirriżulta li finalment il-mina ta' Santa Liena se tiġi mnaddfa kompletament.

Xi żmien ilu din il-mina kienet diġa` ġiet imnaddfa, pero` minħabba t-traffiku kbir li jgħaddi minn hemmhekk u minħabba li ma tingħatax attenzjoni għall-indafa ta' dan il-post kien reġa' nġabar ċertu ħmieġ.

Malli ġie elett bħala deputat kont għamilt numru kbir ta' domandi parlamentari dwar din il-mina u bi pjaċir ngħid li din issa se tiġi rranġata.

Din hija ħaġa pożittiva ħafna għax b'hekk qed tiġi pprovduta attrazzjoni turistika oħra.

Irridu nifhmu li iktar ma jkollna postijiet li huma ta' interess għat-turist u għall-pubbliku in ġenerali iktar jersqu nies lejn il-Kottonera, u f'din id-dimensjoni ngħid li m'hemmx belt waħda ġewwa l-Kottonera li hija isbaħ mill-oħra għaliex it-tlieta għandhom is-sbuħija u l-istorja tagħhom.

Fil-fatt jekk turist iqatta' xi ġurnata jew jumejn il-Kottonera jkollu ħafna x'jara.

Jien kemm-il darba semmejt il-postijiet ta' interess li hemm fil-Kottonera ġewwa dan il- parlament.

Per eżempju, inħobb insemmi l-knisja ta' Santa Tereża fejn b'ħidma kbira mill-patrijiet karmelitani qed titqaxxar iż-żebgħa kollha tal- knisja u tal-kunvent biex b'hekk il-post qed jingħata dehra verament impressjonanti.

Ta' min isemmi wkoll żewġ wirjiet privati; il-Vittoriosa 1565 u l-Birmula heritage, u naħseb li huwa pass fid-direzzjoni t-tajba l-fatt li anke s- settur privat qed jipprova jmexxi 'l quddiem l-affarijiet storiċi u ta' kultura li wieħed jista' jara.

Fil-fatt tul din l-amministrazzjoni t-tieni distrett qed jingħata ferm iktar importanza milli wieħed kien jistenna.

Din hija parti mill-wegħda elettorali li għamilna qabel l-elezzjoni.

Ovvjament biex inkunu nistgħu nagħmlu dak li għandna ppjanat irridu ż- żmien, il-ħin u l-finanzi.

Fil-fatt il-finanzi huma r-raġuni għaliex ingħataw il-konċessjonijiet enfitewtiċi, pero` min-naħa l-oħra hemm min jgħidilna li l-proġett tal-Kottonera tajnieh lill-ispekulaturi.

Jien ngħidilhom li aħna kkuntrattajna ma' l-istess nies li kienu qed jikkuntrattaw magħhom huma.

Ladarba l-gvern m'għandux mezzi finanzjarji biżżejjed biex jagħmilhom hu, bilfors kellu jirrikorri għas-settur privat.

Ovvjament iktar ma wieħed jinvesti fi proġett, dan iktar se jikseb suċċess għax ġaladarba min jinvesti f'dan il-proġett ikun jaf li se jieħu lura iktar flus, iktar jinteressa ruħu fih.

L-ispekulazzjoni ssir meta wieħed jisfrutta mingħajr ma jħalli xejn warajh.

Jista' jkun hemm xi wħud li qed jibżgħu li bil-proġett li qed isir, il-Kottonera se titlef xi ftit l- identita` li kellha qabel.

Dan huwa minnu, pero` fl-istess ħin il- Kottonera se tiggwadanja ħafna minn dan il-proġett.

Wieħed mid-deputati ta' din il-Kamra ġie jiddikjara quddiem kulħadd li se jagħmel minn kollox biex il-proġett tal-Kottonera ma jsirx, imma jien nemmen li l-Kottonera se tiggwadanja mhux ftit minn dan il-proġett u minkejja l-ostakli li jistgħu jinqalgħu u li jistgħu jinħolqu minn min jikkomplika l-affarijiet fejn m'hemmx bżonn u jressaq id-dinja fit-tarf.

