MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 333 It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 333

It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 3 ta' Lulju, 2000

WERREJ MINUTI 476

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 476

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 481 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-ARTIĠJANAT (IT-TIENI QARI) MALTA CRAFTS COUNCIL BILL (SECOND READING) 481 ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' MALTIJA GĦAL GĦEMIL TA' STANDARDS (KUMITAT) MALTA STANDARDIZATION AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 488

AĠĠORNAMENT 506

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 512

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 332 li saret fit-30 ta' Ġunju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MAĦFRIET PRESIDENZJALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Gavin Gulia) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tal-maħfriet presidenzjali kollha li ngħataw mill-1987 sal-1996?

Lil min ingħataw?

X'kienet l-akkuża jew l-akkużi?

X'kienet il-piena inflitta?

X'tip ta' maħfra ngħatat għal kull waħda?

Fejn kienu jirrisjedu dawk li ngħataw il-maħfra?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Jason Azzopardi, domanda supplimentari.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr Speaker, in vista tal-fatt li l-mistoqsija kienet tikkonċerna maħfriet presidenzjali mill-1987 sal-1996, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jikkonfermali jekk maħfra li ngħatat f'Jannar ta' l- 1987, u cioe' meta l-Partit Laburista kien fil-gvern, u li bbenefikaw minnha wkoll dawk il-persuni li kienu għadhom qed jiġu investigati dwar delitti imma kienu għadhom ma tressqux il-qorti, kenitx l-unika maħfra presidenzjali ta' dak it-tip fl-istorja riċenti politika ta' pajjiżna?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ovvjament qed nitkellem mill-memorja.

Ftit qabel l- elezzjoni ta' l-1987, meta l-Avukat Karmenu Mifsud Bonnici kien kap tal- gvern, waħda mill-kwalifiki li kien hemm marbuta mal-maħfra li kienet ingħatat dakinhar kienet tapplika wkoll għal delitti li kienu saru meta l- persuna konċernata kienet għadha ma nqabdietx jew kienet għadha qed tiġi investigata.

Safejn naf jien qatt ma kien hemm maħfra simili la qabel u lanqas wara dak iż-żmien.

MAĦFRIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il maħfra presidenzjali, amnestija jew proklama ingħatat mill-1987 'l hawn?

Meta ngħataw u għal liema raġuni?

Minn fejn huma l-persuni?

ONOR.

AUSTIN GATT: Fir-rigward ta` maħfriet presidenzjali, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għad-dettalji li ngħataw fi tweġiba għal mistoqsija nru.

Fir-rigward ta` amnestiji u proklami, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għal mistoqsija parlamentari nru.

11387 f'seduta 187 ta` Novembru 1999, fis-sens li hu l-ministeru ta` l-intern li jista` jagħti l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law, domanda supplimentari.

ONOR.

RITA LAW: X'kienet ir-raġuni partikolari li Queiroz ngħata l- maħfra?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għal-lista li għadha kif tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

PRIĠUNIERI - AMNESTIJA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-priġunieri kollha li gawdew minn xi amnestija mill-1987 'l hawn?

Għaliex kienu qegħdin jiskontaw sentenza ta' ħabs?

Kemm-il jum jew snin ta' priġunerija tnaqqsitilhom?

Minn fejn huma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tieni parti tat-tweġiba mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law, domanda supplimentari.

ONOR.

RITA LAW: Mr Speaker, nixtieq inkun naf jekk dan l-aħħar kienx hemm xi uffiċjali tal-ħabs li ġew sospiżi.

Jekk iva, kemm minnhom ġew interrogati jew arrestati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li l-ħabs ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi, nitlob lill-Onor.

Interpellant tindirizza d-domanda lill-ministru konċernat.

PRIĠUNIERI - MAĦFRIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-priġunieri jew ċittadini Maltin u barranin li gawdew minn xi maħfra presidenzjali, amnestija jew proklama mill-1987 'l hawn?

Fuq xiex kienu nstabu ħatja?

X'akkużi kellhom u x'inħafrilhom?

Minn fejn huma?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija minni għal mistoqsija parlamentari nru.

17130, fejn tajt id- dettalji dwar maħfriet presidenzjali.

Dwar amnestiji u proklami, nirriferi lill-Onor.

11387 f'seduta 187 ta` Novembru 1999, fis-sens li hu l-ministru ta` l-intern li jista` jaghti l- informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

RITA LAW: Min hija l-persuna li għandha aċċess għall- korrispondenza fil-ħabs?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif diġa' rrispondejt fid-domanda supplimentari preċedenti, il-ħabs ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi u għalhekk id-domanda trid tiġi indirizzata lill-ministru li taħtu jaqa' d-dekasteru tal-ħabs, jiġifieri l-ministru ta' l-intern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, meta l-Onor.

Law staqsiet dwar ir- raġunijiet għala Queiroz ingħata l-maħfra, il-Onor.

Ministru rrisponda li hemm it-tagħrif fir-risposta għall-mistoqsija preċedenti.

Jista' jgħidli fejn jirriżulta dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Fid-dokumenti li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra b'risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

17130 - kemm f'din is-seduta kif ukoll f'seduti oħrajn li għamilt riferenza għalihom - hemm ir- raġunijiet kollha tal-maħfriet presidenzjali li ngħataw lil kull individwu mill-1987 sal-lum.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Speaker, mill-iskeda li tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra, xorta waħda ma tidhirx x'inhija r-raġuni li Queiroz ingħata l-maħfra u nixtieq inkun nafha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Dik l-iskeda hija parti biss mir-risposta li jien tajt.

Fil-fatt fir-risposta tiegħi hemm riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

17130 li ġiet imwieġba qabel, u r-raġunijiet jinsabu hemmhekk.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Peress li għandek d-dettalji kollha hemmhekk, tista' tgħidli x'kienet ir-raġuni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Hawnhekk kulma għandi hija riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

17130 u m'għandix id-dettalji kollha.

Pero' jekk l-Onor.

Law trid li verament inġibilha r-raġunijiet, nitlobha tagħmel domanda speċifika u nġibhomlha, apparti li dawn naħseb kulħadd jafhom.

Jiġifieri jekk tridu noqogħdu naħlu l-ħin għax sal-lum f'dan il-parlament għadna ma nafux għax Queiroz ingħata l-maħfra, għalkemm sar dibattitu sħiħ hawn ġew, ma ġara xejn!

MR SPEAKER: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Bir-rispett kollu ma naħsibx li hawnhekk qegħdin biex naħlu l-ħin, pero' Queiroz inzerta ngħata l-maħfra f'dak il-perijodu ta' żmien li dwaru saret l-interpellanza oriġinali u jien inħoss li hawnhekk kellha tingħata raġuni speċifika għala ngħata maħfra.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, fl-ebda domanda li għamlitli l-Onor.

Law ma talbitni speċifikatament dwar xi ħadd, mhux dwar Queiroz biss.

Lanqas staqsietni, per eżempju, jekk il-Ministru Gulia kienx ħafer lil xi ħadd mid- distrett tiegħu, għax kieku staqsietni kont inweġibha.

Issa jekk hi tixtieq li nġibilha dettaljatament x'kienu r-raġunijiet f'dak il-każ speċifiku, nitlobha tagħmilli d-domanda u nagħtiha l-informazzjoni li tixtieq, avolja nirrepeti li jien ġbartilha l-informazzjoni kollha mill- 1987 'l hawn.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, peress li l-Ministru dalgħodu aġġornana dwar ċerti kriterji u mar lura anke għas-snin preċedenti, jista' almenu jgħidilna kemm ingħataw maħfriet bħal dawk li ngħataw lil Queiroz matul l-istess snin preċedenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: M'iniex f'pożizzjoni li nagħti tweġiba fil-pront.

MR SPEAKER: L-Onor.

Law.

ONOR.

RITA LAW: Xorta waħda nixtieq inkun naf x'kienet ir-raġuni għala isem Queiroz ma tniżżilx fil-lista mal-persuni l-oħra li ngħataw il-maħfra fil-perijodu msemmi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, milli jidher għadna ma qomniex dalgħodu!

Jekk l-Onor.

Law tfittex f'sheet 2 issib li fl-aħħar tal-lista hemm miktub "Francesco de Assis Queiroz, importazzjoni tad-droga".

Jiġifieri issa wasalna biex inpoġġu dokument fuq il-Mejda tal-Kamra u ma narawhx!

Din kbira wisq!

MAĦFRIET

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta qed tingħata f`mistoqsija parlamentari nru.

BAĦRIJA - SPIŻERIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm-il talba hemm quddiem l-awtoritajiet tas-saħħa konċernati sabiex tinfetaħ spiżerija fil-Baħrija?

Meta saru u x'inhuma l- possibilitajiet li l-proċeduri ma jitwalux iżżejjed, fid-dawl tal-fatt li fil-Baħrija ma hemmx spiżerija sabiex taqdi l-bżonnijiet tar-residenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li hemm żewġ applikazzjonijiet pendenti biex jinfetħu spiżeriji fil-Baħrija.

Dawn l- applikazzjonijiet saru fl-10 ta` Mejju, 1998 u fis-26 ta` Frar, 1999.

Sakemm nikkonkludu d-diskussjonijiet mal-partijiet konċernati ma nkunux f`pożizzjoni li noħorġu liċenzji għal spiżeriji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fid-dawl taċ-ċirkostanzi li fil-Baħrija ma teżisti l-ebda spiżerija u għaldaqstant jirriżulta li hemm numru ta' diffikultajiet għall-komunita' ta' dan il-villaġġ, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-policy tad-dipartiment f'dan ir-rigward?

Jistgħu jittieħdu proċeduri differenti minn dawk li jittieħdu f'lokalitajiet fejn diġa' hemm numru ta' spiżeriji li jservu l-komunita'?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iva, din it-talba se tiġi kkonsidrata.

Nista' nżid ngħid li saret applikazzjoni għal xi spiżerija fil-Qala, Għawdex, u jidher li hawn qbil all round li f'każi partikolari fejn m'hemmx il-kriterji li qegħdin jintalbu fid-diskussjonijiet biex jinfetħu l-ispiżeriji, it-talba tiġi kkonsidrata separatament.

Fil-fatt tlabt lid-direttur ġenerali biex jagħmel laqgħa speċjali maċ- chamber of pharmacists u mal-GRTU biex proprju naraw li dawk l- applikazzjonijiet li m'hemmx diffikulta' fuqhom biex jinħarġu, bħal fil-każ tal-Baħrija - peress li m'hemmx kwestjoni ta' distanza jew affarijiet oħra - ikunu jistgħu jitpoġġew on a fast track u ovvjament il-ftehim isir bi qbil mal-partijiet.

Dan se jsir fl-ewwel laqgħa li jmiss.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma meta qed jgħid "fl-ewwel laqgħa li jmiss", għandi nifhem li jista' jkun hemm xi żviluppi fi ftit ġimgħat jew fi ftit xhur?

Jew għadna ma nafux meta se jsiru dawn l-iżviluppi minkejja li se jkun hemm il-laqgħat li qed jirriferi għalihom il-Ministru?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li hija aktar kwestjoni ta' xhur milli ta' ġimgħat.

BAĦRIJA - TRIQ IL-QASTAN - BANKINA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għala matul l-1999 u matul l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-parti tal-bankina quddiem ir-residenza 'White Dove', fi Triq il-Qastan, fil-Baħrija ma tkomplietx?

Jista' jinformani kemm-il darba l-kunsill tar-Rabat irrapporta dan il-każ lid-dipartiment konċernat?

Jista' jawtorizza x-xogħlijiet b'mod immedjat sabiex ma tkomplix issir inġustizzja mal-familja in kwestjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-bankina msemmija mill-Onor.

Interpellant ma saritx mid- dipartiment tat-toroq.

Il-kunsill lokali tar-Rabat kien involut meta sar il-co-ordination meeting mad-dipartiment tat-toroq biex isiru l- preparamenti għall-asfaltar ta' din it-triq u z-zona ta' madwarha.

Meta jsir xogħol ta' asfalt, id-dipartiment tat-toroq jara u jiżgura li l- bankini kollha jkunu lesti.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri meta d-dipartiment tat-toroq ikun qed jagħmel xogħol fuq toroq li jkunu fi stat pessmu u inaċċettabbli, ikollu x'jaqsam biss ma' l-aspett ta' l-asfaltar u mhux mat-tkomplija tal-bankini wkoll?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jiena m'għedtx hekk.

Il-bankina u t-triq huma ħaġa waħda għal skop ta' formazzjoni tat-triq.

Li jirriżulta f'dan il- każ hu li l-bankina partikolari ma saritx mid-dipartiment tat-toroq.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma l-Ministru jikkonferma li dawk ix-xogħlijiet kienu qed isiru mid-dipartiment tat-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nikkonferma li x-xogħol fuq dik il-bankina partikolari ma sarx mid-dipartiment tat-toroq u m'hux magħruf min għamlu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, naħseb li l-Ministru japprezza li r- responsabbilta' taqa' fuq id-dekasteru tiegħu u żgur ma taqax fuq ir- resident li ilu sentejn mingħajr bankina, meta l-kumplament tat-triq għandha bankina.

Jien m'iniex nistaqsi lill-Ministru jekk din hijiex diskriminazzjoni politika, imma ġaladarba din it-triq ma kellha la forma ta' bankina u lanqas forma ta' wiċċ, għandi nifhem li r-responsabbilta' taqa' fuq il-ministeru.

U biex inkunu aktar koerenti mar- responsabbiltajiet tagħna, għandi nifhem li d-dipartiment li jaqa' taħt id- dekasteru tiegħu se jassumi responsabbilta' sħiħa u se jara li x-xogħol isir mill-aktar fis, u mhux noqogħdu nfettqu fuq l-irqaqat.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, f'dan il-pajjiż għandna madwar 800 triq x'nagħmlu u m'għandniex għalfejn noqgħod infettqu fuq l-ebda biċċa bankina f'xi raħal partikolari!

F'dan ir-rigward il-pożizzjoni hija ċara u meta d- dipartiment tat-toroq jidħol biex jagħmel triq, hija responsabbilta' tiegħu li jagħmel dik it-triq jew dawk it-toroq li qatt ma jkunu saru - dan irripetejnih għal elf darba hawn ġew - pero' d-dipartiment m'huwiex se jmur jagħmel biċċa bankina x'imkien biex imbagħad meta jkun qed isir ix- xogħol fuq it-triq proprja, aktar u aktar bil-policy li qed tintuża li taħt il-bankina jkun hemm culverts għas-servizzi, jerġa' jkissirha biex jagħmel kollox mill-ġdid!

Meta t-triq msemmija tkun qiegħda ssir, issir il- bankina wkoll u jsiru fiha l-culverts.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li qed nitkellmu fuq każ ta' residenza li ilha sentejn mingħajr bankina filwaqt li x-xogħlijiet saru fil-każ tal- kumplament tar-residenzi l-oħra, il-Ministru qed jikkonferma li l-bankini li saru mill-kunsilli huma ħżiena u ma jiffittjawx mas-sistema li qed juża d-dipartiment sabiex jagħmel it-triq?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, din ma kenitx parti mid-domanda u nitlob lill-Onor.

Interpellant li jekk irid ikun jaf jekk il-bankina hijiex tajba jew le, jagħmel id-domanda tiegħu bil-miktub ħalli nkun nista' nibgħat lin- nies jiċċekkjaw.

BAĦRIJA - TRIQ IL-QASTAN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani meta se jitkomplew ix- xogħlijiet fi Triq il-Qastan, Baħrija?

Kemm se jiswew dawn ix-xogħlijiet?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra pjanti ta' kif qed ikun maħsub li tiġi rranġata din il-pjazza?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq għamel il- co-ordination meetings sabiex isiru preparamenti għall-asfaltar ta' Triq il- Qastan, Triq T. Xerri, Triq il-Kapella l-Qadima u Triq Ġdida fi Triq il- Lewż.

Għadhom ma sarux pjanti għat-tisbiħ tal-pjazza u dawn isiru wara li ssir il-konsultazzjoni neċessarja mal-kunsill lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ladarba l-Ministru huwa informat li d- dipartiment għamel il-verifiki u l-pjani biex isiru dawn ix-xogħlijiet, jista' jgħid x'inhi l-pożizzjoni dwar il-mistoqsija preċedenti tiegħi?

Il- bankina saret skond in-normi jew le?

Għax ladarba għandu r-rapporti f'idejh u x-xogħol se jsir, għandi nifhem li huwa informat dwar in- neċessita' ta' dan il-bżonn!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk l-Onor.

Interpellant jaħseb li l-Ministru għandu l-ħin imur jiċċekkja l-bankina ta' x'imkien partikolari, sejjer żball!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonjiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-ARTIĠJANAT

MALTA CRAFTS COUNCIL BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri

Ikompli mit-30 ta' Ġunju, 2000

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Mr. Speaker, għandna abbozz ta' liġi li jikkonċerna l-artiġjanat.

X'nifhmu meta ngħidu artiġjanat?

Naħseb li huwa dak ix-xogħol x'aktarx bl-idejn jew bl-għajnuna ta' għodda tradizzjonali li għandu valur artistiku u x'aktarx ikun magħmul minn raġel tas-sengħa.

Issa l-ħażin huwa li mal-milja taż-żmien ħafna kienu dawk li bdew jabbużaw minn dan is-suq.

Min kien jaf jgħawweġ biċċa landa beda jsejjaħ lilu nnifsu tellar u min jaf jaqta' u jinkolla biċċtejn injam rama' ħanut ta' l- għamara.

Dawn in-nies taparsi tas-sengħa komplew jabbużaw minn suq li ftit li xejn kellu għażla.

Biex tagħqad ukoll, bil-miġja tat-turisti kienu ħafna dawk li fetħu ħwienet biex ibiegħu souvenirs u ħwejjeġ simili li suppost ikunu prodotti Maltin iżda fil-verita' jkunu xi biċċa bizzilla tal-makna mgħoddija bħala bizzilla ta' Malta, xi filugranu maħdum fil-Portugal, xi ċeramika mit-Taiwan jew souvenirs oħra maħduma fil-Ġappun bit-tikketta "Made in Malta".

Mr Speaker, dan qed ngħidu għax ikun tajjeb li lill-poplu nispjegawlu li jekk jaqdi tajjeb għaxra min-nies, forsi jkun wieħed li jmur ifaħħru; iżda jekk jidħaq b'xi ħadd u jinduna, dan il-wieħed ixandrek, imur lura f'pajjiżu u miegħu jeħel kulħadd, anke dawk li huma ġenwini.

Jiena għalhekk naħseb li dan l-abbozz ta' liġi huwa propizju, għaliex huwa abbozz li qed jimxi id f'id mat-tradizzjoni u ma' l-identita' nazzjonali u jekk ma nagħmlux hekk inkunu qegħdin nagħmlu a disservice lil Malta tagħna.

L- istoriku Braudel - storiku famuż li għandu pinna mexxejja ħafna - jiddefinixxi l-istorja bħala "the permanence of change".

Il-bidla trid issir u hemm bżonn li ssir imma dan ma jfissirx li ninsew il-passat tagħna.

Il-bniedem irid iħares dejjem lejn il-passat biex jitgħallem u biex l-għada tiegħu jkun aħjar mill-bieraħ tiegħu.

Aħna nafu li fil-Medju Evu, speċjalment lejn in-naħa ta' l-Ewropa Ċentrali u lejn il-parti ta' l-Ewropa ta' Fuq, bdew jinbtu l-guilds li ġeneralment kienu jkunu patronizzati minn xi qaddis.

Dawn is-snajja kienu jintirtu mill-missier għall-iben u tista' tgħid li b'hekk iffjoriet l- kultura tal-crafts fl-Ewropa post-medjovali.

Kellek ukoll il-kunċett ta' l- apprendistat fejn kien ikollok master craftsmen - u din il-ħaġa kienet famuża ħafna fl-Italja rinaxximentali - fejn kien ikollok, per eżempju, artisti kbar bħal Michelangelo, Raffaello u oħrajn li magħhom kien ikollhom trainees li kienu jitgħallmu mill-imgħallmin tagħhom is-sengħa ta' skultur, is-sengħa ta' pittur u tant affarijiet oħra.

Hawn ikun tajjeb li aħna naraw x'xogħol ħallewilna missirijietna u naraw ukoll kif dan l-abbozz se jgħin biex dan il-wirt napprezzawh, niżviluppawh u nippromwovuh.

Mr. Speaker, sa ftit tas-snin ilu s-snajja' f'Malta kienu qed imutu mewta naturali.

Jekk kien hemm xi ħaġa li tathom spinta 'l quddiem, dan kien il-ħolqien ta' l-iskola ta' Tarġa Gap, skola speċjalizzata fis-snajja u fl-arti.

Illum nistgħu ngħidu li għaddejja bidla interessanti għaliex illum mhux talli mhux qed insibu studenti biżżejjed biex jidħlu f'din l- iskola, imma pjuttost qegħdin jiġu rifjutati studenti li jixtiequ jidħlu.

Informat li kull sena jkun hemm mijiet ta' studenti li huma interessati jidħlu f'din l-iskola pero' ma jiġux aċċettati aktar minn tliet klassijiet.

F'din l-iskola ma jitgħallmux biss suġġetti akkademiċi - ċertament xi ħaġa importanti u anke tibqa' l-bażi ta' kull student matur li jrid jgħix fid- dinja tal-lum - pero' jitgħallmu a holistic approach tas-snajja u ta' tant affarijiet oħra.

Din l-iskola rnexxielha tibni niċċa għaliha nfisha biex jibqgħu jgħixu l-crafts f'pajjiżna.

Ħadet post dak li kien jagħmel il- missier ma' l-iben fejn qabel il-missier kien awtomatikament jgħallem lil ibnu s-sengħa.

U jekk aħna nemmnu li mit-turiżmu kulħadd jiekol, jekk aħna nemmnu li t-turiżmu huwa l-main breadwinner għal pajjiżna, bilfors irid ikollna injezzjoni akbar ta' Malta kulturali, Malta kburija bil-passat tagħha u b'dak li rnexxielu jibni matul is-snin il-poplu Malti.

Naħseb li tajjeb li ngħidu xi ħaġa wkoll dwar l-IPSE li l-viżjoni tagħha bdiet qabel l-elezzjoni ta' l-1996 minn gvern Nazzjonalista.

