MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 13 L-Erbgħa, 18 ta' Novembru, 1998 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 13

L-Erbgħa, 18 ta' Novembru, 1998

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.12 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 18 ta' Novembru, 1998

WERREJ MINUTI 678

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 678

TQEGĦID TA' KARTI 682

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI 683

AĠĠORNAMENT 706

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 710

MINUTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Hemm xi korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li l-Onor.

Gavin Gulia kien preżenti għas-seduta tal-bieraħ.

MR SPEAKER: Is-Sedja tieħu nota ta' din il-korrezzjoni.

Il-Minuti jistgħu jiġu kkonfermati issa?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 12 li saret fis-17 ta' Novembru, 1998 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ENERĠIJA - POLITIKA DWAR L-UŻU

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern preżenti għandux xi forma ta' politika dwar l-użu ta' l-enerġija?

Jista' l-Ministru jagħti rendikont tal- politika tal-gvern dwar l-użu ta' l-enerġija?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-politika tal-gvern dwar l-użu ta' l-enerġija għal pajjiżna hija mmirata biex tlaħħaq mad-domanda u l-aspettattivi tal- konsumatur b'mod effiċjenti u fl-istess ħin jiġi mħares l-ambjent ta' madwarna.

Irrid inżid ukoll li l-Kunsill tax-Xjenza u Teknoloġija qed ikollu diversi laqgħat mad-dipartimenti u aġenziji biex tkun formulata policy dwar l-enerġija.

MR SPEAKER: L-Onor.

Buhagiar, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Peress li dan il-gvern huwa mpenjat li dak kollu li jagħmel jagħmlu fil-kontest ta' l-Ewropa - fil-fatt meta dan l-aħħar kien qed jitkellem waqt waħda miż-żjarat li għamel f'xi uffiċini ta' l-Enemalta, il-Ministru qal li l-ħsieb tiegħu hu li xi darba s-sistema Maltija tingħaqad mal-grid Ewropew - jista' l-Ministru jelabora iżjed fuq din l- idea li Malta tingħaqad mal-grid Ewropew?

MR SPEAKER: Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett irrid ngħid li din m'hijiex xi materja li tqajmet issa għall-ewwel darba.

Fil-fatt jien sibt rapport li kien sar mill-Enemalta fl-1995 illi jesplora l-possibbilta' illi jkun hemm connection tad-dawl bejn Malta u l-Italja, jiġifieri jkun hemm cable illi jgħaqqad lil Malta ma' l-Italja.

Fil-fatt kien hemm anke stimi ta' kemm jiġi jiswa cable adatt biex jgħaddi kurrent biżżejjed li jkun jiflaħ bejn 100 u 200 MW - jekk m'iniex sejjer żball l-ispiża proġettata f'dak id- dokument kienet ta' madwar Lm85 miljun - pero' wieħed irid iħares lejn l- aspett li l-ispiża biex tibni power station jew generating capacity ekwivalenti tiġi kważi l-istess.

Pero' fl-Ewropa teżisti policy fejn il- grid ta' l-elettriku jkun linked mal-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea.

Dan isir għal diversi raġunijiet iżda r-raġuni prinċipali hija li din il- linkage toffri sigurta' u tippermetti li mhux biss isir xiri ta' elettriku minn barra imma jsir wkoll bejgħ ta' elettriku lil barra.

Barra minn hekk għandu wkoll ċerti implikazzjonijiet fuq l-ambjent għax, meta tkun qiegħed iġġib elettriku minn barra permezz ta' cable, tkun qed tnaqqas il- pollution biex tiġġenera dak l-ammont ta' elettriku.

Pero' fiċ- ċirkostanzi li ninsabu fihom ma naħsibx li pajjiżna jiflaħ għal dan it-tip ta' proġett li jinvolvi infiq kapitali kbir.

Jista' jkun hemm ukoll il- possibbilta' - bħalma ġara fil-każ ta' pajjiżi oħra li saru membri ta' l- Unjoni Ewropea - li ningħataw fondi speċjali mill-Unjoni Ewropea li jkunu jlaħħqu bejn wieħed u ieħor minn 50% sa 70% ta' l-ispiża kapitali meħtieġa.

Naturalment dik it-tip ta' eventwalita' tbiddel ix-xenarju kollu għaliex il-costs ta' dan it-tip ta' żvilupp jinbidlu b'mod radikali.

Allura wieħed irid iżomm quddiem għajnejh dawn il-possibbiltajiet li jistgħu jinqalgħu 'l quddiem.

Onestament naħseb illi waħda mill-problemi ta' gżira hija li kultant tkun iktar fraġili f'ċerti aspetti għaliex tkun tiddependi biss fuq l-aspetti domestiċi ta' ġenerazzjoni ta' ilma, dawl, eċċ. u allura t-tip ta' safety net illi jista' jkollok meta tkun integrat ma' grid ikbar, fil-preżent ma teżistix għal Malta.

Aħna qegħdin f'pożizzjoni li fil-każ tad-dawl għandna surplus capacity, f'każ li jinqalgħu xi ħsarat, pero' din is-surplus capacity hija limitata.

Issa wieħed irid dejjem jaħseb għal surplus capacity adegwata ħalli f'każ li tinqala' ħsara jew jinqalgħu ċirkostanzi li ma tistax tipprevedihom, l- ekonomija ta' pajjiżna ma tiġix mhedda.

F'dan l-istadju li nista' ngħid huwa li din hija xi ħaġa li trid tiġi esplorata iktar 'il quddiem.

Sadanittant irridu niżguraw illi l-capacity to generate li għandna tkun kbira biżżejjed biex mhux biss tlaħħaq mal-peak demand imma tkun akbar minn hekk biex f'ebda ħin ma niġu f'sitwazzjoni fejn ikollna shortage fil- provvista tad-dawl.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista' l-Ministru jgħid x'laqgħat kellu dan l-aħħar il-gvern, b'mod partikolari l-ministeru tiegħu, dwar aġġustamenti ta' prezzijiet ta' sorsi ta' l-enerġija, anke fil-kontest ta' x'jagħmel l-inqas ħsara lill-ambjent?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, meta kont għadni fuq il-bankijiet ta' l- oppożizzjoni kont qajjimt diversi mistoqsijiet indirizzati lill-ministru li dak iż-żmien kien responsabbli mill-Korporazzjoni Enemalta dwar il-bidla li kienet tħabbret proprju fil-budget ta' Novembru ta' l-1997, b'mod partikolari dwar il-bidla fil-prezz tal-pitrolju.

Wara mistoqsija li kont għamilt jien, kien irriżulta li l-prodott li kien intiż li se jieħu post il- pitrolju, il-light heating oil, kellu rata ta' sulphur illi kienet inkwetanti ħafna għax kienet ta' madwar sitt darbiet iktar minn dik illi tinsab fil-pitrolju.

Fil-fatt ir-rata ta' sulphur illi tinsab fil-light heating oil hija ta' 1.8%, filwaqt li dik tal-pitrolju hija biss ta' 0.3%.

Minn dak iż-żmien, għan-naħa ta' l-oppożizzjoni jien kont bqajt ninsisti u niġbed l-attenzjoni tal-gvern għad-diffikulta' li din il-bidla se toħloq, speċjalment għal dawk il-fran li jużaw il-pitrolju u li kienu qed jiġu mbottati biex jużaw dan il-light heating oil.

Ma rridux ninsew li ħafna mill-fran tal-ħobż qegħdin fiċ-ċentru tal- villaġġi u allura kienu se jiġu esposti għal sulphur content qawwi.

Waħda mill-ewwel affarijiet li għamilt meta ħadt ir-responsabbilta' tal- Korporazzjoni Enemalta kienet illi tlabt biex nara x'rapporti kien hemm dwar din il-materja u rrid ngħid li l-biża' tiegħi mhux talli ġiet konfermata talli sibt sitwazzjoni inkwetanti ħafna.

Issa f'idejja għandi rapport, illi kien intbagħat lill-Korporazzjoni Enemalta fil-21 ta' Lulju 1998, illi jittratta l-kwestjoni tal-light heating oil used in bakeries.

Dan ir-rapport lili kexkixni għax jindika li l-użu tal-light heating oil assolutament m'huwiex adattat biex jiġi wżat f'dawn il-postijiet - aktar tard nitlob il-permess biex inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra - peress li s-sulphur content tant huwa għoli illi jista' jwassal mhux biss għal riħa punġenti - kif sabu li jiġri dawk in-nies li joqogħdu ħdejn il-fran tal- ħobż - iżda jipproduċi wkoll duħħan u jista' jipproduċi anke sulphuric acid, li huwa corrosive acid mill-aktar pessmi.

Issa biex is-sitwazzjoni tkun aktar inkwetanti, dan ir-rapport jindika li ħafna mill-fran tagħna jużaw sistema ta' heating b'water filled metal tubes arranged in a loop, li jiġu corroded bis-sulphur ta' dan il-light heating oil.

Dan iwassal mhux biss biex il-forn jittiekel b'dan l-aċidu imma naturalment jeżistu perikli oħra għaliex il-prodott tal-ħobż huwa għall- konsum ta' l-ikel.

Fi kliem ieħor ir-rapport jindika li l-użu ta' dan il- prodott minflok il-pitrolju jista' jkun diżastruż għal tal-fran.

Barra minn hekk, ir-rapport isemmi wkoll il-fatt li dan il-light heating oil qed jintuża wkoll minn ċerti hotels li jinsabu qalb l-abitat, u ma rridux ninsew ukoll it-turisti li jkunu f'dawn il-lukandi.

Jiġifieri kellna sitwazzjoni fejn il-gvern ma għamilx analisi sewwa ta' l-implikazzjonijiet kollha ta' dan il-light heating fuel.

Huwa assolutament inaċċettabbli li l-gvern jieħu miżuri li ma jafx x'inhuma l-implikazzjonijiet tagħhom, implikazzjonijiet li liċ-ċittadin mhux talli ma jpoġġuhx l-ewwel talli jpoġġuh l-aħħar, għaliex kien hawn il- periklu għaċ-ċittadini kollha ta' Malta u Għawdex, u dan barra l-periklu għat-turisti li jiġu f'pajjiżna.

Jiena nixtieq ngħid illi dan id- dokument juri bl-iktar mod ċar li dik il-bidla li saret la kienet maħsuba u lanqas analizzata imma kienet bidla illi saret assolutament bla ma wieħed daħal fid-dettall tagħha, bir-riżultat illi s-sitwazzjoni hija tassew inkwetanti.

Għalhekk f'dan l-istadju jien dħalt f'diskussjonijiet mal-Korporazzjoni Enemalta biex naraw jekk inkunux nistgħu nraħħsu l-prezz tal-pitrolju biex b'hekk wieħed jerġa' jmur għall-użu tiegħu.

Irrid ngħid ukoll li meta l-gvern daħħal il-light heating oil spiċċa biex tilef il- flus u nispjega għaliex.

Meta l-light heating oil ġie introdott, dan ma kellux dazju fuqu u allura l-gvern ma kienx qed idaħħal dazju fuqu, filwaqt li d-dazju fuq il- pitrolju ġie mbottat 'il fuq b'mod esaġerat - meta ma kienx hemm għalfejn jogħla daqshekk - tant li ġejna f'sitwazzjoni fejn il-pitrolju hawn Malta ġie jqum madwar 40% iktar milli jqum l-istess prodott fl-Ingilterra.

Allura ġejna pjuttost out of line mal-prattika li ssib f'pajjiżi bħall- Ingilterra.

Mid-diskussjonijiet li saru f'dan il-kwadru rriżulta li jekk il-gvern jerġa' jnaqqas il-prezz tal-pitrolju, dan ikollu effett ħafna aħjar fuq l-ambjent u l-light heating oil ikun jista' jiġi phased out.

Il- parir tal-Korporazzjoni Enemalta kien li l-light heating oil għandu jiġi phased out għax mhuwiex prodott li għandu jiġi utilizzat, speċjalment fil- qalba tal-villaġġi tagħna, u li s-sisa fuq il-pitrolju għandha tiġi riveduta 'l isfel, u jekk jiġri hekk dan ikollu wkoll effett żgħir imma pożittiv fuq il-finanzi tal-gvern.

Jien ma nistax nifhem għaliex bqajna f'sitwazzjoni li kulma kienet qed tagħmel kien biss li titlef ir-revenue u tpoġġi fil-periklu l-ambjent, speċjalment dak li għandu x'jaqsam mal-fran tal-ħobż u l-użu ta' heaters fl-industrija u fis-settur tat-turiżmu, meta għad hawn numru sostanzjali ta' pensjonanti li jużaw il-pitrolju biex isaħħnu d-djar tagħhom fil-ġranet tax-xitwa.

Jiena niftakar li meta kont ministru fl-amministrazzjoni Nazzjonalista l- oħra konna għamilna stima ta' kemm pensjonanti jużaw il-pitrolju u kien irriżulta li kien hawn madwar 5,000 household li jużaw il-pitrolju b'mod regolari fil-ġranet tax-xitwa biex isaħħnu d-dar tagħhom.

Għall-ewweI il- prezz tal-pitrolju tela' minn 8c għal 10c a litre, imma meta mbagħad minn 10c tela' għal 17c5 ħafna pensjonanti ġew f'sitwazzjoni fejn ma setgħux jaffordjaw isaħħnu darhom.

Ma rridx ninsa nsemmi wkoll li għad hawn ftit nies, speċjalment dawk li għandhom dħul relattivament baxx, li jużaw il-pitrolju għat-tisjir u anke dawk li jużawh fl-oqsma ta' l- agrikoltura u ta' l-industrija.

Għalhekk wara li rajt din is-sitwazzjoni, jien ressaqt din id-diskussjoni quddiem il-kabinett u proprju din il- ġimgħa ġie aċċettat li jitnaqqas il-prezz tal-pitrolju u l-light heating oil jiġi phased out.

Is-sitwazzjoni titlob illi aħna nkunu dejjem konxji mhux biss mid-dħul tal-flus, li f'dan il-każ bata u mhux mar għall-aħjar, imma iktar u qabel kollox inkunu konxji mis-saħħa tal-poplu Malti u Għawdxi.

Sfortunatament kellna sitwazzjoni - u għalhekk jiena ma nistax nifhem u forsi xi ħadd min- naħa l-oħra jista' jgħidli - fejn minflok ma saret analisi sewwa biex verament iċ-ċittadin jitpoġġa l-ewwel, effettivament iċ-ċittadin ġie mitfugħ l-aħħar f'din il-kwestjoni.

Jiena naħseb li din is-sitwazzjoni trid tiġi rranġata.

Ċertament li d-deċiżjoni li ttieħdet dak iż-żmien ma kenitx waħda ta' xi gvern modern imma kienet deċiżjoni bla ħsieb li ma kkonsidratx il-kwestjoni tas-saħħa tal-poplu u wasslet għal diffikultajiet f'diversi oqsma ta' l-ekonomija tagħna.

Issa Sur President nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inpoġġi r-rapport li qed nitkellem dwaru fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport dwar l-użu ta' light heating oil fl-ifran.

Minbarra li jitkellem speċifikament fuq l-użu tal-light heating oil fil- bakeries, dan id-dokument fih ukoll parti teknika li tispjega kif high sulphur content iwassal għal sulphuric acid, dik li barra minn Malta jsejħulha acid rain, u jwassal ukoll biex ikollu corrosive influence mhux biss fuq l-ambjent immedjat imma anke fuq il-bini tagħna.

Per eżempju, ir- rapport isemmi li dan mhux biss jista' joħloq irritation imma jista' jkollna sitwazzjoni fejn il-limestone tagħna tiġi corroded.