L-aħħar rimarka tiegħi hi li wieħed irid dejjem iħares 'il quddiem, u jien ngħid li t-tieni distrett se jkompli miexi ferm iktar 'il quddiem taħt din l-amminstrazzjoni.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t-Tnejn, 10 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

EDUKAZZJONI - PROJECTS OFFICE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba li ta għall-mistoqsija parlamentari numru 9003, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratti ta' Dr Joseph A. Cannataci u tal-Perit Claude Busuttil li fl-istess tweġiba kien ingħad li s-salarju u l-benefiċċji oħra tagħhom kienu għadhom qegħdin jiġu negozjati?

Jista' l-Ministru f'kull każ jgħid, jekk tali kuntratti għadhom ma ġewx konklużi x'inhu s-salarju u l-benefiċċji li dawn l- individwi qegħdin jistennew li jgawdu minnhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nikkonferma li s-servizzi ta' Dr Joseph A. Cannataci u ta' Dott. Claude Busuttil qegħdin jingħataw lill-istess ministeru bħala parti minn pakkett ta' servizzi li l-Ministeru jingħata mill-Malta University Services Ltd.

Ir-remunerazzjoni mħallsa mill-MUS Ltd hi kif ġej:

Dr J. Cannataci - Lm15 fis-siegħa sa limitu ta' Lm15,000 fis-sena, flimkien ma' allowance għal karozza ta' Lm1200.

Claude Busuttil - Lm8,400 p.a. + bonus statutorju allowance tal-petrol - Lm20 fil-ġimgħa.

Għalkemm taqa' taħt l-Universita`, l-MUS Ltd hija kumpannija kummerċjali u għaldaqstant mhix il-prassi li jsiru pubbliċi bil-mod kif qed jitlob l- Onor. Membru l-kuntratti li din il-kumpannija jkollha mal-persuni li tqabbad biex jagħti servizzi meħtieġa.

EDUKAZZJONI - PERITI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-avviż li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat-22 ta' Ġunju 1999 rigward il-ħtieġa ta' servizzi ta' periti privati jew soċjetajiet ta' periti, kif ukoll inġiniera elettriċi u mekkaniċi għad-disinn u superviżjoni, jista' l-Ministru jgħid min kienu l-individwi jew soċjetajiet li sal-lum tqabbdu mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex jagħtu tali servizzi billi jqiegħed kopja tal-kuntratti relattivi ma' dawn l-individwi jew soċjetajiet fuq il-Mejda tal-Kamra kif ukoll jgħid f'kull każ intalabx il-permess tal-Ministeru tal-Finanzi biex tali servizzi jingħataw?

Jekk fl- affermattiv, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tat- tali approvazzjonijiet kif ukoll tat-tali talbiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Ministeru ta' l-Edukazzjoni qabbad soċjeta` ta' periti, Mangion and Mangion, biex jagħtu s-servizzi tagħhom għal skola.

Qabbad ukoll lis-soċjeta` ta' periti EMDP biex jagħmlu xogħol fuq uffiċċju fil-bini ċentrali tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, Floriana.

Informat li l-ħlas li kien dovut ma kienx jirrikjedi li jintalab permess mill-Ministeru tal-Finanzi biex tali servizz jingħata.

PERITI PRIVATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-avviż li deher fil-Gazzetta tal-Gvern tat-22 ta' Ġunju 1999 mill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni rigward servizzi ta' periti privati jew soċjetajiet ta' periti, kif ukoll inġiniera elettriċi u mekkaniċi għad- disinn u superviżjoni, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru ntalabx li jiġu ngaġġati tali individwi jew soċjetajiet kif ukoll jgħid x'qegħdin jitħallsu għat-tali servizzi kif ukoll kemm hu previst li sejjer ikun l- investiment totali tal-gvern fuq il-proġetti rispettivi li dawn qegħdin jaħdmu fuqhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru tal- Finanzi ma kellu ebda talba mill-Ministeru ta` l-Edukazzjoni rigward servizzi ta` periti privati jew soċjetajiet ta` periti kif ukoll inġiniera elettriċi u mekkaniċi b`riżultat ta` l-avviż li deher fil-Gazzetta tal- Gvern tat-22 ta` Ġunju, 1999.

