MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 458 It-Tlieta, 12 ta' Diċembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 458

It-Tlieta, 12 ta' Diċembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.12 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 12 ta' Diċembru, 2000

WERREJ

MINUTI 686

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 686

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA 689

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2001

L-ERBATAX-IL JUM STABBILIT

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU 689

AĠĠORNAMENT 719

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 719

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 457 li saret fil-11 ta' Diċembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

PULIZIJA - KUNTRABANDU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinformani fiex kienu jikkonsistu s-26 każ ta' kuntrabandu li ġew irrapportati lill-pulizija din is-sena, dejjem skond mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat illi l-każi msemmija fit-tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

21066 jinkludu apparat elettroniku, għamara, munizzjon, sigaretti, żraben, ħwejjeġ, jewellery, għaġin u vettura.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk humiex għaddejjin investigazzjonijiet dwar dawn il-każi?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Naturalment kull każ jiġi investigat u jekk ikun hemm bżonn jittellgħu xi nies il-qorti, pero' assolutament ma nistax nagħti informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jien qed nistaqsi dwar kordinament aħjar bejn il- pulizija u d-dwana, biex forsi l-kuntrabandu jiġi ristrett jekk mhux eleminat għal kollox. .

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Din l-informazzjoni diġa' tajtha b'risposta għal mistoqsija parlamentari nru.

21,066 u anke poġġejtha fuq il-Mejda tal- Kamra.

Kont għedt li f'sitt każi l-investigazzjonijiet irriżultaw fin- negattiv, jiġifieri wara li ġie elevat xi materjal irriżulta li kollox kien regolari; f'seba' każi nbdew proċeduri quddiem il-qorti għax kien hemm provi biżżejjed; tnejn ġew solvuti amministrattivament, peress li bil-liġi tad-dwana hu possibbli li f'ċerti każi titħallas multa u dak li jkun ma jittellax il-qorti; u l-każi l-oħra għadhom qed jiġu investigati.

GĦALQA - SIT TA' IKKAMPJAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għar-raba' li tinħadem u li bi żball inħarġet bħala sit għall- ikkampjar - file no. 293/92/11 u file no. 117/76 - jista' l-Ministru jara li tinstab soluzzjoni sabiex din ir-raba' għammiela ma tinqeridx u tkompli tinħadem mill-bdiewa tal-familja konċernata?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ma sar l-ebda żball meta l-gvern ħareġ is-sit in kwestjoni bl-offerti għal ikkampjar.

Dak iż-żmien l-art ma kenitx tinħadem u kien biss wara li ħarġu l-offerti li terzi persuni abbużivament daħlu fuq l-art in kwestjoni u bdew jaħdmuha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fid-dawl ta' dak li kkomunikajt lill-Ministru l- bieraħ - u cioe' li saret dikjarazzjoni ġuramentata fil-qorti, fejn il- bdiewa kkonfermaw li kienu ilhom jaħdmu din ir-raba' għal madwar 50 sena - jista' jgħidli jekk hux se jikkonsidra mill-ġdid is-sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Abbażi ta' l-informazzjoni li ngħatajt nista' ngħid li kien hemm dħul abbużiv, jiġifieri li l-persuna kienet qed taħdem ir-raba' mingħajr titolu.

Iżda dan il-fatt m'għandux jipprekludi lis-sid li joħroġ dik il-proprjeta' b'tender għal skop ieħor, li jkun ġust u tajjeb, għax jekk tagħmel camping site in-nies għallinqas ma joqogħdux jużaw ix-xtut u jarmu l-affarijiet fil-baħar.

Issa ngħaddi l-affidavits li tani l-bieraħ l-Onor.

Interpellant lil-lands u nitlob tweġiba dwarhom ħalli nara jekk l-art in kwestjoni hemmx titolu ta' qbiela fuqha jew le.

Fl-opinjoni tiegħi tagħmel differenza jekk hemmx titolu ta' qbiela jew le, għalkemm il-gvern xorta waħda jista' jittermina dan it-titolu u joħroġ l-art b'tender peress li l-art hija tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-loġika tgħidlek li jekk kemm-il darba jirriżulta li l-art kienet ilha tinħadem, allura dik l-għalqa m'għandhiex tispiċċa żona għall-ikkampjar imma għandha tibqa' tinħadem.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, jiena ma nista' nwiegħed xejn pero' ċertament tagħmel differenza jekk hemmx qbiela jew le.

MOSTA - TA' MLIT - SCRAP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

TONIO BORG: Minn spezzjonijiet li għamlu l-pulizija fil-lokal imsemmi mill-Onor.

Interpellant, ġew identifikati żewġ vetturi abbandunati u se jittieħdu l-passi meħtieġa sabiex dawn jitneħħew.

BIĊĊERIJA - KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani kemm telgħu l-kontijiet tad-dawl u l- ilma fil-biċċerija għas-snin 1997, 1998, 1999 u din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): L-informazzjoni mitluba tinsab fit-tweġiba li jiena tajt għal mistoqsija parlamentari nru.

AGRIKOLTURA U SAJD - KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinformani kemm kienet l-ispiża tal-kontijiet tad- dawl u l-ilma tal-ministeri u d-dipartimenti li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-ministru għas-snin 1997, 1998 u 1999?

Kemm minn dawn il-kontijiet tħallsu u kemm għadhom pendenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-ispejjez tal- kontijiet tad-dawl u l-ilma kienu kif ġejjin:

| |1997 |1998 |1999 | | |(Lm) |(Lm) |(Lm) | |Ministeru u | | | | |Head Office |3,315|3,779.|2,304.| | |.06 |11 |49 | |Agrikultura | | | | | |40,12|38,869|25,954| | |3.41 |.50 |.19 | |Servizzi | | | | |Veterinarji |59,33|88,520|37,601| | |1.43 |.70 |.60 | | Sajd u | | | | |Akkwakultura|32,96|41,062|24,242| | |6.85 |.54 |.29 | |Total |135,7|172,23|90,102| | |36.75|1.85 |.57 |

Dawn il-kontijiet tħallsu kollha ħlief tnejn li bejniethom jammontaw għas- somma ta' LM67.44, kontijiet li waslulna ftit ilu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Bla dubju d-differenza fit-tnaqqis li kien hemm fil- kontijiet tad-dawl u l-ilma bejn l-1997 u l-2000 tqanqal ċerti osservazzjonijiet.

Dan it-tnaqqis sar minħabba xi policy fl-ekonomija jew minħabba li kien hemm xi kontijiet li ġew imħallsa bejn l-1997 u l-1998 mill-istess dipartiment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Hawnhekk m'għandix din l-informazzjoni u għalkemm m'iniex ċert mija fil-mija, niftakar li fl-1998 il-kontijiet kienu nħaddmu bit-tariffi kif kienu ġew mgħoddija minn dan il-parlament għas-sena 1998.

M'għandix id-dettalji eżatti imma fl-1997 kienu ċirka Lm135,000, għas-sena 1998 kienu ċirka Lm172,000 u mbagħad fis-sena 1999 reġgħu niżlu għal Lm90,000.

Pero' biex inkun nista' nagħtih risposta eżatta, aħjar niċċekkja l-affarijiet sewwa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-bdiewa fl-inħawi tal-Qammieħ, irċevew kontijiet biex iħallsu ċnus li minn Lm1 telgħu għal Lm125 u bla dubju dawn m'humiex f'qagħda li jħallsu dan l-ammont ta' flus.

X'qed jagħmel id-dipartiment biex tiġi rrimedjata din is-sitwazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

NINU ZAMMIT: Lili kellmuni wħud minn dawn il-bdiewa u skantaw kif dan iċ-ċens tela' minn Lm1 għal madwar Lm125.

Irridu niftakru li hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq qbiela imma fuq ċens temporanju li jagħlaq wara perijodu ta' snin.

Jekk m'iniex sejjer żball hemm klawsola li tgħid li meta dan iċ-ċens jagħlaq, jiġi rivedibbli skond il-conditions tal-mument.

Meta bniedem ikollu proprjeta' li tkun qiegħda b'ċens, dik il-proprjeta' jkun fiha valur.

Fil-fatt jekk bniedem imut, fis-suċċessjoni dik l-art jew raba' li tkun b'ċens temporanju jkollha valur, filwaqt li jekk tkun bi qbiela m'għandhiex valur.

Meta għandek raba' b'ċens, anke temporanju, tista' tbiegħha u ddaħħal il-valur ta' dak iċ-ċens temporanju, imma jekk tkun bi qbiela dan ma tistax tagħmlu.

Għalhekk hemm differenza bejn art li tkun bi qbiela u art li tkun b'ċens rivedibbli, ċens temporanju.

Ovvjament fejn għandek ċens li jagħlaq wara 30 sena u jkun hemm klawsola li tgħid li ladarba dak iċ-ċens jagħlaq, irid jiġi rivedut bil- kondizzjonijiet taż-żmien meta jagħlaq.

Ovvjament f'dak il-każ irid ikun hemm il-ftehim minn qabel ma jkun se jogħla ċ-ċens.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, il-gvern ħareġ bi skema biex jirrikonoxxi applikazzjonijiet minn dawk il-bdiewa li ċ-ċens tagħhom għalaq, u qed jirrikonoxxi t-talbiet għal dawn iċ-ċnus b'Lm4-il tomna.

Nixtieq inkun naf għaliex dan il-kuntratt ġie interpretat bil-mod ta' Lm125 flok bil-mod ta' Lm4 meta l-istess gvern diġa' għandu guidelines li dawk iċ- ċnus li għalqu jirrikonoxxihom b'mod li din tkun abbażi ta' Lm50 l- applikazzjoni u mbagħad Lm4-il tomna?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Irridu nagħmluha ċara li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq ċens temporanju li għalaq u li huwa rivedibbli, jiġifieri meta jsir il- kuntratt ikun hemm il-ftehim li dak iċ-ċens temporanju jerġa' jiġġedded.

Dan huwa l-każ li ġara dan l-aħħar.

Meta dan għalaq wara xi 33 sena kien hemm il-ftehim li jerġa' jiġġedded għal perijodu ieħor.

Dak huwa ċens mod.

Imbagħad għandek iċ-ċens li jagħlaq wara 99 sena, u la jkun rivedibbli u lanqas jerġa' jiġġedded.

Meta l-bidwi jkollu dan it-tip ta' ċens jidħol taħt l-iskema l-oħra, iħallas LM50 u r-raba' li qabel kien għandu b'ċens jibqa' għandu bi qbiela b'Lm4-il tomna.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): F'din l-area nqalgħet il- problema.

Dan iċ-ċens ngħata fl-1966 għal 99 sena bil-kondizzjoni li wara 33 sena u wara 66 sena jogħla għal-livell ta' l-art mogħtija b'ċens bil- valur tal-lum, u dawn in-nies iffirmawha, jiġifieri jeżisti kuntratt.

Issa din qegħdin ninvestigawha għax hawn min kien qiegħed iħallas mod u f'daqqa waħda ċ-ċens għola 'l fuq.

Din m'għandha x'taqsam xejn ma' l-iskema imma għandha x'taqsam ma' kuntratt li ffirmaw dawn in-nies stess.

L-ewwelnett wieħed irid jara li din inħadmet sew - jiġifieri nobbliga ruħi u diġa' għedt lil lands li jaraw li nħadmet sew u s'issa qaluli li nħadmet sew imma se jerġgħu jiċċekkjaw - u t-tieni l-gvern m'għandu l-ebda oġġezzjoni li jekk iridu dawn jirrinunzjaw għaċ-ċens u jidħlu fl-iskema tar- raba' bl-Lm4-il tomna.

Naturalment jekk jagħmlu hekk ma jkollhomx titolu taċ-ċens, jidħlu fit-titolu ta' qbiela - li huwa titolu xorta waħda - u jibqgħu jaħdmu l-art bl-Lm4-il tomna flok jogħla ċ-ċens skond dak il- kuntratt.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2001

L-ERBATAX-IL JUM STABBILIT

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Skond il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 172, il-ħin tad- diskussjoni tal-lum għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u l- kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Issa nistieden lill-Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Sur President, nipproponi:

VOT 1 - UFFIĊĊJU TAL-PRESIDENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 600,597 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 1 - Uffiċċju tal-President, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 2 - KAMRA TAD-DEPUTATI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 964,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 2 - Kamra tad-Deputati, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 5 - UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 4,723,449 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 5 - Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 6 - KUMMISSJONI DWAR IS-SERVIZZ PUBBLIKU

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm128,518 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 6 - Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 7 - FORZI ARMATI TA' MALTA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 12,261,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 7 - Forzi Armati ta' Malta, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 8 - INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,270,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 8 - Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT 9 - UFFIĊĊJU ELETTORALI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 473,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 9 - Uffiċċju Elettorali, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

VOT I - UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,282,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot I - Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Sur President, naħseb li l-aħjar ħaġa hi li l-ewwel nisimgħu l-kummenti ta' l-oppożizzjoni u mbagħad jien nitkellem fl-aħħar.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, se nipproponi din l-emenda għall- Vot 1:

VOT 5 - UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU

Personal Emoluments

Item 11 - Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm 15,547" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm 15,546".

Delete the figure "Lm 15,547" and substitute therefor the figure "Lm 15,546".

Sur President, f'dawn id-diskorsi tal-budget issemmiet ħafna l-Unjoni Ewropea, u naturalment ma jistax jitħalla barra ċ-ċivil li għandu parti importanti sew f'dan il-kuntest kollu.

Fir-rapporti li jibagħtulna mill- Unjoni Ewropea ilhom ħafna jgħidulna fuq il-bżonn li ntejbu l-effiċjenza u l-effectiveness ta' l-amministrazzjoni pubblika u l-bżonn li nċekknu s- servizz ċivili.

Kif jaf kulħadd, dan il-kliem ilna nisimgħuh mill-bidu tas-snin disgħin, pero' minkejja li l-gvern kull darba jgħid li qed inaqqas in-nies minn maċ-ċivil, insibu li dan m'hu veru xejn u jien se nagħti xi figuri.

Fl-1987, meta tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista, in-numru ta' nies maċ-ċivil kien ta' 25,921 u sa l-1996, meta spiċċa l-gvern Nazzjonalista ta' qabel, dan in-numru kien tela' għal 32,709.

Issa fis-sentejn li għamel il-gvern Laburista, jiġifieri sa Gunju ta' l-1998, dan in-numru kien tnaqqas għal 30,699.

Pero' mbagħad meta reġa' tela' fil-gvern il-Partit Nazzjonalista n-numru reġa' tela' għal 32,850.

Sur President, bil-kliem jingħadu ħafna affarijiet imma meta niġu għall-fatti u l-figuri naraw stampa totalment differenti.

Minkejja din iż-żieda fin-numru ta' nies maċ-ċivil insibu, per eżempju, li l-gvern xorta jibqa' jagħti x-xogħol lill-kuntratturi privati.

B'dan il- mod dan ikun qisu qed jgħidilhom li m'għandux fiduċja fihom.

Qed ngħid hekk għaliex gvern Laburista ma tax xogħol lil kuntratturi kif qed isir issa, imma imbarka bis-serjeta' fuq proġett biex in-nies tal-gvern, dawk li nsejħulhom idle, ikunu redeployed.

Fil-fatt dawn ħadu din l-okkażjoni u għamlu xogħol tajjeb.

Dawn il-ħaddiema ħadmu fuq il-proġetti ta' Buġibba, Wied il-Għajn, Birżebbuġa u Marsaxlokk u ta' min jgħid li dawn kienu ilhom ma jkunu involuti fuq proġetti kapitali mill-1987, jiġifieri minn kemm ilu fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

Minkejja li nitkellmu ħafna dwar ir-retraining u r-redeployment li għandhom bżonn dawk il-ħaddiema li qegħdin fl-iskali l-aktar 'l isfel fiċ- ċivil, m'hu qed isir xejn.

Nitkellmu ħafna fuq il-livelli għoljin taċ- ċivil imma fuq l-iskali l-aktar 'l isfel ma jsir xejn.

Dan il-gvern minflok qiegħed jinvesti f'dan ir-retraining, qiegħed ikompli jdaħħal nies ġodda fejn jidhirlu hu bil-konsegwenza li l-ispiża tkompli tiela'.

Pero' l-gvern donnu għandu moħħu mistrieħ li jista' jkompli jżid it-taxxi minflok ma jara fejn se jonfoq l-ispiża tiegħu.

Huwa faċli li tagħmel it-taxxi biex iddaħħal il-flus imma l-aktar ħaġa diffiċli hija li tnaqqas l-infiq.

Per eżempju, minkejja li mill-1987 smajna ħafna diskors dwar riformi u tibdiliet, wieħed mir-rapporti ta' l-awditur stess jgħid li fil-fatt ix- xogħol ilu s-snin jakkumula u jaqa' lura u teżisti diżorganizzazzjoni sħiħa.

Din mhijiex xi ħaġa li qed tgħidilna l-Unjoni Ewropea imma xi ħaġa li qiegħda fir-rapporti interni tagħna stess.

Dawn ir-rapporti juru kif gvernijiet Nazzjonalisti konsekuttivi mhux veru ħadmu sabiex iċ-ċivil tassew ikun f'qagħda li jaqdi tajjeb liċ-ċittadini tagħna.

Per eżempju, dan l-aħħar qed nitkellmu ħafna dwar l-e-government u fuq kif ma' l-għafsa ta' buttuna se jkollna s-servizzi kollha tal-gvern.

Pero' n-nies li jifhmu f'dan il-qasam qed jistaqsu lill-gvern min se jħaddem din is-sistema.

Bħalissa qed nara lil wieħed mill-experts li fl- aħħar konferenza li kien hemm tad-Deloitte & Touche, għamel din il- mistoqsija.

Għalhekk qabel ma ngħidu ħafna kliem irridu naraw min se jħaddem din is-sistema.

Lill-gvern dawn in-nies qalulu li għalxejn qed nonfqu l-miljuni fuq it-teknoloġija ta' l-informatika għax peress li m'hemmx min iħaddimha mhux qed nużawha.

Dawn l-affarijiet irridu naħsbu għalihom minn kmieni.

Per eżempju, insibu li n-nefqa fl-iskejjel fuq it- teknoloġija ta' l-informatika mhux qed issir bis-serjeta' u barra minn hekk m'hemmx għalliema biżżejjed ta' l-IT.

Għalhekk bilfors tippreokkupa ruħek meta tisma' nies li qegħdin imexxu din is-sistema ta' l-e-government jgħidu lill-gvern li m'għandhomx biex iħaddmu din is-sistema.

Dan kollu juri li minkejja li jsir ħafna kliem, m'hemm l-ebda serjeta', m'hemm l-ebda preparazzjoni u m'hemm l-ebda taħriġ.

Dawn kienu wegħduna li fl-ewwel sena se nieħdu Lm100 miljun mill-Unjoni Ewropea u issa li għaddiet it-tieni sena suppost ħadna Lm200 miljun, pero' r-realta' hi li l-flus qed noħorġuhom aħna biex indaħħlu r-regoli ħalli nikkonformaw ruħna ma' l-acquis.

Dan juri kemm daħqu bina tan-naħa l-oħra qabel l-elezzjoni.

Naturalment dawn il-flus li qegħdin joħorġu qegħdin jittieħdu minn infiq li forsi kieku kien isir fuq l-iskejjel, fuq is- servizzi soċjali jew fuq il-qasam tas-saħħa.

Il-Prim Ministru jħobb jgħidilna kemm innegozjaw kapitli pero' qatt ma smajtu jsemmi jekk hux se jagħti training lill-ħaddiema taċ-ċivil biex dawn ikunu jistgħu jamministraw l-acquis communautaire, kif wara kollox qed jgħidulu ta' l-Unjoni Ewropea.

U jien nistaqsih lill-Prim Ministru: X'qed jorganizza l-gvern biex jamministra l-acquis?