Din tgħin l- intrapriżi hekk imsejħa ta' daqs żgħir u medju, l-SMEs.

L-IPSE fil-fehma tiegħi għandha importanza kbira fl-iżvilupp ta' l-artiġjanat għax minkejja li ħafna jistgħu forsi jirridikolawh u jiddegradawh, dan għandu sehem importanti fit-tfassil u fit-tkattir ta' l-ekonomija Maltija.

Dan is-settur għandu impatt mhux biss ekonomiku iżda kulturali wkoll.

Hawnhekk għandna abbozz fejn l-għerf tal-leġislatur huwa tali li qed jipprevedi li jżewweġ flimkien l-aspett kulturali u l-aspett ekonomiku.

Mr. Speaker, irrid ngħid li aħna nafu li se jkun hawn u jibqa' jkun hawn opportunisti u għalhekk tajjeb li jinħolqu mekkaniżmi biex is-suq jirregola lilu nnifsu.

Dan jista' jseħħ permezz ta' marki ta' ġenwinita' jew kwalita' li juru biċ-ċar li prodott ikun verament frott l-artiġjanat Malti.

Ma jistax ikun niqbgħu ngħaddu bizzilla "Made in Malta" meta tkun maħduma bil- makna f'post ieħor jew affarijiet oħra tal-fidda tal-filugranu maħdumin il- Bambin waħdu jaf fejn u ngħadduhom taparsi maħdumin Malta.

Fiż-żmien meta wkoll l-ekonomiji tad-dinja qegħdin jifhmu aktar minn qatt qabel li l-ġid ekonomiku huwa frott l-informazzjoni u l-innovazzjoni, tajjeb li nifhmu wkoll li anke l-artiġjanat huwa importanti għax jekk noqogħdu attenti dan jista' jkun ukoll espressjoni ta' għerf.

Għalkemm l- enfasi trid tibqa' dejjem fuq il-kreattivita' u l-oriġinalita', wieħed irid jifhem ukoll li l-affarijiet li jinħadmu jridu jkunu mibnija wkoll fuq il- ħteġijiet tas-suq.

Mingħajr klijenti ma jsirx negozju u għalhekk jeħtieġ li nitgħallmu kif noħolqu value for money għall-klijenti tagħna, niżguraw li l-kwalita' tkun konsistenti u nieħdu ħsieb kif nippreżentaw il-prodott tagħna.

Il-kummerċ elettroniku wkoll tajjeb li nżewquh f'din il-pittura ta' l- artiġjanat.

Bis-saħħa ta' l-iżvilupp ta' l-internet illum għandna l-kummerċ elettroniku u jagħmel ħażin min jinjora din ir-realta'.

Jiena nixtieq li l- kunsill Malti għall-artiġjanat li se jiġi mwaqqaf jagħti wkoll l-importanza u l-attenzjoni li jixraqlu l-kummerċ elettroniku.

Mr. Speaker, naħseb tajjeb ukoll li ngħidu li wasal iż-żmien li nkabbru l- koperazzjoni bejn kulmin huwa involut f'xi settur jew ieħor.

B'mod partikolari jeħtieġ li noħolqu dawk li jissejħu centres of excellence, jiġifieri mhux biss kull intrapriża tfittex li topera bl-aktar mod effiċjenti u kompetittiv iżda kulmin għandu x'jaqsam ma' dan is-settur, għalliema u trainers, l-universita', il-gvern u l-intrapriżi nnifishom kollha flimkien jgħinu biex jinħoloq ambjent u strutturi li jwasslu għal strateġija u rabtiet akbar fis-suq.

Din it-tip ta' koperazzjoni trid tiżgura li l-iskejjel tas-snajja qegħdin jagħtu t-taħriġ meħtieġ u li jagħmlu anke riċerka f'materja prima, disinji u fuq ħafna affarijiet oħrajn.

Mr. Speaker, il-fus ta' dan l-abbozz huwa l-ħolqien tal-kunsill Malti għall-artiġjanat.

F'artiklu 6 ta' dan l-abbozz hemm elenkat x'inhuma l- funzjonijiet.

M'inix se nidħol fihom għaliex ikun ħela ta' ħin, pero' nixtieq li nawspika li jiżdiedu xi funzjonijiet ta' dan il-kunsill.

L- ewwelnett li b'mod serju ssir definizzjoni ta' artiġjanat, kemm fis-sens wiesa' tiegħu fejn jista' jinkludi xi tip ta' għamara, xogħol ta' ħadid jew madum artiġjanali, kif ukoll fis-sens ristrett li jinkludi dak ix-xogħol ta' xejra aktar artistika u anqas kummerċjali.

Jeħtieġ li l-kunsill jipprovdi għal kulħadd.

It-tieni objettiv li nixtieq lil dan il-kunsill ikollu huwa li jagħmel studju profond tas-sitwazzjoni attwali.

Per eżempju, kemm hawn artiġjani?

Kemm għandhom nies impjegati magħhom?

Fejn qed joperaw?

Kemm għandna tipi ta' artiġjanat?

Xi problemi qed niffaċċjaw fil-kuntest lokali u f'dak internazzjonali?

X'nuqqasijiet għandu dan is-settur?

Għandu nuqqas ta' taħriġ jew nuqqas ta' tmexxija tajba?

It-tielet objettiv huwa li dan il-kunsill jara xi tfisser li tagħżel l- artiġjanat bħala karriera u jara jistax ikun hemm xi skemi ta' apprendistat, edukazzjoni, boroż ta' studju u anke xi tip ta' klassifikazzjoni bħalma huma l-vocational qualifications.

Għandu jsir ukoll studju fuq il-produzzjoni in ġenerali, pariri fuq kwalita' u preżentazzjoni, ċertifikazzjoni tal-prodotti artiġjanali ġenwini, spezzjoni u anke penali ħorox għal min ibiegħ oġġetti importati bħala lokali.

Għandhom jiġu identifikati wkoll il-partijiet kollha interessati u r-rwol tagħhom, bħal per eżempju l-ministeri involuti, id-dipartimenti ta' l- industrija u kummerċ, id-dipartiment ta' edukazzjoni u kultura, it-turiżmu u l-finanzi u entitajiet oħra bħalma huma l-MDC, l-IPSE, l-ETC kif ukoll il- banek lokali.

Mr. Speaker, għandu jsir ukoll studju minn dan il-kunsill fuq il-kwestjoni tal-copyright u possibbilment ristrezzjoni fl-użu tal-kelma "artiġjanat".

Hemm bżonn naġġornaw ruħna f'dawk li huma direttivi, regoli, taxxi, għajnuna finanzjarja, eżenzjonijiet, liġijiet, skemi u protezzjoni ta' l- Unjoni Ewropea.

Nafu li l-Unjoni Ewropea tippromwovi l-artiġjanat u għandha wkoll fondi speċjali allokati għal dan is-settur.

Fl-aħħarnett naħseb li jrid isir studju fuq il-kunsill innifsu, dwar kif se jkun imwaqqaf, l- istatut, responsabbiltajiet u dwar fondi biex ikun jista' jopera.

Mr. Speaker, nagħlaq billi ngħid dan il-pajjiż jixraqlu l-aħjar, dan il- pajjiż jixraqlu li nibżgħu għall-identita' tiegħu.

U Malta b'kultura qawwija ta' artiġjanat naħseb li tkun Malta aktar Maltija għaliex tkun Malta kburija bl-identita' kulturali tagħha.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Nistieden lis- Segretarju Parlamentari biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, huwa ta' sodisfazzjon għalija li dan id-dibattitu sar b'mod serju.

L-interventi li kien hawn kienu interventi li saru b'ċerta oġġettivita', kważi l-proposti kollha kienu tajbin ħafna, u għaldaqstant jien nista' nwiegħed li se nara li safejn hu possibbli dawn ikunu inkorporati f'emendi meta naslu għall- istadju ta' kumitat.

Jien irrid ngħid li ħadt ħsieb li jiġi organizzat seminar fejn iltqajna wkoll ma' diversi nies minn dan is-settur u beħsiebni nkompli nara li din il-liġi tkun diskussa fl-inħawi differenti tal-pajjiż minħabba li f'kull post għandna xi ħaġa li għandna nibżgħu għaliha.

Dan huwa punt li ħareġ fid-diskussjonijiet li kelli ma' nies li huma involuti kemm bħala imprendituri kif ukoll bħala artiġjani u li ħareġ ukoll b'mod tajjeb waqt dan id-dibattitu.

Donnu din il-liġi qed titressaq fil-mument fejn f'dan il-pajjiż ma nistgħux naħlu iktar żmien għaliex wasalna fil-punt li rridu nsalvaw dak li qiegħed jintilef.

Jekk ma nagħmlux hekk aħna għandna r-responsabbilta' li l- ġenerazzjonijiet ta' warajna mhux se jkollhom l-okkażjoni li jgawdu dak li gawdejna aħna.

Permezz ta' dan id-dibattitu dan il-parlament għadda lill- gvern ir-responsabbilta' li jara li din il-liġi tieħu l-ħajja u jara li dan il-kunsill nazzjonali għall-artiġjanat jibda biex jiffunzjona.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li hemm iż-żmien tat-transizzjoni u għall-bidu, sakemm issir ir-reġistrazzjoni u jkun hemm ukoll l-elezzjonijiet biex jiġu eletti r-rappreżentanti kemm min-naħa ta' l-imprendituri kif ukoll min-naħa ta' l- artiġjanat innifsu, dan il-kunsill se jibda jaħdem mingħajr ir- rappreżentanti.

Ċertament li kienet proposta tajba li l-GRTU tkun rappreżentata f'dan il-kunsill u għaldaqstant se nipproponu emenda biex dan ikun jista' jseħħ.

Hawnhekk tajjeb li ngħid li l-GRTU ħadet sehem ukoll fid- diskussjonijiet dwar it-tfassil ta' dan l-abbozz pero' din qatt ma għamlet suġġeriment f'dan is-sens.

Ovvjament jien m'għandi l-ebda oġġezzjoni li bħala assoċjazzjoni tkun qiegħda hemm hija wkoll u għalhekk fl-istadju tal- kumitat se nagħmlu emenda biex ninkorporawha wkoll.

Mr Speaker, l-Onor.

Jason Azzopardi qal li tkun ħaġa tajba li jkun hawn definition tajba ta' x'inhu l-artiġjanat.

Proprju l-ħidma ta' dan il- kunsill Malti hija li lil dan il-pajjiż mhux biss joffrilu definizzjoni tajba ta' artiġjanat imma joffri wkoll policy rigward kif nistgħu nkomplu navvanzaw f'dan il-qasam.

Din il-policy m'għandhiex tkun waħda ta' preservazzjoni biss pero' għandha tkun politika ta' innovazzjoni b'ċerta intelliġenza u politika mmexxija minn prinċipji ta' inprenditoria.

Aħna mhux biss għandna nibżgħu għal dak li għandna fl-artiġjanat u fis-snajja tagħna imma rridu naraw ukoll kif se noħorġu minnu l-element kummerċjali.

Ikun utli ferm għal dan il-pajjiż kemm-il darba jirnexxielna nikkonvertu l- artiġjanat minn sempliċi passatemp jew xogħol ta' ftit għal forza li veru tista' tagħti enerġija lill-imprenditur iż-żgħir billi dan ikun kapaċi jbiegħ dak li qiegħed jipproduċi.

Dan hu l-qofol ta' dan il-mekkaniżmu ġdid li rridu naraw f'dan il-pajjiż.

Mr. Speaker, nittama wkoll li ma tingħatax l-impressjoni li n-nies li se jkunu appuntati f'dan il-kunsill huma xi tip ta' investigaturi li jħarsu 'l isfel lejn il-bqija.

Qed nitkellem hekk għaliex ħafna drabi nbatu minn dan il-virus.

Kif tagħtih responsabbilta' biex joffri servizz, minflok ma joffri servizz bniedem jibda jara dubbien lil dawk li jkun responsabbli minnhom.

Dan żgur li huwa element li ma rridux naraw iseħħ.

Jeħtieġ li dan il-kunsill ikun ta' servizz biex jippreserva dak li għandna u joħroġ iżjed fid-dawl dak li forsi seta' kien ilu moħbi jew mitluf.

Mr Speaker, l-Onor.

Karmenu Vella qal li jeħtieġ li jsir audit biex inkunu nafu min huma dawk kollha li qegħdin f'dan ix-xogħol ta' l- artiġjanat.

Din hija waħda mill-funzjonijiet li għandu dan il-kunsill pero' iżjed minn hekk dak għandu jkun il-punt tat-tluq.

Għad irridu nisimgħu 'l quddiem lil min se nibdew ninkludu bħala artiġjanat.

Iżjed ma naraw li titwessa t-tifsira ta' artiġjanat, iżjed inkunu qegħdin ninkludu setturi ta' self-employed żgħar li jaħdmu f'xi sengħa partikolari.

Issa li għandna din il-leġislazzjoni f'idejna, dawk li se jkunu responsabbli jridu jaraw li d-definizzjoni ta' artiġjanat ma tkunx waħda dejqa li telimina lil dak jew lill-ieħor imma tkun definizzjoni li tinkludi lil diversi setturi.

B'dan il-mod il-ħidma tal-kunsill tkun iżjed inklussiva milli esklussiva.

Ma rridux naraw li jkollna tip ta' definizzjonijiet li jeskludu imma ovvjament irridu naraw definizzjonijiet li jinkludu iżjed oqsma differenti.

Per eżempju, id-definizzjoni ta' dak li hu artiġjanat għall-Italja hija ferm iktar miftuħa milli s'issa konna qegħdin nimmaġinaw li nqisu bħala artiġjanat f'dan il-pajjiż.

Ovvjament aktar ma niftħu din id-definizzjoni aktar se jkollna organizzazzjoni fin-negozju tagħna.

Permezz ta' dan il- kunsill qegħdin nimlew vojt li għal ħafna żmien ilu jinħass.

Issa se jkollna l-għodda meħtieġa li proprju se jkun fiha rappreżentanza ta' l- elementi burokratiċi, ta' l-artiġjanat fih innifsu kif ukoll ta' l- imprendituri li flimkien se jaraw kif se jaqdfu 'l quddiem.

Mr Speaker, din il-leġislazzjoni hija riżultat ta' ħsieb kemmxejn differenti dwar kif illum qegħdin inħarsu lejn il-ħtieġa ta' l- organizzazzjoni tan-negozju.

Il-gvern illum il-ġurnata qed jgħid li s- settur tan-negozju jeħtieġ li jkun organizzat iktar.

Illum m'huwiex is- settur tan-negozju li jgħid lill-gvern: Isma', aħna rridu nkunu organizzati u inti m'intix tħallina.

Huwa proprju l-gvern li qed jagħmel din l-għajta.

Il-gvern qed juri bis-serjeta' li hu qed joħloq l-għodda biex jara li anke s-settur tan-negozju ż-żgħir jasal li jkun organizzat.

Proprju dan huwa l-messaġġ li jeħtieġ li jasal permezz ta' din il-leġislazzjoni, għaliex għall-isfidi tal-ġejjjieni ma nistgħux ma nkunux organizzati.

Irridu nsaħħu l-artiġjanat tagħna b'ċertu back-up ta' tagħrif biex dan is- settur ikun jaf kif iħaddem leġislazzjonijiet oħrajn ħalli jkun kapaċi jipproteġi l-istess prodott li qiegħed jagħmel.

Mr Speaker, qed ngħid hekk għaliex illum il-ġurnata għandna sfida kemm għal dawk kollha li qegħdin fil-burokrazija kif ukoll għal dawk li qegħdin fin-negozju.

Hawn min qed jgħid lin-negozjanti biex joħorġu mill- manifattura u joqogħdu jimportaw biss.

Jiena ma naqbilx ma' dawn it-tip ta' pariri.

Wisq nibża' li bid-distributive trade - jiġifieri flok tipproduċi tibda timporta u tqassam dak li timporta - inkunu qegħdin immorru pass lura u mhux pass 'l quddiem.

Illum il-ġurnata l-kompetizzjoni tant hi reali li jekk wieħed irid ikompli javvanza jrid ikun organizzat.

Illum id-dinja tinsab għaddejja minn ħafna bidliet minħabba l-fatt li l-komunikazzjoni qiegħda tkun mgħaġġla u allura negozju mhux biss għandu jħaddan il-kunċett tal-kwalita' jew ta' l-effiċjenza imma issa jrid idaħħal ukoll il-kunċett tal-ħeffa.

U jekk m'intix se twieġeb għall-ħteġijiet tal-konsumatur fil- pront, allura inti se tkun tlift.

Mr. Speaker, illum ma nistgħux naffordjaw li nkomplu nitgħażżnu.

Wisq nibża' li l-politika ta' protezzjoniżmu dejjem wasslet biex is-settur kummerċjali tagħna jitgħażżen.

Ħafna drabi dan is-settur kien isibha iżjed faċli joqgħod għall-kenn tal-politika ta' protezzjoni milli jkun innovattiv.

Illum il-ġurnata l-messaġġ huwa differenti.

Inti m'għandekx wara xiex tiskenn.

Inti x'int illum ma tistax toqgħod taħseb li hawn xi ħadd li se jkun qed jieħu ħsieb xogħlok meta inti m'hu qed tagħmel xejn biex tieħu ħsieb dak li huwa tiegħek.

Illum il-ġurnata jew se nkunu innovattivi u organizzati f'dak li qegħdin nagħmlu inkella m'għandna l-ebda ċans li s-settur tan-negozju tagħna nsalvawh.

U dan il-messaġġ għandu jkompli jasal minn dan il-parlament anke meta nkunu qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi li se jwaqqaf l-awtorita' ta' l-istandards.

Din hija wkoll awtorita' li l-kunsill Malti ta' l-artiġjanat għandu jaħdem id f'id magħha.

Mr. Speaker, min hu fin-negozju llum irid jara li se jkun kapaċi jikkompeti.

Il-ħidma tal-kunsill Malti ta' l-artiġjanat se tkun ukoll biex jara li l-imprendituri kif ukoll l-artiġjani jkunu mmexxija biex jikkompetu.

M'aħniex se nipprovdu politika li xi ħadd jista' jistaħba warajha.

Illum għadda ż-żmien tas-swar.

Xi darba s-swar kienu utli biex jiddefendu l-ibliet tagħna pero' llum għadda żmienhom u huma tajbin biss biex inħarsu lejhom.

Illum il-ġurnata jekk irridu nikkompetu rridu narmaw lilna nfusna u nkunu innovattivi.

Id-drawwiet tal-bieraħ għandhom jinqatgħu.

Mr Speaker, irridu naraw li dan il-messaġġ jasal anke permezz tal-kunsill Malti għall-artiġjanat.

Dan il-kunsill għandu jħeġġeġ biex dak li jkun ma jitlaqx mix-xogħol tal-manifattura biex imur għad-distributive trade, għax huwa minħabba f'hekk li wasalna biex qtilna ħafna minn dak li kien jeżisti.Huwa veru li dak li jkun jgħid li se jiffranka ħafna xogħol u ma joqgħodx jimpjega n-nies fuq linja ta' produzzjoni jekk flok jimmanifattura hu jibda jimporta u jqassam pero' wieħed m'għandux iċedi b'dan il-mod.

Din hija mentalita' disastruża u l-appell tiegħi hu biex ma nċedux għall- kompetizzjoni u ngħidu li aħna se nagħlqu mill-manifattura u mmorru għal distributive trade.

M'għandniex inċedu, u l-messaġġ li l-gvern irid jibgħat bl-organizzazzjoni ta' dan il-kunsill nazzjonali għall-artiġjanat huwa biex flimkien nerfgħu r-responsabbilta' tagħna u norganizzaw dan is- settur.

B'dan il-mod pajjiżna jsir iżjed sinjur u jkollu income iktar mix- xogħol li aħna nagħmlu.

Mr. Speaker, forsi m'għadux il-waqt li fil-prodotti tagħna nibqgħu naħsbu kif nistgħu nimmanifatturaw dak li kapaċi nbiegħu bl-irħas.

Illum il-ġurnata s-settur turistiku qed jagħtina l-aħjar eżempju.

Huma l-lukandi u l-lukandiera li qegħdin dejjem itejbu s-servizz tagħhom li għandhom il- kmamar tagħhom dejjem mimlijin.

Fis-settur tan-negozju huma dawk in- negozji li qegħdin b'mod jew ieħor jorganizzaw lilhom infushom u jispeċjliazzaw li qed imorru l-aħjar.

Dak hu l-messaġġ li qegħdin nirċievu kemm mil-lat ta' restaurants kif ukoll mil-lat ta' negozju ieħor.

Min qed jispeċjalizza u min qed jieħu ħsieb li jara li jirbaħ in-niċċa tiegħu llum il-ġurnata qed jirbaħ mis-suq.

Min bil-kuntrarju ma jrid ibiddel xejn u min lill-klijent tiegħu m'hu qed iwassallu l-ebda messaġġ li hu qed jispeċjalizza f'xi ħaġa qed jispiċċa jitlef mill-klijentela tiegħu.

Mr. Speaker, anke fil-manifattura ta' l-artiġjanat irridu nkunu attenti li ma naqgħux għat-tentazzjoni ta' ċerti pariri li aħna mmorru mill- manifattura għad-distributive trade.

Jekk jittieħed dan il-parir se nkunu qed nitilfu ċertu valur miżjud minn dak li huwa tagħna, u din hija l-gwerra li jrid iqanqal dan il-kunsill Malti għall-artiġjanat.

Aħna mhux għall- importazzjoni rridu ngħidu iva imma għall-manifattura li tagħmel sens u li għandha ċertu value added.

Dik hija l-manifattura ta' l-artiġjanat li se tagħtina l-qligħ.

Illum il-ġurnata jekk lit-turist m'aħniex se nagħtuh servizz jew prodott li fih ċertu valur miżjud dan se jagħżel li ma jixtrix il-prodott jew is-servizz li nkunu qegħdin noffrulu.

Mr Speaker, il-gvern huwa impenjat li jgħin lis-self-employed iż-żgħar jorganizzaw l-istruttura tan-negozju tagħhom.

Huwa wkoll impenjat biex jorganizza aħjar il-burokrazija fi struttura ta' għajnuna għall-istess settur.