KUMMISSJONI NAZZJONALI PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' eżaminatx il-kmamar fiċ-ċentru ta' matul il-jum f'Ħal Far indikati bħala unit ta' ħajja indipendenti?

Taħseb il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita li dawn il-kmamar huma adattati, minkejja li huma mimlija umdita' wżati bħala mħażen għall- imbarazz?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iċ-Ċentri ta' Matul il-Jum, inkluż dak ta' Ħal Far, hu r-responsabbilta' tad-direttur, servizzi korporattivi fi hdan il- Ministeru għall-Politika Socjali u ghalhekk l-ispezzjoni imsemmija f'din il- mistoqsija parlamentari mhijiex responsabbilita' tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Dizabilita'.

Meta l-kummissjoni tircievi lmenti tat-tip imsemmija, il-kummissjoni tgħaddiehom lil dan id-direttur u tara li dawn l-ilmenti jigu nvestigati kif suppost.

Mir-rapport sottomess lill-kummissjoni minn dan id-direttur, joħroġ li l- kamra wżata bħala unit ta' ħajja indipendenti hija adattata għal dan l- iskop.

Ilha tintuża hekk għal xi sena u nofs mill-persuni b'diżabilita' li jgħaddu xi ftit sigħat kuljum f'din il-kamra jitħarrġu fit-tmexxija ta' dar f'hajja indipendenti.

Tant m'hemmx umdita' f'din il-kamra li giet miżbugħa xi sena u nofs ilu u ma ħarget l-ebda umdita'.

Bħalissa qed tiġi rranġata biex tkun aċċessibbli għal wheelchair users, u nxtara l-apparat meħtieġ li se jintuża mill-klijenti.

PULIZIJA - ĊITAZZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' ċitazzjonijiet li ħareġ il-korp tal- pulizija matul l-ewwel xhur tas-sena?

Jista' jagħti breakdown ta' dawn iċ-ċitazzjonijiet f'Malta u Għawdex separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta` ċitazzjonijiet għal kontravenzjonijiet maħruġa mill-pulizija matul l-ewwel sitt xhur ta` din is- sena kien ta` 55,245 f`Malta u 1,720 f`Għawdex.

Ta` min hawnhekk jispjega li din l-informazzjoni ma tinżammx taħt forma ta` statistika u ġiet miġbura manwalment, u dan kien possibli peress li kienet tkopri perijodu relativament qasir.

REĠISTRAZZJONI TA' VETTURI ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi/vetturi reġistrati ġodda fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena?

Kemm fil-fatt huwa n-numru ta' reġistrazzjonijiet ta' karozzi u vetturi fil-preżent fil-gżejjer Maltin separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li fl-ewwel sitt xhur ta` din is-sena ġew irreġistrati 8,977 vettura ġdida.

In-numru ta` vetturi irreġistrati f`Malta u Għawdex huma 252,111 u 22,889 rispettivament.

GOZO CHANNEL - KAROZZI/VETTURI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' karozzi/vetturi li wżaw is-servizz tal-Gozo Channel fl-ewwel sitt xhur tas- sena?

X'kienet il-pożizzjoni għall-istess perijodu fis-snin 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat

MARFA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-iżvilupp li qed isir qrib il-moll u s-slipway tal-Marfa, jista' l-Ministru jassigurana li se jibqa' jkun hemm aċċess għall-pubbliku u għas-sajjieda?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra pjanti ta' kif huwa approvat li jsir il-landscaping fl-inħawi u fejn se jsir l-aċċess għas-slipway u l-moll tal- Marfa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-Awtorita` ta` l-Ippjanar m`għandhiex applikazzjonijiet pendenti u lanqas ħarġet xi permess li jaffettwa l-aċċess għall-moll u s-slipway li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

Ninsab informat ukoll li mhux qed isir l-ebda żvilupp li jagħlaq l-aċċess għal l-istess moll u slipway.

