MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 186 It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 186

It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.06 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 23 ta' Novembru, 1999

WERREJ MINUTI 276

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 276

TQEGĦID TA' KARTI 280

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR KUNSILLI LOKALI(IT-TIENI QARI)

LOCAL COUNCILS (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 281

AĠĠORNAMENT 304

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUBA 310

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 185 li saret fit-22 ta' Novembru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

EMERĠENZA - PAZJENTI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsiet lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il pazjent daħal fid- dipartiment ta' l-emerġenza sa l-aħħar ta' Ottubru 1999 wara inċidenti tat- traffiku, apparagun tas-sena ta' qabel?

Kemm minnhom intbagħtu ġewwa t- taqsima tal-kura intensiva?

Kemm minnhom tilfu ħajjithom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Il-pazjenti li daħlu fid- dipartiment ta` l-emerġenza fl-ewwel għaxar xhur ta' l-1999 u l-1998 wara inċidenti tat-traffiku kienu hekk:

| |1999 |1998 | |January |47 |26 | |February |59 |34 | |March |57 |32 | |April |49 |33 | |May |87 |52 | |June |80 |58 | |July |114 |67 | |August |80 |46 | |September |69 |69 | |October |77 |55 | |Total |719 |472 |

Ġewwa t-taqsima tal-kura intesiva intbagħtu 29 pazjent u kien hemm ħamsa li tilfu ħajjithom minn Jannar sa Ottubru 1999.

Mr Speaker, bil-permess tal-Kamra xtaqt nieħu din l-opportunità biex inwieġeb lill-Onor.

Vella li l-bieraħ għamel domanda supplimentari fejn staqsa - u b'sens ta' responsabbiltà nifhem għaliex staqsieha - għaliex qed isiru appelli minn individwi fuq il-gazzetti u fuq il-media biex jinxtara xi apparat għall-kura tagħhom.

L-Onor.

Membru ġibed l-attenzjoni tal-Kamra li dan jista' jwassal messaġġ negattiv li donnu l-gvern m'għadux jew m'huwiex se jinvesti fix-xiri ta' apparat.

Jien wegħidt li se ninvestiga minħabba l-importanza tas-suġġett in kwestjoni.

Ovvjament l-Onor.

Vella kien qiegħed jirriferi għall-programm li deher fuq it-television, fejn omm ta' tifla li għandha bżonn tuża l-kidney machine regolarment minħabba li m'għandhiex kliewi, għamlet appell biex jinxtara apparat li jiswa madwar Lm40,000.

Il-fatt li din il-problema hija fuq fomm kulħadd ikompli jikkonfermah l-artiklu li deher illum f'wieħed mill-ġurnali bl-Ingliż fejn hemm faċċata sħiħa ddedikata għax-xiri ta' ċertu apparat li għandu x'jaqsam mal-kura tal-kliewi.

Irrid ngħid mill-bidu li dan l-apparat jinsab l-isptar u l-omm qiegħda tagħmel appell biex tixtri dan l-apparat ħalli tiffranka li bintha toqgħod tinżel tliet darbiet l-isptar u tkun tista' tieħu t-trattament bl-istess makni li hemm l-isptar mid-dar tagħha.

Issa jekk għandek 'il fuq minn 100 pazjent li jidhrilhom li għandhom jagħżlu din is-sistema, ovvjament ħadd li hu f'sensih ma jistenna li l-gvern jixtri 100 kidney machine biex tkun tista' tingħata din it-tip ta' kura fid-dar.

Fir-renal unit illum għandna 18-il makna li qegħdin jaħdmu u hemm makna li hija ddedikata għal dialysis tat-tfal, li hija qabża sostanzjali minn dak li kien hemm ftit ta' snin ilu.

Illum ir-renal unit qiegħed jaħdem fuq shift ta' 12-il siegħa u qed jiġu ttrattati regolarment madwar 100 pazjent.

Inqalgħet ukoll il-problema li hemm riferenza għaliha fil-ġurnal "The Malta Independent" għaliex kien hemm grupp ta' nies li volontarjament qegħdin jiġbru biex tinxtata reverse osmosis ġdida.

Dawn il-kampanji li jsiru forsi jistgħu jwasslu għal sens ta' allarm għax wieħed jaħseb li l- gvern m'huwiex qiegħed jinvesti biżżejjed f'dan l-apparat.

Fil-fatt irrid ngħid li fir-renal unit hemm żewġ reverse osmosis machines, waħda minnhom li tintuża b'mod regolari u l-oħra tintuża bħala back-up, però minħabba l-volum kbir ta' pazjenti li qegħdin jattendu bħalissa qegħdin inħaddmu ż-żewġ reverse osmosis fl-istess ħin.

Fil-fatt l- unika problema li hemm hi li jekk waħda minnhom ikollha l-ħsara, allura l- proċess biex jitkomplielhom it-trattament se jieħu iżjed fit-tul.

Però nista' nassigura li m'hi se tiġi pperikolata l-ħajja ta' ħadd minn dawk il- pazjenti li qegħdin jieħdu r-renal dialysis.

Fl-istess ħin, minħabba li qed issir demand kbira fuq is-servizzi tar-renal unit, il-gvern diġà tella' l-ispeċifikazzjonijiet neċessarji biex 'il quddiem nibdew il-proċess biex tkun tista' tinxtara reverse osmosis oħra bħala back-up din id-darba.

Irrid ngħid ukoll li dawn il-kampanji biex jinxtara apparat, kif ġie msemmi anke kemm-il darba fuq il-media u fuq il-gazzetti, huma ħaġa regolari fl-isptarijiet barra minn Malta.

M'iniex qiegħed nippretendi li dak li huwa essenzjali u dak li huwa vitali ma jibqax jixtrih il-gvern, però nistgħu ngħidu li f'kull sptar barra minn Malta jkun hemm dawn l- assoċjazzjonijiet volontarji li bil-ġbir tagħhom bil-kampanji tagħhom mhux biss iqajmu awareness pożittiva fuq is-servizz, però wkoll jikkontribwixxu biex ikunu jistgħu jinxtraw affarijiet anċillari.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Għalkemm wieħed ifaħħar l-inizjattiva li ħadu l- ħaddiema stess ta' dan il-unit, sfortunatament xorta waħda ma ġabrux il- flus meħtieġa biex jinxtara l-apparat il-ġdid.

Naturalment, jidher ċar ukoll li min qed imexxi hemmhekk deherlu li l-apparat li hemm fil-preżent m'huwiex biżżejjed u fil-fatt il-Ministru għadu kif qal li l-apparat meħtieġ se jinxtara imma ma speċifikax meta.

Allura jekk l-apparat huwa xi ħaġa meħtieġa b'mod immedjat, jista' l-Ministru jekk jogħġbu jgħid meta se jinxtara?

Mr Speaker, fuq il-każ individwali li ssemma, jista' jagħti l-każ li jkun hemm nies li jkollhom bżonn il-kura fir-renal unit li jkunu jbatu min- nuqqas ta' mobilità wkoll u allura ma jkunux jistgħu jattendu faċilment l- isptar għall-kura.

F'każ bħal dan, b'talba simili bħalma qed tagħmel din il-persuna li semmejna, ikun hemm xi konċessjoni mill-gvern biex l-apparat meħtieġ ikun jista' jiġi nstallat fid-dar tal-persuna konċernata?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ewwelnett irrid nikkorreġi dak li għadu kemm qal l-Onor.

Cuschieri, fis-sens li mhux min iħaddem ir-renal unit ħass il-bżonn li jagħmel din il-kampanja imma raġel ta' pazjenta, li huwa Ingliż - peress li huwa konxju li dawn il-kampanji jsiru fl-isptarijiet kollha barra minn Malta - b'apprezzament u b'ringrazzjament għas-servizz tajjeb li ngħatat martu mir-renal unit, ħass li għandu jikkontribwixxi hu wkoll biex ikompli jgħolli l-livell ta' dan il-unit.

Jiġifieri mhux il-persuna li tmexxi r- renal unit ħasset dan il-bżonn imma din il-persuna ġiet mistiedna minn dan l-Ingliż, li miżżewweġ Maltija li kienet ħadet it-trattament Malta, biex flimkien jagħmlu din il-life cycle u jmorru l-Ingilterra biex jiġbru ċertu ammont ta' flus.

Dan għamluh mhux biex tinxtara r-reverse osmosis.

Fil-fatt jekk wieħed jara d-diskors li ġie rrapportat fuq il-gazzetti - meta konna qegħdin nagħmlu l-launching ta' din il-kampanja ta' fund- raising, li kien attenda għaliha x-shadow minister, l-Onor.

Michael Farrugia - jinduna li t-tnejn enfasizzajna li din m'hijiex kwestjoni li dawn in-nies qed iħossu l-bżonn li jtellgħu fondi għaliex il-gvern ma jridx jixtri imma qbilna li dawn l-inizjattivi għandhom jiġu nkoraġġiti kif jiġri barra minn Malta.

Il-fatt li din il-persuna ħasset li għandha tikkontribwixxi għas-servizz tajjeb li ngħata ġie kkonfermat aktar meta ftit tal-jiem ilu, il-persuna li tmexxi r-renal unit, Tony Bugeja, ingħata l-premju ħaddiem tas-sena wkoll.

U minn hawnhekk ovvjament irrid nieħu l- opportunità biex nifraħlu u nirringrazzjah ta' dak kollu li għamel u li ovvjament għandu ħsieb li jagħmel.

F'każ ta' persuna b'diżabilità, kif semma l-Onor.

Cuschieri, għalkemm bil- liġi m'hemmx provdut li l-gvern għandu jinstalla l-apparat meħtieġ fid-dar tagħha, meta jkun hemm każ ġenwin bħal dan għandha ssir talba mill-persuna b'diżabilità kemm lid-dipartiment għall-politika soċjali kif ukoll lid- diviżjoni tas-saħħa u din tiġi kkonsidrata.

Irrid ngħid ukoll li l-persuna li rrifera għaliha l-Onor.

Vella l- bieraħ, fejn omm it-tifla tixtieq li jkollha apparat id-dar, m'hijiex persuna b'diżabilità u faċilment tista' tattendi l-isptar.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Immorru lura għad-domanda oriġinali dwar id- dipartiment ta' l-emerġenza.

Jirriżulta li diversi drabi fid-dipartiment ta' l-emerġenza jew ikun hemm volum kbir ta' xogħol jew minħabba ċ- ċirkostanzi jkun hemm ħafna pazjenti li jmorru għall-kura hemmhekk li jkollhom isofru dewmien żejjed.

Ma nistax ngħidlek eżatt imma każ minnhom ġara meta grupp ta' nies ċemplu fuq ir-radio dirett minn ġo l-isptar jilmentaw li kien ilhom tliet sigħat, erba' sigħat u anke ħamsa jistennew.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu jsir biex jinqata' dan id-dewmien żejjed fid- dipartiment ta' l-emerġenza - ismu miegħu, dipartiment ta' l-emerġenza.

Nafu wkoll li f'ċerti każi m'hemmx għalfejn wieħed imur fid-dipartiment ta' l-emerġenza imma jista' jmur ġo poliklinika.

Forsi l-Ministru jista' jagħti guidelines lid-dipartiment ta' l-emerġenza biex każi bħal dawn jibdew jiġu ttrattati fil-polikliniċi, dejjem jekk il-polikliniċi jkunu attrezzati biżżejjed biex jilqgħu anke lil dawn in-nies fihom.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-fatt fil-casualty department ikollna madwar 300 każ kuljum.

Minn studju li għadu kemm ġie konkluż, fejn ġew klassifikati n- numru ta' pazjenti u għalfejn imorru ġewwa l-emerġenza, instab li 'l fuq minn 40% wara li jagħmlu t-triage huma kklassifikati fi klassi tlieta, jiġifieri li ma teżisti l-ebda emerġenza.

Issib nies li, per eżempju, tliet ġimgħat jew erba' ġimgħat qabel ikunu waqgħu u lwew sieqhom u ġurnata waħda jmorru d-dipartiment ta' l-emerġenza.

Naħseb li ż-żewġ affarijiet li rridu nagħmlu huma li barra li nkomplu bis- sistema fejn pazjent malli jasal il-casualty jgħaddi għal triage, fejn jiġi kklassifikat jekk huwiex urġenti u kemm hu urġenti, xi ħadd jinforma lill- pazjent taħt liema klassi jkun ġie kklassifikat u jingħata indikazzjoni ta' kemm bejn wieħed u ieħor għandu jistenna.

Ovvjament l-Onor.

Interpellant jista' japprezza li minkejja li jgħidulek li trid tistenna siegħa, jekk jidħol każ ta' emerġenza jaf jitfagħlek kollox erba' sigħat lura, għax f'ħafna każi jkun hemm bżonn li t-team kollu tat-tobba jkun fir- resuscitating room u jista' jdum siegħa sakemm jistabilizza l-pazjent.

Mr Speaker, aħna determinati li nwasslu dan il-messaġġ lill-pubbliku u, kif kelli okkażjoni nsemmi diġà, kmieni s-sena d-dieħla sejra tibda kampanja intensiva kemm fuq il-mezzi tat-televiżjoni kif ukoll fuq il- gazzetti, immirata proprju lejn il-pubbliku, dwar meta u kif għandu jirrikorri ġewwa d-dipartiment ta' l-emerġenza.

Nerġa' ngħid, għax hija ċifra li verament tiftaħ għajnejn ta' ħafna min-nies, li 'l fuq minn 40% tal-pazjenti li jippreżentaw ruħhom fl-emerġenza jistgħu faċilment jiġu kkurati ġewwa l-health centres.

Kif qal l-Onor.

Cuschieri wkoll, dan jitlob li l-health centres ikunu attrezzati.

Naħseb li l-Onor.

Membru huwa konxju li bħalissa għandna madwar 20 tabib neqsin fil-health centres kollha ta' Malta, però ovvjament nistgħu niggarantixxu li jekk pazjent jirrikorri ġewwa l-health centre dejjem se jkun hemm tabib preżenti.

Hawnhekk irrid nagħmel appell li minkejja l-kampanji li sejrin isiru, il-pubbliku jibda japprezza u jirrealizza li meta jattendi d-dipartiment ta' l-emerġenza meta ma jkunx każ ta' emerġenza, ikun qiegħed itellef lill-pazjenti li verament ikollhom bżonn jiġu ttrattati mill-ewwel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea Pace, domanda supplimentari.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Naf li l-Ministru forsi m'għandux quddiemu l- informazzjoni kollha, però jista' jgħidilna hemmx breakdown fuq dawk li huma sewwieqa jew passiġġieri f'karozzi u dawk li jittajru minn karozza li jidħlu fid-dipartiment ta' l-emerġenza ta' l-isptar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ovvjament m'għandix din l-informazzjoni hawnhekk imma nista' ngħidlek li din l-istatistika teżisti u jekk l-Onor.

Interpellant jagħmel mistoqsija bil-miktub inkun nista' nagħtih id-dettalji li qiegħed jitlob.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, wieħed jistenna li l-polikliniċi jkunu attrezzati b'tali mod u manjiera li jilqgħu fihom dawk in-nies li ma jixtequx imorru ġo l-emerġenza ta' l-isptar - każ tipiku huwa l-poliklinika tal-Gżira - iżda jista' l-Ministru jgħid x'inhu jsir biex din tkun aċċessibbli anke għal persuni b'diżabilità u anzjani, peress li hemmhekk ma jeżistix lift u hemm it-taraġ?

Nixtieq li l-Ministru jikkonsidra l-fatt li ħafna polikliniċi jkunu mimlijin bin-nies kull filgħodu, mhux għax iridu l- kura imma sempliċement għax ikollhom bżonn il-firma tat-tabib għar-riċetta jew għall-karta r-roża.

Jista' l-Ministru jikkonsidra li tinstab sistema fejn dawn in-nies ma jkollhomx għalfejn jimlew il-polikliniċi meta fil- polikliniċi jkunu qed jintlaqgħu hemmhekk nies għall-kura, mhux sempliċement biex jiffirmawlhom ir-riċetta u l-karta r-roża jew il-karta s- safra.

Dak ix-xogħol għandu jsir separatament f'parti oħra tal-poliklinika mingħajr ma jtellef is-servizz ta' kura li tkun qed tingħata lil min verament għandu bżonnha.

MR SPEAKER: Il-ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ħalli nitilqu mill-prinċipju li semma l-Onor.

Cuschieri.

L-ewwelnett il-health centre tal-Gżira ma kenitx mibnija bħala health centre u hemm ċerti diffikultajiet - din bdiet bħala health centre żgħir u aktar ma bdew jiżdiedu s-servizzi, aktar l-ispazju beda jonqos - u ċertament li t-tqassim ġewwa l-health centre tal-Gżira m'huwiex dak ideali.

Fil-fatt insibu li żewġ health centres biss inbnew proprju bħala health centre, li huma dawk ta' Ħal Qormi u ta' Birkirkara.

Fil-fatt għalkemm ta' Ħal Qormi nbniet speċifikament biex taqdi l-bżonnijiet ta' health centre u fil-bidu kienet kbira, bl-espansjoni tas-servizzi llum qed nirrealizzaw li anke d-daqs tagħha m'għadux suffiċjenti biex wieħed jista' jibqa' jespandi s-servizzi.

Hemm ukoll il-health centre ta' Bormla li ġiet refurbished kompletament u ġiet mibdula strutturalment biex ċerti prassi jkunu jistgħu jiġu attwati.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' riċetti ta' mediċini trid tinstab sistema oħra, u proprju bħalissa fid-diviżjoni għaddejjin fuq dan l-istudju.

Nimmaġina li l-Onor.

Interpellant huwa konxju li saru ċerti riformi f'dak li għandu x'jaqsam ma' riċetti u kitba ta' riċetti.

Fejn qabel il-mediċina kienet tinkiteb darba kull xahar, fl-1995/96 għamilna sistema fejn ir- riċetta bdiet tinkiteb darba kull tliet xhur, ħlief għall-mediċini psikotropiċi li xorta baqgħet ir-restrizzjoni li jsiru darba fix-xahar minħabba dak li titlob il-liġi.

Apparti minn dan, pass ieħor li bih imxejna 'l quddiem kien li llum il-mediċini qegħdin jingħataw kull xahrejn, jiġifieri kull meta tippreżenta r-riċetta tingħata supply ta' xahrejn, bl- eċċezzjoni tal-mediċini li jinġibdu fuq ir-riċetta l-ħadra li huma psikotropiċi u għadhom marbutin bil-liġi.

Però naqbel li ħafna mix- xogħol li nistgħu ngħidulu ta' rutina għandu jsir f'ħin li ma jkollhomx il- każijiet akuti, iżda se jkun diffiċli li telimina għaliex wieħed irid jiftakar ċerti affarijiet.

Per eżempju, meta ħadna l-pass li riċetta tinkiteb kull tliet xhur, konna speċifikajna li din m'hijiex sempliċement mossa biex in-nies tiffrankalhom li jmorru tliet darbiet fi tliet xhur, imma kienet proprju indirizzata biex tagħmilha tassattiva li qabel ma tinkitiblek ir-riċetta, it-tabib ikollu jeżaminak.

L-idea oriġinali tat-tliet xhur kienet li ma tibqax, per eżempju, tieħu l-pilloli tal-pressjoni mingħajr ma ħadd jeżaminak imma konna għamilnieha tassattiva li t-tabib irid jeżaminak kull darba li jagħmel ir-riċetta.

Però s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant huwa pożittiv u se naraw ikunx possibbli li jiġi attwat.

Fil-health centre tal-Gżira għandna problema biex jinbena l-lift hemmhekk għax jien informat li s-sid ma riedx jagħti l-permess, però jiena naħseb li anke bil-bini tal-lift ma nkunux qegħdin insolvu l-problemi tal-health centre tal-Gżira.

Naħseb li l-amministrazzjonijiet ħadu deċiżjoni tajba li ma jibqgħux jipprovaw jadattaw postijiet antiki biex jaqdu l-funzjoni ta' health centres, għax ix-xjenza u l-mediċina llum titlob li jekk verament trid tagħmel health centre li jilqa' l-bżonnijiet tal-lum b'kapaċità li jespandi s-servizzi fil-futur, wieħed irid jibnihom apposta, kif fil-fatt għamilna fl-aħħar tliet health centres.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport tal-bord ta' nkjesta maħruġ fit-12 ta' Awissu 1999 – relazzjoni dwar l-eżamijiet organizzati mill-Matsec board f'Mejju/Ġunju 1999;

Rapport tal-bord ta' nkjesta maħruġ fis-16 ta' Novembru 1999, dwar l- ammissjoni ta' studenti fil-kors tal-mediċina u kirurġija fl- Università ta' Malta, li beda f'Ottubru 1999.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar allowances u benefiċċji oħra li jgawdu minnhom l- uffiċjali u l-impjegati ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11452; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Terms of reference ta' l-impieg ta' Dr Antoinette Cutajar bħala adviser fil-ministeru għall-affarijiet barranin fuq materji li jirrigwardaw il-Parlament Ewropew, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 11316.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT DWAR KUNSILLI LOKALI

LOCAL COUNCILS (AMENDMENT) BILL

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l- Att ta' l-1993 dwar Kunsilli Lokali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, huwa bi pjaċir li llum qiegħed inressaq it-tieni att leġislattiv li jikkonċerna l-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali twaqqfu permezz ta' att ta' dan il-parlament fl-1993 u llum, wara serje ta' konsultazzjonijiet, riċerka u laqgħat qegħdin inressqu numru ta' emendi li għandhom il-ħsieb li jsaħħu l-ħidma u l-konċett tal-kunsilli lokali f'pajjiżna.

Bi pjaċir ukoll ngħid li l-emendi li qegħdin inressqu hawnhekk, mhux tant fid-dettall tagħhom però fil-prinċipji li jirrappreżentaw, għalkemm id-dettall huwa wkoll importanti, sabu l- consensus kemm ta' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali kif ukoll il- consensus tal-maġġoranza l-kbira tal-kunsilli lokali nnifishom.

Irrid ngħid ukoll li l-emendi li qed inressqu hawnhekk qed jitressqu wara fażi ta' konsultazzjoni pubblika li minnha ma rċevejniex reazzjonijiet negattivi fuq l-affarijiet l-aktar importanti, għalkemm ovvjament kien hemm diskussjonijiet fuq termini o meno ta' xi klawsoli partikolari.

Għalhekk huwa bi pjaċir li llum qiegħed inressaq dan l-abbozz ta' liġi li jiena ċert li se jkollu effett tajjeb ħafna fuq il-ħidma tal-kunsilli lokali tagħna.

Kif diġà għedt, il-kunsilli lokali f'pajjiżna twaqqfu permezz ta' Att li ġie promulgat minn dan il-parlament fl-1993 u fl-aħħar xhur ta' l-1993 u l- ewwel xhur ta' l-1994, saru l-ewwel elezzjonijiet għall-kunsilli lokali tagħna.

Minn dak il-perijodu sal-lum il-kunsilli lokali ħadmu, ġew rieletti b'mod regolari u sena wara sena, almenu sakemm kien hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, rajna pjan li wassal għad-delega ta' aktar poteri lill-kunsilli lokali.

Mat-twaqqif tagħhom fl-1994 ġew delegati lill- kunsilli lokali funzjonijiet li għandhom x'jaqsmu prattikament ma' l- iskart, jiġifieri r-refuse collection, street sweeping, meals-on-wheels u l- public conveniences.

Fis-sena ta' wara, fl-1995, rajna d-delega ta' xogħlijiet li għandhom x'jaqsmu mal-public gardens u r-road markings u fl- 1996 ingħataw ir-responsabbiltà għar-rikostruzzjoni tat-toroq lokali.

Fl-istess perjodu, bħala parti mill-politika tiegħu li jagħti poter amministrattiv lill-kunsilli lokali, il-Partit Nazzjonalista mhux biss ra li meta twieldu l-kunsilli lokali kellhom l-infrastruttura neċessarja biex jaħdmu, imma nieda wkoll il-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali f'diversi proġetti kapitali li huma xtaqu jesegwixxu fuq bażi lokali.

Kien hemm min ħadem tajjeb, kien hemm min ħadem inqas tajjeb u mill-proġett ta' l- ispecial funds irriżulta li min f'dak iż-żmien kien kapaċi jorganizza ruħu aħjar minn ieħor, irnexxielu jieħu fondi waqt li ħaddieħor li dam biex organizza ruħu naqqsulu minn dawn il-fondi.

Però ċertament li f'dan il- perjodu qasir mit-twelid tagħhom, mill-1994 sa l-1996, il-kunsilli lokali, realtà ġdida amministrattiva u demokratika f'pajjiżna, ingħataw responsabbiltajiet kbar għaliex kellna fiduċja li, minkejja d- diffikultajiet li żgur jinqalgħu kull meta tiġi launched xi ħaġa ġdida bħal din, biż-żmien sejrin jikbru fil-funzjoni tagħhom u jagħtu riżultati pożittivi.

Minn mindu twaqqfu l-kunsilli lokali, pajjiżna ra mal-158 elezzjoni għall- kunsilli lokali u numru ikbar ta' elezzjonijiet għas-sindku relattiv.

Minn dawn il-158 elezzjoni nistgħu ngħidu li kellna problemi insormontabbli biss f'żewġ kunsilli riċentement, waħda fil-kunsill lokali ta' Sannat, l-oħra fil-kunsill lokali ta' Raħal Ġdid, żewġ kunsilli li kellhom maġġoranza ta' kandidati indipendenti.

Ma jfissirx li f'kunsilli oħra m'hemmx jew mhux se jkun hemm problemi.

Irridu niftakru dejjem li qed nitkellmu fuq struttura magħmula mill-bnedmin, li minnhom innifishom joħolqu l-problemi.

Naħseb li mingħajr problemi kważi kważi ma jkunx hemm bnedmin u mhux bil-kontra, allura żgur li se nibqgħu naffaċċjaw il-problemi personalizzati u, inbiddlu kemm inbiddlu liġijiet, m'aħniex se neliminaw ir-realtà tal-problemi fil- kunsilli.

Però jien nemmen ukoll li qed naraw trend lejn il-maturità mhux biss fost il-kunsilliera nnifishom imma anke mil-lat tal-partiti politiċi.

Kif diġà kelli okkażjoni ngħid, jien nieħu gost bil-parteċipazzjoni issa uffiċjali tal-Partit Laburista għaliex nemmen li parti mill-funzjoni li għandu jagħmel partit huwa li min jirrappreżentah jiddixxiplinah meta għandu jiddixxiplinah.

U jiena l-ewwel wieħed li ngħid li kif il-Partit Nazzjonalista intervjena fejn kellu jintervjeni mal-kunsilliera tiegħu, anke l-Partit Laburista, għalkemm mhux dejjem bi qbil ma kif dehrilna li kellu jimxi, però f'ħafna drabi s-segretarju ġenerali tal-Partit Laburista intervjena biex jiddixxiplina ċerti kunsilliera tiegħu biex imexxihom fuq it-triq li tagħmel ġieħ lill-kunsill aktar milli tħares lejn l-interessi tal-partit innifsu.

Jiena nemmen li minn mindu twaqqfu l-kunsilli lokali fl- 1994 kellna learning curve li għadna għaddejjin minnha, però naħseb li mexjin tajjeb ħafna fiha.

Qed jikber is-sens ta' maturità, is-sens li inti tista' tikkontesta l-elezzjonijiet fi ħdan partit però meta tmur bħala kunsillier tal-lokal iżżomm quddiemek il-bżonnijiet tal-lokal tiegħek u li trid taħdem id f'id anke mal-partit oppost u tiftiehem kemm jista' jkun.

Mhux dejjem taqbel, anzi Allaħares dejjem taqbel, però jkollok anke l- possibbiltà ta' cross voting kif jeżisti ħafna drabi fil-kunsilli lokali.

Jiena naħseb li dan is-sens ta' maturità qabad sew u se jkompli jikber jekk aħna l-partiti politiċi nagħrfu li għandna nintervjenu mill-inqas mal- kunsilliera lokali tagħna.

Irridu nżommu lill-kunsilliera lokali tagħna ħafna aktar liberi milli nżommu lill-parlamentari tagħna u jiena nemmen li l-Partit Nazzjonalista għamel hekk s'issa u l-Partit Laburista naħseb jista' jibda jimxi f'din it-triq ukoll.

L-indikazzjonijiet tal-bidu naħseb li jistgħu jkunu pożittivi però għad irridu naraw.

Fuq perijodu ta' ħames snin id-diversi gvernijiet afdaw lill-kunsilli lokali biex jamministraw bejniethom kważi Lm50 miljun.

Dan huwa att ta' fiduċja minn dan il-parlament, minn kull gvern fil-kunsilli lokali li fl- opinjoni tiegħi ġie rikambjat ħafna, nerġa' ngħid mhux b'diffikultajiet.