Il-gvern m'huwiex qed jgħid lis-settur tan-negozju biex iħabbat wiċċu waħdu ma dawn l-innovazzjonijiet li tirrikjedi d-dinja tal-lum, imma għall-kuntrarju qed jgħid li l-affarijiet għandhom jiġu organizzati flimkien.

Il-gvern irid ibiddel il-mentalita' b'mod li l-burokrazzija tkun kapaċi tirrispondi għall-ħteġijiet tas-suq u mhux tirrispondi għall- ħteġijiet biss ta' min qiegħed imexxiha.

Illum il-burokrazija m'għandhiex tibqa' burokrazija b'mentalita' kolonjali u b'mentalita' fejn isservi biss lil min jaħkem dan il-pajjiż.

Il-ħakkiema għadda żmienhom f'dan il-pajjiż u llum id-destinazzjoni ta' dan il-pajjiż tiddependi minn kif se naħdmu aħjar flimkien.

Id-destinazzjoni ta' dan il-pajjiż tiddependi minn kif se nagħrfu nagħmlu l-aħjar għażliet biex in-negozji tagħna jkunu armati bl-aħjar għodda leġislattiva u burokratika li tippermettilhom ikunu kapaċi jikkompetu aktar.

Illum il-ġurnata l-burokrazija tagħna bħala prijorita' għandha tara li dan il-pajjiż jiżviluppa ekonomikament, soċjalment u kulturalment.

Ma nistgħux nibqgħu naħsbu li aħna biss qegħdin nagħmlu xogħlna bħala burokrazija.

Żmien il-ħakkiema għadda meta Malta saret indipendenti, komplejna sostnejna din l-indipendenza meta sirna Repubblika, illum l- ġurnata nkomplu ninsistu li aħna ħielsa u awtonomi u għalhekk irridu nabbandunaw il-mentalita' ta' poplu kolonjali.

Għaldaqstant irridu nbiddlu l-prijoritajiet tal-burokrazija tagħna u ngħinnu lill-burokrazija tagħna tagħraf li s-settur tan-negozju huwa proprju l-forza li kapaċi tara li jkun hawn l-iżvilupp soċjali u ekonomiku meħtieġ.

Pajjiżna jista' jasal mhux biss bi trattati li kapaċi nagħmlu ma' pajjiżi oħra imma billi ngħinnu lis- settur tan-negozju tagħna.

Din hija l-mentalita' li rridu nwasslu u minn hawn toħroġ l-importanza ta' din il-leġislazzjoni.

Mr. Speaker, għal dan il-għan iċ-chairman ta' dan il-kunsill se jkun id- direttur tad-dipartiment ta' l-industrija.

Din hija bidla radikali fit- terms of reference li kellu d-dipartiment ta' l-industrija.

B'dan il-mod dan id-dipartiment jilħaq veru l-għan modern ta' dipartiment ta' l- industrija li l-għan aħħari tiegħu għandu jkun li jibża' għaż-żgħar u jieħu ħsieb dawk li forsi lanqas kien ikollhom min ikellimhom sa ftit tas-snin ilu.

Din hija bidla ta' mentalita' li rridu u li qegħdin inħejju għaliha.

F'din l-epoka ta' bidla ta' mentalita' l-gvern qiegħed jara li joħloq l- istruttura meħtieġa li kapaċi tgħin u tħares fil-promozzjoni ta' l- industrija u tan-negozji ż-żgħar.

Naturalment tħarisha mhux kif kienet tħarisha qabel.

Qabel konna nħarsu l-industrija tagħna billi nagħlqu l- bibien għall-importazzjoni.

Dak iż-żmien għadda wkoll.

Illum l-ġurnata bħala gvern ma nistgħux nemmnu li nistgħu nipproteġu lill-industrija tagħna billi nerġgħu mmorru lura proprju għall-politika ta' protezzjoni.

Flok qegħdin nagħmlu hekk qegħdin naraw li mmorru għall-politika li kapaċi tippromovi lis-settur tan-negozju żgħar billi bis-sinċerita' kollha twassallu l-verita'.

F'dan il-pajjiż irridu narmaw lilna nfusna biex nikkompetu.

Il-kompetizzjoni m'hijiex xi monopolju għas-settur tan-negozju biss għax il-burokrazija qegħda tikkompeti wkoll.

U jekk jasal is-settur tan-negozju se tkun waslet ukoll il-burokrazija.

Il-burokrazija trid issib ruħha bħala parti integrali u sieħeb importanti tas-settur kummerċjali ż- żgħir tagħna.

Ma jistax jibqa' jkollna burokrazija li sempliċement tara biss li tagħmilha komda għall-gvern u tibqa' tħares lejn is-settur tan- negozju ż-żgħir bħala settur skonnoxxut.

In-negozju ż-żgħir ma rridux narawh in block imma rridu narawh bħala individwu, u jiena nawgura li dan il-kunsill nazzjonali għall-artiġjanat jaħdem f'dan is-sens.

B'hekk biss inkunu kapaċi ngħidu li f'pajjiżna għandna l-istruttura meħtieġa li permezz tagħha aħna kapaċi nwasslu lis-settur kummerċjali jieħu sehem minn suq iktar globali.

Mr Speaker, jiena nawgura wkoll li ma ndumux ma niġu biex nagħmlu l- emendi għal din il-liġi ladarba dan il-kunsill nazzjonali jkun beda jaħdem.

Dan qed ngħidu għax jiena ma nemminx li xi ħaġa għandha titwieled u tibqa' taħdem bl-istess mod għal dejjem.

Aħna rridu naraw li dan il-kunsill jibda jaħdem u nerġgħu niġu hawn biex nagħmluh aħjar skond il-prioritajiet li jkunu jeżistu dakinhar fis-settur tan-negozju.

Nittama li sa dik il- ġurnata dan il-kunsill ikun beda jaħdem u jkun ta r-riżultati mixtieqa kemm lill-burokrazija tal-gvern kif ukoll lis-settur kummerċjali biex flimkien inkunu verament qegħdin nikkompetu bħala intrapriża waħda.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ ''Att sabiex jipprovdi għall-inkoraġġiment, promozzjoni u regolament ta' artiġjanat u l-artiġjani b'mod partikolari l-artiġjanat li jagħmel sehem mill-wirt storiku ta' Malta għat-twaqqif ta' kunsill nazzjonali għall- artiġjanat li jkun magħruf bħala l-Kunsill Malti għall-Artiġjanat u għal dak kollu li huwa anċillari jew li għandu x'jaqsam ma' dan'' ikun moqri t- Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-abbozz ta' liġi nqara t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jmur quddiem il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-abbozz ikun ikkonsidrat fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITA' MALTIJA GĦAL GĦEMIL TA' STANDARDS

MALTA STANDARDIZATION AUTHORITY BILL

L-Ordni għal-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati jippresjedi.

Klawsola 2 - Tifsir

Clause 2 - Interpretation

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Mr Chairman, kif spjegat fl-intervent fl-istadju tat-Tieni Qari din il-liġi se tissostitwixxi Kap 187 filwaqt li naturalment iżżomm l-awtorita' ħajja.

Hawnhekk mhux qed nagħmlu awtorita' ġdida imma madanakollu hemm xi tibdiliet żgħar, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam mat-tifsiriet li hemm bżonn li jsiru anke biex nirriflettu aħjar id-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea u dik tal-Kunsill Ewropew.

Din id-direttiva tistabilixxi proċedura ta' informazzjoni fil-qasam ta' standards tekniċi u regolamenti oħra.

Għandi emenda għal dan l-artikolu li diġa' tajt kopja tagħha lin-naħa l-oħra tal- Kamra.

Din tgħid hekk:

"A" Klawsola 2 għandha tiġi emendata kif ġej:

(i) fid-definizzjoni ta' "Awtorita'", il-kliem "għall-Għemil ta' Standards" għandu jiġi sostitwit bil-kliem "dwar l-iStandards";

(ii) wara d-definizzjoni ta' "Awtorita'" għandhom jidħlu d- definizzjonijiet ġodda li ġejjin:

""Chairman" tfisser iċ-Chairman ta' l-Awtorita';

"Direttorati" tfisser dawk id-direttorati li jistgħu jiġu stabbiliti taħt l-artikolu 3 ta' dan l-Att;

"Eżekuttiv Prinċipali" tfisser l-Eżekuttiv Prinċipali maħtur taħt l- artikolu 3 ta' dan l-Att;

"impjegat" tfisser persuna impjegata ma' l-Awtorita';"; u

(iii) Wara d-definizzjoni ta' "standard" għandha tidħol id- definizzjoni ġdida li ġejja:

""uffiċjal pubbliku" għandha l-istess tifsira lilha mogħtija bl- artikolu 124 tal-Kostituzzjoni iżda ma tinkludix Imħallef tal-Qrati Superjuri jew Maġistrat tal-Qrati Inferjuri;".

"A" Clause 2 shall be amended as follows:

(i) in the definition of "Authority" the word "Standardisation" shall be substituted by the word "Standards";

(ii) After the definition of "Authority" there shall be inserted the following new definition:

""Chairman" means the Chairman of the Authority;

"Chief Executive" means the Chief Executive appointed under section 3 of this Act;";

(iii) after the definition of "draft standard" there shall be inserted the following new definitions:

""Directorates" means such directorates as may be established under section 3 of this Act;

"employee" means a person employed with the Authority"; and

(iv) after the definition of "product" there shall be inserted the following new definition:

""public officer" has the same meaning assigned to it by section 124 of the Constitution but does not include a judge of the Superior Courts or a Magistrate of the Inferior Courts;".

L-emenda - li se tiġi riflessa wkoll fit-titolu ta' l-Att meta eventwalment naslu għal klawsola 1 - qed issir għaliex jidhrilna li l-isem ta' l-awtorita', iktar milli għall-għemil ta' standards għandu jkun l- awtorita' dwar l-istandards.

Dan qed nagħmluh biex fit-titolu ma nagħtux xi indikazzjoni li l-funzjoni ewlenija tagħha hi l-għemil ta' l-istandards.

Naħsbu li dan l-isem jirrifletti aħjar l-iskop tal-liġi.

Biddilna wkoll xi ftit it-tifsira ta' prodott u ntroduċejna t-tifsira ta' servizz.

Introduċejna wkoll tibdil fit-tifsira ta' standards biex jiġi enfasizzat l-aspett tal-volontarjeta'.

Daħħalna wkoll il-kunċett ta' marka ta' konformita', jiġifieri dik il- marka jew is-simbolu li għandha tintuża' biex tindika konformita' ma' xi standards.

Dan narawh aħjar meta naslu għal klawsola 22.

Nista' ngħid li din l-awtorita' se tkun il-focal point ta' l-istandards f'kull qasam.

Kull dipartiment u kull qasam li b'xi mod jew ieħor se jkun involut f'xi standards se jgħaddi bħala channel minn din l-awtorita'.

Il- funzjoni prinċipali tagħha hija li tadotta standards internazzjonali, pero' mhux f'forma tassattiva.

Jiġifieri inti tagħżel liema standard trid toqgħod għalih, tgħid li se toqgħod għalih u mbagħad toqgħod għalih.

Ix- xogħol ta' l-awtorita' huwa li tara li toqgħod ma' dawk l-istandards.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Iva, imma meta ssir din l-għażla dejjem se jibqa' jkun hemm xi nuqqasijiet u r-raġunijiet huma ovvji.

Anke l-perijodu sabiex jintlaħqu ċerti standards fl-industrija.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Ħalli nkunu ċari.

M'hemm ebda għaġġla biex tilħaq dawn l-istandards, fis-sens li ħadd m'hu se jimponilek li tilħaqhom.

Jekk per eżempju għada l-awtorita' tippubblika ruxxmata standards - u hekk se jiġri fil-prattika, għax f'dan il-każ qed nitkellem fuq mazz karti għoli tmien pulzieri - dak li jkun jagħżel hu meta jilħaqhom, voldieri m'hemmx xi għaġġla.

F'dan il-każ m'hemmx xi target date bħal per eżempju biex niġu in line ma l-acquis.

Mhux dak il-każ għax dan huwa aspett volontarju.

Mr. Chairman, jiena naħseb li l-Onor.

Farrugia qed jirriferi għall- istandards li huma mandatorji, pero' dawk ma jaqgħux taħt din il-liġi.

Dawk huma mandatorji, jiġifieri ta' bilfors, u huma the minimum standards li bażikament jikkonċernaw health and safety u l-consumer protection.

THE CHAIRMAN:L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mela taħt liema liġi jaqgħu?

Ma jidhirlix li hawn liġi oħra ta' standards.

Jiena nifhem li din il-liġi qed issir fid-dawl li tirristruttura l-istandards u anke fid-dawl tal-politika tal-gvern.

Il- gvern qed jgħid li Malta se tissieħeb fl-Unjoni Ewropea fis-sena 2003.

Issa huwa fatt li jeżistu numru ta' bidliet li jridu jseħħu biex kemm l- industrija ta' l-ikel kif ukoll setturi oħra varji jiġu in line ma dak li trid l-Unjoni.

F'dan ir-rigward jiena nifhem li x'imkien din l-awtorita' se timponi standards li jkunu konformi ma' dawk ta' l-Unjoni.

Jekk mhux hekk allura liema hi dik l-awtorita' li separatament minn din l-awtorita' se tpoġġi din il-giljottina?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-kollega ovvjament laqat il-musmar fuq rasu f'dan is-sens.

Ir-raġuni prinċipali għaliex kellna nagħmlu dawn l-emendi f'din il-liġi hija proprju għaliex il-liġi l-antika kienet tinkludi dan is-sens mandatorju, jiġifieri joħroġ standard u kulħadd irrid joqgħod għalih bilfors.

Jekk oġġett ma jkunx ta' l-istandard rikjest ma kienx permess li jiġi importat u minħabba f'hekk konna qegħdin ninjoraw il-fatt li kontinwament il-prodotti jkunu qegħdin jinbidlu.

Per eżempju, inti tgħid li oġġett irid ikun magħmul minn materjal X,Y,Z u sadanittant fid-dinja ġew żviluppati nofs miljun tip ieħor.

L-EU m'għandha x'taqsam xejn; fil-fatt din aktar tirrifletti s-sitwazzjoni fid-WTO.

L-EU huma daqsxejn iktar stringent, imma bħala fatt aħna qegħdin nottomperaw ruħna ma dak li għandu x'jaqsam mad-WTO u mhux ma' l-EU.

B'din il-liġi lil dak li jkun qegħdin ngħidulu: Ara, jekk inti importajt prodott ta' l-elettriku l-importanti hu li jkun safe.

Issa kif tilħaq dak il-livell ta' safety hija kwestjoni oħra.

Inti tagħżel liema standards trid biex tilħaq dak il-livell ta' safety.

Tagħżel int liema standard trid tapplika u għandek nofs miljun minn fejn tagħżel.

Jiena għandi volum oħxon kważi seba' pulzieri ta' titoli biss u inti mbagħad tagħżel liema standard trid tapplika minn hemmhekk.

L-importanti hu li jekk inti tgħid li se tagħżel standard partikolari imbagħad trid toqgħod għalih.

Issa l- mandatory orders se joħorġu taħt Kap 225, il-Product Safety and Quality Act.

Hemmhekk se jkun hemm dawk l-istandards li trid toqgħod għalihom bilfors u li jekk inti tonqos tkun qed tikkommetti reat.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Għalhekk jagħmel sens li ngħidu ''Awtorita' Maltija dwar l-iStandards'' u mhux "Awtorita' għall- Għemil ta' l-iStandards" kif konna qed nipproponi fil-bidu.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu rigward awtorita' li qiegħda titkellem fuq kunċett ġdid, jiġifieri l-kunċett ta' standard volontarju.

Bil-kelma "volontarju" mhux qed infissru li jekk trid issegwih u jekk ma tridx issegwih ma ssegwihx.

Volontarju tfisser li l-ispeċifikazzjonijiet ikunu komuni pero' inti għandek metodi differenti ta' kif se tasal.

L-element "volontarju" qiegħed fil-mod ta' kif inti se tagħżel li se tasal biex tiġi in line ma' specifications partikolari.

Din hija l-awtorita' li se tittratta kunċett totalment differenti minn dak li konna mdorrijin bih s'issa.

S'issa kull standard kien mandatorju u b'dan l-abbozz qegħdin indaħħlu l-kunċett volontarju.

Mr. Chairman, iktar 'l quddiem f'dan il-parlament se nkunu qegħdin niddiskutu abbozzi ta' liġi oħra li jittrattaw aspetti ta' safety and quality.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri din hija xi ħaġa temporanja?

(Interruzzjonijiet) Jien hekk qed nifhem minn dak li qed tgħid.

L-agenda tal-gvern tal-lum hija li Malta tkun tifforma parti mill-Unjoni Ewropea u għalhekk pajjiżna jrid jiġi konformi mar-regoli, liġijiet u direttivi tagħha.

Issa l-mistoqsija tiegħi qiegħda f'dan is-sens.

Għaliex temporanja jekk aħna nafu li dan il-pajjiż għada pitgħada se jkollu l-giljottina ta' l- Unjoni Ewropea?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jidher li l-kunċett għadu qed iħabbatna!

Irridu niddistingwu bejn dawk l-istandards li huma obbligatorji u trid tasal għalihom bilfors minħabba raġunijiet ta' saħħa jew ta' safety, u dawk l- istandards li jwassluk għal hemmhekk.

Żomm din f'moħħok kontinwament inkella se nħawdu.

M'għandu x'jaqsam xejn il-commitment versu l-Ewropa u m'għandhom x'jaqsmu xejn commitments oħra.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-mod kif inti tasal għall-istandards li għandna bżonn naslu għalihom.

Dawk li qed jirriferi għalihom l-Onor.

Farrugia huma importanti wkoll, pero' mhux f'din il-liġi qegħdin imma f'dik li tirregola l-istandards obbligatorji.

Din il-liġi m'hi se timponilek xejn ħlief ħaġa żgħira ħafna fejn għandu x'jaqsam mal-conformity mark.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda ''A'', kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda '' A '' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 2, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 2, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 - Twaqqif u kostituzzjoni ta' Awtorita' għall-Għemil ta' Standards

Clause 3 - Establishment and constitution of the Malta Standardization Authority

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Fi klawsola 3 għandna ftit emendi sostanzjali.

Ovvjament, kif l-Onor.

Membri jistgħu japprezzaw, din l-awtorita' għandha mudell li jixbaħ ħafna lill-mudell tal-communications authority li għadna kif għaddejna b'ċertu reqqa f'dawn l-aħħar ġimgħat.

Minbħabba f'hekk ċerti emendi li qed nippreżentaw għal din il-liġi se jirriflettu l-emendi li saru wara d-diskussjoni fil-liġi li waqqfet il-communications authority.

Klawsola 3 tistabilixxi t-twaqqif u l-kostituzzjoni ta' awtorita' ta' l- istandards, pero' naħseb li huwa importanti li jiġi indikat li l-awtorita' qed tibqa' teżisti u mhux qed nikkreaw awtorita' ġdida.

Hawnhekk se tiġi ppreżentata wkoll emenda għat-titolu ta' l-awtorita' għax għedna li se tkun ''Awtorita' Maltija għall-iStandards'' u mhux ''għall-Għemil ta' Standards''.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Forsi jkun aħjar jekk din il-klawsola nittrattawha biċċa biċċa.

ONOR.

GEORGE HYZLER: M'għandix diffikulta'.

F'subklawsola 3(1) għandna emenda għat-titolu ta' l-awtorita'.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Bl-Ingliż qiegħda tajba?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Bl-Ingliż tiġi ''Malta Standards Authority'' minflok "Standarization."

Kif spjegajna fil-bidu l-iskop ta' l-emenda huwa li niffokaw aħjar fuq il-funzjoni ġenerali ta' l-awtorita' iktar milli fuq aspett partikolari li huwa l-għemil ta' l-istandards.

Fil-fatt l-għemil ta' l-istandards probabbilment qiegħed isfel nett fuq l-agenda ta' l- awtorita'.

Klawsola 3 qed tiġi emendata wkoll b'mod sostanzjali.

Peress li daħħalna emenda għall-isem kellna nagħmlu renumbering tal-klawsoli kollha.

Jiena se naqra l-emenda kollha mbagħad nispezzettawha waqt id-diskussjoni.

"B" Klawsola 3 għandha tiġi emendata kif ġej:

(i) minflok il-kliem fis-subklawsola (1) "għall-Għemil ta' Standards" għandhom jidħlu l-kliem "dwar l-iStandards";

(ii) is-subklawsola (5) għandha tiġi sostitwita b'dan li ġej:

"(5) Bla ħsara għall-provvedimenti l-oħra ta' dan l-Att l-affarijiet u x-xogħol ta' l-Awtorita' għandhom ikunu r-responsabbilta' ta' l- Awtorita' nnifisha iżda, salv kif hawn aktar qabel imsemmi, it- tmexxija eżekuttiva ta' l-Awtorita', l-amministrazzjoni u l- organizzazzjoni tagħha u l-kontroll amministrattiv ta' l-uffiċjali u l- impjegati tagħha, ikunu r-responsabbilta' ta' l-Eżekuttiv Prinċipali ta' l-Awtorita', li jkollu wkoll dawk il-poteri l-oħra li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu lilu delegati mill-Awtorita'.

L-Eżekuttiv Prinċipali ta' l-Awtorita' għandu jaġixxi bħala s-Segretarju tal- Kunsill;

Iżda l-Awtorita' tista' jekk tqis li jkun hekk sew teħtieġ lill- Eżekuttiv Prinċipali biex ma jattendix għal xi waħda mil-laqgħat jew għal xi parti minn laqgħa tal-Kunsill.";

(iii) fi tmiem is-subklawsola (11), għandu jiżdied il-proviso li ġej:

"Iżda ebda ħaġa f'dan is-subartikolu ma għandha tiġi interpretata bħala li qiegħda tawtorizza lill-Awtorita' biex tgħaddi lil ħaddieħor bi ftehim il-funzjonijiet tagħha speċifikati fil-paragrafu (a) ta' l- artikolu 17 ta' dan l-Att.";

(iv) minnufih wara s-subklawsola (13) għandhom jidħlu s-subklawsoli ġodda li ġejjin:

"(14) Għandhom jitwaqqfu dawk id-direttorati hekk kif il-Ministru jista' b'ordni jippreskrivi li jkollhom ir-responsabbiltajiet kif ikunu hemm deskritti.