MEDIĊINI - CONTROL CARDS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' control cards maħruġa ġewwa Malta u Għawdex separatament għall-mediċini narkotiċi jew psikotopiċi fil-mument?

Jista' jagħti l-istess informazzjoni għas-snin 1996, 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li n-numru ta` control cards għan-Narkotiċi u sustanzi Psikotropiċi li nħarġu matul is-snin 1996, 1997, 1998, 1999 u din is-sena sat-30 ta` Ġunju 2000 huwa kif ġej:

Sena Control Cards maħruġin

--------------------------------------------------- Malta Għawdex Total --------------------------------------------------- 1996 19807 1519 21326 --------------------------------------------------- 1997 21841 1641 23482 --------------------------------------------------- 1998 21350 1667 23017 --------------------------------------------------- 1999 22124 1749 23873 --------------------------------------------------- 2000 11053 1537 12590 ---------------------------------------------------

FARM ESPERIMENTALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'annimali mietu fil-farm esperimentali ta' l-Għammieri matul l-ewwel sitt xhur tas-sena?X'ikkawża l-mewt tagħhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-ammont t'annimali li mietu dawn l-aħħar sitt xhur kienu dawn:244 tjur, 39 nagħaġ u mogħoż, 4 baqar, 1339 fniek, 2 ħmir, 2 ponies u 1 bagħal.

FREEPORT - VETTURA GĦAL ĠARR TA' L-IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 17612?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Inserraħ moħħ l-Onor.

Interpellant li l-vettura li tintuża għat-trasport tal-ħaddiema tal-Port Ħieles fuq il-lant tax-xogħol għandha kollox in regola u skond il-liġi.

SERVIZZ SIGRIET - TELEPHONE TAPPING

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm-il darba s-servizz sigriet ġie awtorizzat jagħmel tapping tat-telephone?

Jista' jgħid ukoll x'mekkaniżmu hemm f'dan is-sens u x'passi jittieħdu biex jiġi assigurat li ħadd mill- persuni li għandhom aċċess għat-tapping ma jabbuża b'tapping mhux awtorizzat?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8273.

KOTTONERA - WATERFRONT GROUP

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid, jekk issa li tħabbar ftehim bejn id-Ditta Campers and Nicholson u l-Cottonera Waterfront Group, dan il-ftehim hux suġġett għall- ħlas tat-taxxa tal-boll?

Jekk fl-affermattiv, il-gvern se jiġbor din it- taxxa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma l-Onor.

Interpellant illi l-Gvern ma jidħolx fuq kuntratti bejn terzi persuni iżda kulħadd huwa obbligat li jimxi mal-liġi.

FGURA - TRIQ A.M. VALPERGA - DAWL

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tiddawwal it-Triq A.M. Valperga, Fgura speċjalment l-area ta' quddiem il-Mina ta' Bormla, peress li ftit li xejn jeżisti dawl u qed ikun suġġett għal abbużi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi applikazzjoni pendenti?

Meta saru dawn l-applikazzjonijiet?

Meta se jiżdiedu fanali/bozoz ġodda?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

KUNSILLI LEGALI - ĠEMELLAĠĠI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17626, jista' l-Ministru jgħid f'kull każ min kienu u min se jkunu l-persuni u kunsilliera li siefru jew se jsiefru?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lil-Onor.

Interpellant għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 17626.

NAXXAR - TELGĦA TA' ALLA U OMMU

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li t-triq magħrufa t-Telgħa ta' Alla u Ommu fin-Naxxar tingħata d-dawl u tinkesa bit- tarmac?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq għadu kif ħareġ sejħa għall-offerti għal xogħol ta` rekostruzzjoni ta` din it-triq u l-proġett hu maħsub li eventwalment ikompli xogħol indikat mill-Onor.

Interpellant.