Din is- sitwazzjoni m'hijiex aċċettabbli u aħna rridu niżguraw li nkunu f'pożizzjoni li l-ewwel u qabel kollox inpoġġu s-saħħa tal-poplu Malti, meta f'dan il-każ ukoll il-gvern jaqbillu finanzjarjament.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħaddiema bil-kuntratt fid-dikasteru tiegħi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 819.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' kumpanniji/individwi li applikaw għas-sejħa maħruġa mill- Ministeru ta' l-Edukazzjoni għall-kiri ta' karozzi self-drive u r-rati proposti minnhom, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1122.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

Tagħrif dwar trasferimenti lill-ħaddiema fid-dikasteru tiegħi bejn is- 6 ta' Settembru u l-24 ta' Ottubru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 284;

Tagħrif dwar scholarships mogħtija mill-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma bejn l-1992 u l-1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 495;

Tabella li tagħti l-ammont ta' ground water imtella' mill-impjanti tal- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 834; u

Tabella li turi l-għadd ta' ħaddiema fil-Malta Drydocks, maqsuma skond kull lokalita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1034.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 253 ta' l-1998 - Avviż ta' Bidu fis-Seħħ ta' l-Att ta' l-1992 dwar is-Soċjeta' Maltija tas-Salib l-Aħmar - Malta Red Cross Society; u

Kopja ta' kuntratt bejn il-Knisja u l-Gvern datat 6 ta' Awissu 1997, dwar art fl-area fejn qed tinbena d-dar ta' l-anzjani f'Bormla, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1038.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' liġijiet sussidjarji u emendi għal-liġijiet sussidjarji kif approvati mill-Kunsill tal-Borża skond artikolu 8 (2) ta' l-Att ta' l- 1990 dwar il-Borża ta' Malta;

u f'isem il-Ministru għall-Politika Soċjali inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 252 ta' l-1998 - Ordni ta' l-1998 dwar l-Awtorita' tad-Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 13);

Żewġ tabelli li jagħtu l-għadd ta' impjegati fuq bażi każwali u impjegati bil-kuntratt fid-dikasteru tiegħi, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 821; u

Tabella li tagħti n-nefqa fuq pensjonijiet imħallsa mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali bejn l-1994 u Ottubru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 1097.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru ta' l-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' impjegati fid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd li kienu jirċievu allowance qabel il-5 ta' Settembru 1998 u li għadhom jirċevuha, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 131; u

Tagħrif dwar trasferimenti interni ta' ħaddiema u ħaddiema li telqu mid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd bejn Settembru u t-12 ta' Novembru 1998, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 816.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Lista ta' speċjalisti u l-aktar żmien li ilhom jistennew f'każijiet mhux urġenti biex issirilhom xi tip ta' operazzjoni fl-isptarijiet tal- Gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 249.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

RIŻOLUZZJONI DWAR ĦLASIJIET GĦAL ĦTEĠIJIET SPEĊJALI LIL KUNSILLI LOKALI

Ikompli mis-17 ta' Novembru, 1998.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession of the House.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, kif kont qed nispjega l-bieraħ fid- diskors tiegħi, il-gvern preċedenti Laburista mhux biss kien qed iħares lejn il-kunsilli lokali bħala mezz ta' komunikazzjoni importanti sabiex iċ- ċittadini tingħatalhom l-attenzjoni kollha possibbli, talli kien għaddej ukoll b'ħidma sabiex jara kif mill-qrib jista' jwettaq politika li tabilħaqq tista' tindirizza ċerti problemi partikolari, inkluż dawk l- opportunitajiet ġodda li minn żmien għal żmien jistgħu jiżviluppaw f'xi lokal partikolari.

Nerġa' ngħid li dan jista' jwassal biex ikollna kwalita' ta' ħajja iktar moderna u tabilħaqq ikollna ambjent fejn is- soċjeta' kollha tkun qed tipparteċipa fil-ġid komuni.

Sur President, il- bieraħ ukoll għamilt riferenza għal dak li jirrigwarda l-landscaping.

M'hemmx dubju li kien pass fid-direzzjoni t-tajba ta' l-amministrazzjoni preċedenti meta waqqafna s-sezzjoni ta' l-urban and rural landscaping fid- dipartiment ta' l-agrikoltura ħalli hemmhekk ikunu jistgħu jitkabbru numru ta' pjanti u siġar li jkunu jistgħu jiġu utilizzati ħalli l-pajsaġġ Malti, kemm dak rurali u kif ukoll dak urban, ikun sostnut aħjar billi l-kunsilli lokali minn żmien għal żmien ikollhom laqgħat u diskussjonijiet ma' rappreżentanti tad-dipartiment ta' l-agrikoltura sabiex iħejju l- preparazzjonijiet għat-tkabbir ta' dawn is-siġar u pjanti.

Tkellimna wkoll dwar l-attivita' tal-kalendarju agro-turistiku, liema attivita' kienet ukoll maħsuba sabiex tinċentiva lil kunsilli lokali kollha biex jipparteċipaw f'dan il-kalendarju ħalli jsiru numru ta' attivitajiet u nerġgħu nagħtu mill-ġdid il-ħajja lill-attivita' tradizzjonali ta' dak il- lokal partikolari.

Għidt ukoll li d-dipartiment ta' l-agrikoltura kien qed jistudja jekk l-area tar-Rabat - illi huwa l-akbar territorju u l-akbar numru ta' kunsilli lokali - għandu jagħmilhiex żona agro-turistika ħalli hemmhekk isiru l-preparazzjonijiet meħtieġa sabiex l-investiment li jkun qed isir kemm mill-gvern kif ukoll mill-kunsill lokali ikun tabilħaqq sostenibbli u integrat fil-mod ta' kif wieħed jaspira li l-ambjent soċjali tagħna jitjieb għax-xhur u għas-snin li ġejjin.

Tkellimt ukoll fuq ċertu atteġġjament partiġġjan illi, fl-opinjoni tiegħi, qatt ma ħalla ġid u kont qed nirriferi anke għal ċerti kuntatti li diversi kunsilli lokali għandhom bżonn jesperjenzaw ma' kunsilli lokali oħra barranin, biex forsi jitgħallmu mill-esperjenza tagħhom.

Jista' jkun li ċerti problemi jkunu diġa' ltaqgħu magħhom u jekk forsi jkunu għadhom ma sabux is-soluzzjoni għalihom, dan it-tip ta' kuntatt għandu jgħinhom biex jagħrfu jwieġbu għal ċerti ċirkostanzi u jegħlbu dik it-tip ta' rettorika li xxeklek u ma tħallikx tavvanza.

Fil-verita', sal-lum jien għadni nemmen li sfortunatament kien l-aspett partiġġjan li rrenja meta ġiet delegazzjoni minn Leeds City Council sabiex tagħmel kuntatt mal-Kunsill Lokali tar-Rabat, bil-għan illi jkun hemm tip ta' ġemellaġġ, fejn wieħed jirrifletti x'inhuma r-raġunijiet u l-għanijiet ta' dan it-tip ta' ġemellaġġ.

Dak iż-żmien jien kont spjegajt lis-Sindku tar-Rabat - illi baqa' l-istess, anke wara l-aħħar elezzjonijiet - li l-belt ta' Leeds għandha n-know-how dwar kif tista' tagħti servizz lil pedestrians b'diżabilita'.

Għalhekk kont u għadni nemmen li jagħmel ħafna sens li f'żona sensittiva bħar-Rabat - li kif spjegajt ukoll 'il fuq minn 90% tat- turisti kollha li jaslu f'pajjiżna jitilgħu biex igawdu kemm il-kampanja kif ukoll il-fdalijiet storiċi t'hemmekk - il-kunsill lokali jagħti attenzjoni u jiddedika investiment għal dan il-għan.

Tkellimna wkoll dwar kemm huwa importanti li jkun hemm ċerta kontinwita' bejn dak li kien jeżisti f'dan is-seklu u dak li se jkun jeżisti għas- seklu li ġej.

Ma rridux ninsew li għal aktar minn 90 sena s-servizzi Ingliżi kienu jgħixu fl-Imtarfa u allura jagħmel sens li l-Kunsill Lokali tar-Rabat jara kif jerġa' joħloq dik it-tip ta' komunikazzjoni li tista' tagħmel aktar ġid liż-żgħażagħ tagħna għaliex mhux biss jkunu qegħdin jiltaqgħu ma' l-esperjenza ta' żmenijiet l-imgħoddija billi jiltaqgħu ma' nies illi servew fis-servizzi Ingliżi, imma anke jiltaqgħu u jiddiskutu ma' studenti universitarji billi jagħmlu iktar attivitajiet kulturali u sportivi, soċjali u edukattivi biex ikomplu iżjed joħolqu parteċipazzjoni fost il-komunitajiet tagħna.

Fl-opinjoni tiegħi dawn it- tip ta' inizjattivi ma ġewx indirizzati mhux għaliex l-ideat ma kenux tajbin imma għaliex kien hemm it-timbru li min ipproponihom jirrappreżenta lill-komunita' Laburista u allura xi ħadd ikklassifikah bħala li m'għandux jingħata appoġġ biex jagħmel dan it-tip ta' kordinament li jista' jħalli effett u ġid kbir, aktar u aktar meta wieħed jifhem li l-komunitajiet tagħna għandhom bżonn jagħmlu iktar attivitajiet bħal dawn ħalli mill- esperjenzi ta' komunitajiet oħra, f'dan il-każ Ewropej, nitgħallmu nkunu qrib ċerti sitwazzjonijiet li nistgħu negħlbu mingħajr ħafna dewmien ta' żmien.

Tkellimt ukoll dwar il-problemi li jeżistu f'ċerti reġjuni bħal, per eżempju, l-Iklin.

Dawn huma bliet ġodda li m'għandhomx storja jew tradizzjoni bħal lokalitajiet oħra u għalhekk wieħed irid jagħmel eżerċizzju dwar kif mil-lat ta' landscaping u mil-lat ta' attivita' agro- turistika jipprova joħloq mekkaniżmu u ideat li xi darba jistgħu jiżviluppaw f'lokalitajiet bħal dawn.

Dawn huma komunitajiet li pjuttost żviluppaw matul l-aħħar snin u għalhekk għandu jkun hemm ukoll proġetti żgħar maħsuba biex tabilħaqq jagħtu support ta' integrazzjoni lil dawn il- lokalitajiet.

Aħna nemmnu li biex ikollna kunsilli lokali li tabilħaqq ikunu taċ-ċittadini rridu nenfasizzaw illi apparti li ma noħolqux argumenti u sitwazzjonijiet li jġibu firda u timbri politiċi, irridu nipprovaw noħolqu ambjent fejn tabilħaqq inħallu spazju għas-soċjeta' kollha kemm hi.

Naħseb li problema partikolari li teżisti f'ċerti kunsilli lokali, partikolarment dawk li huma kbar u li għandhom r-responsabilita' kemm ta' l- attivita' urbana kif ukoll ta' l-attivita' rurali, hija l-kwestjoni tat- trasport għaż-żgħażagħ illi jridu jqumu minn sigħat bikrija biex jattendu l- iskola jew imorru l-Univerista'.

Iż-żgħażagħ qed ikunu ffaċċjati b'ċerti problemi u għalhekk ikun tajjeb li l-kunsill jiddiskuti din il-problema mal-ministeru responsabbli mit-trasport u ma' l-awtoritajiet konċernati ħalli jaraw kif ċerti inizjattivi li ilhom pendenti għal numru ta' snin jistgħu jiġu indirizzati.

Għandna naraw kif ma noħolqux mekkaniżmu li proprju jistagħġna kull tip ta' parteċipazzjoni li tista' tkun ideali biex iċ-ċittadini tagħna jifhmu aktar li l-problemi soċjali tagħhom qed ikunu indirizzati.

Jien nemmen ħafna li għandna noħolqu atmosfera li tabilħaqq timmerita li ċerti ċirkostanzi diffiċli li jiffaċċjaw iċ-ċittadini tagħna jiġu kordinati b'mod illi ma jħallux sitwazzjoni diffiċli li jkunu qed iġarrbu l-individwi partikolari tieħu aktar fit-tul.

Aħna nafu li kienet problema fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti Laburista - u nifhem li għadha problema anke issa - biex ċerti servizzi jingħataw fil-mument opportun.

Sfortunatament teżisti l-burokrazija u jien nemmen li minflok ma wieħed ikompli jaħli l-ħin tiegħu billi joqgħod jikkritika u jgħid li l-Gvern Laburista preċedenti naqqas il-flus, jew li ma tax kas jew li elimina mix-xena l-parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali, inkejlu verament il-problemi li qegħdin kontinwament idejqu liċ-ċittadini tagħna u joħolqulhom ambjent diffiċli.

Jien nemmen li ċ-ċittadini, huma min huma, qed jistennew li kemm aħna minn din in-naħa, kif ukoll il-gvern, mhux biss nagħtu l-attenzjoni tagħna għal dawn il-problemi imma nsibu rimedju għalihom.

Mr Speaker, jiena nemmen li l-kunsilli lokali għandhom dejjem iżommu quddiem għajnejhom l-importanza li jagħtu servizz lill-komunita' għaliex iċ- ċittadini, permezz tal-kunsilli lokali stess, għandhom ċans jagħtu iktar u jsibu iktar spazju biex iġibu 'il quddiem l-ideat tagħhom sabiex joħolqu ambjent iktar komdu għalihom stess.

Jien nifhem li l-kunsilli lokali jridu jagħmlu iktar biex jindirizzaw dan l-impenn b'mod naturali u ġenwin, imma sfortunatament hemm ċerti kunsilli tat-12-il distrett li jogħġobhom jonfqu ċerti flejjes u jagħmlu ċerti proġetti għand nies li jkunu magħrufa għall-karattru partiġġjan Nazzjonalista, u naturalment dawn jinqdew ħafna iktar milli jinqdew Nazzjonalisti oħra.

Naħseb li s-segretarju parlamentari responsabbli mill-kunsilli lokali huwa informat dwar ċerti nuqqasijiet li jeżistu bejn kandidati li jirrappreżentaw l-istess partit fil-lokal tar-Rabat u nemmen li jekk ċerti diffikultajiet ma jiġux indirizzati, inkunu qegħdin dejjem nagħmlu l- affarijiet inqas konsistenti biex tabilħaqq naslu f'sitwazzjoni li l- kunsilli lokali tagħna jservu bl-iktar mod prattiku, bl-iktar mod realistiku u bl-iktar mod naturali u ġenwin għall-ġid tas-soċjeta'.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Mr Speaker, se nibda d-diskors tiegħi billi nitkellem fuq iż-żewġ metodi ta' kif jistgħu jiġu ffinanzjati l-kunsilli lokali u se nibda mill-metodu wżat f'ħafna mill-pajjiżi li jifformaw parti mill-Unjoni Ewropea.

B'dan il-metodu naraw li l-kunsilli lokali jistgħu sa ċertu punt u sa ċertu livell jiġbru flushom huma stess u dan jagħmluh tramite sistema ad hoc ta' tassazzjoni lokali u tariffi bħal, per eżempju, it-tariffi li jinġabru mill-autostrade, li jinżammu mill-kunsilli lokali, u ċerti rates li jitħallsu lill-kunsilli lokali.

Dan ifisser li sa ċertu punt ċerti kunsilli f'pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea huma self- sufficient.

Hemm imbagħad is-sistema l-oħra li qed nadoperaw aħna - u s'issa jidher li hemm qbil bejn iż-żewġ naħat li għandna nżommu din is- sistema - fejn il-kunsill lokali mil-lat finanzjarju jkun jiddependi direttament mill-gvern ċentrali.

Dan ifisser li l-eżistenza tal-kunsilli lokali tiddependi mill-flus li jiġu vvotati lilhom mill-gvern ċentrali fil- budget.