Il-Ministru jista', wara li jikkonsulta lill- Awtorita', b'Ordni fil-Gazzetta, jabolixxi xi wieħed jew aktar minn dawk id-direttorati.

(15) L-Awtorita' għandha teżerċita l-funzjonijiet tagħha permezz tad- Direttorati hekk stabbiliti u għal dak l-għan hija għandha tvesti f'kull wieħed mid-Direttorati hekk stabbiliti dawk il-funzjonijiet tagħha li jirrelataw jew huma anċillari għal dawk l-affarijiet li hija responsabbli għalihom sabiex dak id-Direttorat ikun jista' jagħti seħħ lill-policies ta' l-Awtorita' u biex xort' oħra jkun jista' jwettaq b'mod effettiv u effiċjenti l-funzjonijiet ta' l-Awtorita' fl-isfera rispettiva ta' l-operat tagħha.

(16) Kull wieħed mid-Direttorati hekk stabbiliti għandu jitmexxa minn persuna li tista' tkun jew uffiċjal pubbliku assenjat biex iwettaq dmirijietu ma' l-Awtorita' jew impjegat ta' l-Awtorita' jew persuna assenjata biex taħdem ma' l-Awtorita' skond ftehim bejn l-Awtorita' intrapriża pubblika jew privata li f'kull każ ikollu esperjenza jew konoxxenza adegwata fl-isfera rispettiva ta' 1-operat tiegħu.

(17) L-Eżekuttiv Principali u l-kapijiet tad-Direttorati għandhom jinħatru mill-Awtorita' wara konsultazzjoni mal-Ministru għal żmien tliet snin u dak iż-żmien jista' jigi mtawwal għal perjodi oħra ta' tliet snin kull wieħed;

Iżda l-ewwel Eżekuttiv Principali u l-ewwel kap ta' kull Direttorat li jinħatru wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att għandhom jinħatru mill- Ministru.

(18) Sew l-Awtorita' sew kull wieħed mid-Direttorati jistgħu jeżerċitaw xi wieħed jew iktar mill-funzjonijiet tagħhom kemm direttament kemm permezz ta' l-uffiċjali jew impjegati tagħhom jew, bla ħsara għall-proviso għas-subartikolu (11) hawn aktar 'il fuq, permezz ta' aġenzija li tkun awtorizzata għal dak il-għan, jew permezz ta' kuntrattur jew persuna oħra li magħhom isir ftehim għat-twettiq ta' xi waħda jew iktar minn dawk il-funzjonijiet.

(19) Meta f'dan l-Att xi ħaġa jkollha ssir minn jew kontra jew għar- rigward ta' l-Awtorita', jew xi avviż ikollu jingħata jew jista' jingħata lill-Awtorita', kull ħaġa jew avviż simili jistgħu wkoll jintagħmlu minn jew kontra jew għar-rigward ta' jew jingħataw lid- Direttorat li l-ħaġa tkun tinkwadra taħt il-ġurisdizzjoni tiegħu minħabba f'xi delega ta' funzjoni lil dak id-Direttorat; u għall- għanijiet hawn aktar qabel imsemmija kull referenza f'dan l-Att għall- Awtorita' tinkludi referenza għad-Direttorat idoneju.

(20) Il-Ministru jista' għar-rigward ta' dawk l-affarijiet li jkunu jidhrulu li jolqtu l-interess pubbliku, minn żmien għal żmien jagħti lill-Awtorita' direttivi bil-miktub ta' xorta ġenerali, li ma jkunux inkonsistenti mal-provvedimenti ta' dan l-Att, dwar il-policy li għandha tigi segwita fit-twettiq tal-funzjonijiet vestiti fl-Awtorita' minn jew taħt dan l-Att, u l-Awtorita' għandha, kemm jista' jkun malajr, iġġib fis-seħħ dawk id-direttivi kollha.

(21) L-Awtorita' għandha tagħti lill-Ministru faċilitajiet għall-ksib ta' informazzjoni dwar il-proprjeta' li jkollha u l-attivitajiet tagħha u tibgħatlu prospetti, kontijiet u kull informazzjoni oħra li jkollha x'taqsam ma' dan, u tagħtih il-facilitajiet kollha biex ikun jista' jivverifika l-informazzjoni mogħtija, b'dak il-mod u f'kull waqt li huwa jista' hekk raġonevolment jeħtieġ."; u

(v) in-nota marġinali "Direttorati." għandha tiżdied ħdejn is- subklawsola (14) u n-nota marginali "Relazzjonijiet bejn il-Ministru u l-Awtorita'." għandha tiżdied ħdejn is-subklawsola (20).

"B" Clause 3 shall be amended as follows:

(i) in subclause (1) for the word "Standardisation" there shall be substituted the word "Standards";

(ii) subclause (5) shall be substituted by the following:

"(5) (a) Subject to the other provisions of this Act the affairs and business of the Authority shall be the responsibility of the Authority itself but save as aforesaid, the executive conduct of the Authority, its administration and organisation and the administrative control of its officers and employees, shall be the responsibility of the Chief Executive of the Authority, who shall also have such other powers as may from time to time be delegated to him by the Authority.

The Chief Executive of the Authority shall act as Secretary to the Council;

Provided that the Authority may if it so deems fit require the Chief Executive not to attend any of the meetings or any part of a meeting of the Council.";"

(iii) at the end of subclause (11) there shall be added the following proviso:

"Provided that nothing in this subsection shall authorise the Authority to contract out its functions as specified in paragraph (a) of section 17 of this Act.";

(iv) after subclause (13) there shall be inserted the following new subclauses:

"(14) There shall be established such Directorates as the Minister may by Order prescribe and which shall have the responsibilities as described therein.

The Minister may, after consulting the Authority, by Order abolish any one or more of the said Directorates, vary their responsibilities and establish such other Directorates as he may from time to time deem appropriate.

(15) The Authority shall exercise its functions through the Directorates so established and for such purpose it shall vest in each of the Directorates such of its functions as relate or are ancillary to the matters for which it is responsible so as to enable the said Directorate to give effect to the policies of the Authority and to otherwise discharge effectively and efficiently the functions of the Authority in its respective area of operation.

(16) Each of the Directorates so established shall be headed by a person who shall either be a public officer detailed for duty with the Authority or an employee of the Authority or a person detailed to work for the Authority in accordance with an agreement made between the Authority and a public or private undertaking, in either case having adequate experience or knowledge in his respective area of operation.

(17) The Chief Executive and the heads of the Directorates shall be appointed by the Authority after consultation with the Minister for a period of three years which may be extended for further periods of three years each;

Provided that the first Chief Executive and the first head of each Directorate to be appointed after the coming into force of this Act shall be appointed by the Minister.

(18) The Authority and each of the Directorates may exercise any one or more of their functions either directly or through any of their officers or employees or, subject to the proviso to subsection (11) above, through an agency authorised for the purpose, or through a contractor or other person with whom an agreement for the performance of any one or more of such functions has been entered into.

(19) Where in this Act anything is to be done by or against or with respect to the Authority, or any notice is to be or may be given to the Authority, any such thing or notice may also be done by or against or with respect to or be given to the Directorate under whose jurisdiction the matter falls by reason of a delegation of function to such Directorate; and for the purposes aforesaid any reference in this Act to the Authority includes a reference to the appropriate Directorate.

(20) The Minister may, in relation to matters that appear to him to affect the public interest, from time to time give to the Authority written directions of a general character, not inconsistent with the provisions of this Act, on the policy to be followed in the carrying out of the functions vested in the Authority by or under this Act, and the Authority shall, as soon as may be, give effect to all such directions.

(21) The Authority shall afford to the Minister facilities for obtaining information with respect to its property and activities and furnish him with returns, accounts and other information with respect thereto, and afford to him facilities for the verification of information furnished, in such manner and at such times as he may reasonably require."; and

(iv) the marginal note "Directorates." shall be added near subclause (14) and the marginal note "Relations between the Minister and the Authority." shall be added near subclause (20).

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-kompożizzjoni tal-kunsill m'hemm l-ebda tibdil.

(Interruzzjonijiet) Meta ngħid tibdil, mhux fis-sens ta' tibdil ma' l-abbozz imma tibdil ma' Kap 187.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jiġifieri s-suġġeriment ta' diversi membri ta' din in-naħa li jkun hemm rappreżentant tal-GRTU u ieħor tat-trade unions prinċipali ma ġiex milqugħ?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER Kien hemm diversi talbiet.

Mil-lat uffiċjali kelli talba waħda biss biex jipparteċipaw f'din l-awtorita'.

Kif japprezza l- Onor. Membru din hija xi ħaġa li wieħed jiddiskutiha b'ċertu ammont ta' serjeta'.

Il-problema hija d-daqs ta' l-awtorita'.

Dan kemm se tkompli tkabbar?

Jien ma naħsibx li għandek tibqa' twessagħha.

Kieku tajna l-lala anke mill-każini tal-baned kien ikollna xi ftit ta' rappreżentanza!

Imbagħad ma ninsewx li l-awtorita' hija in partnership mal-privat għaliex kif issa naraw iktar 'l quddiem dawn l-istandards se jiġu kkreati u ppubblikati bi ftehim kontinwu mal-privat.

(Interruzzjonijiet) Jien m'għandix diffikulta' pero' ma xtaqtx inkabbar in-numru.

Issa jiena m'għandix diffikulta' jekk insibu xi mod kif indaħħlu l-GRTU minflok l- Kamra tal-Kummerċ jew l-FOI jekk dawn jiftehmu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Din m'hijiex kwestjoni ta' minflok.

Din in- naħa għamlet proposta u f'dan l-istadju nixtieq nirreġistra li jekk inkunu fil-gvern aħna se nbiddlu din il-liġi f'dan is-sens wkoll.

Fil-membership ta' dan il-kunsill għandu jkun hemm rappreżentanti oħrajn.

Il-gvern għandu xi raġunijiet għaliex jixtieq iżomm in-numru kif inhu?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Jien m'għandi l-ebda diffikulta' fil-prinċipju, pero' għandna nsibu formula dwar kif nintroduċu iżjed membri mingħajr ma ntellfu l-prattiċita' tat-tħaddim tal-kunsill.

Fl-aħħar mill-aħħar l- affarijiet li jgħaddu m'humiex affarijiet li jgħaddu b'xi vot.

Jiena m'għandi l-ebda diffikulta' li ndaħħlu lill-GRTU wkoll.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-proposta tagħna kienet li għandu jkun hemm il-GRTU kif ukoll rappreżentanti tal-unions ewlenin tal-pajjiż.

ONOR.

GEORGE HZYLER: Fil-każ tal-unions ma naqbilx, fis-sens li mhux soltu li l-unions jiġu kkonsultati f'ħaġa purament teknika kif inhi din.

Fil-każ tal-GRTU nerġa' ngħid li m'għandix diffikulta'.

Jekk trid li nagħmlu emenda f'dan is-sens jien m'għandix diffikulta'.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Qed niġi informat ukoll li kien hemm ukoll talba li jkun hemm rappreżentant tad-dipartiment tal-consumer protection.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Fil-fatt id-direttur tad-dipartiment għall- affarijiet tal-konsumatur huwa diġa' ex officio fuq il-kunsill pero' kien hemm talba mill-consumers union.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Għandek raġun.

Jiġifieri se tippreżenta emenda fis-sens li l-GRTU tkun rappreżentata minn membru ex officio.

Din in- naħa tissekondaha.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Forsi xtaqt li ż-żewġ membri li jirrappreżentaw il- Kamra tal-Kummerċ u l-FOI jiġu eletti mit-tliet constituted bodies.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: U ma tarax li ma taħdimx hekk!

ONOR.

GEORGE HYZLER: Le, taħdem.

Ir-rappreżentant fil-kunsill għall- affarijiet tal-konsumatur huwa elett b'dan il-mod.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien dwar l-unions nifhimha imma dwar il- GRTU ma nifhimhiex.

Jiġifieri jien qed nagħmel talba li s-Segretarju Parlamentari jikkonsidra ....

(Interruzzjonijiet) No problem mela.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Qed nilqagħha.

Malli nlestu l-emenda ndaħħlu membru tal-GRTU fil-bord.

Frankament ħalli nkunu ċari.

Il-GRTU se jkollha rwol ukoll ta' ċertu importanza għaliex il-marki ta' konformita' huma affarijiet li jolqtu direttament anke lill-membri tagħha.

"Ċ" Minnufih wara l-paragrafu (l) tas-subklawsola (2) ta' klawsola 3 għandu jidħol il-paragrafu li ġej:

"(m) membru li jinħatar mill-General Retailers and Traders Union.".

"Ċ" Immediately after paragraph (l) of subclause (2) of clause 3 there shall be added the following paragraph:

"(m) a member appointed by the General Retailers and Traders Union.".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' s-Segretarju Parlamentari jerġa' jispjega eżatt x'inhuma r-raġunijiet għaliex il-gvern m'huwiex qed jaċċetta li jkun hemm ukoll rappreżentanti tal-GWU u ta' l-UHM?

Aħna finalment qed nitkellmu fuq definizzjoni wiesgħa ta' standards li jirrappreżentaw lill-konsumaturi kollha u wara kollox il-unions jirrappreżentaw lill-ħaddiema li huma wkoll konsumaturi.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-funzjoni ta' union għandha tkun li tiddefendi l- kondizzjonijiet ta' l-impjieg tal-membri tagħha.

Hawn m'aħniex qed nidħlu fuq dan il-qasam imma qegħdin nitkellmu fuq partnership bejn il-gvern u l- privat għal dak li għandu x'jaqsam ma' standards volontarji.

Voldieri l- interess prinċipali huwa tal-konsumatur iktar milli ta' l-unions.

Issa kulħadd huwa ħaddiem, kulħadd huwa konsumatur, kulħadd b'xi mod jew ieħor jikkontribwixxi għall-ekonomija tal-pajjiż, kulħadd jista' jilbes kpiepel differenti u allura f'dan il-każ il-persuni li huma direttament interessati huma l-konsumaturi, l-importaturi u min jipproduċi kif ukoll il-gvern.

Issa jien assolutament ma nifhimx il-unions f'dak il-kunsill x'kontribut jistgħu jagħtu.

Għalhekk jiena fil-bidunett għedt li ma neskludix il-konsultazzjoni f'dawk il-każijiet fejn b'xi mod jew ieħor jistgħu jiġu affettwati direttament jew indirettament xi ħaddiema fix-xogħol tagħhom.

Barra minn hekk dan huwa kunsill highly technical, in-nies kollha li se jkunu hemmhekk se jkunu nies tekniċi, ir-rwoli huma speċifiċi ħafna u frankament ma nifhimx x'tista' tkun il-funzjoni ta' union f'kunsill bħal dan.

Issa biex nagħmel battuta politika rrid ngħid li jekk nagħmluha din, sempliċement se nkunu qed nagħmluha biex nintogħġbu mal-unions.

Jiena f'dan il-kunsill żgur li ma narax xi funzjoni li l-unions jistgħu jaqdu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien assolutament ma naqbilx ma' dak li għadu kemm qal l-Onor.

Hyzler.

Biżżejjed wieħed jara per eżempju l-moviment ta' total quality management, TQM, fl-aktar azjendi avvanzati, anke fil-qasam tat- teknoloġija.

Fil-quality control circles u fit-TQM circles qed idaħħlu l- unions.

Min-naħa waħda noqogħdu nakkużaw lill-unions li ħsiebhom biss fil- kondizzjonijiet tax-xogħol - fil-fehma tiegħi għadu kemm ikkonferma dan is- Segretarju Parlamentari - u min-naħa l-oħra nonqsu anke mil-lat ta' liġi meta lill-unions ma nesponuhomx għall-aspetti oħra ta' l-organizzazzjoni tax-xogħol.

Il-fatt li din tkun diskussjoni teknika m'għandhiex tkun skuża biex teskludi l-unions għaliex huma l-membri tagħhom li se jkunu fuq il- post tax-xogħol u li jridu jiżguraw li l-istandards jintlaħqu.

Dawn huma affarijiet li is-settur privat fehemhom.

Nerġa' ngħid li huwa biżżejjed li wieħed jaqra l-manuals tal-modern management - u hawn nerġa' nirriferi għat- TQM - biex isib li huwa kruċjali li l-istakeholders kollha jkunu involuti.

Minħabba f'hekk jiena naħseb li m'hu qed jingħad xejn ta' barra minn hawn li wieħed jissuġġerixxi li l-unions ikunu mdaħħlin u esposti għal realta' importanti bħal din.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Chairman, l-awtorita' se tiċċirkola l-istandards li toħroġ, voldieri l-unions se jkollhom l-opportunita' kollha li jipparteċipaw f'dak l-istadju.

Hawn qed nitkellmu fuq il-kunsill li qed imexxi.

Jien ma naqbilx - u mhux qed niddejjaq ngħidha - li dan għandu jkun post li fih jipparteċipaw ukoll il-unions.

Qabel kien hemm suġġeriment fuq il-GRTU u qbilt miegħu mill-ewwel, imma jekk issir proposta f'dan is- sens jien mhux se naqbel magħha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ħaġa tajba li s-Segretarju Parlamentari aċċetta l- proposta ta' din in-naħa li jkun hemm rappreżentanza tal-GRTU, pero' rrid ngħid li meta din in-naħa nkunu fil-gvern se nagħtu din ir-rappreżentanza wkoll lill-unions.

Jiena naħseb li tkun ħaġa tajba jekk min-naħa tiegħu, is-Segretarju Parlamentari jerġa' jikkonsidra s-suġġeriment ta' din in- naħa.

Dan għandu jagħmlu anke bi spirtu ta' demokrazija.

Nifhem li ż-żewġ naħat nirrikonoxxu li l-unions għandu jkollhom sehem fl-irwol amministrattiv biex l-istandards li se jsiru permezz ta' din il-liġi jkunu sostnuti bl-iktar interpretazzjoni vasta u li jixraq lil soċjeta' moderna.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Minn kif tkellem is-Segretarju Parlamentari jidher ċar li huwa preġudizzju ideoloġiku li ma jridx lill-unions ikunu preżenti.

Huwa qal li ngħidu x'ngħidu aħna huwa ma jarax lok li jkunu hemmhekk u li diġa' ħa deċiżjoni.

Nerġa' ngħid lil l-exposure għall- quality culture, standard setting u standards achievement irid ikun sforz kontinwu u totali.

M'hijiex kwestjoni li tgħid li xi darba nsejħu laqgħa biex ngħidu li se nilħqu ċerti standards.

It-titjib u l-issettjar ta' l- istandards u l-kisbiet tagħhom mhux xi ħaġa fissa imma hija xi ħaġa kontinwa.

Hija fil-fatt kultura ġdida, hija t-tfassil u l-iffurmar ta' kultura ġdida u naħseb li huwa kruċjali li jkun hemm dinamika bejn is-sid u l-ħaddiema.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq xi darba tagħmel setting u daqshekk.

Dan huwa sforz kontinwu u allura ma nistax nifhem għala qed tittieħed deċiżjoni bħal din.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Chairman, jien ma nixtieqx immur fl-estrem li ngħid dan huwa preġudizzju ideoloġiku, għax ma nistax ngħid li huwa l-każ.

Jien inkun kuntent ħafna li l-unions ikunu rappreżentati fl-oqsma fejn jistgħu jagħtu kontribut dirett.

Issa jiena qed ngħid li f'dan il-qasam il- unions m'għandhomx funzjoni x'jaqdu, u huwa hawnhekk li m'aħniex qegħdin naqblu.

Għalhekk fil-bidunett għedt li nistgħu nġebbduh sal-punt fejn nagħmlu rappreżentant tal-każin tal-banda.

Qed ngħidha biex inressaq l- argument għall-assurd.

Lill-ħaddiema, għal dak li għandu x'jaqsam ma' consultation fuq proċeduri, dik fair enough, pero' dik kull azjenda għandha l-proċeduri tagħha u diffiċli ħafna biex tgħaqqadhom f'daqqa.

Jien stess għedt fil-bidunett li għandu jkun hemm okkażjonijiet fejn għandek bżonn tikkonsulta l-unions fuq proċeduri li huma speċifiċi.

Jiena naħseb li huwa żball li tpoġġihom fuq il-bord li jmexxi l-istandards.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq preġudizzji ideoloġiċi.

Kieku tgħidli jekk inpoġġix il- unions fil-kabinett jew le, naħseb li hemmhekk ikolli preġudizzju ideoloġiku.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki fuq subklawsola (2)?

Subklawsola (3)?

Subklawsola (4)?

Subklawsola (5).

L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jista' s-Segretarju Parlamentari jispjega iżjed dwar it-tip ta' direttorati li huma envisaged.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-policies ta' l-awtorita' se jiġu mwettqa minn dawn id-direttorati.

Kienu dejjem maħsuba li jsiru pero' rajna li forsi ma kienx ċar biżżejjed jew ma ħariġx ċar biżżejjed li jitwaqqfu allura bażikament iċċarajna dawn.

Dawn huma d-direttorati li konna rriferejna għalihom qabel.

Se jitwaqqfu ħamsa, fosthom tal-metroloġija, u l-iskop ta' din l-emenda huwa li nirregolaw il-mod kif għandhom jitwaqqfu u joperaw.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien naqbel li l-awtorita' għandha tagħti d- direzzjoni fis-sens ta' policy u naqbel ukoll li peress li din hija liġi li tittratta dwar l-ispeċjalizzazzjoni, huma d-direttorati li jkunu speċjalizzati u li għandhom in-nies li huma kwalifikati li jistgħu jieħdu dawk it-tali deċiżjonijiet.

L-Onor.

Hyzler semma li se jkun hemm ħames direttorati u semma biss dak tal-metroloġija.

Jista' jsemmi l-erba' l-oħra ?

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Dawn issibhom taħt il-funzjonijiet ta' l-awtorita'.

Jekk aħna nirriferu għal klawsola 17 dawn huma deskritti bħala "servizzi relatati sussidjarji".

Qed nitkellmu fuq il-metroloġija, fuq iċ- ċertifikazzjoni, fuq il-parir teknoloġiku, accreditation u notification of standards.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi l-emenda ''B'', kif imressqa mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda ''B'' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda ''C'', kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed L-emenda "C'' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri; Aye) Dawk kontra?