Aħna nafu li kull dipartiment għandu l-kumplessita' tiegħu u allura kull settur għandu bżonn training differenti u partikolari, pero' kif nafu dan mhux qed jingħata.

Imbagħad hemm il-problema ta' nuqqas ta' kordinazzjoni bejn id- dipartimenti.

Din hija problema qadima li jsib kull gvern pero' issa qed tiġi estrapolata fil-livell ta' implimentazzjoni ta' l-acquis.

Pero' minkejja dak li qed jgħidu n-nies li jridu jamministraw l-acquis, il-gvern mhux qiegħed jagħti kas.

L-importanti għalih huwa li jgħaddi l-liġijiet malajr mill-parlament u jiġi hawnhekk jgħidilna kemm għalaq kapitli.

Per eżempju, meta jien nitkellem ma' dawk in-nies li jridu jmexxu dan ix- xogħol jgħidulek li mhux qed ikollhom taħriġ speċifiku fuq kif dawn l- affarijiet se jolqtu d-dipartimenti tagħhom.

Dan mhux qed jirrifletti tajjeb ukoll fir-rapport li jkollna mill-Unjoni Ewropea għax din qed tgħidilna li l-uffiċjali tagħna m'humiex ippreparati sew.

Ovvjament dan mhuwiex tort tagħhom imma huwa tort ta' min jiġi hawnhekk jifraħ kemm ingħalqu kapitli.

Kif nafu, l-uffiċjali taċ-ċivil m'humiex se jibqgħu involuti fit-tiswir tal-liġijiet kif kienu s'issa għax ħafna mil-liġijiet se jgħaddu b'legal notice jew permezz ta' fast track legislation mingħajr ma jgħaddu mill-għarbiel ta' dan il-parlament u naturalment mingħajr ma' ċ-ċivil ikun parti minn dan il-proċess.

Ovvjament ħafna liġijiet se jolqtu lil dawn l- uffiċjali direttament għax huma se jkollhom jaraw kif se jiġu implimentati u dan meta f'ċerti każijiet lanqas biss ikunu xammewhom għax ikunu lesti minn Brussels.

Għalhekk nerġa' ntenni l-importanza tat-training u nistaqsi xi training qed isir f'kull settur.

Huwa faċli li jkollok il-liġijiet fuq il-karta imma hija l-implimentazzjoni li hija importanti għaliex hemmhekk se jintlaqtu n-nies.

Dawn huma problemi li jwassluhomli n-nies li qegħdin fil-livelli l-aktar għoljin tad-dipartimenti.

Fil-fatt l-inkwiet tagħhom dawn huwa li filwaqt li qabel dawn kienu jkunu parti mill-proċess kollu u kienu jagħtu l-parir lill-ministru meta l-liġi tkun għadha fid-drafting state tagħha u meta din tiġi dibattuta fil-parlament, u allura hemmhekk jerġgħu jargħbluha, imbagħad ikunu f'qagħda li jimplimentawha, issa mhux se jkunu parti minn dan il-proċess.

Xi ħaġa oħra li ma nisimgħux mill-Prim Ministru hija l-bżonn ta' l- institution building.

Minkejja li n-nies taċ-ċivil iridu jimplimentaw il- liġijiet li qegħdin ngħaddu malajr malajr minn dan il-parlament, dawn m'għandhomx strutturi.

Jien ma nixbax nitkellem fuq dan is-suġġett għax il-feedback li għandi jien huwa li filwaqt li fid-deher jidher li għamilna kapitlu ieħor, hemm ċertu preokkupazzjoni bejn in-nies li jridu jmexxu dawn il-liġijiet li mhux qed isir biżżejjed sabiex huma jkunu jistgħu jimplimentaw u jħossuhom parti minn dawn il-liġijiet.

Sur President, il-ħin li baqagħli nixtieq niddedikah għall-qasam tan-nisa għaliex aħna nemmnu li d-drittijiet tan-nisa għandhom jingħataw l- importanza li għandhom bżonn.

Fil-fatt fl-1996, qabel ma nbidel il-gvern, in-nisa Nazzjonalisti li kienu jiffurmaw il-kummissjoni għall-avvanz tal- mara li naturalment kienu magħżulin mill-gvern Nazzjonalista kienu qalu lill-Prim Ministru, l-Onor.

Eddie Fenech Adami, li l-kummissjoni dejjem emmnet li biex dawn l-istrutturi jilħqu l-iskop li jikkordinaw il-ħidma favur l-ugwaljanza tas-sessi, dawn iridu jissaħħu, kemm bl-istatus tagħhom fl-istruttura tal-gvern, kemm biż-żieda ta' impjegati ta' gradi għolja mħarrġa fl-ugwaljanza bejn is-sessi, kif ukoll b'finanzi xierqa.

Għalhekk għall-aħħar tas-sajf, jiġifieri meta kien għadu fil-gvern il- Partit Nazzjonalista, il-kummissjoni rrakkmandat lill-Prim Ministru, l- Onor. Fenech Adami, biex il-makkinarju nazzjonali jibda jifforma parti mid- dekasteru tal-prim ministru.

Dan huwa kliem li qaluh in-nisa Nazzjonalisti li kienu fuq il-kummissjoni għall-avvanz tal-mara, meta kien għadu fil- gvern il-Partit Nazzjonalista.

Aħna naqblu ma' dan u nibqgħu nsostnu li l- qasam tan-nisa għandu jibqa' fil-qalba tal-gvern u għandu jkun fid- dekasteru tal-prim ministru.

F'dan id-diskors tal-budget issemmiet iż-żieda tal-part-timers nisa.

Fil-fatt il-ministru tal-finanzi fid-diskors tal-budget qal li l-parti l- kbira taż-żieda tal-ħaddiema part-time hi dik tan-nisa miżżewġin li qed jirrikonċiljaw ir-responsabbiltajiet tal-familja tagħhom max-xogħol, qisu skopra l-Amerika.

Jien ma nafx min qalielu din lill-ministru tal- finanzi.

Li jgħiduli n-nisa Maltin li nitkellem magħhom huwa li f'dan il- qasam qed ikollna sfruttament kbir.

Per eżempju, dawn in-nisa mhux qegħdin jingħataw il-benefiċċji pro rata tax-xogħol li jagħmlu, pero' dawn ma jitkellmux għaliex jibżgħu li jkeċċuhom.

Dawn huma nisa li qed jaħdmu għax verament huma fil-bżonn u x-xogħol li jagħmlu ftit jagħtihom sodisfazzjon.

Insibu każi fejn lil dawn in-nisa jħaddmuhom inqas minn 20 siegħa biex ma jagħtuhomx il-benefiċċji, u fil-każ li jaħdmu aktar minn 20 siegħa ma jagħtuhom xejn, pero' dawn ma jitkellmux għax jibżgħu li jitilfu l-job u dan ma jaffordjawhx.

Ħafna minnhom dawn jaħdmu mingħajr kuntratt ta' xogħol, imbagħad għandek dawk li għandhom il-kuntratt u jġedduhulhom kull ftit xhur.

Nistgħu ngħidu li dawn il-ħaddiema li qed jiftaħar bihom il- ministru tal-finanzi li qed jgħid li qed jirrikonċiljaw ix-xogħol mal- familja, fil-fatt saru ħaddiema li tista' ssejħilhom "disposable".

Jien nistaqsi: Illum b'dawn il-ħaddiema qegħdin niftaħru li meta jkollhom bżonnhom iħaddmuhom u meta ma jkollhomx bżonnhom jarmuhom?

Sur President ̧ hemm ukoll każi oħra ta' ħaddiema part-time fil-banek li għalkemm ikunu ex-impjegati, l-esperjenza li kellhom qabel ma jikkalkulawhielhomx.

Per eżempju, il-ħaddiema part-time ta' l-iskejjel ma jiġux inklużi fit-taħriġ bħall-għalliema li huma full-timers.

Barra minn hekk dawn m'għandhom drittijiet ta' xejn.

Ħafna minn dawn il-part- timers m'humiex f'union minħabba l-vulnerabilita' tax-xogħol tagħhom u hawn ħafna tbatija fost dawn in-nisa li m'għandhomx għażla oħra għajr li jaħdmu part-time.

Għalhekk jien niskanta kif il-ministru tal-finanzi jiġi jiftaħar b'dan u jgħid li dan qed isir għaliex qegħdin jirrikonċiljaw ix- xogħol mal-familja.

Naħseb li minflok ma joqgħod jiftaħar aħjar ikompli miexi fuq ix-xogħol li kien beda gvern Laburista u jressqu kemm jista' jkun malajr fil-parlament.

Hawnhekk nista' nsemmi, per eżempju, l-emendi għaċ-CERA.

Il-gvern Laburista kien ħadem ħafna fuq il-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-part- timers u konna rajna li għallinqas lil dawn nipprovdulhom il-protezzjoni mil-liġi.

Pero' minkejja li għaddew sentejn dawn l-emendi għadhom ma tressqux.

Jien ngħid li lill-part-timers inkunu qed ngħinuhom meta noffrulhom din il-protezzjoni mil-liġi.

Għalhekk huwa importanti ħafna li l-qasam tan-nisa jkollu dekasteru għalih bħalma kellu qabel u mhux ikun mitfugħ f'dipartiment ma' elf ħaġa oħra.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq it-tbażwir li qed ikollna fiċ-ċifri, speċjalment fejn jidħlu ċ-ċifri ta' dawk in-nisa li joħorġu fuq responsibility breaks mingħajr ħlas.

Minn tweġiba parlamentari li tani l- Prim Ministru, matul dan il-perijodu dawn in-nies qed jiġu kkonsidrati bħala mpjegati u fl-istess ħin dawk l-impjegati li jeħdulhom posthom qed jingħaddu ma' dawn.

Mela inti għandek mijiet ta' impjiegi li għalihom hemm imniżżlin żewġ ħaddiema.

Mela għandek dawk li qegħdin jagħmlu x-xogħol u jitħallsu u għandek l-oħrajn, li proprjament l-impjieg huwa tagħhom, li qegħdin imniżżlin ukoll.

Għaldaqstant l-istampa li qed juruna mhijiex reali.

Jien għadni kemm ġejja minn barra u b'kumbinazzjoni kont qed nitkellem ma' soċjologu tax-xogħol li jaħdem fi proġett fir-Russja u dan qalli li hemmhekk qegħdin jagħmlu l-istess ħaġa biex juru kemm għandhom nies jaħdmu.

Ir-rapport ta' l-ETC jitkellem ukoll fuq child-minding pero' jien nixtieq nistaqsi x'qed isir dwar dan.

Fi żmien gvern Laburista kien hemm draft Bill dwar dan lest, pero' dan tħalla fuq l-ixkaffa bħal ħafna mill- proġetti l-oħra li kien beħsiebu jagħmel il-gvern Laburista.

Il-ministru qed jgħidilna li dan irid ikun parti miċ-Children Act, pero' din min jaf meta se naslu għaliha.

U minkejja li lill-gvern konna għidnielu biex jagħmel dawn ir-regolamenti ħalli mbagħad meta jkollna ċ-Children Act nagħmluha parti minnha, ma sar xejn.

Pero' dan il-gvern huwa magħruf għal ħafna kliem u liġijiet kbar u mbagħad juri kemm m'huwiex intatt man-nies u mal-bżonnijiet tagħhom.

Per eżempju, is-sena l-oħra f'Novembru ta' l-1999 il-Ministru Josef Bonnici kien mar jiftaħ iċ-childcare centre ta' l-Air Malta, li konna bdejna x-xogħol fuqu aħna meta konna fil-gvern u li kien tlesta f'Novembru ta' l-1999.

Pero' minkejja li saret ħafna pompa u dawn l-affarijiet kienu dehru fuq it-televison u fuq il-gazzetti, għaddiet sena u dan iċ-ċentru għadu ma bediex jiffunzjona.

U minkejja illi l-ħaddiema ta' l-Air Malta kitbu liċ-chairman u staqsewh għalfejn dan iċ-ċentru għadu ma bediex jiffunzjona, ħadd ma ta kashom.

Dan l-istess bħall-proġett pilota taċ-child care centre tal-Kalkara li kienu qed jaħdmu fuqu n-nisa Laburisti.

Dan il-proġett ħallewh sentejn sħaħ bħala proġett pilota biex issa qed iwaħħlu fil-planning authority u qed jgħidu li din trid li dan il-post ikun bħala parti mill-iżvilupp ta' Bighi.

Imbagħad meta tmur biex tiċċekkja l-affarijiet man-nies li huma involuti, bħal, per eżempju, il-kunsill lokali tal-Kalkara, jgħidulek li dan mhu veru xejn għax l-iżvilupp f'Ta' Bighi mhux se jiġi affettwat.

Fil- fatt il-kunsill lokali tal-Kalkara jrid imexxi dan iċ-childcare centre hu imma naturalment il-gvern mhux qed jagħti kasu.

Sur President, qed naraw li kull proġett u kull inizjattiva li ttieħdet mill-gvern Laburista qisha għandha l-pesta għax dan il-gvern jew ma jkomplix miexi fuqha jew inkella jagħmilha b'mod differenti.

Pero' fid-deher jgħidu ħafna affarijiet u biex tkun taf il-verita' trid tagħmel ħafna xogħol.

Per eżempju, is-sena l-oħra l-gvern kien ħela sena biex ħareġ rapport fuq in-nisa msawta u fih sabu li dawn in-nies għandhom bżonn post ta' kenn.

Issa aħna mhux biss konna għidna li dawn in-nies għandhom bżonn post ta' kenn imma ħdimna biex dan niksbuh.

Fil-fatt aħna konna lestejna wieħed f'Għawdex li għadu jiffunzjona sal-lum u fil-business plan kellna pprovdut għal shelter long-term ġo bini eżistenti tal-gvern u shelter lest u li kien jonqsu kien li jiftħu l-gvern Nazzjonalista għaliex dak iż-żmien kien inbidel il-gvern.

Pero' dawn dan il-proġett riedu joqtluh mill-ewwel u vvintaw dak kollu possibbli fuq dan il-post.

Qalu li l-post huwa żgħir, li m'hemmx biżżejjed post fejn jilagħbu t-tfal ta' dawn il-vittmi u ħafna affarijiet oħra.

Ovvjament biex għamilna dan il-post aħna mxejna fuq pariri ta' nies tekniċi ta' l-SWDP li huma esperti f'dan il-qasam.

Pero' sfortunatament dawn l-esperti ma kenux ġejjin mill-klikka ta' l-esperti tal- Ministru Gonzi imma kienu għadhom mill-klikka ta' l-esperti tal-Ministru Louis Galea u allura l-pariri tagħhom ma kenux jogħġbu lill-Ministru Gonzi.

Issa din is-sena l-ministru ħabbrilna li għamel emergency shelter li qed jagħti servizz lil erba' nisa.

Naturalment jien lill-ministru ġbidtlu l-attenzjoni u staqsejtu għalfejn ma użax il-post tagħna għax b'hekk dawn in-nisa kien ikollhom erba' darbiet aktar spazju pero' meta tara dawn l-affarijiet tinduna li l-affarijiet isiru għall-pika politika partiġġjana.

Dawn ma jkollhomx kuntatt ma' dawn in-nisa li joqogħdu jċemplulhom kuljum id-dar biex jitkellmu fuq il- problemi li jkollhom għax kieku żgur li jipprovaw jagħmlu xi ħaġa malajr fuq din il-problema.

Issa dawn qed joqogħdu jilagħbuha ta' l-innoċenti u qegħdin jistednuna biex imorru naraw dan ix-shelter.

Sur President, aħna m'għandu għalfejn jistedinna ħadd biex immorru naraw ix-shelter għaliex din hija xi ħaġa tal-gvern, jiġifieri jien u kull deputat f'din il-Kamra għandna d-dritt immorru narawh.

Jien ma naċċetta l-ebda invit mingħand nies li għamlu minn kollox biex jifgħu dell ikrah fuq il-proġett tal- gvern Laburista.

Irrid inkun belha biex issa nilqa' dan l-invit.

U nerġa' ntenni li meta rrid jien nista' mmur nara dan il-post u nżur lil dawn in-nisa għax wara kollox li jinteressana aħna hu l-problemi ta' dawn in-nisa.

Per eżempju, ċerti barranin lili jistaqsuni jekk għandniex women's lobby hawn Malta fejn in-nisa kollha jissapportjaw lil xulxin biex l-affarijiet isiru malajr.

Pero' hawn Malta ma jistax ikollok dan il- women's lobby għaliex jekk tagħmel xi ħaġa jipprovaw ikissruhielek għall- politika partiġġjana.

Kieku tan-naħa l-oħra jagħmlu kritika bis-sens inkunu boloh jekk ma naċċettawhiex pero' l-kritika tagħhom dawn hija waħda distruttiva.

Per eżempju, l-istess persuna li stednitna biex immorru naraw ix-shelter li għamlu għan-nisa msawta inzertat l-istess persuna li ma nafx x'ma vvintatx fuq iċ-childcare centre li wara kollox kellu kollox skond ir- regolamenti tas-safety ta' l-Unjoni Ewropea.

Aħna ma nagħmlux hekk.

J'Alla jkollna postijiet bħaċ-childcare centres u postijiet għan-nisa msawta għaliex aħna ġenwinament għandna interess li dawn in-nisa jkollhom dak kollu li għandhom bżonn.

Wara kollox aħna qegħdin hawnhekk biex insolvu l-problemi u mhux biex nieħdu vantaġġ politiku.

Per eżempju, għalkemm dan ix-shelter li għamlu jospita erba' nisa biss dejjem aħjar mix- xejn.

Sur President, jien kuljum iċempluli nisa u jistaqsuni kif m'għandhom protezzjoni ta' xejn.

Li nista' ngħid dwar dan hu li minkejja li l-abbozz ta' liġi dwar il-vjolenza domestika huwa lest ilu sentejn biex jitressaq f'dan il-parlament minħabba l-pika partiġġjana.

Meta lill-ministru għamiltlu mistoqsija parlamentari qalli li f'Gunju ta' din is-sena dan l- abbozz ta' liġi se tressaq fil-parlament pero' għaddew sitt xhur u għadu ma tressaq xejn.

Jien xtaqt nitkellem fuq ħafna affarijiet oħra pero' m'għandix biżżejjed ħin, Sur President.

Per eżempju, il-Gender Equality Act u r-research and education centre kienu proġetti ta' gvern Laburista li għall-pika partiġġjana dan il-gvern baqa' ma ressaqhomx għad-diskussjoni f'dan il-parlament.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Sur President, jekk wieħed jagħti daqqa ta' għajn lejn ir-rapport li ħareġ mill-uffiċċju tal-prim ministru dwar is- sentejn ta' ħidma tal-gvern għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-armata jsib li dan huwa ċertifikat ta' l-għaqal li bih mexa l-Partit Laburista fi tnejn u għoxrin xahar li għamel fil-gvern.

U ħafna mill-affarijiet li qiegħed jiftaħar bihom il-gvern huma kollha ideat li ħareġ bihom gvern Laburista f'dawk il-ftit xhur li konna għamilna hemmhekk fil-gvern.

Per eżempju, fil-white paper li ħareġ il-gvern preżenti hemm ħafna affarijiet li konna ssuġġerejna aħna meta konna fil-gvern.

F'dan ir- rapport jissemmew affarijiet li bdihom gvern Laburista u allura l-gvern preżenti ma jista' jieħu l-ebda kredtu għall-implimentazzjoni tagħhom.

Per eżempju ̧ bħalissa qed niftakar fil-korp ta' riżerva tal-volontieri ta' l-armata u minkejja li l-Prim Ministru preżenti kien qal li huwa xettiku dwarha, illum donnu qiegħed jitkellem mod ieħor.

Din hija idea innovattiva li kien ressaq gvern Laburista.

F'dan ir-rapport tissemma association għall-familjari tal-membri ta' l- armata.