Ħafna drabi aħna d-deputati niġu mistiedna mill-kunsilli lokali sabiex niddiskutu u niddibattu magħhom, u mhux l-ewwel darba li ħafna minnhom jilmentaw mill-fatt li r-riżorsi finanzjarji huma limitati u minn żmien għal żmien l-istess kunsilliera u sindki jilmentaw li kważi jixtiequ li jkollhom mod li bih ikunu jistgħu jiġbru l-flus huma stess.

Pero' jien personalment nemmen - u naħseb li anke l-Partit Laburista jemmen dan - li għadu kmieni wisq biex dan l-istat ta' fatt jiġi kkonsidrat.

Huwa veru wkoll li jekk il-kunsilli lokali jingħataw ċertu element li sa ċertu grad ikunu self-sufficient, dawn se jkollhom iktar introjtu mingħajr ma jinħoloq piż żejjed fuq il-gvern ċentrali.

Pero' jekk wieħed irid jaraha f'dan l-isfond, il-bottom line ta' eżerċizzju simili jfisser żieda fit- taxxi u fir-rati ta' l-akkomodazzjoni u affarijiet oħra fil-lokal u allura dan se jkun ifisser żieda fil-piż finanzjarju fuq iċ-ċittadini.

Jiġifieri huwa veru li meta l-kunsilli jiġbru l-flus huma u jżidu ċerti tariffi huma se jkollhom iktar flus u forsi jkunu jistgħu jaħdmu b'mod iktar effiċjenti, iżda min-naħa l-oħra ċ-ċittadini tal-lokal jispiċċaw ibatu dak il-piż finanzjarju huma.

Jien nemmen li l-kunsilli lokali tagħna huma żgħar wisq biex jadottaw din is-sistema u, peress li hemm ċertu overlapping bejn xi funzjonijiet tagħhom u funzjonijiet tal-gvern ċentrali, nistgħu niġu f'sitwazzjoni fejn ċerti kunsilli jintaxxaw ċerti affarijiet mod u kunsill lokali ieħor jintaxxahom inqas, u allura ċ-ċittadini ta' dak il-belt jew raħal partikolari fejn it-taxxi jkunu ogħla jkunu qed jiġu ppenalizzati b'dan l- eżerċizzju.

Pero' mill-banda l-oħra jidher li jista' jsir studju - li fih xi tfaħħar u x'tikkritika wkoll - biex ċerti fondi jibdew jinġabru mill- istess kunsill mingħajr ma nżidu wisq piż fuq iċ-ċittadini.

Dawn ikunu fondi dovuti lill-Istat pero' li għal xi raġuni jew oħra ma jinġabrux u allura l-kunsill lokali per se jista' jingħata l-inizjattiva li jiġbor il- fondi hu biex ikollu l-mezzi tiegħu, pero' fl-istess waqt ma nkunux qed inżidu piż finanzjarju żejjed fuq iċ-ċittadini tagħna.

Meta l-Onor.

Austin Gatt kien qed iressaq din ir-riżoluzzjoni huwa aċċenna għal dan u sa ċertu punt aħna kważi naqblu.

Ilu jiġi ssuġġerit sa mill-bidu tat- twaqqif tal-kunsilli lokali li ċerti poteri li huma ċentralizzati, għandhom safejn jistgħu kostituzzjonalment u legalment jiġu ddeċentralizzati u jibdew jaqgħu taħt l-umbrella ta' l-istess kunsilli.

U hawnhekk qed nitkellem speċikament fuq każi deċiżi mill-kummissarji tal-ġustizzja.

Sur President, id-dibattitu żvolġa ruħu fis-sens li t-tribunali tal- kummissarji tal-ġustizzja, li jittrattaw kawżi ta' natura penalistika żgħira, jibdew jaqdu dmirhom fil-lokal.

Jekk isir hekk wieħed għandu jara jekk hux vale la pena li l-introjtu jew parti minnu - kif kważi qed jiġi ssuġġerit - li jiġi mill-multi u mill-pieni għandux jitħalla a karigu ta' l-istess kunsill biex jintuża mill-istess kunsill wara li jitħallsu xi spejjeż li jkun bata l-gvern ċentrali.

Jien naħseb li wieħed għandu jeżamina sewwa jekk din hijiex possibbilta' tajba għaliex l-esperjenza turina - u dan jirriżulta anke minn ċerti domandi parlamentari li saru matul iż-żmien - illi persentaġġ qawwi mill-multi li jiġu inflitti minn dawn il-kummissarji tal-ġustizzja ma jinġabrux.

Mill-esperjenza tiegħi nista' ngħid li dawn il-multi ma jinġabrux għar- raġuni li dawn il-kummissarji tal-ġustizzja għandhom ġurisdizzjoni limitata minħabba l-kostituzzjoni tagħna u jistgħu jiġġudikaw biss dawk il- kontravvenzjonijiet li aħna nsejħulhom depenalised, jiġifieri qatt ma jistgħu jwasslu għal ħabs.

Għalhekk fil-prattika jiġri li meta bniedem jeħel multa ta' parking - u hawn Malta jingħataw eluf kbar ta' tickets fis- sena - dak li jkun jazzarda jabbuża li ma jħallasx it-ticket għaliex jaf li dawn it-tip ta' kontravvenzjonijiet huma depenalizzati, u jekk dak li jkun ma jħallasx il-multa l-penali inflitta ma tistax tiġi kkonvertita f'ħabs.

Huwa impossibbli li l-uffiċċju ta' l-attorney general u l-uffiċċju tal- kummissarju tal-pulizija ċentrali jiġru wara dawn l-eluf u eluf ta' multi u tickets.

Matul iż-żmien rajna li din hija xi ħaġa impossibbli li ssir.

Allura qed jiġri li n-nies jeħlu ticket u persentaġġ qawwi minnhom, li jissarraf f'miljuni ta' liri, ma jinġabru qatt.

Jiġifieri l-idea li din it-tip ta' funzjoni tiġi ddeċentralizzata m'hijiex idea ħażina.

Wieħed irid jammetti li l-fondi li ġew allokati minn żmien għal żmien lil kunsilli lokali ma kenux adegwati pero' dan ma sarx għaliex aħna konna qed nipprovaw inxekklu l-ħidma tagħhom imma sar minħabba r- realtajiet ekonomiċi u finanzjarji tal-pajjiż.

Jekk lil kunsill lokali tagħtih karrotta billi tgħidlu li jekk jiġri wara l-flus ta' dawn il-multi mhux imħallsa jkun jista' jżomm il-flus hu, allura se jkollok metodu iktar effikaċi ta' ġbir ta' dawn il-fondi li ma jkunx qed joħloq xi forma ta' tassazzjoni ġdida.

Mr Speaker, jidher li l-vot ta' Lm45,000 li kien se jkun allokat biex ikun hemm il-wardens m'huwiex se jiġi allokat għal xi kunsill partikolari, u din l-idea qisha qed tiġi shelved mhux għax mhux se jkun hemm wardens imma għax dawn it-tip ta' wardens, li forsi se jingħataw funzjoni speċjali u jagħmluha ta' marixxalli, se jiġu introdotti part and parcel ma' meta eventwalment dawn it-tribunali ż-żgħar jibdew jiffunzjonaw mid-distrett.

Issa ħalli naraw fejn il-Partit Laburista fl-oppożizzjoni ma jaqbilx mal- gvern.

Meta niġu għas-sistema ta' auto governo, il-Partit Laburista iktar jemmen fir-regional government.

Per eżempju, għal Għawdex kien qed jiġi ssuġġerit li jkun hemm regional government u dik l-idea kienet se tiġi bil-mod il-mod assorbita f'dan il-pajjiż.

Meta eventwalment ikollok regional government tkun tista' tibda tagħmel dawn it-tribunali li jaħdmu fid-distrett taħt il-gvern reġjonali.

Jidher li l-Partit Nazzjonalista fil- gvern ma tantx iddoqqlu din il-kwestjoni tar-reġjuni u iktar jaqbel li jifformaw assoċjazzjoni bejniethom, bil-ħsieb li jkollhom aktar awtonomija.

Dan huwa tajjeb pero' finalment huwa dan il-parlament elett demokratikament, li jrid jirrispondi lejn in-nazzjon u għalhekk ma tantx tagħmel sens illi din il-kwestjoni tar-reġjuni tħalliha f'idejn 67 kunsill lokali.

Jien nemmen li s-sistema li jrid jadotta l-gvern li jadopera t-tribunali ż-żgħar mill-kunsilli lokali minflok mir-reġjuni - u hawnhekk qed nitkellem mill-esperjenza tiegħi għar-rigward tal-kummissarji tal-ġustizzja - ma tistax taħdem.

Qed ngħid hekk għaliex f'Malta hawn wisq kunsilli lokali u wħud minnhom huma żgħar ħafna u fil-fatt hemm kunsilli lokali li m'għandhomx iktar minn 1,000 abitant.

Allura ma jagħmilx sens li jkollok seduti ta' tribunali f'lokalitajiet ta' ftit mijiet ta' nies għaliex lanqas ikun hemm xogħol biżżejjed.

Imbagħad hemm il-kwestjoni ta' kemm se timpjega wardens u kif se topera l-liġi l-ġdida biex jiġu nforzati dawn id- deċiżjonijiet.

M'iniex qed ngħid li din hija idea ħażina pero' ma jagħmilx sens li tipprova tmexxi din is-sistema billi timplimentaha fil- lokalitajiet.

Jien naħseb li l-Partit Laburista kien iktar għaqli meta esprima l-opinjoni tiegħu fuq din il-kwestjoni tar-reġjuni, għaliex jagħmel iktar sens li jkollok reġjun li jkun iħaddan fih 10 jew 15-il kunsill lokali, it-tribunal jinstema' minn dan ir-reġjun, jinġabru l-flus u mbagħad ir-reġjun jara kif se jqassam il-flus.

Bir-rispett kollu, jien nemmen li jekk se nagħmluha mod ieħor se jkollna konfużjoni sħiħa.

Mr Speaker, kulħadd jemmen fin-neċessita' li l-poteri governattivi jiġu ddeċentralizzati u, għalkemm il-Partit Laburista qatt ma wera ruħu li dan jista' jsir, nemmen li l-politika tal-Partit Laburista fil-gvern fuq il- kwestjoni ta' evolviment ta' aktar poteri lill-kunsilli lokali kienet iktar kawta u għaqlija, allavolja jekk tismagħha forsi tgħid li n- Nazzjonalisti jriduhom iktar lil kunsilli lokali.

Jien ngħid li t- twaqqif tal-kunsilli lokali b'liġi sar wara l-wegħda tal-Partit Nazzjonalista ta' żmien it-tmeninijiet, meta kien wiegħed li ladarba jitla' fil-gvern kien se jintroduċi kemm jista' jkun malajr il-kunsilli lokali.

Pero' jien nemmen li ma kienx sar studju għaqli biżżejjed fuqhom.

Fil-fatt raw x'funzjonijiet jista' jkollhom il-kunsili lokali, raw ukoll kif mil-lat prattiku l-poteri ta' dawn il-kunsilli setgħu jiżdiedu over the years, pero' ma saritx analisi u ma sarx studju adegwat ta' kif dawn il- kunsilli b'dawn il-poteri kollha setgħu jeżonoraw l-inkarigu li kien se jkollhom.

Huwa inutli li titkellem sabiħ għall-fini ta' propaganda biex tidher ħelu u tgħid li temmen fil-kunsilli lokali, li temmen fid- deċentralizzazzjoni, li trid tagħtihom iktar poteri u trid li jkun hemm il- parteċipazzjoni tal-kunsilli lokali fil-ħajja demokratika tal-pajjiż meta taf li finanzjarjament dan qatt ma jista' jsir għaliex m'hemmx mezzi biżżejjed.

U ħadd ma jista' joqgħod iwaħħal fil-Partit Laburista li over a period of years il-finanzjament dirett ta' dawn il-kunsilli globalment naqas b'madwar 15%, għaliex il-formula użata kemm għall-fondi diretti kif ukoll għal dak li jiġi allokat b'mod indirett għall-istess kunsilli qatt ma jista' jkun adegwat jekk il-poteri tal-kunsilli lokali jibqgħu dejjem jiżdiedu.

Aħna qed ngħidu li l-Gvern Laburista kien iktar kawt fuq il-kwestjoni tal- kunsilli lokali.

Aħna nemmnu li trid timxi b'iktar prudenza għaliex jekk tagħtihom ħafna funzjonijiet li qatt ma jkunu jistgħu jaslu għalihom, tkun qed tistultifika l-veru skop tagħhom.

L-idea hi li żżidilhom il-poteri tagħhom biex tagħtihom iktar importanza, jattiraw iktar attenzjoni u jkollhom iktar kredibilita', pero' jekk imbagħad tagħtihom ċerti funzjonijiet li ma jistgħux jaqduhom se twaqqagħhom għaċ-ċajt u n-nies iktar jitilfu l-fiduċja u l-interess fihom.

Dan jikkrea sens ta' frustrazzjoni kbira fil-workings ta' l-istess kunsilli.

Għalhekk din m'hijiex politika għaqlija u bis-sens imma hija politika mgħaġġla u mgerfxa li tilgħab għall-gallarija u tista' tilgħab għall-voti.

Il-Partit Laburista dejjem wera ruħu iktar serju mill-Partit Nazzjonalista meta si tratta fuq infiq pubbliku u fuq il-mezzi finanzjarji tal-pajjiż, u dejjem ħa l-miżuri neċessarji, filwaqt li n-naħa l-oħra hija magħrufa għall-mod kif berbqet il-flus.

Irrid ngħid li l-formola oriġinali ta' kif jiġu ffinanzjati l-kunsilli lokali, li taqbad u talloka madwar Lm10 miljun f'sena u dawn tqassamhom skond l-area u l-popolazzjoni tal-lokal - u aħna mxejna biha pero' issa nispjega kif ipprovajna nittekiljaw din il-problema - fil-prattika ma taħdimx.

Ma rridux ninsew li ċerti bliet huma depressed areas, għandhom problemi kulturali, soċjali u ambjentali u allura għandhom bżonn iktar flus, mentri hemm ċerti bliet u rħula li huma iktar b'saħħithom kemm mil- lat ambjentali kif ukoll mil-lat finanzjarju, tant li wieħed jinnota li parti mill-flus li joħorġu minn dawn il-fondi speċjali jmorru litteralment biex issir ekwiparazzjoni minħabba dan in-nuqqas ta' equilibrium.

Huwa għalhekk li ċerti kunsilli jitgħabbew b'ċertu dejn mentri kunsilli oħra jitgħabbew b'inqas dejn jew ma jkollhom dejn xejn.

M'iniex qed ngħid li l- kunsilli lokali dejjem imxew sewwa għaliex kien hemm kunsilli li abbużaw mit-terms of reference tagħhom, kien hemm oħrajn li marru oltre l-poteri tagħhom u kien hemm kunsilli li ma mxewx bil-għaqal u daħlu għal ħafna dejn.

Hemm kunsilli li jimxu ma' dak li jiġi amminstrat lilhom, pero' bir- rispett kollu hemm min - u hawn m'iniex se nsemmi kunsilli - ixomm riħa ta' interessi ulterjuri.

Pero' dak m'huwiex l-argument imma l-argument hu li parti minn dawn il-fondi jmorru biex iraqqu fejn hemm l-iżbilanċ.

Huwa veru li l-kunsilli lokali għandhom jieħdu ħsieb it-tindif tat-toroq u l-manutenzjoni ordinarja tagħhom pero' jidher li kulma se jkun hawn allokat għat-toroq huwa Lm1.4 milljun.

Skond kif jifhimha l-Partit Laburista, li kien miexi bil-galbu fuq l-espansjoni tal-poter tal-kunsilli, dawn it-tip ta' flus ikunu ntiżi għal ordinary repairs jew għal xogħlijiet de minimis.