Agreed Klawsola 3, kif emendata, għaddiet nem. con.u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 - Allokazzjoni ta' uffiċjali pubbliċi biex iwettqu dmirijiet ma' l-Awtorita'

Clause 4 - Detailing of public officers for duty with Authority

ONOR.

GEORGE HYZLER: Hawn qegħdin naħsbu għar-reklutaġġ u ħatriet ma' l- awtorita'.

Il-Prim Ministru jista' jordna uffiċjali pubbliċi jwettqu dmirijiet normali ta' l-awtorita' u qed tiġi stabilita l-proċedura kif jistgħu dawn l-uffiċjali jiġu offruti mpjieg permanenti ma' l-awtorita', f'liema każ naturalment jitilfu l-impjieg mal-gvern.

Hawn ukoll kien hemm xi żvilupp wara li ddiskutejna l-communications authority u għalhekk xtaqt nippreżenta din l-emenda:

"D" Klawsola 4 għandha tiġi emendata kif ġej:-

(i) immedjatament wara s-subklawsola (9) għandhom jidħlu s- subklawsoli ġodda li ġejjin:

"(10) Kull uffiċjal bħal dak hawn aktar qabel imsemmi li, minnufih qabel ma jaċċetta impieg permanenti ma' l-Awtorita' kellu jedd jikseb benefiċċju taħt l-Att dwar il-Pensjonijiet lil Nisa Romol u Tfal Iltiema, għandu jibqa' jkollu dak il-jedd li jibbenefika taħtu għal kull skop bħallikieku s-servizz tiegħu ma' l-Awtorita' kien servizz mal-Gvern.

(11) (a) Il-karigi u l-gradi salarjali ma' l-Awtorita' għandhom jigu klassifikati fi gradi u livelli inkrementali li jkunu l-iktar jikkorrispondu mill-qrib għall-gradi u livelli inkrementali fis- servizz taħt il-Gvern ta' Malta b'riferenza għal job description, sengħa, responsabbilitajiet u fatturi oħra analogi.

(b) Il-klassifikazzjoni msemmija fil-paragrafu (a) ta' dan is- subartikolu għandha ssir minn bord magħmul minn president li jigi maħtur mill-Ministru responsabbli għall-finanzi u minn żewġ membri oħra, wieħed maħtur mill-Ministru ċentralment responsabbli għal policies dwar il- persunal fis-servizz pubbliku u wieħed li jigi maħtur mill-Awtorita'.

Il- klassifikazzjoni għandha ssir u tkun suġġetta għall-approvazzjoni finali tal-Ministru responsabbli għall-finanzi.

(c) Dik il-klassifikazzjoni għandha sseħħ fi żmien tliet xhur minn kull aġġustament tas-salarji ta' impjegati fis-servizz tal-Gvern u, jew, ta' impjegati ta' l-Awtorita'.

(d) Ebda kariga ma għandha tiġi klassifikata fi grad ogħla minn dak ta' Grad 3 fis-servizz tal- Gvern jew dak il-grad ieħor li l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' minn żmien għal żmien jistabbilixxi b'avviż fil-Gazzetta.

(e) Mingħajr preġudizzju għall-artikolu 113 tal-Kostituzzjoni, ħadd ma jista', wara klassifikazzjoni kif hawn aktar qabel imsemmi, ikollu jedd għal drittijiet taħt l-imsemmija Ordinanza dwar il-Pensjonijiet li jkunu inqas favorevoli minn dawk li kien ikollu jedd għalihom qabel dik il-klassifikazzjoni."; u

(ii) in-nota marġinali "Offerta ta' impieg permanenti ma' l-Awtorita' lil ufficjali pubbliċi assenjati biex jaqdu dmirijiet ma' l- Awtorita'." għandha tiżdied ħdejn is-subklawsola (8).

"D" Clause 4 shall be amended as follows:-

(i) immediately after subclause (9) there shall be added the following new subclauses:

"(10) Every such officer as aforesaid who, immediately before accepting permanent employment with the Authority was entitled to benefit under the Widows` and Orphans` Pensions Act, shall continue to be so entitled to benefit thereunder to all intents as if his service with the Authority were service with the Government.

(11) (a) Posts and salary grades with the Authority shall be classified in the most nearly corresponding grades and incremental levels in the service under the Government of Malta by reference to job description, skills, responsibilities and other analogous factors.

(b) The classification referred to in paragraph (a) of this subsection shall be carried out by a board composed of a chairman appointed by the Minister responsible for finance and two other members, one appointed by the minister responsible centrally for personnel policies in the public service and one appointed by the Authority.

The classification shall be subject to the final approval of the Minister responsible for finance.

(c) Such classification shall take place within three months of any adjustment of salaries of employees in Government service and, or, of employees of the Authority.

(d) No post shall be classified in a grade higher than that of Grade 3 in the service of the Government or such other grade as the Minister responsible for finance may from time to time by notice in the Gazette determine.

(e) Without prejudice to section 113 of the Constitution, no person may, following a classification as aforesaid, be entitled to rights under the said Pensions Ordinance less favourable than those to which he would have been entitled prior to such classification."; and

(ii) the marginal note "Offer of permanent employment with the Authority to public officers detailed for duty with the Authority." shall be added next to subclause (8).

THE CHAIRMAN: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kif qed jiġi propost jidher li persuni li jagħżlu li jmorru l-awtorita' miċ-ċivil ikunu assigurati li ma jitilfu l- ebda jedd li għandhom fil-preżent.

Wieħed irid jikkummenta li b'mod ġenerali l-pajjiż għandu diversi entitatjiet fejn jeżisti dan it-tip ta' arranġament.

Evidentement min ikun impjegat tal-gvern, biex jagħmel dik il- qabża u jidħol taħt awtorita' jrid daqsxejn żmien biex jara jekk ikunx jaqbillu, madankollu, xi sinjal xi darba jrid jinqata'.

Jiena naħseb li wasal iż-żmien li l-gvern jgħid li dawn il-persuni għandu jkollhom żmien speċifikat sabiex jagħżlu.

Jien nifhem li kultant ikun hemm ċertu reluctance min-naħa ta' l-impjegati tal-Gvern li jmorru taħt kappa oħra imma min-naħa l-oħra wieħed irrid jifhem ukoll li dan l-element ta' riskju huwa ġustifikat ladarba l- awtoritajiet, il-limited liability companies jew il-korporazzjonijiet joffru inċentivi li huma aktar attraenti minn dawk li joffri l-gvern.

Jien naħseb li l-gvern għandu l-obbligu li jindika data sa meta individwu jkun jista' jagħżel u wara dik id-data ma jkunx jista' jirriverti ruħu.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari

ONOR.

GEORGE HYZLER: Naturalment hawn qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-Prim Ministru jista' jordna lill-uffiċjali pubbliċi biex iwettqu dmirijiet ma' l- awtorita'.

Naturalment dawn isiru biss tal-post ma' l-awtorita' jekk kemm- il darba jkun hemm sejħa mill-awtorita' biex jimtlew dawk il-posts.

(Interruzzjonijiet) Imbagħad ovvjament sta għall-individwu jagħżilx li jmur jew le.

Fil-mument li jagħżel li jmur hemmhekk dak huwa il-cut-off date li qed jirreferi għalih l-Onor. kollega.

Issa fil-prattika ma ninsewx li din m'hijiex awtorita' bħall-communications authority, fejn konna qed nagħmlu awtorita' ġdida.

Din hija awtorita' li diġa' qiegħda tiffunzjona u n-nies diġa' qegħdin hemmhekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Kienet ħarġet call for applications u ġew impjegati xi nies.

F'dan il-każ wieħed ma jistax jagħmel cut-off date minħabba li persuna tkun ġiet ordnata, imma min-naħa l-oħra jien naħseb li rridu naraw il-mod kif qegħdin jiġu rregolati l-affarijiet f'oqsma oħrajn.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda ''D'', kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda ''D '' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 4, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 4, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 - Parti mill-infiq ta' l-Awtorita' jsir mid-dħul tagħha.

Clause 5 - Authority to meet part of the expenditure out of revenue.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Il-grupp ta' artikli li ġejjin issa, jiġifieri mill- 5 sa s-16, jirregolaw l-aspetti finanzjarji.

Dawn jixbħu l-artikli li għadna kemm iddiskutejna fit-tul waqt il-liġi li waqqfet l-awtorita' tal- komunikazzjoni.

Din il-klawsola tgħid li l-awtorita' għandha kemm jista' jkun taħseb biex parti mill-ispiża tagħmilha mid-dħul tagħha.

Ta min igħid li hawnhekk m'huwiex antiċipat li l-awtorita' ddaħħal biżżejjed flus biex tkun self-sufficient, voldieri din dejjem se tiddependi fuq il-kontribuzzjoni tal-gvern.

Minħabba f'hekk se nsibu diversi artikli li jirregolaw kif għandha tissellef jew kif għandha takkwista kapital.

Hawnhekk ovvjament kemm il-ministru responsabbli mill-industirja kif ukoll il-ministru responsabbli mill-finanzi għandhom rwol mportanti.

Għal din il- klawsola nixtieq inressaq din l-emenda.

"E" Fit-test Malti tas-subklawsola (4) tal-klawsola 5 in-nota marginali "Kontijiet u verifika." għandha titħassar.

"E" In the Maltese text of subclause (4) of clause 5 the marginal note "Kontijiet u verifika." shall be deleted.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fil-fatt jien naħseb li hu għajb li awtorita' bħal din ma bdietx taħseb biex f'numru ta' snin tiġi self-sufficient.

Jien dejjem nemmen li wieħed mill-modi kif il-gvern ikun jista' jimxi b'mod mill- aktar effiċjenti huwa li jinqasam f'entitajiet iċken u kull waħda minnhom tipprova timmira għal financial self-sufficiency.

Is-sustainability finanzjarju ta' kull gvern kulma jmur qiegħed dejjem jonqos minħabba l- commitments li jkollu u wieħed mill-metodi moderni kif gvern jimxi b'mod effiċjenti hu li jinqasam f'unions ħafna iċken li jkunu economically self- sustainable.

Ma naħsibx li hija eku tal-politika tan-North Korea fejn kien hemm is-self-sustainability imma min-naħa l-oħra wieħed irid japprezza li fl-oqsma fejn ikun hemm mix bejn il-privat u l-pubbliku għandu jkun hemm target li jintlaħaq is-self-sufficiency fuq tul ta' żmien.

Ma tistax tippretendi li se tkun self-sustainable fl-ewwel sena jew tnejn imma għandu jkun hemm indikazzjoni li from a particular year they should aim at self- sustainability.

ONOR.

GEORGE HYZLER: M'hemmx dubbju li fil-prinċipju naqblu, Mr Chairman.

Naturalment peress li ħafna mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' huma ta' servizz in ġenerali huwa diffiċli ħafna biex tiċċarġja s-servizzi tagħha.

Ara għal dak li għandu x'jaqsam mal-marks of conformity fejn inti qed tħabbat il-bieb ta' l-awtorita' biex tagħtik permess tagħmel xi ħaġa biex imbagħad tirregola b'mod dirett, hemmhekk wieħed jistenna li jidħol ċertu ammont ta' ntrojtu.

(Interruzzjonijiet) Pero' dak l-introjtu mhux se jpatti għall-ħruġ fl-aspetti l-oħra ta' l-awtorita'.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda ''E'', kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda '' E '' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 5, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 5, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 - Setgħa li tissellef jew toriġina kapital.

Clause 6 - Power to borrow or raise capital

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Klawsola 6 tagħti s-setgħa lill-awtorita' tissellef jew toriġina kapital, f'dan il-każ bl-approvazzjoni bil-miktub tal-ministru responsabbli mill-industrija wara konsultazzjoni mal-ministru responsabbli mill-finanzi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 6.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 6 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 - Avvanzi mill-Gvern

Clause 7 - Advances from Government

ONOR.

GEORGE HYZLER; Klawsola 7 ssegwi dak li għadna kif għedna meta konna qed niddiskutu l-klawsola 5.

Jiġifieri m'huwiex antiċipat li l- awtorita' jkollha biżżejjed fondi biex tkun self-sustainable u għalhekk tista' ddur fuq il-ministru tal-finanzi dejjem wara konsultazzjoni mal- ministru responsabbli mill-industrija.

Il-flus f'dan il-kas joħorġu mill- Fond Konsolidat.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ir-rimarka li għamilt qabel nerġa' nagħmilha hawnhekk.

L-awtorita' qed tingħata dik il-funzjoni u l-fakulta' li tista' tissellef u l-fakulta' li l-gvern jista' javvanzalha l-flus.

Probabbilment fil-klawsola li jmiss tkun tista' tissellef anke mingħand il-gvern, jekk fhimtha sew, imma min-naħa l-oħra jien dejjem nemmen li bħala prinċipju l- awtorita' għandha timmira biex tkun self sustainable.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Qed naqblu, pero' dan huwa l-artiklu li jagħti s- setgħa biex tissellef.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 7.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 7, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 - Self mingħand il-Gvern

Clause 8 - Borrowing from Government

ONOR.

GEORGE HYZLER: Klawsola 8 tistabilixxi proċedura fil-każ ta' bżonn ta' self mingħand il-gvern, liema każ għandu jingħata avviż lil din il-Kamra kemm jista' jkun malajr.

Għandi emenda għal din il-klawsola:

"F" Fis-subklawsola (4) tal-klawsola 8 minflok il-kliem "għall-Għemil ta' Standards" għandhom jidħlu l-kliem "dwar l-iStandards".

"F" In subclause (4) of clause 8 the word "Standardisation" shall be substituted by the word "Standards".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Chairman, niġbed l-attenzjoni tal-Clerk of the House li meta jiġi biex jagħmel il-korrezzjonijiet ta' l- ortografija fil-marginal note ta' artiklu 8 l-kelma ''borrowing'' qegħda miktuba ħażin.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda ''F'', kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda ''F''' għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 8, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 8, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 9 - Estimi ta' l-Awtorita'

Clause 9 - Estimates of the Authority

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Klawsola 9 timponi l-obbligu li l-awtorita' tipprepara l-estimi tad-dħul u ta' l-infiq kif ukoll il-proċedura marbuta ma' dawn l-estimi.

L-estimi, bħalma hu l-każ anke rigward l-awtorita' dwar il-komunikazzjoni, għandhom jiġu approvati mill-ministru responsabbli għall- industrija wara konsultazzjoni mal-ministru responsabbli għall-finanzi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien naħseb li l-estimi ta' awtorita' li tingħata fondi pubbliċi mhux biss għandhom ikunu approvati mill-ministru responsabbli mill-finanzi imma għandhom ukoll jiġu dibattuti hawnhekk.

Issa l-opportunita' tista' jew tingħata fil-PAC jew aħjar minn sotto- kumitat ad hoc fejn jiġu dibattuti l-accounts ta' entitajiet pubbliċi.

Qed ngħid hekk għaliex jidher li m'hemmx ordni kif jiġu dibattuti l-accounts f'din il-Kamra.

Per eżempju, aħna nispiċċaw nagħmlu dibattiti sħaħ fuq l- estimi ta' l-entitajiet responsabbli mill-elettriku u mill-ilma imbagħad nerġgħu nirrepetu l-istess affarijiet fil-budget!

Jien naħseb li dak huwa ħela ta' ħin u duplikazzjoni ta' xogħol.

Id-diskorsi kemm tal-gvern u kemm ta' l-oppożizzjoni huma ripetizzjoni minħabba li dawn l-estimi jitilgħu għall-konsiderazzjoni ftit jiem biss qabel il-budget.

Jien naħseb li jrid ikun hemm iktar ordni.

Per eżempju, organizzazzjoni bħalma hija l-Freeport Corporation, l-ikbar investiment li l-pajjiż qatt għamel, lanqas biss tiġi dibattuta fil-Kamra.

U hemmhekk tara d-disproporzjonalita'.

Jiena mhux qed nitlob li għandu jkun hemm dibattitu fuq l-estimi jew fuq l-accounts ta' l-awtorita' ta' l- istandards u minħabba f'hekk nispiċċaw ma niddibattux affarijiet oħra, pero' naħseb li għandu jkun hemm set-up.

(Interruzzjonijiet) Ma naħsibx li dan is-set-up għandu jkun il-PAC għax dak il-kumitat għandu jkun hemm biex jagħmel l-investigazzjonijiet u jistaqsi fuq l-accounts, imma ċertament nemmen li għandu jkun hemm dibattitu fuq l-accounts ta' l-entitajiet pubbliċi.

Ejja nieħdu l-MIMCOL, waħda mill-aktar organizzazzjonijiet importanti li għandu l-gvern.

Fil-fatt wieħed jista' jsejħilha korporazzjoni jew kumpannija li dejjem qed iddub għaliex il-funzjoni tagħha hija li tipprivatizza fejn tista' tipprivatizza u dejjem jiċkien l-portfolio tagħha.

Huwa mportanti li l- MIMCOL ikollha ġurnata wkoll f'dan il-parlament.

Din il-korporazzjoni tagħmel affarijiet ta' natura importanti, tagħmel affarijiet ta' responsabbilta' kbira, u tagħmilhom tajjeb ħafna.

Dan qed ngħidu għax ma nistgħux ma nikkumplimentawx il-mod professjonali kif isiru l-affarijiet hemmhekk, kien hemm min kien hemm fil-gvern.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l-Kamra tieħu dawn l-affarijiet in konsiderazzjoni.

Jien ma nippretendix li jkollna an open-ended debate imma nippretendi a one sitting debate, siegħa u nofs kull naħa, għall-entitajiet li huma ta' natura mportanti.

Għandu jkun hemm dibattitu ieħor li fih ikun hemm tlieta jew erba' awtoritajiet, waħda minnhom din l-awtorita' ta' l-istandards.

Probabbilment l-awtorita' jew il-qasam li għandu x'jaqsam ma' tas-snajja huwa ieħor.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri f'dan id-debate niggruppjaw forsi tlieta jew erba' awtoritajiet fejn wieħed jista' jitkellem għal għoxrin minuta jew 15-il minuta fuq kull awtorita'.

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Naturalment naqbel ma' ħafna minn dak li qal l- Onor. Attard Montalto, pero' wieħed irid joqgħod daqsxejn attent li ma jkomplix jgħabbi iżjed l-agenda ta' din il-Kamra.

Fl-aħħar mill-aħħar is- safeguards li normalment wieħed jistenna li jkun hemm f'dawk li huma kontrolli diġa' qegħdin hemmhekk.

Kif naraw iżjed 'il quddiem l-estimi u l- accounts jitqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra, il-ministru tal-finanzi jista' jqabbad lill-awditur ġenerali jeżaminahom u l-awtorita' nnifisha għandha tqabbad l-awdituri.

Voldieri s-safeguards hemm qegħdin.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien mhux qed ngħid li l-affarijiet kif inhuma elenkati m'humiex jipprovdu safeguards.

Qed ngħid li dawn l- awtoritajiet għandhom funzjonijiet importanti u l-pubbliku għandu jkollu l- opportunita' li jkun jaf iktar x'qegħdin jagħmlu.

Dan qed ngħidu għax ħafna drabi n-nies lanqas ikunu jafu li jeżistu aħseb u ara kemm jafu dwar il- funzjoni tagħhom.

Jien l-uniku mod kif naħseb li nistgħu nġibu dawn għall- attenzjoni tal-poplu huwa li jkollna dibattiti li jkunu with a capping on time ta' kull naħa kif nagħmlu fil-każ ta' l-Enemalta u kif nagħmlu fil-każ tal-water services corporation.

Wieħed għandu mbagħad jara kif jista' jirregola ruħu dwar dawn il-kriterji u l-importanza ta' l-awtoritajiet u l- korporazzjonijiet differenti.

Dak biss il-kumment tiegħi.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Kollox sew, pero' bħala fatt l-estimi u anke l- kontijiet jitqiegħdu fuq il-mejda tal-Kamra.

Huwa veru li l-Onor.

Montalto ma tantx jaqbel ma' din il-proċedura u nifhem ukoll ir-riservi tiegħu, pero' bħala fatt se jkunu fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 9.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

Klawsola 9 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - L-infiq għandu jkun skond l-Estimi approvati

Clause 10 - Expenditure to be according to approved estimates

ONOR.

GEORGE HYZLER: Klawsola 10 tistabilixxi li l-infiq għandu jkun skond l-estimi approvati.

Ovvjament l-iskop li tagħmel l-estimi hu biex imbagħad kemm jista' jkun toqgħod għalihom.

Dan l-artiklu jistabbilixxi wkoll xi regoli jew xi eċċezzjonijiet għal din ir-regola.

Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi din l-emenda.

"G" Fil-paragrafu (c) tas-subklawsola (2) tal-klawsola 10 minnufih wara l- kliem "sena finanzjarja" għandhom jidħlu l-kliem "li tagħlaq wara d- dħul fis-seħħ ta' dan l-Att".

"G" In paragraph (c) of subclause (2) of clause 10 immediately after the words "the first financial year" there shall be added the words "closing after the coming into force of this Act".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda "G", kif imressqa u moqrija mis-Segretarju Parlamentari.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "G" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 10, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10 kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11 għaddiet nem. con.u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12 - Kontijiet u verifika

Clause 12 - Accounts and audit

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Klawsola 12 timponi l-obbligu fuq l-awtorita' li żżomm proper accounts u records oħra.

L-accounts għandhom jiġu vverifikati mill-awditur maħtur mill-awtorita' u approvati mill-ministru dejjem soġġett għad-dritt ta' l-eżami mill-awditur ġenerali.

Niġbed l-attenzjoni tal-Clerk li fis-subklawsola (3) hemm żball ta' l- ortografija.

Il-kelma trid tiġi ''kontijiet'' u mhux ''kotijiet''.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien dejjem emmint li ħafna drabi meta qed nitkellmu fuq awtorita' għandu jkun hemm obbligu speċifiku u l-liġi għandha tkun ftit evoluzzjonarja li tagħmel persuna responsabbli.

Jien nemmen li waħda mill-aktar affarijiet li jkiddu l-andament ta' kull gvern huwa li meta tidħol għal ħafna affarijiet kulħadd jispiċċa jwaħħal f'kulħadd fil- qasam taċ-ċivil.

Ħadd ma jassumi l-mantell tar-responsabbilta'.