Din hija xi ħaġa li kien bdiha l-Partit Laburista fil-gvern u għalkemm konna sibna oppożizzjoni għaliha, fortunatament - biex inkun daqsxejn diplomatiku u forsi pulit iżżejjed - il-problemi li nqalgħu ssolvew ruħhom wara l-bidla tal-gvern.

Nista' nsemmi wkoll ix-shooting range li saret ġewwa Għawdex li kien ipproponiha l-gvern Laburista u li konna bdejna x-xogħol fuqha u t-tibdil li qiegħed isir ġewwa Hay Wharf fil- bażi marittima tal-forzi armati.

Dawn huma kollha huma proġetti li kien nieda l-gvern Laburista fit-22 xahar li kien għamel fil-gvern.

Jekk wieħed iħares lejn dan ir-rapport isib li din is-sena ġew ingaġġati madwar 100 gunner.

Huwa veru li kien hemm bżonn li jsir dan l-ingaġġ għax meta tqis li minn 1,000 gunner kien hemm 100 neqsin ma nafx kemm kien isir xogħol effettiv.

Pero' hawnhekk ikun tajjeb li nfakkar li dawk l-2,500 ruħ li kollha għandhom il-familji tagħhom tħallew għal żmien twil mhux ħażin jistennew fuq ir-recruitment list li kien waqqafha proprju l-gvern Nazzjonalista stess.

U qed insemmi dan għaliex ma naħsibx li huwa mod kif tisma lil dawn l-2,500 persuna li tħallew jistennew għal żmien twil, imbagħad bla kliem u bla sliem il-gvern qabad u ħassar din il-lista u fetaħ l-applications għal kulħadd mingħajr ma biss avvżahom li l-lista spiċċat.

Imma ħalli nispjega x'inhi din ir-recruitment list għaliex ħafna nies forsi ma jafux x'inhi.

Armati moderni llum jaħdmu b'mod li biex iżommu l-armata dejjem up to strength ikollhom waiting list fejn bniedem imur japplika u meta jasal it- turn tiegħu, jekk ikun up to standard għall-ħteġijiet tal-forzi armati, jidħol.

Ċertament li jekk persuna tkun l-ewwel fil-lista tidħol qabel it- tieni, u t-tieni tidħol qabel it-tielet, pero` dejjem jekk ikollhom il- ħiliet neċessarji.

Żgur li din hija sistema tajba għaliex biha tista' żżomm l-armata up to strength il-ħin kollu, pero` din qabdet u tneħħiet.

M'għandniex xi ngħidu li meta staqsejt għalfejn din is-sistema tneħħiet ir- raġuni li ngħatajt mill-Prim Ministru f'risposta għal domanda parlamentari kienet li l-gvern Laburista - naturalment kollox tort tal-gvern Laburista! - ma kienx daħħal nies u għaldaqstant kien hemm min minn dawn l-2500 li qabżilhom iż-żmien li fih setgħu ikunu eliġibbli biex jidħlu fil-forzi armati.

Allura jekk dawn ma kenux tajbin biex jidħlu bis-sistema tar- recruitment list lanqas huma tajbin biex jidħlu bis-sistema l-ġdida.

Allura issa li dawn tneħħew, l-armata hija up to strength u m'għandha problema ta' xejn f'dak li għandu x'jaqsam ma' recruitment ta' gunners?

U jekk il-lista kienet tajba għalfejn tneħħiet?

Se terġa' tiddaħħal jew le?

U jekk le, għaliex?

Meta kont għamilt domanda parlamentari fejn staqsejt jekk din il-lista hijiex se terġa' tiddaħħal bqajt ma ngħatajtx risposta.

Jiġifieri qabel din kienet tajba u issa f'daqqa waħda saret ħażin?

U jekk inhu hekk, għaliex?

Fir-rapport jissemma wkoll ċertu ammont ta' equipment li ġab il-gvern mingħand it-Taljani kontra l-ħbit mill-ajru.

Jien naħseb li jkun ħafna aħjar kieku nagħtu ftit attenzjoni għall-affarijiet li huma iktar basic.

Iktar 'il quddiem, proprju fl-aħħar linja tar-rapport, wieħed isib li se jinbidlu l-uniformijiet tal-membri ta' l-armata, pero` jien naħseb li kien ikun ħafna aħjar kieku tajna kas affarijiet bħalma huma spares, armi u vejjikoli.

Jekk wieħed iħares lejn l-ammont ta' vejjikoli li għandha l- armata jsib li hemm numru konsiderevoli li s-sena l-oħra kienu off the road.

Issa dawn m'humiex qegħdin off the road għaliex qegħdin għas-service imma għaliex għandhom problemi kbar ħafna tant li m'humiex tajbin għat- triq.

Hemm vejjikoli li naħseb li kienu l-Ġermanija fis-snin sittin u għalkemm lanqas biss jistgħu jintużaw, għal xi raġuni jew oħra għadhom fuq il-lista tal-forzi armati.

Fuq il-lista hemm imniżżla wkoll dawk l-erba' armoured vehicles li meta konna tlajna aħna fl-1971 konna sibnihom id-depot tal-pulizija.

Ċertament li dawn m'humiex usable u ma nafx għaliex jissemmew fil-lista.

Madwar sitt xhur ilu kont għamilt domanda parlamentari dwar kemm kien hemm vejjikoli ta' l-armata li m'għaddewx mill-VRT u r-risposta li ngħatat kienet tgħid li kien hemm vejjikolu wieħed li m'għaddiex mill-VRT.

Madwar għaxart ijiem ilu għamilt l-istess domanda pero` naturalment għall-perijodu ieħor, pero` għal xi raġuni, ir-risposta għadha ma ngħatatlix.

Probabbli hemm xi oħrajn li m'għaddewx għaliex m'hemmx bżonn tagħmel ħafna riċerka biex tagħi riposta bħal din; kemm tagħfas naqra buttuna ta' computer u tkun taf kollox.

Alla ħares ma kienx għal numru konsiderevoli ta' vejjikoli li għandha l-missjoni militari Taljana għaliex kieku naħseb li l-armata jkollha problemi kbar.

Xtaqt ngħid xi ħaġa wkoll fuq ċerti suldati li biex jieħdu promotion iridu bilfors jattendu għal ċerti trade courses.

Jien ma naħsibx li huwa ġust li lil ċerti suldati nġibulhom l-iskuża li m'hemmx vacancy għalihom biex jagħmlu l-kors meħtieġ biex imbagħad awtomatikament jinqatgħu u tiġi effettwata l-possibbilta` tagħhom għal promotion.

Jissemma wkoll ħafna taħriġ li sar mill-forzi armati tagħna f'kulleġġi u akkademji prestiġjużi bħar-Royal Military Academy ta' l-Ingilterra, il-Coastguard Amerikana, il- German Naval Academy u l'Aosta Brigade.

Jissemmew anke eżerċizzji li għamlu l-forzi armati tagħna għal dak li għandu x'jaqsam ma' search and rescue ma' forzi militari barranin oħra, ħafna minnhom membri ta' l-Unjoni Ewropea bħall-Italja, Franza, Spanja u l-Greċja.

Hawnhekk xtaqt nagħti prosit lill-forzi armati għaliex qatgħu figura tajba ħafna u xhieda ta' dan huma l-USD 15 miljun li tana l-gvern Amerikan bħala rikonoxximent ta' l-abbilta` tal-forzi armati tagħna.

Dawn il-flus ingħataw għall-użu tal-forzi tas-sigurta` sabiex inkomplu ntejbu l- faċilitajiet li għandna f'dawn l-oqsma.

Tajjeb wieħed jgħid u jfakkar li dawn il-USD15 miljun huma kważi l-istess ammont ta' flus li kienu se jagħtuna l-Unjoni Ewropea qabel ma aħna nidħlu membri.

Tajjeb wieħed jistaqsi wkoll jekk dan l-ammont huwiex kumbinazzjoni jew inkella biex jiġbdulna saqajna għaliex ma naħsibx li l-affarijiet isiru għal xejn.

Li huwa żgur hu li l-Amerika hija ħafna aktar rikonoxxenti għar-rwol li qiegħda taqdi Malta milli hija l-Ewropa.

Mela l-Amerka tawna USD15 miljun biex intejbu l-forzi armati tagħna u l-Ewropa tatna l-istess ammont biex nirranġaw il-problemi kollha li għandna biex inkunu nistgħu niġu up to standard ma' l-Ewropa!

Fir-rapport jissemma wkoll li l-forzi armati ta' Malta qdew dmirhom tajjeb ħafna - u ta' dan ta' min ifaħħarhom - fix-xogħol umanitarju li għamilu fil-convoys li marru l-Kosovo.

Dawn huma affarijiet tajbin u m'għandna xejn kontrihom, pero` meta wieħed jara l-elenku sħiħ ta' training programmes li saru jinduna li dawn iġibu fix-xejn l-argumenti tal-gvern u ta' dawk il-gazzetti li jiktbu favur il-policy li qed jattwa l-gvern, jiġifieri li biex il-forzi armati ta' Malta jitħarrġu u jieħdu sehem f'search and rescue hemm bżonn li nidħlu fir-rapid reaction force li se twaqqaf l-Unjoni Ewropea fl-2003.

Aħna m'aħniex membri la fl-Unjoni u lanqas f'din il-forza għaliex għadha ma bdietx topera, pero` dan ix-xogħol ta' search and rescue, training u xogħol umanitarju ieħor diġa` qed nagħmluh u m'għadna bżonn nidħlu f'ebda forza biex inkomplu nagħmluh.

Kulħadd jaf li l-gvern preżenti aċċetta li jipparteċipa fir-rapid reaction force.

Huwa veru li se nipparteċipaw bi 30 suldat u erba' uffiċjali f'affarijiet li huma purament humanitarian u search and rescue pero` kulħadd jaf li llum din saret kwestjoni politika u għalkemm jista' jagħti l-kas li llum l-iskop tagħha huwa sempliċement ta' crisis mangement, 'il quddiem l-affarijiet se jikbru.

Jien ma naħsibx li biex tipparteċipa fi humanitarian missions u f'search and rescue hemm għalfejn tibgħat kaptan jgħix Brussels.

Dan x'qiegħed jagħmel hemm?

Ċertament ngħid li hemm xi ħaġa ħafna ikbar minn hekk.

Jekk wieħed iħares lejn il-figuri li ħerġin bħalissa jsib li din il-forza għandha 80 vapur - ma naħsibx li dawn se jkunu kollha hospital ships - 80,000 suldat - ma naħsibx li għal search and rescue hemm bżonn dan l-ammont kollu - u 300 ajruplan.

X'se jkunu qegħdin jagħmlu hemm dawn?

Dan sempliċement huwa bidu ta' armata Ewropea.

U dan m'aħniex qed ngħiduh aħna imma qiegħda tgħidu l-Amerka, li ċertament hija nkwetata għaliex jekk din l-armata tikber - illum hija ta' ċertu daqs imma m'hemmx dubju li l-iskop huwa li 'l quddiem tikber u tkun tinkorpora ż-żewġ miljun membru tal-forzi armati li hemm ma' l-Ewropa kollha - se tidgħajjef is-saħħa tan-NATO.

Awtoritajiet Franċiżi stess qalu - din kienet fit-"Times" tal-ġimgħa li għaddiet - li jridu jwaqqfu armata li tkun tista' taġixxi b'mod separat min- NATO.

Dan il-kliem ingħad ukoll f'rivisti bħal "The Economist", "The Guardian", "The Financial Times", diversi TV stations bħas-CNN, il-BBC u oħrajn u jekk wieħed ifittex fuq l-internet issib ruxxmata sites dwar din ir-rapid reaction force u l-ebda waħda minnhom ma tgħid li din se tkun sempliċement forza ta' humanitarian aid.

Forsi għalissa jista' jkun li hekk, pero` kulħadd jaqbel li l-iskop hu li din il-forza tikber.

Ċertament li biex dawn jaħdmu se jkollhom bżonn bażijiet, fuel depots, bunkering facilities, ammunition depots u postijiet minn fejn jagħmlu ċertu surveillance.

Issa normalment dawn l-affarijiet ma jsirux fiċ-ċentru ta' l- Ewropa imma jsiru fuq il-fruntieri u naturalment Malta tinsab fis-Southern part ta' l-Ewropa.

Kif jaf kulħadd, l-Ewropa tal-lum m'hijiex l-Ewropa ta' meta twaqqfet u lanqas hija l-Ewropa ta' għaxar snin ilu meta applikajna.

Illum l-Ewropa hija totalment differenti milli kienet għaxar snin ilu u se tkun differenti għaxar snin oħra, pero` ċertament l-iskop hu li l-Ewropa ssir a super power - tkunx kontra jew favur l-Amerka ma jagħmilx differenza pero` naħseb li tkun qed timxi id f'id ma' l-Amerka - u once li aħna nidħlu membri ma naħsibx li bi tliet membri fil-kunsill tal-ministri se nkunu kapaċi ngħidulhom ma jiġux 'l hawn.

Jekk l-Ewropa se ssir pajjiż wieħed - u dan huwa finally l-iskop għaliex diġa` għandha munita waħda, foreign policy waħda u ovvjament it needs an army to back it up għaliex inkella daqslikieku m'għandha xejn - kif se żżommhom milli jiġu hawn?

Jekk dan isir pajjiż wieħed kif ultimately is the aim, tista' tgħidilhom biex ma jiġux 'l hawn u jħalluna niddeċiedu aħna?

Jien ma naħsibx li dan jista' jsir.

U dan m'huwiex diskors li qegħdin ngħiduh aħna - veru li aħna nibżgħu li nitilfu s-sovranita` speċjalment bil-parteċipazzjoni f'din il-forza - imma qed igħidu wkoll il-kap tal-Partit Konservattiv Ingliż Hague li qal li malli jitla' hu fil-gvern se jneħħi s-suldati Ingliżi minn din il-forza militari li se titwaqqaf.

U la qed nitkellem fuq din il-forza militari ma nistax ma nsemmix intervista li dehret f'"The Sunday Times" proprju l-bieraħt lura mal- brigadier tal-forzi armati ta' Malta, mill-Malta-EU Information Centre u t- "Times" flimkien, qishom konfoffa.

Jien m'iniex qed ngħid li l-brigadier m'għandux dritt li jkollu l-opinjoni tiegħu u li anke jesprimiha, imma dan għandu jagħmlu meta jkun qed jitkellem mal-ħbieb tiegħu b'mod privat mhux fuq gazzetta.

Ċertament m'hijiex etika li bniedem li qiegħed bl-uniformi taħt dixxiplina militari jagħti intervista b'dak il-mod.

Issa hawnhekk naħseb li kulħadd għandu biċċa tort, kemm il-Malta-EU Information Centre u "The Times" li staqsew dawk it-tip ta' domandi - għaliex ma naħsibx li huwa etiku li bniedem iġġibu dahru mal-ħajt b'dak il-mod - kemm il-gvern li ppermetta li ssir intervista ta' dik il-kwalita`, kif ukoll l-uffiċjal pubbliku in kwestjoni li ħareġ jiddefendi policies tal-gvern.

Kap ta' armata m'huwiex qiegħed hemmhekk biex jagħmel il-foreign policy imma biex iwettaq l-ordnijiet li jingħatawlu mingħand il-gvern, naturalment jekk dawn ikunu ġusti.

Allura uffiċjal li huwa kontra s-sħubija ta' Malta għandu dritt jagħti intervista lill-gazzetti?

Mela min hu favur jista' jitkellem - dan żgur li talab il-permess tal-gvern biex ikun jista' jagħti din l- intervista - u min hu kontra ma jistax jitkellem!

Min qiegħed bl-uniformi lanqas jista' jidħol f'każin politiku jew jattendi għal attivita` politika aħseb u ara kemm jista' jagħti intervisti ta' dik il-kwalita`!

Ċertament li m'hemm l-ebda dubju li hawnhekk sar xi forma ta' nuqqas minn xi ħadd, issa rigward min kien li naqas jiġġudika l-poplu.

Il-gvern jinsab ċert li r-referendum dwar l-Ewropa se jgħaddi.

Allura jekk jinsab daqshekk ċert, hemm bżonn ikollu l-isqfijiet u l-kap tal-forzi armati jservu ta' forċina?

Jekk se jgħaddi!

Hawn ħafna li jgħidu li l- gvern huwa maqtugħ mir-realta`, pero` jien naħseb li m'hu maqtugħ xejn mir- realta` għaliex finalment qed jirrealizza li qiegħed dahru mal-ħajt f'din il-biċċa xogħol ta' l-Ewropa u qabdu paniku kbir.

Għaliex bilfors li jrid ikollok paniku kbir biex tħalli uffiċjal għoli ta' l-armata jitkellem b'dak il-mod.

Almenu jien hekk inħossha, nerġa' ngħid issa jiġġudika l-poplu.

Li hu żgur huwa li m'hijiex etika ta' kif isiru l-affarijiet għaliex Alla ħares noqogħdu nintervistaw lill-kapijiet kollha tal-gvern ħalli naraw x'jaħsbu u ma jaħsbux fuq il-policies ta' l-istess gvern.

Il-policies isiru mill-gvern and they are there to serve.

Jekk iridu jitkellmu dwarhom fil-privat jistgħu jagħmlu dan kemm iridu imma mhux b'mod uffiċjali.

Kemm ili hawnhekk jien dejjem ħassejt li the end doesn't justify the means u meta inti titlef l-irġulija u tibda taqa' għal dawn id-dirty tricks u n- nofs veritajiet, juri li tkun fi stat ta' paniku kif jinsab dan il-gvern.

Sur President, nagħlaq billi nawgura l-festi t-tajba lill-Kamra kollha u lil kulmin qiegħed jismagħna.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, fi żmien meta nkunu qegħdin nitkellmu dwar l-estimi tal-ministeri differenti, id-drawwa hija li wieħed jiffokka fuq l-estimi tal-ministeru konċernat.

Wieħed jista' joqgħod, per eżempju, jitkellem illum fuq dak li għaddej fil-MITTS, il-kumpannija li tmexxi s-sistemi ta' informatika tal-gvern, u anke jitkellem dwar kif, per eżempju, ġie ttrattat il-financial controller ta' din il-kumpannija matul din l-aħħar sena li kienet qed tagħmel xogħol ta' kontroll serju fuq it-tip ta' outlays li kienu għaddejjin u dan spiċċa barra.

Wieħed jista' wkoll iqajjem il-każ tal-kummissjoni għall-investigazzjoni ta' inġustizzji li f'daqqa waħda l-vot tagħha sploda minn Lm5,000 għal Lm100,000 - dan meta x-xogħol tagħha suppost ilu li spiċċa - filwaqt li l- vot tat-tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji għandhom allokazzjoni ta' anqas minn Lm50,000.

U wieħed jistaqsi x'hemm wara din il- ħaġa.

Jien nagħmilha ċara li jekk hemm xi tbażwira oħra ġejja, darb'oħra meta nkunu fil-gvern noqogħdu attenti li min qiegħed jieħu flus b'mod abbużiv minn dan il-gvern, naraw kif nagħmlu u neħduhomlu lura.

Imma ħalli ma noqgħodx nidħol f'dawn id-dettalji li joħorġu mill-vot ta' dawn il- ministeri li jaqgħu taħt il-prim ministru, għaliex naħseb li jkun aħjar li fil-25 minuta li għandi nagħti overview, anke b'mod telegrafiku, ta' dak li matul id-dibattiti li kellna f'dan il-budget ħareġ b'mod ċar.

Nibda, Sur President, bil-punt li l-gvern li tiegħu huwa responsabbli l- Prim Ministru huwa gvern ta' telqa minnu nnifsu u qed iġib telqa fil- pajjiż, huwa gvern għajjien, m'għandux ideat ġodda, ilu 13-il sena jiggverna, kien il-kawża ta' ħafna mill-problemi ta' tmexxija li għandna fil-pajjiż u issa mhux kapaċi jsolvihom.