UNIVERSITA' - KORS TAL-BA (LEGAL & HYMANISTIC STUDIES)

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi s-sistema l-ġdida tal-orali li ġiet introdotta din is-sena fil-kors tal-BA (Legal and Hymanistic Studies) u tal- LLD peress illi hemm studenti li qed jibagħtu għalihom għall-orali u oħrajn li ma jafux jekk hux se jibagħtu għalihom jew le?

Jista' jgħid kemm fiha marki l-orali bħala perċentaġġ mit-total peress li ħadd mill-istudenti ma jaf x'inhu jiġri?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-sistema ta' l-orali kif issa introdotta fil-fakulta` tal-liġi ġiet introdotta wara konsultazzjoni sħiħa ma' l- għalliema fil-fakulta`, ma' l-istudenti tal-fakulta` u wara l-approvazzjoni tas-Senat.

Din is-sistema tpoġġi l-eżamijiet li jsiru fil-fakulta` fuq l- istess binarju li jintuża fil-fakultajiet l-oħra.

Għalhekk l-orali ma għandux marki assenjati għalih, imma jintuża biex jiddetermina l-grad ta' student fejn l-eżaminaturi jkunu ndeċiżi fuq il- bażi ta' l-iskritt xi grad preċiż jista' jingħata.

Għalhekk l-istudent jista' biss jibbenefika mill-oral billi l-grad li jkun ġab fl-iskritt ma tkunx tista' titnaqqaslu.

L-oral jintuża biss biex jiġi determinat il-grad ta' l-istudenti li jkunu każijiet borderline, per eżempju bejn F u D bejn l-average C u D+ jew fejn ikun ħa jġib grad għoli ħafna biex wieħed jiddeċiedi l-istudent ikunx verament ħaqqu dak l-għola grad.

SALINI - DAWL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jek hemmx il-ħsieb li triq is- Salini titkompla tiddawwal u jgħid għaliex dan ix-xogħol huwa wieqaf?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Iva.

GĦAJN DWIELI - TINDIF

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-ħaxix ħażin u folt ħafna li hemm biswit il- flats tal-binja Kordin quddiem il-Knisja ta' Għajn Dwieli, liema ħaxix jinsab bejn il-flats u l-moskea ta' l-Għarab jitneħħa għaliex apparti r- riskju li jaqbad fis-sħana tas-sajf qed iservi sabiex isur abbużi warajh?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

GWARDJANI LOKALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 16695?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed nagħti l-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija parlamentari numru 16695.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirriferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 16846.

Mill-ammont dovut ta` Lm 185,646 sat-13 ta` Ġunju 2000, ġew imħallsa Lm58,596 (31.6%).

Mhux il-każ li din l-informazzjoni tiġi maqsuma ġurnata b`ġurnata.

TRIBUNALI - KAWŻI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16696?

ONOR.

AUSTIN GATT: L-informazzjoni mitluba għall-mistoqsija parlamentari numru 16696 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

KUNSILLI LOKALI - ĦLASIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16697?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-1994 sal-lum għadha qed tinġabar, nagħti tweġiba f`xi seduta oħra.

FURJANA - TRIQ IL-FOSOS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 17402, qed nirriferi għall-binja magħrufa bħala "Bini tal-Gvern".

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Prima facie jidher li teknikament is-sistema tal- lift tista' tigi nstallata.

RUMA - AMBAXXATA MALTIJA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li korrispondenza li ntbagħtet lill-Ambaxxata Maltija f'Ruma u li kopja tagħha qiegħed nibgħat separatament minn persuna, li isimha wkoll qiegħed nibgħat separatament, fl- 14 ta' Mejju, 1999 u 18 ta' Jannar, 2000 għadha ma ġietx imwieġba u saħansitra lanqas intbagħtet acknowledgement?

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq naċċerta lill-Onor.

Interpellant li l-azzjoni meħtieġa dwar is-suġġett tal-korrispondenza tal-14 ta' Mejju, 1999 ittieħdet b'mod immedjat.