Jien naħseb li ma tkunx idea ħażina kieku anke fil-liġi jew fis-sensiela ta' regolamenti li jista' joħroġ il-ministru, speċjalment fejn qed ngħidu li l- awtorita' "shall keep proper accounts" ikun speċifikat bl-uffiċċju l- persuna li tkun responsabbli għal dan ix-xogħol.

Per eżempju, fil-liġi tal- kumpanniji għamilna pass 'il quddiem għax tajna ċerta identita' u responsabbiltajiet lis-segretarju tal-kumpannija.

Ma naħsibx li jkun ħażin li jkun hemm xi ħaġa simili anke f'dawn l-awtoritajiet.

Per eżempju, għandu jingħad li jrid jinħatar financial controller ta' l-awtorita' li jkun ultimately responsible minn dawn l-affarijiet.

Din il-ħaġa tista' tkun jew fl-att prinċipali jew forsi fir-regolamenti li l-ministru għandu d- dritt li joħroġ.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Dawn huma proposti li naturalment jistgħu jiġu kkonsidrati minn lat iktar wiesa.

Bħala fatt ovvjament, il-persuna direttament responsabbli hija c-chief executive li llum iċċarajna l- pożizzjoni tiegħu għax forsi fl-abbozz oriġinali ma kienx ċar biżżejjed.

Apparti l-kunsill u apparti l-uffiċjali tal-kunsill, għandek l- amministrazzjoni li hija responsabbilta' ta' l-eżekuttiv prinċipali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 12.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 12 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 - Depożitu tad-dħul u ħlasijiet li jsiru mill-awtorita'

Clause 13 - Deposit of revenues and payment by the Authority

THE CHAIRMAN: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Chairman, klawsola 13 timponi l-obbligu li flus miġbura jiġu ddepożitati fil-bank eċċ. Dan ovvjament huwa intiż li jwassal għal kontroll aħjar tal-kotba u tal-finanzi ta' l-awtorita'.

Mr Chairman, jekk tippermettili fit-tieni linja hemm żball ta' l- ortografija fejn il-kelma trid tkun "bankiera" u mhux "bankeira".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 13.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dak kontra?

Agreed.

Klawsola 13 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 14 - Kuntratti ta' provvista ta' xogħlijiet

Clause 14 - Contracts of supply of works

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Chairman, kuntratti ta' xogħlijiet u ta' provvista li jeċċedu l-Lm3,000 jew xi ammont ieħor li jista' jiġi preskritt mill-ministru tal-finanzi għandhom jiġu ppubblikati b'avviż u jinħarġu sejħiet għal offerti kompetittivi għalihom.

Biex ikun hemm eċċezzjoni għal dan irid ikun hemm l-approvazzjoni tal-ministru li tingħata biss għal raġunijiet speċjali b'konsultazzjoni mal-ministru tal-finanzi .

THE CHAIRMAN: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mr Chairman, jiena kritiku ħafna ta' kif isiru x-xogħlijiet u jingħataw it-tenders.

Sfortunatament ħafna drabi jintuża l-metodu li tittieħed deċiżjoni minn qabel u l-affarijiet ta' wara isiru skond dik id-deċiżjoni.

Hawnhekk mhux qed nirriferi għal każi partikolari u lanqas għal-amministrazzjonijiet partikolari.

Nemmen li jrid isir overhaul sħiħ fis-sistema li jingħataw dawn it-tenders u fis-sistema li jingħataw ix-xogħlijiet.

Illum iż-żmien ifisser il-flus, il-metodu li jintuża biex jingħataw tenders jieħu ħafna żmien, huwa pedantiku u hemm ħafna loopholes fih.

Fis-sistema preżenti wieħed jista' jsib metodi kif jgħatti ċerti affarijiet li huma illeċiti u naħseb li għandu jkun hemm kumitat tal-Kamra sabiex wieħed isib mod kompletament ġdid kif jingħataw il- kuntratti tal-gvern.

Mr. Chairman, barra minn dan li għedt jiena naħseb li s-somma ta' Lm3,000 hija baxxa wisq.

Normalment l-oppożizzjoni ma tgħidx dawn l-affarijiet imma taħdem bil-maqlub.

F'dan il-każ jien qed nuża l-esperjenza tiegħi ta' ministru.

Għalhekk jien għedt qabel huwa tajjeb li jkollok a designated person li tkun responsabbli u accountable barra ċ-chief executive, li fuq kollox għandu ħafna funzjonijiet.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Għalissa nieqfu hawn għax sar il-ħin.

F'nofsinhar il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal- Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, it- Tnejn, 3 ta' Lulju, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Helen D'amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, ftit tal-ġranet ilu tqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra r-rapport li għamlet l-ILO dwar l-ilmenti tal-GWU għal dak li seħħ f'Awissu li għadda fl-ajruport.

Matul dawn l-aħħar xhur f'din il-Kamra smajna bosta membri ta' l- oppożizzjoni jikkritikaw lill-gvern li mexa b'mod arroganti u li ried joħnoq il-liberta' ta' l-assoċjazzjoni iżda issa li għandna r-rapport l- oppożizzjoni waqgħet qisha fil-muta.

Għaliha dan ir-rapport qisu ma jeżistix.

Dak li se nipprova nagħmel fil-ftit ħin li għandi huwa li nagħti ħarsa in ġenerali tar-rapport u nagħmel analiżi oġġettiva mingħajr ma noqgħod nuża ħafna aġġettivi tal-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li fih dan ir-rapport.

L-ewwelnett tajjeb li nifhmu li l-ILO hija organizzazzjoni dinjija li fiha huma rappreżentati l-gvernijiet, il-unions u min iħaddem, hija organizzazzjoni li għandha l-istima ta' kulħadd inkluż dik tal-Gvern Malti, tal-GWU u anki ta' min iħaddem f'pajjiżna.

Wara li ġie ppubblikat ir- rapport, il-GWU qalet li hi ħadet dak kollu li riedet.

Tajjeb nistaqsu x'riedet il-GWU.

Fost l-oħrajn insibu li riedet il-kundanna għall-gvern għall-użu ta' forza eċċessiva permezz tal-pulizija, liema kundanna ma ħaditx.

Riedet ukoll li l-ILO tibqa' żżomm taħt għajnejha dak li qed jiġri f'Malta, u hawn se nikkwota dak li qal Tony Zarb waqt konferenza ta' l-ILO f'Ġinevra ftit jiem biss qabel ma ħareġ dan ir-rapport.

Se nikkwota bl- Ingliż ħalli żgur ma niġix interpretata li qed nagħmel xi traduzzjoni mhux korretta.

Dan qal hekk:

"I appeal to the ILO to monitor closely the Maltese Government's ongoing attacks on fundamental worker and trade union rights and democracy itself."

Dan l-appell ma ntlaqax u mhux talli hekk, talli l-ILO qalet li dan huwa rapport definittiv u qed tikkonsidra l-każ magħluq, kuntrarjament għal kif għamlet f'każi oħra li nsibu fl-istess rapport.

Insibu li r-rapport sħiħ kien jinkludi ħmistax-il każ.

Ħamsa mill-każi kienu interim reports fejn dan il-kumitat, minkejja li ta l-konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet, kien se jkompli jistħarreġ il-każ u fost dawn insibu l-każi tal-Panama u l-każ ta' Haiti, liema każi kienu rappreżentati mill-ICFTU bħalma kien il-każ ta' Malta.

Għandna wkoll erba' każi fejn il- kumitat ta konklużjonijiet u rakkmandazzjonijiet iżda talab li kellu jibqa' jkun infurmat bl-iżviluppi li kienu qed iseħħu u fost dawn insibu dak kontra l-gvern taċ-Ċina mressaq ukoll mill-ICFTU.

Il-kumplament, sitta b'kollox, ingħataw a definitive report.

Ngħaddi issa għar-rapport dwar Malta, rapport ta' kważi sbatax-il paġna li huwa maqsum f'erba' partijiet.

Fl-ewwel parti nsibu l-verżjoni tal- unions internazzjonali skond kif mgħoddija lilhom mill-GWU, fit-tieni parti nsibu l-verżjoni tal-gvern u fit-tielet u r-raba' parti nsibu l- konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet.

Sfortunatament il-GWU iffokat fuq dawn ir-rakkomandazzjonijiet bil-verżjoni tagħha iżda l-konkużjonijiet donnhom ma jeżistux.

Jiena se nibda bil-konklużjonijiet.

F'paragrafu 331 u 332 insibu l-ilment tal-GWU dwar il-fatt tar- recognition li kienet qed titlob mill-MIA minħabba li hi kienet qed tirrappreżenta l-maġġoranza tal-ħaddiema.

Fil-konklużjoni tiegħu l-kumitat qal li joħroġ ċar li l-MIA ipprovat issolvi din il-problema meta ħadet il- każ il-qorti.

Ir-rapport qal li l-fatt li t-tribunal industrijali seta' b'xi mod ta ruling xi ftit ambigwu għal fatt li dawn il-ħaddiema kienu għadhom meqjusa li jagħmlu parti mill-forzi armati bl-ebda mod m'għandu jitfa' t-tort fuq l-MIA.

Dwar ir-ruling tat-tribunal il-kumitat qal li kull ħaddiem kellu dritt ta' assoċjazzjoni ħlief għall-forzi armati u l-pulizija u dan kif indikat f'artiklu 9 tal-Konvenzjoni 87 u f'paragrafu 332.

Il-kumitat spjega l-każ speċifiku fejn ħaddiema tal-forzi armati kienu ttrasferiti ma' l-MIA u kien għadu mhux determinat jekk dawn kinux għadhom fl-armata jew le u allura jekk kellhomx id-dritt li jissieħbu f'union.

Fil-fatt it-tilwima bejn il- UĦM u l-GWU kienet proprju fuq hekk u kien għalhekk li l-MIA dak iż-żmien kienet talbet l-interpretazzjoni tat-tribunal industrijali.

F'paragrafu 333 il-kumitat qal li din l-issue tal-ħaddiema trasferiti u jekk dawn kellhomx id-dritt li jiġu nklużi fil-votazzjoni għall-fini ta' għarfien kienet issue komplessa u li jkun aħjar jekk dan il-każ jingħata f'idejn il-qrati ta' Malta.

Hija madwar din l-issue li nistgħu ngħidu li qiegħda tkun marbuta waħda mir-rakkomandazzjonijiet li nsibu f'dan ir- rapport u li nasal għaliha aktar tard meta nkun qed niddiskuti u nanaliżża r-rakkomandazzjonijiet li nsibu f'dan ir-rapport.

Dwar l-ilment tal-GWU fejn il-union qalet li kien miċħud id-dritt ta' l- istrike u li l-armata u l-pulizija użaw forza eċċessiva mal-ħaddiema r- rapport jgħid li l-kumitat ifakkar li d-dritt ta' l-istrike jista' jkun ristrett jew miċħud biss fejn jolqtu servizzi essenzjali li jpoġġu f'periklu l-ħajja, is-sigurta' personali ta' parti mill-popolazzjoni jew il- popolazzjoni sħiħa.

Il-kumitat jikkonsidra li s-servizz tat-tifi tan-nar hu wieħed minn dawn is-servizzi essenzjali li jeħtieġ li jkunu protetti.

Il- kumitat qal li l-fatt li l-liġijiet Maltin ma jindirizzawx din l-issue ta' servizzi tat-tifi tan-nar u m'humiex meqjusa fil-liġijiet tagħna bħala servizzi essenzjali għandha titħalla f'idejn il-qrati Maltin.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi li aħna meta qed nitkellmu dwar l- importanza tas-servizzi tat-tifi tan-nar fl-ajruport, dawn mhux biss iridu jipproteġu l-ajruport biss iżda jridu jipprovdi servizz anki fl- eventwalita' li ajruplani li jkunu għaddejjin viċin ta' Malta - mhux neċessarjament mill-arja ta' Malta - jkollhom bżonn jagħmlu nżul ta' emerġenza.

F'paragrafu 337 insibu li meta wieħed iqis in-natura essenzjali tal-fire- section li kienet okkupata mill-ħaddiema fuq strike, l-ammont ta' ħsara li saret u l-fatt li din is-sezzjoni ma setgħetx titħaddem lanqas mill- ħaddiema stess ta' din is-sezzjoni li ma riedux joħorġu fuq strike, il- kumitat ta' l-ILO ikkonkluda li l-gvern m'aġixxiex b'mod abbużiv meta sgombra lill-ħaddiema mis-sezzjoni.

Barra minn hekk, l-użu tal-pulizija biex din iż-żona meqjusa bħala ta' high security tkun żgumbrata ma tmurx kontra d-dritt ta' liberta' ta' assoċjazzjoni.

Ir-rapport jgħid ukoll li - u juża l-kelma furthermore, jiġiferi aktar minn hekk - mill-informazzjoni li għandu l-kumitat ma jirriżultax li l- pulizija użat xi forza eċċessiva fuq il-ħaddiema kif kienet qed tallega l- GWU meta qalet li l-ħaddiema kienu "brutally roughed up and dragged into police vehicles."

Skond il-kumitat ta' l-ILO li ra videos u anki segwa l- proċess verbal u anki ra ritratti ta' kif ġraw l-affarijiet, ikkonkluda li dak li qalet il-GWU ma kienx il-verita'.

F'paragrafu 338 r-rapport tkellem ukoll dwar l-ilment tal-GWU li ma tħallietx tkellem lill-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Il-fatti li dan il-post huwa meqjus bħala żona ta' sigurta' u li nstab post alternattiv fejn il-GWU setgħet tkellem lill-ħaddiema mingħajr interferenzi wasslu lill- kumitat biex jikkonkludi li ma kienx hemm ksur tal-liberta' ta' l- assoċjazzjoni bħalma kienet qed tgħid il-GWU.

Anke f'dan ir-rigward il-GWU talbet kundanna pero' din il-kundanna wkoll ma ħadithiex, anzi il-kumitat żied igħid li dan l-aspett tal-każ ma kienx jeħtieġ aktar stħarriġ.

Ngħaddi għar-rakkomandazzjonijiet u nagħmel riferenza għall-paragrafi rilevanti tal-konklużjoniiet li għadni ma semmejtx iżda li huma marbuta wkoll magħhom.

Qabel xejn irrid nikkummenta għall-fatt li meta l-GWU tat ir-reazzjoni tagħha għar-rapport, din ikkummentat biss dwar ir-rakkomandazzjonijiet u njorat kompletament il-konklużjonijiet li għadni kemm semmejt.

Meta aħna nieħdu rapport għandna neħduh sħiħ u mhux neħduh bil-pezzi bukkuni u nagħżlu biss dak li jaqblilna.

Intqal li l-ILO għamlet ir- rakkomandazzjonijiet lill-gvern billi waħda mir-rakkomandazzjonijiet kienet proprju mmirata lejn il-ħtieġa ta' tibdil fil-liġi.

Din bilfors lill-gvern kellha tiġi ndirizzata għax huwa l-gvern li jista' u għandu l-poter li jibdel il-liġijiet.

Issa ejja naraw ftit x'kienu dawn ir- rakkomandazzjonijiet.

Paragrafu 341 jibda bil-kliem "the committee invites".

Mela hawn żgur li m'għandniex l-ebda element ta' kundanni.

Fl-ewwel rakkomandazzjoni nsibu li billi l-liġijiet Maltin forsi mhumiex ċari biżżejjed il-kumitat qal li qed joffri l-għajnuna tiegħu lill-gvern biex idur dawra mal-liġijiet u fejn m'hemmx kjarezza jinstabu s-soluzzjonijiet.

L-ILO qiegħda tipprovdi dan is- servizz lill-gvern biex jekk jista' jkun, sitwazzjoniiet bħalma ġara fl-MIA ma jerġgħux iseħħu.

Ngħaddi issa għal żewġ rakkomandazzjonijiet oħra li huma marbuta ma' xulxin u jirreferu wkoll għal paragrafi 339 u 340 tal- konklużjonijiet.

Qed nirriferi għal fejn il-gvern uża ħaddiema biex inaqqas mill-effett li seta' jkollu l-istrike ta' solidarjeta' fil-portijiet.

F'dan ir-rigward il-kumitat qal li s-servizzi tal-portijiet mhumiex b'mod ġenerali meqjusa bħala servizzi essenzjali iżda dan jiddependi wkoll miċ- ċirkostanzi partikolari ta' pajjiż.

Hawnhekk ukoll nixtieq nagħmel parentesi.

Aħna nafu li kull darba li l-GWU jkollha tilwima, hi x'inhi, hi ma' min hi, din tirrikorri biex tagħmel strike fil-portijiet u dan ifisser li għal żmien jinqata' l-lifeline tal-pajjiż kemm fejn jidħlu provvisti ta' ikel, fuel, materjal għall-industrija u affarijiet essenzjali oħra.

Ħafna drabi il-GWU tiftaħar li permezz tal-portijiet għandha s-saħħa tipparalizza l-pajjiż.

X'insibu fir-rapport?

Il-kumitat qal lill-gvern li veru li f'dan il-każ partikolari seta' aġixxa xi ftit kmieni u għalhekk il-gvern qed ikun mitlub biex ma jiħux azzjoni bħal din fil-futur.

Iżda l-kumitat ma waqafx hawn għax ir-rakkomandazzjoni l-oħra f'paragrafu 340 jgħid li l-gvern m'għandux jindaħal fi strikes ta' solidarjeta' fil- portijiet pero' fl-istess ħin qed jirrikonoxxi li l-gvern għandu responsabbilta' li jassigura provvista ta' fuel biex jaqdi l-bżonnijiet tal- pajjiż.

Hawnhekk il-kumitat ħareġ b'rakkomandazzjoni oħra li l-GWU qaltilna li tant hija sodisfatta biha u hawnhekk se nikkwota preċiż mir- rapport.

Dan qal hekk:

"The committee suggests that the Government may wish to give consideration to establish a minimum service for the port sector to be determined with the participation of the trade union organisations concerned,"

Dan ifisser li l-GWU trid tara kif tikkwalifika l-ipparalizzar jekk irridu naqblu ma' din ir-rakkomandazzjoni.

Hawnhekk il-kumitat qed jissuġġerixxi li l-gvern u l-unions jaslu għal ftehim biex ikun stabbilit servizz minimu.

Mela din ir-rakkomandazzjoni ma saritx biss lill-gvern imma saret ukoll lill-unions biex huma jikkollaboraw mal-gvern.

Niġi issa għall-konklużjoni.

Il-GWU spiss tiftaħar li kapaċi tipparalizza l-pajjiż meta tagħlaq il-portijiet.

Issa li tant ħadet gost b'dan ir- rapport, il-GWU lesta li tagħti kas anki ta' din ir-rakkomandazzjoni li ma saritx biss lill-gvern imma saret ukoll lill-unions?

Din ir-risposta ma nistax nagħtiha jiena, tista' tagħtiha biss il-GWU.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Frederick Azzopardi.

ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI: Mr Speaker, f'dan l-aġġornament ta' llum nixtieq nagħmel riferenza għall-politika li l-gvern Nazzjonalista adotta għall-gżira Għawdxija b'enfasi partikolari lejn il-qasam ta' l-impjiegi.

Fil-passat Għawdex kien maqtugħ mill-bqija ta' Malta mhux biss minħabba l- medda baħar li tifred iż-żewġ gzejjer iżda wkoll minħabba li ekonomikament u soċjalment ma kienet teżisti ebda politika speċifika għal Għawdex u l- livell ta' żvilupp kien dejjem jimxi wara dak ta' Malta.

Kien minħabba f'hekk li l-gvern Nazzjonalista ta' l-1987 ħoloq ministeru għal Għawdex.

B'dan il-mod il-gvern seta' jiffaċilita t-twettieq tal-politika kostanti tiegħu li dejjem ifittex kif l-aħjar jassigura għall-Għawdxin l-ogħla livell ta' servizzi bl-iskop li jitnaqqsu kemm jista' jkun l-iżvantaġġi li jġib miegħu l-baħar li jifred liż-żewġ gżejjer.

Il-Partit Nazzjonalista dejjem emmen li Għawdex huwa gżira b'karatteristiċi u bżonnijiet partikolari.

Taħt gvern Nazzjonalista Għawdex qatt ma ġie stmat daqs li kieku kien biss distrett bħall-oħrajn.

Ir-rebħa elettorali ta' Settembru ta' l-1998 ġabet magħha l-ħolqien mill-ġdid tal-ministeru għal Għawdex minflok il-kariga ta' segretarjat parlamentari.

B'din il-miżura Għawdex mill-ġdid ingħata vuċi fil-kabinett tal-gvern.

Mr. Speaker, jekk wieħed imur lura u jagħmel riferenza għal żmien il- gvern Nazzjonalista mill-1962 sa' l-1971 isib li kien hemm reżistenza għal kull żvilupp f'Għawdex.

Per eżempju, meta kien qed jiġi ppjanat il-qasam industrijali tax-Xewkija kien hemm min ma qabilx miegħu bl-iskuża li kienet se tintilef art agrikola.

L-istess kien hemm meta kien se jinbeda x-xogħol fuq il-port ta' l-Imġarr u din id-darba l-iskuża kienet li kien se jkun kbir wisq.

Din il-kritika kompliet kontra l-isptar, fejn qalu ma ridux duplikazzjoni ta' dak li kien hemm f'Malta.

Ma ridux lanqas li jsir distillatur ta' l-ilma għax l-ilma kien se jqum ħafna għall-gvern għax l- Għawdxin kienu se jibqgħu jħallsu l-istess.

Forsi jkun hawn min jargumenta li dan hu żmien passat u għalhekk m'għandniex nagħmlu riferenza għalih, imma ma rridux ninsew li din kienet era importanti ferm għal Għawdex.

Kien żmien meta Għawdex beda jiżviluppa soċjalment u ekonomikament biex b'hekk illum laħaq il-livell ta' żvilupp ta' Malta.

Fuq kollox dawn kienu l-ewwel passi fil-mixja ekonomika tal-gżejjer Maltin 'il barra mill-qoxra kolonjali, era li fiha Għawdex ftit kellu importanza ekonomika għal kolonji minħabba li huwa nieqes minn port maġġuri.

Hawn tliet fatti li jaqblu fuqhom l-Għawdxin kollha indipendentement mit-twemmin politiku tagħhom.

L-ewwelnett li t-twaqqif fl-1987 tal-Ministeru għal Għawdex mill-gvern preżenti kien kruċjali għall-iżvilupp li sussegwentement seħħ f'Għawdex.