L-agħar ħaġa li forsi nagħmlu fil-kamp tal-kunsilli lokali huwa li nidealizzaw il-kunċett, li kif inħobbu nagħmlu ħafna drabi f'dan il-pajjiż, l-aħħar idea li nsibu tkun qisha s-salvazzjoni ta' pajjiżna!

Il-kunsilli lokali m'humiex is-salvazzjoni ta' dan il-pajjiż, però huma mezz utili ħafna kif dan il-pajjiż jiġi amministrat u kif tħaddem id-demokrazija.

U r- riżultati li kellna f'dawn il-ħames snin ngħid li jixhdu dan il-fattur.

Wieħed jista' jħares lejn diversi suċċessi li kellhom il-kunsilli lokali, però naħseb li s-sempliċi fatt li fuq medda ta' ħames snin kull lokal, nies mil-lokal stess kellhom għad-dispożizzjoni tagħhom ammont ta' fondi li jistgħu jiddeċiedu huma kif jonfquhom, kien breakthrough enormi.

Jiena dejjem insemmi sentenza li kien qalha l-ewwel darba s-sindku ta' San Lawrenz, wieħed mill-iżgħar postijiet li jeżistu f'Malta u Għawdex, li qal: Fejn qatt konna naħsbu aħna, ħamsa minn San Lawrenz, li kull fl-aħħar tas- sena l-gvern se jagħtina ma nafx kemm il-elf lira li nonfquhom aħna kif irridu fuq San Lawrenz!

Qabel kulħadd kien ried iħabbat il-bibien tal- ministri biex nagħmlu dik it-triq, biex nagħmlu dik il-bankina u kwalunkwe ħaġa oħra.

Il-fatt li inti qed tagħti l-power f'kull lokal lil numru ta' residenti li qed jgħixu hemmhekk biex jamministraw fondi, limitati kemm huma limitati, huwa breakthrough kbira fil-mod kif kien jiġi amministrat dan il-pajjiż.

Mr Speaker, naħseb naqblu wkoll li effett benefiku ħafna li kellhom ukoll il-kunsilli lokali tagħna kien li reġgħu bdew joħolqu s-sens ta' l-identità lokali; il-fatt li għandek l-istandard tiegħek, il-motto tiegħek, il-fatt li bdejt tirriċerka l-istorja tar-raħal tiegħek, il-fatt li bdejt tippubblika kotba fuq il-postijiet tiegħek, ħaġa li kienet bdiet tmut f'dan il-pajjiż.

Bqajna bl-ibliet tradizzjonali li jibqgħu jgħidu li huma bliet, però kellna ħafna postijiet li għalkemm kienu antiki bħala żmien, kienu bdew jitilfu s-sens ta' identità tagħhom jew għax qed jingħaqdu ma' ta' ħdejhom, jew għax saru totalment differenti milli kienu fil-passat, però bdew jitilfu naqra minn dik l-identità li kien hemm f'kull lokal.

Barra minn hekk kien qed jiġri li ħloqna ħafna postijiet oħra moderni, bħal Pembroke u Santa Lucia, li ma kienx hemm din is-sens ta' komunità.

Per eżempju, l-Onor.

Cuschieri minn San Ġiljan, post li ċertament biddel il- fisjonomija tiegħu minn qabel il-gwerra 'l hawn, però kien għad hemm almenu l-każin tal-banda fejn wieħed għandu point of reference, imma Pembroke x'point of reference seta' kellek?

Santa Lucia x'point of reference seta' kellek?

Naħseb anke minn dan il-lat il-kunsilli lokali kellhom aspett benefiku li f'dawn il-postijiet bdew joħolqu dan is-sens ta' identità.

Effett benefiku ieħor - almenu jien inħossu benefiku imma ma naħsibx li kulħadd jaqbel miegħi fuq dan il-punt - huwa li l-kunsilli lokali ħolqu b'mod sistematiku pressure fuq il-burokrazija ċentrali u fuq il-gvern ċentrali.

Ħolqu pressure point li l-gvern u l-public service riedu bilfors jibdew ibiddlu l-istandards tad-delivery tas-servizzi tagħhom.

Ovvjament kull gvern dejjem kellu u l-public service dejjem kellu l-garr, biex ngħid hekk, però kien garr li jiġi esternat jew privatament ma' xi kap ta' dipartiment jew garr li jiġi esternat sempliċement ma' xi ittra fil- gazzetta.

Bil-ħolqien tal-kunsilli lokali u bl-interaction li ovvjament ikun hemm dejjem u għaddejja kuljum bejn il-gvern u l-kunsilli lokali f'dak li huwa delivery ta' servizzi, jiena naħseb ħloqna pressure point ġustifikat fuq il-gvern ċentrali biex jibda jtejjeb is-servizzi tiegħu.

Issa din tista' taqlibha kif jaqilbuha kultant in-naħa ta' l-oppożizzjoni biex jgħidu li l-kunsilli lokali nħolqu biex il-gvern ifarfar ir- responsabbiltajiet minn fuq spallejh u jgħaddihom fuq il-kunsilli lokali.

Dan l-argument niġi għalih aktar tard, però li qed ngħid hawn m'huwiex dan.

Jiena qed ngħid li hawn Malta qatt ma kellna sistemi kif jeżistu barra minn Malta, fejn għandek consumer protection societies li huma b'saħħithom, li huma indipendenti, li huma funded indipendentement li għandhom l-obbligu li jagħmlu pressure lill-gvern biex jagħti s-servizzi tiegħu b'ċerta kwalità, u għalhekk minn dan il-lat naħseb li l-kunsilli lokali servew ta' pressure groups u allura naħseb li dan għandu jiġi kkonsidrat bħala aspett pożittiv ukoll.

Fl-opinjoni tiegħi suċċess ieħor - u forsi dan huwa l-ikbar - huwa li pajjiżna fl-aħħar mill-aħħar għamel il-breakthrough li jibda jgħid li l- gvern m'huwiex kollox f'dan il-pajjiż!

Kellna wisq tradizzjoni storika ġejja minn żmien il-kolonjaliżmu fejn il-gvern Ingliż kien dejjem iżomm kollox f'idejh, li l-public service jrid ikun nominat minnu, li kemm jista' jkun id-delegi, il-kostituzzjonijiet li kien ikollna jagħtu mill-inqas poteri, tradizzjoni li kompliet fis-snin sittin u sebgħin, u li bdejna nattakkawha biss lejn l-aħħar tas-snin tmenin.

Naħseb li bil-ħolqien tal- kunsilli lokali għamilna l-breakthrough mentali li l-gvern m'għandniex nibqgħu nħarsu lejh bħala s-salvatur jew il-motivatur tal-pajjiż.

Dan il- pajjiż jimxi 'l quddiem biss jekk jirnexxilna ndaħħlu fl-amministrazzjoni tiegħu l-aħjar nies f'kull livell.

Mhux neċessarjament l-aħjar nies għax bl-elezzjonijiet forsi ma ġġibx l-aħjar nies, imma ġġib żgur l-aktar nies popolari, jekk humiex l-aħjar jew le mbagħad iridu jipprovaw lilhom infushom wara.

Però tajjeb li niftħu l-ispazju almenu biex ma jkunux biss dawn il-65 siġġu hawnhekk, imma niftħu l-ispazju ta' l-amministrazzjoni pubblika għal kulħadd, għal kulmin għandu x'idea u jaħseb li jista' jikkontribwixxi.

Ċertament m'għandniex sistema li tiggarantixxi li inti teleġġi l-aħjar nies.

L-elezzjonijiet huma li huma, m'għandniex għalfejn noqogħdu nagħmlu d-diskorsi fuqhom, però żgur li l-kunsilli lokali kienu attrazzjoni għal ħafna nies.

L-ammont ta' nominazzjonijiet li kellna naħseb żgur qabeż l-1,500 persuna, li volontarjament, għax ma titħallasx, offrew li jkunu ta' servizz.

Issa minn dawn in-nies kollha ċertament għandek it-tajbin, għandek inqas tajbin u għandek l-inqas inqas tajbin.

Imma din hija d-demokrazija u b'din għandna nkunu kburin f'pajjiżna!

Il- kunsilli lokali huma tajbin għax il-parteċipazzjoni tan-nies stess li se jiddeċiedu huma stess fuq il-bżonnijiet tagħhom fir-raħal, kienet fl- opinjoni tiegħi breakthrough politika kbira u att ta' fiduċja tal-gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista meta ressaq dawn l-emendi.

Meta nagħmlu dan il-kwadru li mhux qed ngħid li huwa sabiħ kollu, m'għandux difetti, jew li kollox mexa tajjeb - ma nkunx qiegħed ngħix f'din id-dinja jekk naħseb li dak li nagħmlu fl-aħħar mill-aħħar jirriżulta li kollu hu kif xtaqnieh, għax f'kulma jagħmlu l-bnedmin hemm l-affarijiet tajba u l-affarijiet ħżiena - però kieku kelli naqta' linja ngħid li l- bilanċ huwa pożittiv immens.

U proprju qegħdin hawnhekk għaliex l-isfida li għandu pajjiżna għal quddiem m'hijiex dwar x'se nagħmlu biex inrażżnu l- kunsilli lokali għax tant hemm abbużi fil-kunsilli lokali li rridu noħolqu l-mekkaniżmi kif innaqqsulhom il-poteri, imma peress li kienet storja ta' suċċess - storja ta' suċċess politiku wkoll - l-isfida proprju hi x'se nagħmlu flimkien biex nevolvu aktar il-kunsilli u biex nagħmluhom aktar parteċipi fl-iżviluppi li rridu naraw f'pajjiżna.

Jiena ngħid li dan il-gvern m'għandux problemi f'din l-isfida għaliex mhux biss waqqaf il-kunsilli lokali u fit-twelid tagħhom kellu dak l-att ta' fiduċja li jiżvesti ruħu minn ftit mill-poteri tiegħu u għaddihom lill- kunsilli lokali, però huwa gvern li matul is-snin wera biċ-ċar u bil-fatti li l-politika tiegħu hi li flimkien mal-kunsilli jevolvi politika li trid tagħti aktar power lill-kunsilli lokali f'dan is-sens.

Kif diġà għedt, minn mindu waqqafhom gvern Nazzjonalista kellu programm bejn l-1994 u l- 1996 fejn sena wara oħra ddevolva responsabbiltajiet ġodda fuq il-kunsilli lokali.

Fl-1994 - l-ewwel sena ta' ħidma, li parti minnha kienet kollha elezzjonijiet għax l-aħħar elezzjonijiet saru f'Mejju 1994 - ġew devoluti r- refuse collection u l-public conveniences.

Fl-1995 ġew devolved il-public gardens u r-road markings; u fl-1996 ġiet devolved ir-road reconstruction.

Però kien hemm l-impenn mhux biss tal-paroli u tar-responsabbiltajiet, imma wkoll l-impenn finanzjarju.

Bejn l-1994 u l-1996, sena wara oħra, rajna żieda fil-finanzjament li ġie mogħti lill-kunsilli lokali.

U issa rridu nkunu realistiċi; ma nistgħux ngħabbu lill-kunsilli lokali b'aktar res- ponsabbiltajiet jekk m'aħniex se nagħtuhom aktar finanzjament.

Fis-sentejn li għamel il-gvern Laburista - fejn veru ma żdidux ir-responsabbiltajiet għax kien hemm żewġ inizjattivi prattikament li m'għabbewhomx finanzjarjament - naqqsilhom 15% tal-finanzjament lill-kunsilli lokali għal raġunijiet tagħhom.

Però naħseb illum kulħadd jirrikonoxxi li t-tnaqqis ta' dak il-finanzjament effettwa lill-kunsilli lokali u dan jgħidulek kull min kien jaħdem fil-kunsilli lokali.

Il-Partit Nazzjonalista jimxi mod ieħor għax jifhem li ma jistax ikun li għaddejjin minn politika fejn irridu nkabbru s-sehem li għandhom il- kunsilli lokali u ma neħdux ir-responsabbiltà li nżidu l-finanzjament lill- kunsilli lokali.

Jiena bi pjaċir nirriafferma l-messaġġ li bgħatna b'dan il-budget fejn għal darb'oħra l-finanzjament lill-kunsilli lokali qiegħed jiżdied sostanzjalment.

Il-bieraħ, waqt li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti tal-budget, il-ministru tal-finanzi ħabbar li kontra d-Lm9 miljun ivvotati s-sena l- oħra, li kienu maqsumin bejn special funds u ordinary funds, għal din is- sena qiegħed jivvota s-somma ta' Lm9.66 miljun bħala ordinary funds, żieda weħidha ta' Lm660,000 fuq is-sena l-oħra.

Barra minn hekk hemm allokazzjoni oħra ta' Lm840,000 bħala unspent funds li m'għaddewx din is- sena u se jgħaddu s-sena d-dieħla.

Minflok kif jiġri dejjem fil-gvern - u din tajjeb li ngħiduha - li jekk fl-aħħar tas-sena ma tkunx infaqt il-flus, dawk il-flus jintilfu u ma jiġux allokati fis-sena ta' wara, fil-każ tal- kunsilli lokali l-flus li ma rtirawx matul din is-sena, se jiġu allokati għas-sena d-dieħla wkoll u allura jridu jiġu kkonsidrati bħala funding.

Però ma nieqfux hemmhekk għax fil-funding ordinarju qlajna 'l barra l-parti tal-ħlas tal-liċenzji.

Fejn qabel il-ħlas tal-liċenzji kienu jkunu parti mill-ispecial funds, din id-darba m'aħniex qed nikkontjawhom hemmhekk, qlajniehom barra għar- raġuni - li nispjegaw aktar 'il quddiem meta niġu fuq id-devoluzzjoni tal- liċenzji u tal-wardens - li bil-migrazzjoni li qed issir tal-liċenzji, il- liċenzji se jmorru mingħand il-pulizija għand id-diversi dipartimenti u allura se jibdew jitħallsu mid-dipartimenti lill-kunsilli lokali.

Dan ifisser li barra l-fondi li hemm imħabbra fil-budget, il-liċenzji li kienu jinġabru u se jibqgħu jinġabru mill-kunsilli lokali u li tagħhom il- kunsilli lokali kienu jdaħħlu circa Lm300,000, għaliex issa se jieħdu wkoll bħala issuers of licences tal-lands, dawk se jkunu ħlasijiet li se jsiru above and over l-allokazzjoni li hemm fil-budget.

Barra minn hekk, meta ssir id-devoluzzjoni tal-wardens u t-tickets jibdew joħorġu mill-kunsilli lokali - din nitkellem fuqha aktar 'il quddiem però hija prattikament imminenti fil-bidu tas-sena d-dieħla - mit-tickets li jingħataw il-kunsilli lokali għandhom dħul kalkolat ta' Lm660,000 jew Lm670,000 fis-sena mill- fines li jinġabru mill-qorti dwar l-istess affarijiet, jekk wieħed jara l- history ta' l-aħħar tliet snin.

Jekk tgħodd il-flus li hemm fil-budget, li jiġu Lm10.5 miljun, flimkien ma' xi Lm300,000 tal-liċenzji li jiġbru kull sena u li se jitħallsu separatament tagħhom, u s-Lm650,000 li se jingħataw tramite s-sistema tal-wardens, ifisser li s-sena d-dieħla l-kunsilli lokali se jkollhom għad-dispożizzjoni tagħhom iċ-ċifra fantastika ta' Lm11.5 miljun għal sena waħda.

Att ta' fiduċja fil-kunsilli lokali akbar minn hekk naħseb diffiċli ssib Mr Speaker!

Aħna mhux qed ngħidu lill-kunsilli lokali: Ejjew ħudu l-flus għax wasal il-Christmas u wasal il-millennju, anke jekk mhux se tonfquhom!

Qed nagħtuhomlhom għax għandna fiduċja li kapaċi jonfquhom sew!

U kultant kapaċi jonfquhom aħjar mill-gvern, kif ipprovaw diversi studji.

Per eżempju, fejn jidħol refuse collection, il-cost per unit of household huwa prattikament nofs li kien jonfoq il-gvern meta kellu l-iscammels miegħu.

Il-cost per square metre tat-tarmac tar-resurfaced roads mingħalija huwa xi one-third inqas milli kien jonfoq il-gvern meta kien jagħmilhom hu.

Jiġifieri aħna dan l-att ta' fiduċja qed nagħmluh għax nafu li jekk ngħaddu dawn il-flus lilhom, se jonfquhom u jonfquhom tajjeb.

M'aħniex nagħtuhom dawn il-flus biex joqogħdu jħarsu lejhom jew biex jitfgħuhom il-bank, kif ġara f'żewġ kunsilli.

Kellna kunsill minnhom li fil-bank kellu xi Lm0.25 miljun jew xi Lm300,000 iġemmagħhom sena wara sena!

Qegħdin nagħtuhomlhom għax nafu li jistgħu jħaddmuhom tajjeb, għandna fiduċja li jħaddmuhom tajjeb u għax qed ngħabbuhom b'aktar responsabbiltajiet!

Għall-wardens se nagħtuhom Lm660,000 però qed nistennew li jonfquhom fuq il-wardens, ħalli jkollna warden system sura ta' nies.

Jiġifieri meta qed ngħid li nagħtuhom il-flus, ma rridx infisser li qisni għandi t-tifel tiegħi ta' seba' snin u se nagħtih xi rigal għax ġej il-Christmas biex joqgħod jilgħab bir-rigal.

Se nagħtuhomlhom għax se ngħaddulhom aktar responsabbiltajiet, kif għaddejnielhom aktar responsabbiltajiet, u mat-trapass tar-responsabbiltajiet trid ovvjament tiffinanzjahom.

Però ċertament li bi Lm11.5 miljun f'idejhom il-kunsilli lokali se jkollhom l-aħjar sena li qatt seta' kellhom s'issa.

Insemmi fuq fuq l-agreement li sar mal-water services corporation għar- reinstatement tat-toroq wara li kellna ħafna garr mill-kunsilli lokali individwali dwar kif kienu qed isiru.

Però rrid nammetti li wara li ntlaħaq dan l-agreement il-kunsilli lokali individwali jidher li waslu għal xi arranġamenti mal-WSC li huma aktar verbali milli ħaġa oħra, u naqsu l- complaints totalment.

Jiena ma rċevejtx complaints aktar fuq il-WSC minn ebda kunsill, u għalkemm m'hemmx formalizzar ta' l-agreement fuq bażi individwali hemm xi tmien kunsilli li fil-fatt se jiffirmaw l-agreement.

Ħafna minnhom jew qatgħu l-complaints jew inkella waslu għal arranġamenti informali mal-WSC.

Naħseb li din il-problema spiċċat għax meta tkun ministru - l-Onor.

Mangion naħseb jaqbel miegħi - tiddeċiedi jekk hemmx problema jew le skond l-ammont ta' garr li jkun qed jasallek fuqha, jekk ma jasallek l-ebda garr jiġifieri m'hemmx problema.

Dak huwa l-kejl normali li nużaw, imma f'dan il-każ irrid ngħid li bl-għajnuna tal-WSC din il- problema ġiet solvuta.

L-agreement biex ir-responsabbiltà ta' bdil ta' bozoz tgħaddi f'idejn il- kunsilli lokali fl-aħħar ġie mfassal u nirringrazzja lil kulmin kien involut.

Fil-fatt saru tliet gruppi ta' sitt kunsilli kull wieħed - u dan huwa l-lat pożittiv li nitkellem fuqu aktar 'il quddiem - u fis-26 ta' dan ix-xahar se ssir laqgħa bejn l-uffiċjali tad-dipartiment tal-kunsilli, l- Enemalta u dawn il-kunsilli lokali biex jiftehmu fuq il-launching ta' dan l- agreement bejn Diċembru u Jannar.

Jiġifieri se nkunu qegħdin nittestjaw dan l-agreement, joħorġu t-tenders għall-ħlasijiet li jridu jsiru għat- tibdil tal-bozoz, però l-modalitajiet huma miftehmin, u malli joħorġu t- tenders inkunu nistgħu nibdew inħaddmuh għal perijodu qasir f'dawn it-tliet gruppi biex naraw kif immorru u naħseb li sal-bidu tas-sena nkunu nistgħu niffirmaw l-agreement mal-kunsilli kollha.

Jien l-ewwel wieħed li nammetti li hija għarukaża li ndumu prattikament sena u ħames xhur biex nagħmlu dawn it-tip ta' agreements, pero' ejja nħarsu 'l quddiem u ngħidu li wasalna.

Għandna numru sabiħ ta' kunsilli li diġà ffirmaw il-kuntratt għad- devoluzzjoni ta' l-amministrazzjoni tal-libreriji u hemm numru sabiħ ieħor li applikaw lid-dipartiment tal-libreriji biex jibdew jamministraw il- libreriji lokali u reġjonali.

Komplejna bl-ischool rebuilding programme u l-involviment tal-kunsilli lokali f'dan il-proġett li kien beda l-Onor.

Mangion meta kien ministru bl-għajnuna ta' l-Onor.

Bartolo.

Din kienet inizjattiva tajba, tant li komplejnieha, però naħseb li it needs to be revisited għaliex hemm diversi problemi amministrattivi anke fir-rigward tad-delivery tax-xogħol.

Però huwa proġett tajjeb li għandna nkompluh.

Nidejna u kienet suċċess kbir l-iskema ta' l-ETC community work, jiġifieri l-opportunità li l-kunsilli lokali jużaw għal ħin limitat nies li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol mingħajr ma jitilfu d-dritt għar- reġistrazzjoni għax-xogħol.

M'għandix il-lista kompleta ta' kemm kunsilli qed jużawha imma mingħalija wasalna għal xi 25 kunsill li qed jużaha u hemm involuti xi 60 jew 70 ħaddiem.

Bħalissa l-ministeru tiegħi qed nitkellmu maċ-chief executive ta' l-ETC biex naraw kif nistgħu ntejbu din l-iskema.

Tkompliet ukoll l-iskema li kien beda l-Onor.

Mangion ta' l-assignment tal- ħaddiema tal-gvern fuq bażi permanenti mal-kunsilli lokali, però l-istess diffikultajiet li sab l-Onor.

Mangion fi żmienu baqgħu evidenti anke taħt din l-amminstrazzjoni u għalkemm ġew assenjati xi erba' jew ħames ħaddiema fuq talba tal-kunsilli u wara individwazzjoni mill-kunsilli, ma ġewx assenjati wisq aktar minn hekk.

Aħna qed ninsistu li m'għandniex oġġezzjoni li kunsill lokali li jidhirlu li jrid juża din l-iskema mibdija mill-amministrazzjoni preċedenti jużaha, anzi ninkoraġġuha.

Però biex nevitaw il-problemi li kien iltaqa' magħhom l-Onor.

Mangion meta ħareġ applikazzjonijiet dak iż-żmien u applikat persuna waħda biss, qed ngħidu lill-kunsilli biex jindividwaw huma l-persuna.

Jekk ħaddiem tal-gvern jaqbel li jmur magħhom, jgħidulna min hu, f'liema grade hu, u aħna nitħabtu mad-dipartiment partikolari biex jiġi released u jmur magħhom.

Kull fejn kellna din it-tip ta' sistema ħadmet.

Ħaddimna wkoll politika għad-devoluzzjoni ta' l-artijiet tal-gvern.

Qegħdin ngħidu lill-kunsilli lokali biex jindividwaw artijiet u postijiet li huma tal-gvern li mhux qed jiġu utilizzati kif għandhom jiġu utilizzati u aħna lesti ngħaddu t-titolu legali lill-kunsilli lokali, basta jkollhom proġett li huwa vijabbli kummerċjalment jew proġett li jistgħu jiffondu huma għal għanijiet soċjali.

Ħloqna policy partikolari li ġiet ċirkolata lill-kunsilli kollha, saret devoluzzjoni ta' xi erba' siti partikolari - però qed nitkellem mill-memorja - u nħolqu numru ta' problemi.

Waħda mill- problemi prinċipali li nħolqot hija b'żewġ sentenzi partikolari li ngħataw riċentement mill-qrati tagħna, fejn l-interpretazzjoni tidher li hi li art esproprjata mill-gvern for a public purpose ma tistax tgħaddi issa f'idejn il-kunsilli lokali jekk il-kunsilli lokali se jużawha għal xi skop kummerċjali.

Hemm il-famuża sentenza tat-Teatru Manoel u allura l-parir li għandna huwa li rridu noqogħdu attenti ħafna x'nistgħu nagħmlu u nġib eżempju.

Il-kunsill lokali tal-Mosta applika biex biċċa art tiġi mgħoddija lilu u tiġi kkonvertita f'car park minnu b'interessi kummerċjali u ovvjament titmexxa kummerċjalment, imma parti minn dik l-art mhijiex tal-gvern imma esproprjata.

Bis-sentenzi li ngħataw riċentement il-proġett ma jistax jiġi aċċettat mill-gvern minħabba l-problema legali li nqalgħet.

Deherli wkoll li hemm numru ta' problemi li nixtieq nirriżolvi b'mod finali mad- dipartiment ta' l-artijiet.

Naħseb huwa notorju għal kulħadd, kemm hu diffiċli biex tinnaviga f'dan id-dipartiment fih.

Qed nipprovaw noħolqu sistema ċara ta' kif għandna nimxu però ma nistax ngħid li jiena kuntent għal kollox b'dak li qegħdin nagħmlu.

Ma naħsibx li hija s-sistema ideali ta' kif għandu jagħti s-servizz il-gvern jekk biex inċaqilqu l-affarijiet irridu nidħlu jiena jew il-ministru ta' l-intern personalment bejn id- dipartimenti.

S'issa qed ninvolvu ruħna personalment b'mod regolari jiena u l-ministru ta' l-intern biex nipprovaw ngħaġġlu l-affarijiet, però nispera li din ma tkunx l-attitudni permanenti mid-dipartiment ta' l- artijiet għaliex m'huwiex mod kif tmexxi s-servizz ċivili.

Din hija politika li ntlaqgħet tajjeb mill-kunsilli, però rridu nsibu metodu aħjar kif inħaddmuha għax naħseb li jista' jkollha effett kbir anke fuq il- finanzjament tal-kunsilli.

Matul is-sena l-oħra erġajna waqqafna, wara li kienu tneħħew, il-local council desk officers fl-uffiċċju ta' kull permanent secretary.

Dan se jkun persuna kruċjali meta niġu biex inħaddmu s-sistema tal-customer care li mexjin fuqha b'pass mgħaġġel u naħseb li nkunu f'pożizzjoni biex tiġi launched f'April/Mejju li ġej.

Se tkun sistema li ċittadin jista' jmur fil- kunsill lokali tiegħu u jirreġistra complaint jew query kontra kull dipartiment tal-gvern u dik il-query tiġi handled elettronikament u tgħin allura fl-auditing tal-complaints li l-gvern jirċievi.

Kif jaf dan il- parlament, għamilna wkoll review ta' l-ispecial funding għax kien hemm ċerti inekwitajiet fih u dehrilna li għandna nneħħuh.

Nieħu gost li l- Kamra kollha qablet ma' din il-linja meta s-sena l-oħra vvotat favur din il- politika.

Mr Speaker, matul is-sena l-oħra lestejna wkoll l-electronic mapping ta' l-assi kollha tal-kunsilli lokali.

Illum f'kull kunsill lokali għandna fuq mappa bażi GIS, l-asset kollu ta' kull kunsill lokali, minn kull bank li jeżisti sa kull siġra li teżisti, mill-kilometraġġ tal-pavimenti kollha, inklużi t-tip ta' pavimenti, sal-kilometraġġ ta' kull beach, jekk hijiex rocky u jekk hijiex sandy.

Dan l-electronic mapping ingħata f'hard copy - mhux f'forma diġitali għaliex dak trid tixtri r-rights mingħand il-planning authority - lil kull kunsill lokali, allura llum kull kunsill lokali għandu din l-informazzjoni.

Din kienet importanti ħafna għar-raġuni li l-formula li qed tiġi proposta f'dawn l-emendi hija bbażata proprju fuq l-assets li għandhom il-kunsilli lokali, u allura l-appell tagħna kien u għadu li l- kunsilli lokali jżommu l-field services branch informata bit-tibdil fl- assets li jkollhom.

Is-sena l-oħra żammejna l-ewwel konferenza nazzjonali u ġie organizzat ukoll f'Malta il-commonwealth small states forum.

Ngħid ukoll li wara ħafna talbiet li kienu ilhom isiru mill-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, imxejna biex insaħħu din l-assoċjazzjoni, kemm billi biddilna - u l-bieraħ ippreżentajt fuq il-Mejda tal-Kamra - r-regolamenti li jirregolawha u tajnieha aktar poteri rappreżentattivi vis-a-vis il-kunsilli lokali, kif ukoll billi żidna l-istaff li għandha anke in vista tax-xogħol li hemm.