U se nagħti eżempju li kulħadd iħoss u jara, il-kwestjoni tat-toroq li m'hijiex xi ħaġa li qegħdin ngħiduha aħna biss imma qed jgħidha l-poplu kollu.

L-istat ta' diżgrazzja li jinsabu fih it-toroq ċertament ġej minn amministrazzjoni li ilha għaddejja mill-1987 tlablab ħafna u ma twettaq xejn, jew twettaq affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' xinxilli b'ħafna ħela ta' flus u b'ħafna affarijiet li jibqgħu vojta.

L-istess ħaġa jista' jingħad għall- problemi enormi li għandna fil-qasam ta' l-ambjent fosthom in-nuqqas ta' kontroll fit-tmexxija ta' traffiku fit-toroq u l-problema ta' l-iskart li diġa` erġajna tlifna sentejn oħra fuq l-arranġamenti li kellhom isiru ħalli għallinqas il-problema tal-Magħtab tiġi kkontrollata.

Hemm imbagħad il- problema ta' Għawdex fejn it-telqa tinħass sew.

Jien niftakar li sa sentejn u nofs ilu dawn kellhom il-go, go, go biex jagħmlu xi ħaġa u issa jgħidulek li t-telqa li jaraw madwarhom tħallihom ċassi.

Veru li hemm ministru responsabbli li qed tagħmel kollox kif trid hi, imma sadanittant it-telqa fil-qasam ekonomiku u soċjali f'Għawdex hija waħda palpabbli.

Imbagħad xi ngħidu għall-qasam tal-proġetti ġodda fejn dan l-aħħar sentejn kienu mitlufa?

X'ġara minnu l-proġett tat-terminal tal- cruiseliner?

Ilhom sentejn jinnegozjaw u jerġgħu jinnegozjaw.

X'ġara minnu l-proġett tal-Kottonera?

Fl-aħħar neħħew il-ħajt ta' madwar il-baċir fit-tarzna imma jien għadni kemm rajt il-karti tan-negozjati li għaddejjin bejn il-gvern u l-consortia fuq x'se jiġri ħalli jinbena yacht marina u ħlief taħwid u paralisi ma rajtx.

L-istess imbagħad il-mod kif ċerti ideat qed jiġu spustjati fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Meta għamilt id- diskors b'risposta għall-budget jien għedt li kulma ġie vvotat għat-tiswija u r-refurbishment ta' l-iskejjel aktar mis-sena li għaddiet kien biss Lm1,000 għall-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex.

Dan jammonta għal inqas minn kwart iż-żieda li se jieħdu l-ministri.

U bħala risposta kellna l- argument li se jkun hemm Lm60 miljun ġejjin mill-private public partnership.

Jien ma nafx x'taħwida ġejja.

Minn fejn ġejjin dawn is-Lm60 miljun?

B'liema mod?

Kif?

Nerġa' ngħid li pajjiżna jinsab f'telqa kbira u l-Prim Ministru Fenech Adami huwa responsabbli għaliha għaliex il-gvern wara kollox huwa tiegħu.

Issa din m'hijiex kwestjoni ta' voti ta' ministeru.

Mela allura minn fejn ġejja din it-telqa?

Imbagħad f'dan l-ambjent kollu, fil-politika finanzjarja u baġitarja li qed iressaq il-gvern ta' l-Onor.

Fenech Adami, jipprovaw iħawdu l-figuri u joħolqu klima li din qisha xi ħaġa li ġrat f'dawn l-aħħar sentejn.

Dan m'hu veru xejn.

Kulmin jifhem ftit fiċ-ċifri u ma jridx iqarraq jaf li l-mod ta' kif imxejna bih bejn l-1992 u l-1996 daħħalna f'ħofra finanzjarja enormi.

Jistgħu jgħidu kemm iridu li dawn huma invenzjonijiet għaliex ir-realta` teknika dik hi.

U dan għaliex nefqu, nefqu u nefqu meta kienu jafu li the underlying situation f'dak li għandu x'jaqsam ma' investiment u potenzjal produttiv ġdid fl-ekonomija ma kienx qed jiġi ġġenerat.

Straħu ħafna fuq il-konsum li kien qed jiġi powered u mbuttat mill-ispiża pubblika, l-ispiża pubblika baqgħet tiela', tiela', tiela' u l-potenzjal produttiv tal-pajjiż insewh u dak li kien diġa` jeżisti, bħal fit-turiżmu, kienu qed jaħarquh.

U issa xi jrid jagħmel il-gvern ta' l-Onor.

Fenech Adami biex jindirizza din is-sitwazzjoni?

Triq waħda hemm jekk irid ikun serju - inaqqas l- ispiża.

Żgur li m'hijiex triq faċli u żgur li m'huwiex qed jagħmel hekk il- gvern għaliex din is-sena l-ispiża żdiedet b'6% u s-sena d-dieħla se tiżdied b'9%.

M'hu veru xejn li dan il-gvern qed jaħdem biex din il- problema li ħoloq hu stess - bejn l-1992 u l-1996 kien hemm l-istess team - il-Prim Ministru Eddie Fenech Adami u l-Ministru tal-Finanzi Dalli - isolviha.

Li qed jagħmlu huwa l-istess taħwid li kienu għamlu bejn l-1992 u l-1996; iħallu l-ispiża żżid u żżid u jippruvaw isolvuha bit-taxxi.

U l- kuntradizzjonijiet li ħerġin huma ta' l-għaġeb.

Fl-1996 kienu jgħidulna li l-VAT kienet se tikkontrolla aħjar l-evażjoni tat-taxxa.

Reġgħu daħlu l- VAT għaliex rashom iebsa, u issa se jdaħħlu wkoll l-ex officio!

Ara daqsxejn x'kontradizzjonijiet!

Imma mbagħad biex jippruvaw jilqgħu għaż- żieda ta' 9% fl-ispiża tal-gvern - żieda straordinarja li m'għandu l-ebda pajjiż, la ġewwa u lanqas barra l-Unjoni Ewropea - qegħdin joqogħdu jgħidu lilna x'konna nagħmlu bil-ftehim kollettiv.

L-ewwelnett anke dan il-ftehim kollettiv huwa daħka fil-wiċċ għaliex taparsi ffirmaw ftehim tajjeb għall-ħaddiema meta fil-fatt ta' fuq nett se jiżdiedu b'27% u ta' isfel nett l-iktar li se jiżdiedu huwa b'6%.

Imma apparti din, l-akbar daħka kienet li l-ewwel ftehmu b'dan l-arranġament mbagħad minnufih wara ċapċpu żidiet fil-bolla ta' 1% u reġgħu żiedu wkoll l- income tax u spiċċajna li l-ħaddiema t'isfel ta' l-iskala tal-gvern bil- kemm se jkollhom żieda fil-paga li tkopri ż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja tas- sena li għaddiet.

Jiġifieri dan daħk fil-wiċċ, apparti wkoll mill-fatt li kellhom ir-responsabbilta` li mal-collective agreement jipprovaw idaħħlu miżuri ta' riorganizzazzjoni serji li ilna nitkellmu dwarhom għaxar snin, u m'għamlu xejn.

On top of this imbagħad hemm it-telqa tal-gvern meta jiġi biex jara kif għallinqas in-nefqa tiegħu jirrazzjonalizzaha.

Jekk inħarsu lejn ħafna mill-proġetti kapitali li jistgħu jsiru minn ħaddiema tal-gvern insibu li 80% jew 85% minnhom qegħdin jingħataw lill-privat.

Mela minn naħa qed inħallsu lill-ħaddiema tal-gvern u min-naħa l-oħra x-xogħol li jistgħu jagħmlu qegħdin nagħtuh lill-privat.

Imma b'dan il-poplu qed jinqeda aħjar?

U ejja!

Biżżejjed inħarsu lejn Imdina Road - u nibqgħu nsemmu din it-triq għaliex hija eżempju klassiku - biex naraw il-ħela, it-telqa, in- nuqqas ta' leadership u n-nuqqas ta' sens ta' kif tmexxi l-affarijiet pubbliċi.

Mela nonfqu l-miljuni fuq il-ħaddiema u ma nagħtuhomx ix-xogħol, nerġgħu nonfqu l-miljuni fuq il-kuntratti ta' xogħol pubbliku li jistgħu jagħmluh il-ħaddiema tal-gvern, imbagħad meta tifli l-outcome tara li minkejja dan kollu l-poplu m'huwiex jinqeda anzi qed imur għal agħar.

Jiena naħseb li l-punt li rridu nenfasizzaw huwa li ninsabu quddiem strateġija finanzjarja u baġitarja li hija żbaljata; minflok ikollha l- guts, il-ħila u s-sens biex tattakka l-ispiża, tħalli l-ispiża timxi 'l quddiem u tipprova tpatti għaliha billi żżid il-piż tat-taxxi.

U l-kritika fundamentali tagħna hija li t-triq - verament m'hijiex waħda faċli - hija li tattakka l-ispiża l-ewwel.

U dażgur li jkollok problemi biex tattakka l- ispiża!

Imma l-gvern mhux qiegħed hemmhekk biex jieħu t-toroq li jkunu faċli għaliex it-triq il-faċli diġa` ġiet ipprovata bejn l-1992 u l-1996 u ħolqot il-ħofra kbira li għadu jiffaċċja l-pajjiż sal-lum.

U ngħid li għadu jiffaċċja l-pajjiż sal-lum għaliex m'hu veru xejn li d-deficit strutturali li wegħduna li se jkunu qed inaqqsu qed jitnaqqas.

Dan x'ġenn hu li biex tnaqqas deficit strutturali bi Lm12 miljun iżżid il-piż tat- taxxi b'Lm111 miljun?

Assolutament l-ebda sens ta' proporzjon, l-ebda viżjoni strateġika ta' kif isiru l-affarijiet.

U hawnhekk imbagħad jidħol il-punt ċentrali tat-tbagħbis istituzzjonalizzat li għaddej bħalissa.

L-Onor.

Fenech Adami għoġbu jgħid li l-unika ħaġa li qed tikkrika l- oppożizzjoni hija t-tbagħbis fiċ-ċifri.

Nerġa' ngħid li dan m'hu veru xejn; it-tbagħbis fiċ-ċifri qiegħed hemmhekk għaliex qed jgħatti l-iżbalji li hemm għaddejjin fit-tmexxija finanzjarja, politika u ekonomika tal- gvern.

U għalhekk imbagħad isir kruċjali t-tbagħbis għaliex il-gvern għadu mingħalih li l-importanti li tqajjem il-feel-good factor - tant jiddelitta biha din il-Prim Ministru - u l-affarijiet jimxu waħedhom.

U meta mbagħad tiġi dahrek mal-ħajt, kif qed jiġi dahru mal-ħajt dan il- gvern, ikollok tbagħbas iċ-ċifri.

Jiena għad irid niltaqa' ma' xi ħadd li jgħidli jekk hux veru li l-indiċi tal-prezzijiet juri li bit-tariffi li daħħal il-gvern ta' Dr. Fenech Adami l-kontijiet naqsu fuq dawk li kienu fis-sajf ta' l-1997.

Mhux il-familji kollha jafu li din m'hijiex veru!

Imma l-istatistika turi li raħsu.

Staqsejt jekk hux veru jew le li ż-żieda li kellna fl-1 ta' Jannar, 1999 ġiet recorded mhux meta seħħet, skond il-prinċipji ta' l-istatistika xjentifika, imma sena wara, imma ħadd għadu ma rrispondieni.

Staqsejt ukoll jekk hux veru jew le li s-survey dwar l-impjiegi li għamel l-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika jirrekordja bl-aktar mod ċar li r-rata tal-qgħad fil-pajjiż hija 6.6%.

Dan ċaħdu biss l-Onor.

Gonzi u ċaħdu billi ħawwad l- affarijiet għaliex minflok tkellem dwar ir-rata tal-qgħad ipprova jirriferi għal tabella oħra fis-survey ta' l-uffiċċju ta' l-istatistika li m'għandha x'taqsam xejn mar-rata tal-qgħad.

Għal dak il-ħin deher li qisu qed ibagħbas u jħawwad iċ-ċifri imma anke l-ispjega hija tbagħbisa oħra.

Wasalna fi stadju ta' assurdita` li għandna gvern li wassalna f'sitwazzjoni fejn il-qgħad qed jonqos, waqt li qed jonqos in-numru ta' nies li qed ikollhom xogħol, għaliex qed jonqos in-numru ta' nies li qed ifittxu x- xogħol jew li għandhom xogħol.

Skond l-aħħar ċifri li ħarġu għal Ottubru l- qgħad f'dak ix-xahar naqas filwaqt li l-gainfully employed naqsu u l- labour supply naqset.

Xi jfisser dan?

Ifisser li l-gvern, biex mingħalih ikompli juri ċ-ċifri sbieħ, qed jagħmel minn kollox biex inaqqas il-labour supply għaliex inkella ma tistax tibbilanċja l-affarijiet aktar.

Din hija triq li tibqa' nieżla 'l isfel mhux titla' 'l fuq.

U għalhekk jien nibqa' nsostni li hemm tbagħbis fiċ-ċifri.

U min irid jiġi u nurih il- workings li juru dan biċ-ċar.

Il-mod kif qed tintwera mill-gvern ta' Dr. Fenech Adami ż-żieda ekonomika, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed jistrieħ fuq logħob statistiku.

Jekk tiċċekkja l-istatistika kollha ta' l- international monetary fund fuq kif il-GNPs ta' pajjiżi differenti jiġu ppreżentati ssib li Malta huwa l-uniku pajjiż fejn l-inventory stocks li sempliċement jidħlu biex jibbilanċjaw iż-żewġ naħat, għandhom l-akbar saħħa fl-ekomomija nazzjonali għaliex qed jintużaw biex jgħollu l-figuri 'l fuq.

Imbagħad aktar u aktar li ma kien hemm l-ebda spjega ċara ta' għaliex kellu jkun hemm dak it-tbażwir fuq l-estimi ta' l-Enemalta.

Kellna l-gidba kbira li l-gvern bilfors irid jibbilanċja l-accounts ta' l-Enemalta biex jippreżentahom lill-parlament.

Dan m'hu veru xejn.

Il-liġi mhux veru tgħid hekk, il-liġi tgħid li meta tissettja t-tariffi, trid tissettjahom b'tali mod li l-kontijiet futuri tal-korporazzjoni jibbilanċjaw jew għallinqas jagħmlu profitt u jikkaverjaw ukoll l-ispiża kapitali.

Imma l- liġi qatt ma tgħid li l-estimi minn sena għal sena jridu jkunu bbilanċjati.

U dan it-tip ta' tbagħbis istituzzjonalizzat li anke rriżulta mill-mod kif ħarġu l-minuti tal-bord, qed isir meħtieġ għal dan il-gvern għaliex irid jgħatti t-telqa u l-fallimenti ta' direzzjoni u ta' leadership tiegħu.

Sur President, jien naħseb li l-poplu bil-mod il-mod qed jinduna li r- raġuni kruċjali għal din it-telqa hija l-ossessjoni tal-Prim Ministru u tal- grupp tiegħu li akkost ta' kollox idaħħluna fl-Unjoni Ewropea.

Tant huma ossessjonati b'din il-ħaġa li anke jekk tħares lejn l-estimi kollha tara li dik biss tgħodd.

Kuntenti jnaqqsu l-ispiża fuq ir-refurbishment ta' l- iskejjel u l-allokazzjoni kapitali jew soċjali u jżiduha bi kbir fuq din l- ossessjoni.

It's the be all and end all ta' kull ħaġa li jagħmlu!

Imbagħad meta aħna ngħidu li hemm alternattiva oħra jerġgħu jiġu bl- istejjer li anke l-President ta' l-Isvizzera ma jaqbilx li l-Isvizzera tibqa' barra.

Grazzi!

Anke ta' qablu u ta' qabel ta' qablu ma kenux jaqblu!

Jien kien kellimni ta' qabel ta' qablu u kien qalli li hu u l- elite riedu li l-Isvizzera tidħol fl-Unjoni Ewropea imma l-poplu ma riedx.

L-istess bħal Malta; l-elite iridu jidħlu fl-Unjoni Ewropea u l-poplu aktar ma jifhem x'inhu għaddej aktar qed jgħid li ma jaqbilx.

Din hija xi ħaġa li tkompli turi kemm hemm bżonn min-naħa ta' l-oppożizzjoni Laburista li tibqa' tisħaq fuq it-triq tagħna ta' Svizzera fil-Mediterran.

U l-elite imisshom jifhmu li meta jkunu huma biss sejrin tajjeb ma tantx idumu sejrin tajjeb għaliex l-akbar progress li għamel dan il-pajjiż kien meta taħt gvern Laburista fi snin sebgħin, il-ħaddiema u s-self-employed iż-żgħir, imxew 'il quddiem, għaliex imbagħad magħhom kulħadd mexa 'l quddiem.

Għalhekk jien nibqa' ngħid li l-problema kbira u fundamentali ta' dan il- Prim Ministru u ta' dan il-gvern hija li mhux biss sejjer fuq triq ħażina imma li qed jerġa' jirrepeti l-istess żbalji li diġa` għamel u li diġa` ħolqu problemi kbar għal dan il-pajjiż.

Jien naqbel ma' sieħbi l-Onor.

Adrian Vassallo fejn qal li l-gvern qed jinduna li ma jistax jidħak bin-nies kollha l-ħin kollu u veru naħseb li hemm ċertu element fejn qed idaħħlu affarijiet li kienu jintużaw fis-snin sittin.

Li l-Prim Ministru joqgħod idaħħal lill-isqfijiet miegħu biex iċapċpulu għaliex qal li huma jridu li Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, mhux ukoll tbagħbis b'dak li qalu l-isqfijiet?

In the first place naħseb li l-isqfijiet ma misshomx tkellmu - la ma tkellmux fuq il-Palestina ma nafx għaliex kellhom jitkellmu fuq il-Kungress ta' Nizza - imma li mbagħad ikollok Prim Ministru tant iddisprat biex iżomm l-appoġġ għaddej għal politika ta' ossessjoni li qed tfalli li jgħid li l-isqfijiet iridu li Malta tkun membru sħiħ ta' l-Ewropa, naħseb Ii nkunu qed inġebbduha.

U dan qed isir preċiżament għaliex qed jifhem li l-affarijiet m'humiex jaslu kif irid iġibhom hu.

Jekk inħarsu lejn il-politika baġitarja u finanzjarja naraw li l-gvern telaq fi triq li m'hijiex se trendi kif m'hijiex qed trendi minkejja l- establishment kollu jippompja, jippompja u jippompja.

Dan huwa gvern li għandu l-vantaġġ li għandu l-establishment tan-negozjanti, tal- professjonijiet, ta' parti mill-kleru u tal-media jippompjawh, imma minkejja dan l-ippompjar kollu, ir-riżultati m'humiex qegħdin hemm.

U għalhekk huwa kruċjali l-punt ta' tbagħbis istituzzjonalizzat biex taparsi mingħalihom iżommu l-feel-good factor għaddej.

Din ħadmet fil-każ tad- Daewoo għal ċertu ammont ta' żmien, pero` li nittrattaw il-kontijiet finanzjarji u ekonomiċi tal-pajjiż qishom kienu l-kontijiet tad-Daewoo huwa żball kbir.

Alla ħares il-poplu jkollu jġorr l-istess tip ta' żball li qed iġorru x-shareholders tal-Bank of Valletta b'dak li sar fid-Daewoo!

Imma apparti minn hekk imbagħad il-kwestjoni kollha ta' din l-ossessjoni li akkost ta' kollox iridu jdaħħluna fl-Unjoni Ewropea meta hemm alternattiva oħra.