It- tieni fatt hu li t-tmexxija permezz tal-ministeru għal Għawdex hija aħjar minn kull tmexxija li kellna qabel.

It-tielet hi li ħadd ma jrid li l- Ministeru jitneħħa jew jitnaqsulu l-poteri jew l-istatus tiegħu.

L-għażla li Għawdex ikun immexxi minn ministeru saret mill-Partit Nazzjonlaista fil- programm elettorali ta' 1981 u mhijiex sempliċiment għażla bbażata fuq il- prattiċita' iżda hija għażla ta' prinċipju għax tinkwadra ruħha fil- prinċipju tas-sussidjarjeta' li aħna nemmnu fih u nipprattikaw.

Għax hija għażla ta' prinċipju, frott ta' ħsieb segwita b'azzjoni konkreta, ir- riżultat li ħalliet din id-deċiżjoni jinħass kuljum mill-Għawdxin.

Minbarra r-responsabbilta' importanti li jieħu inizjattivi speċifiċi għall- ġid tal-gżira, il-ministeru għal Għawdex għandu rwol xejn inqas importanti li jwettaq il-politika nazzjonali tal-gvern f'Għawdex.

Biex jintlaħaq dan il-għan, sa mit-twaqqif tiegħu l-ministeru fformula u qiegħed kontinwament jimplimenta strateġiji reġjonali ta' żvilupp sostenibbli fid-diversi oqsma tal-ħajja ta' Għawdex.

Dan l-żvilupp m'huwiex biss sostnut bi provvista ta' infrastruttura adegwata iżda wkoll bi programmi u inċentivi li jħajru u jinkoraġġixxu attivita' ekonomika, soċjali u kulturali mis-settur privat.

Dan qed jiġi mplimentat għax gvern Nazzjonalista mhux biss jemmen li l-politika għal Għawdex trid tkompli tibni fuq il-pedamenti li diġa' bnejna f'dawn l-aħħar ħdax-il sena ta' amministrazzjoni Nazzjonalista iżda trid tirrikonoxxi t-tibdil li seħħ fis- soċjeta' Għawdxija u Maltija minn mindu l-Partit Nazzjonalista ġie elett fl- 1987.

Mr. Speaker, ħarsa ħafifa lejn il-passat u l-preżent hija importanti għall-viżjoni li wieħed irid jifforma għall-futur.

Għawdex, gżira ta' 27,000 ruħ, mhijiex nieqsa mill-attivita' ekonomika.

Dan huwa ta' tribut għall-ispirtu imprenditorjali ta' abitanti, li minkejja ċ-ċokon fiżiku u demografiku kif ukoll in-nuqqas kważi totali ta' riżorsi naturali rnexxilhom isostnu livell ta' attivita' ekonomika li ma tagħmel għajb lil ħadd.

Mhux hekk biss, iżda nistgħu ngħidu bla tlaqlieq li dan il- livell sostnut ta' attivita' ekonomika ġie ġġenerat fl-aħħar tletin sena minkejja d-diffikultajiet li kien hemm minn żmien għal żmien minħabba politika ta' ekonomija żbaljata jew minħabba s-sitwazzjoni ekonomika internazzjonali.

Is-suċċess ekonomiku ta' Għawdex f'dawn l-aħħar snin jidher mill-fatt li l-esodu minn din il-gżira mhux talli ntemm talli r-rata ta' l-emigranti li ġew lura hija waħda għolja.

Jidher ukoll li llum il- parti l-kbira ta' l-industrija hija mmexxija minn management Għawdxi.

Minħabba f'hekk m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn li wieħed jgħid li matul dawn l-aħħar snin kull gvern Nazzjonalista ħoloq ambjent ekonomiku, soċjali u politiku fejn l-ekonomija tal-pajjiż setgħet tikber u tiżviluppa l-aktar fil-qasam ta' l-impjiegi.

Mr. Speaker, kif jindikaw iċ-ċifri, Għawdex ma kienx nieqes minn dan il- progress.

Issa li saru l-ewwel passi, filwaqt li ninsabu kuntenti bl- iżvilupp li sar irridu naraw fejn inqasna u x'opportunitajiet tlifna u nieħdu l-prekawzjonijiet ħalli l-futur ikompli jaċċellera l-iżvilupp ekonomiku ta' din il-gżira.

Irridu nimmiraw għall-għan li permezz ta' l- iżvilupp inkunu nistgħu nilħqu l-bżonnijiet ta' l-Għawdxin.

Analiżi tal- labour force Għawdxija tippreżenta numru ta' indikaturi interessanti.

Per eżempju, in-numru ta' Għawdxin li għandhom impjieg full-time żdied konsiderevolment fl-aħħar snin.

Din iż-żieda tirrifletti żieda ta' 50% bejn Diċembru ta' l-1987 u Mejju ta' l-1996.

Iż-żieda ta' impjiegi full- time f'Malta fl-istess perijodu kienet ta' madwar 17%.

F'liema settur ekonomiku jaħdmu l-Għawdxin hija wkoll statistika interessanti.

Hemm numru ferm kbir li jaħdmu fil-qasam ta' l-agrikoltura u sajd.

Fil-fatt madwar 25% ta' dawk kollha li jaħdmu f'dan is-settur huma Għawdxin.

Min-naħa l- oħra s-settur tal-manifattura mhux b'saħħtu daqskemm huwa f'Malta.

L- impjiegi fis-settur tas-servizzi in ġenerali u fit-turiżmu partikolarment għandhom importanza kbira.

Is-settur tat-turiżmu u tal-catering jimpjegaw madwar 15% ta' dawk li jaħdmu fis-settur privat.

F'Malta ċ-ċifra hija ta' 10%.

Mr. Speaker, din l-analisi tikkonferma li l-istruttura tal-labour force Għawdxija hija differenti minn dik ta' Malta u għaldaqstant timmerita attenzjoni partikolari.

Lil hinn minn dawn in-numri, wieħed irid jinnota wkoll li dan il-progress li sar kien akkumpanjat minn żvilupp fit- teknoloġija, fil-mod kif isiru l-prodotti u tibdil fil-prodotti stess li qed jiġu manifatturati.

Is-settur tal-manifattura qed jiffaċċja aktar u aktar kompetizzjoni internazzjonali u avolja dan minnu nnifsu huwa sfida iżda huwa wkoll opportunita' biex dawn l-impjiegi jsiru aktar sodi.

Is- settur tas-servizzi qed jagħmel l-istess, u qed isir aktar u aktar modern.

Dan kollu jirrikjedi li jkollna ħila kbira fil-qasam kummerċjali kif ukoll ħaddiema teknikament ippreparati sew.

L-użu ta' moħħna, l-użu tat-tagħlim li nkunu ħadna l-iskola, l-użu tal-computer m'humiex xi kapriċċ illum iżda neċessita' jekk irridu nsaħħu dak li bnejna b'tant sforzi.

Mr. Speaker, hawnhekk wieħed jistaqsi x'tip ta' impjiegi jista' jistenna li jkun hawn f'Għawdex fis-snin li ġejjin.

Naħseb li r-risposta tiddependi mill-Għawdxin stess.

Hemm ħafna sfidi quddiemna.

Per eżempju, l-impjiegi fl-agrikoltura jibqgħu jekk inkunu kapaċi nadottaw sistemi ġodda, l- impjiegi fit-turiżmu jiżdiedu jekk din l-industrija nagħrfu nieħdu ħsiebha.

Fis-settur tas-servizzi għandu jkollna żviluppi interessanti jekk inkunu nafu nużaw it-teknoloġija ta' l-informatika.

Fil-manifattura rridu nħarsu aktar lejn swieq barranin milli lejn is-suq Malti.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar jiżdiedu l-opportunitajiet għan-nies aktar tekniċi.

Hemm ħafna x'jista' jfixkel milli nisfruttaw l-opportunitajiet li qed jinħolqu.

L- ewwelnett l-attitudnijiet tan-nies.

Pajjiżna, inkluż Għawdex, qed iħares aktar u aktar lil hinn mix-xtut tagħna, allura moħħna ma jistax jibqa' magħluq.

Ma jistax ikun li persuni jippreferu jaħdmu mal-gvern anki għal paga iktar baxxa l-aqwa li jkunu mal-gvern.

Lanqas jista' jkollok persuni li jippreferu jaħdmu Għawdex flok Malta.

Jiena nemmen li għalkemm għandhom jinħolqu kemm jista' jkun impjiegi f'Għawdex iżda li titlef opportunita' ta' xogħol għax m'hijiex mal-gvern jew għax f'Malta huwa ħażin.

Nikkonkludi billi ngħid li x-xejriet fil-qasam ta' l-impjiegi f'Għawdex huma pożittivi.

Il-prospetti huma ferm interessanti iżda jiddependi minn kulħadd jekk dawn il-prospetti jsirux realta'.

Kull individwu għandu s- sehem tiegħu x'jagħti u hekk kif il-pass tal-bidla jsir aktar mgħaġġel irridu nsaħħu u nwessgħu l-ħiliet tagħna.

Dan biss jista' jiggarantilna l- futur tagħna.

Aktar ma tżdied il-kompetizzjoni aktar ikun hemm il-bżonn li l-kapaċitajiet tagħna, l-impenn tagħna u l-istandards tagħna jkunu ta' l- ogħla kwalita'.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal lejla t-Tnejn, 3 ta' Lulju 2000, fis-6.00 p.m., bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BAĦRIJA - "TAS-SIRENA" - WIRES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmai bl-iżviluppi tal-każ li jikkonċerna mistoqsija parlamentari numru 16700 fil-Baħrija L/O Rabat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif diġa` għedt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 16700, ix-xogħol li għalih qed issir riferenza mistenni li jsir flimkien ma` xogħlijiet oħra.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li l-Enemalta, apparti t-talba magħmula fil-mistoqsija msemmija, għandha numru konsiderevoli ta` talbiet simili li għadhom pendenti u li għad trid tittieħed azzjoni dwarhom.

ĦOFOR TA' L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi tal-mistoqsija parlamentari numru 16702, cioe' dwar il-pjan ta' tranżizzjoni mis- sitwazzjoni preżenti għal waħda aktar ordinata u xjentifika?

Kemm se jiswa dan il-pjan lill-poplu u minn fejn se jiġi finanzjat?

Min huma responsabbli mill-kordinazzjoni ta' dan il-pjan u x'konsultazzjoni se ssir fil-ġimgħat li ġejjin?

Meta huwa previst li fix-xhur li ġejjin titwaqqaf awtorita' tar-riżorsi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Abbozz ta` Liġi li jaħseb għat-twaqqif ta` Awtorita` dwar ir-Riżorsi biex isservi bħala regolatur fl-oqsma ta` l- enerġija, ta` l-ilma u tar-riżorsi naturali tressaq għall-Ewwel Qari tmint ijiem ilu u ċioe` nhar it-Tnejn 26 ta` Ġunju, 2000.

Naħseb li għadu prematur biex wieħed jagħti dettalji dwr l-operat ta` din l-awtorita`.

Madanakollu, naċċerta lill-Onor.

Interpellant li meta jkun il-waqt jingħata aktar tagħrif dwar din l-awtorita`.

ENEMALTA - PREZZ TAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal prezz taż-żejt li l-Enemalta qed tixtri bi prezz għoli minħabba l-Ministru mhux favur li żejt jinxtara bi sistemi ta' hedging agreement, jista' l-Ministru jinformani kemm għola l-cost production minħabba din iż-żieda fil-prezz taż-żejt?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett mhux korett li wieħed jgħid li jiena kontra l-hedging fil-prezz taż-żejt.

Il-problema hi, li bis-sistema ta` hedging li kien adotta l-gvern preċedenti, tant kien magħmul bil-quddiem, li l-Korporazzjoni Enemalta kienet ġiet esposta għal riskju kbir wisq, tant li anke l-istess kumpanniji li joperaw fil-qasam tal-hedging qablu li kuntratt għax-xiri taż-żejt għal aktar minn sena bil-quddiem, kif fil-fatt kien ġie propost u adotta taħt l-amministrazzjoni preċedenti, jinvolvi riskji kbar.

It-tieni punt huwa li mhux jiena niddeċiedi dwar jekk għandux ikun hemm hedging, iżda hija l-korporazzjoni nnifisha li tagħmel dan wara l- pariri teknici ta` esperti f`dan il-qasam.

Fl-aħħarnett tajjeb jingħad li wieħed irid ikun saqajh ma` l-art u ma jaħsibx li hemm xi metodu li jista` jeżentana mill-forzi internazzjonali tas-suq taż-żejt.

Il-konsumaturi qed jgħixu fl-istess dinja u ħadd ma huwa `l fuq mir-realtajiet tas-suq internazzjonali.

DIPARTIMENT GĦAS-SERVIZZI KORPORATTIVI - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' l-impjegati li jirċievu s-salarju tagħhom mid-Dipartiment għas-Servizzi Korporattivi ta' l- istess ministeru filwaqt li jgħid x'salarji, benefiċċji u allowances oħra dawn jitħallsu fix-xahar kif ukoll xi trasferiment ta' fondi jagħmel l- istess dipartiment u għal liema individwi lill-entitajiet oħra bħala flus f'salarji jew allowances f'każ fejn individwi huma on secondment, on loan, jew inkella t-trasferiment uffiċjali tagħhom ikun għadu ma sarx?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li ma kienx hemm żmien biżżejjed minn meta waslitli l-mistoqsija biex jinġabar it-tagħrif mitlub, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KABINETT - MEMORANDUM

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid u jagħti dettalji dwar dak li ġie rrapportat li qal lill-ġurnalisti wara l-laqgħa tal-Kabinett tat-Tnejn, l-1 ta' Novembru, 1999 fejn skond "In-Nazzjon" tat-2 ta' Novembru, 1999 intqal li "Il- Kabinett iddiskuta l-bidliet li jridu jsiru mhux biss fid-dipartiment tal- Gvern iżda wkoll fil-ministeri.

Qed ikun propost pjan li għandu jwassal biex il-ministeri kollha jkunu aktar effettivi fid-deċiżjonijiet.

Bħala prijorita', l-ewwel li se jgħaddi minn din il-bidla hu l-Ministeru ta' l- Edukazzjoni".

Jista' għaldaqstant ukoll il-Prim Ministru jqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra kopja tal-memorandum approvat mill-Kabinett fl-istess laqgħa msemmija u li kien ippreżentat mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt f'Seduta Nru. 196 għall-mistoqsija parlamentari tiegħu numru 11593.

DIPARTIMENT TAL-BINI U INĠINERIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'wassal biex iddeċieda li d-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija tat-Taqsima tax-Xogħlijiet jitwaqqaf milli jkompli jkun responsabbli mill-bini ta' skola tas-subien fin-Naħa t'Isfel ta' Malta biex minflok dan id-dipartiment tqabbdu persuni mill-engineering office tal- Korporazzjoni tal-Freeport?

Ma jħossx il-Ministru li aħjar ma twaqqfu xejn is-servizzi tad-Dipartiment imsemmi, aktar u aktar meta d-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni kienet ingħatat tant servizz tajjeb fuq il-Bini tal-Liċeo tal- Bniet ta' Santa Luċija?

Jista' għaldaqstant il-Ministru jgħid x'kienet ir- reazzjoni tad-Diviżjoni ta' l-Edukazjoni għal din id-deċiżjoni tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni, għadu jieħu s-servizzi li joffri d-Dipartiment tal-Bini u Inġinerija tat-Taqsima tax-Xogħlijiet.

Is-servizzi ta' din it-taqsima qed jingħataw lill-ministeru fuq diversi xogħlijiet f'dipartimenti differenti li jaqgħu taħtu.

Inħasset il-ħtieġa li jitqassam ix-xogħol eżistenti u ieħor ġdid u li jinkisbu s-servizzi tat-Technical Services Section tal-Malta Freeport biex tkun tista' tiżdied il-ħidma minħabba l-programm li l-Ministeru ta' l- Edukazzjoni għandu biex iwettaq fil-qasam edukattiv.

Id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni ħadet in konsiderazzjoni l-programm ta' ħidma fit-tqassim tax- xogħol meħtieġ.

SKEJJEL - EQUIPMENT AND FURNITURE IN SCHOOLS VOTE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti b'mod dettaljat l-allokazzjoni tal-fondi li ngħatat kull skola fil-perijodu bejn l-1 ta' Jannar, 1995 sal-lum mill-Vot tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni msejjaħ Equipment and Furniture in Schools Vote?

ONOR.

GOZO OFFICE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9005, tista' l-Ministru tgħid jekk il-Gozo Office ta' Triq l-Ifran fil-Belt Valletta hux qiegħed jinkera jew inkella nxtarax?

Tista' f'kull każ tgħid xi tħallas f'kiri jew xiri minn meta nfetaħ sal-lum kif ukoll tgħid f'kull każ x'sejra tkun in- nefqa sal-31 ta' Diċembru, 2005?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-uffiċċju li qed jirriferi għalih l-Onor interpellant tqiegħed għad-dispożizzjoni tal-ministeru mill-Bank of Valletta mingħajr l-ebda obbligu finanzjarju.

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 7371 tas-26 ta' Mejju 1999, cioe' jgħid x'tip ta' riorganizzazzjoni hemm maħsuba biex ikun hemm struttura li tieħu ħsieb ix-xogħlijiet kapitali fl-iskejjel tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni?

Konxju l-Ministru li l-amministrazzjoni preċedenti kienet tat l-approvazzjoni biex tali struttura titwaqqaf biex l- affarijiet f'dan il-qasam isiru b'mod aħjar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-manutenzjoni normali fuq skala żgħira ta' l-iskejjel, kull fejn ikun possibbli, titħalla f'idejn il-Kap u l- Kunsill ta' l-Iskola f'sistema deċentralizzata fejn l-iskola tingħata l- fondi allokati għal dan il-għan, skond il-kondizzjoni u l-eta` tal-bini u t- talbiet magħmulin matul is-sena.

Twaqqfet it-Technical Services Section, immexxija minn operations manager, u qed tkun żviluppata gradatament skond il-bżonnijiet u l- kompetenzi meħtieġa.

F'dan il-qasam qed jagħti sehem importanti l-Office of Review, tal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni li jsegwi mill-qrib l-andament tax-xogħol.

Din is-sezzjoni hi intiża biex tagħti l-appoġġ meħtieġ miċ- ċentru lill-iskejjel f'dak li għandu x'jaqsam ma' xogħol aktarx impenjattiv, l-aktar wara talba li ssir mill-kap ta' l-iskola.

Ix-xogħol isir skond prijorita` u urġenza.

Il-kapijiet ta' l-iskejjel ingħataw it- tagħrif meħtieġ kif u meta jitolbu dan is-servizz.

L-uffiċjal responsabbli mill-ħarsien tas-saħħa fl-iskejjel jirrapporta u jirrakkomanda regolarment dwar bżonnijiet fl-iskejjel li b'xi mod jistgħu jaffettwaw is-saħħa tat- tfal.

Fl-istess ħin, minn żmien għal żmien, il-kapijiet ta' l-iskejjel jintalbu jindikaw xi bżonnijiet jidhrilhom li għandhom l-iskejjel tagħhom biex ikunu aktar sani f'ambjent aktar edukattiv.

F'dan il-qasam, qed ikompli jitwettaq programm ta' manutenzjoni u titjib fl-iskejjel fuq skala kbira matul is-sajf, anke bil-kollaborazzjoni ta' għadd ta' kunsilli lokali.

Il-head of school buildings flimkien mal-unit tiegħu jimmaniġġa l- programme ta' bini, manutenzjoni u estensjoni ta' skejjel matul is-sena.

Dan il-unit għandu l-appoġġ amministrattiv ta' assistent direttur li jaqa' taħt ir-responsabbilta` diretta tad-Direttur Ġenerali ta' l-Edukazzjoni.

Jingħata appoġġ tekniku speċjalizzat, fejn hemm bżonn, kemm mill-Malta University Services, mill-Works Division tal-Ministeru ta' l-Ambjent, u mit- Technical Services Section tal-Malta Freeport, wara l-ftehim li ntlaħaq, biex titkattar l-effiċjenza u l-produttivita` fil-bini, manutenzjoni, tkabbar u modernizzar ta' l-iskejjel skond il-programm kbir ta' xogħlijiet li jrid jitwettaq.

Qed ikompli l-istudju u anke qed jittieħdu passi meħtieġa biex l- iskejjel isiru gradatament aktar aċċessibbli fiżikament, skond prioritajiet stabbiliti, biex ikunu konformi mal-Liġi għal Opportunitajiet Indaqs.

Barra mix-xogħol li jsir direttament mit-Technical Services Section tal- ministeru, jingħata ħafna xogħol permezz ta' sejħiet għal tenders lil kuntratturi privati.

L-office of review qed ikompli jsegwi x-xogħol kapitali imwettaq mill- ministeru u jkompli jagħti l-pariri meħtieġa biex il-programm f'dan il- qasam jitwettaq b'mod effettiv u effiċjenti.

Fejn jinħass il-bżonn u s- servizz ma jistax jinkiseb, anke jimtlew postijiet vakanti ta' ħaddiema speċjalizzati.

MALTACOM - APPARAT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17173, peress li l-informazzjoni mitluba tikkonċerna nfieq pubbliku u fil-kuntest tal- qagħda finanzjarja tal-pajjiż, jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li biex tinġabar lista ta` l-apparat kollu ġdid li l-Maltacom xtrat u nstallat f`Malta u f`Għawdex matul id-disa` snin bejn l-1987 u l-1996 tinvolvi xogħol fuq skala kbira.

Tajjeb jingħad ukoll li informazzjoni dwar investiment ta` natura kapitali diga` jinsab miġbur fir-rapport annwali li l-kumpannija tippubblika kull sena.

Għaldaqstant m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 17173.

REVERSE OSMOSIS PLANTS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17175, peress li l-informazzjoni mitluba tikkonċerna nfieq pubbliku u fil-kuntest tal- qagħda finanzjarja tal-pajjiż, jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni mitluba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li biex tinġabar lista ta` l-impjanti kollha tar-reverse osmosis kollha mixtri u nstallati f`Malta u f`Għawdex mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma, inkluż l-ispiża nvoluta f`kull każ, matul id-disa` snin bejn l-1987 u l- 1996 tinvolvi xogħol fuq skala kbira.