Ċertament l-akbar proġett li impenja lid-dipartiment tal-kunsilli u l- ministeru matul is-sena l-oħra huwa l-introduzzjoni tal-wardens tal- kunsilli lokali.

Sar xogħol intensiv ħafna; jien ippresedejt laqgħa kull 15-il ġurnata bit- team immexxi minn membri ta' l-MEU flimkien ma' diversi nies tad- dipartiment, li ltaqa' ħafna aktar regolari minn hekk, u kien hemm ħafna u ħafna pjanar u dettall x'isir.

Mexa kollox on schedule ħlief għal ħaġa waħda; li l-kuntratt li nħareġ ovvjament mill-kumitat tal-kuntratti għall- information management system li se tirregola, ħa ż-żmien biex jiġi awarded, imbagħad wara li ġie awarded sar appell li reġa' ħa ż-żmien u prattikament waqajna lura sitt ġimgħat jew tmien ġimgħat mix-schedule li għandna, però din hija acqua passata.

Illum diġà bdejna naraw il-kunsilli lokali jiffirmaw il-co-operation agreements bejniethom, għad baqa' erba' agreements x'jiġu ffirmati li diġà huma scheduled, u ftit ġimgħat oħra għandha toħroġ it-tender għal provision ta' warden services mill- kumpanniji.

In-numru ta' wardens diġà laħaq 'il fuq minn 100, hemm 52 oħrajn li qed isegwu l-kors, waqt li hemm xi kors ieħor ippjanat.

Jiġifieri naħseb li n-numru se jkun adegwat.

Diġà għandna notice of interest minn dawk li se jkunu l-prosekuturi, u għandna wkoll interess minn min se jkunu r-reġistraturi.

L-għamara u l-postijiet fejn se jkunu t- tribunali lokali ġew identifikati u mgħammra b'kollox ħlief il-computers li qed jiġu nstallati f'dawn il-ġimgħat.

Mr Speaker, se nibdew il-field testing tas-sistema fil-15 ta' Jannar.

Il- commitment li tana l-kuntrattur li għaddej bħalissa bis-systems analysis u l-customisation tas-sistema, hi li fil-15 ta' Jannar nibdew nittestjaw is- sistemi jew fi grupp jew fi tnejn ta' kunsilli lokali differenti.

Qed ngħidha pubblikament għaliex irrid norbot kemm lin-nies tagħna kif ukoll lill-kuntrattur bil-wegħdiet li jsiru.

Jien m'iniex wieħed minn dawk li - kif ikollok il-parir li tagħmel - ma ngħidx pubblikament it-targets tiegħi għax meta ma jintlaħqux niġi kkritikat.

Jiena nippreferi li ngħid x'inhuma t-targets u noħroġ għonqi għal dak li jgħiduli n-nies.

Jiena kelli meeting hawnhekk mal-kuntratturi u man-nies tagħna u wegħduni li fil-15 ta' Jannar jibdew il-field testing, almenu fi grupp wieħed ta' kunsilli.

U jien qed nirripeti l-wegħda li saret hawnhekk.

Se jsir il-field testing fejn ikollna ħafna problemi - Allaħares ma jinqalgħux il-problemi - però huwa intiż biex ikollna l-problemi mill-15 ta' Jannar sal-15 ta' Frar, nagħlqu u naġġustaw il-field testing u mill-15 ta' Frar nibdew formalment indaħħlu l- wardens fl-ewwel grupp.

L-entry date tal-wardens huwa previst li jkun bejn il-15 ta' Frar u l-15 ta' April, jiġifieri qed ngħidu xahrejn biex grupp grupp jibdew jaħdmu l-wardens.

Se nipprovaw innaqqsu ż-żmien ta' l-entry, però l-parir li għandna huwa li ma niftħux l-għaxar gruppi kollha f'daqqa minħabba settling-in time u minħabba wkoll li jiena nixtieq li meta l- wardens jibdew verament jaħdmu ma nibdewx f'daqqa waħda b'sistema drakonika li minn day one dan il-warden se jibda jara lil kull min qed jitfa' ż-żibel barra u jara l-karozzi kollha pparkjati u nibdew naqtgħu l-irjus ta' kulħadd.

Naħseb ikun tajjeb li l-ewwel pass ikun edukazzjoni fejn il- warden jgħidlek: "Isma', jien qed naqbadlek il-karozza, se nħallilek dan it-ticket li għal-lum ma jitħallasx, kollox għadu l-istess" u nibdew indaħħlu dawn it-tip ta' ideat.

Naħseb li nkunu aktar effettivi jekk nagħmlu hekk, allura rridu ċertu żmien biex jidħlu.

Però l-latest date li jien qed nippjana li jkollna l-wardens hija l-15 ta' April tas-sena d- dieħla.

Irrid ngħid ukoll li parti minħabba l-effett tal-wardens u parti minħabba l-priedki u l-insistenza li kien jagħmel l-Onor.

Mangion qabli u li bqajt nagħmel jiena, kellna effett benefiku ħafna din is-sena għax naħseb beda issa jidħol fil-konxju tal-kunsilli lokali li m'għandhomx jikkonsidraw ruħhom bħala renju għal rashom.

Parti mill-effett ta' ħolqien tal-kunsilli lokali u tal-pride fil-lokal u l-individwalità kienet li kull kunsill beda jaħseb li huwa territorju, kważi pajjiż li la jrid jitkellem mal-gvern u lanqas irid jitkellem ma' min qiegħed ħdejh.

Bil-mod il-mod, bl-insistenza taż-żewġ naħat u bl-esperjenzi li qed jaraw minħabba l-wardens, naħseb li fl-aħħar bdejna noħolqu sens ta' belonging naturali u fl-aħħar qed naraw jinħolqu l-gruppi ta' interess komuni.

Dan ġara fil-qasam tal-wardens, ġara fil-każijiet ta' l-Enemalta fejn il-kuntratti mhux qed jiġu fuq bażi individwali però bħala grupp u ġara wkoll fil-kwestjoni mal-WSC.

Dan qed jiġri wkoll fuq xi affarijiet oħra, per eżempju, Ħ'Attard, Ħal-Lija, Ħal Balzan, Birkirkara qed jitkellmu fuq sistema komuni ta' internal transport, apparti l-public transport, u r-riorganizzazzjoni tal-public transport.

Qed jitkellmu wkoll fuq proġett komuni għal dar ta' l-anzjani.

Postijiet oħra bħas-Siġġiewi u dawk l-inħawi qed jitkellmu fuq l-istess ħaġa fir- rigward ta' l-anzjani.

Fl-aħħar beda jkollna s-sens li aktar ma ningħaqdu aktar jista' jkollna forza biex niddeliverjaw is-servizzi li għandna.

Fl- opinjoni tiegħi dan huwa s-sens ta' maturità u jindika li l-kunsilli lokali tagħna qegħdin f'dik il-learning curve li huwa neċessarju jekk pajjiżna jrid jimxi 'l quddiem.

Mr Speaker, niġi issa għall-emendi.

L-ewwel ħaġa rrid ngħid hi li meta għamilna r-review ta' l-Att preżenti, sibna li sostanzjalment dan ipprova ruħu bħala Att li kien tajjeb, ma kienx perfett għax naħseb li ebda Att tal-Parlament ma joħroġ perfett l-ewwel darba, però dan l-Att m'aħniex qegħdin inbiddluh sostanzjalment.

Jiġifieri s-sustanza tiegħu, il-prinċipji tiegħu kienu tajbin mill-bidu u se jibqgħu hemmhekk.

Però ovvjament, billi kienet l-ewwel esperjenza tal-kunsilli lokali meta sar dan l-Att, għax sar qabel ma twaqqfu, l-esperjenza tgħallmek, u wara ħames snin ta' esperjenza u ta' ħidma l-emendi kienu neċessarji biex nirraffinaw il-ħidma tal-kunsilli lokali.

Jiena f'dan l- ambitu qed inressaq dawn l-emendi.

L-eżerċizzju li qed nagħmlu llum m'huwiex eżerċizzju biex inbiddlu l-prinċipji, imma biex inbiddlu l- mekkaniżmi, u l-proposta ta' l-emendi ħierġa mill-esperjenza aktar milli mill-prinċipji politiċi jew legali.

Biex wasalna għal dan il-proċess ma bdejniex min fuq għal isfel imma bdejna minn isfel għal fuq.

Jiena sinċerament ngħid li meta jiena sirt segretarju parlamentari b'responsabbiltà wkoll għall-kunsilli lokali, ma tlaqtx b'xi prekonċett ta' x'irridu nagħmlu, ħlief li rridu nbiddlu l-metodu kif jiġi elett is-sindku u ma kontx ċar x'irridu nagħmlu u ma nagħmlux, ma kelli ebda idea ta' xejn.

U allura ridna ngħaddu learning process flimkien.

L-ewwel pass kien li fil-konferenza nazzjonali li kienet saret is-sena l-oħra, għamilna session twila fejn il-kunsilli lokali tkellmu dwar l-emendi li huma ħassew li għandhom bżonn.

Li tkellmu hemmhekk, plus l-esperjenzi li kellu d- dipartiment mill-1993 'l hemm, l-ittri li kien irċieva mill-1993 'l hemm, ġew distillati f'dokument ta' diskussjoni.

Dak id-dokument ta' diskussjoni tpoġġa jew ġie diskuss kemm ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali kif ukoll ma' l-assoċjazzjoni tas-segretarji u minn hemmhekk ħadna r- reazzjonijiet tagħhom u mxejna għall-white paper li ġiet ippubblikata f'Ġunju tas-sena l-oħra.

Il-white paper ġiet segwita b'numru ta' laqgħat li jien żammejt kemm ma' l-assoċjazzjoni, mas-sindki, kif ukoll ma' l- assoċjazzjoni tas-segretarji, u ma' kull min talabni li niltaqa' miegħu - kien hemm xi kunsilli lokali individwali - biex nitkellmu dwarha.

Dawk ir- reazzjonijiet evalwajnihom, iddiskutejnihom fuq livell ukoll ta' kabinett u sar il-bill.

Fil-fatt, jekk hemm bżonn evidenza ta' kemm il-gvern ta kas l- input li kien hemm, wieħed iqabbel il-bill mal-white paper u jara li hemm differenzi sostanzjali.

Insemmi, per eżempju, il-kwestjoni tad-deputy major.

Ngħid ċar u tond għaliex tneħħiet, għalkemm mhux se noqgħod inġibhom waħda waħda.

Kien hemm reazzjoni totalment negattiva mil-lat tal-kunsilli lokali stess.

Iktar ma kont naħseb li l-kunsilli lokali se jkunu favur ħaġa bħal din, iktar il-kunsill lokali ħarġu totalment kontra l-idea li d- deputy major jiġi mill-minority group.

Dehrilna li b'dik it-tip ta' reazzjoni plus ċerti ideat li kellna, għandna nneħħuha.

Ma dehrilniex li kienet xi ħaġa ta' prinċipju tant imporanti li wieħed kellu jimponiha fuq il-kunsilli lokali.

Għalhekk isiru l-white papers u Allaħares nibdew nippubblikaw white papers u ngħidu li kulma jkun hemm fil-white paper isir bill.

Din issir proprju biex ikun hemm din il-fażi ta' konsultazzjonijiet.

Jiena xtaqt li jkolli wkoll ir-reazzjoni tal-Malta Labour Party fuq il- white paper imma l-MLP deherlu li la privatament u lanqas pubblikament ma kellu jikkummenta però issa ovvjament se jikkummenta hawnhekk.

Fi kliem ieħor, l-emendi prattikament huma distillar ta' l-esperjenzi li għaddew minnhom il-kunsilli lokali mill-1994 sal-lum, esperjenzi li għadda minnhom id-dipartiment u diskussjoni li fl-opinjoni tiegħi ma setgħetx tkun aktar wiesgħa.

Tkellimna ma' kull min ried jitkellem, ħadna l-kummenti u għandna r-rapport dettaljat, klawsola klawsola, ta' x'issuġġerixxa kull kunsill lokali.

Irrid ngħid li prattikament il-kunsilli lokali kollha ssottomettew il- veduti tagħhom bil-miktub apparti li tkellimna magħhom, apparti li kelli xi tliet laqgħat mas-sindki f'fora differenti, jiġifieri ddistillajna kollox.

Il-Bill ovvjament ma jirriflettix dak li xtaq kulħadd, Allaħares!

Fl- aħħar mill-aħħar bilfors trid tieħu ċerti deċiżjonijiet 'l hawn jew 'l hemm imma ngħid li dan il-Bill - m'għandi l-ebda dubju li ngħidha din anzi ngħidha b'konvinzjoni - jirrappreżenta x-xewqat tal-maġġor parti l-kbira tal-kunsilli lokali.

Kunsill lokali partikolari xtaq jara xi ħaġa, l-ieħor xtaq jara oħra, l-assoċjazzjoni xtaqet ħaġa u s-segretarji xtaqu ħaġa oħra, però fl-assjem ta' dan il-Bill żgur li jirrappreżenta l-veduti tal-kunsilli lokali kollha tagħna u naħseb anke dan huwa valur.

F'dan l-istadju m'iniex sejjer nidħol fid-dettalji tal-Bill però xtaqt li nsemmi l-prinċipji l- aktar kardinali li nemmen li janimaw dan il-Bill.

L-ewwelnett l-elezzjoni tas-sindku.

Din se nsemmiha mill-bidu għax m'għandix dubju li kulħadd se jitkellem fuqha hawnhekk pero' ħadd ma jitkellem imbagħad kif għandu jitkellem għax iktar immorru fuq pie speranze milli naraw id-diffikultajiet.

Kulħadd irid l-elezzjoni tas-sindku b'mod dirett, punto.

Kulħadd jgħidlek: Ejja nagħmluha b'mod dirett, però mbagħad kulħadd jieqaf hemmhekk.

Meta tibda tispjegalu l-konsegwenzi ħadd ma jkun iridhom u jgħidulek: Imma vvinta xi ħaġa oħra!

Jiena dejjem nirrispondi: Fid-dinja kollha vvintaw kull tip ta' sistema matematika biex tagħmel l-elezzjonijiet, jiena jew l-Onor.

Mangion se nivvintaw xi sistema li ma teżistix?

M'hemmx dubju li l-elezzjoni diretta tas-sindku tista' ssir però għandha l-konsegwenzi tagħha, konsegwenzi li lis-sindku trid tagħtih il-maġġoranza anke jekk m'għandux maġġoranza, li b'dik il- maġġoranza ma tistax tisfiduċjah lis-sindku, għandek diversi problemi li nsemmihom kollha fil-white paper.

Nistgħu mmorru għal dik is-sistema, però għal dik is-sistema rridu mmorru?

Dan l-aħħar kien hemm problema li għandhom f'reġjun partikolari l- Italja, li issa jridu jbiddlu l-liġi biex lis-sindku lanqas il-maġġoranza tiegħu ma tista' tisfiduċjah!

L-Italja llum hemm is-sistema maġġoritarja, fejn għandek l-elezzjoni diretta tas-sindku u tagħti maġġoranza lis-sindku.

Jekk sindku ġab 35% f'tellieqa ta' tlieta, l-ieħor iġib 30% u l-ieħor iġib 30% jew whatever, jagħtuh il-maġġoranza tas-siġġijiet però l-maġġoranza tista' tisfiduċjah.

Issa anke dik iridu jneħħu!

Jiġifieri kulħadd għandu dawn il-problemi!

Jiena nirrepeti li nistgħu nagħżlu l-elezzjoni diretta tas-sindku jekk irridu, però nagħżluha bil-konsegwenzi kollha tagħha.

Il- gvern ma jidhirlux li wasalna fil-fażi fejn nagħmluha, l-ewwelnett għaliex m'għandniex it-tradizzjonijiet storiċi ta' l-elezzjonijiet diretti.

It- tieni ħaġa, il-problemi li aħna kellna fl-elezzjonijiet tas-sindku ma kenux problemi cross party, biex ngħidilhom hekk, problema bejn il-Partit Nazzjonalista u l-indipendenti jew problema bejn il-Partit Nazzjonalista u l-Partit Laburista, però kienu problemi interni għaż-żewġ partiti.

Min mit- tlieta tal-Partit Nazzjonalista se jilħaq sindku u tispiċċa tħabbathom ras ma' ras għax min jużalek il-proċedura u min jużalek xi ħaġa oħra.

Allura jew tħabbathom ras ma' ras kif kont nagħmel jien u mbagħad jgħajruk li qed tindaħal, imma almenu kien ikolli sindku u kien jaħdem il-kunsill, jew inkella tħallihom floating u ma jiġri xejn!

Kellna din il-problema f'Ħaż-Żebbuġ riċentement biex ma noqgħodux insemmuhom kollha, fejn bejn l-elezzjoni u l-ewwel laqgħa, bil-maġġoranza Laburista rriżenja kunsillier Laburista, ma kienx hemm min jista' jitla' bil-by-election għax ma kellhomx kandidat ieħor u lanqas il-co-option ma setgħet issir qabel ma jiġi elett is-sindku, u ġew ħamsa b'ħamsa.

Kieku tkun cocciuto tgħidilhom biex ma jidħlux għal-laqgħa għax m'għandhomx maġġoranza, toqgħod tuża l-proċedura kontra l-ispirtu tal-kunsill, imma l- Partit Nazzjonalista qal: Le, il-Labour Party għandu l-maġġoranza, idħlu vvotaw għal min jiddeċiedi l-Labour Party!

Jiġifieri l-problemi tas-sindku qatt ma kienu problemi ta' elezzjoni imma dejjem kienu problemi ta' ambizzjonijiet personali fil-gruppi tal-partiti.

Mela ejja nsolvu bid- dixxiplina tal-partiti, u l-partiti huma realtà politika, ma noqgħodux naħarbuha issa!

Issa nistgħu nagħmlu r-retorika u nimmaaġina li se nismagħha min-naħa l-oħra meta l-Partit Nazzjonalista jiddeċiedi li jitlaq, il-Partit Laburista jiddeċiedi li jitlaq, issa dawk noqogħdu ngħiduhom kollha!

Imma r-realtà hija li qegħdin it-tnejn hemmhekk issa u rridu neżerċitaw id-dixxiplina fuq in-nies tagħna.

Aħna għandna obbligu lejn in-nies għax kif għandna obbligi f'dan il- parlament għandna obbligi fuq livell ta' kunsilli lokali u allura ma naqilbux il-problema għax tista' tkun skomda għas-segretarji ġenerali tagħna jew għad-diriġenti tagħna li lin-nies tagħna ngħidulhom: Le, inti m'intix se tkun sindku, dak se jkun sindku.

Minflok nagħmlu din, inbiddlu sistema sħiħa!

Is-sistema ħadmet għax anke bil-problemi kollha li kellna internament, kienu xorta minuri ħdejn il-180 elezzjoni li kien hemm!

U allura l-proposta li hawn f'dan il-Bill hija li essenzjalment inżommu s- sistema ta' l-elezzjoni indiretta li teżisti, pero' nagħlqu l-iscappatoii li hemm ta' min irid juża l-leverage personali fuqna.

Allura qed ngħidu li nibqgħu kif aħna, jekk wara 12-il elezzjoni ma jiġix elett sindku, hi x'inhi r-raġuni, l-ewwel għandek sitta u mbagħad tmur għall-oħrajn, sitta oħra, hi x'inhi, jieħu over the oldest member, l-aktar wieħed anzjan fil- kunsill għal tliet xhur!

L-aħjar soluzzjoni u l-aktar waħda prattika hija li tpoġġi deadline.

Qatt ma jista' jkollna kunsill mingħajr sindku.

Meta xi ħadd jippressa, jippressa, jippressa u jaf li għandu deadline, jaf li se jasal, jaf li jekk mhux se jkun hu ma jistax iħassar aktar issa għax hemm soluzzjoni, allura naħseb imbagħad kulħadd jibda jirrealizza.

Nerġa' ngħid li din m'hijiex l-aħjar soluzzjoni, pero' l-aktar soluzzjoni prattika fl- opinjoni tiegħi.

Qed inneħħu wkoll - u dan huwa importanti - il-logħob tal-quorum.

Fil- preżent il-quorum fil-kunsilli lokali huwa 50% and over, jiġifieri minn sebgħa jrid ikun hemm erbgħa.

M'hemmx bżonn noqgħod insemmi l-istejjer fejn min ma jridx jilgħab, iħassar u jitlaq 'il barra.

Qed jiġi propost li jekk laqgħa tal-kunsill tiġi aġġornata darbtejn minħabba lack of quorum, allura l-quorum jinżel minn 50% and over to 50% and under.

Jiġifieri minn sebgħa, il-quorum jiġi tlieta, ma jiġix erbgħa.

Huwa ħażin min qed juża u min uża - qed ngħidu għaż-żewġ naħat indipendenti, Laburisti u Nazzjonalisti - l-quorum biex itellef ix-xogħol.

Huwa ħażin min jabbuża mill-proċeduri biex ix-xogħol fil-kunsill jieqaf.

Jiena lest ukoll li ngħid li jekk il-quorum jibqa' jiġi abbużat, inbaxxuh aktar il-quorum.

Wara kollox f'din il-Kamra minn 65, 15 huwa l-quorum!

Għax il-prinċipju huwa proprju li l-Kamra trid taħdem, mhux inti tuża n-numru u tuża t- teknikalità biex ma taħdimx!

U jien qed nagħti l-preavviż li min jibqa' jabbuża jew nibqgħu nsibu l-problemi, nerġgħu nbaxxu l-quorum, għaliex huwa ħażin li l-kunsilli kultant ikollhom jaħdmu bil-mentalità kif konna naħdmu fil-KSU, jew kif jaħdmu xi każini tal-football jew xi każini tal-baned.

Jiġifieri l-proċeduri qegħdin hemmhekk biex jiġu utilizzati għat-tajjeb ta' l-għaqda, mhux biex jiġu abbużati.

Qed nagħmlu wkoll il-positive vote of no confidence li għandu jagħlaq iċ- ċirku madwar is-sindku.

Qed norbtu d-dritt li inti tagħmel vot ta' sfiduċja ma' l-obbligu li fl-istess vot tinnomina lil ħaddieħor bħala sindku biex ma jiġrix kif ġara, li nisfiduċjaw lil wieħed però ma nagħmlux lill-ieħor għax hekk ikun jaqbel.

B'dan l-assjem ta' emendi u rtokki żgħar li qed nagħmlu nemmen li għandna niżguraw li jkun hemm il-kontinwità.

U nerġa' nappella lill-kunsilliera kollha biex iħarsu lejn il-kunsill mhux bħala logħba bejniethom ta' min se jilħaq u min mhux se jilħaq, imma għandhom iħarsu lejn il-kunsill bħala mezz effettiv kif il-lokal tagħhom jista' jiġi 'l quddiem.

Fl-opinjoni tiegħi t-tieni emenda ta' importanza kbira ħafna hija t- tibdil fil-formula ta' l-allokazzjoni tal-fondi ordinarji.

Il-formula s'issa kienet ibbażata fuq popolazzjoni u area tal-lokal.

Mill-bidu nett ġie rrealizzat li din ma kenitx formula ideali però kienet formula tajba sempliċement għaliex kienu żewġ kriterji faċilment ascertainable u kienet ukoll mingħajr diskrezzjoni ministerjali fejn jista' jassenja jew ma jassenjax.

Però konna nafu mill-ewwel li m'hijiex qed tassenja biżżejjed fondi, tant hu hekk li mill-bidunett fl-ispecial funds inħolqu l-fondi speċjali għal-lokalitajiet iż-żgħar.

Kellna fund partikolari li taħt il- 5000 persuna kien jallokalek ċertu ammont ta' flus u taħt l-10,000 persuna kien jallokalek ammont ta' flus ieħor.

Fil-fatt l-idea tal-management tal- liċenzji mill-kunsilli lokali kienet inħolqot proprju biex ikun hemm introjtu ieħor għall-kunsilli ħalli jikkumpensa l-iżbilanċ li kien qed jinħoloq bit-tħaddim tal-formula.

Jiġifieri kien hemm qbil li kellna formula li waqt li kellha l-preġju tagħha ma kenitx qiegħda proprju taħdem kif wieħed kien jixtieqha.

Kienet qiegħda tagħti ħafna fondi nieqsa lill-kunsilli żgħar u kellna żewġ kunsilli partikolari, il-Marsa u Raħal Ġdid, li ma kenux żgħar imma lanqas mill-kbar nett, li kienu notorjament under-funded bil-formula kif kienet qed taħdem.

Kulħadd kien qed jaqbel fuq il-bżonn tal-bidla u kien neċessarju allura li ssir din il-bidla.

Il-bidla li qed tiġi proposta hawnhekk, u rrid ngħid li din il-formula, għalkemm ikkomplikata biex wieħed jaqraha, meta wieħed jispjega x'inhi jasal biex jifhem mal-ewwel is- sempliċità tagħha.

Il-formula hija bbażata fuq x'assi għandek f'kull lokal.

Nieħdu l-maintenance tal-bankijiet li hija r-responsabbiltà tal- kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex kollha.

Il-field services branch, li huwa t-technical arm tad-dipartiment, għaddet il-bankijiet kollha li jeżistu f'Malta u f'Għawdex, ikkalkolat kemm trid tonfoq flus biex tagħmel maintenance ta' bank - man-hours, żebgħa u affarijiet oħra - u kull kunsill lokali fuq il-bażi ta' dak il-kalkolu jieħu persentaġġ tal-bankijiet li għandu kontra l-bankijiet li jeżistu f'Malta u Għawdex kollu.

Jiġifieri jekk il-Belt għandna 100 bank u f'Malta u f'Għawdex kollu hemm 20,000 bank, il-Belt jieħu 1,000 over 20,000 tal- persentaġġ li se jiġi allokat għall-bankijiet.

Issa bħal bankijiet jeżistu s-siġar, jeżistu s-soft areas, jeżistu l-pavimenti, jeżistu r-road markings u kollox.

Dan huwa l-kalkolu li qiegħed isir u biex inkunu eżatti, kif diġà għedt issa għandna listi ta' l-assi kollha li jeżistu mapped fuq il- GIS, il-field services branch qiegħda għaddejja b'updating ta' l- inventarju.

Jiġifieri matul din is-sena l-field services branch ma qagħdetx fuq id-data li kellha ta' l-1994/95, imma reġgħet marret tgħodd kollox, kemm hemm siġar, kemm hemm bankijiet, kemm hemm square meter ta' pavimenti, x'tip ta' pavimenti eċċ. Sa l-aħħar tas-sena tkun spiċċat dan l- eżerċizzju biex meta niġu biex inqassmu l-flus is-sena d-dieħla, ikollna l- aħħar inventarju.

Kif se taffetwa lill-kunsilli?

Kieku bqajna nagħtu lill-kunsilli Lm6.5 miljun, kien se jkun hemm min se jieħu inqas u min se jieħu iktar.

M'hemmx dubju, jekk se tbiddel il- formula mhux se tibqa' l-istess, xi ħaġa se titbiddel.

Aktar milli kif se taffetwa lill-kunsilli, jien nistaqsi: Il-formula hija ġusta?

Jien ngħid li hija ħafna iktar ġusta milli kienet qabel.

Hija bbażata fuq dak li għandhom il-kunsilli lokali, tieħu in konsiderazzjoni żieda fl-assi li jistgħu jagħmlu l-kunsilli lokali għax, per eżempju, jekk jien inżid in- numru ta' pjanti, awtomatikament is-sena d-dieħla se jkolli mdaħħal il- maintenance tagħhom .

Ma tistax teffettwa l-finanzjament tal-gvern u lanqas il-finanzjament l-ieħor tal-kunsilli lokali għar-raġuni sempliċi li l-finanzjament overall jiffissah il-gvern.

Mhux se jeffettwa lill-gvern jekk, per eżempju, San Pawl il-Baħar jiddeċiedu li jitfgħu 100 palma ġdida ħalli jieħdu aktar flus.

Fl-aħħar mill-aħħar il-gvern se jgħidlu jekk hux se jieħu Lm11,000 miljun jew Lm12,000 miljun.

Il-variables tal-formula tant huma varji - hemm żewġ paġni ta' formula, mingħalija aktar minn 60 jew 70 variable - li kull kunsill lokali jekk San Pawl il-Baħar se jżid il- pjanti u allura jnaqqas xi ħaġa żgħira mill-allokazzjoni fuq il-pjanti biex idaħħal xi ħaġa oħra, il-Mellieħa jżidlu l-beach facilities u allura jeħodlu aktar mill-beach facilities.

Jiġifieri kunsill lokali ma jistax jagħmel xi ħaġa biex jieħu ħafna aktar flus mingħand il-kunsilli l-oħra.