Pero' ma tistax tippretendi li l-kunsilli lokali jieħdu ħsieb il-kostruzzjoni tat-toroq, jirranġaw it-toroq huma u tħalli l-fondi kif inhuma.

Minn studju li sar nafu li dan il-pajjiż għandu bżonn Lm28 miljun għall-manutenzjoni tat-toroq!

Allura kif tista' tippretendi li b'Lm1.4 miljun il-kunsilli jieħdu ħsieb il-manutenzjoni tat-toroq?

Dan qed nagħtih bħala eżempju biex nuri li wieħed irid ikun raġonevoli u realistiku meta qed jittratta fuq id-deċentralizzazzjoni tal-poteri.

Mr Speaker, kif diġa' spjegajt, il-Partit Laburista wera ruħu ferm iktar matur f'din il-kwestjoni tal-kunsilli lokali u għalkemm qabel fl-ispirtu ma' l-iskop tal-kunsilli lokali, minħabba realtajiet attwali kien beda jaħdem biex sa ċertu punt jirridefinixxi l-funzjoni ta' dawn il-kunsilli taħt l-istess ambitu.

Minflok ma qabad u mexa bil-linja li jidher li miexi biha l-gvern preżenti, fejn b'sistema bl-addoċċ qed jgħid li se jżid il-poteri tal-kunsilli, il-Partit Laburista kien miexi b'sistema li jikkrea sens ta' koperazzjoni - u issa se nispjega kif din saret fil- prattika - komunikazzjoni u kordinament bejn il-kunsilli lokali u l-gvern.

Per eżempju, minflok ma għabba lil kunsilli b'nefqa li jimpjega iktar nies, daħħal is-sistema ta' secondment ma' l-istess kunsilli u beda jħajjar lil kunsilli lokali jagħtu parir lill-gvern ċentrali dwar x'għandu jsir fil- lokal sabiex idealment jgħinu lill-gvern ċentrali jikkordina x-xogħol li jsir fil-lokal.

B'dan il-mod il-kunsill lokali jkun qed iwettaq ix-xogħol fil-lokal tiegħu mingħajr ma jgħabbi lilu nnifsu b'infiq.

F'dan ir-rigward ta' min jinnota li pajjiżna huwa mdorri wisq b'politika ċċentralizzata.

Inutli l-Onor.

Austin Gatt joqgħod jgħajjarna li fi żmienna ħadd ma kien jagħti kas il-kunsilli lokali għax il-verita' hi li pajjiżna huwa wisq imdorri b'ċerta mentalita' u għandhom raġun il-kunsilliera jilmentaw li ħafna drabi l-inizjattivi tagħhom ma jingħatawx l-attenzjoni meħtieġa mill- gvern ċentrali u r-rikjesti tagħhom jaqgħu f'bir ta' burokrazija li ma jispiċċa qatt.

Jien naħseb li jekk inbiddlu l-mentalita' kulturali tagħna u niftħu linji iktar diretti mill-gvern ċentrali lejn il-kunsilli nkunu qed nagħmlu aħjar milli ngħabbuhom b'piżijiet ġodda li nafu li ma jkunux jistgħu jifilħu għalihom.

Jekk nagħmlu hekk inkunu qed nistultifikaw il- veru skop tal-kunsilli lokali għaliex iċ-ċittadini jitilfu l-fiduċja fihom.

Issa nixtieq nitkellem fuq punt ieħor, Sur President.

L-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet għamlet plejtu fuq il-fatt li l- gvern ċentrali kien ikkonsidra Buġibba bħala tourist area u ried iwaqqaf awtorita' biex tmexxi l-iżvilupp ta' Buġibba mil-lat turistiku.

Konna rċevejna ħafna kritika fuq din pero' jien qatt ma stajt nifhem din il- kritika, iktar u iktar meta l-istess Gvern Nazzjonalista kkrea wkoll awtoritajiet biex jieħdu ħsieb ċerti aspetti f'ċerti lokalitajiet, indipendentement mill-kunsilli lokali, minħabba esiġenzi nazzjonali li kien hemm.

U hawn se nsemmi l-Valletta rehabilitation project.

Il- finanzjament ta' dan il-proġett f'ċerti areas qed jagħmel overlapping mal- finanzjament tal-kunsill lokali, kemm tal-Belt kif ukoll tal-Furjana.

Il- fondi allokati għall-Valletta rehabilitation project huma kważi iktar minn tal-kunsill lokali, pero' ħadd ma jista' jinnega l-importanza tremenda ta' dawn il-bliet nazzjonali u l-bżonn li jiġu rrestawrati u mantenuti l- mumenti storiċi li nsibu fihom.

Huwa fl-interess nazzjonali li ċerti monumenti u swar jiġu rrestawrati.

Għalhekk jien niddefendi l-pożizzjoni li kien ħa l-Partit Laburista fil-gvern fuq dawn l-affarijiet - anke fil- każ ta' Buġibba - għaliex mill-fondi li għandhom il-kunsilli lokali ma jistgħux jagħmlu ċerta manutenzjoni u proġetti.

Li tipprova tinvesti flus u tikkrea awtorita' biex tagħti boost lit-turiżmu m'huwiex l-iskop tal- kunsilli lokali imma jispetta lill-gvern ċentrali u lil dan il-parlament li jagħmel dawn l-affarijiet.

U huwa għalhekk li jien qatt ma stajt nifhem il-kritika li qlajna fuq din il-kwestjoni għaliex dik kienet kritika biex tilgħab għall-gallarija, biex ixxewwex - ikolli ngħidha, għalkemm ma nħobbx nuża din il-kelma - u biex tipprova tpinġi lill-Partit Laburista li b'xi mod kien kontra l-kunsilli lokali meta fil-fatt m'hu veru xejn.

Biex tħalli ċerti esiġenzi f'idejn il-kunsilli lokali bil-finanzjament miżeru tagħhom bilfors li trid tbiddel il-formola minn kif inhi llum.

U kellhom raġun l-Onor.

Carmelo Vella u l-Onor.

Charles Mangion meta tkellmu fuq dan l-aspett.

Il-gvern preżenti kontinwament jikkritikana billi jgħidilna li aħna b'xi mod tellifna jew naqqasna milll-kredibbilta' tal-kunsilli lokali jew b'xi mod ma għenihomx jiżviluppaw aħjar għaliex naqqasnilhom il-fondi b'16%.

Jien hawnhekk irrid infakkar li aħna bdejna nintroduċu sistemi differenti ta' secondment mal-kunsilli lokali, liema mezz kien qed jiffranka l-flus lill-istess kunsilli.

Il-gvern preżenti qed jinsa li dawn ma ngħatawx fondi biżżejjed jew daqskemm xtaqna tort tad-deficit li l-Partit Laburista fil-gvern wiret mingħand l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel.

Għalhekk aħna bħala gvern matur ridna nimxu bis-serjeta' għaliex ma stajniex inkomplu nisparpaljaw flus li ma kellniex.

Jien naħseb li l-interess fil-kunsilli lokali naqas minħabba li f'ċerti laqgħat kien hemm indħil żejjed ta' partit politiku fl-amministrazzjoni lokali - għalhekk ngħid li l-Partit Laburista kien għaqli ħafna li ma qabilx on principle li l-partiti politiċi jipparteċipaw b'mod dirett fl- elezzjonijiet lokali - fejn wieħed seta' josserva ċerti manuvri li kienu jsiru bejn kunsilliera indipendenti u oħrajn li joħorġu f'isem il-Partit Nazzjonalista u l-lealtajiet li jinbidlu skond kemm il-persuna tkun dedikata lejn il-partit u mhux skond kemm tkun dedikata lejn il-kunsill.

Jien naħseb li l-indħil ta' partit politiku fil-kunsilli lokali naqqas l- interess fihom u l-kredibilita' tagħhom.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien il- Partit Nazzjonalista aktar qiegħed bil-mod il-mod b'intelliġenza jipprova jikkapparra l-influwenza tiegħu bħala partit politiku f'dawn il-gvernijiet lokali u għalhekk il-Partit Laburista kien għaqli biżżejjed illi fetaħ id- dibattitu biex naraw x'se nagħmlu aħna u mhux billi jiġi l-Onor.

Austin Gatt, bir-rispett kollu lejh, u jgħidilna li issa rajna d-dawl.

Aħna la qed inbiddlu l-prinċipji tagħna u lanqas il-ftehim tagħna imma bħala partit serju qed nimxu skond l-esiġenzi u dak li hu l-aħjar għal pajjiżna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Sammut.

ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT: Mr Speaker, peress li dan huwa l-ewwel diskors tiegħi f'dan il-parlament nixtieq qabel xejn nirringrazzja b'mod pubbliku lil dawk kollha li għoġobhom jesprimu l-appoġġ tagħhom għall-kandidatura tiegħi fl-aħħar elezzjonijiet ġenerali.

Preżentement għaddej id-dibattitu fuq ir-riżoluzzjoni dwar ħlasijiet għal ħteġijiet speċjali lil kunsilli lokali.

Huwa veru li hawnhekk qegħdin niddiskutu l-għoti ta' fondi ħalli l-kunsilli lokali jkunu jistgħu jamministraw ċerti oqsma li jirrikjedu iktar attenzjoni, bħalma huma t- toroq, pero' ta' min jagħmel enfasi fuq il-kliem "ħteġijiet speċjali" użati fl-istess riżoluzzjoni.

Wieħed jinnota li dawn iż-żewġ kelmiet jassumu importanza sinifikanti, fis-sens li issa l-kunsilli lokali ilhom magħna għal dawn l-aħħar ħames snin, u allura wieħed jista' jħares lura u jara daqsxejn kif dawn imxew u żvolġew.

Hawnhekk wieħed mill-ewwel jinduna li l-futur tal-kunsilli lokali huwa wieħed inċert.

Qed ngħid dan għaliex wasalna f'punt fejn il-kunsilli lokali jew se jkomplu mexjin 'il quddiem u jiżviluppaw, jew inkella se jieqfu u jmutu.

Illum il-ġurnata l- funzjonijiet tal-kunsilli lokali għadhom limitati kif kienu meta oriġinarjament ġiet promulgata l-liġi.

Il-funzjonijiet tal-kunsilli lokali huma limitati biss biex jieħdu ħsieb it-toroq, ir-resurfacing tat-toroq, il-patching u l-bankini u jieqfu hemmhekk.

Pero' l-pubbliku in ġenerali baqa' bl-idea - u ma tagħtihx tort - li l-kunsilli lokali għandhom xi poteri straordinarji, fis-sens li jekk bniedem imur b'ilment għand il- kunsill se jinqeda.

L-iskop tal-kunsilli lokali huwa li jibdew jieħdu post il-ministeri u jkun hemm deċentralizzazzjoni min-naħa tal-gvern ċentrali, pero' sfortunatament dan ma ġarax.

Ħafna nies imorru l-kunsill lokali biex jirrapportaw xi bozza maqtugħa quddiem il-bieb tad-dar tagħhom jew biex forsi titwaħħal xi bozza għax it- triq tkun mudlama; oħrajn imorru biex jirrapportaw kanen tal-mains maqsuma li minnhom ikun ħiereġ glalen ta' ilma tax-xorb jew biex jilmentaw li jkun far xi drenaġġ u jispiċċa fid-djar; u jkun hemm min jilmenta fuq ħsarat li jkunu qegħdin isiru minn individwi li kultant jiġu jaqgħu u jqumu mil- liġi u jaqbdu u jikkapparraw u jieħdu affarijiet b'idejhom mingħajr ma jkunu intitolati għalihom.

Niftakar li meta kont nifforma parti mill- ewwel kunsill lokali taż-Żurrieq kienu jiġu diversi nies iressqu l-ilmenti tagħhom u għalkemm tipprova tgħinhom issib li jgħaddu l-ġimgħat u x-xhur u tkun għadek bla risposta.

U huwa għalhekk li imbagħad in-nies jibdew jilmentaw, igorru u jitilfu l-fiduċja fil-kunsill.

Ħafna drabi l- kunsilliera, u b'mod partikolari s-sindku, jiġu akkużati li m'huma qed jagħmlu xejn meta min-naħa tas-sindku, tal-kunsilliera u tas-segretarji li jifformaw l-istess kunsilli jkunu qegħdin jagħmlu minn kollox biex dak l- ilment jieħdu ħsiebu.

Imma x'jiġri?

Min-naħa ta' l-entitajiet pubbliċi, jew jaqilgħulek fwiedek biex jibagħtu bniedem jibdel bozza, jew inkella ma jagħtux kasek u joqogħdu jibagħtuk minn uffiċċju għall-ieħor biex forsi xi darba tinqeda.

Mr Speaker, din hija sitwazzjoni li żgur trid tittieħed in konsiderazzjoni jekk verament nixtiequ li l-ħajja tal-kunsilli timxi 'l quddiem u n-nies trabbi iktar fiduċja fihom.

Sfortunatament dan huwa kollu frott tal-burokrazija żejda li teżisti f'dan il-pajjiż.

Għalhekk jien ngħid li wasal il-mument li l-kunsilli jingħataw xejra ġdida biex l- ilmenti li jsiru ma jibqgħux fuq l-ixkaffa imma jieħdu ħsiebhom direttament il-kunsilli.

U hawn se nagħmel riferenza għal konċett ġdid li jista' jissejjaħ city management, fejn il-funzjonijiet tal-kunsilli ma jibqgħux limitati imma jingħataw dimensjonijiet akbar ħalli jkunu jistgħu jaħdmu u jindirizzaw direttament il-complaints ta' l-individwi.

Se nibda billi nsemmi l-aċċess għall-kunsilli, fis-sens li jkun hemm uffiċjali min- naħa tal-gvern, b'mod partikolari mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, mill- Awtorita' tad-Djar u mil-land department, li jkunu jaqgħu taħt il-kontroll tal-kunsilli lokali.

Ħalli ngħid xi rrid infisser b'dan.

Jien niftakar li meta kont fil-kunsill lokali taż-Żurrieq, kien jiġi uffiċjal mill-ETC darba fil-ġimgħa u kien jispjega lil dawk in-nies li kienu qed ifittxu impjieg.

Issa jekk m'iniex sejjer żball - I stand to be corrected - din il-ħaġa m'għadhiex issir.

Bl-istess kriterju li kien jintuża dak iż-żmien jista' jkun hemm uffiċjal jew bniedem fi ħdan il- kunsill lokali li jkun inkarigat bħala l-liaison officer dirett bejn il- kunsill u, per eżempju, l-Awtorita' ta' l-Ippjanar jew id-dipartiment ta' l-artijiet.

Qed insemmi l-Awtorita' ta' l-Ippjanar u d-dipartiment ta' l- artijiet għaliex bla dubju ta' xejn ta' l-ewwel hija waħda mill-iktar entitajiet ta' uġigħ ta' ras u ta' l-aħħar, għalkemm huwa dipartiment kbir u jagħmel ħafna xogħol, sfortunatament ma jistax ikun li jikkontrolla l-proprjeta' kollha tal-gvern.

Illum stess waqt li kont qiegħed fl- uffiċini tal-Kunsill Lokali taż-Żurrieq daħal ilment fuq proprjetarju ta' barriera li qabad u qatta' minn art pubblika.

Dan qed jiġri għaliex sfortunatament ħadd m'hu qed jiċċensura dawn l-atteġġjamenti.

Jekk ikun hemm bniedem fil-kunsill responsabbli għal dawn l-affarijet ikun jista' jindirizza din il-problema personalment u jieħu l-passi neċessarji biex jiżgura li l-art pubblika ma tiġix meħuda b'mod arbitrarju.