Waħda mill-affarijiet li nistenna li se tiġri fi żmien li ġej hija li anke dawn ir-riżultati tal-konferenza ta' Nizza li qed jippruvaw jonfħu l- establishments f'Malta, are going to trickle down.

Bil-mod il-mod in-nies se tifhem, kif diġa` qiegħda tifhem, li dawn huma riżultati ta' balieni bil- makku magħhom.

Aħna għandna gvern li tant irid ikun qrib il-balieni, allavolja huwa makku, li lest li jmexxi l-affarijiet qisu kien baliena meta huwa makku.

U n-nies se tifhimha din il-ħaġa.

In-nies se tifhem li filwaqt li aħna bħala pajjiż għandna nkunu parti mill-integrazzjoni, mill- iżvilupp u mill-għaqda Ewropea, irridu nkunu hekk skond iċ-ċirkostanzi u l- potenzjal tagħna.

U l-poplu Malti mhux se jagħti kas aktar, kif diġa` qed jagħmel, ta' dawk Ii jipprovaw ibeżżgħuh li jekk ma nidħlux parti mill- Unjoni Ewropea se nispiċċaw barra, qisu keċċiena s-surmast mill-klassi u qegħdin fil-kuridur, bix-xita nieżla iżolati.

B'dan it-tip ta' scaremongering mhux se jasal.

Dawn ilhom jipprovaw ibeżżgħu lin-nies u liż-żgħażagħ li jekk ma nkunux membri ta' l-Unjoni Ewropea ma jkunux jistgħu jmorru jistudjaw barra, ma jkunx jista' jkollhom scholarships bir-radam u ma jkunux jistgħu jmorru jaħdmu l-Ġermanija jew Franza.

Mur għidilhom liż-żgħażagħ li l-qgħad f'dawn il-pajjiżi huwa l-iktar qawwi fost iż-żgħażagħ!

Dawn joqogħdu jipprovaw ibeżżgħu lin-nies imma mbagħad il-verita` ma jgħiduhiex.

Ma jgħidux, per eżempju, li hemm rapport li jgħid li jekk ma ninvestux Lm11 miljun fil-fabbriki li jipproduċu l-laħam, ma jkollhomx ċans jibdew biex ikampaw.

Dan ir-rapport - li to be fair huwa funny - jgħid lil dawn in- nies kemm iridu jonfqu biex ikollhom fabbriki ħalli jkunu skond ir- regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea, imma meta dan ir-rapport, li huwa ffinanzjat mill-gvern, jiġi biex jgħid lill-fabbriki tal-majjal, tat-tiġieġ u taċ-ċanga x'ċans għandhom fis-suq Ewropew jew fis-suq Malti wara li jkunu għamlu dan l-investment kollu, f'daqqa waħda naraw the leap of faith, il- qabża tal-fiduċja kif iħobb jgħid Dr. Fenech Adami.

Id-diska tal-Prim Ministru hija waħda u jgħidilna hekk: Veru li ħaddieħor għandu economies of scale akbar minna, u veru wkoll li dawn ikunu jistgħu jidħlu fis-suq tagħna bla problemi ta' xejn, imma ma jimpurtax għaliex jirnexxielna nkampaw!

Dawn huma affarijiet li qegħdin inawru t-tessut ekonomiku tal-pajjiż u qed idaħħluna f'sitwazzjoni fejn kulħadd qed jipprova jara out for himself mhux aktar biex jipproġetta inizjattivi ġodda, imma biex jipprova li jekk ġejja mewġa u oħra warajha, almenu jibqa' fil-wiċċ.

U din hija r-raġuni għat-telqa li hawn fil-pajjiż; tal-ħsieb fost ħafna u ħafna nies li l-gvern ta' Dr. Fenech Adami qarraq bihom u ngannahom għaliex wegħedhom Lm100 miljun minn Brussel fis-sena u qed jeħdilhom Lm13 miljun fis-sena mit-taxxi biex ikompli jaqdef lejn l-ossessjoni li għandu, wegħedhom il-ġenna fl-art u ħlief toroq imħarbta mhux qed ikollhom u wegħedhom leadership ta' fiduċja u ħlief ministri jduru minn naħa għal oħra qishom tiġieg f'gallinar, mhux qed jagħtihom.

U n-nies qed jifhmuha din il-ħaġa. @@ Iktar ma jgħaddi żmien, iktar in-nies qed tirrealizza li wasal il-ħin li dan il-pajjiż jiġi fornut b'ċerta verita'.

Spiċċa ż-żmien ta' l-ispin doctoring bil-figuri, it-tbagħbis biċ-ċifri u l-għajta għall-fiduċja biex imbagħad on the ground in-nies tibqa' ċassa.

Jien naħseb li huwa hawn fejn l-Onor.

Fenech Adami jimmerita l-akbar sfiduċja minn dan il-parlament, għax qed imexxi gvern li minbarra li hu għajjien, tilef id-direzzjoni, daħħal telqa fil-pajjiż u fuq kollox qed jippersisti fuq l-iżbalji strutturali kbar li għamel fl-imgħoddi.

Għalhekk dan il-gvern la għandu viżjoni u lanqas fiduċja fil-poplu Malti u Għawdxi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Frendo.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Chairman, għall-kuntrarju ta' ministeri oħra, l- uffiċċju tal-prim ministru huwa dak l-organu li jagħti direzzjoni ġenerali lit-tmexxija tal-pajjiż.

Għalhekk minbarra l-voti nnifishom, wieħed jista' jitkellem ukoll dwar it-toroq li għoġbu jsemmi l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, u li donnu nesa li peress li hu għamel kważi sentejn fil-gvern, allura għandu wkoll ċerta responsabbilta' għal dak li qed jiġri f'dan il-qasam.

Il-fatt li t-toroq f'Malta m'humiex ta' kwalita' daqshekk tajba m'huwiex marbut ma' xi gvern partikolari.

Pero' rrid ngħid li l-Partit Nazzjonalista, fid-diversi amministrazzjonijiet tiegħu, għamel ħafna xogħol fil-qasam tat-toroq waqt li l-Partit Laburista, fis-sentejn li dam fil- gvern, sempliċement spiċċa l-ftit xogħlijiet li kienu diġa' mibdija.

Kulma għamel il-gvern Laburista kienu xi affarijiet żgħar li kien għad fadal isiru mill-proġett ta' Tal-Qroqq, fejn in-network ta' Regional Road ġie mgħaqqad ma' dak ta' Santa Venera, u l-wiċċ tal-bankini tat-triq ta' bejn l- Imsida u l-Belt.

Fir-rigward ta' l-arterial roads jien nista' ngħid li dan il-gvern, immexxi mill-Onor.

Fenech Adami, għandu record tajjeb.

Biżżejjed insemmi x-xogħlijiet li saru fuq il-bypass ta' Birkirkara, dik ta' Santa Venera, Regional Road, il-junctions f'Tal-Qroqq, it-toroq ta' bejn l-Imsida u l-Belt u t-triq Tal-Barrani biex wieħed jinduna li dan il-gvern għandu programm serju f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq.

Tant hu hekk li l- maintenance meħtieġa minn dak iż-żmien li saru sal-lum, kienet veru minima.

Huwa veru li l-Partit Laburista għamel Żabbar Road fil-Fgura, u ta' dan ħaqqu prosit, pero' b'daqshekk ma jistax jgħid li taħt id-direzzjoni ta' l- Onor. Fenech Adami ma sar xejn.

Jien naħseb li l-ikbar ċajta li qatt smajt u l-ikbar reviżjoni ta' l-istorja li qatt għamel ex-deputat parlamentari kienet l-istqarrija ta' Wenzu Mintoff li l-Onor.

Fenech Adami kien responsabbli għall-inkwiet li kellna fil-pajjiż.

Mr Chairman, jekk inħarsu lejn dan il-budget naraw li d-direzzjoni li qed jagħti hija waħda moderna ħafna għax fost l-oħrajn jitratta l-ambjent u l- vantaġġi fiskali fuq is-solar energy.

Jekk hemm xi ħaġa li dan il-pajjiż taħt id-direzzjoni tal-prim ministru, jrid jiżviluppa, hija proprju l- enerġija solari, li hija popolari f'ħafna pajjiżi, fosthom f'Ċipru.

Id- direzzjoni li qed jagħti dan il-budget m'hijiex lejn l-Unjoni Ewropea biss, avola l-Unjoni qed taħdem bis-sħiħ biex tagħmel trans-European network, jiġifieri infrastruttura għat-telekomunikazzjoni, għall-elettriku u għall- gass.

Barra minn hekk l-Unjoni Ewropea toffri għajnuniet oħra biex il- livell ta' l-enerġija f'pajjiżna jkun għoli kemm jista' jkun.

Jekk wieħed iħares lejn il-vot tal-prim ministru jara li hemm inizjattiva partikolari li titratta l-e-government, inizjattiva oħra frott tal-viżjoni moderna u li fuq kollox m'hijiex marbuta ma' l-Unjoni Ewropea imma ma' gvern li dejjem jipprova jkun one step ahead biex pajjiżna ma jaqax lura imma jibqa' kompetittiv u jibqa' jiżviluppa kontinwament.

L-e-government hija challenge kbira, pero' l-bażi tagħha diġa' qiegħda hemm.

Fil-fatt dan il-parlament ftit ilu ddiskuta l-liġi dwar it-transazzjonijiet elettroniċi.

Issa f'dan il-budget qed naraw vot li permezz tiegħu l-gvern ikun ibbażat fuq sistemi elettroniċi biex iċ-ċittadin jinqeda iktar malajr.

Dawn l- affarijiet żgur li huma mportanti biex f'pajjiżna tinħoloq soċjeta' ta' l- informatika.

Din is-soċjeta' hija essenzjali jekk irridu li pajjiżna jibqa' kompetittiv u jekk irridu ngħollu l-livell ta' l-għixien, għax wara kollox, il-politika ma titrattax biss id-deficits u l-figuri, imma tirrigwardja wkoll il-livell ta' l-għixien tal-poplu.

Dan kollu huwa possibbli għax dan il-gvern qed ikompli jiżviluppa l-infrastrutturi tat- telekomunikazzjoni li diġa' għandna.

Jiena minn hawn nirringrazzja lis- central information management unit u lill- MITTS li flimkien qed jaħdmu fuq il-proġett ta' l-e-government li m'għandix dubju li se jkun suċċess.

Onestament ma nafx għalfejn kellha tilmenta l-Onor.

Helena Dalli dwar il- miljuni ta' liri li qed jintefqu fil-qasam ta' l-informatika.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Helena Dalli, on a point of order.

ONOR.

HELENA DALLI: Jien ma lmentajtx mill-miljuni ta' liri li qed jintnefqu.

Li għedt hu li dawn il-miljuni huma underutilized għax m'hemmx min iħaddem is-sistema.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Chairman, jien naħseb li huwa importanti li nimmassimizzaw il-flus li jiġu investiti.

Pero' dan jista' jsir għax il- Partit Nazzjonalista, fid-diversi amministrazzjonijiet tiegħu, bena kultura li hija kompletament differenti minn dik fejn wieħed kien ikollu japplika biex jixtri computer, kultura ġdida li jien persważ li qed tagħti l-frott.

Kultura oħra ġdida li huwa importanti li wieħed jagħmel riferenza għaliha meta jkun qed jitkellem dwar l-uffiċċju tal-prim ministru hija l-kultura li l-finanzi tal-pajjiż jiġu mqiegħda fuq sisien sodi u kulħadd ikun irid jagħti l-kontribuzzjoni fiskali.

Illum in-nies saret tirraġuna li huwa ġust li kulħadd jagħti l-kontribut tiegħu permezz tat-taxxi, biex b'hekk pajjiżna jkun jista' joffri s-servizzi neċessarji.

Biex aħna bħala pajjiż inkomplu mexjin 'il quddiem, huwa mportanti li l-finanzi pubbliċi jkunu in order.

Mr Chairman, il-programm li qed jiġi ppreżentat lilna żgur m'huwiex marbut ma' l-Unjoni Ewropea.

Għalkemm hawn ħafna li jaħsbu li jien iffissat fuq l-Unjoni Ewropea, jien nemmen li l-bidu ta' kollox trid tkun Malta, u l-Unjoni Ewropea trid tiffittja f'dak li aħna nixtiequ li jkun hawn f'pajjiżna fi żmien ħames snin jew fi żmien għaxar snin.

Dan hu dak li qed jagħmel il-gvern permezz tad-direzzjoni ġenerali li qed tingħata f'dan il-budget.

Dan il-gvern qed jara kif inaqqas l-ispiża tiegħu stess u jnaqqas il-preżenza ta' l-istat permezz tal-privatizzazzjoni, mhux biss biex iġib il-flus imma biex jagħmel restrutturazzjoni tas-sistemi tiegħu u ta' l-ekonomija tal-pajjiż.

Dwar dan nista' ngħid li llum hawn consensus sħiħ u għalhekk huwa tajjeb li nkomplu mexjin f'din it-triq.

Naturalment, biex dan ir-restructuring ikun lest għall-ekonomija l-ġdida, hemm bżonn li jsiru affarijiet oħra, fosthom iktar retraining.

Jekk wieħed jara kif l-ekonomija qed tiżviluppa fl-Ewropa, fl-Amerika, fl-Asja, fil- Ġappun u f'pajjiżi oħra, jinnota li din l- ekonomija qed titlob li l- globalizzazzjoni ssir realta' u li aħna nkunu kapaċi ninbidlu malajr biex niffittjaw f'dawn ir-realtajiet ġodda.

Jekk aħna ma nkunux preparati biex nagħmlu dan, allura l-vijabilita' tagħna bħala nazzjon tiġi put into question.

Fil-fatt dan il-gvern qed jara kif jiżviluppa dawk l-affarijiet li jistgħu jgħinuna biex aħna nikkompetu fuq livell internazzjonali, għax illum il-livell internazzjonali sar il-livell lokali.

Illum m'għadniex nitkellmu dwar x'jiġri barra minn Malta.

Illum dak li jiġri barra jaffettwa direttament dak li jiġri ġewwa.

Huwa għalhekk li aħna rridu nkunu ppreparati għall-globalizzazzjoni.

Mr Chairman, vot partikolari minn dawk allokati lill-uffiċċju tal-prim ministru jirrigwardja l-politika reġjonali.

Qed insemmi dan għax naturalment, f'dan ir-rigward issemmiet ukoll l-Ewropa u għax issa l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jaffrontana bil-fatt li f'daqqa waħda l-Ewropa saret kwestjoni ta' l-elite.

Jien naħseb li l-mod ta' kif inħarsu lejn il- pożizzjoni ta' Malta fl-Unjoni Ewropea trid tmur iktar 'il hemm mill-fatt li aħna makku fost ħafna balini, hekk kif irrifera għalina l-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Jiena niftakar li meta l-President Ċensu Tabone kien ministru għall-affarijiet barranin, kien jgħid li għalkemm fid-dinja hawn pajjiżi kbar u pajjiżi żgħar, madwar il-mejda dawn kollha indaqs.

Ħafna drabi, għalkemm pajjiż ikollu ħafna inqas voti minn pajjiż ieħor, jekk ikun kapaċi li madwar mejda jargumenta b'mod serju u reali u jiġbed l-appoġġ lejh, is-saħħa ta' dak il-pajjiż żgħir se tikber iktar milli wieħed jista' jimmaġina.

Il-problema tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni hi li ma jridx imur madwar mejda, u huwa għalhekk li imbagħad iħossu qisu makku fost ħafna baleni.

Madwar il- mejda wieħed jakkwista iktar saħħa milli jekk joqgħod 'il bogħod.

Fl-aħħar mill-aħħar, ir-realta' ta' l-Unjoni Ewropea qiegħda hemm, u anke jekk aħna ndawru wiċċna n-naħa l-oħra, din xorta se tinfluwenzana.

Għalhekk huwa tajjeb li aħna wkoll ikollna l-possibilita' li ninfluwenzaw.

Huwa tajjeb ukoll li nagħtu l-kontribut tagħna, għax sfortunatament il-mentalita' ta' Mintoff, jiġifieri li naħsbu biss f'dak li se nakkwistaw, għadha magħna.

Aħna rridu nħarsu wkoll lejn x'kontribut jista' jagħti dan il-pajjiż, dan il-poplu, din il-kultura, dan in-nazzjon lill-mod ta' kif qed tiżviluppa l- Ewropa.

Jien għedt li l-mentalita' ta' Mintoff għadha fostna għax il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li l-elite misshom ikunu jafu li meta l-impjegati u s-self-employed jogħlew, huma jimxu 'l quddiem.

Jien m'iniex qed ngħid li dan m'huwiex veru, pero' skantajt meta smajt lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jirrepeti l-politika ta' Mintoff.

Mr Chairman, għalkemm huwa importanti li ninqalgħu 'il barra minn din il- mentalita' u naraw x'kontribut jista' jagħti pajjiżna, ma nistgħux inkunu boloh.

Irridu nkunu pajjiż li bħall-pajjiżi l-oħra, filwaqt li nħarsu l- vokazzjoni Ewropea, infittxu li nimmassimizzaw dak li jeżisti u dak li jista' jiġi żviluppat a favur tal-poplu tagħna.

Jien naħseb li r-regional policy directorate fi ħdan il-vot għall-uffiċċju tal-prim ministru huwa ndirizzat direttament lejn dan il-għan, jiġifieri biex nimmassimizzaw il- benefiċċju li pajjiżna jista' jieħu mill-programmi ta' l-Unjoni Ewropea li diġa' jeżistu.

Fil-fatt il-budget stess jgħid li r-regional policy directorate irid jimmassimizza l-aċċess u l-użu tal-fondi strutturali u ta' koeżjoni.

Sur President, Għawdex huwa reġjun naturali għax huwa self-contained, u għandu wkoll double insularity, għax huwa gżira marbuta ma' pajjiż ieħor.

Jien naħseb li huwa tajjeb li nħarsu lejn il-possibilita' li minbarra Għawdex, ikollna reġuni oħra.

Jekk niżviluppaw dan il-kunċett b'mod serju, inkunu nistgħu nsibu mod biex bih nużufruwixxu iktar mill-programmi li diġa' jeżistu fi ħdan l-Unjoni Ewropea, u għalhekk lil pajjiżna nkunu nistgħu nagħtuh il-vantaġġi li tant għandu bżonn.

M'hemm xejn ħażin f'li wieħed jagħmel dan, anzi dan huwa dover tagħna, u għalhekk naħseb li l- inizjattiva li ttieħdet f'dan il-budget, partikolarment f'dan il-vot, għandha tittieħed nota tagħha.

Jien nemmen li huwa importanti li pajjiżna jibqa' għaddej b'viżjoni u b'direzzjoni ċara, u għalhekk ma nemminx li l-viżjoni, jekk wieħed jista' jsejħilha hekk, tista' tagħmel sens.

Jien naħseb li iktar ma jgħaddi ż- żmien, dak li qed joffri l-Partit Laburista iktar se jsir arkajk u se jifhmuh inqas nies.

Jien kont preżenti għal-laqgħa tal-joint parliamentary committee li saret hekk kif il-Partit Laburista tela' fil-gvern, u għalhekk lil Pauline Green, il-leader tal-grupp Soċjalista fil-Parlament Ewropew, smajtha tgħid lill-Partit Laburista Malti li ħadd ma jista' jifhem x'relazzjoni speċjali jrid ma' l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt din hija r- realta', jiġifieri li dak li qed joffri l-Partit Laburista, fil-mixja taż- żmien, m'huwiex se jservi ta' ġid għal pajjiżna.