U naħseb li dan hu s-sabiħ tagħha wkoll, li m'hemmx id-diskrezzjoni ministerjali u se tibqa' taħdem fuq l-assi.

Mr Speaker, naħseb all in all ma stajniex noħorġu formula aħjar u jiena sinċerament irrid nirringrazzja lill-persuna li tmexxi l-field services branch, is-Sur Piu Farrugia, li huwa l-moħħ wara dan ix-xogħol kollu.

Dan huwa xogħol enormi, kif jaf l-Onor.

Mangion.

Jiena ma nafx kif jirnexxilhom imorru fuq post, jaraw il-markings tat-toroq, jippjantawhom fuq pjanti, jagħmluhom fuq il-computer, iżommuhom updated.

Dan huwa inkredibbli u mingħajr l-għajnuna tagħhom ċertament ma konniex la naslu għal xi ħaġa bħal din u wisq inqas inżommuha updated.

Irrid ngħid ukoll li din il-formula għandha l-qbil ta' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali.

Huma jaqblu li din hija formula vijabbli li wieħed għandu jaħdem fuqha.

Mr Speaker, permezz ta' dawn l-emendi qegħdin ukoll nintroduċu l-kunsill lokali ta' l-Imtarfa li kelli diversi okkażjonijiet nitkellem dwar ir- raġunijiet għaliex dehrilna li kien żvilupp li wieħed irid jirrikonoxxih, però fl-istess ħin ħadna l-opportunità biex indaħħlu wkoll il-konċett tal- hamlets.

Huwa konċett ġdid li mhux aċċettat minn kulħadd u hemm xi oppożizzjonijiet.

Kien hemm xi hamlets oħra li aħna pproponejna li xi kunsilli lokali oġġezzjonaw għalihom.

Sfortunatament, għalkemm ġibna avviżi fil-gazzetti, ma kellniex nies li kitbulna u qalulna: "Aħna nixtiequ nkunu hamlet".

Jien ngħid li din il-politika tal-hamlets għad trid tikber u għad ikollna pressures biex inkabbruha.

Irridu noqogħdu attenti kif nimxu u tajjeb li bdejna bil-mod biex naraw kif immorru 'l quddiem, però naħseb li huwa pass pożittiv li jekk nagħġnuh tajjeb tista' tkompli tkabbar is-saħħa tal-lokalitajiet differenti.

Qed inżommu l-prinċipji tal-contracting-out tas-servizzi tal-kunsilli lokali, però qed nagħmlu xi emendi għax kien hemm xi ftit taħwid f'ċerti sezzjonijiet fejn jidħlu l-kuntratti li tista' tagħti lill-kunsilli lokali oħra jew lid-dipartimenti tal-gvern.

Kien hemm drafting li ma tantx kien feliċi għax kien qisu kontradittorju.

Issa qed nagħmluh ċar; il-prinċipju huwa kollu contracting-out ħlief f'każ ta' dipartiment jew kunsill lokali ieħor jew public body.

Bil-permess tal-ministru kunsill lokali jista' jagħti direct order lil dawn sakemm ma jeċċedix il-perijodu ta' xahar, u jekk il-valur ikun inqas minn Lm100 u huwa inqas minn xahar, allura ma jkollux bżonn imur għand il-ministru.

Jidhrilna li nistgħu nafdaw lill- kunsilli lokali li jagħtu direct order ta' Lm100 kull xahar.

Il-politika tiegħi se tkun li nibqa' ninsisti li jkun hemm il-permess, ħlief f'emerġenzi għax fir-realtà din qiegħda minħabba l-emerġenzi u anke biex inkopru legalment kwestjonijiet bħalma kellna fil-każ tal-KIP.

Legalment f'dak il-każ ma kienx hemm mod kif jidħol il-gvern, allura naħseb li din tkopriha wkoll jekk nagħtu din il-possibilità.

Hawnhekk qed nieħdu l-opportunità biex neskludu lill-kunsilliera u l- impjegati tal-kunsill lokali milli jitfgħu l-offerta għal tenders fil- kunsilli tagħhom, kemm għall-goods kif ukoll għal services, waqt li taħt l- obbligu tat-tendering procedure qed indaħħlu d-drittijiet reali li jistgħu jakkwistaw issa l-kunsilli lokali fuq l-artijiet li jingħataw lilhom.

U għall-istess raġuni qed nagħtu l-permess, dejjem bil-permess tal-ministru, li l-kunsilli lokali jidħlu għal commercial undertakings, jiġifieri jidħlu f'partnerships, jieħdu shareholdings, eċċ.

Qed nagħmlu wkoll diversi emendi li huma neċessarji minħabba l- introduzzjoni tal-wardens u t-tribunali lokali li jkollna l-okkażjoni nidħlu fihom iktar 'il quddiem fil-kumitat.

Qed nieħdu wkoll l-opportunità li nsolvu problema amministrattiva kbira dwar l-arrows fit-toroq.

Naħseb li l-Onor.

Mangion jiftakar il-problemi kollha li kienu jinqalgħu l-iktar f'arterial roads, fejn ikun hemm triq li faċċata waħda tkun ma' kunsill u l- faċċata l-oħra ma' kunsill ieħor, allura ħadd ma jagħti kasha.

Agħar minn hekk, kellna toroq bħal Santa Duminka bejn il-Fontana u r-Rabat - l- iSpeaker jafha żgur! - fejn it-triq tibda ż-żewġ naħat mar-Rabat u mbagħad wara ftit tiġi naħa minnhom mal-Fontana u n-naħa l-oħra mar-Rabat, wara ftit nerġgħu naqilbu, parti tmur mal-Fontana u parti mar-Rabat.

Bl- għajnuna tal-field services branch, qbadniehom dawn u pprovajna nimxu bil- mod loġiku li ngħidu triq għandha tkun żewġ naħat ma' kunsill wieħed.

Rajna ftit in-numri biex żgur ma tiġix affettwata b'xi mod l-entità tal- kunsill mil-lat ta' nies, u issa qed ngħidu li l-financial u l- administrative responsibility għal dik it-triq tkun ta' kunsill wieħed.

Jidhrilna li solvejna problema l-iktar għar-residenti ta' dawn it-toroq għaliex kienu toroq li kull kunsill ma jagħtix kashom.

Niftakar triq oħra fil-Fgura fejn parti minnha tibda r-Raħal il-Ġdid, fin-nofs hija tal-Fgura u terġa' tiġi Raħal il-Ġdid, jew Ħaż-Żabbar u l-Fgura, u allura din it-triq ħadd ma ried jagħmlilha t-tarmak, minkejja li kollha mkissra, għax ħadd ma jgħid li hija tiegħu kollha u ma ftehmux bejniethom.

Jiġifieri ridna nsolvu din il-problema.

Mr Speaker, hemm diversi emendi oħra ta' natura teknika li jkollna opportunità nidħlu fihom fl-istadju tal-kumitat.

Għandna opportunità oħra li sejra ssaħħaħ il-konċett tal-kunsilli lokali għax barra dawn l-emendi ġiet ippreparata emenda għall-Kostituzzjoni li ġiet mgħoddija lill- Oppożizzjoni għall-kummenti tagħha - tajtha lill-Whip xi tliet ġimgħat ilu - biex il-prinċipju tal-kunsilli lokali jiġi entrenched bid-due terzi fil- kostituzzjoni tagħna.

Din l-emenda m'għandhiex sustanza u m'għandhiex termini li huma enforceable però hija dikjaratorja fuq il-prinċipju tal- kunsilli lokali u, ladarba ż-żewġ naħat qed naqblu, il-gvern qed jissuġġerixxi li din id-dikjarazzjoni dwar il-kunsilli lokali tkun entrenched fil-kostituzzjoni.

Qed nistennew lin-naħa ta' l-oppożizzjoni biex tgħidilna jekk taqbilx ma' l-entrenchment; jekk kemm-il darba l- oppożizzjoni taqbel aħna ngħaddu għall-pubblikazzjoni u jekk le, indaħħluha xorta fil-kostituzzjoni mingħajr ma tkun entrenched bid-due terzi.

Mr Speaker, b'dan l-abbozz ta' liġi għandna opportunità biex iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra, kif għamilna f'dawn l-aħħar snin, inkomplu nsaħħu l- kunsilli lokali tagħna u nħarsu 'l quddiem lejhom b'fiduċja, b'sens ta' responsabbiltà, bħala parti essenzjali tad-demokrazija ta' pajjiżna.

Jien nawgura li jkollna opportunità li jkollna dibattitu tajjeb f'dan il- parlament u fil-kumitat li jrid isir wara, bil-għan li noħorġu b'liġi mirquma li tgħin lill-ħaddiema tal-kunsilli lokali tagħna.

Grazzi ħafna.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Speaker, naħseb wara s-sħana jew il-kesħa tal- budget, għidha kif trid, tajjeb li llum għandna liġi dwar il-kunsilli lokali li tittratta punti u prinċipji li fuqhom hemm qbil across the board fil-Kamra.

Wara li l-ministru ta overview dettaljata mhux biss dwar il- liġi imma anke dwar il-ħidma ġenerali ta' matul is-sena tal-kunsilli lokali tajjeb li naraw effettivament x'qed jipproni l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna li naħseb huwa riżultat ta' l-esperjenzi ta' matul dawn l-aħħar ħames snin.

Il-preparamenti għal din il-liġi kienu bdew meta kont jien ministru; konna qegħdin niflu sezzjoni, sezzjoni biex naraw x'tibdil hemm bżonn ibbażat fuq informazzjoni u esperjenzi min-naħa tad-dipartiment u min- naħa tal-ministru li niksbu fil-proċess kontinwu ta' l-iżvilupp tal- kunsilli lokali.

Allaħares ma jkunx hemm dan il-proċess kemm min-naħa tal- kunsilli li qed jimmaturaw u jiżviluppaw aktar u min-naħa ta' l- amministrazzjoni ċentrali li bil-politika ġenerali tagħha tiggwida l- iżvilupp tal-kunsilli lokali.

Mr Speaker, qabel ma nkompli tajjeb li mill-bidu nikkorreġi konklużjoni żbaljata min-naħa tal-ministru, appuntu dwar il-fatt li qal li ma kien hemm l-ebda reazzjoni dwar il-white paper min-naħa tal-Partit Laburista.

Jien infakkar lill-ministru li f'Ġunju ta' din is-sena konna mistednin kemm hu u kemm jien għal-laqgħa ta' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali f'Għawdex, fejn iddisukutejna l-white paper u jien ippreżentajt paper li ċertament waslet għand il-ministru għax qed nara l-personal assistant tiegħu jitbissem, peress li talabni kopja u għaddejthielu.

Ta' min jinnota wkoll li effettivament ma ġewx inklużi fil-Bill li għandna quddiemna xi punti li mhux biss ma qablux magħhom il-kunsilli imma aħna wkoll issuġġerejna li għandhom jitneħħew, kemm dwar is-sindku u l-viċi sindku, kif ukoll dwar is- segretarju li jkun irid l-approvazzjoni tal-ministru.

Allura nixtieq li nneħħi din il-misconception li forsi kellu f'moħħu l-ministru meta qal li l- Partit Laburista ma tax kas il-white paper.

Anzi għall-benefiċċju tal- kunsilliera u ta' min qed jismagħna tajjeb li ngħidu li meta ħarġet il- white paper internament fil-partit saru laqgħat mal-kunsilliera Laburisti li kienu diġà eletti biex nidħlu fid-dettalji ta' din il-white paper.

Kif se nispjega aktar 'il quddiem, hemm aspetti pożittivi li ċertament hemm qbil dwarhom.

Tajjeb ngħid ukoll li ħafna minn dan ix-xogħol huwa kontinwità ta' dak li kien sar qabel l-1996, bejn l-1996 u l-1998 u wara.

Hemm element ta' kontinwità li jwassal il-messaġġ tajjeb li l-kunsilli lokali qegħdin hemmhekk fl-interess tal-lokalità - dan sostnejtu qabel, insostnih issa u nibqa' nsostnih - allavolja hemm il-parteċipazzjoni diretta taż-żewġ partiti u jistgħu jkunu affiljati partiti oħra li jidħlu fihom direttament.

Immedjatament li kunsillier ikun maħtur u nnominat f'lokalità, dak ikun jirrappreżenta lin-nies u lir-residenti f'dik il- lokalità.

Jekk il-kunsilliera jżommu dan il-prinċipju jien konvint li jkun l-element deċiżiv li jwassalhom għal żvilupp aħjar fil-lokalità tagħhom, ovvjament fil-parametri tal-limitazzjonijiet imposti fuqhom.

Mr Speaker, aħna naqblu li l-kunsilli lokali għandhom ikunu awtonomi, kif tgħid il-liġi, u għandna nħarsu din l-awtonomija tagħhom.

Però jien dejjem sostnejt, kif reġa' sostna llum il-ministru, li l-awtonomija ma tfissirx li inti tkun repubblika żgħira fir-repubblika ta' Malta.

Jiġifieri l- awtonomija m'hijiex ekwivalenti għall-indipendenza.

Aħna m'aħniex stat federali, imma pajjiż żgħir bil-problemi macro u micro tiegħu, soċejtà varjata ħafna però bażikament aħna soċjetà ta' madwar 380,000 ruħ, b'ħafna komunitajiet żgħar.

Kunsill lokali huwa awtonomu u għandu ċerti poteri eżekuttivi li qed jiddelegahomlu l-gvern ċentrali, però ma jfissirx li dik il-komunità se taħdem indipendentement mill-komunitajiet l-oħra u ma jkollhiex interfacing kontinwu mal-gvern ċentrali.

Però huwa importanti li dan l-element ta' deċiżjoni fuq livell lokali jkun hemmhekk u jidher li qed isir.

U dan iwassalni għat-tieni kriterju.

Id-deċiżjonijiet li jittieħdu fuq il-livell tal-kunsilli lokali għandhom jirrispekkjaw ċerta responsabbiltà u accountability.

Naqblu fuq il- prinċipju tad-devoluzzjoni, naqblu li jkun hemm dawk l-oqsma identifikati min-naħa tal-gvern ċentrali li jgħaddihom fuq il-kunsilli lokali għax nemmnu li huma jistgħu jamministraw dak il-poter devolut lilhom aħjar jew b'iktar effiċjenza milli kieku jamministrah il-gvern ċentrali.

Allura la qegħdin naslu għal dan il-goal huwa importanti li l-kunsilliera jifhmu li ż- żieda fil-poter eżekuttiv li jkun devolut fuqhom hemm marbut magħha wkoll responsabbiltà akbar, accountability akbar u trasparenza akbar fl-aġir tagħhom.

Naħseb li dan huwa kriterju ieħor li wieħed irid iżomm quddiem għajnejh f'kull policy li wieħed jipprova jmexxi lill-kunsilli lokali fiha.

Jekk dan jintilef ma nkunux qegħdin nilħqu l-għan li nsaħħu l- amministrazzjoni pubblika.

Ngħiduha kif inhi, meta inti qed tgħaddi ċerti poteri lill-kunsilli lokali mhux biss għandek l-element ta' demokratizzazzjoni għaliex ikun hemm parteċipazzjoni akbar, imma l- amministrazzjoni pubblika ta' pajjiż se tkun iktar effettiva, effiċjenti u iktar accountable ukoll.

Punt ieħor li l-kunsilli lokali jridu jżommu quddiem għajnejhom - u naħseb li f'dan m'hemmx nuqqas ta' qbil - huwa l-fatt li l-eżistenza u l- iżvilupp tal-kunsilli lokali jiddependi ħafna mill-parteċipazzjoni akbar tal-membri tal-komunità.

Jiġifieri t-tnejn naqblu li kunsill lokali għandu jkun il-fulcrum u l-istrument li jgħaqqad il-komunità.

Il-ministru semma l- identità li jqanqlu l-kunsilli lokali fil-lokalitajiet rispettivi tagħhom u kemm daħħlu s-civic pride.

Huwa tajjeb li jkun hemm is-civic pride fil- lokalità u j'Alla titrawwem f'kull individwu fil-komunità għax dan ċertament jagħmel il-ħidma tal-kunsilli lokali aktar faċli u jkollna riżultati aħjar.

Imma naħseb naqblu li għandna nħarsu kif il-kunsilli lokali fid-deċiżjonijiet li huma jieħdu u fil-mod kif jimplimentawhom għandhom jinvolvu kemm jista' jkun firxa wiesgħa tal-komunità fil-lokalità nvoluta.

Tajjeb li l-kunsilliera jifhmu li jekk ikollhom il-koperazzjoni tal-membri tal-komunità, ix-xogħol tagħhom effettivament se jkun eħfef.

Ċertament mhux qed ngħid li mhux se jkollhom tgergir mill-membri tal- komunità għax din hija parti mill-ħajja pubblika li jridu jifhmuha.

Ħalli nieħu eżempju prattiku ta' l-iskips li f'ċerti lokalitajiet intużaw tajjeb u tara l-indafa f'dawk it-toroq partikolari u tirrealizza li hemmhekk is- sistema ffunzjonat.

Qed insemmi dan l-eżempju għaliex il-proċess ta' l- iżvilupp tal-kunsilli lokali huwa l-iktar ħaġa pragmatika, li tmissha b'idejk kontinwament.

Iċ-ċittadin jippretendi u jistenna li l-kunsill lokali jagħtih servizz aħjar u iktar effiċjenti.

Nerġa' mmur għall-eżempju ta' l-iskips, fejn insibu li f'ċerti rħula oħra kull sforz min-naħa tal-kunsill li jagħmel l-iskips bl-għan li jżomm il- lokalità iktar nadifa ġie frustrat mhux darba jew tnejn għaliex in-nies ma jikkoperawx u ġieli jkun hemm anke numru ta' atti vandali.

Issa għaliex isiru l-atti vandali?

Ikollok ċirkostanzi fejn bniedem jagħmel hekk apposta; dawn ikunu nies li moħħhom ma tafx kif jaħdem.

Mhux se ngħidlu psychopath għaliex jaħraq skip, imma fl-opinjoni tiegħi f'dik it-triq qiegħed għaliex din qiegħda hemmhekk għas-servizz tiegħu, u li wieħed jeqred oġġett jew servizz li qiegħed hemm għall-ġid tiegħu, huwa beyond any logic għalija.

Imma ċerti rħula ir-reżistenza għall-iskips kienet ġejja mill-fatt li wieħed jgħidlek: "Jien ma rridhiex quddiemi din, kulħadd joqgħod jitfa' quddiemi, ipoġġuha fit-tarf tar-raħal, ippoġġuha 'l hawn u 'l hemm!"

Jiġifieri kienet tkun reżistenza mill-istess nies f'dik il- komunità.

Jekk wieħed jindaga għaliex f'raħal irnexxiet u fl-ieħor le, ħafna drabi jsib li kunsill jew kunsillier li jkun irnexxielu jimplimenta dan is-servizz f'dik il-komunità jkun tkellem iktar mar-residenti, qalilhom l-għan ta' dawk l-iskips u min-naħa tagħhom jgħidulu l-oġġezzjonijiet tagħhom u b'hekk l-istess residenti jkunu qegħdin jappoġġjaw dik il-mossa u mhux jirreaġixxu kontra tagħha.

Dan huwa eżempju wieħed prattiku li juri kemm huwa importanti li fid-deċiżjonijiet li jieħdu fil-lokalità tagħhom il- kunsilli lokali ikollhom il-parteċipazzjoni sħiħa ta' l-għaqdiet fil- komunità.

Dan qed ngħidu għaliex sfortunatament għandek ċerti kunsilli - u hawnhekk forsi jidħol l-element ta' maturità bejn kunsill u ieħor biex nużaw il-kelma "maturità" - li joħolqu problemi soċjali interni fil- komunità tagħhom minħabba nuqqas ta' ħsieb fid-deċiżjonijiet tagħhom.

U meta mbagħad tidħol fil-fond u tistaqsi lill-kunsill lokali: "Għaliex ħadt dik id-deċiżjoni, ma kontx taf li jista' jkollok din ir-reazzjoni?", iwieġbek "Jien ma tkellimtx ma' dawk l-għaqdiet konċernati għax jien għandi l-awtorità u rrid niddeċiedi jien."

Jekk qegħdin ngħidu li l-kunsilli lokali huma dak il-proċess li verament iwassal il-prattika tad-demokrazija fil-livell l-iktar qrib iċ-ċittadin, mill-banda l-oħra fejn jieħdu din l- attitudni jkunu l-istess kunsilliera li jkunu qegħdin iġibu r-reżistenza u nuqqas ta' kooperazzjoni min-nies fil-komunità.

Ċertament hija xi ħaġa li m'għandhiex tkun.

Kriterju ieħor li nemmen fih u li huwa essenzjali għall-iżvilupp tal- kunsilli lokali, huwa l-kriterju li l-poter amministrat mill-kunsill, is- saħħa eżekuttiva li tkun delegata lill-kunsill għandha u għandna nassiguraw li fuq dak il-livell lokali tkun ġiet u qiegħda tiġi amministrata b'aktar effiċjenza.

Hawnhekk jien nagħti kredtu lil ħafna kunsilli ma' Malta u Għawdex li għamlu l-almu tagħhom biex ir-responsabbiltajiet tagħhom jaqduhom sew.

Sfortunatament kellhom, għad għandhom u naħseb li fil-futur jibqgħu jkollhom problemi kbar amministrattivi kemm ma' dipartimenti tal- gvern, ma' entitajiet pubbliċi, kif ukoll ma' suppliers privati ta' ċerti kuntratti.

Din hija waħda mill-iktar affarijiet frustranti li l- kunsilliera jiltaqgħu magħha għaliex ċertament in-nies iwaħħlu fihom, ma jirrealizzawx li l-kunsilli ma kellhomx kollaborazzjoni minn diversi naħat.

Allura filwaqt li tajjeb li wieħed jibqa' jesiġi li l-kunsilliera jamministraw b'aktar effiċenzja ħalli jagħtu riżultati aħjar - u dan għandu jkun wieħed mill-kriterji li fuqhom jimxi kull kunsilli lokali f'Malta u Għawdex - wieħed irid iżomm quddiem għajnejh ukoll li hemm bżonn il- kollaborazzjoni ta' diversi entitajiet.

Dan mhux biss ikun fl-interess tal- komunità u tal-kunsilli lokali imma fl-interess nazzjonali għaliex dak li jirnexxi fuq livell lokali se jkollu riżultat aħjar fuq livell nazzjonali.

Mr Speaker, jeħtieġ li d-dipartimenti tal-gvern ċentrali - u hawnhekk m'iniex qed ngħid għad-dipartiment tal-kunsilli lokali għax naf l-appoġġ li kontinwament ta u jagħti lill-kunsilli lokali - jifhmu li l-kunsilli lokali huma awtorità u għandhom responsabbiltajiet bil-liġi.

Għalhekk uffiċjal f'dipartiment ma jistax jinjora l-complaints li l-kunsilli jġibu għall- attenzjoni tiegħu jew jibagħtilhom acknowledgement biss u ġieli lanqas acknowledgement ma jibagħtulhom.

L-ewwelnett dan l-aġir min-naħa ta' uffiċjal pubbliku huwa nuqqas ta' responsabbiltà u lanqas il-liġi ma tittollerah għax uffiċjal pubbliku jrid jagħti servizz lill-pubbliku, aħseb u ara meta inti għandek entità rikonoxxuta bil-liġi li qed tirrappreżenta lill-pubbliku in ġenerali.

It-tieni nett dan l-aġir jirrispekkja l-ineffiċenzja fuq il-livell amministrattiv ċentrali, ineffiċjenza li fl-aħħar mill-aħħar ikun qed iħallas għaliha t-taxpayer Malti.

U jekk irridu li l-finanzi jiġu utilizzati aħjar, waħda mill-affarijiet li rridu nattakkaw hija li nesiġu li kull uffiċjal pubbliku jaqdi dmiru sew.

Hawnhekk m'iniex qed ngħid għal kulħadd biex inkunu ċari, imma dawn huma fatti u ma jistax ikun li noqogħdu nduru magħhom.

Il-fatti huma fatti, il-complaints ikunu bil-miktub, tarahom fil-gazzetti u tisma' bihom fuq ir-radjijiet, jiġifieri din mhix xi ħaġa li qed jivvintaha individwu.

Ma jistax ikun ikollok complaint minn kull lokalità u tgħid li dan ma jeżistix.

Meta l-uffiċjal inkarigat, hu min hu u qiegħed f'liema entità qiegħed, ma jaqdix dmiru fil-konfront tal- kunsilli lokali mhux biss ikun qed imur kontra l-obbligu legali li jitlob l- impieg tiegħu, imma dan ikun qiegħed jiswa lit-taxpayer Malti miljuni ta' liri.

Dan qed ngħidu għaliex fl-amministrazzjoni ċentrali - il-ministru qal li l-kunsilli lokali f'ħames snin amministraw Lm48 miljun, u jekk wieħed jagħmel cost analysis tas-servizzi li taw isib li l-cost ta' kull servizz kien anqas - jintnefqu 'l fuq minn Lm200 miljun fis-sena f'pagi, overtime jew allowances kif ukoll għad-day to day operations ta' l-istess dipartimenti, biex ma nsemmix ukoll l-infiq fil-korporazzjonijiet bħall- Enemalta, il-water services corporation, eċċ., li huma entitajiet sostnuti mill-flus li jħallas it-taxpayer.

Jien nemmen li bis-set-up tal-kunsilli lokali b'kollaborazzjoni mad-dipartimenti tal-gvern ċentrali jista' jkollna value for money fin-nefqa pubblika .

Mr Speaker, fil-każ tal-manutenzjoni ta' l-iskejjel, meta kienu ħadmu flimkien id-dipartiment tal-kunsilli lokali, il-kunsilli individwali u d- dipartiment ta' l-edukazzjoni, dawn urew li mingħajr ma kien hemm piż akbar fuq il-kunsilli lokali - għaliex ovvjament tħallsu tas-servizzi li taw u hekk għandu jkun - dik in-nefqa tat riżultat aħjar għall-komunitajiet involuti u għas-sistema edukattiva kollha.

Dan għaliex il-fatt li jkollok ambjent tajjeb fl-iskejjel jikkontribwixxi għal livell ta' edukazzjoni aħjar, filwaqt li ambjent ħażin ftit li xejn huwa konduċenti biex ikollok livell ogħla ta' tagħlim, għalkemm dan ovvjament jiddependi wkoll minn aspetti oħra amministrattivi fl-iskejjel stess.

Imma dak l-eżempju ħadem u tajjeb li se ssir evaluation tiegħu biex jitjieb.

Allaħares ma tagħmilx l- evalwazzjoni biex ittejjeb dak il-proċess amministrattiv li jkun ġie ntrodott, għax inkella ċertament l-affarijiet imorrulek lura.

Mr Speaker, waħda mill-affarijiet li hemm bżonn li ssir fl- amministrazzjoni ċentrali hija appuntu li jiġu riveduti l-proċeduri li huma ta' wara l-gwerra jew ta' qabel il-gwerra li baqgħu jintirtu minn ġenerazzjoni għall-oħra, minkejja t-tibdil prattikament kull ġimgħa u kull xahar li qed jiġri madwarna.

Ħafna drabi dawn il-proċeduri jibqgħu l- istess għax wieħed ikun aware li jekk jibdilhom jista' jgħabbi lill- operaturi fihom b'iktar responsabbiltà u allura jsib ir-reżistenza għal dan it-tibdil.

Imma l-amministrazzjoni ċentrali pubblika trid ittejjeb lilha nnifisha billi tagħmel evalwazzjoni ta' kull proċedura ħalli s-servizz li jingħata lill-pubbliku jkun aħjar f'kull qasam tas-soċejtà.

Meta wieħed jiftakar il-mijiet u eluf ta' nies li kuljum ikollhom bżonn servizzi mid- dipartiment tas-servizzi soċjali, mid-dipartiment tas-saħħa u oħrajn, wieħed jifhem il-bżonn li l-proċeduri ta' kif jiffunzjonaw jiġu evalwati.

U jien konvint li f'ċerti oqsma l-kunsilli jistgħu jagħtu kontribut tajjeb biex intejbu dawn is-servizzi.

Mr Speaker, nistqarr li kull meta kont niltaqa' mal-kunsilli u ma' l- assoċjazzjoni tagħhom, dawn kienu jifhmu li huwa tajjeb li l-kunsilli mhux biss joperaw fil-parametri tal-lokalità tagħhom, minn din it-triq sa dik it-triq u qisu l-kumplament ma jeżistix, imma li jridu joqogħdu attenti li d-deċiżjonijiet li jieħdu fil-lokalità tagħhom ma jeffettwawx ħażin lill- komunità ta' ħdejhom.