Mr Speaker, fiż-Żurrieq, b'mod partikolari fi Vjal Indipendenza għad hemm ħafna plots li kienu tal-knisja - u nassumi li għaddew għand il- gvern - li għadhom vojta, u fiċ-ċentru taż-Żurrieq, speċjalment fil-parti l- antika, għandek ħafna djar vojta mitluqin.

Din is-sitwazzjoni nsibuha wkoll fiċ-ċentru ta' Ħal Għaxaq, Ħal Safi u Marsaxlokk, fejn għandek ħafna proprjetajiet li huma mitluqin u li llum il-ġurnata jappartjenu lill- knisja.

U huwa proprju għalhekk li aktar qabel semmejt id-dipatiment tad- djar.

Meta Alfred Portelli kien ministru responsabbli minn dan il-qasam kien qal li l-uffiċċju konġunt għandu 'l fuq minn 30,000 biċċa proprjeta' u għalhekk huwa impossibbli li jikkontrollaha u jieħu ħsiebha kollha u allura bilfors irid ikun hemm persuna li tieħu ħsiebhom hi direttament.

Jekk jidħol il-konċett ta' city management kollox ikun iktar diċentraliżżat fi ħdan il-kunsill u l-affarijiet ikunu jistgħu jiġu attwati b'mod iktar preċiż.

Ma rridux imbagħad ninsew ukoll li peress li l-kunsill huwa wieħed lokali, ikun jaf min huma n-nies, min hu l-iktar fil-bżonn u min għandu jieħu proprjeta' tal-gvern b'għajnuna biex imexxi 'l quddiem l- iskop soċjali.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa l-ingaġġ tan-nies mill-kunsilli lokali.

Dan il-konċett ġie mbottat taħt il-Gvern Laburista preċedenti sabiex il-kunsilli jkollhom ħaddiema magħhom biex jieħdu ħsieb jagħmlu l- maintenance huma direttament.

Pero' l-problema hi li meta ħarġet dik is- sejħa ħadd ma ried imur jaħdem mal-kunsilli lokali u donnu li l-idea li tiġi impjegat ma' entita' bħalma huwa l-kunsill lokali tbeżża'.

Nemmen li l-gvern ċentrali tal-mument għandu jieħu ħsieb li jara li din is- sitwazzjoni ma tibqax kif inhi u kemm jista' jkun jiġu mgħoddija nies fi ħdan il-kunsill ħalli jagħmlu ċerti xogħlijiet ħfief u żgħar, bħalma huma irranġar ta' bankini, bini ta' xi boundary walls, tħawwil ta' siġar u anke bdil ta' bozoz.

Dawn huma affarijiet żgħar li jistgħu jsiru b'aktar ħeffa jekk ikun hemm aktar impjegati mal-kunsilli.

Sfortunatament il-fatt li ħadd ma jrid jidħol fl-impjieg mal-kunsilli ġej mill-fatt li meta l-liġi ġiet promulgata ma kenitx daqstant tajba u effiċjenti biex jiġu regolati l- kunsilli lokali.

Għalhekk nerġa' nenfasizza li wasal iż-żmien li din il- liġi tiġi riveduta.

Waħda mill-affarijiet li forsi għandha tiġi riveduta hija l-kwestjoni tas- segretarji.

Meta ġiet promulgata l-liġi, l-intenzjoni tal-leġislatur kienet li l-kariga ta' segretarju tiġi okkupata minn impjegati taċ-ċivil ħalli jkunu nies imħarrġa, ikunu jafu eżatt kif timxi s-sistema tal-gvern ċentrali, liema huma d-dipartimenti, eċċ. Iżda ġara li meta dawn in-nies ipprovaw jassumu dawn ir-responsabbiltajiet - li m'humiex ftit, għax is- segretarju huwa l-fulkru tal-kunsill u bażikament għandu iktar poteri mill- istess sindku - raw li ma jaqblilhomx, kemm forsi mil-lat finanzjarju kif ukoll mil-lat ta' ħafna iktar responsabbiltajiet u ħafna iktar xogħol.

Għalhekk il-kunsilli kellhom ifittxu nies minn barra li għalkemm kienu kwalifikati, meta daħlu għal dan il-piż sabu li ma kenux imħarrġa biżżejjed fuq kif taħdem is-sistema tad-dipartimenti u ta' l-entitajiet pubbliċi, bil-konsegwenza li x-xogħol tagħhom beda jkun iebes u beda jeħel iżjed.

U minn hawnhekk jien nappella sabiex isiru courses għal dawn l- istess segretarji biex dan in-nuqqas li ġie kkreat minħabba forsi l-ħsieb ġenwin li kellu l-leġislatur, jiġi rratifikat mill-aktar fis possibbli, għax b'hekk biss il-kunsilli lokali jistgħu jsiru iktar effiċjenti u ċ- ċittadini tal-lokal ikunu moqdijin aħjar.

Punt ieħor li xtaqt inqajjem jirrigwarda l-fatt li, kif smajna riċentement, il-gvern ċentrali qed jippjana li jgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali proprjetajiet tal-gvern.

Hija xi ħaġa sabiħa u inkoraġġanti li proprjetajiet tal-gvern jiġu mgħoddija lill-kunsilli lokali biex isir użu minnhom u jintlaħqu ħafna skopijiet soċjali.

Pero' problema li żgur se tinqala' hija min se jagħmel ix-xogħlijiet biex jiġu rranġati u attrezzati dawn il-proprjetajiet li ilhom mitluqin is-snin.

Għal darb'oħra hawnhekk terġa' tidħol il-kwestjoni ta' l-ingaġġ ta' ħaddiema mal-kunsilli lokali.

Ikun tajjeb ukoll li qabel ma jiġu mgħoddija dawn il-proprjetajiet lil kunsilli lokali, jiġu mgħoddija fondi oħra biex dawn il-proprjetajiet jiġu rranġati.

Huwa veru li l-kunsilli jingħataw il-fondi imma m'humiex qegħdin jingħataw nies.

Għalhekk għandha ssir enfasi ħalli din il-pożizzjoni tiġi rratifikata.

Suġġeriment li forsi wieħed jista' jagħmel hawnhekk, dejjem fid- direzzjoni ta' jekk il-kunsilli lokali għandhomx jimxu 'l quddiem, huwa jekk hemmx il-bżonn li kull villaġġ ikollu l-kunsill tiegħu, jew jekk forsi wasalx iż-żmien li t-13-il distrett elettorali kif inhuma maqsumin għandhomx jirriflettu speċi ta' reġjun, fejn ikollok 13-il kunsill li jieħdu ħsieb il-friegħi l-oħra.

Mhux bilfors wieħed jista' jaqbel ma' dan is-suġġeriment pero' jista' jkun suġġeriment għall-futur biex l-istess kunsilli jersqu aktar lejn xulxin, għaliex inqas ma jkun żgħir in-numru ta' kunsilli, iktar hemm ċans li jkun hemm ftehim, mentri meta jkun hemm numru kbir ta' kunsilli d-diverġenzi se jikbru.

Jista' jinħoloq pjan fejn ikollok qisha piramida li tieħu ħsieb tifrex iktar u b'mod iktar organizzat issir id-deċentralizzazzjoni tant meħtieġa.

Mr Speaker, nagħlaq billi nenfasizza għal darb'oħra l-fatt li l-kunsilli lokali waslu fil-punt li jew se jkomplu mexjin 'il quddiem jew inkella se jmorru lura u jispiċċaw.

Sabiex dan jiġi evitat u l-kunsilli lokali jew reġjonali jimxu 'l quddiem - kif wieħed jista' jsejħilhom, f'każ li jittieħed dan it-tip ta' suġġeriment - hemm bżonn li ssir aktar enfasi fuq l-organizzazzjoni ta' l-istess kunsilli, b'mod li ma jibqgħux notebook għall-ilmenti iżda jiġu ttrasformati f'kunsilli li jirrappreżentaw verament il-konċett ta' city management.

B'dan il-mod biss il-kunsilli jistgħu jimxu 'l quddiem, isiru aktar effiċjenti u jiksbu l-fiduċja taċ-ċittadin.

Altrimenti se nibqgħu nisimgħu l-garr li ilna dejjem nisimgħu u li l- kunsilli qegħdin hemmhekk għal xejn għaliex ma tieħu xejn minnhom.

Grazzi, Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Speaker, ċertament li l-konċett tal-kunsilli lokali kien pass 'il quddiem, pass li jenħtieġ niżviluppawh u ntejbuh billi naraw x'inhuma l-problemi li qegħdin jolqtu lil dan il-qasam u flimkien insolvuhom għall-ġid taċ-ċittadini tagħna.

Li f'kull belt u raħal ikollok gvern lokali li jkun aktar qrib iċ-ċittadin ma tistax ma tkunx ħlief idea tajba.

Wara kollox l-iskop tax-xogħol tagħna huwa li nkunu qrib iċ- ċittadini, naraw x'inhuma l-bżonnijiet tagħhom u nilqgħu għal dawn il- bżonnijiet kemm jista' jkun kmieni biex inkunu ta' sodisfazzjon u ta' ġid għaċ-ċittadin.

Dan kien preċiżament l-iskop tal-kunsilli lokali, li l- kunsilliera jkunu nies magħrufa fil-lokal jew fil-belt partikolari tagħhom, u allura n-nies ikunu jafuhom iżjed, ikollhom fiduċja fihom u jkunu jistgħu jiddiskutu magħhom il-problemi ta' kuljum.

Barra minn hekk, l-uffiċċju jkun qrib iċ-ċittadin u nafu li f'kull belt u raħal ħafna huma dawk iċ-ċittadini li jmorru spiss fl-uffiċċju tal-kunsill biex jitkellmu mas-segretarju, mal-kunsilliera u mas-sindku u għalhekk l-idea li jkollok gvern lokali li jkun aktar qrib iċ-ċittadin hija idea tajba li ż-żewġ partiti qegħdin jaraw kif jiżviluppawha.

Xi kultant anke f'dan il-parlament nisimgħu dwar il-konċett tas- sussidjarjeta', cioe' li l-problemi kemm jista' jkun insolvuhom qrib l- oriġini tagħhom.

Jiġifieri l-idea tal-kunsill lokali, li jkollok nies qrib il-problema, hija preċiżament intenzjonata lejn dan it-tip ta' management modern.

Il-Partit Nazzjonalista kien jikkritika ħafna l-mod maniġerjali li kien miexi bih Gvern Laburista, imma biex iċ-ċittadini ikunu iktar moqdija bilfors irid ikollok konċett maniġerjali u konċett ta' sussidjarjeta'.

Fil-fatt il-kunsilli lokali joffru ambitu fejn wieħed jista' japplika dan il-prinċipju, li l-problemi kemm jista' jkun ikunu jafuhom mill-qrib, u mhux ikomplu jogħlew iżjed 'il fuq fl-isfera ta' l- amministrazzjoni imma jiġu solvuti qrib iċ-ċittadin dejjem għas- sodisfazzjon tiegħu.

Dan konċett pożittiv u għall-grazzja t'Alla kellna ħafna nies li daħlu għal dan il-piż b'ruħhom u b'ġisimhom, allavolja xi kultant mingħajr remunerazzjoni ta' xejn, u xi kultant ukoll jintlaqtu ħażin mill-kummenti ta' xi nies li forsi jippretendu żżejjed mill- kunsilliera u mis-sindki.

Sur President, minn hawnhekk irridu nagħmlu kuraġġ lil dawk in-nies kollha li jippreżentaw ruħhom biex joħorġu għal dawn il-kunsilli lokali u għandna nħeġġu liċ-ċittadini Maltin li għandhom xi forma ta' esperjenza fl- amministrazzjoni sabiex jidħlu għal dan il-piż.

Huwa veru li xi kultant meta tidħol fl-isfera politika, anke dik lokali, in-nies ma tantx tgħidlek grazzi u tispiiċċa biex iktar tirċievi ilmenti, imma wara kollox aħna qegħdin hawnhekk biex naqdu liċ-ċittadin u xorta nħossuna sodisfatti li konna ta' servizz għaċ-ċittadin.

Jien ċert li dan it-tip ta' sodisfazzjon iħossuh ukoll is-sindki u l-kunsillieri kollha għaliex huma jagħmlu l-almu tagħhom kollu biex isolvu l-problemi taċ-ċittadini.

F'dan il-qasam hemm ħafna problemi li wieħed irid jindirizzahom biex inġibu 'l quddiem il- konċett tal-kunsilli lokali li jkun gvern lokali li jsolvi l-problemi u l- bżonnijiet taċ-ċittadin.

L-ewwel problema prinċipali li wieħed jiltaqa' magħha hija preċiżament li qisek għandek karozza antika u tipprova tagħmlilha gearbox ġdida meta l- makna tkun ilha taħdem 30 sena!

Waħda mill-problemi prinċipali li qiegħda xxekkel lill-kunsilli lokali meta jiġu biex jaqdu l-bżonnijiet taċ-ċittadini hija li kull darba li jkunu jenħtieġu s-servizz pubbliku jsibu quddiemhom burokrazija sħiħa.

Sfortunatament, minkejja l-attentati ta' ħafna gvernijiet, din il-burokrazija baqgħet tmarrad lis-servizz ċivili, u ħafna kunsilliera u sindki meta jersqu quddiem dipartimenti tal- gvern isibu l-bibien magħluqin f'wiċċhom.

Dan qed jaqta' qalb il- kunsilliera u s-sindki li xi kultant b'sagrifiċċju personali ikollhom jieħdu ġurnata off mix-xogħol tagħhom biex imorru jaqdu l-bżonnijiet taċ- ċittadini.

L-istess burokrazija li jsib ċittadin normali meta jmur biex jinqeda mid-dipartiment tal-gvern qed isibuha l-kunsilliera u s-sindki u dan qed idaħħal ċertu demotivazzjoni u frustazzjoni fil-kunsilliera, li mbagħad tkun counter-productive għaliex iddaħħal fihom ċerta bruda.

Għalhekk jenħtieġ li ssir xi ħaġa biex id-dipartimenti tal-gvern jitjiebu ħalli eventwalment iċ-ċittadin jibda jinqeda aħjar.

L-idea tal-customer care f'kull dipartiment hija waħda tajba imma fl-istess ħin irridu nagħtu direzzjoni lid-dipartimenti tal-gvern sabiex jittekiljaw il-problemi li jressqu s-sindki u l-kunsilliera f'isem iċ-ċittadin.

Jien nixtieq li d- dipartimenti tal-gvern jagħtu ċerta priorita' lill-kunsilliera u lis-sindki li jersqu bil-problemi ta' l-irħula u ta' l-ibliet tagħhom.

It-tieni problema prinċipali li qed jiffaċċjaw il-kunsilli lokali hija dik finanzjarja.

Din m'hijiex problema tal-kunsilli lokali biss imma hija problema tal-pajjiż kollu, pero' f'dan l-ambitu il-kunsilli lokali jridu jistudjaw x'inhuma verament il-prioritajiet ta' l-irħula tagħhom mingħajr ebda pika politika jew personali u għandhom jaraw li l-ftit finanzi li jkunu provduti lilhom jiġu indirizzati biex isolvu l-problemi tal-lokal.

Problema oħra li xi kultant naraw fil-kunsilli lokali hija d-diżgwid personali li jinqala' bejn il-kunsilliera jew bejn is-sindki u l- kunsilliera, li xi kultant iġġib ċerta frustazzjoni, u minflok jipprovaw jindirizzaw il-problemi tal-lokal jispiċċaw jiġġieldu bejniethom b'detriment għall-iskop tat-twaqqif ta' dawn il-kunsilli.

Barra minn hekk, xi kultant iċ-ċittadini ma jkunux informati tajjeb dwar x'inhuwa l-kompitu tal-kunsilli lokali u għalhekk issir ċerta pressjoni u jsiru ċerti ilmenti min-naħa taċ-ċittadini li ma jkunux f'lokhom.