Tajjeb jingħad ukol li informazzjoni dwar investiment ta` natura kapitali diġa` jinsab miġbur fir-rapport annwali li l-korporazzjoni tippubblika kull sena.

Għaldaqstant m'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 17175.

SKEJJEL - PROPRJETA' TA' BARRANIN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn skejjel f'Malta li huma proprjeta' ta' barranin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 17476.

PULIZIJA - DROGI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk itteħdux passi mill-pulizija kontra t-tixrid u t-teħid ta' drogi f'Manoel Island, aktar u aktar meta hemm il-Gżira FC nursery fl- inħawi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-iskwardra kontra d-droga tal- pulizija spiss tagħmel ronda fl-inħawi li rrifera għalihom l-Onor.

Interpellant.

Barra minn hekk issir ukoll ronda mill-pulizija tad-distrett u ta' l-iskwadra mobbli.

MDC

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-MDC se tikri post ġdid għall-uffiċini tagħha f'Santa Venera?

Kif intgħażel il-post?

Kemm se titħallas kera għal dan?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Bħalissa l-MDC qed topera minn Villa Portelli fil- Kalkara, liema post mhux adattat għall-ħtiġijiet tal-korporazzjoni.

Għal din ir-raġuni nħass il-bżonn li jinstab post alternattiv minn fejn il- korporazzjoni tista` topera aħjar.

Wara li saret tfittxija fis-suq, u wara li gew eżaminati numru ta` proprjetajiet; il-bord tad-diretturi ta' l-MDC ħa d-deciżjoni li jikri premises f`Santa Venera.

Il-kera hija ta` Lm 55, 000 fis-sena għal spazju ta` 2,000 metru kwadru.

ENEMALTA - RAPPORT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk tistax tintrabat li tippubblika r-rapport tekniku li ġie kkummisjonat mill-Enemalta dwar il-qtugħ tad-dawl estensiv li kien hemm dan l-aħħar?

Min kien l-espert li ġie mqabbad?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Wara l-ħsara li żviluppat dan l-aħħar fil-power station tal-Marsa, il-Korporazzjoni Enemalta kkummissjonat rapport tekniku dwar dan l-inċident.

L-esperti mqabbda biex iħejju dan ir-rapport huma l- Professur Carmel Pule` u s-Sur Lawrence Ciantar.

Meta r-rapport ikun finalizzat jiġi pubblikat.

QORTI - GENERATOR

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġietx stabilita r-raġuni għaliex ma ħadimx il-generator tal-qorti meta kien hemm il-qtugħ estensiv ta' dawl madwar il-gżejjer Maltin dan l-aħħar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li l- informazzjoni għadha qed tinġabar, ir-risposta tingħata f`seduta oħra.

PULIZIJA - ĦWIENET - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid liema huma dawk il-ħwienet li biex ikollhom permess tal- pulizija jridu jkollhom il-firem tal-ġirien?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-pulizija titlob il-kunsens tal- ġirien meta tkun qed tiġi proċessata talba għal-liċenzja ta' bejgħ ta' inbid, birra jew xorb alkoħoliku.

Dan jintalab ukoll f'każ ta' liċenzji għal xi sengħa jew negozju li jistgħu jdejqu lil ġirien.

PULIZIJA - ĦWIENET - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'jiġri meta l-permess oriġinali ta' ħanut jintilef, jiġifieri la s-sid u lanqas l-awtoritajiet ma jkollhom il-kopja oriġinali, u kif jista' jinħareġ permess oriġinali ieħor?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li liċenzja oriġinali toħroġ darba biss.

Jekk liċenzja tintilef tista' ssir talba għal ħruġ ta' kopja tal- liċenzja.

PULIZIJA - ĦWIENET - LIĊENZJI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'jiġri fil-każ li liċenzja ta' ħanut tiġi kkanċellata u l- awtoritajiet jinjorawha u jibqgħu joħorġu din il-liċenzja?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li persuna, li f'isimha jkollha liċenzja, tista' tavża lill-kummissarju tal-pulizija li ma tkunx se tagħmel użu aktar minn dik il-liċenzja u titlob li tkun kanċellata.

Normalment isiru verifiki li l-post indikat fil-liċenzja fil-fatt ma jkunx qed jintuża għan-negozju u l-liċenzja tiġi kanċellata.

Naturalment, jekk ikun hemm xi ħlas dovut b'lura dan irid jinġabar.

PULIZIJA - ĦWIENET - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk permess ta' ħanut li ma jkollux numru ta' reġistrazzjoni tal-liċenzja u lanqas numru ta' riferenza hux validu?

ONOR.

TONIO BORG: Is-suġġett tal-mistoqsija jikkonċerna parir purament legali.

PULIZIJA - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk kull applikazzjoni għal permessi ta' bars u/jew restaurants li hawn f'Malta u f'Għawdex, minbarra fl-għases tad-distrett, ikunux ukoll reġistrati fil-headquarters tal-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li b'effett mill-1 ta' Ġunju, 1985 applikazzjonijiet għal-liċenzji ta' negozju maħruġa mill-pulizija, bdew jintlaqgħu u jkunu proċessati minn uffiċċju ċentrali, fejn naturalment ikunu reġistrati.

Fil-każ ta' Għawdex, dawn baqgħu jsiru fl-għassa tar- Rabat.

PULIZIJA - PERMESSI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk ir-records tal-permessi tal-ħwienet kollha jinżammux fil-headquarters tal-pulizija?

Jekk fl-affermattiv, minn liema sena ilhom jinżammu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif dwar liċenzji ta' negozju maħruġa mill-pulizija, beda jinżamm fil-kwartieri ġenerali tal- pulizija b'effett mill-1 ta' Jannar, 1997.

ĦABS - DROGA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fir-rigward tal-mistoqsija parlamentari nru.

17230 l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-VITTMI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsir tindif mill-ħaxix ħażin fejn l-oqbra li hemm fi Triq il-Vittmi tax-Xogħol, Raħal Ġdid?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

RAĦAL ĠDID - TRIQ IL-VITTMI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta se jitkompla ix-xogħol fuq l-oqbra fi Triq il-Vittmi tax-Xogħol, Raħal Ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

WSC - KUNTRATTURI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min huma u/jew kienu l-kuntratturi kollha li għandha l-WSC biex jibdlu l-mains ta' l-ilma u jirranġaw il- ħsarat mill-1990 sal-lum?

Kemm tħallsu, sena b'sena, kull kuntrattur mill-1990 sal-lum?

Jista' jgħid kemm jitħallsu għal kull servizz fid-djar jew ħsarat li jkun hemm fil-mains oħra?

Jista' l-Ministru jassigura li meta jkun qiegħed isir ix-xogħol ikun hemm nies apposta li jiċċekkjaw ix-xogħol ħalli x-xogħol jaraw li qiegħed isir sew?

Jista' jgħid kemm daħlu lmenti fuq xogħol ħażin mill-kuntratturi mill- 1990 sal-lum?

X'tip ta' xogħol ħażin sar?

F'liema lokalita' u minn liema kuntrattur inħadmu?

Jista' jgħid kemm ġew rifjutati kuntratturi li riedu jaħdmu mal-WSC u għaliex?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex qed tintalab informazzjoni dettaljata ħafna fuq medda ta` għaxar snin, ma narax il-ħtieġa li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta` l-Ilma għandha toqgħod tiġbor din l-informazzjoni kollha meta l-ħin u r-riżorsi ta` l-impjegati tagħha jistgħu jiġu utilizzati ferm aħjar.

Fir-rigward tar-raba` parti tal-mistoqsija, tajjeb jingħad li l- korporazzjoni għandha l-mekkaniżmu tagħha biex tassigura li x-xogħol li jkun qed isir fil-fatt isir kif suppost.

TA' ĠIORNI - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jieħu l-passi kollha meħtieġa u urġenti sabiex żbroff ta' drenaġġ li qiegħed isir minn u li jidher ħdejn l-entratura ta' Blk E, Triq Andre' Mourious, Ta' Ġiorni, issirlu l-manutenzjoni meħtieġa peress li qed ikun ta' inkonvenjent kif ukoll ta' periklu għas-saħħa tar-residenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt it-talba ta' l-Onor.

Interpellant lid- dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar għall-azzjoni meħtieġa.

TURIŻMU - COMPUTERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Irrid ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li sar aktar stħarriġ dwar l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant jirriżulta li fl-1996 inxtara tagħmir ta' computers eċċ. mingħand Medway Import - Export Agency bil-valur ta' Lm6,985.75.

Il-kumpanija msemmija ma ġietx inkarigata teżegwixxi l-ebda xogħol ta' tiswijiet fuq dan it-tagħmir.

MALTACOM - APPARAT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-mistoqsija parlamentari nru.

17173 tikkonċerna nfiq pubbliku u fid-dawl tal-qagħda finanzjarja tal-pajjiż, jista' l- Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li din il-mistoqsija hija l-istess bħal mistoqsija nru.

17432 magħmula mill-istess Onor. Interpellant.

Għaldaqstant huwa ovvju li t-tweġiba li tajt għal dik il-mistoqsija tapplika għal din ukoll.

REVERSE OSMOSIS PLANTS

L-ONOR.

17175 tikkonċerna nfieq pubbliku, u fid-dawl tal-qagħda finanzjarja tal-pajjiż, jista' l- Ministru jagħti d-dettalji mitluba lill-Kamra?

ONOR.

17433 magħmula mill-istess Onor. Interpellant.

Għaldaqstant huwa ovvju li t-tweġiba li tajt għall-mistoqsija tapplika għal din ukoll.

TRAB ISWED

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-riżultat ta' l-ewwel fażi ta' l- istudju li kellu joħroġ sa l-aħħar ta' Ġunju mill-kumpannija Ingliża biex tiġi stabilita b'mod xjentifiku l-oriġini tat-trab iswed li qed ikun ta' inkonvenjent kbir għar-residenti tal-Kottonera, Fgura u l-area ta' madwar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Bil-għan li l-perjodu ta' l-istudju jinkludi parti mis-sajf, bi qbil mal-konsulent Ingliż, il-perjodu ta' l- istudju ġie kemxejn estiż.

Dan ifisser li r-rapport hu mistenni li jkun jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra sa l-aħħar ta' Settembru.

QORMI - TRIQ L-IMDINA - PARKEĠĠ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

7672, jista' l-Ministru jgħid meta se jittieħdu l-passi biex fi Triq l-Imdina, Ħal Qormi, wara l-hockey club, ma jibqax isir parking ta' heavy vehicles mal-bankina ta' djar residenzjali li jlaħħqu sal-gallariji tagħhom, b'riskju għas-sigurta' tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-bord għall-kontroll tat-traffiku flimkien mal- kunsill lokali ta' Ħal-Qormi qed jikkunsidraw it-talba ta' l-Onor.

Interpellant u ser jaraw x'jista' jsir.

KUMMISSJONI NAZZJONALI GĦAR-RIFORMA FIL-WELFARE

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt f'seduta 304 fit-30 ta' Mejju, 2000 dwar is-suggett tal-mistoqsija.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-risposta għal mistoqsija nru.

17534 tinghata f'xi seduta oħra.

VETTURI - TISWIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

15561, jista' l- Ministru jgħid x'jiġri jekk vettura ma tgħaddix mill-VRT għaliex l-ispare parts ma jkunux available?

Iċ-ċittadin ma jkunx jista' juża l-karozza tiegħu, minkejja li jkun jista' jsuqha?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nissuġġerixxi li l-mistoqsijiet li jikkonċernaw il- VRT għandhom jiġu ndirizzati lill-ministru koncernat.

PTA - ROTOT ĠODDA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'servizzi ġodda (jew rotot) ġodda huwa ppjanat mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku biex jilħqu l- areas f'Ħal Qormi li huma 'l bogħod miċ-ċentru tar-raħal?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li m`hemmx talbiet pendenti għal rotot ġodda ġewwa Ħal Qormi, madankollu l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku ser tara xi bżonnijiet ta` estensjoni ta` servizz hemm f`din l- area partikolari.

AREI RESIDENZJALI - SERVIZZI ESSENZJALI

L-ONOR.

6809, jista' l- Ministru jgħid xi żviluppi saru mill-korp konċernat imsemmi fit-tweġiba 6809 minn Mejju, 1999 'l hawn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li tajt għal mistoqsija nru.

QRATI - KAWŻI ĊIVILI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi ċivili pendenti quddiem il-qorti?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li l- informazzjoni għadha qed tinġabar ir-risposta tingħata f`seduta oħra.

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kawżi pendenti quddiem il- qorti ta' l-appell?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li l- informazzjoni għadha qed tinġabar, ir-risposta tingħata f`seduta oħra.

ARMA TA' MALTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma dawk il-persuni li m'humiex ambaxxaturi, konsli ta' Malta, uffiċjali tal-Gvern, jew b'xi mod fl-impjieg tal-Gvern u huma awtorizzati mill-istess Prim Ministru - skond it-termini ta' artikolu 3 (1) tal-Kap.

253 tal-Liġijiet ta' Malta - jużaw l-Arma ta' Malta jew xi imitazzjoni tagħha, jew l-istemma jew l-arma msemmijin fis-subartikolu 2 ta' l-artikolu 2 ta' l-istess kapitolu jew x'imitazzjoni tagħhom?

Jekk hemm min għandu tali awtorizzazzjoni, jista' l-Prim Ministru jgħid: (a) meta ngħatat tali awtorizzazzjoni; (b) x'inhuma - jekk hemm - il- kondizzjonijiet li jirregolaw tali użu; u (ċ) għal-liema raġuni ngħatat tali awtorizzazzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Arma ta' Malta tintuża biss għall-użu uffiċjali tal-ministeri u dipartimenti tal-gvern u entitajiet li b'xi mod jiffurmaw parti mill-amministrazzjoni.

Għalkemm, skond artikolu 3 (1) ta' l-Att dwar l-Arma u s-Sigill Pubbliku ta' Malta (Kap 253 tal-Liġijiet ta' Malta), il-Prim Ministru jista jawtorizza l-użu ta' l-Arma ta' Malta minn persuni oħra, il-policy hi li ma jingħatax permess biex tintuża l-Arma għal skopijiet kummerċjali.

M'hemmx terzi persuni li għandhom awtorita' jagħmlu użu mill-Arma ta' Malta.

SIGURTA' SOĊJALI - GĦAJNUNIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk raġel miżżewweġ jaħdem bi qligħ nett ta' Lm45 fil-ġimgħa, il-mara tiegħu li tieħu l-għajnuna minħabba mard (Lm 24.40 fix-xahar) tibqax intitolata għalihom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mara miżżewġa ma tkunx intitolata għall-ghajnuna medika jekk żewġha jkun jaħdem bi qliegħ nett ta' Lm45 fil-ġimgħa.

PULIZIJA - COLLISIONS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu reġistrati collisions mill-pulizija fit- turn li hemm quddiem il-KIA showrooms fit-triq bejn Ħaż-Żebbuġ u Ħal Qormi f'dawn l-aħħar sentejn?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li statistika kompjuterizzata ta' kolliżjonijiet ta' vetturi tinżamm mill-pulizija skond it-triq.

F'dan il- każ, fil-perijodu mitlub mill-Onor.

Interpellant kienu 25 fl-1998, 66 fl- 1999, filwaqt li matul din is-sena, sas-27 ta' Ġunju, kienu rapportati 45.

QORMI/ŻEBBUĠ - TRAFFIC COLLISIONS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li fit-turn li hemm quddiem ix-showroom tal-KIA fit-triq bejn Ħal Qormi u Ħaż-Żebbuġ, issir bay għal dawk il-vetturi li jkunu jridu jduru ma' din it-turn?

Jikkonsidra li din hija materja urġenti minħabba d-diversi każi ta' traffic collisions f'dan il-lok partikolari?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tlabt lil bord għall-kontroll tat-traffiku jikkunsidra t-talba ta' l-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA - LIĊENZJI - TOURS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm Għawdxin liċenzjati f'Malta u f'Għawdex biex jagħmlu tours bil-jeeps u bid-dgħajjes?

Peress li qegħdin isiru ħafna abbużi, anke minn barranin li mingħajr il- liċenzji neċessarji qegħdin xorta waħda joperaw għas-skapitu ta' dawk li għandhom il-permessi kollha, jista' l-Ministru jagħti struzzjonijiet biex dan l-abbuż jinqata'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li dawn il-liċenzji ma jinħarġux mill- pulizija.

Għaldaqstant nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

PULIZIJA - PERMESSI - ĦANUT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jara li jiġi proċessat file Z 1133/98 li jikkonċerna ftuħ ta' ħanut fix-Xlendi, Għawdex u dan peress li l-individwu konċernat ilu 'l fuq minn sentejn li applika biex jiftaħ bar fil-bajja tax-Xlendi, Għawdex?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħti aktar tagħrif dwar l-applikazzjoni li qed jirriferi għaliha peress li jien informat li m'hemmx applikazzjonijiet bin-numru kif muri fil-mistoqsija.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex il- persuna li, id-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, twaqqfitilha l- pensjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha taghha mid-dipartiment tas- sigurta' socjali.

SKEJJEL - MANUTENZJONI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

17318, u peress li skond dikjarazzjoni li tat il-headmistress ta' l-iskola primarja ta' Ħal-Luqa, li dalwaqt jibda xogħol ta' kostruzzjoni u manutenzjoni estensiva, jista' l- Ministru jagħti konferma li matul is-sena 2000, jew f'data definita fil- qrib, ix-xogħol fuq l-iskola primarja se jinbeda bis-serjeta', biex ma tibqax issir xi ħaġa kull meta tinqala' bħalma ġara fix-xitwa ta' din is- sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li ma kienx hemm żmien biżżejjed minn meta waslitli l-mistoqsija biex jinġabar it-tagħrif mitlub, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BUĠIBBA - TRIQ IT-TURISTI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

16443, jista' l-Ministru jara u jinvestiga l-każ in kwestjoni u dan peress li fil-fatt il-blokka ma kenitx mibnija kollha qabel ma ġiet kostitwita l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, fil-fatt din ġiet mibnija wara li ġiet kostitwita l-awtorita' u dan qed nibgħat separatament kopja ta' riċerka, Ins, 12978/92?

Qed nibgħat separtament ukoll kopja ta' ittra legali ta' l-avukati li juri dan kollu.

Jidhirlu għalhekk il-Ministru li r-risposta timmerita li dan il-każ jiġi nvestigat aħjar u skond dak mitlub mill-istess liġi ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

ONOR.

TONIO BORG: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

17566, u kif diġa' ġie aċċennat qabel fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

16443, jien informat li l-iżvilupp in kwestjoni, inkluż il-fondi Nru. 9 u 10 li jinsabu fil-ħames sular (4th floor) kienu fi stadju avvanzat ta' bini sa minn qabel ġiet kostitwita l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, cioe' t-30 ta' Ottubru 1992.

Wara investigazzjoni iżjed profonda dwar il-każ, irriżulta illi l- uffiċjal inkarigat mill-area dak iż-żmien kien irrapporta fil-file PAPB 1401/92 li x-xogħol fil-ħames sular kien jinsab in hand, u dan kien fl-4 ta' Novembru, 1992.

Dan kien iż-żmien tranżitorju bejn l-ex PAPB u l- awtorita' l-ġdida ta' l-ippjanar.

Għaldaqstant l-azzjoni ta' nfurzar li ttieħdet dak iż-żmien kienet tikkonsisti f'ċitazzjoni taħt Kap 10, Sezzjoni 16 u 17 tal-Kodiċi Kriminali.

Kif jista' jiġi osservat, ir- rapport ta' l-uffiċjal inkarigat ta' dak iż-żmien huwa konferma illi l- iżvilupp in kwestjoni kien fi stat ta' kostruzzjoni sa minn żmien qabel ma ġiet kostitwita l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Bħala informazzjoni addizzjonali, ta' min wieħed isemmi illi ċ- ċitazzjoni taħt Kap 10 kienet ġiet irtirata mill-qorti, flimkien ma' każi oħra, fejn wara ttieħdet azzjoni taħt Att Nru. 1 ta' l-1992 dwar l-ippjanar ta' l-iżvilupp billi nħareġ avviż biex tieqaf u tat-twettiq kontra l- persuna responsabbli, u dan l-avviż ħareġ fl-4 ta' Diċembru, 1998 (ECF 1454/97).

Dan l-avviż ġie appellat fl-24 ta' Diċembru, 1998 fejn sussegwentement ġie miċħud mill-bord ta' l-appelli fl-10 ta' Diċembru, 1999 (PAPB 908/98E).

Iżjed tard l-iżviluppatur issottometta applikazzjoni sanatorja (PA6986/99) liema applikazzjoni għadha qed tiġi proċessata.

Is-sezzjoni ta' l-infurzar ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar ser tibqa' ssegwi l-każ sa ma l-azzjoni tiġi eżawrita skond il-liġi.

TAGĦLIM - COMPUTER STUDIES

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel privati u/jew kumpaniji privati li huma liċenzjati biex jgħallmu l-computer studies?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li skond il-lista tal-commercial schools li tinżamm fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jirriżulta li ċ-ċentri liċenzjati biex jgħallmu l-computer studies huma:

|Nru |Isem |Lokalita | |1 |Agius |Qormi | | |Tuition | | | |Centre | | |2 |Compex |Blata | | |Xomputer |l-Bajda | | |Training | | | |Centre | | |3 |Computer |Sliema | | |Advisory | | | |Services | | |4 |Computer |Mosta | | |Domain | | |5 |Education |Paola/Ħamr| | |Support |un/Sliema | | |Services | | |6 |Exor |Naxxar | | |Computer | | | |Training | | | |Centre | | |7 |Hi-Tex |Sliema | | |Computer | | | |Centre | | |8 |Holistic |Fgura | | |Technologies| | |9 |Shireburn |Ta' Xbiex | | |Computer | | | |Training | | | |Centre | | |10 |St Martin's |Blata | | |Educational |l-Bajda | | |Services | |

LCCI - TYPING

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema raġuni third level typing ta' l-eżami ta' LCCI sar qabel il-first level u s-second level ta' l-istess eżami?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-eżamijiet ta' l-LCCI isiru skond it- time-table kif tkun imfassla mill-bord ta' l-eżamijiet ta' l-LCCI stess.

Għalhekk il-ġranet meta jsiru l-first, second u third level typing kienu determinati minn dak il-bord.