Għalhekk fi żmien gvern Laburista, per eżempju meta ħadna inizjattivi dwar l-iżvilupp soċjo-ekonomiku għan-nofsinhar ta' Malta, involvejna ħdax-il kunsill apparti entitajiet oħra, imma kienu l-kunsilli li kienu qed jgħaqqdu kollox bejniethom.

Hemmhekk daħlet ċerta kolleġjalità bejn il-kunsilli fejn identifikaw problemi komuni u taw ukoll suġġerimenti komuni.

Jien nieħu ċertu sodisfazzjon li din it-tip ta' politika qed tiġi promoted għaliex huwa tajjeb li l-kunsilli jifhmu li l- problemi li għandhom huma fil-komunità, speċjalment imbagħad f'komunità ċkejkna bħal Malta, li tkun qiegħed f'Ħal Luqa, timxi erba' passi oħra u ssib ruħek Ħal Qormi, jew inkella min-naħa l-oħra ta' Ħal Luqa, biex insemmi l-lokalita' tiegħi, timxi erba' passi u ssib ruħek f'Santa Luċija.

Jiġifieri ma jistax ikun li jkun hemm problema f'Ħal-Luqa li ma jkollhiex xi over spill lejn Ħal Qormi jew inkella lejn Santa Luċija.

Għaldaqstant il-fatt li tiżviluppa din il-kolleġjalità, biex ngħidilha hekk, bejn il- kunsilli ta' qrib xulxin, tgħinhom mhux biss għall-effiċjenza finanzjarja, imma ċertament tgħinhom ukoll f'inizjattivi soċjali tant importanti biex il- kunsilli jkollhom sinifikat akbar għall-komunità li jkunu qegħdin jgħixu fiha.

Mr Speaker, jekk wieħed jara x'ikunu t-talbiet ta' kull kunsill, isib li kull kunsill irid sports centre, irid dar ta' l-anzjani, jitolbok li jkollu polyclinic, football ground, tennis court, squash court , gym, eċċ. Jekk tara l-business plan ta' kull kunsill issib li kulħadd jitolbok dawn l- affarijiet anke kunsilli li qegħdin bieb u għatba għall-Marsa.

Fil-fatt jien kont ngħidilhom: Jekk taqa' minn ġol-bieb ta' l-uffiċċju tal-kunsill issib ruħek il-Marsa, x'tambih l-isports centre taħt il-bieb, se tmur tittrejnja iktar għaliex qiegħed mitt jarda 'l bogħod milli mitejn metru 'l bogħod?

Jekk ikun atleta mitejn metru se jiġrihom iktar bil-qalb għaliex jagħmel il-warming-up.

Naħseb meta tpoġġi l-affariijet f'din il- perspettiva -mhux bl-intenzjoni li tirredikola, xejn minn dan għaliex wieħed jifhem li dawn it-talbiet min-naħa tal-kunsilli jiġu sforz kemm ikollhom għal qalbhom il-lokalità tagħhom - x'jiswa li inti tagħmel proposti għal komunità waħda li jkunu jiswew Lm1 miljun jew Lm2 miljun?

Fir-realtà li jinteressa lir-residenti f'dik il-komunità huwa li jkollhom is-servizz u r-riżorsi available fil-lokalità tagħhom jew inkella fil-qrib ħalli jkunu jistgħu jużawhom b'faċilità.

Issa hekk qed isir għaliex fehmuh dan.

Qabel kien ikollna reżistenza u niftakar li meta kont niltaqa' mal- kunsilli kienu jinsistu li l-isports centre isir fil-lokal tagħhom u mhux fil-lokal l-ieħor, minkejja l-fatt li wisq probabbli f'dik il-lokalità diġà jkun hemm faċilitajiet li huma mitluqa u jkunu qegħdin jitolbu li jkollhom faċilitajiet ġodda.

Fi kliem ieħor, biex ma noqogħdux nidħlu fid-dettall ta' komunità komunità, dan ifisser li l-kunsilli jridu jibdew joperaw flimkien tista' tgħid fl-oqsma kollha.

Dan jagħmluh volontarjament, ħadd m'hu se jġegħelhom jikkollaboraw bilfors mal-kunsill ta' ħdejhom.

Imma ċertament ikun ta' ġid għalihom u iktar se jirnexxilhom jirrealizzaw il- pjani tagħhom, speċjalment fejn jidħol ċertu infiq kapitali, jekk fil- business plans li jagħmlu jikkollaboraw ma' kunsilli oħra.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa l-bżonn li nħeġġu lill-kunsilli biex jagħmlu wkoll proċess ta' self-assessment ħalli jaraw li s-servizzi li jkunu qed jipprovdu jkunu sodisfaċenti.

Hija parti mir-responsabbiltà tagħhom li jagħmlu din l-analiżi ħalli jkunu ċerti li qed jieħdu l-value for money fil-kuntratti li huma jagħtu.

Għandhom jiċċekkjaw regolarment, per eżempju, il-kwalità ta' tindif u l-manutenzjoni tas-soft areas fil- lokalità.

Naf li d-dipartiment imur jagħmel dawn il-visits u joħroġ rapport perijodikament dwar il-livell ta' dawn is-servizzi, imma naħseb li bħala parti mill-proċess ta' żvilupp, dan is-self-assessment għandhom jagħmluh il-kunsilli stess ħalli jitgħallmu minnu u jservihom ukoll għal meta jiġu biex jerġgħu jikkuntrattaw.

B'dan il-mod huma jkunu jistgħu jassiguraw kwalità ta' servizzi li jagħtu sodisfazzjon akbar lir-residenti tagħhom.

Ċertament li d-dipartiment għandu l-għodda biex jispjegalhom il- concept ta' value for money.

Mr Speaker, naħseb li dawn huma kriterji li jaqbel magħhom kulħadd għaliex iħarsu lejn il-kunsilli lokali bħala xi ħaġa li qed tiżviluppa, xi ħaġa ħajja fejn għandek interfacing kontinwu ta' individwi bl-ideat tagħhom.

Jien konvint li kull kunsillier għandu għall-qalbu l-iżvilupp tal- lokalità tiegħu.

M'għandix dubju li l-opinjonijiet jistgħu ma jaqblux ċertament, u Allaħares jaqblu fuq kollox u ma jkollhomx l-ideat tagħhom, imma ċertament fl-aħħar mill-aħħar l-għan komuni jkun it-titjib fil- komunità.

L-ikbar diffikultà tqum biex timplimenta dak li tixtieq għax trid tara kif tesegwixxi dawk il-pjanijiet b'mod effiċjenti.

Imma ċertament dan huwa l-ħsieb ewlieni li jimmotiva lill-kunsillier li jikkontesta l-elezzjoni minkejja li dan hu xogħol bla ħlas u minkejja t- taħbit li jidħol għalih bħala persuna pubblika.

Dan huwa element pożittiv ħafna li wieħed irid jinkoraġġih, speċjalment meta wieħed jiftakar li jekk ma jkunx hemm it-titjib li jistennew ir-residenti tal-lokalità jkun hemm reazzjoni negattiva ħafna lejn il-kunsill lokali f'dik il-komunità.

Il- ministru semma każ fejn l-ispecial funds kienu jitfgħuhom il-bank biex jieħdu l-imgħaxijiet fuqhom.

(Interruzzjonijiet) Jien ma nafx għal liema raġuni, imma anyhow.

Filwaqt li l-kunsill ma jkunx naqas f'każijiet bħal dawn - ma jkunx naqas għax ma jkunx abbuża mill-flus, ma ħaduhomx huma - imma ċertament dawk il-flus ma ġewx allokati lilhom biex jiddepożitawhom il- bank.

Din bħall-istorja tat-talent għax mhux qiegħed hemmhekk biex taħbih u ma jgawdi minnu ħadd.

Dawk il-fondi qegħdin hemmhekk biex jiġu utilizzati.

Dawn huma l-inizjattivi li għandhom jidħlu fil-kunsill lokali.

Jien nissuġġerixxi li ssir diskussjoni ma' l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali biex dan il-proċess ta' self-assessment jidħol volontarjament fil- kunsilli lokali kollha ħalli huma stess itejbu s-servizzi li jagħtu lill- komunità.

Mr Speaker, tajjeb li wieħed jagħti daqqa t'għajn lejn l-emendi li hawn fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Ma jidhirlix li hawn xi emendi kontroversjali għax dawk li l-iktar kienu kontroversjali ġew irtirati.

Wieħed jinduna li l-għan ta' dawn l-emendi huwa biex itejjeb il-ħidma tal- kunsilli lokali fil-komunità u biex nassiguraw li jkun hemm kontinwità fil- ħajja tal-kunsilli individwali li jkunu eletti għal tliet snin.

Issa l- esperjenza għallmitna li tajjeb li f'kull kunsill ikollok is-sindku u l- viċi sindku ħalli jekk wieħed minnhom ma jkunx qed jattendi, għal xi raġuni jew oħra, ikun hemm l-ieħor biex ilaqqa' l-kunsill.

Hemm l-emenda l-oħra dwar il-quorum tal-laqgħat għax il-kunsill qiegħed hemmhekk biex jopera, u l-pika bejn il-membri tal-kunsilli m'għandhiex twassal biex kunsill ma jkunx jista' jiltaqa'.

Jien dejjem kont insostni li dan ma jagħmilx sens għall-komunità u nibqa' nsostnih.

Huwa ħażin li kunsill ikollu jwaqqaf il- ħidma tiegħu minħabba li xi individwi jillitikaw bejniethom, bħalma sfortunatament ġara f'ċerti lokalitajiet.

Dan huwa ħażin għax l-ewwel interess fil-kunsill m'għandhiex tkun il-pride ta' kunsillier individwali li ma jaqbilx ma' l-ieħor, imma kull kunsill għandu r-responsabbilità li jħaddem tajjeb il-poteri mogħtija lilu.

Emenda oħra hija dwar it-tneħħija tas-sindku.

Mill-esperjenza tiegħi bħala ministru, u jidher li l-istess esperjenza kellu l-Ministru Gatt, meta kien hemm mozzjoniiet ta' sfiduċja fis-sindku ma kenux ibbażati fuq kriterji oġġettivi, fuq malamministrazzjoni jew fuq abbuż, imma ħafna drabi r-raġuni iktar kienet minħabba konflitt ta' personalità.

Ma naħsibx li nsibu soluzzjoni għal dan jekk issir elezzjoni diretta tas-sindku.

M'iniex qed ngħid li għada pitgħada m'għandniex nikkonsidrawha fil-proċess kollu ta' żvilupp tal-kunsilli lokali, però ma naħsibx li din se ssolvi din il- problema.

Qed ngħid hekk għaliex bħala leader f'dak il-kunsill, waħda mill- ikbar responsabbiltajiet li għandu s-sindku hija li jgħaqqad il-membri tal- kunsill biex jagħtuh l-appoġġ.

Naħseb li hija tajba kif inhi redatta hawnhekk, li l-mozzjoni trid tkun iffirmata minn terz tal-kunsilliera għax b'dan il-mod ma jistax bniedem wieħed jaqbad u jgħaddi mozzjoni ta' sfiduċja.

Issa kull min għandu oġġezzjoni għas-sindku jrid jagħmilha ċara u jinnomina sindku jew viċi sindku ieħor.

Anzi jien nissuġġerixxi lill- ministru biex fl-istadju tal-Kumitat tiġi emendata fis-sens li dawk li jkunu jridu jgħaddu mozzjoni ta' sfiduċja, għandhom jimmotivawha bil- miktub, u jgħidu li dan, per eżempju, ma kkonsultax mal-kunsill, jew dan ma implimentax l-affarijiet kif ġie deċiż mill-kunsill imma kif deherlu hu.

Hemmhekk ikunu qed jikkundannawh fuq amministrazzjoni żbaljata, issa intenzjonata jew mhijiex hija kwestjoni oħra, imma għandek ir-raġuni għall- mozzjoni ta' sfiduċja.

B'dan il-mod aħna neliminaw kemm hu possibbli li jkun hemm l-element personali u suġġettiv meta ssir mozzjoni ta' sfiduċja.

Is-sindki kollha jafu r-responsabbiltajiet tagħhom u m'hemmx għalfejn wieħed joqgħod jelabora fuqhom.

Mr Speaker, huwa importanti li r-responsabbiltajiet li għandu l-kunsill, kif inhuma definiti tajjeb f'artiklu 33 ta' l-Att, ikunu mgħarrfa tajjeb lir-residenti.

Waħda mill-problemi reali tal-kunsilli lokali hija li n- nies jaħsbu li l-kunsill se jsolvilhom il-problemi kollha, bħalma jippretendu li d-deputat tad-distrett isolvilhom il-problemi kollha tal- familja, jekk it-tifel m'għaddilux mill-eżami, jekk it-tifla ma daħlitx taħdem, kollox!

Din hija esperjenza li aħna d-deputati lkoll ngħaddu minnha.

Tajjeb li nużaw il-media biex nedukaw lin-nies fis-sens li ngħidu liema huma r-responsabbiltajiet tal-kunsilli, l-ewwelnett ħalli tirresponsabilizza lill-gvern ċentrali b'dak li huwa xogħolu, u t-tieni nett, ħalli ma jkunx hemm xi kunsillier li jipprova jfarfar mir- responsabbiltà u jgħidlek li xi ħaġa tkun responsabbiltà tal-gvern ċentrali meta fil-fatt tkun tal-kunsill.

Jekk wieħed idur ftit lokalitajiet jinduna li dawn affarijiet effettivament ġraw.

Għalhekk tajjeb li l-poplu jkun informat sewwa ħalli jkun jaf fejn għandu jħabbat u lil min jista' jżomm responsabbli.

B'dan il-mod jieħu l-kundanna u l-kritika min suppost jeħodha.

Għaldaqstant wieħed ikun jaf ċar u tond li l-manutenzjoni tat- toroq min-naħa tal-kunsilli lokali tinkludi biss maintenance u resurfacing, imma ma tinkludix toroq li jridu reconstruction.

Dik hija responsabbiltà tal-gvern ċentrali u jekk mhux qed issir, mhuwiex tort tal-kunsilli imma l- amministrazzjoni ċentrali qiegħda lagging behind.

Naħseb li jagħmel ġid kemm lill-kunsilli lokali kif ukoll lill-amministrazzjoni ċentrali pubblika iktar ma r-responsabbiltajiet ikunu publicised.

Niġu issa għall-bye-laws fejn jidher biċ-ċar li se jibqgħu kif kienu, jiġifieri jridu jkunu approvati mill-ministru.

Din nifhimha għax il- ministru jrid ikollu overview tal-qagħda nazzjonali, allura jrid ikun jaf id-deċiżjonijiet li jittieħdu fil-kunsilli lokal ħalli jara kif jidħlu fl- amministrazzjoni ġenerali tal-pajjiż.

Għalhekk huwa importanti li jkun hemm l-approval tal-ministru.

Però nissuġġerixxi emenda żgħira għal klawsola 15 ta' l-abbozz li għandna quddiemna li temenda artiklu 35 tal-liġi prinċipali.

Meta l-ministru ma jaqbilx mal-bye-laws normalment jagħti r- raġunijiet tiegħu, imma tajjeb li nispeċifikawha fil-liġi li għandu jagħti r-raġunijiet tiegħu għalfejn ma qabilx ma' dawk il-bye-laws, mhux biex jiġġustifika lilu nnifsu mal-kunsill, imma biex il-kunsill jifhem aħjar il- perspettiva tiegħu.

Hija xi ħaġa amministrattiva imma naħseb li huwa importanti li jkollok interfacing aħjar bejn il-ministru u l-kunsilli lokali.

Punt ieħor huwa dwar il-fatt li ebda individwu li jaħdem fil-kunsill ma jista' jissottometti tenders għal xogħol jew servizzi li jikkuntratta l- kunsill lokali.

Dan huwa tajjeb biex wieħed jelimina kull possibbiltà li jkun hemm l-abbuż, għalkemm mhux neċessarjament kien ikun hemm l-abbuż.

Jeħtieġ naraw kif il-gvern ċentrali u l-kunsilli lokali jistgħu jaħdmu bejniethom għax jien nemmen ħafna li f'ċerti ċirkostanzi d-dipartimenti tal- gvern jistgħu jagħtu servizz tajjeb daqskemm jagħti l-privat.

Għalhekk naħseb li huwa proċess importanti li nissanaw lid-dipartimenti tal-gvern ċentrali biex ikunu kompetittivi.

Ma rridx ninftiehem ħażin; mhux qed nissuġġerixxi li l-kuntratti jeħduhom id-dipartimenti tal-gvern.

Imma għandhom isiru l-istudji neċessarji, kif fil-fatt kienet bdiet inizjattiva fi żmieni, fejn id-dipartiment tal-kunsilli lokali, id-dipartiment tal- public works, kif ukoll jekk m'iniex sejjer żball, l-OPM kienu qegħdin - ma kenitx biċċa xogħol faċli għax kien hemm problemi kbar - ifittxu kif id- dipartimenti tal-gvern jagħmlu tendering b'mod kompetittiv daqskemm jagħmlu s-settur privat.

Kien ikollna ħafna complaints - naħseb anke llum għadhom deħlin – għaliex id-dipartimenti tal-gvern jitfgħu l-offerti għat-tenders, imma xorta jirbaħ it-tender il-privat u n-nies tal-gvern jibqgħu ma jagħmlu xejn.

Fir-realtà kien ikun hemm difett inerenti fil-metodu kif tiġi preżentata t-tender għal dak is-service.

Allura kien qed isir sforz - ma nafx fejn wasal sal-lum, qed insemmih biex ikollna iktar informazzjoni - biex id-dipartimenti tal-gvern jagħmlu tendering b'mod aktar effiċjenti ħalli meta joħorġu t-tenders tal-kunsilli lokali, li jkun hemm numru f'kull lokalità, dawn ikunu kompetittivi bħall-privat u jieħdu x-xogħol.

Din mhijiex xi ħaġa li ma tistax tiġi realizzata.

Fil-fatt hemm il-koperattiva tad-dipartiment tat-toroq li joperaw il-marking tat-toroq b'mod effiċjenti u prattikament ħadd ma daħlilhom fl-għalqa tagħhom.

Safejn naf jien sal- lum ftit huma, jekk ikun hemm, dawk li jikkompetu magħhom f'dak li huwa marking tat-toroq għax jaħdmu tajjeb u jagħtu servizz fiż-żmien stipulat.

Ovvjament hemm fejn isir titjib tas-servizz imma naħseb li hawnhekk nistgħu nieħdu din l-opportunità biex inkabbru l-effiċjenza fl-amministrazzjoni ċentrali.

Kunċett ġdid li qed jiġi introdott f'din il-liġi, mhux ġdid imma issa qed jidol fil-liġi, huwa l-konċett ta' villaġġi żgħar jew hamlets.

Fil-liġi oriġinali kien hemm u għadu hemm l-obbligu li kunsill jagħti l-attenzjoni li tixraq lil kull parti mil-lokalità tiegħu, anke dik li tkun fil- periferija.

Però matul il-ħames snin li għaddew kellna ħafna reazzjonijiet negattivi minn ċerti lokalitajiet għax il-kunsill, minkejja li għandu dak l- obbligu li joħroġ mil-liġi, sfortunatament jikkonċentra fuq iċ-ċentru fejn hemm il-qalba tan-nies - forsi minħabba l-element tal-vot - u jinsa kompletament partijiet mill-istess lokalità fejn hemm komunitajiet żgħar li ħafna drabi jaqgħu lura minn sena għal sena.

Wieħed jinnota li n-nies ta' dawn il-komunitajiet ma jmorrux jivvotaw waqt l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali għax jgħidu li dawn qegħdin għal xejn għax ma jagħtux kas tagħhom.

Issa l-liġi kif inhi tagħmel dan l-obbligu - ħalli ngħidulu obbligu morali għax tħalli f'idejn il-kunsill li jiddeċiedi - imma ċertament il-messaġġ qiegħed hemm biex jiġi implimentat.

B'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin nikklassifikaw ċerti żoni biex jiġu rikonoxxuti bħala hamlets li għandhom jingħataw l-attenzjoni li tixirqilhom u jkollhom il-kumitat tagħhom.

Imma se jkun hemm l-istess problema f'dawk il-komunitajiet li r-residenti fihom ma jammontawx għal one-tenth tal-popolazzjoni.

Fir-realtà se jkollna numru ta' komunitajiet speċjalment fl-irħula l-kbar, fejn ikun hemm 1,000 ruħ jew 500 ruħ - li mhix komunità kbira imma lanqas hija żgħira f'termini ta' Malta - li xorta waħda se jħossuhom injorati għax l-esperjenza hekk tgħallimna.

Din l-emenda hija tajba għax f'ċerti komunitajiet kbar jista' jkollok proċess fejn titqanqal din l-awareness u anke l-kunsill jiġi mniggeż ħalli jirrikonoxxi dawn l-areas.

Però huwa tajjeb li fil-każ ta' dawn il- komunitajiet jintuża l-istess kriterju li ntuża fl-emenda tal-formola tat- tqassim tal-fondi allokati mill-gvern ċentrali.

Hawnhekk ġie spjegat li l- allokkazzjoni tal-fondi se tkun ibbażata fuq il-bżonn attwali ta' kull servizz, imbagħad jinqasam perċentwalment mal-kumplament tal-pajjiż skond kemm ikun hemm fondi allokati.

Tajjeb li jingħad ukoll li din l-analisi ta' kemm jiswa kull servizz inbdiet fl-1997 fuq it-toroq.

Dan huwa proċess delikat li jieħu fit-tul u huwa proċess li tista' tgħid jinbidel kontinwament.

Naħseb li l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali għandha tagħmel diskussjonijiet biex dan l-istess kriterju jiġi introdott fil- kunsilli lokali.

Meta kull kunsill ikun qed jivvota l-fondi għall-komunità tiegħu, jekk ikun kapaċi jimxi fuq l-istess kriterji li bihom ġew allokati lilu l-fondi mill-gvern ċentrali, effettivament ikun jista' jilħaq il- lokalità kollha, isolvi ħafna mill-problemi u jtejjeb is-servizz.

Mhux se jirranġa kollox f'sena waħda jew f'sentejn, imma l-komunità jkollha pjan u meta ssir il-laqgħa ta' kull sena li l-kunsill huwa obbligat li jagħmel - u jien ngħid li għandha tkun iktar minn darba fis-sena ħalli l-kunsill jikkommunika mar-residenti tal-lokalità - jkun jista' jgħarraf lin-nies dwar il-pjani li jkollhom għal dik is-sena u dak li jkunu se jħallu għas- sena ta' wara.

B'dan il-mod il-kunsill ikun qed juri bil-fatti li ta kas ta' dik il-komunità.

Dan iktar huwa suġġeriment, mhux qed ngħid li għandu jiġi ntrodott fil- liġi imma naħseb li għandu jiġi propost u mmexxi tramite l-assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali. li għandha funzjoni importanti u tgħin ħafna biex il- kunsilli jiffunzjonaw aħjar.

Allura naħseb li għandha tikkonsidra dan is- suġġeriment għax il-hamlets li qed jiġu kkreati jew li jistgħu jiġu kkreati 'l quddiem bis-saħħa ta' din il-klawsola mhumiex se jolqtu numru ta' komunitajiet żgħar, speċjalment housing estates li jkunu għadhom kif żviluppaw li forsi jkollok 300 ruħ fihom.

Jekk tieħu housing estate bi 300 ruħ ġewwa Ħal Qormi li għandu popolazzjoni ta' kważi 20,000 qatt m'hu se jikkwalifika bħala hamlet, imma ma jfissirx li dik il-komunità m'għandhiex il-bżonnijiet tagħha.

Min imur f'dawn il-housing estates, per eżempju, il- housing estates kollha ta' Ħal Qormi, fuq Tal-Blat One and Two, jew il- housing estate ta' Ħal Farruġ, peress li huma komunitajiet żgħar, ħafna drabi sfortunatament jidhru li huma abbandunati.

Wieħed irid imur jiltaqa' man-nies u jimxi ftit hemm biex jara t-telqa li tipprevali.

Jekk dawn il- kriterji jiġu applikati ċertament li jekk ma jinqediex kulħadd f'daqqa, imma jkun hemm pjan fejn jiġi moqdi kulħadd bil-mod il-mod.

Jekk il- kunsill jirnexxilu jinkludi s-soċjetajiet, l-għaqdiet u l-membri kollha tal- komunità bħala parti minn dik il-lokalità, il-kunsill stess ikollu appoġġ akbar mir-residenti.

Mr Speaker, nirriferi issa għal klawsola 30 ta' l-abbozz li għandna quddiemna, fejn nixtieq nissuġġerixxi li meta jsiru l-laqgħat annwali tal- kunsilli, fejn jistiednu lill-membri kollha tal-komunità ħalli jgħidu dak li jixtiequ li jwettaq il-kunsill, ninkludu hawnhekk li l-kunsilli lokali, bħala entitjiet governativi, ikollhom id-dritt li jgħajtu lir-rappreżentant għoli ta' entita' pubblika jew ta' dipartiment tal-gvern biex jagħti risposta fil-pubbliku għaliex ġew injorati talbiet leġittimi tal-kunsill fl- interess ta' dik il-komunità.

Nixtieq li dan is-suġġeriment jiġi kkonsidrat u anke inkluż fl-istadju ta' kumitat.

Meta darba fis-sena l- kunsill lokali li huwa entità governattiva ikun qed jagħti sodisfazzjon lill-membri tal-komunità tiegħu dwar ix-xogħol tal-kunsill, dan jgħidilhom: Aħna tlabna lil dak id-dipartiment jew lil dik il-korporazzjoni biex tagħmel dan ix-xogħol u sal-lum lanqas biss irrispondewna.

Imma jkun iktar imbarazzanti għar-rappreżentant ta' dik il-korporazzjoni li jkun irid jagħti spejgazzjoni fil-pubbliku għaliex it-talbiet leġittimi għal dik il- komunità ma ġewx kkonsidrati.

Naħseb li dan indirettament jgħin biex il- korporazzjonijiet u d-dipartimenti tal-gvern ikunu iktar on their toes.

Punt ieħor li xtaqt inqanqal huwa dwar l-iskedi.

Is-Sitt Skeda ta' l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna tgħid hekk:

''"It-titolu "TAQSIMA II - Reġistru Elettorali għall-Kunsilli Lokali" u r-regolamenti 7 sa 14, it-tnejn inklużi, li jidhru taħt it-Tielet Skeda għandhom jitħassru."

Ma nistax nifhem - forsi iktar 'il quddiem il-ministru jispjega - għaliex għandha titħassar Taqsima II tat-Tielet Skeda tal-liġi prinċipali li bażikament tirregola l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Aħna nafu li fil- kunsilli lokali jistgħu jivvotaw individwi u residenti li mhumiex eliġibbli biex jivvotaw fl-elezzjoni ġenerali u għaldaqstant jiġi maħruġ reġistru elettorali għall-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Din tagħmel sens għax il-kunsill huwa tar-residenti u f'dawn iċ-ċirkostanzi ma tapplikax jekk min qed jgħix hemmhekk huwiex Malti jew le.

It-tieni parti tirregola l- proċedura ta' kif isiru l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali - li kulħadd jifhem li għandhom l-importanza tagħhom mhux biss fil-lokalità imma anke fuq livell nazzjonali - u tissottometti l-proċedura kollha ta' l- elezzjonijiet għall-kummissjoni elettorali, kif ukoll tirregola l-proċess ta' min għandu dritt għall-vot.

Per eżempju, jekk inbidel l-indirizz tar- resident u jmur joqgħod f'lokalità oħra, u ċirkostanzi bħal dawn.

Għaldaqstant ma nistax nifhem il-ġutifikazzjoni wara t-tħassir ta' din is- sezzjoni.

Fil-fatt, min-naħa tagħna qegħdin ngħidu li dawk ir-regolamenti, minn 7 sa 14 għandhom jibqgħu hemm.

Ovvjament nistenna lill-ministru jagħmnel l-ispjegazzjoni tiegħu fil-winding-up.

Mr Speaker, jien semmejt l-elementi l-iktar importanti ta' din il-liġi.

Tajjeb li jingħad li dawk il-punti li ma kienx hemm qbil fuqhom, li f'Ġunju ta' din is-sena kienu mgħarrfa lill-gvern tramite laqgħa pubblika ta' l- assoċjazzjoni tal-kunsilli lokali, ġew irtirati mill-abbozz ta' liġi.

Il- liġi essenzjalment tħares u tintroduċi ċerti prinċipji ġodda li, bħalma diġà għedt, itejbu l-amministrazzjoni tal-kunsilli.

Imma bażikament jibqa' l-fatt - u nagħlaq kif bdejt - li kull żvilupp tal-kunsilli lokali huwa bbażat ħafna fuq l-individwi li huma responsabbli li jiġġestixxu u jħaddmu r-responsabbiltajiet li għandhom fil-kunsilli lokali.