Jien nemmen li l- importanti hu li nkun madwar il-mejda biex niddiskutu, nagħmlu l-influwenzi tagħna u nwasslu l-messaġġi neċessarji biex minbarra li nipproteġu lil pajjiżna, nagħtu l-kontribut tagħna biex fl-Ewropa jkollna l-paċi u l- istabilita', xi ħaġa li għalkemm tittieħed for granted, hija waħda mill- achievements li għamlet l-Unjoni Ewropea fis-snin li ilha teżisti.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, xtaqt nikkonċentra l- intervent tiegħi fuq id-dipartiment ta' l-informazzjoni, li lili jinteressani ħafna, mhux biss għax tul is-snin dan id-dipartiment ippubblika diversi xogħlijiet interessanti imma għax jien nemmen li b'dipartiment ta' l-informazzjoni tajjeb, il-gvern u l-ħidmiet tiegħu jkunu iktar aċċessibbli għall-poplu.

Din is-sena kelli l-privileġġ li flimkien ma' l-Onor.

Gavin Gulia, nattendi għal seminar dwar il-problemi ta' l-informatika fil-Parlament Ewropew, liema seminar sar fi Brussels.

Wara dan is-seminar jien bdejt napprezza ħafna iktar lid-dipartiment ta' l-informazzjoni li l-filosofija tiegħu hi li jkun ta' support għall-ministeri u għad-dipartimenti governattivi.

Sur President, jien inħares b'ċertu sodisfazzjon lejn id-diversi proġetti li saru matul is-sena li għaddiet, proġetti li jindikaw b'mod ċar li għandna pajjiż ferm iktar progressiv, pajjiż li qed jifhem li l-isfidi li għandu quddiemu jikkonċentraw fuq l-aċċessibbilta' tal-pubbliku għall- informazzjoni.

Biex nagħmel parentesi żgħira, avolja dan ma jaqax taħt il- kappa tad-DOI, jien naħseb li huwa fatt pożittiv li issa għandna frekwenza riservata strettament għas-seduti parlamentari, għax l-istazzjoni nazzjonali dan l-aħħar kien qed ikollu jħarbat l-iskeda tiegħu biex ixandar mill-parlament.

L-idea ta' frekwenza li xxandar seduti parlamentari biss hija waħda tajba u li se twassal biex iktar 'il quddiem, is-seduti parlamentari jiġu mxandra direttament fuq it-televiżjoni.

Għalkemm mhux kulħadd jaqbel ma' din l-idea, għax hawn min jgħid li r-radju huwa biżżejjed, jien naħseb li la l-pajjiżi barranin ħadu dan il-pass importanti, anke Malta għandha tikkunsidrah.

Mr Chairman, wieħed ma jistax ma jirreġistrax il-fatt li d-dipartiment ta' l-informazzjoni qed jagħmel passi ta' ġgant.

Jien elenkajt sitt passi li naħseb li huma ta' ċerta mportanza u għalhekk wieħed għandu jiġbed l- attenzjoni tal-pubbliku għalihom, bħal per eżempju l-estensjoni elettronika tas-sistema tal-komputerizzazzjoni, li tippermetti aċċess aħjar għall- informazzjoni tal-gvern bħal press releases, avviżi jew anke xi ritratti.

Jista' jkun li fi ftit żmien ieħor din is-sistema tiġi estiża għal servizzi oħra, pero' l-importanti hu li l-pedament sar.

We have to keep in mind li mhux għalkemm indaħħlu sistema u ngħidu li se nibdew noperaw.

L-ewwel irid isir training għal dawk li jkunu se jaħdmu fuq dik is-sistema biex jidrawha u jsiru familjari magħha.

Jien naħseb li l-introduzzjoni ta' l-e-mail tista' ssir parti sħiħa minn dak li qed nirreferu għalih bħala l-e-government, u tkun ukoll pass ieħor fid-direzzjoni mportanti lejn id-dinja ta' l-informatika.

Jien inħobb insemmi lil Bill Gates li fil-ktieb tiegħu "Business at the Speed of Thought" jgħid li l-gvernijiet għandhom jagħtu iktar importanza lill- informatika li permezz tagħha, il-karti nvoluti jintaqqsu drastikament.

B'hekk, minkejja l-vantaġġi l-oħra kollha, anke l-ambjent ikun qed jiġi ppreservat għax bit-tnaqqis fil-konsum tal-karti, il-qtugħ tas-siġar jitnaqqas ukoll.

Iktar ma ninvestu fl- e-government, f'sistema komputerizzata li tkun effiċjenti u tajba, iktar ikun aħjar għalina.

Jien naħseb li minkejja li bl-introduzzjoni aħjar ta' l-e-mail, id-DOI ikun jista' jaqdi lill-pubbliku aħjar u jkompli jgħin fil-mixja lejn pajjiż komputerizzat, dan se jservi wkoll ta' ġid għal dawk il-barranin li fi ftit żmien ieħor se jkollhom jeċċedu iktar għas-sistema ta' informazzjoni tagħna.

U f'din il-linja naħseb li dan huwa pass verament 'il quddiem, għax jagħti sens aħjar lill-ħaddiema ta' dan id-dipartiment, għax illum qed nirrealizzaw li d-dinjita' tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol m'hijiex biss l-ambjent in ġenerali, avolja dan huwa mportanti għax il-working environment ta' kull ħaddiem għandu jkun wieħed serju.

Fil-fatt, bi pjaċir ngħid li l-istallazzjoni ta' l-air-conditioning systems li kollna vvotajna għalihom is-sena l-oħra, issa tlestew.

Irrid ngħid ukoll li barra minn hekk, ix-xogħol sar b'mod veloċi tant li s-seħja għall-offerti li nfetħet f'Jannar, f'Marzu kienet diġa' ġiet awarded u l- istallazzjoni saret f'Novembru ta' din is-sena.

Dan kien pass importanti ħafna għax kulħadd kien jaf li l-ħaddiema ta' dan is-settur kienu jaħdmu f'kundizzjonijiet verament ħżiena minħabba s-sħana kbira li kienet tiġi ġġenerata mill-makni.

Pero' r-rispett lejn id-dinjita' tal-ħaddiem ma tmurx biss f'dik id- direzzjoni, imma anke fid-direzzjoni ta' għarfien aħjar li l-ħaddiema għandu ikollhom.

Huwa mportanti li l-ħaddiema jkunu ġenerikament edukati, għax sfortunatament ħafna drabi bil-kelma "edukazzjoni" nifhmu t-tagħlim li nieħdu minn fuq il-bankijiet ta' l-iskola.

Il-proċess ta' edukazzjoni huwa xi ħaġa sħiħa.

Fil-fatt, aħna bħala gvern tant emmina f'din il-ħaġa li ffurmajna l-universita' tat-tielet eta' biex anke wara li jispiċċaw mix- xogħol, in-nies jibqgħu jitgħallmu.

L-edukazzjoni, it-tagħlim ta' abilitajiet ġodda li wieħed jagħti lill-ħaddiema hija parti sħiħa minn din il-mixja lejn dinjita' aħjar tal-bniedem.

Iktar ma persuna tinforma lill- ħaddiema dwar dak li jkun qed jiġri madwarhom, iktar tkun qed tirrispettahom.

B'hekk l-istess ħaddiema jagħtu xogħol aħjar u jkunu iktar ferħanin fuq il-post tax-xogħol.

Mr Chairman, rigward dak li ġara fl-Amerika, saret ħafna kritika, pero' wieħed irid jgħid li l-Kostituzzjoni Amerikana hija waħda mill-ftit kostituzzjonijiet fid-dinja li esprimiet il-fatt li kull ċittadin Amerikan għandu d-dritt li jkun ferħan.

Din hi xi ħaġa li aħna ftit napprezzaw, pero' rridu nirrealizzaw li meta ħaddiem imur għax-xogħol b'ċertu ferħ u mhux bid-dwejjaq, il-kontribut li jagħti jkun aħjar, mhux biss għad- dinjita' tiegħu nnifsu imma għall-pajjiż in ġenerali.

Hawnhekk m'iniex qed nitkellem f'sens ekonomiku, għax id-dinja m'hijiex ekonomika biss, u għalhekk, dak li jagħti l-ħaddiem ma jitkejjilx f'sens ta' produzzjoni biss, imma wkoll f'sens ta' investiment fin-nies infushom.

Sur President, bi pjaċir ngħid li fil-qasam ta' l-informazzjoni ġie ntrodott makkinarju ġdid, jiġifieri minbarra li nirranġaw il-mod ta' kif niġbru u nagħtu l-informazzjoni, qed naġġornaw ruħna wkoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' makkinarju.

Kien hemm żmien meta fl-Ingilterra, il-ħaddiema qamu kontra min kien qed jipproduċi l-makkinarju, għax fl-injoranza tagħhom kienu jaħsbu li l-makni se jeħdulhom posthom.

Illum il-ħaddiem fehem li iktar ma jkun fornut b'makkinarju tajjeb u modern, iktar ikun jista' jagħti xogħol aħjar u f'inqas ħin.

Mr Chairman, aħna bħala ħaddiema għandna d-dmir li nużaw il-ħin b'mod tajjeb, u x-xogħol li jirrikjedi minuta m'għandux idum nofs siegħa biex isir.

Fil-fatt id-DOI dan l-aħħar investa f'poly-processor wrapping machine biex il-gazzetti tal-gvern jiġu wrapped fil-plastic bil-mod veloċissimu ta' 6,000 gazzetta kull siegħa.

Jien bi pjaċir ngħid li l- pubblikazzjoni u l-bejgħ tal-gazzetta tal-gvern qegħdin dejjem on the increase tant li fl-1999 id-dħul kien ta' Lm136,000, dak ta' din is-sena huwa stmat li jlaħħaq il-Lm143,000 - għax għad fadlilna sa l-aħħar tas-sena – u qegħdin nipproġettaw żieda għas-sena li ġejja.@@

Din hija wkoll ħaġa sabiħa.

Kien hemm mumenti meta xi nies bdew jaħsbu li l-gazzetta tal-gvern hija xi ħaġa antikwata, xi ħaġa passata.

M'hijiex.

Il-gazzetta tal-gvern hija l-vuċi tal-gvern f'dik li hija amministrazzjoni ta' kuljum.

Hija importanti ħafna u jeħtieġ li jkun hawn iktar awareness ta' l-importanza tal-gazzetta tal-gvern.

Forsi għada pitgħada nagħmlu pass 'il quddiem u l-informazzjoni li jkun hemm fil-gazzetta tal-gvern tibda tidħol ukoll fuq il-kompjuter.

Tista' toħroġ gazzetta tal-gvern ta' żewġ faċċati jew ta' erba' faċċati, imma meta naraw li sa l-aħħar ta' Novembru l- gazzetta tal-gvern kienet waslet fil-paġna 9,120, wieħed irid bilfors jirreġistra li sar ħafna xogħol f'din id-direzzjoni min-nies li huma nvoluti.

Għaliex din mhux sempliċement il-makna ta' l-istampar qabdet taħdem waħedha, imma l-ħaddiema jirċievu l-informazzjoni mingħand id- dipartimenti u mbagħad huma joqogħdu jirranġawha b'iktar attenzjoni, u ħafna drabi jagħmlu anke t-traduzzjonijiet bl-Ingliż.

Jien nemmen ħafna fl-utilità tal-gazzetta tal-gvern u nħoss li hemm bżonn li wieħed jirriklamaha għaliex ħafna drabi l-gazzetta tal-gvern jixtruha biss dawk li jiġu verament bżonnha.

Imma għandu jkun hemm iktar tixrid tagħha għaliex ikun fiha ħafna informazzjoni li hija ta' interess għaċ- ċittadin Malti in ġenerali.

Iktar ma ċ-ċittadin ikun jaf x'inhuma jagħmlu l-istituzzjonijiet, iktar nassiguraw sistema demokratika b'saħħitha.

Veru li l-istituzzjonijiet huma separati; għandek il-ġudikatura, il-leġislatura u l-eżekuttiv, però kollha ħerġin mill-istess fergħa.

Huma magħquda bħala l-Istat, u iktar ma l-Istat jagħti informazzjoni lill-pubbliku iktar aħjar.

Għalhekk jiena nemmen, insostni u nagħti kwalukwe appoġġ lil dan id- dipartment.

Ladarba qed nitkellem fuq dan is-suġġett, forsi nista' nagħmel parentesi żgħira fuq dawk li huma pubblikazzjonijiet minn dan id-dipartiment.

Jien nieħu pjaċir nirreġistra li fl-1999 kellna Lm16,000 bejgħ ta' pubblikazzjonijiet u din is-sena kien hemm Lm30,000, jiġifieri kważi rdoppjajna l-ammont.

Għalhekk inħoss li għandna nenfasizzaw fuq dan is- settur.

Dan id-dipartiment mhux qiegħed hemm sempliċement biex jagħmel il- gazzetta tal-gvern.

Veru li wieħed irid jagħti prijorità lill-affarijiet li għandhom l-iktar importanza, però l-pubblikazzjonijiet l-oħra li jsiru minn dan id-dipartiment huma importanti wkoll.

Kif diġà tkellimt drabi oħra, jien naħseb li għandu jkollna fuq bażi regolari d-diskorsi kollha li jsiru mill-ministri, mill-Prim Ministru nnifsu, u mill-President tar- Repubblika b'mod li l-poplu kollu jkun jaf x'inhuma jgħidu n-nies inkarigati mill-istituzzjonijiet.

Irrid insemmi wkoll il-minjiera kbira ta' kotba li saru, li għalija minn ta' quddiem jiġi dak tal-Ġiżwita Philip Xuereb, jiġifieri l-pubblikazzjoni ta' wieħed mill-kotba ta' Omeru li huwa bniedem ta' intelliġenza kbira.

Hemm diversi pubblikazzjonijiet li hemm bżonn li nerġgħu nqegħduhom fuq l- ixkafef tal-ħwienet ta' pajjiżna.

Mr Chairman, ħriġt ftit barra mis-suġġett għaliex naħseb li b'naqra iktar attenzjoni aħna jista' jkollna revenue aħjar għal pajjiżna, mhux biss revenue fis-sens ta' dħul ta' flus imma anke value for money.

Għaliex fid- dinja x'hemm value for money isbaħ minn ktieb?

Il-ktieb huwa l-isbaħ u l- iktar ħaġa importanti għaliex fih hemm l-għerf u l-informazzjoni.

Ladarba taqraha tibqa' għandek għal dejjem.

Wieħed jiddistingwi bniedem minn ieħor skond kemm ikun qara, skond kemm ikun tgħallem, u dak li jkun tgħallem u studja jibqa' għandu.

Ara l-flus u l-affarijiet l-oħra f'ħakka t'għajn jistgħu jintilfu, imma l-għerf li huwa jkollu, dak jibqa' miegħu għal dejjem.

Allura l-Istat għandu jkompli jikkontribwixxi f'din il-linja għaliex wieħed irid jammetti li ċerti pubblikazzjonijiet ma jidħlux għalihom stamperiji privati peress li ma jaqilgħux flus minnhom.

Għalhekk dawn għandu jippubblikahom il-gvern għaliex ikunu ta' valur storiku.

Tajjeb li nieħdu fuq daharna r-responsabbiltà għall-wirt kulturali ta' pajjiżna, għal uliedna u għal dawk li ġejjin warajna.

Jien nirreġistra li sar avvanz fid-DOI u mhux qed immaqdar, imma forsi jeħtieġ isir studju biex dan l-avvanz jikber.

Nirreġistra wkoll bi pjaċir, ix-xiri ta' makna oħra, the vertical collation, li jirnexxilha tagħmel sitt kopji ta' kotba, jiġifieri tħithom u toħroġhom lesti ppubblikati fi ftit minuti.

L-aħħar wirja tal-kotba li saret f'Turin fil-bidu ta' din is-sena, kien hemm ħafna għagħa għaliex għall-ewwel darba wieħed għandu l-possibbiltà li jordna l-ktieb ta' l-awtur li jrid, jordna l-cover kif iridu u jordna kif irid it-tipa tal-ktieb, joħroġ u jixtrih.

Jiġifieri d-dinja tal-ktieb miexja iktar 'il quddiem u qed tagħmilha possibbli li l-informazzjoni tinxtered b'iktar faċilità.

Ovvjament qed inħares ħafna 'l quddiem u hemm min jgħid li forsi qatt ma naslu s'hemmhekk, imma jiena ma naqtax qalbi.

Meta nara s-suċċess li qed isir minn dan id-dipartiment, kulma rridu huwa naqra iktar sforz, u nkunu qegħdin f'pożizzjoni li nilħqu dawn il-miri.

Irrid nirreġistra wkoll li hija ħaġa tajba li l-istess dipartiment għandu l-ħanut tiegħu ġewwa l-Belt.

Qabel kien viċin St. James Cavalier, iżda ċċaqlaq minn hemmhekk, u għalkemm kien hemm il-biża' li dan se jintilef minn ġewwa l-Belt, bi pjaċir ngħid li f'The Castille Place, id-dipartiment qiegħed iżomm l-istess servizz bħal qabel.

Anzi naħseb li għandu premises aħjar milli kellu qabel għaliex għandu storage facilities ferm iktar tajbin milli kellu qabel.

F'din il-linja wieħed irid jgħid li d-dipartment qiegħed iżomm lilu nnifsu aġġornat u tajjeb li l-poplu jkun jaf fejn irid imur biex jiġbor din l-informazzjoni.

Mr Chairman, jien ngħid li ta' min jagħmel ftit marketing tal- pubblikazzjonijiet li joħorġu mid-DOI, fis-sens li jkollu żewġ rappreżentanti li jduru fil-ħwienet tagħna ħalli jinformawhom x'jista' joffrilhom id-dipartiment.

Jekk ma jmorrux fi ħwienet, almenu jmorru fil- kunsilli lokali, fejn jeħtieġ li jkun hemm il-pubblikazzjonijiet uffiċjali tal-gvern.

Aħna qegħdin nagħmlu mill-kunsill lokali l-hub fejn inti tmur għall-informazzjoni, bħalma jsir f'pajjiżi oħra.

Jien inħobb insemmi li fl- Irlanda l-posta toħroġ din l-informazzjoni.

Però nibqa' nsostni li l-kunsilli lokali għandhom ikollhom l- informazzjoni kollha li d-Dipartiment ta' l-Informazzjoni jippubblika għaliex illum qegħdin inderru u nimbuttaw liċ-ċittadin biex imur fil- kunsill lokali għal ħafna bżonnijiet.

Allura jekk qed nimbuttawh biex imur fil-kunsill lokali biex jagħmel il-ħlasijiet tal-kera u għal diversi affarijiet oħrajn, għaliex m'għandniex nimbuttawh biex jieħu l- informazzjoni li toffri d-DOI mill-kunsill lokali wkoll?

B'dan il-mod wieħed jiffranka ħafna ġiri u ċ-ċittadin ikollu aċċess aħjar għall- informazzjoni li tant hija importanti.

Mr Chairman, meta l-amministrazzjoni tinqata' mill-poplu tkun l-agħar ħaġa li tista' tagħmel lid-demokrazija.

Ħafna demokraziji barra minn Malta jbatu meta tinqata' l-informazzjoni bejn il-poplu u l-istituzzjonijiet.

Meta l-istituzzjonijiet jibqgħu viċin u aċċessibbli għall-poplu, il-poplu jibqa' jsegwi dak li jkun qed isir u jibqa' jkollu interess f'dak li qed isir mill-istituzzjonijiet.

Wieħed irid jgħid ukoll li iktar ma' pajjiż jikber fid-demokrazija, iktar ma pajjiż jikber fl-affluwenza ekonomika, iktar jonqos l-interess taċ- ċittadin tiegħu f'dak li jkun qed isir.

Għaliex?

Għaliex il-ħajja tiegħu timxi u ddur mingħajr ma jkollu l-bżonn ta' l-istituzzjonijiet.

Aħna m'għandniex ngħaddu minn din l-istess esperjenza ta' pajjiżi oħra.

Nassigura minn issa li ċ-ċittadini tagħna jkollhom l-informazzjoni għad- dispożizzjoni tagħhom.