Problema oħra li teżisti fil-kunsilli lokali hija l-indħil politiku.

Il- politika tal-Partit Laburista minn dejjem kienet li l-kunsilli lokali ma jkunux lok ta' arena politika - din l-idea twieldet mill-fatt li hawn Malta ċ-ċittadini dejjem jilmentaw li l-politika tidħol f'kollox u li l- politika ddaħħal il-velenu f'kollox - u għax il-Partit Laburista ma riedx jara politika partiġġjana fil-kunsilli lokali, ħareġ bl-idea li kemm jista' jkun inħallu l-politika barra mill-kunsilli lokali.

Fl-opinjoni tiegħi din kienet politika tajba għaliex l-iskop li jkollok gvern lokali huwa biss li jara x'inhuma l-problemi ta' dak il-lokal jew belt u jara kif jista' jsolvihom mal-gvern ta' ġurnata, sija jekk ikun gvern Nazzjonalista u sija jekk ikun gvern Laburista.

L-ewwel dmir ta' kull kunsillier u ta' kull sindku huwa li jindirizza l-problemi tal-lokal u mhux li jara xi pressjoni qed jagħmel il-partit politiku tiegħu biex jaqdi l-politika partiġġjana tal- partit tiegħu.

Fil-fatt din hija idea ħażina li ġabet diżgwid u ndħil politiku f'ħafna lokalitajiet.

Il-bieraħ issemma l-każ ta' Charles Sciberras mill-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan, li minħabba ndħil politiku żejjed spiċċa demotivat, qata' qalbu u mhux talli ħareġ mill-partit politiku li kien fih qabel talli telaq mill-kunsill lokali wkoll.

Fl- opinjoni tiegħi, l-indħil politiku kif dejjem esponieh il-Partit Nazzjonalista, iġib biss segmentazzjoni fil-kunsilli lokali għaliex minflok jindirizzaw il-problemi tal-lokal għall-ġid taċ-ċittadin, il- kunsilliera jispiċċaw jiġġieldu bejniethom fuq bażi politika u xi kultant id-deċiżjonijiet ma jitteħdux fuq il-bażi ta' x'inhu l-aħjar għaċ-ċittadin ta' dak il-lokal imma x'ikun ta' ġid għall-partit politiku, f'dan il-każ tal-Partit Nazzjonalista.

Rajna ħafna eżempji fejn l-uniku impenn ta' ħafna mill-kunsillieri, speċjalment dawk li ħarġu f'isem il-Partit Nazzjonalista, ma kienx li jġibu l-interessi tal-lokal tagħhom 'il quddiem imma sempliċement li jieħdu d- direzzjonijiet minn Tal-Pieta' biex jaraw x'inhuma l-interessi tal-partit tagħhom.

Dan huwa kontro-produttiv għall-istess skop li għalih twaqqfu l- kunsilli lokali, li suppost qegħdin hemm biex jipprovaw jindirizzaw il- problemi tal-lokal u mhux biex jindirizzaw il-problemi politiċi tal-Partit Nazzjonalista.

Sfortunatament għalkemm il-Partit Nazzjonalista jitkellem ħafna dwar consensus u jgħid li jixtieq li l-consensus jidħol f'kollox, issa li għaddiet l-elezzjoni l-Partit Laburista lanqas irċieva consensus mill-Partit Nazzjonalista fuq din il-kwestjoni, allavolja nafu li għandna raġun.

Il-Partit Laburista dejjem sfida lill-Partit Nazzjonalista biex fil- kunsilli lokali ma tidħolx l-arena politika pero' dan iċ-challenge ma ġiex milqugħ mill-Partit Nazzjonalista.

Għalhekk issa l-Partit Laburista jrid jirrevedi l-pożizzjoni tiegħu u mhux għax aħna għandna xi dubju dwar il- politika oriġinali tagħna - fl-opinjoni tiegħi nsostni li l-politika oriġinali tal-Partit Laburista dwar il-kunsilli lokali kienet waħda tajba - imma għaliex mill-eżitu ta' kif għaddejjin l-affarijiet il-Partit Laburista jħoss li għandu jirrevedi din il-politika.

Pero' nerġa' nsostni li kemm jista' jkun il-kunsilli lokali għandhom ikunu hemmhekk biex jaraw x'inhuma l-interessi tal-lokal u l-interessi taċ-ċittadin u xejn iżjed.

Kritika li ġieli ssirilna min-naħa l-oħra hija li minkejja li l-Partit Laburista jitkellem favur il-kunsilli lokali, qatt ma jagħmel xejn biex jgħin jew biex jaħdem qrib il-kunsilli lokali.

Fit-18-il xahar li jien għamilt segretarju parlamentari, il-Partit Laburista ta eżempju ċar ta' kif jaħdem qrib ħafna tal-kunsilli lokali.

Aħna dejjem ħassejna li fil- qasam ta' l-anzjani jrid ikollok nies li jkunu qrib l-anzjani tal-lokal u għalhekk huwa importanti ħafna li taħdem mal-kunsill lokali għaliex dan ikun jaf eżattament il-problemi individwali ta' l-anzjani tal-lokal Jiena personalment ħdimt fuq din l-idea u nista' ngħid li ħafna mix-xogħol li jrid isir fil-qasam ta' l-anzjani jrid isir qrib tal-kunsilli lokali.

Fil- fatt ħafna mil-laqgħat li kelli kienu mal-kunsilli lokali.

Fl-ewwel laqgħa li għamilt din is-sena stess, stedint lill-kunsilli lokali kollha ta' Malta u Għawdex fid-dar ta' l-anzjani ta' l-Imsida biex flimkien niddiskutu l- problemi ta' l-anzjani, pero' sfortunatament kont diżappuntat bil- konkorrenza għaliex minn 67 kunsill lokali ma kienx hemm iktar minn 15-il kunsill li bagħtu r-rappreżentanti tagħhom għal dik il-laqgħa.

Kemm domt segretarju parlamentari kelli ħafna laqgħat mal-Kunsilli Lokali taż- Żurrieq, ta' l-Imqabba, ta' Ħal Kirkop, ta' Tas-Sliema, ta' l-Imsida, tal- Gżira, tal-Mellieħa, mar-rappreżentanti tal-Kunsill Lokali ta' l-Imdina, tar-Rabat, ta' Ħal Tarxien, ta' Raħal il-Ġdid, ta' Santa Lucia, tal- Kalkara, ta' Bormla, ta' Ħaż-Żabbar, taż-Żejtun u anke ta' Marsaxlokk.

Dawn il-kunsilliera kienu jafu eżattament x'inhuma l-problemi ta' l-anzjani fil- lokal tagħhom u min-naħa tagħna konna nafu x'inhuma l-problemi u l- esiġenzi fil-qasam ta' l-anzjani fuq bażi nazzjonali u għalhekk flimkien stajna namalgaw l-ideat tagħna f'dan il-qasam u fil-fatt ħriġna b'ħafna ideat fuq dan il-qasam.

Waħda mill-affarijiet li spiss kienet timmeraviljani kienet li filwaqt li tan-naħa l-oħra kienu jiftaħru li waqqfu l-kunsilli lokali u li kellhom għal qalbhom it-tħaddim tal-kunsilli lokali, meta mort fid-day centre taż- Żejtun, li jiġbor fih anzjani min-naħa taż-Żejtun u minn dawk l-akwati, kelli lmenti mill-kunsill lokali ta' hemmhekk rigward il-fatt li s- segretarju parlamentari responsabbli mill-kura ta' l-anzjani li kien hemm qabli qatt ma kien iltaqa' magħhom u qatt ma kien stedinhom sabiex flimkien jiddiskutu l-problemi ta' l-anzjani taż-Żejtun u kif jistgħu jżidu l-attendenza ta' l-anzjani f'dan id-day centre.

L-istess ġrali meta ġejt biex naħdem fuq il-pjan tad-day centre taż- Żurrieq, Sur President, għax ftit qabel l-elezzjoni ta' Ottubru ta' l-1996 kien inkera l-post mingħajr ma saret ebda konsultazzjoni mal-kunsill lokali tal-post.

Fil-fatt jien mill-ewwel ħadt l-inkarigu li nara kif kien il-kuntratt, irranġajnih, iltqajt mal-Kunsill Lokali taż-Żurrieq u għidtilhom mill-ewwel li mhux biss ridthom ikunu parteċipi imma kważi ridthom imexxu huma d-day centre flimkien mas-segretarjat parlamentari responsabbli mill-anzjani u flimkien ma' l-anzjani nfushom.

Fil-fatt iltqajna flimkien u mhux talli tawna l-ideat tagħhom, talli offrew li joħorġu parti mill-ispiża biex jiġi refurbished id-day centre.

Jien nirringrazzja lill-Kunsill Lokali taż-Żurrieq li kien ħareġ bl-idea u kien ħerqan li joħroġ somma ta' flus biex dan il-proġett jitlesta kemm jista' jkun malajr.

Fil-fatt id-day centre infetaħ u għandi pjaċir ngħid li l- kunsill lokali mhux biss huwa parteċipi f'dak id-day centre imma flimkien konna ħriġna bl-idea li, peress li huwa day centre kbir u jista' jaqdi funzjonijiet oħra, indaħħlu wkoll lill-kunsilli lokali ta' Ħal Safi, Ħal Kirkop, l-Imqabba u l-Qrendi.

Sur President, iltqajna diversi drabi ma' dawn il-kunsilli lokali, ftehimna kif kellu jitħaddem dak id-day centre u l-kunsilli lokali kollha pparteċipaw u taw il-kontribut tagħhom.

Fil-fatt kien hemm min ta kontribut finanzjarju u, per eżempju, il-Kunsill Lokali tal-Qrendi ħadem biex parti mit-trasport ta' l-anzjani li joħorġu mill-Qrendi jiffinanzjah hu.

L-istess għamel il-Kunsill Lokali ta' Ħal Kirkop.

Il-kunsilli lokali ta' dak ir-reġjun ħadmu kollha flimkien u nista' ngħid li ż-Żurrieq day centre illum huwa suċċess għax il-kunsilli lokali identifikaw il-problemi, jafu min huma l-iżjed anzjani li għandhom bżonn jattendu d-day centre, iħeġġuhom huma u jipprovdulhom il-mezzi sabiex jattendu.

Dan ifisser li l- Partit Laburista mhux bil-paroli biss qed jaċċetta li jaqbel mal-kunsilli lokali imma meta kien fil-gvern ta xhieda fil-qasam ta' l-anzjani billi wera kif l-idea ta' tmexxija lokali tista' taħdem għall-ġid taċ-ċittadini.

Is-segretarjat parlamentari responsabbli mill-anzjani fl- amminsitrazzjoni Laburista ħadem ukoll mal-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema.

Issa jekk hawn kunsill lokali mimli b'kunsilliera Nazzjonalisti, li huma wkoll attivisti fil-Partit Nazzjonalista, dan huwa proprju l-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema.

Pero' dan il-fatt lilna ma gerrixniex milli niltaqgħu ma' dawn in-nies u fil-fatt ħdimna flimkien madwar mejda waħda - huma ħarġu bl-ideat tagħhom u aħna ħriġna bl-ideat tagħna - u proprju fl-1 ta' Ottubru tas-sena li għaddiet infetaħ id-day centre ta' Tas-Sliema.

Il- ħolma tagħhom li ma saritx realta' fi żmien il-gvern tagħhom stess twettqet fi żmien il-Gvern Laburista.

Dan ifisser li Gvern Laburista mhux biss jippriedka favur il-kunsilli lokali imma kemm dam fil-gvern ħadem biex din l-idea ta' gvern lokali taħdem għall-ġid taċ-ċittadini tagħna.

Konna ltqajna wkoll mal-Kunsill Lokali ta' l-Imsida u flimkien ifformolajna pjan dwar day centre f'dak il-lokal u min-naħa tas-segretarjat li kont responsabbli għalih jien ħdimna sabiex nagħmlu aġġustamenti fid-dar ta' l-anzjani ta' l-Imsida u diġa' hemm il-post biex 'il quddiem jinfetaħ bħala day centre għan-nies ta' l-Imsida.

Aħna ħdimna qrib ħafna tal- Kunsill Lokali ta' l-Imsida, li min-naħa tagħhom offrew li joħorġu parti mill-cost tar-refurbishment għal dan id-day centre.

Il-Kunsill Lokali ta' l-Imsida apprezza l-pożizzjoni tagħna u wara li kienu jafu x'inhuma l- problemi u l-prioritajiet fil-qasam soċjali tal-lokal tagħhom, ħadmu qrib magħna b'mod li l-affarijiet kienu diġa' mexjin biex jinfetaħ dan id-day centre.

Tkellimna wkoll mal-Kunsill Lokali tal-Gżira dwar id-day centre ta' hemmhekk u kellna wkoll laqgħat mal-Kunsill Lokali ta' l-Imdina, li kellu l-idea li jinfetaħ day centre f'Casa Notabile.

Lil dawn ta' l-aħħar jien kont għidtilhom ċar u tond li ma kontx naqbel li jinfetaħ day centre f'Casa Notabile u tajthom ir-raġunijiet tiegħi.

Għalkemm ma kienx hemm qbil, kien hemm kollaborazzjoni u bdil ta' ideat u fejn ma qbilniex tajna r-raġunijet tagħna.

Waħda mill-affarijiet ħżiena li jiġru f'dan il-pajjiż hija li ma tingħatax spjegazzjoni lin-nies għaliex ċerti affarijiet ma jkunux saru u għalhekk ħafna nies ikunu demotivati għaliex jaħsbu li l- affarijiet ikunu raqdu.

Għallinqas jekk tingħata spjegazzjoni u jingħataw raġunijiet validi, ikun hemm ċertu sodisfazzjon li almenu tkun saret diskussjoni fuq dik il-problema partikolari.

Meta kont spokesman għan-naħa ta' l-oppożizzjoni fuq il-qasam ta' l- anzjani qabel l-1996 kont nesprimi ruħi dwar kemm hu importanti li niġbru l- informazzjoni fuq l-anzjani, u wieħed mill-proġetti li kien inbeda anke fi żmien l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel l-1996 kien il-proġett ta' l-info-anzjan.

Jien dejjem appoġġjajt dan il-proġett għaliex fih setgħu jipparteċipaw b'mod qawwi l-kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex kollha.

Nerġa' ngħid li l-kunsilli lokali jafu x'inhuma l-problemi ta' l-anzjani fil-lokal tagħhom u għalhekk jagħmel sens li l-ġbir ta' l-informazzjoni jsir mill-kunsilli lokali.

Ħafna mix-xogħol sar u kien hemm ħafna kunsilli lokali - bħalma huma dawk ta' Ħal Tarxien, tal-Mellieħa u ta' Ħal Balzan - li ħadmu bla heda u ħarġu b'ideat brillanti dwar kif jistgħu jiġbru iktar informazzjoni dwar il-qagħda ta' l-anzjani fil-lokal tagħhom.

Fil-fatt f'Marzu tas-sena l-oħra konna għamilna laqgħa mal-kunsilli lokali f'San Vinċenz De Paule biex nitkellmu dwar l-andament tal-proġett info-anzjan u ħafna mill-kunsilli lokali kienu diġa' ġabru l-informazzjoni dwar iżjed minn 80% ta' l-anzjani fl-irħula tagħhom.

Li rrid ngħid b'dan kollu huwa li meta tiddiskuti mal-kunsilli lokali, tlaqqagħhom, turi interess u toħroġ b'ideat, l-affarijiet jimxu.

Per eżempju, il-Kunsill Lokali ta' Ħal Balzan, meta ra li waħdu ma setax jiġbor l-informazzjoni fuq l-anzjani tal-lokal , ħareġ bl-idea li jqabbad il-volontarjat, fosthom anzjani stess, biex jiġbru l-informazzjoni fuq l-anzjani sħabhom.