Huma l-kunsilliera li ċertament ma jridux iħarsu lejn l-interess tagħhom u ma jħallux il- konflitt ta' personalità jġegħelhom jillitikaw bejniethom u jfixklu x- xogħol siewi tal-kunsill.

Immedjatament li kunsillier ikun elett l-obbligu tiegħu huwa lejn dik il-komunità u għandu jibda jwettaq il-programm li jkun elett fuqu.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO(Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, illum għandna għad-diskussjoni abbozz ta' liġi li jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali li ilu fis-seħħ kważi sitt snin.

Tajjeb ngħidu li llum il-ġurnata hawn qbil politiku dwar il-ħtieġa tal-kunsilli lokali f'pajjiżna.

Tul l-aħħar snin dan l-esperiment ġdid wera ċertu żvilupp politiku fil-pajjiż li huwa irriversibbli għalina bħala poplu.

Żgur li llum ħadd ma jista' jimmaġina li nistgħu ngħaddu mingħajr il-kunsilli lokali għax l-iżvilup li huwa meħtieġ fil-komunitajiet tagħna sar jiddependi ħafna mill-kunsilli lokali.

Fid-diskors ta' introduzzjoni tiegħu, l-Onor.

Gatt qal li m'għandniex nippretendu li l-kunsilli lokali se jkunu s-salvazjzoni ta' dan il-poplu, imma rrid ngħid li mill-esperjenza li kellna tal-kunsilli lokali rajna li fejn mhux kapaċi jasal il-gvern ċentrali ħafna drabi llum kapaċi jasal il- kunsill.

Grazzi għal din l-esperjenza ġdida llum anke f'dan il-parlament għandna diversi membri parlamentari fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra li bdew l- esperjenza politika tagħhom u għarfu jaqdu d-dmirijiet politiċi proprju fil- kunsilli lokali.

Jien ukoll bdejt l-esperjenza politika tiegħi proprju fl- ewwel elezzjoni li saret għall-kunsill lokali tal-komunità tiegħi tal- Mosta.

Dak iż-żmien qatt ma bsart li xi darba se nispiċċa fil-parlament, imma proprju bħali hawn diversi membri parlamentari li bdew il-ħajja politika tagħhom bil-ħidma fil-kunsilli lokali.

Għalhekk il-kunsilli lokali servew bħala l-ewwel skola politika qrib l-iżjed ħteġijiet fundamentali fil-komunitajiet tagħhom.

Niftakar li fost ir- responsabbiltajiet tiegħi kelli l-indafa pubblika, iż-żgħażagħ, attivitajiet soċjali eċċ. u b'hekk verament ħadt il-feel ta' x'ikunu l- ħteġijiet tal-komunità.

Allura jkolli ngħid li grazzi għall-esperjenza tal- kunsilli lokali bdew ħerġin politiċi ġodda li daħlu fil-Parlament li jagħrfu iktar x'ikunu l-ħteġijiet tal-komunitajiet tagħhom.

Mr Speaker, mill-politika ċentralizzata għaddejna għad- deċentralizzazzjoni tal-poter biex illum il-ġurnata ċerti deċiżjonijiet iktar qegħdin f'idejn min verament huwa konċernat.

B'dawn l-emendi qed neliminaw ċerti nuqqasijiet li l-esperjenza għallmitna li setgħu tellfu l- ħidma tagħhom.

Bil-kunsill lokali aħna ridna nnaqqsu ċ-ċentralizzazzjoni tal-poter fis-sens li mhux kollox jibqa' f'idejn il-gvern u kollox jiddependi mill-gvern.

Wara li pajjiżna ħa l-indipendenza, wara li sirna repubblika u ħadna l-ħelsien, gvern Nazzjonalista ried jieħu r-riskju li jiddelega ċerti poteri lill-poplu Malti billi waqqaf il-kunsilli lokali.

U rridu nirriflettu li din il-liġi fiha nnifisha kienet riskju.

Illum il- ġurnata kulħadd jippretendi affarijiet mill-kunsilli daqslikieku dawn ilhom imwaqqfa minn żmien il-kavallieri u jinsa li dawn ilhom joperaw biss ħamsa jew sitt snin.

Għaldaqstant b'dawn l-emendi rridu nkomplu nsaħħu d- deċiżjoni li ttieħdet ftit tas-snin ilu li jitwaqqfu li l-kunsilli lokali ħalli l-prinċipju tad-deċentralizzazzjoni jitwettaq fir-realtà u l-kunsilli lokali jsiru aktar awtonomi.

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Vassallo, għax sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru jekk jogħġbu jressaq l-aġġornament tal- Kamra.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal- lejla, it-Tlieta, 23 ta' Novembru, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas- Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Helen D'Amato.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Mr Speaker, illum nixtieq nirriferi għal statistika li ħarġet mis-central office of statistics fid-29 ta' Ottubru dwar il- labour supply, gainfully occupied. eċċ. Din l-istatistika tgħidilna n- numru ta' ħaddiema fid-diversi oqsma u kif dawn huma mqassmin u ħafna drabi din l-istatistika tiġi analizzata mill-ottika ta' kemm nies jaħdmu, kemm żdiedu n-nies jaħdmu bi qligħ, kemm hemm nies qegħda, kemm żdiedu nies jaħdmu mas-settur privat eċċ. Però llum nixtieq inħares lejn din l- istatistika minn ottika ftit differenti u nixtieq noħroġ trend li qed narawha sseħħ minn sena għall-oħra, dik li n-numru ta' nisa jaħdmu bi qligħ dejjem qed jiżdied.

Forsi għadu ma laħaqx il-livell li verament nixtiequ għax comparatively speaking in-numru ta' nisa li jaħdmu bi qligħ għadu baxx.

Qegħdin inqarrbu madwar 29% però ż-żieda li qegħdin naraw isseħħ hija xi ftit sinifikanti u nistgħu ngħidu li miżuri li ttieħdu fil-qasam ta' l-edukazzjoni, fosthom il-ftuħ ta' l-università, żgur li għenu biex aktar nisa jkollhom aktar opportunitajiet ta' xogħol.

Barra minn hekk, diversi miżuri li ttieħdu b'mod partikolari taħt amministrazzjoni Nazzjonalista bħalma huma l-parental leave, ir-responsibility breaks għenu wkoll biex aktar nisa jkunu jistgħu jibbilanċjaw r-responsabbiltajiet tagħhom fil-familja kif ukoll fuq il-post tax-xogħol.

L-istess nistgħu ngħidu għall-policies fil-qasam ekonomiku u fil-qasam fiskali li wkoll għenu biex iħajru numru dejjem akbar ta' nisa joħorġu jaħdmu.

Mr Speaker, jekk wieħed iħares lejn l-istatistika ta' Ottubru li għadda li tagħtina l-aħħar ċifri ta' Settembru ta' din is-sena nsibu li n-numru ta' nies jaħdmu bi qligħ sa l-aħħar ta' Settembru żdied bi ftit aktar minn 1,000.

Dan naturalment huwa sinjal pożittiv għax ifisser li għalkemm in- numru ta' ħaddiema qegħda żdied, però n-numru ta' nies gainfully occupied, jiġifieri li għandhom full-time work, żdied b'aktar minn 1,000.

Iżda wieħed isib li din iż-żieda - ma nafx kemm nies irrealizzawha - kienet fost il-ħaddiema nisa u ma seħħitx f'xi settur protett, ma seħħitx għax ġew applikati xi kwoti, ma seħħitx għaliex in-nisa qegħdin jiġu ffavoriti biex jaħdmu u ħaddieħor ma jaħdimx jew għax qed tintuża xi miżura partikolari biex ikun hemm xi diskriminazzjoni kontra l-irġiel.

Jiġifieri ż-żieda ta' 1,000 ruħ li ġiet reġistrata bejn Settembru ta' 1998 u Settembru ta' 1999 kienu kollha nisa.

Irridu nirrimarkaw ukoll li dawn mhux qegħdin jaħdmu f'xi settur protett, imma wieħed jinnota li dawn sabu impjieg fis-settur privat għax is-settur pubbliku mhux talli ma żdiedx talli naqas.

Mr Speaker, wieħed jinnota li r-rotta qiegħda tinbidel għax in-numru ta' nies li għandhom part-time work u full-time job fl-istess ħin żdied b'aktar minn 1,000.

U anke hawn naraw li nofs dawn il-ħaddiema li żdiedu huma proprju nisa.

Jekk ngħaddu għas-settur ta' ħaddiema li għandhom part-time work biss, insibu li anke hawnhekk in-numru ta' nisa b'mod totali jiżboq lil dak ta' l-irġiel.

Dejjem kellna iktar nisa milli rġiel li l-uniku xogħol tagħhom ikun part-time.

F'dan il-qasam in-numru ta' ħaddiema żdied ukoll b'2,000 ruħ u nofshom kienu ħaddiema nisa.

Fil-kategorija ta' temporary employment fil-każ tal-pupil and student workers insibu l-istess trend għax in-numru ta' tfajliet huwa akbar min-numru ta' ġuvintur.

Iż- żieda li kien hemm hija riflessa kollha fin-numru ta' tfajliet.

Fil-fatt filwaqt li n-numru totali fuq ġuvintur u tfajliet żdied b'57, in-numru ta' tfajliet żdied b'86.

Dak ifisser li naqsu ftit il-ġuvintur u żdiedu iktar it-tfajliet.

Dawn huma kollha sinjali pożittivi favur aktar empowerment lin-nisa.

Meta wieħed jara dawn it-trends jinduna kemm hemm bżonn naraw x'inhi l- qagħda tal-ħaddiema nisa f'dak li huwa dħul.

Nistgħu ngħidu li l-konċett ta' equal pay for equal work ilu li daħal f'pajjiżna għal bosta snin.

Fil- fatt l-ewwel passi ttieħdu fl-1967, again taħt amministrazzjoni Nazzjonalista, meta l-konċett ta' equal pay for equal work daħal għall- ħaddiema tal-gvern u fl-1971 dan il-konċett ġie estiż għall-ħaddiema fis- settur privat.

Illum m'għadniex nitkellmu biss dwar equal pay for equal work, imma żidna biċċa oħra magħha, equal pay for equal work or work of equal value.

Għalkemm ir-rieda qiegħda hemm ma nistgħux ngħidu li wasalna u lanqas nistgħu ngħidu li huwa faċli li tasal.

Filwaqt li n-numru ta' nisa fl-edukazzjoni terzjarja qiegħed dejjem jiżdied u filwaqt li numru ta' nisa jaħdmu barra mid-dar qiegħed jiżdied, fl-istess ħin id-dħul mill- impjieg tan-nisa on the whole huwa inqas minn dak ta' l-irġiel.

Mr Speaker, din il-problema ma nsibuhiex biss f'pajjiżna imma anke f'pajjiżi li huma meqjusa li għamlu avvanzi kbar f'dak li għandu x'jaqsam ma' ugwaljanza u parteċipazzjoni ta' nisa f'kull livell tas-soċjetà bħal Sweden, li dejjem jiġi msemmi bl-iktar mod qawwi bħala eżempju.

Jekk nieħdu l-medja Ewropea nsibu li n-nisa jaqilgħu madwar 28% inqas ta' dak li jaqilgħu l-irġiel.

Naturalment l-avvanzi li saru fil-pajjiżi differenti jħallu wkoll l-impronta tagħhom u l-pay differentials fid-diversi pajjiżi huma differenti wkoll.

Jekk nerġgħu nieħdu Sweden bħala eżempju nsibu li d- differenza fid-dħul qiegħda reġistrata bħala 13%; in-nisa jaqilgħu 13% inqas mill-irġiel.

Fl-Ingilterra d-differenza hija ta' 25% u fil-Greċja hija ta' 32%.

Jiġifieri anke fl-Ewropa mhux il-pajjiżi kollha huma l- istess u din hija statistika li jiena ġibt mill-Eurostat.

Fir-rigward ta' pajjiżna jeħtieġ li nkunu nafu fejn aħna.

Ma jidhirlix li qatt sar xi studju biex naraw il-qagħda tan-nisa Maltin f'dan ir-rigward.

Jekk ma nkunux nafu l-qagħda f'pajjiżna żgur li jkun aktar diffiċli - diġà hija diffiċli, aħseb u ara jekk ma nkunux nafu fejn qegħdin - li nirrimedjaw is- sitwazzjoni tagħna.

Mr Speaker, m'huwiex faċli li dawn il-pay differentials jingħelbu għax mhux faċli lanqas li tiddefinixxi x'inhu l-work of equal value.

Hawnhekk tajjeb nieqfu ftit biex naraw x'inhuma wħud mir-raġunijiet li jikkontribwixxu għad-differenzi li nsibu bejn il-pagi tan-nisa u ta' l- irġiel.

Waħda mill-iktar raġunijiet imsemmija hija l-fatt li għad għandna segregazzjoni fil-postijiet tax-xogħol; ċertu tip ta' xogħol għadu jsir min- nisa u ċertu tip ta' xogħol għadu jsir mill-irġiel.

Dan minkejja li suppost ma jkun hemm xejn li għandu jżomm li jitkisser dan l-istereotype.

Nistgħu ngħidu li għadna nsibu ħafna nisa f'domestic jobs, fil-caring professions u jobs oħra marbuta mar-rwol tradizzjonali tan-nisa.

Mr Speaker, huwa magħruf, mhux biss f'Malta imma anke fuq bażi internazzjonali u anke fuq bażi Ewropew, li l-areas fejn insibu ħafna iktar nisa milli rġiel huma meqjusa bħala female jobs u huma inqas imħallsa.

Mill-banda l-oħra, diversi studji wrew li fejn hemm aktar irġiel jaħdmu, dawn għandhom aktar ċans għal overtime, aktar ċans għal bonuses u on-the- job perks li at the end of the day ikabbru d-differenza fil-paga.

Anke jekk il-basic pay tkun l-istess però b'dawn iċ-ċerti addizzjonijiet wieħed ikabbar id-differenzi bejn dak li jaqilgħu n-nisa u dak li jaqilgħu l- irġiel.

Mr Speaker, raġuni oħra li tingħata hija l-fatt li l-ħiliet tradizzjonali tan-nisa forsi mhumiex valutati bl-istess mod kif inhuma valutati l-ħiliet tradizzjonali ta' l-irġiel u raġuni oħra hija n-negotiating power tan-nisa f'dak li għandhom x'jaqsmu mal-collective agreements.

Hawnhekk nistgħu nidħlu f'baħar ta' argumenti differenti.

Fil-fatt jekk tara l-lista ta' kemm nisa jidħlu f'unions wieħed isib li n-numru tagħhom huwa kemm xejn żgħir.

Donnhom uħud min-nisa jaħsbu li mhuwiex worth it li tkun f'union għalkemm jiena ma naqbilx magħhom meta jaħsbu hekk.

Jekk nagħtu ħarsa lejn in-negotiating tables ħafna drabi tkun mejda mdawra kollha rġiel anke fejn għandek numru kbir ta' nisa jaħdmu, per eżempju fil-fabbriki.

Ma ngħidx li din tiġri b'mod premeditat jew intenzjonat imma jeħtieġ li nagħrfu dawn in- nuqqqasijiet biex inkunu nistgħu nirrimedjawhom.

Dawn id-differenzi fil- pagi kultant ikunu għal raġunijiet tant sottili li jkun diffiċli li tipprova li tkun qed issir diskriminazzjoni abbażi ta' sess.

Din mhijiex xi ħaġa li jrid jidħol biss għaliha l-gvern u mhux biżżejjed li l-gvern ikun konxju ta' dawn id-differenzi u jipprova jirrimedjahom, iżda jeħtieġ li din is-sensittività tinħass mis-social partners kollha minħabba l-fatt li llum għandek ħafna iktar nisa jaħdmu fis-settur privat milli fis-settur pubbliku.

Ħafna pagi llum jiġu determinati permezz ta' collective agreements, allura r-rwol tal-unions huwa importanti ħafna u meta jkunu qegħdin ifasslu pay structures dawn għandhom jaraw li ma jkunux qegħdin joħolqu inġustizzji kontra n-nisa mingħajr forsi kultant ma jindunaw.

Ir-rwol ta' min iħaddem huwa kruċjali wkoll sew jekk min iħaddem huwa l- gvern kif ukoll jekk min iħaddem huwa l-privat u l-ebda wieħed minnhom m'huwa skużat.

Għalkemm il-gvern dejjem għandu jħoss aktar r- responsabbiltà li jkun il-katalist biex jistgħu jseħħu t-tibdiliet biex is- sehem tal-mara fil-qasam tax-xogħol jiżdied, mhuwiex biżejjed li jkun il- gvern biss li jħoss din ir-responsabbiltà.

Illum insibu li l-gvern daħħal miżuri bħalma huma r-responsibility breaks, parental leave, eċċ. li jgħinu n-nisa li jaħdmu fis-settur pubbliku, iżda dawn il-miżuri għadna m'aħniex insibuhom kompletament fis-settur privat.

F'dawn l-aħħar ġimgħat bdejna naraw shift għax kellna collective agreements fis-settur privat fejn daħħlu fis-seħħ dawn il-miżuri, però għad baqa' ħafna triq x'interrqu.

Mr Speaker, hawnhekk joħroġ ċar li r-responsabbiltà hija ta' kulħadd iżda nħoss li l-input tal-gvern għandu jgħin kemm biex iservi ta' eżempju għall- oħrajn, bħalma diġà semmejt, u għandu jkun immirat biex jingħarfu d- differenzi.

Ikun ta' għajnuna kbira jekk, per eżempju, isir survey fuq skala nazzjonali biex jiġu determinati x'inhuma r-rati li jitħallsu fid- diversi oqsma ta' xogħol biex wieħed ikun jista' jkejjel kemm id-differenzi fil-pagi huma relatati verament mal-ħiliet u kemm id-differenzi huma relatati biss mad-differenza tas-sess.

Studju serju ta' pay structures għandu jurina fejn ikun hemm under evaluation tax-xogħol u tal-ħiliet tal- ħaddiema in ġenerali, u jekk din l-under evaluation aħniex qed narawha aktar fejn jidħlu xogħlijiet li huma tradizzjonalment marbuta man-nisa.

Minn studju serju li għandu jkollu l-appoġġ mhux biss tal-ħaddiema - din m'għandhiex titqies bħala issue tan-nisa, m'għandhiex titqies fuq bażi li xi ħadd għamel xi kawża personali - imma tal-unions, kif ukoll ta' min iħaddem għax flimkien ikunu jistgħu jidentifikaw l-anomaliji.

Per eżempju, jien nixtieq li jiġi analizzat l-każ ta' nisa u rġiel li għandhom l-istess job title f'diversi oqsma, dawn għandhom l-istess paga?

Jekk le, għaliex?

Għalkemm ħafna drabi l-job title, by and large, ikun l-istess u fil-fatt dawn it-tnejn min-nies ikunu qed jagħmlu l-istess xogħol, xi kultant jista' jagħti l-każ li raġel jiġi mitlub jagħmel xi ħaġa li hija meqjusa tradizzjonalment bħala maskili, u allura jingħata dik il-ftit differenza fil-paga meta fil-fatt dak ix-xogħol li jkun mitlub jagħmel ta' darba kultant ma jkunx verament jiġġustifika din id-diskrepanza.

Mr Speaker, il-mixja tagħna lejn l-Unjoni Ewropea għandha tgħinna biex nagħrfu l-problemi u biex nibdew nindirrizzawhom ukoll.

L-Amsterdam Treaty li ġiet in vigore fl-1 ta' Mejju ta' din is-sena, fejn fost affarijiet oħra nsibu article 141 li qed ikompli jassigura l-prinċipju ta' equal pay for equal work or work of equal value - importanti li ma neqfux fl-ewwel parti ta' l-espressjoni ''equal pay for equal work'' imma nibqgħu ntambru "or work of equal value" - għandha tispirana biex f'pajjiżna nsegwu dak li qed jiġri fil-qasam tax-xogħol u l-anomaliji li jkollna fil-pagi kontra ħaddiema nisa jiġu rranġati wkoll.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, se nirriferi għall-kwestjoni ta' l-użu tax-xagħra tal-Furjana min-naħa tal-kumitat għall-festi tal-millenju proprju biex fl-aħħar ġimgħa ta' din is-sena pajjiżna bħal pajjiżi oħra jiċċelebra dan l-avveniment storiku.

Minkejja l-isforzi kbar li għamel kulħadd imma żgur li mhux l-inqas jiena stess, jekk wieħed jara l-gazzetti li ħarġu aktar kmieni dan ix-xahar isib ħafna ittri dwar dan.

Nikkwota, per eżempju, ittra fil-gazzetta "l-orizzont" ta' l-4 ta' Novembru:

"Mhux se nitolbu jagħti ħajtu għall-Furjana, kif issuġġerixxa hu, ..."

- u se nirriferi għal din ukoll -

"... kulma għandu jagħmel hu li b'sinjal ta' solidarjetà mal-Furjaniżi jgħid lill-gvern tiegħu li jekk se jkompli bil-programm tiegħu għall- użu tax-xagħra tal-Furjana, huwa kien se jirriżenja jew għal ta' l- inqas imur fuq in-naħa ta' l-oppożizzjoni."

Nirriferi għal ittra oħra li dehret fit-12 ta' Novembru fuq "l-orizzont" li kienet tgħid:

"Dr Farrugia, bħala Furjaniż imissek irriżenjajt, kif kont għamilt mill-kunsill lokali, jew forsi s-siġġu tal-poter hu qawwi iktar minn tal-kunsill u aktar minn l-għażiż pajjiżek ?"

Inkompli nikkwota mill-"KullĦadd" ta' l-14 ta' Novembru:

"Nixtieq inkun naf jekk issa l-Membru Parlamentari Nazzjonalista Jean Pierre Farrugia din id-darba hux lest jirriżenja mill-Parlament bħalma kien għamel meta kien fil-kunsill lokali dakinhar li l-gvern ried jibni fix-xagħra tal-Furjana."

Inkompli nikkwota mill-"KullĦadd" ta' l-14 ta' Novembru li fiha wieħed isib li jiena kont għamilt riferenza għall-espressjoni "over my dead body" u mill-ewwel nasal għal dan il-punt.

Jiena jirriżultali li f'Awissu l-Floriana FC ġew informati mill-gvern li x-xagħra tal-Furjana kienet se tintuża u fl-opinjoni tiegħi dak iż-żmien imisshom għamluhielu ċara lill-gvern li ma xtaqx li l-gvern jużaha.

U hemmhekk daħal il-kliem "over my dead body", għax il-Floriana FC hekk imisshom tkellmu mal-gvern dak iż-żmien, biex jagħmluhielu ċara li dan il- post ma jintużax ladarba kienet diġà bdiet issir ċerta infrastruttura fih.

Imma l-Floriana FC mhux hekk għamlu.

Fil-fatt f'ittra li kitbu l-Floriana FC stess lill-Ministru Zammit Dimech fis-27 ta' Awissu jingħad ċar u tond li - u nikkwota -

"These activities would not only deprive our premier league club from using its only training ground but would also occasion damage to the ground area and the playing surface."

Allura anke jekk għall-mument wieħed isemmi biss din is-sentenza, kif issa l-"KullĦadd" tal-21 ta' Novembru ħareġ jgħid li x-xagħra tal-Furjana kienet se tintuża għal affarijiet żgħar u mhux għal spettaklu kolossali?

Allura l- "KullĦadd" qed jgħid li l-kumitat tal-Floriana FC kien aċċetta li x-xagħra tintuża għax dan il-post kellu jintuża għal ''affarijiet żgħar''.

Il-"KullĦadd" ikompli jgħid li kien għalhekk li kien biss f'Ottubru li l- kumitat tal-Floriana FC talab l-għajnuna ta' Jean Pierre Farrugia.

Imma l- verità hi ittra mibgħuta fis-27 ta' Awissu, fuq letterhead tal-Floriana FC, iffirmata minn min hu nkarigat mill-Floriana FC, tgħid ċar u tond:

"These activities would also occasion damage to the ground area and the playing surface."

Hawnhekk għandna l-kelma "activities".

Mela mhux biss quddiesa, kif ingħad, imma hawnhekk huwa aċċettat il-fatt se ssir il-ħsara.

L-ittra fil-fatt tgħid ukoll:

"We have thought it useful to place on record the following points discussed and agreed upon."

Fost l-oħrajn hawnhekk il-Floriana FC qegħdin isemmu li l-gvern intrabat li jerġa' jirranġa l-ground kif inhu, li l-Floriana FC ikollhom alternative turf training site, kif diġà l-gvern intrabat li jirranġa l-Marsa, u anke li jistalla dawl hemmhekk anke b'mod permanenti biex 'il quddiem ikun jista' jintuża minn ħaddieħor.

Imbagħad kien hemm żewġ talbiet oħra tal- Floriana FC li l-gvern qatt ma seta' jorbothom ma' din il-kwestjoni.

Kien hemm talba rigward kontijiet pendenti ta' eluf kbar ta' liri għal dak li jirrigwarda kontijiet ma' l-Enemalta li, peress li l-gvern ġieli uża dan l-istess post, kien lest li dawn iħallashom, imma kien hemm żewġ talbiet oħra dwar it-titlu tal-ground u dwar club premises, preferibbilment fil-house crafts.

Dwar it-titlu tal-ground irrid ngħid li fl-istqarrija li ħareġ il-Ministru Louis Galea fid-29 ta' Ottubru, jingħad ċar u tond li: - u nikkwota -

"Il-ministru reġa' tenna l-wegħda tal-gvern li jagħmel tajjeb għall- ħsarat li jistgħu jsiru minħabba l-armar tal-palk fuq il-pitch immedjatament wara ċ-ċelebrazzjonijiet biex l-arena tkun tista' tkompli tintuża għal skopijiet sportivi."

Dan huwa importanti ħafna, jiġifieri din id-darba żgur li ħadd ma jista' jgħid li wara din il-kwestjoni hemm xi ħsieb li l-arena ta' l-indipendenza ma tibqax tintuża għal skopijiet sportivi.

Hija ċara daqs il-kristall u għalhekk kienu bla sens dawn il-ħafna ittri fil-gazzetta ta' l-"l-orizzont" u anke fil-"KullĦad" li pprovaw jorbtu din il-kwestjoni mal-kwestjoni ta' l- 1994 meta kien hemm ħsibijiet biex f'dawk l-inħawi jsir żvilupp.

Dak iż-żmien, bħala kunsillier tal-Partit Nazzjonlaista, wara diversi xhur li kont ilni nitlob, flimkien mal-kunsilliera l-oħra, ċerta informazzjoni dwar x'se jsir, jien deherli li l-gvern naqas li jagħti dik l- informazzjoni, u bi protesta deherli li kelli nirriżenja mill-kunsill lokali biex il-kwestjoni tiġi ċċarata, kif fil-fatt ġara.

Din id-darba żgur li ħadd ma jista' jilmenta min-nuqqas ta' informazzjoni għax il- ministri konċernati - u qed nirriferi għall-Onor.

Louis Galea u l-Onor.

Francis Zammit Dimech - altru li taw l-informazzjoni kollha.

Fil-fatt il- ministri wegħdu li jkunu disposti għal kull djalogu meħtieġ, kif fil-fatt ġara u allura żgur li wieħed ma jistax jilmenta.

Irrid ngħid li kienu l-Floriana FC stess li fil-bidu nett ta' din il- kwestjoni urew lill-gvern li kienu lesti jagħmlu barter ta' l-użu tax- xagħra mill-gvern għall-festi tal-millennju biex huma jieħdu faċilitajiet oħra.

Dan ma setax jiġi reversed.

Din hi l-problema.

Meta kont ktibtilhom way back in August u wrejthom li x-xewqa tiegħi fl-aħħar mill- aħħar kienet li l-gvern ma jużahx hemmhekk, huma lanqas biss kitbuli lura ħlief xahrejn wara, wara li ħareġ il-programm uffiċjali fil-gazzetti.

Kien minn dak il-mument li jiena ma waqaftx ġurnata waħda biex nipprova ngħin f'din is-sitwazzjoni.

Sa dalgħodu stess jiena kelli komunikazzjoni mas- segretarju tal-Floriana FC dwar problema oħra.

Hawnhekk nerġa' nappella lill-gvern biex jipprova jsolvi din il-kwestjoni wkoll.

Il-Floriana FC kellhom diġà programm ta' riklamar madwar il-perimeter tal-football pitch u dan il-programm kien se jiġi in vigore malli jkunu fi stadju konklussiv li dan il-pitch ikun jista' jintuża.