L-ittra tal-14 ta' Mejju 1999, li waslet fl- Ambaxxata fil-25 ta' Mejju 1999, kienet segwita minn azzjoni uffiċċjali ma' l-Awtoritajiet Taljani fil-31 ta' Mejju, 1999.S'issa għall-korrispondenza tal-31 ta' Mejju, 1999 baqgħet ma nagħtat l-ebda risposta uffiċjali minn naħa tal-Gvern Taljan.

Għalhekk l-Ambaxxata Maltija f'Ruma għadha mhix f'pożizzjoni li tagħti tweġiba jew tipprovdi aktar informazzjoni lill- persuna konċernata.

SERVIZZ PUBBLIKU - KUMMISSJONI DWAR DIXXIPLINA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux qiegħed isir monitoring ħalli jkun magħruf sewwa kif qegħdin jaħdmu r-regolamenti l-ġodda tad-dixxiplina tal- Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku ntrodotti mill-1 ta' Frar, 2000?

Jekk fl-affermattiv, jista jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rapport preliminari dwar ħidma bħal din għall-ewwel erba' xhur (Frar-Mejju)?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat illi wara l-pubblikazzjoni tar- Regolamenti ta' l-1999 tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku (proċedura ta' dixxiplina) saru u għadhom qed isiru diversi sessjonijiet ta' taħriġ kemm għall-kapijiet tad-dipartimenti kif ukoll għall-uffiċjali ogħlja dwar kif ir-regolamenti għandhom jiġu mħaddma.

Saru wkoll diversi laqgħat ta' informazzjoni għall-uffiċjali fil-livell iżjed 'l isfel biex ikunu jafu bl- implikazzjonijiet tar-regolamenti l-ġodda tad-dixxiplina.

Ir-regolamenti l-ġodda jipprovdu għal deċentralizzazzjoni tad-dixxiplina u mhux il-ħsieb li jsir monitoring kontinwu miċ-ċentru dwar kif dawn qed jitħaddmu.

Madankollu hemm il-ħsieb li ssir evalwazzjoni ta' kif tħaddmu dawn ir- regolamenti fl-aħħar ta' din is-sena b'konsultazzjoni mal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

EWROPA TWO SPEED

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kif qed iħares il-Gvern Malti lejn il- kunċett li dejjem qed jevolvi - b'mod partikolari min-naħa Franċiża - dwar Ewropa Two Speed?

ONOR.

JOE BORG: Għadu kmieni biex wieħed jispekola dwar kif se tiġi riformata l-Unjoni Ewropea bi qbil bejn il-gvernijiet kollha tal-15-il pajjiż membru.

Madankollu ma naqbel xejn li l-proposta Franċiża tirrigwardja Ewropa Two Speed.

Ta' min wieħed jgħid illi, iżjed milli Ewropa Two Speed, il-proposti li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Konferenza Intergovernattiva jirrigwardjaw reinforced co-operation.

Wieħed irid jistenna kif se jiżviluppa dan il-kunċett fix-xhur li ġejjin qabel ma jikkummenta dwaru.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-VITTMI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 17519 li oriġinarjament saret lill-Ministru tas-Saħħa u li ġiet riferuta lilu u cioe': jgħid meta se jitkompla x-xogħol fuq l-oqbra fi Triq il-Vittmi tax- Xogħol, Raħal Ġdid?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Minn stħarriġ li sar, irriżulta li dawn huma fdalijiet antiki u huma taħt ir-responsabbilta' tad-Dipartiment tal- Mużewijiet.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

EUROPEAN VOICE - AVVIŻI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed iħallas il-Gvern Malti għal avviżi (advertisments) ta' paġni sħaħ fuq ġurnali bħal European Voice?

Kemm ġie jiswa l-avviż fil-ħarġa tax-xahar li għadda fuq dan il-ġurnal, li kien jikkonsisti f'paġna sħiħa u kien jitratta fost l-oħrajn id- dimensjoni Mediterranja ta' Malta dwar it-tkabbir li jmiss ta' l-Unjoni?

Kemm saru riklami ta' din ix-xorta fuq dan il-ġurnal u kemm swew lil pajjiżna?

ONOR.