Fost il-kritika li saret min-naħa l-oħra, jekk fhimt tajjeb, kien hemm min qal li aħna bqajna antiki, li m'aħniex progressivi u ma nimxux 'il quddiem.

Iżda aħna qegħdin nuru li aħna progressivi u għandna ħafna ideat, iżda t-twettiq tagħhom huwa l-iktar importanti, għaliex huwa faċli li toħlom u taħseb biex timxi 'l quddiem, però mbagħad irid ikollok ukoll il- kapaċità.

Altru li tgħid u altru li tagħmel xi ħaġa.

U f'dan is-settur wieħed irid jgħid li wettaqna ħafna minn dak li għedna u din in-naħa tal- Kamra qed inkunu progressivi meta f'sentejn qegħdin nerġgħu nirreġistraw affarijiet ta' importanza kbira.

Bil-permess tas-Sinjorija Tiegħek xtaqt nirreġistra wkoll li aħna konna dejjem iktar progressivi fl-għarfien tal-wirt kulturali ta' pajjiżna u mhux biss f'dawk li huma postijiet storiċi.

Il-gvern stess kien l-ewwel li ta eżempju lill-poplu dwar l-importanza li tippreżerva l-wirt kulturali tiegħek u nieħu pjaċir li qegħdin nerġgħu nivvotaw Lm300,000 għal refurbishment u restawr mill-ġdid ta' l-Auberge de Castille.

Infakkar li Kastilja għaddiet minn diversi trawmi fejn l-importanza storika tagħha ntilfet għaliex min kien hemm ġew ma kienx japprezzaha biżżejjed u allura għamel affarijiet li kerrħuha mentri llum qegħdin nerġgħu nġibuha għal dak li kienet qabel.

Ovvjament billi hemmhekk hemm l-Uffiċċju tal-Prim Ministru wieħed jifhem li ħafna mill-affarijiet li qegħdin isiru huma marbuta ma' faċilitajiet aħjar għall-ħaddiema f'dan l-uffiċċju iżda din m'hijiex xi ħaġa li qiegħda ssir biss fl-Auberge de Castille.

Diversi drabi semmejt ukoll il-Monte di Pieta' fejn in-nies iħallsu t- taxxa tas-suċċessjoni u jirgħanu d-deheb u anke għamilt mistoqsijiet parlamentari dwaru.

Nieħu pjaċir nirreġistra pero' li dan il-post ġie refurbished.

Infaqna Lm45,000 u terġa' u tgħid ħafna mix-xogħol sar mill- impjegati tal-gvern stess, u dan jipprova dak li għedt qabel li mal-gvern għandna ħafna nies tas-snajja' li huma ta' l-affari tagħhom u dawn hemm bżonn nutilizzawhom aħjar u jagħtu kontribut aħjar.

Biex nagħlaq, Sur President, ngħid li dan huwa gvern li qed imexxi lill- pajjiż 'l quddiem b'passi kbar pero' l-passi kbar ma jsirux f'daqqa waħda.

Il-pedament irid isir kuljum, il-ħidma trid issir kuljum u ssir tajjeb.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Sur President, għadni kif smajt lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni jgħid li ilni 13-il sena prim ministru bi break ta' kważi sentejn.

Dan huwa żmien twil għal prim ministru u se nagħmel stqarrija li m'għandix dubji li hija korretta.

Jiena qatt ma ħassejtni sodisfatt bil-budget ippreżentat mill-gvern tiegħi daqs din id- darba.

U dan is-sodisfazzjon l-ewwelnett ġej mill-fatt li r-riżultati tal- ħidma tal-gvern immexxi minni qegħdin jidhru sewwa.

Sodisfatt ukoll għaliex minn barra l-performance u l-viżjoni li jagħti l- budget għas-sena li ġejja, naħseb li qatt ma kien hawn diskorsi min-naħa ta' l-oppożizzjoni daqshekk dgħajfa u bla direzzjoni daqs din is-sena.

Sodisfatt ukoll mhux biss bid-dibattiti li saru fil-parlament miż-żewġ naħat imma anke bil-mod kif l-opinjoni pubblika laqgħet dan il-budget, budget serju, budget mingħajr ħafna xinxilli, budget li ma jibżax jaffronta l-problemi u jsejħilhom b'isimhom, budget li jgħid li mejxin fid-direzzjoni tajba iżda baqagħlna ħafna x'intejbu.

Nerġa' ngħid, ma wasalniex pero' mexjin u ngħid li l-opinjoni pubblika kif espressa fuq ir-radjijiet, fuq it- televiżjoni u anke fil-gazzetti qiegħda tapprezza l-passi li saru sal-lum u tapprezza wkoll il-mod serju kif il-gvern se jaffronta s-snin li ġejjin bil- problemi tagħhom.

Dalgħodu kellna tliet kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

L-ewwel punt ta' l-Onor.

Helena Dalli kien eżattament li d-diskussjoni fil-pajjiż hija kkonċentrata fuq xi tfisser sħubija fl-Unjoni Ewropea, u li din hija intimament marbuta maċ-ċivil, u allura jeħtieġ li nitkellmu fuq il-ħtieġa ta' effiċjenza u effettivita' tas-servizz pubbliku.

Qalet ukoll li n-numru ta' ħaddiema fis-servizz pubbliku llum huwa ta' 32,850.

Fil-fatt iċ-ċifra aġġornata sat-8.28 a.m. hija ta' 32,866 - għaliex qabel dħalt hawn ġew tlabt l-employment return tas-servizz pubbliku kollu - li tinkludi lill- forzi armati li huma 1,778.

Ma rridx ngħid li din hija l-prova ta' l- effiċjenza assoluta tas-civil service, pero' tieħu pjaċir li tikseb informazzjoni u jkollok printout fit-8.28 a.m. aġġornata sal-lum stess.

Il- kritika li għamlet l-Onor.

Helena Dalli hija fis-sens li għad għandna servizz pubbliku kbir u li biex il-pajjiż isolvi l-problemi finanzjarji tiegħu jrid inaqqas l-infiq fis-servizz pubbliku.

Jien ukoll ngħid li hemm bżonn innaqqsu l-infiq fis-servizz pubbliku, pero' naħseb li tajjeb li wieħed jara fuq xiex qegħdin nitkellmu.

Meta dalgħodu jiena tlabt l-informazzjoni aġġornata, ridt li niċċara f'moħħi ċ-ċifri x'inhuma għaliex faċli tgħid li hawn 32,866 impjegat fis- servizz pubbliku.

Allura x'nagħmlu?

Naqtgħu l-forzi armati ta' Malta?

Jiena ma naħsibx li hawn min qed jgħidilna li għandna bżonn innaqqsu drastikament l-armata u lkoll naqblu - fil-fatt l-Onor.

Adrian Vassallo semma l-white paper li kien ippubblika l-gvern ta' qabel - li ċertu ammont ta' nies fl-armata huwa neċessarju għall-pajjiż biex inkunu nistgħu nimxu b'mod serju.

Jekk tibda tara fejn huma dawn il-ħaddiema tal-gvern issib li dawk li huma fl-administrative and clerical grades qegħdin 3,796, cioe' dawk li jipprovdu l-backbone tad-dipartimenti tal-gvern.

Interessanti wkoll li f'din il-bracket hemm iktar nisa milli irġiel; fil-fatt hemm 1,953 mara u 1,843 raġel.

Jekk wieħed jara l-professionals, it-tobba, l-avukati u l- inġiniera, li ma naħsibx li hawn min qed jgħidilna li għandna ż-żejda minnhom - anzi nafu li t-tobba, l-avukati u l-inġiniera fis-servizz pubbliku neqsin minnhom - għandna 1,021 impjegat mal-gvern.

Allura qed ngħidu li lil dawn irridu nnaqqsu?

Ma naħsibx!

Fit-technical and supervisory grades għandna 3252, u nista' ngħid li fit- technical grades għandna bżonn ta' recruitment ta' nies iktar milli għandna llum.

Imbagħad għandna d-departmental grades, li jlaħħqu għal iktar minn terz ta' dawk kollha li jaħdmu mal-gvern, jiġifieri 11,553.

Dawn huma n- nurses u t-teachers u dawk li għandhom grad partikolari li jaħdmu f'dawn iż- żewġ setturi.

Għalhekk meta xi ħadd jgħidilna biex innaqqsu n-nies minn mal-gvern, nitolbu jgħidilna minn fejn irid li aħna nnaqqsu n-nies.

Jekk niġu mbagħad għall-complement tal-pulizija, insibu li dan bħalissa huwa ta' 1,724.

Il-ministru ta' l-intern m'huwiex kuntent b'dan in-numru u jixtieq jarah jiżdied, iżda għalissa qegħdin ngħidulu "bil-mod" sakemm inkunu nistgħu naqduh.

Għandek imbagħad dawk li qegħdin fil-gradi industrijali - u hawn fejn issir l-ikbar kritika - li jammontaw għal 7,452.

Jien neħodha li meta l- Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Onor.

Helena Dalli jiġu jgħidulna li s-settur pubbliku għadu mgħobbi wisq, ikunu qed jirriferu għal dawn in-nies li qegħdin f'dawn il-gradi.

Il-verita' hi li dawn huma l-gradi fejn gvern wara l-ieħor - xi gvernijiet ħafna iktar minn oħrajn, partikolarment fi żmien l-elezzjoni - daħħlu nies mas-servizz pubbliku.

Naturalment ilkoll niftakru fis-sena 1987, fejn minn Jannar sa April ta' l-istess sena kienu ġew impjegati mal-gvern 2,104 f'dawn il-gradi.

Dak kien abbuż, abbuż li l- pajjiż għadu mgħobbi bih sal-lum.

Dak iż-żmien jiena kont kap ta' l-oppożizzjoni u niftakarni ngħid lin- nies fil-meetings kbar li konna nagħmlu li jekk joffrulhom xi mpjieg għandhom jeħduh imma mhux biss.

Fil-fatt kont anke tajthom il-wegħda li l- gvern immexxi minni ma kien se jkeċċi lil ħadd minnhom, għaliex jien ma ridtx li jsiru inġustizzji ma' nies li jidħlu mal-gvern skond il-kulur politiku tagħhom.

Naturalment kien hemm anke nies ta' twemmin Nazzjonalista fosthom.

Nista' nifhem li tal-Labour kien mingħalihom li se jieħdu l-vot tagħhom.

Iżda l-vot ma ħaduhx għaliex minkejja li daħlu 2,104 fis-settur pubbliku u xi 6,000 oħra fl-Enemalta, ix-shipbuilding u ma nafx kemm-il kumpannija oħra, l-elezzjoni tilfuha.

Sur President, dawn in-nies għandhom il-familji tagħhom u allura rridu nsibu l-mod kif nutilizzawhom aħjar, pero' naqbel li m'għandniex indaħħlu iktar nies f'dawn il-kategoriji.

Safejn naf jien anke l-gvern ta' Dr. Alfred Sant kien ħa deċiżjoni li f'dawn il-livelli - ħlief assolutament f'xi każi rari għal ma nafx liema raġunijiet - kemm jista' jkun ma jidħlux nies ġodda mal-gvern.

U dan qiegħed isir anke llum.

Iżda kif se nissettiljaw din il-problema?

Din id-darba l-ministru tal-finanzi b'mod espliċitu qal li hemm bżonn naraw kif bi private/public partnership dawn in- nies nutilizzawhom aħjar.

Forsi ħafna jaħsbu li l-maġġorparti ta' dawn qegħdin b'idejhom fuq żaqqhom u jiskartaw ix-xogħol il-ġurnata kollha, pero' żgur li hemm underutilisation tagħhom.

U din id-darba l-ministru tal- finanzi qed jgħid li se jagħti attenzjoni partikolari biex niżguraw li iktar nies fis-servizz pubbliku jagħtu l-valur tal-pagi tagħhom.

Nistqarr hawnhekk li nkarigajt proprju lill-ministru tal-finanzi li dak li qed jintqal fil-budget irid ikun hu li jsegwih matul is-sena li ġejja.

Jiġifieri l-ministru tal-finanzi għandu l-inkarigu li dak li jiddikjara li se jagħmel il-gvern fil-budget isegwih biex jiġi mwettaq fis-sena li ġejja.

Naturalment se jsegwih fis-sens li jara li jsir u jsir through the proper channels, fosthom l-MPO, li huwa d-dipartiment inkarigat mill-personnel kollu tal-gvern, u naturalment l-unions, għaliex irridu li dan il-proġett ikun proġett li verament jirrendi.

Irrid infakkar li qabel l-elezzjoni ta' l-1999 diġa' konna inkorraġġejna ħaddiema tal-gvern biex iwaqqfu koperattivi.

Fil-fatt ftehemna ma' l-unions għal żewġ kwalitajiet ta' koperattivi u dawn saru għalkemm ma sarux fl-ammont daqskemm xtaqna.

Jiġifieri meta nitkellmu fuq l-effiċjenza u l-effettivita' tan-nies mal- gvern u kemm għandna nies żejda naħseb li rridu nanalizzaw sewwa x'qegħdin ngħidu.

L-Onor.

Dalli qalet ukoll li m'huwiex isir training biżżejjed.

Jien ma nafx minn fejn qiegħda ġġib l-informazzjoni tagħha għaliex minbarra l- organizzazzjoni uffiċjali għat-training tal-ħaddiema tal-gvern, jiġifieri l- SDO, nassiguraha li l-gvern qed jagħmel minn kollox biex kemm jista' jkun jittrejnja n-nies u ngħinuhom jgħaddu minn kategorija għall-oħra.

Jekk m'iniex sejjer żball, il-Ministru Austin Gatt semma kif fil-qrati, per eżempju, għaddejjin b'esperiment li jħeġġeġ nies fi gradi industrijali li b'tagħlim u training jitilgħu aktar 'il fuq u jidħlu anke fil-gradi klerikali.

U mill-informazzjoni li jagħtini l-istess ministru jidher li dan l-esperiment qiegħed isib ċertu suċċess.

L-Onor.

Dalli qalet ukoll li billi moħħna fil-European Union qegħdin nadottaw liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea u mhux liġijiet imfassla mill- ħaddiema tal-gvern.

Jiddispjaċini ngħidilha pero' li għandha informazzjoni kompletament żbaljata.

Anzi mill-esperjenza tiegħi nista' ngħid li s- sitwazzjoni hija bil-maqlub għaliex qabel ix-xogħol x'aktarx kien isir mill- avukat ġenerali u llum fil-maġġorparti tal-liġijiet l-ewwel formulazzjoni ssir fis-civil service.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Dalli qed tistagħġeb b'dak li qed ngħid.

Forsi hija ma kellhiex esperjenza ta' dan imma llum naf li n-nies involuti fis-civil service qed jagħtu a very good account of themselves bil-preparazzjoni tagħhom.

(Interruzzjonijiet) U mela ma ngħidilhomx!

Jien ngħix magħhom kuljum għaliex jien il-prim ministru!

Nista' ngħidlek, Sur President, li meta morna għall-iscreening process - ma mortx jien bħala l-prim ministru imma marru s-civil servants - ħallejna impressjoni tajba ħafna, anke mar-rappreżentanti ta' l-EU, u s-civil servants b'mod ġenerali wrew lil kulħadd kemm huma ppreparati, kemm jafu r- regoli ta' l-EU, kemm jafu l-pożizzjoni ta' Malta u kemm kienu kapaċi malajr jassorbu x'għandna bżonn.

Kien għalhekk li l-iscreening process għamilnih fi ftit xhur u kien għalhekk li n-negozjati din is-sena bdejnihom fi Frar - fil-fatt irnexxielna niftħu s-17-il kapitlu għan-negozjati u wħud minnhom għalaqnihom diġa' - għaliex is-civil servants tagħna huma nies tajbin, effiċjenti u ta' l-affari tagħhom.

U ma jiġix xi ħadd jgħidilna li qegħdin sempliċement jibagħtulna liġijiet stampati mill-EU u nadottawhom għaliex din hija assolutament ħrafa.

L-Onor.

Dalli tkellmet ukoll fuq il-kwestjoni tan-nisa iżda ma naħsibx li għandi għalfejn noqgħod nidħol f'din il-kwestjoni għaliex jekk hawn xi ħaġa komuni bejn dan il-gvern, ta' qabel u l-gvernijiet li għad iridu jiġu warajna, hija li lkoll naqblu li l-gender issue trid tiġi eliminata kompletament u m'hemmx dubju li l-kontribut tan-nisa fis-soċjeta' fl- aspetti kollha tagħha hija xi ħaġa li m'hawn ebda diviżjoni fuqha la bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra lanqas fil-pajjiż kollu kemm hu.

Tkellem imbagħad l-Onor.

Adrian Vassallo li qal li dak li qed jagħmel il- gvern u r-rapport dwar l-armata għal din is-sena huwa ċertifikat ta' l- għaqal ta' gvern Laburista.

Jien nieħu pjaċir li jagħmel dan l-istatement, pero' dan ifisser li huwa kuntent b'dak li qiegħed jitwettaq fl-armata kemm jekk għandu jieħu l-prosit l-gvern ta' qabel kif ukoll jekk għandu jieħu l-prosit dan il-gvern għaliex l-importanti hu li qegħdin naqblu li l- armata llum miexja tajjeb.

Staqsa mbagħad għaliex abbandunajna s-sistema ta' recruitment kif kienet.

Dan kien esperiment li daħħalna fl-1993 fejn kien hemm open register.

Dak iż-żmien kien hemm il-ħtieġa li jsir recruitement malajr mingħajr ma noqogħdu nagħmlu eżamijiet, eċċ. Illum li għaddew seba' snin fuq l-1993 aktarx li min irreġistra dak iż-żmien huwa eliminat bl-eta', sab xogħol ieħor jew kellu xogħol diġa', u allura qegħdin ngħidu li rridu nerġgħu għas-sistema li kellna, fejn qed nesiġu anke livelli ftit iktar għolja għaliex illum anke suldat irid ikollu ċerta preparazzjoni akkademika.

Ħalli ngħaddi issa għall-kumment li għamel l-Onor.

Vassallo meta semma l- eżerċizzji tas-search and rescue u mbagħad kkritika ħafna r-rapid deployment force bħala l-bidu ta' armata Ewropea.

Jiena naħseb li tajjeb ikollna saqajna ma' l-art u ma nibqgħux marbutin ma' l-imgħoddi.

Spiċċa ż- żmien meta d-dinja kienet maqsuma f'żewġ blokki, il-blokk komunista u dawk li jissimpatizzaw magħhom, u l-blokk l-ieħor u dawk li jissimpatizzaw magħhom.

Illum l-Ewropa qiegħda tgħid: Ejja nagħmlu sforz komuni aħna l- membri ta' l-Unjoni Ewropea u l-kandidati biex jidħlu fl-Unjoni Ewropea biex, f'każ li jkun hemm theddida għall-paċi u ma jkunx hemm bżonn li tidħol in-NATO - jew ma tkunx tridx tidħol - nagħtu kontribut aħna għaż- żamma tal-paċi.

Jien ngħid li din hija xi ħaġa tajba u hija żvilupp enormi fid-dinja tal-lum.

Għalhekk tieħu pjaċir tara li f'dan il-commitment kemm Sweden kif ukoll Finland u l-Awstrija ma qalux li ma jridux jidħlu.

Sur President, fid-dinja tal-lum huwa fl-interess tagħna li ma nħallux sitwazzjonijiet bħal dawn jaħarbulna minn idejna kif ġara f'dawn l-aħħar snin f'dik li kienet il-Jugoslavja.

Għalhekk bħall-pajjiżi kandidati l- oħra qegħdin ngħidu li rridu li jkollna l-forzi tagħna li jistgħu jidħlu f'azzjoni pożittiva għaż-żamma tal-paċi, u din m'hijiex xi ħaġa li qed issir l-ewwel darba.