Allura nappella lill-kumitat tal-festi tal-millennju biex dawn ir-riklami li kienu se jsiru jitħallew jidhru anke waqt dawn it tmint ijiem ta' festi tal-millennju biex il-Floriana FC ma tiġix mċaħħda mill-flus li kienet se ddaħħal ta' dawn ir-riklami.

Jiena informat li kienu jammontaw għal madwar Lm10,000.

Dawn ir-riklami ovvjament ikunu jistgħu jibqgħu jidhru wara li l-ground jerġa' jibda jintuża għal skopijiet sportivi.

Irrid ngħid ukoll - u hawnhekk wieħed jinnota ċerti nuqqasijiet - li meta fil-31 ta' Ottubru jiena kont attendejt rally ta' l-istess Floriana FC - għax wara kollox jiena membru u ilni membru ta' din l-għaqda - għalkemm kemm ili membru parlamentari nipprova nżomm ruħi 'l fuq milli nkun preżenti ma' team partikolari, għax wara kollox jiena nirrappreżenta d-distrett kollu u mhux lill-Floriana biss; nirrappreżenta wkoll lill-Belt, il-Ħamrun u l-Pieta', li lkoll għandhom team ta' ċerta importanza, speċjalment fil- football - kont għamilt proposta biex jintużaw l-aħħar żviluppi f'dan il- qasam għal dak li jirrigwarda protezzjoni ta' stadium turf.

Jiena mhux se nsemmi d-ditta, kif ma semmejthiex dakinhar, imma din id-ditta hija rinomata ħafna, u anke l-ikbar postijiet, l-ikbar grounds u l-aħjar grounds fl-Ewropa jużaw din is-sistema.

Issa jiena kont sorpriż kif f'dak ir-rally tal-Floriana FC din il-proposta ma ġietx milqugħa mill-ewwel - anke għax naf li huma kienu diġa' jafu biha - biex imbagħad wara li għadda ż-żmien, wara diversi ġimgħat, anke reċentement huma l-istess Floriana FC li qed jinsistu għaliha.

Minn kalkolu żgħir li għamilt jirriżultali li s'sistema biex tinxtara tiswa madwar LM40,000, imma biex tinkera ovvjament l-ispiża hija ferm inqas u ovvjament nemmen li l-kumitat tal-festi tal-millennju jista' u għadu fil-ħin, fl-opinjoni tiegħi, li jlaħħaq magħha.

Imma rrid ngħid ħaġa oħra, Sur President.

Dawn il-festi, dawn iċ-ċelebrazzjonijiet, kif deher anke f'riklam f'gazzetta lokali nhar il-Ħadd, huma attivitajiet li fl-aħħar mill-aħħar se jinkludu 84 attivita' f'sitt ijiem, f'għaxar postijiet differenti fil-Belt u fil-Furjana, jiġifieri mhux fix-xagħra biss imma f'pjazez differenti.

Forsi kien għalhekk li fil-bidunett l-Ministru Zammit Dimech kien qal li mhux se jsir kollox hemmhekk għax il-pjan kien mil-ewwel li jkunu mxerrdin mad-diversi pjazez, anke iżgħar, li hemm fil-Belt u fil-Furjana.

Imma tajjeb li wieħed jgħid ukoll li se jkun hemm a 90 metre structure, including a 34 metre screen li se jkun fil-post.

U hawn jingħad f'dan ir- riklam li dan il-huge stage kien anke użat mill-British popular group ''Genesis''.

Issa dan se jiġi minn barra u tajjeb li wieħed jgħid li dan se jiġi minn barra - u dan mill-informazzjoni li għandi - għax l-ewwelnett jiġi orħos milli kieku sar Malta, u anke se jintrama fi żmien iqsar, u per konsegwenza it-team tal-Floriana FC se jkunu jistgħu jagħmlu użu mill- ground ħafna aktar milli kienu qed jaħsbu.

Imma aktar importanti minn hekk, dan l-istage jagħmel inqas ħsara lis-surface tax-xagħra.

Sur President, fl-aħħar mill-aħħar jien nemmen li f'din il-kwestjoni kulħadd għamel l-almu tiegħu kollu biex issir l-inqas ħsara u l-Floriana FC jieħdu kumpens xieraq.

Ħadd qatt ma stenna li l-Floriana FC jieħdu pjaċir b'din id-deċiżjoni tal-kumitat tal-festi tal-millennju għalkemm nemmen li għad hemm xi affarijiet żgħar li wieħd jista' jirranġa.

Naturalment għad hemm affarijiet ikbar, bħall-kwestjoni tal-clubhouse u bħall-kwestjoni tat- titlu.

Jien jidhirli li ġaladarba l-Furjana tospita tant attivitajiet, li fl-aħħar mill-aħħar għalihom jattendu eluf kbar ta' nies, attivitajiet ħafna drabi anke ta' natura nazzjonali, il-belt ta' Vilhena jixirqilha kumpens billi l-gvern jgħaddilha proprjeta' forma ta' premises u jgħaddilha wkoll it-titlu għal xagħra tal-Furjana.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t-Tlieta, 23 ta' Novembru, 1999 fis- 6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mil-Ministru Gatt.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUBA

REĠISTRU PUBBLIKU - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment tar-Reġistru Pubbliku mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-aplikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fil-perijodu speċifikat mill-Onor.

Interpellant fil-mistoqsija tiegħu ma ġietx impjegata l-ebda persuna fir- Reġistru Pubbliku.

UFFIĊĊJU KONĠUNT - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista'l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda ma' l-Uffiċċju Konġunt mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista' l- Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li bejn is-27 ta` April u l-15 ta` Settembru, 1999, fl-Uffiċċju Konġunt ġew impjegati żewġ persuni fuq bażi part-time wara sejħa għall-applikazzjonijiet li dehret fil-Gazzetta tal- Gvern fit-3 ta` Ġunju, 1999.

Ninsab informat ukoll li fl-istess perijodu, persuna oħra li laħqet l- eta` ta` l-irtirar ġiet impjegata fuq bażi part-time b`kuntratt definittiv.

REĠISTRU PUBBLIKU - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista'l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema tad-Dipartiment tar-Reġistru Pubbliku?

Jista'l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it- trasferimenti każ b'każ?

Jista'l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li fil-perijodu speċifikat fil- mistoqsija ma ngħata l-ebda transfer fir-Reġistru Pubbliku.

Bħal f`kull dipartiment ieħor, transfers minn u lejn dan id-dipartiment isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ-ċirkostanzi prevalenti.

ARTIJIET - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mad-Dipartiment ta' l-Artijiet mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista'l- Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l- applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

ONOR.

Interpellant fil-mistoqsija tiegħu ma ġiet impjegata l-ebda persuna mad- Dipartiment ta` l-Artijiet.

PBS - IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda mal-PBS mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk ġewx impjegati ħaddiema ġodda meta ħarġu l-applikazzjonijiet għal dawn l-impjiegi?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr applikazzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom applikati għall-imsemmi mpjieg?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-perjodu indikat mill-Onor.

Membru ma ġewx ingaġġati impjegati ġodda mal-PBS.

PBS - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-27 ta' April, 1999 sal-15 ta' Settembru, 1999 lill-ħaddiema tal-PBS?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti każ b'każ?

Jista'l-Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti każ b'każ?

Jista' l- Ministru jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib fil-post tax-xogħol imsemmi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-PBS ma saru ebda trasferimenti fil- perjodu msemmi mill-Onor.

Membru.

Sar biss ri-allikazzjoni ta' dmirijiet skond l-esiġenzi tal-kumpannija.

Kemm-il darba fil-futur jinħass il-bżonn li jsiru trasferimentii, dawn isiru skond l-interessi tal-PBS.

PORT ĦIELES - ĦLAS TA' SOVVENZJONIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu sovvenzjonijiet li ħallas il-Gvern għall-Freeport u jew għajnuniet oħra mindu fetaħ sal-lum sena b'sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fl-Estimi Ġenerali li l-Gvern jippreżenta kull sena.

PITKALIJA - ĦAWĦ FRISK

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li issa għalaq l-istaġun tal-frott, jista' l-Ministru jwieġeb il-kontinwazzjoni tal-mistoqsija parlamentari numru 9211?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-produzzjoni tal-ħawħ bejn l-1 ta' Jannar, 1999 sat- 13 ta' Ottubru, 1999 kienu hekk:

Piż(kg) Valur(Lm) Prezz Medju(cents) 437,603 175,068.70 40.01

DJAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li jirriżulta li persuni/familji li applikaw sabiex isiru sidien ta'djarhom ġew informati mill-Awtorita' tad- Djar li ma jistgħux jagħmlu dan għaliex l-appartament tagħhom huwa suġġett għall-Possession and Use, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa n- numru ta' inkwilini li qed jiffaċċjaw din il-problema, abbażi ta' applikazzjonijiet li ssottomettew diġa' lill-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Taħt l-iskema I li skadiet fis-7 ta' Ottubru, 1999, l-awtorita' irċeviet 178-il applikazzjoni minn inkwilini f'proprjeta' tal-gvern li hija mibnija fuq art li qiegħda għand il-gvern taħt Possession and Use.

ARTIJIET - ARRETRATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Peress li huwa kkalkolat li hemm aktar minn Lm60 miljun f'arretrati lid- Dipartiment ta' l-Artijiet għandu jħallas fuq esproprjazzjonijiet ta' artijiet li ttieħdu snin ilu, jista'l-Ministru jgħid kemm fil-fatt hija kkalkolata s-somma ta' dawn l-arretrati liċ-ċittadini Maltin?

Jista' l- Ministru jgħid liema pagament ta' esproprjazzjoni ilu l-iktar pendenti, cioe' l-annu tal-każ?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tieni parti tat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1638.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat li biex tinġabar l- informazzjoni mitluba jrid isir eżami ta` numru kbir ta` files u records manwali li jenħtieġ ħafna żmien u ħafna riżorsi.

Ma jidhirlix li l-użu ta` dan iż-żmien u riżorsi biex isir l-eżami msemmi hu ġustifikat.

INDUSTRIJA LOKALI - ZOKKOR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li jirriżulta li l-industrija lokali tħallas fil-preżent 9c għall- kilo zokkor li timporta filwaqt li fl-istess perjodu l-industriji tal- pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jħallsu 43 ċenteżmu il-kilo, jista' l-Ministru jinformani kif l-industrija lokali li tuża zokkor bħal kompożizzjoni tista' tkun kompetittiva meta msieħba fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Minn informazzjoni li għandi jidher li l-prezz taz- zokkor fl-Unjoni Ewropea huwa ferm anqas minn dak indikat mill-Onor.

Interpellant.

Madanakollu jibqa` l-fatt li dan il-prezz huwa aktar għoli mill-prezz taz-zokkor fis-swieq internazzjonali u dan minħabba l-protezzjoni mogħtija fi ħdan l-Unjoni Ewropea għall-produzzjoni u l-ipproċessar taz-zokkor.

Jekk dan il-fattur jiġi analizzat waħdu jimplika zieda fl-ispejjeż tal- produzzjoni għal dawk l-industriji li jużaw iz-zokkor.

Pero` din hija biss konsiderazzjoni waħda minn bosta li jeħtieġ li jsiru f`analisi wiesgħa ta` l-implikazzjonijiet għall-industrija f`pajjiżna bid-dħul ta` Malta fl- Unjoni Ewropea.

M`hemmx dubju li l-industrija Maltija kapaċi tkun kompetittiva fis-suq Ewropew.

Id-dħul ta` Malta fl-Unjoni Ewropea se jkompli jkabbar l-aċċess għal dan is-suq kbir.

Tajjeb jingħad li bħalissa l-prodotti li jinkludu fihom element ta` zokkor m`għandhomx aċċess liberu fis-suq ta` l-Unjoni Ewropea u għandhom imposta fuqhom tariffa biex ikunu jistgħu jinbiegħu f`dan is-suq.

RAĦĦALA - PREZZ GARANTIT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li l-Ministru fil-mistoqsija parlamentari numru 9365 ma qalx kemm huma l-prezzijiet medji taċ-ċanga friska, majjal frisk, tiġieġ li kienu jieħdu l-produtturi tal-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea fl-1996, 1997 u 1998, jista' l-Ministru jwieġeb bl-informazzjoni ċara inkluż li jgħid ukoll x'kienu l-prezzijiet għall-istess snin lokalment?

ONOR.

NINU ZAMMIT: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil- mistoqsija parlamentari numru 9365.

SAĦĦA - RIĊETTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien se jiġbor oriġinarjament il-gvern mit-taxxa ta' 50c fuq kull item fuq ir-riċetti tal-mediċina?

Kemm kien ippjanat li jiġbor il-gvern preċedenti meta wara kritika ħarxa biddel it-taxxa ta' 50c għal fuq kull riċetta u mhux fuq kull item?

Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm hu maħsub bejn wieħed u ieħor li ffranka flus il-poplu Malti kemm ilu li neħħa għal kollox din it-taxxa il- gvern preżenti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond id-Diskors tal-Budget 1998 (paġna 85), il- gvern kien qed jistenna li jdaħħal is-somma ta' Lm1.3 miljun.

Ibbażaha fuq in-numru ta' pazjenti li attendew l-ispiżeriji tal-gvern matul l-ewwel għaxar xhur ta' din is-sena huwa stmat li l-poplu ffranka s- somma ta' Lm246,554.50.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Mill-1 ta' Jannar, 1999 sa l-1 ta' Novembru, 1999 kemm-il operazzjoni saret taħt GA (General Anaesthesia); kemm saru taħt spinal anaesthesia u kemm saru taħt local anaesthesia fl-isptarijiet St. Luke's u Karen Grech?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Billi n-numru huwa kbir l-informazzjoni għada qed tiġi miġbura.

AWTORITA' NAZZJONALI TAT-TURIŻMU - MEMBRI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Wara li nħatret l-Awtorita' Nazzjonali tat-Turiżmu f'Malta, il-liġi tipprovdi biex tinħatar awtorita' simili għal Għawdex?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattv, din inħatret?

Jekk inħatret minn huma l-membri u x'kariga għandhom?

Jekk għadha ma nħatritx, meta hemm il-ħsieb li tinħatar?

Minn min se tinħatar?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nattira l-attenzjoni tal-Onor ħabib tiegħi li l- Att ta' l-1999 dwar Servizzi ta' l-Ivvjaġġar u tat-Turiżmu għal Malta jipprovdi għal ħatra ta' awtorita' waħda.

Għawdex hu rappreżentat kemm fuq l-awtorita' kif ukoll fuq id-direttorati li jaqgħu taħtha.

AWTORITA' NAZZJONALI TAT-TURIŻMU - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Wara li issa ġie magħruf li nħatret l-Awtorita' Nazzjonali tat-Turiżmu, jista' l- Ministru ġentilment jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jiġu mpjegati nies ma' din l-awtorita' biex jimlew vacancies?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Għandi pjaċir ninforma lill-Onor.

Ħabib tiegħi u lill-Kamra li l-Awtorita' tat-Turiżmu ta' Malta ħejjiet organigramma għal personal meħtieġ wara li jiġi eżawrit l-eżerċizzju ta' possibbli integrazzjoni ta' min bħalissa jaħdem fid-Dipartiment tat-Turiżmu, mal- HCEB, l-ITS u l-ministeru jiġi stabbilit in-numru ta' postijiet vojta u joħorġu, kif fil-fatt ħarġu, sejħiet biex jimtlew postijiet battala.

GĦAWDEX - XLENDI - DISKOTEKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 11130, ladarba l- Ministru qed tgħid li "peress li l-fossa li għaliha l-Onor.Interpellant għamel riferenza qed titbattal minn kuntrattur privat għas-spejjeż tas-sid, il-ministeru m'għandux informazzjoni dwar kemm-il darba din ġiet imbattla", kif setgħet il-Ministru twieġeb il-mistoqsija l-oħra tiegħi numru 11058, "li l-fossa eżistenti f'dan il-fond qed titbattal regolarment, meta tinħass il-ħtieġa minn kuntrattur privat"?

Ma taħsibx il-Ministru li din l-informazzjoni hi konflinġenti?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformat li l-fatt li saru diversi spezzjonijiet fil-lokal in kwestjoni u ma rriżultax li seta' sar xi tfiegħ ta' drenaġġ fil-wied kif ukoll il-fatt li qatt ma waslu ilmenti fl-Uffiċċju tas-Saħħa f'Għawdex rigward skular ta' materjal likwidu u problemi konnessi mal-fossa ta' din id-diskoteka, hija evidenza li din il-fossa qed titbattal regolarment.

GDP

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li l-mod kif jinħadem il-GDP għadu ma jikkonformax mal-mod kif jinħadem fl-UE, jista' l-Ministru jassigura li l-GDP għal din is-sena baqax jinħadem fuq l-istess kriterji kif inħadem fis-snin imgħoddija?

Sar xi tibdil fid-deflators applikati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-GDP għadu jinħadem fuq l-istess kriterji tas-snin imgħoddija.

Id-deflators ġew imtejba u aġġornati permezz tal-bdil tal-bażi li issa hija l-1995.

F'dan il-kuntest nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant jara wkoll in-News Release numru 31 ta' l-1999 kif ukoll il- pubblikazzjoni National Accounts of the Maltese Islands - Sources and Methods maħruġa mill-Uffiċċju Ċentrali ta' l-Istatistika.

RETAIL INVESTMENT SERVICES - INVESTOR COMPENSATION SCHEME

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid meta huwa skedat li tiġi estiża l-investor compensation scheme lill-providers tar-retail investment services kif ukoll li tiġi stabbilita l-iskema tal-protezzjoni tad-depożiti lid-depożitanti tal-banek?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għar-rigward ta' l- iskema ta` investor compensation li tkun tkopri l-operaturi fis-settur retail tas-servizzi ta` investiment, kif ukoll l-iskema tal-protezzjoni tad- depożiti lid-depositanti tal-banek, il-programm preżenti tal-gvern hu li jitlesta il-qafas legali fl-2001.

ASSISTENTI DIRETTURI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta mistennija li jinħatru l-assistenti diretturi mal- Gvern?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi l-proċess ta' l-għażla għal Assistenti Diretturi qiegħed fi stadju avvanzat ħafna u mistenni li jintemm ma jdumx.

ADVISER EUROPEAN PARLIAMENT MATTERS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kif inħatret Dr. Antoinette Cutajar bħala Adviser European Parliament Matters?

X'kondizzjonijiet għandha u kif intgħażlet?

ONOR.

JOE BORG: Dott. Antoinette Cutajar ġiet impjegata b'kuntratt għal tliet snin mill-1 ta' Novembru bħala adviser tal-ministeru fuq materji li jirrigwardaw il-Parlament Ewropew.

Dan sar fuq bażi tal-kwalifiki li Dott. Cutajar tipposedi kif ukoll fuq esperjenza relatata.

Dan il-kuntratt ġie approvat mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Annex A tal-kuntratt, tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta, jinkorpora t-terms of reference tal-adviser.

QORMI - TISWIJA TAT-TARAĠ TAĊ-ĊIMITERJU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta d-dipartment se jsewwi t-turġien taċ- ċimiterju ta' Ħal Qormi (fuq in-naħa ta' wara) li tkissru minn trakkijiet li jgħaddu minn hemm?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

EU - PUBLIC PROCUREMENT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9988, jista' l-Ministru jgħid, bl-introduzzjoni tad-direttivi speċifiċi ta' l-Unjoni Ewropa dwar public procurement, x'tibdil se jkollu jsir f'dan ir-rigward fil-proċeduri wżati Malta?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellanta tagħmel riferenza għall-mistoqsijiet parlamentari numri 9987 u 9988.

Issa jrid isir eżerċizzju, u b`riżultat ta` dan jittieħdu l-miżuri u jsiru l-emendi meħtieġa fir-regolamenti jew fil-liġijiet eżistenti, biex dawk il-public authorities u public undertakings li s`issa għadhom mhux qed japplikaw imma li jenħtieġu japplikaw b`mod sħiħ l-imsemmija regolamenti, jibdew jagħmlu dan.

Irrid ngħid li anke l-kunsilli lokali jridu jaddottaw dawn il-proċeduri fejn jidħlu sejħiet għall-offerti li jilħqu jew jaqbżu t- thresholds li kont indikajt f`risposti oħra.

Il-proċedura tar-rimedju li jipprovdu il-Public Service (Procurement) Regulations 1996 trid jew tinbidel radikalment fis-sens li jinħoloq xi tribunal ad hoc biex jisma u jaqta` l-objezzjonijiet jew (u dan possibbli wkoll) isiru xi emendi fil- proċedura eżistenti li bihom dawk li ma jaqblux mad-deċiżjoni (li s`issa hija finali) tal-Kumitat Ġenerali tal-Kuntratti u tad-Direttur tal- Kuntratti ikollhom il-possibbilta' li jappellaw.

Din il-materja bħalissa qed tiġi studjata ma` l-Uffiċċju ta` l-Avukat Ġenerali tar-Repubblika għax fiha aspetti legali.

VRT

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'jiġri issa li se tidħol il-VRT meta persuna li jkollha bżonn tagħmel xi tiswijiet fil-vettura tagħha biex tkun konformi mal-liġi, ikollha tistenna biex tagħmel dan minħabba li l-aġent ma jkollux l-ispare parts għall-vettura partikolari?

Min se jkun responsabbli għal dan id-difett fil-vettura?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li d-dipartiment li qed imexxi t-test li għalih qed issir riferenza ma jiffurmax parti mid-dekasteru tiegħi, nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-Ministru konċernat.

GĦAWDEX - XLENDI - DISKOTEKA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11131, ladarba l-Ministru weġbitni li d-diskoteka in kwestjoni m'għandhiex pompa u ladarba f'mistoqsija parlamentari numru 9352 qaltli li f'dan il-post hemm "rising main sewer", kif id-drenaġġ ta' din id-diskoteka qed jitla' ġol-fossa ladarba din id-diskoteka tinsab 'l isfel fil-wied taħt il-livell tat-triq?

Tista' l-Ministru terġa' taċċerta li d-drenaġġ ta' din id-diskoteka qatt ma spiċċa fil-wied u/jew fil-baħar tax-Xlendi?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li l-fatt li d-diskoteka in kwestjoni tinsab taħt il-livell tat-triq u li fl-inħawi m'hemmx sistema ta' drenaġġ oħra ħlief dik ta' raising main sewer mhuwiex possibbli li l- imsemmija diskoteka tiġi kkomunikata ma' sistema ta' drenaġġ pubblika eżistenti.

B'hekk din id-diskoteka hija servuta permezz ta' fossa.

Jiena nformata ukoll li saru diversi spezzjonijiet fil-lokal in kwestjoni u ma rriżultax li seta' sar xi tfigħ ta' drenaġġ fil-wied tax-Xlendi li sussegwentement spiċċa l-baħar.

Barra minn hekk qatt ma waslu ilmenti fl- Uffiċċju tas-Saħħa f'Għawdex fuq din il-materja.

BIRŻEBBUGA - WATERPOLO PITCH

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru W67, jista'l-Ministru jgħd hux ġust li ċittadini jiġu mmultati fiz-zona speċifikata meta fil-fatt qed jiġi admitted fit-tweġiba li m'hemmx tabelli biżżejjed li jindikaw il-clamp zone?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li għalkemm it-tabelli li rriferit għalihom l-Onor.

Interpellanti damu xi ftit biex twaħħlu, l-ebda ċittadin ma ġie immultat dwar clamping fil-post indikat fil-mistoqsija parlamentari W67.

QORMI - TRIQ SAN ĠORĠ - LAMPA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għad-dawl fi Triq San Ġorg, Qormi - mistoqsija parlamentari numru 7139 - jista' l-Ministru jgħid jekk fil-fatt itteħditx konsiderazzjoni biex jiżdied id-dawl f'din it-triq antika?

Jekk iva, ittieħed in konsiderazzjoni l-fatt li din it-triq hija mdawwra b'mod li minn dawra għal oħra ma tistax tara?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li sabiex jiżdied id-dawl fit-triq imsemmija, tenħtieġ manutenzjoni tad-dawl eżistenti li għandha ssir flimkien ma` xogħlijiet oħra simili.

QORMI : DE LA CRUX AVENUE - TISWIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari W79 dwar il-bibien ta' dħul mill-blokki ta' appartament f'De La Crux Avenue, Ħal Qormi biex ma jibqgħux speċi ta' rixtelli, kif inhuma, minħabba l-ilma li jidħol minnhom meta tkun ix-xita, u b'riferenza għat- tweġiba li tani dwar il-fatt li dawn il-bibien ġew iddisnjati biex jagħtu l- arja u d-dawl lill-intrajjet, jista' l-Viċi Prim Ministru jara li, filwaqt li jibqa' jiġi mħares dan l-aspett, jiġu kkonsidrati mezzi oħra li jeżistu biex jilqa' għall-inkonvenjent ta' l-ilmijiet f'dawn l-intrajjet, per eżempju, li jkollhom speċi ta' purtelli bil-ħġieġ jew perspex?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lid-Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar għal konsiderazzjoni.

SKEJJEL - MELLIEĦA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex fix-xogħol li sar ta' riabilitazzjoni fuq l- iskola primarja tal-Mellieħa baqa' ma nbidilx bieb fi stat ħażin u bibien oħra ġodda li saru, diġa' nqasmu u nfetħu?

Tista' ssir verifika fuq il- kwalita' tax-xogħol li saru u jekk tirriżulta kwalita' fqira l-kuntrattur jirrimedja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-Taqsima Bini ta' Skejjel tad-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ma ħassitx il-ħtieġa li l-bieb li saret riferenza għalih kellu jinbidel peress li kien għadu fi stat tajjeb fiż-żmien li fihom saru x-xogħlijiet.

Minn survey li saret jirriżulta li l-bieb jista' jiġi rranġat min-nies li hemm fl-iskola li d-doveri tagħhom jinkorporaw tali xogħlijiet u sejjer nieħu l-passi meħtieġa biex dan jagħmluh.

Rigward bibien oħra ġodda li saru u li diġa' nqasmu u nfetħu, qed jittieħdu l-passi meħtieġa biex il-kuntrattur li mmanifatturhom jirranġahom.

IMPJIEGI - KAŻ TA' IMPJEGAT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim MInistru jgħid x'jista' jagħmel l-impjegat, li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, li skond ċertifikat mediku tal-kirurgu kardjologu li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, wara operazzjoni li għamel jista' jsuq imma ma jistax iġorr u x-xogħol tiegħu jikkonsisti kemm f'sewqan kif ukoll f'ġarr?

X'jagħmel jekk il-bord mediku jikkonferma dan, imma fejn jaħdem iriduh isuq u jġorr?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li employer ma jistax jiġi sfurzat iżomm fuq il-kotba tiegħu ħaddiem li ma jkunx f'pożizzjoni li jaqdi dmirijietu kif mitluba u kif miftehema, minħabba raġunijiet ta' saħħa.

Madanakollu, il-ħaddiem konċernat jista' jirreferi l-każ tiegħu lid- Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u ta' l-Impieg għal parir jew xi għajnuna li jista' joffri.

TURIŻMU - PROJECTS CO-ORDINATOR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti x-xogħol ta' projects co-ordinator li ngħata lis-Sur Silvio Zammit?

Liema proġetti qed jikkordina s-Sur Zammit?

Xi kwalifiki u kompetenzi għandu s-Sur Zammit biex jagħmel ix- xogħol li ngħata?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninforma lill-Onor Interpellant li kull meta kelli okkażjoni nagħżel min iservi fis-Segretarjat Privat tiegħi fittixt li l- persuni magħżula jkollhom kwalifiki bħal, per eżempju, onesta', sens ta' responsabbilta', bżulija, lealta' lejn il-politika tal-gvern u lejja kif ukoll kapaċita' u ħeġġa li jgħinu lil kull min jersaq lejn il-ministeru għall-informazzjoni u għajnuna.

Nikkonferma li fil-fehma tiegħi s-Sur Zammit jipposjedi dawn il- kwalifiki.

L-Onor Interpellant żgur jaf li l-Ministeru tat-Turiżmu kif ukoll l- industrija stess titlob u tenħtieġ għajnuna minn diversi oqsma u għalhekk anke fis-Segretarjat Privat tiegħi hemm lok ta' persuna jew persuni b'ħila li jikkoordina l-ħidma ta' għadd ta' oqsma bil-għan l-iskop u l-miri jintlaħqu.

Fost inkarigi li jaqdi s-Sur Zammit hemm dak li jżomm liaison ma' ministeri, dipartimenti, u entitajiet governattivi kif ukoll privati.

L- istess ħidma jagħmilha wkoll fil-konfront ta' xogħol li l-ministeru jkollu ma' kunsilli lokali, proġetti u proposti li jitressqu mis-settur privat li jkunu ta' siwi għall-industrija tat-turiżmu.