JOE BORG: B'risposta għall-mistoqsija ta' l-Onor.

Interpellanta nixtieq ngħid li saru żewġ avviżi (advertisements) mill-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin fuq il-European Voice.

Dawn deheru fil-ħarġiet ta' Settembru 1998 u dik tax-xahar li għadda li għamlet riferenza għaliha l- Onor. Interpellanta.

Dawn iż-żewġ avviżi swew 330,000 Belgian Francs ċioe' madwar Lm3,340.

IMPJIEGI - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inqatgħu nies mir-reġistru tax-xogħol (Part 1) mill-ETC minn Settembru 1998 sal-lum, xahar b'xahar?

Jista' jagħti din l-informazzjoni skond l-etajiet tagħhom u skond ir- raġuni li għaliha jew maqtugħa mir-reġistru tar-reġistrar għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni għada qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

FMS - MEMBRI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri tal-Foundation for Medical Services?

Kemm qed jitħallsu kull wieħed u x'għandhom allowances?

Fuq liema kriterji qed jingħataw dawn l-allowances u meta ngħatawlhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dawn huma l-membri tal-bord tal-Fondazzjoni għas- Servizzi Mediċi u l-ħlas u l-allowances li qed jieħdu.

Board Member Honorarium Allowances Date of Per Annum appointment _________________________________________________________________

Dr. J.L. Pace Lm7,000 Car + Mobile + Home Phone19 Feb 1999 Mr. Rene' Formosa Lm4,500 Mobile + Home Phone 19 Feb 1999 Mr. Albert Attard Lm2,500 Nil 19 Feb 1999 Dr. Ray Busutti Lm2,500 Nil 19 Feb 1999 Dr. Ray Xerri Lm2,500 Nil 19 Feb 1999 Mr. D. Spiteri Gingell Lm2,500 Nil 19 Feb 1999 Dr. N. Azzopardi MuscatLm2,500 Nil 19 Feb 1999 Mr. E.C. Micallef Lm2,500 Nil 10th May 2000 Mr. Saviour Sciberras Nil Nil 10th May 2000

Is-Sur Formosa kien appuntat vice president fis-17 ta' Marzu u rriżenja mill-kariga u minn membru tal-bord fit-22 ta' Ġunju, 2000.

Dwar l-aħħar parti tad-domanda, nirriferi l-Onor.

Membru għall-istatut ta' l-FMS.

DIPARTIMENT GĦAL GĦAWDEX - AZZJONIJIET INDUSTRIJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ingħataw warnings u kemm ittieħdu passi jew azzjonijiet dixxiplinarji kontra uffiċjali u mpjegati skond kull grad fid- dipartimenti li jaqgħu taħtha, bejn l-1 ta' Frar, 2000 u l-aħħar ta' Mejju 2000?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PJAZZA SAN FRANĠISK - PROĠETT TA' TWESSIGĦ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għad fadal sidien li għadhom ma tħallsux tal- proprjeta' esproprjata mingħandhom in konnessjoni mal-proġett ta' twessigħ ta' Pjazza San Franġisk?

Fiex wasal kull każ pendenti?

X'passi ttieħdu mill-ministeru biex jitħaffef il-proċess ħalli jsir il- ħlas dovut?

ONOR.

GĦAWDEX - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk hux minnu li saru ħsarat lit-traffic lights ta' Triq ir-Repubblika (Salib it-Tiġrija) ir-Rabat, Għawdex, meta ntlaqtu minn vetturi għoljin?

F'kull każ, sar rapport lill-pulizija mis-sewwieq konċernat?

Kemm kienet tammonta l-ħsara li saret?

X'passi ħadet il- Ministru biex il-ħsara tissewwa a spejjeż ta' min għamilha?

ONOR.

MINISTRU GĦAL GĦAWDEX - SAFRA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ħallas il-ministeru għal Għawdex għas-safra li għamlu dan l-aħħar is-Segretarju Permamenti u d-direttur tal-Customer Services il-ġdid biex marru l-Greċja?

Għal-liema raġuni marru?