Għalkemm dan il- proġett na mexiex daqskemm xtaqna għaliex kien hemm ħafna iżjed informazzjoni li kienet għadha qed tinġabar, nispera li ma jdumx ma jkollna stampa dwar il-qagħda ta' l-anzjani f'pajjiżna.

Wieħed irid iħares ukoll lejn x'inhi l-viżjoni għall-futur fil-qasam ta' l-anzjani.

Fl-opinjoni tiegħi, waħda mill-viżjonijiet hija l-involviment tal-casual social assistants, li huma nies li jgħinu lill-anzjani f'darhom.

Jien naħseb li kull kunsill lokali għandu jkun involved fid- deċiżjoni ta' liema anzjani jkollhom bżonn l-għajnuna ta' dawn il-casual social assistants.

Waħda mill-affarijiet li ddiżappuntawni kemm ilu li tela' l-Gvern Nazzjonalista hija li jkollok casual social assistants li jkunu, per eżempju, minn Ħal Għaxaq u minħabba li jkunu ta' tendenza Laburista jiġu mibgħuta Tas-Sliema jew Ħal Balzan.

Issa meta lil dawn il- casual social assistants qed tagħmlilhom ħajjithom iżjed diffiċli, l- anzjani se jbatu.

Jekk din il-persuna biex tasal minn Ħal Għaxaq għal Ħal Balzan trid iddum sejra tliet kwarti bil-karozza, dak il-ħin li tkun tilfet se tnaqqsu mix-xogħol li tagħmel fid-dar ta' l-anzjan.

Ma jagħmilx sens li nikkastigaw lin-nies minħabba t-twemmin politiku tagħhom.

Dik hija idea antikwata ta' żmien il-qedem.

Wara kollox il-ħsara ma ssirx tant lill-partit politiku li jipprova jagħmel dawn l-affarijiet imma lill- anzjani li aħna bil-paroli fil-parlament niġu ngħidu li rridu ngħinuhom.

Dan ifisser li mhux talli m'aħniex nipprovaw nimxu 'l quddiem talli se nerġgħu mmorru lura għall-ideat ta' żmien Mose', kif qal darba l-Prim Ministru.

Jien ngħid li l-ewwelnett għandu jkun il-kunsill lokali li jara min huma dawk l-anzjani li l-iktar għandhom bżonn l-għajnuna ta' dawn il- casual social assistants u t-tieni nett għandu jara li x-xogħol ta' dawn l- assistenti każwali fil-lokal jagħmilulhom iżjed faċli ħalli jkunu jistgħu jagħmlu xogħolhom iżjed bil-qalb u jgħinu lill-anzjani.

Il-kunsilli lokali għandhom id-dover li jieħdu ħsieb l-asfaltar u r- resurfacing tat-toroq tal-lokalita' tagħhom.

Dan ifisser li jrid ikun hemm ċertu kordinament bejn il-kunsilli lokali u l-entitajiet pubbliċi li joffru s-servizzi essenzjali, bħalma huma l-Water Services Corporation, l- Enemalta Corporation, il-Maltacom u anke l-Melita Cable Television.

Huwa importanti li l-kunsill lokali jkun involut fid-deċiżjonijiet li jittieħdu minn dawn il-korporazzjonijiet għaliex, kif diġa' smajna minn kelliema oħrajn, ma jagħmilx sens li kunsill lokali jonfoq il-flus minn dawk il- ftit li nagħtuh aħna minn dan il-parlament biex isewwi triq fir-raħal jew belt tiegħu, imbagħad ftit ġimgħat jew xhur wara l-Water Services Corporation terġa' taqla' t-triq għaliex tkun trid tagħmel xi kontrolli biex tara li ma jkunx hemm leakages mid-domestic connections.

Ix- xogħlijiet li jsiru mill-entitajiet pubbliċi huma kollha xogħlijiet importanti, pero' rridu nifhmu li ma jistax ikun li minħabba dawn ix- xogħlijiet ikun hemm diżorganizzazzjoni sħiħa u nispiċċaw nonfqu l-flus għal xejn.

Għalhekk jien ngħid li hemm bżonn li jkun hemm kordinament bejn il-kunsilli lokali u dawn l-entitajiet pubbliċi.

F'din il-Kamra kien hawn diversi kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra li qajmu dan il-punt, fosthom l-Onor.

Edwin Vassallo, li tkellem preċiżament fuq dan in-nuqqas ta' kordinament.

Fil-fatt dan in-nuqqas ta' kordinament tant jeżisti li jekk wieħed ifittex fl-annual report tal-Water Services Corporation isib li meta ġew biex jitkellmu fuq il-customer service, semmew l-uffiċċji sbieħ li għandhom il-Belt u t-telgħa ta' Ħal Luqa imma ma ssibx kelma waħda dwar il-kunsilli lokali.

Waħda mill-affarijiet li jilmentaw fuqhom il-kunsilli lokali hija li meta jmorru biex jitkellmu mal- Water Services Corporation, ma' l-Enemalta Corporation u mal-Maltacom dejjem qed isibu ħajt ma' wiċċhom.

Għalhekk jien minn hawnhekk nappella li jkun hemm ħafna aktar kordinament bejn il-kunsilli lokali u dawn l- entitajiet pubbliċi.

Is-segretarjat parlamentari responsabbli mill-anzjani meta kien immexxi minni, kien ta eżempju dwar kif jista' jkun ikun hemm kordinament bejn il-kunsilli lokali u d-dipartimenti tal-gvern.

Irrid ngħid ukoll li hemm bżonn noħorġu b'ideat ġodda, per eżempju, dwar il-qari tal-meters.

Waħda mill-affarijiet li qiegħda tfixkel lill-Water Services Corporation - u li hija wkoll waħda mir-raġunijiet għall- unaccounted for water - hija li l-qari tal-meters m'huwiex qed isir kif suppost.

Jiena nħoss li l-kunsilli lokali għandu jkollhom il-kompitu li jipparteċipaw f'dawn l-affarijiet, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' detection ta' leakages.

Jiena naħseb li l-kunsilli lokali għandhom iżommu għajnejhom miftuħa biex jaraw li ma jkunx hemm dak it-telf kbir ta' ilma.

Meta l-Onor.

Charles Buhagiar kien responsabbli minn dan il-qasam kien daħħal l-idea li jsir storm water master plan.

Ħalli nispjega ftit x'inhu dan il-pjan.

F'pajjiżna għandna nuqqas ta' ilma, imbagħad tiġi xi ġurnata f'Ottubru jew f'Novembru u jagħmel dulluvju sħiħ, jintilef ħafna ilma u ssir ħsara tremenda.

Biżżejjed wieħed imur fil-Wied ta' l-Imsida jew ta' Ħal Qormi u jistaqsi liċ-ċittadini li joqogħdu f'dawn l-inħawi kemm issirilhom ħsara u kemm ibatu minn ilmijiet meta tagħmel xi maltempata.

Jien inħoss li jekk il-Water Services Corporation beħsiebha tkompli fuq il-pjan tajjeb ta' l-Onor.

Charles Buhagiar, li tagħmel dan l-istorm water masterplan, għandha tavviċina lill-kunsilli lokali, b'mod partikolari dawk ta' Birkirkara, l-Imsida, Ħal Qormi u l-Marsa, u titlob l-għajnuna tagħhom biex l-ilma tax-xita mhux jagħmel ħsara lid-djar tan-nies imma jinġabar biex inkunu nistgħu intaffu l-problema ta' l-ilma għax, għalkemm meta tiftaħ il-vit ħafna drabi ssib l-ilma, il-problema ta' l-ilma f'pajjiżna għadha teżisti.

Biżżejjed wieħed jgħid li għal kull metru kubu ta' ilma li jiġi prodott, il-Water Services Corporation tonfoq Lm1.10 u hija ħasra li meta tagħmel ix-xita jintilef dak l-ilma kollu u eventwalment jispiċċa biex jagħmel ħsara fid-djar u ħafna postijiet jiġu flooded.

Waħda mil-liġijiet antiki li saret minn missirijietna tgħid li kull dar irid ikollha bir.

Sfortunatament maż-żmien kienu ħafna li njoraw il-liġi u jien inħoss li l-kunsilli lokali għandhom ikunu involuti - bħalma jsir barra minn Malta - biex jaraw li meta tinbena xi dar ġdida, ċerti regolamenti jiġu osservati minn kulħadd.

Għal ħafna snin konna ngħidu li m'hemmx bżonn noqogħdu nagħmlu bir għax dawk kienu spejjeż żejda, u konsegwenza ta' hekk l-ilma ta' fuq il-bejt jispiċċa fit-triq, jagħmel ħsara konsiderevoli u ħafna postijiet jiġu flooded.

Ħalli ngħaddi issa sabiex nitkellem ftit dwar problemi oħra li qed jiffaċċjaw ċerti kunsilli lokali.

Sur President, illejla smajna lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi jagħmel eloġju sħiħ fuq is-sulphur u fuq l-acid rain u beda jipprova jimplikaha fil-kontest tal-kerosene.

Issa minħabba l-mod kif ġiet manipulata d-domanda parlamentari li jien għamilt lill-Ministru, probabbilment għada fil-gazzetti nisimgħu li se jorħos il-kerosene u li din il-problema tas-sulphur se tiġi solvuta.

Dan m'hu veru xejn u huwa kollu daħk fil-wiċċ għax il-problema kbira li qed tikkaġuna l-power station tal- Marsa ilna nafuha minn żmien żemżem u l-problema ġejja minn ħafna affarijiet.

Minn studju li sar f'dik l-area partikolari nstab li ħafna nies li joqogħdu f'dawk l-akkwati jbatu minn mard bħal hay fever, asthma u cancer fil-pulmun u dan meta wieħed mill-argumenti li kien iġib il-Gvern Nazzjonalista ta' l-1987 biex jiġġustifika l-bini tal-power station f'Delimara kien preċiżament il-pollution li hemm fil-Marsa minħabba l-power station.

J'Alla l-power station tal-Marsa tispiċċa minn hemmhekk biex ma tibqax issir ħsara lin-nies li joqogħdu hemmhekk.

Jien naf li l-Kunsill Lokali tal-Marsa huwa preokkupat ħafna minħabba din il-problema u jixtieq li xi darba tispiċċa minn hemm, iżda meta jien staqsejt lill-Ministru jekk hemmx il-ħsieb li xi darba din il-power station tispiċċa minn hemmhekk, ir-risposta tiegħu kienet li m'hemmx il-ħsieb li jsir dan.

Fil-fatt jekk tħares lejn il-generating capacity taż-żewġ power stations issib li l-power station tal-Marsa mhux talli m'hijiex se tispiċċa talli sal-lum għadha tiġġenera iżjed elettriku milli tiġġenera l-power station ta' Delimara bil-combined cycle b'kollox.

Jiġifieri hawnhekk noqogħdu niġu nagħmlu eloġju sħiħ biex taparsi ikollna headlines għal għada filgħodu, biex imbagħad is-sulphur content, l-acid rain, is-sulphuric acid, in-nitric oxide u n-nitric acid li jagħmlu ħsara lis-saħħa tal- bniedem - u mhux lil-limestone kif qal il-Ministru llejla - ninsewhom.

Jiena ngħid li l-politika tal-Partit Nazzjonalista fil-qasam ta' l-enerġija ilha li falliet minħabba li l-iskop oriġinali li tispiċċa l-power station tal-Marsa ma ntlaħaqx.

F'dan il-pajjiż spiċċajna biex għandna overcapacity ta' produzzjoni ta' enerġija.

Dan m'iniex qed ngħidu jien imma qalitu l-għaqda Greenpeace f'rivista li ħarġet dan l-aħħar u li ġiet ppreżentata lilna hawnhekk fil- parlament fejn qed jgħidu li hawn Malta spiċċajna b'overgenerating capacity.

F'dan il-parlament ġieli ġie diskuss il-punt li min-naħa tal- gvern ma teżistix politika li timmotiva lin-nies biex jużaw l-enerġija matul il-lejl meta d-domanda għall-enerġija ma tkunx daqshekk għolja.

Jiġifieri meta jien staqsejt x'inhi l-politika tal-gvern dwar l-użu ta' l- enerġija, xtaqtu jirrispondini fuq affarijiet bħalma huma d-dual tariff system, is-solar energy u l-grid nazzjonali tas-solar panels u mhux ningħata risposta xotta xotta biex imbagħad jimmanipulawha u jġibu pubblikazzjoni partiġġjana biex taparsi jgħidu kemm il-kerosene qed jagħmel ħsara!

X'jagħmel ħsara l-iżjed?

Il-power station tal-Marsa jew il-pitrolju li jaħarqu f'xi bakery 'l hawn u 'l hemm?

U ejja nkunu serji!

Aħna bħala pajjiż mhux veru nindirizzaw il-problemi reali taċ-ċittadini ta' l-irħula tagħna imma nipprovaw dejjem nagħmlulhom icing politiku li xi kultant jitilfilhom it-togħma kollha tagħhom.

Il-problema tal-power station tippreokkupa ħafna lill-Kunsill Lokali tal-Marsa, u meta titkellem maċ- ċittadini ta' dak il-lokal, dik hija waħda mill-iżjed problemi li jsemmulek.

Il-politika tal-Partit Nazzjonalista dwar l-użu ta' l-enerġija falliet għax il-power station ta' Delimara għadha tipproduċi biss enerġija daqs il-power station tal-Marsa b'detriment kbir, nerġa' ngħid, għas-saħħa taċ-ċittadini ta' dawk il-lokalitajiet.

L-iktar problema li tissemma mill-kunsilli lokali hija dik tat-tiswijja u twaħħil ta' bozoz.

Hawnhekk ukoll ngħid li għandu jkun hemm ċertu kordinament bejn il-kunsilli lokali u l-Korporazzjoni Enemalta biex għallinqas ikun hemm ċertu xogħol fuq l-irħula kollha u jinqeda kulħadd.

Mr Speaker, ma nistax nagħlaq mingħajr ma nsemmi l-pjan soċjo-ekonomiku għal nofsinhar ta' Malta.

Fi żmien l-amministrazzjoni Laburista li għadha kif spiċċat sar ħafna xogħol mill-Onor.

Charles Mangion u mill-Onor.

Charles Buhagiar dwar pjan soċjo-ekonomiku, pjan komprensiv ħafna li ma jindirizzax biss il-problemi ċkejknin tat-toroq, tal-bozoz u tas-servizz ta' l-ilma tal-lokalitajiet tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Kulħadd japprezza li n-nofsinhar ta' Malta huwa reġjun li xi kultant jiġi neglected ħafna f'dan il-pajjiż u l-Gvern Laburista kien għamel premura biex jindirizza l- problemi tad-depressed areas ta' Marsaxlokk, Marsascala, Birżebbuġa, iż- Żurrieq, Ħal Għaxaq, Bormla u l-Kalkara, li wħud minnhom huma iżjed depressed minn postijiet oħrajn.

Il-Gvern Laburista kien għamel pjan soċjo- ekonomiku biex issir diskussjoni ħalli naraw x'inhuma l-problemi ta' dawn il-lokalitajiet u nġibu dawn il-lokalitajiet iżjed 'il quddiem billi nsolvulhom dawn il-bżonnijiet tagħhom.

Jiena nawgura li dan il-gvern ikompli b'dan il-pjan komprensiv għan-naħa t'isfel ta' Malta u mhux jindirizza l-problemi ċkejknin biss imma jara kif iġib l-interessi ta' dawn iċ-ċittadini 'l quddiem, kif itejjeb l-edukazzjoni tagħhom u kif itejjeb il- kwalitajiet tas-saħħa tagħhom.