SKOLA NAWTIKA - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm għalliema neqsin f'kull suġġett f'kull kors ta' l-iskola nawtika?

X'qed isir biex l-istudenti ma jibqgħux mingħajr dawn l-għalliema?

Kemm hemm għalliema part-time u kemm hemm fulltime?

Kemm hemm għalliema filgħodu u kemm hemm għall-korsijiet ta' filgħaxija?

Hemm għalliema nieqsa f'korsijiet ta' filgħaxija?

Liema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iSkola Nawtika baqa' biss bżonn ta' għalliem għal żweġ lezzjonijiet tal-Liġi Marittima.

Ġie ddentifikat bniedem biex jagħmel dawn iż-żewġ lezzjonijiet.

Bħalissa hemm tliet għalliema fulltime u għaxar għalliema part-time li sitta minnhom jgħallmu fil-korsijiet ta' filgħaxija.

M'hemm ebda għalliem nieqes fil-korsijiet ta' filgħaxija.

SKOLA NAWTIKA - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'kull kors ta' l-iskola nawtika?

Xi stipendju qed jingħataw f'kull każ?

Hemm xi studenti li mhux qed jingħataw stipendju?

X'inhi r-raġuni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-numru ta' studenti f'kull kors ta' l- iskola nawtika hu kif ġej:

Deck Officer

Phase I - 17-il student Phase II - 9 studenti Phase III - 14-il student

Engineering Officer - 2 studenti

Class 2 Cert of Competency - 2 studenti

TOTAL ta' 44 student fl-iskola.

Informat ukoll li l-istudenti fil-korsijiet ta' Deck Officer (Phase I u III) u l-Engineering Officers, jirċievu għotja ta' manteniment ta' Lm40 fix- xahar, bejn 1 ta' Ottubru u t-30 ta' Ġunju, sakemm idum il-kors.

Barra minn hekk jirċievu Lm100 darba fis-sena tul il-kors.

Studenti fil-Phase II ma jirċevux għotja għax ikunu mpjegati fuq il-baħar.

L-istudenti fil-kors Class 2 Certificate of Competency mhumiex intitolati għal għotja għaliex normalment dawn ikunu studenti li diġa' qegħdin jaħdmu u jiġu mogħtija permess biex jattendu mill-post ta' l-impjieg tagħhom.

Fil-kors ta' Deck Officers hemm tliet studenti fil-Phase I li mhumiex intitolati għal għotja għax qegħdin jirrepetu s-sena u hemm żewġ studenti barranin fil-Phase III li ukoll ma jeħdux għotja.

ITS - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti f'kull kors ta' l-Istitut ta' l- Istudji Turistiċi?

Kemm minnhom għandhom stipendju u x'ammont jingħataw f'kull sena?

Kemm hemm studenti li m'għandhomx stipendji?

X'inhi r-raġuni li tħallew bla stipendju, jekk dan hu l-każ?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nixtieq nirrileva lill-Onor Interpellant li tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija ngħatat lill-Onor Joseph Cuschieri fil-mistoqsija parlamentari numru 9100.

L-istudenti kollha li jattendu korsijiet fulltime fl-Istitut jingħataw stipendju kif ġej:-

l-Ewwel Sena Lm 12 fil-ġimgħa it-Tieni Sena Lm 17 fil-ġimgħa it-Tielet Sena Lm 22 fil-ġimgħa

Ninsab informat li l-għadd ta' studenti li ma jingħatawx stipendju huwa ta' ħdax:

Tmien studenti li m'għandhomx ċittadinanza Maltija iżda li għandhom ġenitur Malti.

Dawn ma jħallsux tuition fees iżda ma jingħatawx stipendju; u

Tliet studenti ta' nazzjonalita' barranija li ma jirċevux stipendju u huma obbligati li jħallsu t-tuition fees.

FTEHIM BEJN IL-GVERN U T-TARZNARI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jiġi jiswa lill-gvern, f'żieda fil-pagi, wara l-ftehim milħuq bejn il-gvern u t-tarznari dan ix-xahar?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

DJAR - SAN ĠWANN - TISWIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid liema huma dawk il-flats tal-gvern li se jiġu mbajjda u rranġati fiż-żmien qarib ġewwa il-housing estate ta' San Ġwann billi wħud mill-area komuni huma nieqsa minn manutenzjoni u għandhom bżonnha malajr?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment għall-Bini u Tiswija ta' Djar f'dawn l-aħħar xhur għamel xogħol ta' tikħil tal-faċċati kollha tal-blokki f'San Gwann, peress li dawn huma kkonsidrati bħala partijiet komuni.

Fir-rigward it-tronob tat-taraġ ta' dawk il-blokki li għadhom ma sarux dawn huma nklużi fil-programm tad-dipartiment konċernat.

DJAR - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta l- persuna, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, se tingħata dar mill-housing soċjali li jixirqilha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni tal-persuna indikata qed tkun ikkonsidrata ma' oħrajn simili.

SAĦĦA - XIRI TA' AMBULANZI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk inxtrawx ambulanzi għad-Dipartiment tas-Saħħa fl-aħħar ġimgħat?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn humiex ġodda jew second hand?

Kemm swew dawn l-ambulanzi?

Mil-liema kumpannija nxtraw l-ambulanzi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dan l-aħħar inxtraw sitt ambulanzi second hand għad- Dipartiment tas-Saħħa.

Dawn li swew Stg 87000 inxtraw mingħand

ASSCO GROUP LTD Yorkshire Palace 15 Argyle Street Kings Cross London WCIH 8EA UK

Ġie deċiż li d-diviżjoni tieħu dan il-pass minħabba l-bżonn urġenti li jinbidlu l-ambulanzi li kien hemm li kien ilhom mill-1981 u li kienu qdiemu ħafna.

Dawn se jservu sakemm jinxtraw il-ġodda.

SPTAR MONTE CARMELI - SERQ MINN ĦADDIEM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jikkonferma li ħaddiem mill-iSptar Monte Carmeli nqabad jisraq is-cement mill-istess sptar?

X'passi ttieħdu f'dan il-każ?

Kienu nvoluti l-pulizija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-awtoritajiet ma rċevew ebda rapport li kien hawn xi serq ta` cement mill-Isptar Monte Carmeli.

SAĦĦA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Billi riċentement fil-ġurnali kien allegat li ħaddiem fid-Dipartiment tas-Saħħa ħa flus biex jirranġa transfer ta' persuna oħra fid-Dipartiment tas-Saħħa, jista' l-Ministru jgħid jekk xi ħadd minn dawn l-impjegati ġiex sospiż mix- xogħol?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li m'hemm ħadd sospiż mix-xogħol rigward il-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Ngħarraf l-Onor.

Interpellant li l-każ ġie mgħoddi mill-ewwel f'idejn il- Pulizija għall-investigazzjonijiet neċessarji.

Il-prassi hi li jittieħdu aktar passi skond il-ħtieġa malli jiġi iffinalizzat r-rapport tal-Pulizija u jintbagħat lid-dipartiment.

SPTARIJIET - APPARATI INDUSTRIJALI TAT-TINDIF

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kwotazzjonijiet għal xiri ta' apparat industrijali tat-tindif fl-isptarijiet?

F'kull każ, minn min saru l-kwotazzjonijiet?

Kemm kien il-valur ta' kull kwotazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

SAĦĦA - TRATTAMENT TA' SKART

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-persuni li żaru faċilitajiet ta' trattament bil-microwave ta' skart ta' l-isptarijiet barra minn Malta?

Meta marru jaraw dan il-faċilitajiet?

Min ħallas għal din iż-żjara barra minn Malta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Iż-żjara msemmija kienet parti minn fact finding mission tad-Dipartiment tas-Saħħa bi preparazzjoni għat-tibdiliet meħtieġa fis-sistema ta` clinical waste management li hemm bżonn li jiġu attwati lokalment sabiex jintlaħaq livell konformi ma` dawk fl-isptarijiet Ewropej.

Iż-żjara saret f'Mejju li għadda mill-Infection Control Officer tad- dipartiment kif ukoll mill-ispettur sanitarju responsabbli mill-iskart kliniku.

L-ispejjeż taż-żjara tħallsu mid-Diviżjoni tas-Saħħa.

Tul iż- żjara saru laqgħat mad-direttur tal-Hospital Infection Division tal-PHLS u diriġenti ta` waste management fl-isptarijiet Royal Brompton u Chase Farm Hospital ta` Londra.

Id-delagazzjoni rat ukoll il-faċilita` ta` microwave waste disinfection ġewwa Enfield.

BIDNIJA - KOMPETIZZJONI TA' SPARAR

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi saret kompetizzjoni ta' sparar b'airguns ġewwa ir-range tal-Bidnija u din ġiet irrapportata fil-gazzetti (l-ewwel ġimgħa ta' Novembru) fejn anke dehru ismijiet ta' min ħa sehem, u anke ritratti ta' persuni minuri jisparaw airguns, jista' l-Ministru jgħid meta bdew jingħataw permessi ta' fire/carry airgun for sporting purposes, meta inħareġ il-permess tar-range in kwestjoni u meta nħareġ il-permess biex tfal jibdew jisparaw l-airguns?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 7456 u 7457, ninsab informat li l-Pulizija għandha żewġ talbiet għal air weapons target shooting ranges, liema talbiet qed jiġu pproċessati.

PULIZIJA - GĦASSA TAL-GŻIRA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-ministru jgħid x'qed jagħmel il-ministeru biex jiżgura li l-għassa tal-pulizija tal-Gżira tkun miftuħa il-ħin kollu?

ONOR.

Interpellant għat- tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4413, għandi ninformah li tajt struzzjonijiet li jiġu detailed pulizija espressament sabiex jagħmlu ronda minħabba ilmenti partikolari għal dan il-lokal.

GŻIRA - UFFIĊĊJU TAS-SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid u/jew jieħu in konsiderazzjoni il-ftuħ ta' uffiċċju tas-sigurta' soċjali ġewwa il-Gżira billi ġo dan il-lokal m'hemmx uffiċċju?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Idealment hi ħaġa mixtieqa li jkun hemm Uffiċċju Distrettwali tas-Sigurta' Soċjali għal kull kunsill lokali.

Id-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali jirċievi talbiet għall-ftuħ ta' uffiċċju distrettwali minn diversi lokalitajiet.

L-Onor.

Interpellant jifhem li l-ftuħ ta' uffiċċju distrettwali ġdid iġib miegħu żieda sostanzjali fin-nefqa amministrattiva.

Barra minn hekk hemm diversi konsiderazzjonijiet x'wieħed jagħmel qabel ma tiġi magħżula xi lokalita' partikolari, bħalma hi żieda fin-numru ta' residenti u l-espanzjoni ta' lokalitajiet ġodda.

Fil-preżent l-20 Uffiċċju Distrettwali mxerdin ma' Malta u t-tnejn li hemm f'Għawdex huma maħsuba biex ilaħħqu mhux biss mal-ħteġijiet tal-lokal fejn hemm l- uffiċċju, iżda wkoll mal-ħtiġijiet ta' dawk li joqogħdu fil-viċinanzi.

Fil- preżent id-dipartiment għaddej fuq programm intensiv biex itejjeb mhux biss id-dehra, iżda wkoll l-livell tas-servizz li jingħata f'dawn l-uffiċini.

Mhux maħsub li n-numru ta' uffiċini distrettwali jiżdied qabel ma jkun iffinalizzat il-proġett li semmejt.

MEUSAC - KORPI KOSTITWITI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li diversi korpi kostitwiti ġieli qed jirċievu position papers mill-MEUSAC fejn jiġu mitlubin jagħtu ir-reazzjoni tagħhom mil-lejl għan-nar?

Peress li din l- attitudini tista' tiftiehem li hi biss rubber stamping min-naħa tal-gvern, jaħseb il-Ministru li l-gvern għandu jiżgura li dawn id-dokumenti jaslu għand il-korpi kostitwiti kmieni biżżejjed bil-quddiem biex jagħtuhom żmien adegwat biex jixtarru dawn id-dokumenti?

ONOR.

JOE BORG: Il-preparazzjoni tal-position papers hija bbażata fuq il- proċess ta' paragun bejn il-liġijiet tal-Unjoni Ewropea u dawk ta' Malta.

Kemm-il darba jsiru konsultazzjonijiet mal-korpi kostitwiti anke meta tkun għadha qegħda tiġi ppreparata l-position paper.

Qed isir kull sforz biex dawn il-position papers jaslu għand il-korpi kostitwiti kmieni kemm jista' jkun qabel il-laqgħat tal-MEUSAC.

Fil-fażi li jmiss li hija dik ta' tħejjija għan-negozjati il-ħsieb huwa li d-dokumentazzjoni kollha tingħata lill-membri tal-MEUSAC kmieni biżżejjed qabel il-laqgħa relattiva.

VRT - SKRAPPJAR TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew skrappjati karozzi minn mindu daħal il-VRT?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi lill-Onor, Interpellant għall-mistoqsija parlamentari numru 10122.

BIRGU - FORTINI - VULTAĠĠ TAD-DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jissaħħaħ il-vultaġġ tal-kurrent tad-dawl fil-Housing Estate tal-Fortini, Birgu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din id-domanda l-aħjar issir lill-Ministru konċernat.

ANZJANI - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex reġa' inqala' ħafna madum fid-dar ta' l-anzjani ta' Bormla?

Jista' jgħid min hu responsabbli ta' dan?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fit-terrazzin ta' quddiem id-dar ta' l-anzjani ta' Bormla kellu jinqala' ftit madum li kien għadu kif tpoġġa għax il- kuntrattur spiċċatlu dik il-kwalita' ta' madum.

BORMLA - TRIQ IL-KONSERVATORJU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'sar minnu l-ġebel taż-żonqor li bih kienet miksija Triq il-Konservatorju, Bormla?

Għaliex dan iż-żonqor ma reġax tpoġġa?

X'sar minnu, u x'se jsir minnu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li Triq il-Konservatorju ma kenitx miksija bil-ġebel taż-żonqor ħlief madwar xi tappieri tad-drenaġġ.

Fejn kien hemm xi ġebel taż-żonqor, dan intrefa' mill-Kunsill Lokali ta' Bormla u mit-Taqsima tad-Dipartiment ta' l-Ambjent ġewwa Bormla wkoll.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-funzjoni tal-persuni li dettalji tagħhom qegħdin jintbagħtu separatament li jaħdmu fil-park nazzjonali f'Ta' Qali?

X'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-funzjoni tal-persuni konċernati u l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom huwa kif ġej:

Grezzju Farrugia A/Supervisor 07.00 - 16.45 Raymond Gauci A/Warden Shift Worker 07.00 - 19.00 19.00 - 07.00 Day - Night - Rest - Off

EIB - SELF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 10999 dwar self mill-EIB, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għal is-self li kien miftiehem f'kuntratt iffirmat miż-żewġ naħat mhux se jingħata?

Kif se jiġi ffinalizzat issa l-proġett li kellu jsir b'dawn il-flus?

ONOR.

JOHN DALLI: Kif jaf l-Onor.

Interpellant l-uniku ftehim finanzjarju ffirmat bejn il-Gvern Malti u l-EIB, u li kellu jiġi abbrogat, kien intiż biex jiġi mplimentat l-hekk imsejjaħ Sewerage II Programme.

Fil-fatt il-ftehim kien ġie ffirmat f'Diċembru ta' l-1995 u s-self kellu jinġibed kollu sa l-aħħar ta' Ottubru 1998.

Dan kien ifisser li l-proġett kellu jiġi implimentat sa dik id-data.

Il-bidla fl-Amministrazzjoni f'Ottubru ta' l-1996 ġabet magħha tibdil fil-prijoritajiet tal-Ministeru konċernat.

Barra minnhekk dak li kienu qegħdin jesiġu l-EIB mhux dejjem kien faċli li jiġi adottat mill-istess ministeru, kif jaf sew l-Onor.

Interpellant.

Dan kollu ħalla effett negattiv fuq ir-ritmu ta' l-implimentazzjoni tal- proġett.

Billi l-EIB ma kienx konvint li l-proġett seta' jitlesta kollu fiż-żmien stipulat skond il-ftehim u billi lanqas kien possibbli li l-istess ftehim finanzjarju seta' jiġi estiż, l-istess ftehim kellu jiġi revokat bi qbil bejn iż-żewġ partijiet.

PA - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk l-uffiċjali ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, inkluż il-periti, qegħdin jingħataw konsulenzi mill-istess awtorita' bħala xogħol extra mix-xogħol normali li jagħmlu u bi ħlas extra?

Jekk fl-affermattiv, min huma l-uffiċjali u periti li qegħdin igawdu minn dan it-trattament u x'inhu x-xogħol li ġew imqabbdin jagħmlu, inkluż il- valur tax-xogħol?

ONOR.

TONIO BORG: L-Awtorita` ta` l-Ippjanar ma tagħti l-ebda konsulenza lill-uffiċjali tagħha stess.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għal Change Agent li tqabbad mill-awtorita` fil-proċess ta` riforma interna, ninsab informat li dan l-uffiċjal se jingħata ħlas addizzjonali ta` Lm1,000 minbarra li jibqa` jaqdi l-funzjonijiet ta` unit manager.

DIVIŻJONI TAX-XOGĦLIJIET - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-periti u l-inġiniera fi ħdan id- Diviżjoni tax-Xogħlijiet humiex qegħdin jingħataw konsulenzi mid-diviżjoni bħala xogħol extra max-xogħol normali tagħhom u bi ħlas extra għal dawn il- konsulenzi?

Jekk fl-affermattiv, min huma dawn il-periti u inġiniera li qegħdin igawdu minn dan it-trattament, x'inhu x-xogħol li ġew imqabbdin jagħmlu, inkluż il-valur tax-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li fil-preżent dawn huma l- uffiċjali li ngħataw xogħol fuq bażi ta' extra work :

Eng.

Brian Cauchi Stamperija tal-Gvern Lm200.

Ġnien Pubbliku fil-Fgura Lm120.

Eng.

M. Attard Ġnien Pubbliku fil-Fgura Lm120.

Eng.

C. Casha Stamperija tal-Gvern Lm100.

Perit C. Borg St. John's Bastion, Cospicua Lm120.

Public Registry, Valletta Lm120.

PA - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'allowances u benefiċċji oħra jgawdu minnhom l- uffiċjali u l-impjegati oħra ta' l-Awtorita' ta'l-Ippjanar?

Xi gradi għandhom l-impjegati li jgawdu minn dawn l-allowances u benefiċċji?

Jista' l-Ministru jgħid jekk fost il-benefiċċji hemmx xi tip ta' babysitting allowance?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub hu kif jidher fit- tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - IMPJEGATA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-cv taċ-chairperson ta' l-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Din l-informazzjoni ngħatat fil-mistoqsija parlamentari numru 663.

FMSS - HOSPITALITY

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' ħlas għal hospitality li sar mill-FMSS għas-sena 1995?

Meta saret kull attivita'?

Kemm kien l-infiq f'kull każ?

Fejn saret kull attivita'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-ammont ta` ħlas għal hospitality fis-sena 1995 kien kif ġej:-

24-05-95 The Carriage Restaurant 53.17 16-06-95 Ponte Vecchio Restaurant 25.60 01-09-95 Villa Arrigo Ltd.

24.88 13-09-95 Ta` Grabiel Restaurant 54.70 13-09-95 The Arches 75.55 20-11-95 The Carriage 37.80 04-05-95 Petty Cash Various 13.17

284.87 ---------

TAXXI INTERNI - PERSUNA MILL-KANADA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li rritornat il-Kanada tliet snin ilu, huwa dovut refund lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni?

Għalkemm l-aħħar indirizz ta' din il-persuna kien il- Għargħur, huwa ta struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Taxxi Interni biex jibagħtu kull korrispondenza lil indirizz ieħor.

Dettalji rilevanti qed jintbagħtu separatament.

ONOR.

JOHN DALLI: Ma naħsibx li għandi nagħti informazzjoni konfidenzjali.

Jekk l-Onor.

Interpellant ikun awtorizzat mit-taxpayer allura t-tweġiba tingħata lilu privatament jew l-amministratur tiegħu.

LITTER ACT - KSUR TAL-LIĠI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqbdu persuni jiksru l-Litter Act matul l- 1999?

Kemm minnhom inqabdu fil-Belt, Furjana, Ħamrun u Pieta'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li din is-sena, (sal-31 ta` Ottubru, 1999), in-numru ta` persuni li nqabdu mill-Pulizija jiksru l-Litter Act kien ta` 55.

Minn dawn, 5 kienu fil-Ħamrun, 5 oħra fil-Belt Valletta u 1 il-Floriana, filwaqt li f`Tal Pieta` ma kien hemm ħadd.

PTA - PARK AND RIDE SCHEME

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet ta' l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku dwar il-Park and Ride Scheme?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-pjanijiet dwar il-Park and Ride Scheme qegħdin jiġu studjati flimkien ma' possibbiltajiet ta` alternattivi oħra biex jitjieb it-trasport pubbliku.

PARKEĠĠ

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma t-target dates għall- introduzzjoni ta' residents only parking fid-diversi lokalitajiet f'pajjiżna?

Hemm xi bliet u rħula li fihom din se tiġi nfurzata qabel oħrajn?

ONOR.

AUSTIN GATT: `Billi, kif indikajt fit-tweġiba tiegħi għall- mistoqsija parlamentari numru 11181, il-ministeru għadu ma rċeviex ir- rapport preliminari fuq l-area tal-Belt u l-Furjana, mhux il-każ li nista` nwieġeb għall-mistoqsija preżenti li tirrigwarda d-diversi lokalitajiet l- oħrajn.`

DJAR - STALLAZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11003, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jinbeda dan ix-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Wara sejħa pubblika biex jiġu mpjegati Perit u Mechanical Engineer in konnessjoni ma' l-iskema għall-istallar ta' lifts, l- Awtorita' tad-Djar irċeviet aplikazzjonijiet għal mili ta' dawn iż-żewġ postijiet.

Hu ttamat li dawn il-postijiet jintlew fi ftit ta' żmien ieħor.

VALLETTA - BUS TERMINUS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet short-term għal bus terminus f'Bieb il-Belt?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-pjanijiet għall-bus terminus f`Bieb il-Belt huma nklużi fix-xogħol long term meħtieġ għal l-inħawi.

PA - APPLIKAZZJONIJIET MIĊĦUDA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew miċħuda applikazzjonijiet mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar sena b'sena minn sidien ta' djar fil-Belt u fil-Furjana li kellhom offerti għax-xiri tagħhom minn sidien ta' kumpanniji kummerċjali jew uffiċini?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma tinżammx statistika dwar it- tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

RAĦAL ĠDID - TRIQ GĦAJN DWIELI - BANKINI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsiru l-bankini ta' Triq Għajn Dwieli, Raħal Ġdid li jridu jsiru mill-Gvern Ċentrali peress li din it-triq tintuża minn ħafna anzjani u nies b'wheelchairs u b'diżabilita'?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-kunsilli lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill lokali konċernat.

GĦAJN DWIELI - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsiru t-traffic lights f'Għajn Dwieli quddiem il-Knisja ta' Sant'Antnin u Villa Gerit, Triq Bormla ħdejn il-garaxx tas-Saltfish minħabba l-bżonn kbir ta' dawn il-lights?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Id-dipartiment li huwa nkarigat mill-istallar tad- dwal tat-traffiku ma jiffurmax parti mid-dekasteru tiegħi u għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-Ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - ĦOFOR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li tiġi mwittija l-ħofra kbira li tinsab fin-nofs tat-Triq Arcade, Triq Ninu Cremona ma' Triq il-Baċir, f'Raħal Ġdid peress li hija ta' periklu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk qatt saritx talba biex isiru traffic lights quddiem il-ħanut Kojak fi Triq it-Telgħet ta' Raħal Ġdid, Paola minħabba l- inkonvenjent tar-residenti ta' l-inħawi li jkunu jridu jagħmlu l-qadjiet tagħhom fil-qalba tar-raħal?

Jekk hemm il-ħsieb li jsiru, meta se jsiru?

ONOR.

RAĦAL ĠDID - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk qatt saritx talba biex isiru traffic lights quddiem il-ħanut Kojak fi Triq it-Telgħet ta' Raħal Ġdid, Paola, minħabba l-inkonvenjent tar-residenti ta' l-inħawi li jkunu jridu jagħmlu l-qadjiet tagħhom fil-qalba tar-raħal?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Id-dipartiment li huwa nkarigat mill-istallar tad- dwal tat-traffiku ma jifurmax parti mid-dekasteru tiegħi u għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-Ministru konċernat.

RAĦAL ĠDID - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk qatt saritx talba biex isiru traffic lights quddiem il-ħanut Kojak fi Triq it-Telgħet ta' Raħal Ġdid, Paola, minħabba l-inkonvenjent tar-residenti ta' l-inħawi li jkunu jridu jagħmlu l-qadjiet tagħhom fil-qalba tar-raħal?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li qatt ma kien hemm talba biex jiġu stallati traffic lights fi Triq it-Telgħet ta` Raħal Ġdid.

Id-dipartiment se jagħmel survey biex jiġi stabbilit il-bżonn li jiġu stallati f`din iż-żona.

MUŻEW TA' L-ISTORJA NATURALI - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju wasal ix-xogħol u l-ħidma ta' restawr li hemm bżonn isir ġewwa l-Palazz tal-Gran Mastri fl-Imdina fejn hemm il-Mużew ta' l-Istorja Naturali?

ONOR.

LOUIS GALEA: In segwitu tat-tweġibiet li tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 4025 u 4905, informat li tkomplew ix-xogħlijiet ta' restawr fuq in-naħa ta' wara tal-Palazz Vilhena.

Din in-naħa ġiet imnaddfa kollha u mogħtija konkos u qatran biex jisgura li ma jkomplix joskula l- ilma u jżid il-ħsara li kienet qegħda ssir fuq is-swar.

Informat ukoll li ngħata qatran fuq dawn is-swali tal-Palazz Vilhena fejn il-qatran oriġinali kien tmermer biż-żmien.

Bħalissa x-xogħol huwa wieqaf, biss sejjer jitkompla fis-sena finanzjarja l-ġdida, meta tiġi trattata l- faċċata prinċipali u l-bitħa majestuża ta' dan il-palazz.

SKEJJEL - LATIN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm studenti li qed jistudjaw il-Latin din is-sena akkademika 1999/2000?

Kemm hemm preżentement għalliema ta' dan is-suġġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din is-sena akkademika 1999/2000 m'hemmx studenti li qed jistudjaw il-Latin.

Konsegwentament m'hemmx preżentement għalliema jgħallmu dan is-suġġett.

BORŻA TA' MALTA - SAQAF

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk huwiex maħsub u proġettat li s- saqaf sabiħ u ta' valur li riċentement inqala' u li kien hemm fejn ġejja l- Borża, jerġa' jitqiegħed f'postu għax m'hemmx post ieħor fejn jista' jsir u jekk le, jintilef kompletament għal dejjem?

ONOR.

JOHN DALLI: Is-soffit tal-Garrison Church (ex-Mailing Room) ġie maqlugħ skond il-permess li nħareġ mill-Awtorita` ta` l-Ippjanar u wara diskussjonijiet ma` l-awtorita` stess, mal-Valletta Rehabilitation Committee u mal-Heritage Committee.

Bis-saħħa t`hekk setgħu jinkixfu t- travi ta` l-injam (trusses) li huma uniċi f`Malta w li kienu mgħottija bis- soffit.

Tajjeb li wieħed isemmi li fil-fatt it-travi (trusses) huma oriġinali għal bini, waqt li s-soffit tqiegħed numru ta` snin wara.

Kien maħsub li parti mhux ħażin tas-soffit kellu jitqiegħed f`sala għall- konferenzi ppjanata fil-premises il-ġodda, iżda s-soffit instab li huwa mmermer u f`kondizzjoni ħażina ħafna w il-periti qiegħdin jaraw kemm u kif fil-fatt jista` jintuża minnu.

DJAR - KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba uffiċjali ta' l-Awtorita' tad-Djar humiex qed jattendu ġewwa l-Kunsilli Lokali ta' Bormla, il-Birgu, Senglea, il-Fgura, il-Kalkara u x-Xgħajra u jekk iva, jistax jiġi indikat il-ħin ta' l- attendenza tagħhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Customer Care Unit ta' l-Awtorita' tad-Djar tattendi f'dawn il-lokalitajiet kif ġej:

Bormla - L-ewwel Tnejn tax-xahar Birgu - It-tieni Tnejn tax-xahar Isla - It-tielet Tnejn tax-xahar Kalkara - Ir-raba' Tnejn tax-xahar

Dan il-unit ikun miftuħ f'dawn il-lokalitajiet fil-ġranet imsemmija bejn is-2.00 p.m. u l-4.00 p.m.