Tista' l-Ministru tgħid kif issir l-għażla biex uffiċjali għolja jmorru fuq safriet bħal dawn?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-uffiċjali li qed tirriferi għalihom l-Onor Interpellant attendew konferenza tal-Kummissjoni tal-Ġżejjer tal-Konferenza tar-Reġjuni Periferali u Marittimi tal-Ewropa.

L-ispejjes relattivi kienu skond ir-rati stabbiliti mill-Management and Personnel Office fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru f'Ċirkolari Nru 123/99.

L-għażla ta' l-uffiċjali saret biex jinkiseb l-akbar benefiċċju possibbli mill-konferenza msemmija.

GĦAWDEX - PJAZZA SAN FRANĠISK/TRIQ DR ANTON TABONE

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li l-kuntrattur Malti li ħadem fuq il- paviment tal-Pjazza San Franġisk u Triq Dr Anton Tabone għadu sal-lum ma tħallasx?

ONOR.

HAC - TWAQQIGĦ TA' IMĦAŻEN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkwota l-kummenti li taw l-HAC u d-Dipartiment tal- Mużewijiet dwar it-twaqqigħ ta' imħażen storiċi fix-xatt tal-Birgu li ssemmew f'mistoqsija parlamentari numru 17614?

ONOR.

TONIO BORG: Il-HAC li jifforma parti minnu d-Direttur tal- Mużewijiet għamel spezzjoni fuq is-sit u dwar dan il-lok partikolari qal:

Il-kumitat jaqbel mal-proposta li ż-żewġ imħażen tal-cooperage jistgħu jitwaqqgħu, u dan minħabba l-istat ħażin li jinsabu fih, kif fil-fatt jidher mir-ritratti sottomessi'.

POWER STATION - LIGHT FUEL OIL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 17668?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għat- turbini tal-gass.

Dawn it-turbini huma ddisinjati li jaħdmu bil-gas oil (diesel) bħala fuel u l-pjan tal-Korporazzjoni Enemalta hu li dan it-tip ta` fuel jibqa` jintuza.

Qed jiġi kkonsidrat ukoll proġett ta`pipeline ta` gass naturali, li jekk jigi attwat, il-fuel uzat fit-turbini tal-gass jinbidel f`wieħed ta` gass naturali.

MFSC - TAX PRACTICES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid sa meta mistennija li jitlestew ir-rakkmandazzjonijiet tal- working group li kellha twaqqaf l-MFSC in konnessjoni mar-rapport riċenti ta' l-OECD dwar harmful tax practices?

X'tibdiliet leġislattivi mistennija jsiru f'dan ir-rigward?

Hemm xi reporting date mill-OECD?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li risposta għal din il-mistoqsija se tingħata f`xi seduta oħra.

WSC - KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min huma u/jew kienu l-kuntratturi kollha li għandha l-WSC biex jibdlu l-mains ta' l-ilma u jirranġaw il- ħsarat mill-1995 sal-lum?

Kemm tħallsu, sena b'sena, kull kuntrattur mill-1995 sal-lum?

Jista' jgħid kemm jitħallsu għal kull servizz fid-djar jew ħsarat li jkun hemm fil-mains oħra?

Jista' jassigura li meta jkun qiegħed isir ix-xogħol ikun hemm nies apposta li jiċċekkjaw ix-xogħol ħalli x-xogħol jaraw li qiegħed isir sew?

Jista' jgħid kemm daħlu lmenti fuq xogħol ħażin mill-kuntratturi mill- 1995 sal-lum?

X'tip ta' xogħol ħażin sar?

F'liema lokalita' u mil-liema kuntrattur inħadmu?

Jista' jgħid kemm ġew irrifjutati kuntratturi li riedu jaħdmu mal-WSC u għaliex?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dak li għedt waqt is-Seduta Nru. 333 meta wegibt il- mistoqsija numru 17520, li hija identika ghal dik ta` llum, bid-differenza li f`din il-mistoqsija l-perijodu huwa ta` ħames snin flok ta` għaxra, japplika għal din il-mistoqsija wkoll.