Mela ġieli ddiskutejna hawnhekk l-OSCE anke fi żmien il-Perit Mintoff - dak iż-żmien kienet CSCE - aħna għedna iva u tajna token ta' assistenza fejn kien hemm bżonn.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Adrian Vassallo - u nieħu pjaċir li qed isegwi attentament dak kollu li jiġri f'dan il-qasam - li qegħdin ngħidu issa huwa li jkollna platoon ta' bejn wieħed u ieħor 30 suldat u jkollna dak li nsejħulu headquarters b'erba' min- nies bl-impenn li dan il-platoon ikun ristrett għal humanitarian and rescue missions.

Allura din hija xi ħaġa stramba li m'għandniex nagħmluha?

Jew inkella hija xi ħaġa li għandna nkunu kburin biha, kburin li s-suldati tagħna huma suldati vera?

Dari kienu suldati ta' l-operetta imma mhux se jkun hemm iktar!

Biex inkun fair ma' l-Onor.

Vassallo, din m'għamilx plejtu kbir fuqha pero' tkellem b'mod kritiku.

Qalilna li l-Ewropa se ssir pajjiż wieħed u ma nistgħux ngħidulhom ma jiġux hawn.

Imma skużi, xi ħadd qed jgħid li s- sovranita' tagħna fuq it-territorju tagħna mhux tagħna se tibqa'?

Fil-fatt xi ħaġa li rriżultat mis-summit ta' Nizza, li għadu kif spiċċa, fejn jidħlu l-foreign policy u d-defence policy, hija li kull pajjiż għandu d- dritt li jgħid le u biex issir xi ħaġa komuni trid il-kunsens ta' kulħadd.

Hawnhekk irrid niġi għall-punt importanti tal-makku li qajjem il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Dan x'makku hu?

Jekk aħna l-makku u l-balena hija l-Ġermanja, meta niġu biex nivvotaw il-makku għandu vot daqs dak tal-balena!

(Interruzzjonijiet) Qed jgħidulna: U ejja, espressjoni li sar iħobb juża l-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Huwa veru li ċerti deċiżjonijiet iridu jsiru b'ċerta maġġoranza, pero' jrid ikun hemm maġġoranza ta' pajjiżi u l-makku ta' Malta jiswa daqs il-balena tal-Ġermanja.

U dan hu l-kunċett kollu ta' l- Unjoni Ewropea għaliex il-pajjiżi ż-żgħar qed jgħidu: Iva, aħna żgħar u dawk kbar, pero' aħna ż-żgħar se naqsmu s-sovranita' ma' dawk il-kbar.

Naturalment kellhom diskussjonijiet interminabbli li damu ħamest ijiem, kulħadd jipprova jiggranfa biex ikollu tikka ta' poter iktar.

Imma aħna ma tantx stajna niggranfaw għaliex qegħdin barra!

Kieku konna ġewwa u kellna sitt voti bħal Luxembourg konna ngħidulhom: Dażgur li ma tneħħulniex wieħed!

Imma s'issa għadna barra u barra kellna noqogħdu nistennew u bil- lejl imqajmin nistaqsu x'qed jiġri.

U meta għidnielhom li erba' għalina m'humiex aċċettabbli tawna ħamsa.

Ara Luxembourg hemm qegħdin u baqgħu bis- sitta!

Allura kif jibqa' l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jitkellem fuq il-makku meta qed juri li huwa maqtugħ kompletament mir-realta'?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li mhux se jitkellem fuq il-MITTS, imma jien għalija seta' tkellem.

Semma wkoll il-kummissjoni għall- investigazzjoni ta' inġustizzji u kkritika l-fatt li qed nivvotaw Lm100,000.

Ħalli ngħidlu x'kien qed jiġri.

Il-Kummissjoni għall- investigazzjoni ta' inġustizzji għamlet ħafna rakkmandazzjonijiet li ma setgħux jiġu implimentati għaliex riedu jmorru quddiem il-PSC u ħafna drabi din bdiet tgħid li issa għaddew is-snin u kienet se tinħoloq iktar konfużjoni fis-civil service.

Allura, għalkemm kienet saret inġustizzja fil-każ, però ma setgħetx tagħti rimedju.

U jien kont il-prim ministru li kelli ngħid: "Jiddispjaċini, għandek raġun, jien naqbel li saret inġustizzja kif qed tgħid il-kummissjoni, imma m'hemmx rimedju".

Imbagħad ġie l-gvern ta' Alfred Sant u għamel tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji li beda jgħid: "Ma jinteressanix x'tgħid il-PSC, jekk saret inġustizzja se nagħtih Lm5,000".

U bdew ħerġin l-ammonti ta' Lm5,000, Lm4,000 u Lm4,500!

Il-gvern kien qed jirraġuna li jekk it-tribunal jgħid li kien hemm inġustizzja u jirrikkmanda li jitħallsu Lm5,000, allura għandna nħallsu Lm5,000.

U f'din iċ-ċirkostanza, naturalment dawk li aħna konna għednielhom li kienet saret inġustizzja magħhom però ma stajniex nagħtuhom rimedju, issa f'daqqa waħda skoprejna - u anke hemm kawża kostituzzjonali - li għalkemm ma tistax iġġiegħel lill-PSC tagħti dik il- promotion, tista' tagħtih kumpens almenu.

Allura bi pressjoni kbira mill- unions qed jiġu riveduti ħafna każi biex fejn kien ġie dikjarat li saret inġustizzja - kultant inġustizzja kbira – bil-liġi li kien għamel l-Onor.

Alfred Sant meta kien prim ministru, xi wħud minnhom setgħu jieħdu almenu xi forma ta' kumpens.

U naħseb li din hija ġustizzja li trid titwettaq bl- istess mod ma' kulmin ġie ddikjarat li sofra inġustizzja minn tribunal indipendenti.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni semma mbagħad li hawn telqa, għejja u m'hawnx ideat.

Jien naħseb li kien qed jagħmel awto-kritika "Telqa, għejja u bla ideat".

Imbagħad qalilna: X'għarukasa x'toroq għandna!

Jien veru jinkwetawni t-toroq, imma issa li l-ikbar kritika saret fuq it-toroq it speaks volumes, kif jgħidu bl-Ingliż.

Ma jfissirx li m'għandhomx raġun fuq it-toroq, dażgur li għandhom raġun!

Imma kemm-il darba għedna li t-toroq jinsabu fl-istat li huma għal ħafna raġunijiet fosthom, m'għandi l-ebda dubju, għaliex ma konniex nafu kif nibnu t-toroq tajjeb.

Qabel l-1996 konna ġibna esperti li żammhom il-gvern ta' wara u għadhom sal-lum hawnhekk biex l-ewwelnett jgħallmuna nibnu t-toroq.

U mhux nagħmlu triq ġdida u wara ftit tinżel kollha u ssir kollha ħotob.

U dan proċess twil li jqum il- flus però qed jiġi trattat.

Din hija l-kritika tal-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Fuq l-ambjent il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kkritikana għax il-Magħtab għadha hemm.

Hu kien mar jaraha bil-helicopter u baqgħet hemm, però jaf li issa għadna kif ħriġna call biex naraw x'interessi hawn.

U hawn interessi kbar biex nittrattaw il-problema ta' l-iskart bl-iktar mod serju.

Bl-iktar mod serju u mhux billi flok banda nagħmluha f'oħra.

Qabel niftakar li kien hemm "Ta' Ħal Luqa" u mbagħad spostjawha għal "Tal-Fulija", u minn "Tal- Fulija" spostjawha għall- Magħtab.

(Interruzzjonijiet) Imma issa qed nittrattawha bis-serjetà.

Din hija problema kbira għall-pajjiż.

Imma din hija l-kritika lil dan il-gvern; għaliex qed jieħu l-problema tal- Magħtab u ta' l-iskart bis-serjetà?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li Għawdex mhux qed jarah sabiħ daqskemm kien qabel.

Veru, Għawdex qabel kien sabiħ u għadu sabiħ u jekk hemm xi ħadd li mhux qed iżomm, per eżempju, ir- roundabouts tajbin daqskemm kienu qabel, tajjeb li nikkritikawh.

Imma din hija l-kritika għall-budget ta' dan il-gvern; li Għawdex m'għadux nadif daqskemm kien qabel?

Dwar il-proġetti ġodda l-Onor.

Sant reġa' semmielna l-cruise liners.

Veru għad m'hemmx id-deċiżjonijiet finali, imma jaf li bqajna mexjin fuq il-proġett kif bdewh huma.

Jekk m'iniex sejjer żball ħallejna wkoll l- istess kumitat li kien hemm.

Però l-affarijiet mexjin u qegħdin jieħdu ż- żmien.

Imbagħad sar l-attakk kbir - fejn naturalment tefa' r- responsabbiltà kollha fuqi u jien naċċettaha assolutament - meta qal li għandna repeat performance ta' dak li ġara bejn l-1992 u l-1996.

Nafu x'ġara.

Sa l-1995 il-problemi ma kenux telgħu f'wiċċ l-ilma għaliex ma kenux jeżistu f'forma gravi u fl-1996 telgħu.

Imma jien irrid infakkar li kont għamilt diskors mill-bank fejn qiegħed issa Alfred Sant fuq il-budget ta' l-1997, u kont għedt fejn il-gvern immexxi minni kien mar ħażin.

U nibqgħu ngħidu - u min jeżamina l-istorja bis-serjetà jikkonfermaha - li s- snin 1995 u l-1996 kienu breakthroughs.

Għamilna riforma straordinarja fis- sistema fiskali ta' pajjiżna li ġiet torpedinata mill-kap ta' l- oppożizzjoni ta' dakinhar Dr. Alfred Sant.

Ittorperdinaha!

Jien niftakar li lill-Ministru John Dalli kont ngħidlu: Inti taf x'qed tagħmel?

Aħna se ntilfu iktar minn Lm50 miljun mid-dazji, dawn se ndaħħluhom?

U hu u l-esperti tiegħu kienu jgħiduli li żgur se ndaħħluhom bis-sistema tal-VAT u bis-sistema ta' l-income tax jekk taħdem tajjeb.

Però l-oppożizzjoni ttorpedinat dak kollu, biex imbagħad tela' Alfred Sant, ġie bis-sistema l-ġdida tas-CET u niftakar lilu u lil John Dalli madwar dik il-mejda fil-kumitat jgħidlu li din is-sistema se ttellifna Lm50 miljun f'revenue.

U kellu raġun l-Onor.

John Dalli għaliex id-deficit fl-1998 tela' għal Lm150 miljun.

Dr Alfred Sant qal li għandna repeat performance.

Jekk irid jgħid repeat performance ta' effiċjenza naqbel miegħu!

Dan il-gvern qed jerġa' jieħu l- affarijiet bl-ikbar serjetà u qed nagħtu riżultat.

Jien ma nafx x'eżerċizzju mentali għamel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, imma l-mod kif qed jirreaġixxi huwa sempliċi.

Ir-riżultat ma tistax tgħid li mhux tajjeb, mela l-unika ħaġa li tista' tgħid hija li hu falz, li ċ-ċifri m'humiex tajbin.

Jiġifieri meta l-Kap ta' l-Oppżizzjoni qiegħed kontinwament jattakka n-numri, qed jgħid li n-numri, jekk huma veru, fihom infushom huma tajbin.

Mela biex ngħid li huma ħżiena rrid ngħid li ċ-ċifri huma mbagħbsa!

(Onor. Membri: Hear, hear)

Naħseb hawn hi l-istrateġija u l-kapaċità ta' Dr. Alfred Sant kif jipprova jinfluwenza l-opinjoni pubblika.

U rrid ngħid kif.

Dan il-budget sar tliet ġimgħat ilu.

Sa l-20 ta' Novembru f'Malta l-kelma "tbagħbis" kellha assoċjazzjoni - dażgur li kellha! - ma' l-elezzjoni tiegħu bħala kap.

(Onor. Membri: Hear, hear) Sa dakinhar, malli ssemmi l-kelma "tbagħbis", f'moħħ kulħadd kien jiġi dak li qal is-Sindku ta' Bormla Pawlu Muscat li hu kien bagħbas il-voti.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Mizzi, jekk jogħġbok.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sa l-20 ta' Novembru, f'moħħ il-pubbliku, meta kont issemmi tbagħbis ta' numri kont teħodha b'riferenza għall-elezzjoni ta' Dr Alfred Sant bħala kap tal-partit tiegħu!

Temmen jew ma temminx, veru jew m'huwiex, dik kienet il-psikoloġija tagħna lkoll hawn Malta, kważi psikożi.

U bħala esperiment fil-marketing, Dr Sant ried jiżvaluta l- kelma "tbagħbis".

U f'daqqa waħda issa qed jgħid li għandna tbagħbis anke fin-numru ta' dawk li qed jaħdmu.

Dalgħodu l-Onor.

Helena Dalli reġgħet qaltilna li qed ngħoddu n-nies darbtejn, għaliex lil min joħroġ bil- parental leave u ndaħħlu lil xi ħadd floku temporanjament qed ngħodduh darbtejn.

Dan m'hu veru xejn.

Qalulkom li m'hu veru xejn, imma xorta tibqgħu tgħidu li hu veru.

(Interruzzjonijiet) Qegħdin tgħidu li n-numru ta' nies li qed jaħdmu mhuwiex veru; in-numru ta' dawk jirreġistraw għax- xogħol mhux veru li naqas; l-għoli tal-ħajja mhux veru li qed jiġi kkalkolat tajjeb .....

Xejn m'hu veru, iċ-ċifri mhumiex veri u skond huma ma tista' temmen xejn.

Jien lil Dr Alfred Sant ngħidlu li l-poplu Malti qed jiskreditah iktar meta joħroġ bi kritika għall-budget ibbażata fuq l- akkużi tat-tbagħbis.

Però qed jagħmel ħsara lill-pajjiż ukoll.

M'għandniex nipprovaw indaħħlu l-mentalità li l-mod kif tikkritika kull ħaġa huwa billi tgħid li huwa falz u ħażin.

Ma jistax ikun, din turi l- povertà, il-meskinità li llum jinsab fiha l-Labour Party.

Jiġifieri din il- kwestjoni ta' l-attakki kollha jikkonsistu f'dan biss.

Jien sorpriż ħafna anke bl-interventi li għamlu n-naħa ta' l-oppożizzjoni dalgħodu fuq il-ministeru tiegħi.

Il-ministeru tiegħi huwa d-driver tal- gvern, veru.

(Interruzzjonijiet) Jien kont nistenna li xi ħadd jikkummenta li hemm tliet cost centres ġodda fil-budget tal-ministeru tiegħi.

Għandna cost centre li jismu l-European Union negotiating secretarial.

Jien kont nistenna li xi ħadd jgħidli għaliex dan għamiltu fl-uffiċċju tal-prim ministru u m'għamiltux fil-foreign office.

Iva, għamilnieh fl-uffiċċju tal-prim ministru bil-ħsieb u bi qbil fil-gvern għaliex l-EU tant hija xi ħaġa importanti, tant hija xi ħaġa li trid kordinazzjoni, tant hija xi ħaġa li jrid ikollha focus mid-dipartimenti kollha u mhux mill-foreign office biss, li postha huwa fl-uffiċċju tal-prim ministru, kif rajna mill- esperjenza ta' pajjiżi oħra.

Għandna cost centre ġdid li jismu internal audit directorate li jaqa' wkoll taħt il-cabinet office.

Jien kont nippretendi li oppożizzjoni serja tiddiskuti dak li qed nivvotaw hawn u tistaqsi kif qed inwaqqfu dan id- direttorat.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq il-funzjoni ta' l-awditur li jeżamina l-korrettezza tal-finanzi tal-gvern, imma rridu li jkun hemm internal audit fid-dipartimenti kollha biex naraw, per eżempju, il-value for money, kif qegħdin nonfqu l-flus.

U qegħdin noħolquh ......

THE CHAIRMAN: Onor. Prim Ministru, ikkonkludi jekk jogħġbok.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nikkonkludi.

Insemmi punt ieħor, ir-regional policy directorate li semmieh l-Onor.

Michael Frendo.

Anke fuq dan ħadd ma staqsa x'inhu dan id-directorate ġdid fl-uffiċċju tal-prim ministru.

Aħna nafu li mexjin lejn l-Unjoni Ewropea u nafu li l-Unjoni Ewropea għandha r-regional funds u l-cohesion funds, u rridu nippreparaw ruħna biex meta nidħlu nkunu kapaċi li nieħdu dak li nistgħu minn dan, Mr Chairman.

Naturalment il-ħin bħas-soltu jgħaddi malajr.

Il-gvern jaf fejn sejjer u rrid ngħid li ħadna soljev meta fil- konklużjonijiet tas-summit ta' Nizza kkonkludew l-IGC.

Skond dikjarazzjonijiet li saru, għandu jsir it-tkabbir ta' l-Unjoni Ewropea - u m'għandix dubju li Malta tkun waħda mill-pajjiżi li jidħlu fl-Unjoni Ewropea - b'mod li l-popli ġodda li jidħlu fl-Unjoni Ewropea jkunu f'pożizzjoni li jivvotaw fl-elezzjoni tal-Parlament Ewropew li trid issir fl-2004.

Jien nappella lill-poplu tagħna: Dan il-budget neħħa l-maskri kollha ta' l-oppożizzjoni, li llum hija bla direzzjoni, bla ideat, bla ħila u hemm bżonn li dan il-poplu tagħna jiġbed ħabel wieħed fl-interess nazzjonali biex pajjiżna jibqa' miexi 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Se npoġġi issa l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l-emenda għall-Vot 5 kif imressqa mill-Onor.

Helena Dalli.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE CHAIRMAN: Skond il-mozzjoni ta' proċedura din id-division se tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra.

Billi fin-12.31 p.m. intalbet votazzjoni, il-Kumitat ġie sospiż u rriżuma ħames minuta wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l- emenda għall-Vot 5 kif imressqa mill-Onor.

Helena Dalli.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 29

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Dalli Helena |Vella George | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu | |Farrugia Angelo | |

KONTRA: 35

L-Onor | | | |Abela Anthony |Galea Louis | |Agius Francis |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |Dalli John |Pullicino George| |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | | | | |

L-Emenda m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 5 - UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm4,723,449 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 5 - Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 5 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq ir-riżoluzzjonijiet l- oħra.

Il-mistoqsija hija:

VOT 1 - UFFIĊĊJU TAL-PRESIDENT

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm600,597 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 1 - Uffiċċju tal-President, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 1 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 2 - KAMRA TAD-DEPUTATI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm964,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 2 - Kamra tad-Deputati, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 2 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 6 - KUMMISSJONI DWAR IS-SERVIZZ PUBBLIKU

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm128,518 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 6 - Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 6 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 7 - FORZI ARMATI TA' MALTA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm12,261,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 7 - Forzi Armati ta' Malta, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 7 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 8 - INFORMAZZJONI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,270,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 8 - Informazzjoni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 8 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT 9 - UFFIĊĊJU ELETTORALI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm473,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 9 - Uffiċċju Elettorali, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 9 għaddiet.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija:

VOT I - UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,282,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot I - Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2001.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot I għaddiet.

Fis-12.39 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta li r- Riżoluzzjonijiet taħt Voti 1, 2, 5, 6, 7, 8, 9 u I kienu ġew approvati mill- Kumitat ta' Provvista.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla t- Tlieta, 12 ta' Diċembru 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Approprjazzjoni għas-sena 2001 - L-istadji kollha

Estimi Supplimentari 2000 - L-istadji kollha.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, it-Tlieta 12 ta' Diċembru, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fis-12.40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru. 172

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinfurmani kemm kienet l-ispiża tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tal-Ministeri u d-Dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tal-Ministru għas-snin 1997, 1998 u 1999 sena b'sena separatament?

Kemm min dawn il-kontijiet tħallsu u kemm għadhom pendenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.