Tkellimna, per eżempju, fuq il-problemi ta' l-area tal-Marsa imma postijiet oħra bħal Raħal il-Ġdid u Ħal Tarxien għandhom kważi l-istess problemi, isofru mill-istess nuqqasijiet.

Jiena nawgura li dan il-gvern ikompli jaħdem biex dan il-pjan iġibu fit-tmiem iżjed malajr ħalli b'hekk inġibu dejjem iżjed 'il quddiem il-livell ta' l-għajxien ta' dawn in-nies.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, ninsabu resqin lejn il-ħames sena mit-twaqqif tal-kunsilli lokali u ċertament li meta nħarsu lura nsibu ħafna x'nikkritikaw pero' nsibu wkoll aspetti pożittivi.

Ċertament li wieħed irid japprezza x-xogħol u jgħid kelma ta' tifħir għal dawk in-nies li b'mod volontarju jagħtu s-servizz tagħhom.

Pero' minkejja li wieħed jista' jqis dan is-servizz mogħti b'mod volontarju bħala pożittiv - anke fid-dawl ta' kif ċerti affarijiet li llum qed isiru mill-kunsilli lokali u li fil-passat kienu jsiru mid-dipartimenti tal-gvern, fejn nafu bil-burokrazija u anke l- ineffiċjenza tas-sistema - hemm affarijiet li għadhom qed ixekklu l-operat tal-kunsilli lokali.

Qed ngħid ixekklu għax jekk wieħed jaħseb ftit f'ċerti problemi li lill-kunsilli lokali qed jagħtuhom daqqa ta' ħarta, jinduna kemm qed jinħela ħin f'affarijiet li huma sekondarji, liema ħin jista' jintuża sabiex isir aktar ġid lil-lokal.

Insemmu, per eżempju, l- għażla tas-sindklu.

Smajna b'diversi kunsilli lokali li jaħlu ħafna mill-ħidma tagħhom fil- bidu tat-term tal-kunsill lokali fl-għażla tas-sindku minħabba li jkun hemm nuqqas ta' qbil.

Nuqqas ta' qbil ieħor huwa dak li jeżisti bejn l-istess kunsilliera, ovvjament minħabba interessi differenti, mhux biss politiċi imma anke personali, għaliex forsi jkun hemm min jirrappreżenta banda u min jirrappreżenta għaqda.

Jien naħseb li dawn kollha huma ħwejjeġ li jxekklu l-operat tal-kunsill lokali.

Ma rridx infisser li m'għandux ikun hemm min joħroġ f'isem għaqdiet jew f'isem baned imma l-punt huwa li meta wieħed ikun elett bħala kunsillier tal-lokal tiegħu, għandu jħares l-ewwel lejn l- interess tal-lokal tiegħu.

Ovvjament ħaġa oħra li xxekkel l-operat tal-kunsill lokali hija l-indħil politiku partiġġjan li sfortunatament f'pajjiżna għadu hemmhekk.

Qed ngħid dan għax fl-opinjoni tiegħi l-idea li l-kunsilli lokali jkunu ħielsa mill- partiti politiċi hija waħda tajba, għax fl-aħħar mill-aħħar tnaqqas - m'iniex qed ngħid li telimina għal kollox - il-partiġġjaniżmu żejjed.

Jien naħseb li m'għandux ikun li biex issir sempliċement bankina fil-lokal noqogħdu nħarsu lejn il-kulur politiku ta' min joqgħod f'dik it-triq jew inkella noqogħdu naraw jekk il-kunsillier li ppropona x-xogħol joħroġx f'isem il-Partit Nazzjonalista jew inkella joħroġx bħala indipendenti u jekk għandux tendenzi Laburisti.

Jekk noqogħdu nħarsu lejn dawn l- affarijiet, il-kunsill lokali, hu liema hu, ma jkunx jista' jimxi 'l quddiem u jilħaq l-għanijiet u l-iskopijiet li suppost għalihom twaqqfu l- kunsilli lokali.

Mr Speaker, barra minn dawn il-punti nixtieq li mingħajr ma nkun ripetittiv insemmi punti oħrajn fil-qosor ħafna, ħalli nagħti ċans lil membri oħrajn li jixtiequ jitkellmu.

Wieħed mill-punti li nsibu fil-liġi dwar il-kunsilli lokali hija l-konsultazzjoni mal-gvern lokali.

Bħala ex- kunsillier, nista' nifhem xi ftit dak li jgħaddu minnu l-kunsilliera meta jipprovaw jitolbu li jiġu kkonsultati u jiġu njorati totalment.

Forsi l- kunsilli lokali għadhom eżerċizzju ġdid f'pajjiżna u forsi ħames snin m'humiex biżżejjed sabiex dawn jindraw u jidħlu fil-mekkaniżmu ta' kull awtorita', dipartiment jew korporazzjoni.

Pero' irridu nirrikonoxxu li dawn qegħdin hemmhekk u, kif anke qal l-Onor.

Austin Gatt, qegħdin hemmhekk biex jibqgħu.

Pero' jien ngħid li m'huwiex biżżejjed li nkunu kuntenti li bdejnihom imma għandna naraw kif intejbu l-operat tagħhom iktar.

U huwa proprju għalhekk li jien bdejt insemmi dawn il-problemi li jfixklu l-operat tagħhom.

Jiena li kont kunsillier fil-Kunsill Lokali taż-Żejtun nifhem kemm il-kunsilli lokali, bħal kull ħaġa oħra fid-dinja, jistgħu jkunu ta' ġid sakemm jintużaw tajjeb.

Sur President, fost il-problemi li l-kunsilli lokali jiltaqgħu magħhom hemm dik tal-kuntratti.

Għalkemm kunsill lokali m'huwiex marbut li jagħti l-kuntratti lill-gvern imma jista' anke joħroġ tenders u jingħataw lil privat, hemm ċerti kunsilli li jagħżlu li jagħtu l-kuntratti lill-gvern u ħafna drabi jinħolqu l-problemi - din nista' ngħidha mill-esperjenza personali - għaliex l-offerti li jitfa' l-gvern ikunu għoljin ħafna.

Niftakar li darba minnhom il-kunsill lokali li tiegħu kont kunsillier ħareġ kuntratt u l-offerta li tefa' l-gvern kienet id-doppju - m'iniex se nsemmi ċifri u lanqas x'kien ix-xogħol - ta' dak li tefgħu kuntratturi privati.

B'dan ma rridx ninftiehem li l-privat għandu jibqa' barra milli jagħti l- għajnuna tiegħu - ħafna drabi s-servizz li jingħata mill-privat huwa ta' kwalita` tajba, xi kultant anke iktar minn dak mogħti mill-gvern - pero' jekk il-gvern irid jgħin iktar biex id-dipartimenti tal-gvern ikollhom ix- xogħol huma stess bħala dipartimenti u anke jgħinu lil kunsilli lokali, għandu jara li l-offerti li jitfa' jkunu raġonevoli u li għallinqas jistgħu jikkompetu mal-privat.

Barra minn hekk, meta kunsill lokali jiddeċiedi li jagħti kuntratt lill- gvern qed jiltaqa' ma' problemi, fis-sens li ma jiġix osservat dak li jkun hemm fil-kuntratt.

Per eżempju, ikun hemm ftehim biex isir ċertu xogħol u għaliex ma jkollhomx ħaddiema biżżejjed jispiċċaw ma josservawx il-ftehim kollu.

Jien provajt nagħmel find-out dwar xi problemi qed jiltaqgħu magħhom il-kunsilli lokali biex inkun nista' nitkellem mill-esperjenza - mhux sempliċement x'naħseb jiena jew x'esperjenza kelli numru ta' snin ilu - u waħda mill-problemi li semmewli kienet proprju n-nuqqas ta' ħaddiema tal- gvern biex jiġu jagħmlu xogħol li jkunu ntrabtu li jagħmlu bil-kuntratt.

Jiena xi kultant nitbissem nisma' dawn l-affarijiet għaliex kemm Gvern Nazzjonalista kif ukoll Gvern Laburista dejjem ilmentaw - dan l-aħħar qed nisimgħu anke lill-Federazzjoni ta' l-Industrija tisħaq fuq l-istess punt - li hemm wisq ħaddiema jaħdmu fis-servizz pubbliku.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar il-Water Services Corporation.

Il-problema li qed jiltaqgħu magħha xi kunsilli hija li għandhom il-flus allokati u vvotati sabiex jagħmlu tarmac u toroq ġodda, pero' minħabba li l- Water Services Corporation għad m'għandhomx ċertu tip ta' fittings sabiex jagħmlu l-pipes u affarijiet oħra li huma marbutin mas-servizz li tagħti l- korporazzjoni, dan ix-xogħol ma jistax isir għaliex ikun inutli li tagħmel triq biex imbagħad terġa' tinqala' ftit wara.

Din tkellimna fuqha kemm-il darba u m'iniex se noqgħod intawwal fuqha pero' nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' min hu konċernat sabiex jekk veru fil-Water Services Corporation hemm dan in-nuqqas ta' fittings, jaraw x'jista' jsir sabiex il-kunsilli lokali jkunu jistgħu jagħmlu x-xogħol li għandhom ippjanat.

Pass pożittiv li ssemma minn diversi kelliema ta' din in-naħa tal-Kamra u li nixtieq li nerġa' nsemmi jien huwa l-fatt li l-gvern preċedenti kien alloka żewġ ħaddiema ma kull kunsill lokali.

Niftakar li dan il-pass kien ġie kkritikat mhux ħażin mill-Oppożizzjoni Nazzjonalista ta' dak iż-żmien, pero' minkejja dan naħseb li kien esperiment li rnexxa.

Ovvjament hemm xi kunsilli li jgħidulek li dan ma ħadimx pero' hemm numru oħra ta' kunsilli li huma sodisfatti ħafna bix-xogħol ta' dawn il-ħaddiema għaliex qed jagħmlu xogħol utli u fl-istess ħin jiffrankaw il-flus lill-kunsill.

Għalhekk tajjeb li l-gvern preżenti, b'mod speċjali l-Onor.

Austin Gatt, bħala segretarju parlamentari, jara kif ħadmet din l-iskema f'dawn l-aħħar xhur u jekk isib li ħadmet b'mod tajjeb allura jara kif jista' jtejjibha u possibbilment anke jżid in-numru ta' ħaddiema li jiġu seconded mal- kunsilli lokali.

Punt ieħor li nixtieq insemmi hija l-famuża Planning Authority, li rċeviet bosta kritika taħt kull amministrazzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi, fir- rigward tal-kunsilli lokali l-Planning Authority għandha tagħti prijorita'.

Dan kont għidtu f'xi dibattiti li kellna fil-leġislatura li għaddiet u naħseb li ta' min jerġa' jirrepetih.

Meta wieħed jiftakar fit-terminu qasir li għandu kunsill lokali, kemm irid żmien sabiex jissetilja u jippjana x-xogħol tiegħu, u anke kemm jilħaq jgħaddi żmien minn meta japplika għal xi permess għal meta jibda jsir ix-xogħol fil-prattika - kultant tilħaq tasal elezzjoni oħra! - bilfors li jkollu jgħid li l- kunsilli lokali ikollhom raġun meta jilmentaw għal dan id-dewmien.

Għalhekk minn hawnhekk jien nixtieq inħeġġeġ lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar sabiex filwaqt li tara li jiġu osservati r-regolamenti u l-pjan ta' struttura u l-pjanijiet lokali kollha, tpoġġi fuq fast track – ħalli nuża kelma li qed tintuża għal affarijiet oħra – l-applikazzjonijiet tal- kunsilli lokali.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar il-Korporazzjoni Enemalta.

Il- ħabib tiegħi l-Onor.

Louis Buhagiar diġa' għamel riferenza għal diversi affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' din il-korporazzjoni, pero' jien xtaqt nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari Austin Gatt dwar il-proposta li semma - u nispera li fil-winding-up li se jagħmel jelabora xi ftit - u anke ġiet rapportata fil-gazzetti, li ċertu xogħol li qed tagħmel il-Korporazzjoni Enemalta bħalissa jgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali.

L-ewwel mistoqsija li xtaqt nagħmel hija jekk hux se jkun hemm ħaddiema mal-Korporazzjoni Enemalta li se jgħaddu għand il-kunsilli lokali sabiex ikunu jistgħu jagħmlu x-xogħol huma.

Jien naħseb li tkun ħaġa tajba li biex wieħed jibdel bozza ma joqgħodx jistenna lill-ħaddiema tal-Korporazzjoni Enemalta jiġu imma jkun hemm xi ħadd fil-lokal stess li jista' jagħmel dan ix-xogħol - ovvjament wieħed irid jara li jiġu osservati r-regoli li suppost minħabba l-periklu li jeżisti f'dan ix-xogħol - pero' naħseb li għandha tingħata aktar spjegazzjoni ta' kif se ssir fil-prattika, anke għaliex bosta drabi l- Korporazzjoni Enemalta tilmenta minn nuqqas ta' tower ladders jew high-ups u allura wieħed ikun irid jara kif se jġib l-apparat meħtieġ.

Huwa importanti li wieħed jagħti kas dawn il-punti li qed insemmi u anke oħrajn għaliex dawn huma l-affarijiet li jara fl-aħħar mill-aħħar iċ-ċittadin.

Ħafna ilmenti li jsiru miċ-ċittadini ma jkunux fuq affarijiet kbar imma fuq affarijiet li jistgħu jiġu solvuti jekk ikun hemm aktar fiduċja fil-kunsill lokali.

Kollox ma' kollox, iċ-ċittadini tagħna għandhom fiduċja fil- kunsilli lokali - kieku ma kienx hekk ma kenux jirrikorru għandhom - pero' dawn min-naħa tagħhom għandhom jaraw li kull min jirrikorri għandhom b'xi ilment, jingħata risposta lura.

Nixtieq hawnhekk nenfasizza l-punt ta' aktar edukazzjoni, mhux biss mid- dipartiment li huwa nkarigat mill-kunsilli lokali imma anke mill-istess kunsilli li għandhom jorganizzaw huma stess attivitajiet sabiex jedukaw iktar lill-poplu dwar xi jfisser kunsill lokali.

Punt li qed jiġini f'moħħi bħalissa huwa li l-liġi ma tgħidx li hija r-responsabbilta' ta' kunsill lokali li jirrapporta l-bozoz maqtugħin, pero' fir-realta` kull min ikun irid jirrapporta xi bozza maqtugħa għand il-kunsill imur u jekk dik il- bozza ddum ma tinbidel jeħel il-kunsill.

Forsi wieħed kien qed jistenna ħafna mit-twaqqif ta' dawn il-kunsilli lokali u għalhekk jiena minn hawnhekk nagħmel kritika żgħira lill-Gvern Nazzjonalista, li proprju waqqaf il-kunsilli lokali, għaliex hu qisu tefa' lil kunsilli lokali jgħumu f'baħar li mhux kulħadd kien kapaċi jgħum fih.

Kieku ħadna ftit aktar żmien sabiex inwaqqfuhom ma konniex insibu daqstant problemi biex inħaddmuhom.

Illum, ħames snin wara, qed nindunaw bil-problemi li għandna u qed nipprovaw nirranġawhom flimkien.

Importanti wkoll it-tagħrif li l-kunsilli lokali jagħtu ta' x'inhu jiġri fil-lokal.

Ħafna drabi n-nies ma jkunux jafu x'qed jiġri fil-lokal tagħhom mhux għax m'hu qed isir xejn, kif xi kultant nisimgħu lil min jgħid, imma għaliex ikun hemm nuqqas ta' komunikazzjoni.

Mill-banda l-oħra meta ssir il-laqgħa tal-lokal darba f'sena - ma ssirx kull xahar - huwa importanti li ċ-ċittadini juru interess għax f'din il-laqgħa jistgħu jipproponu proġetti, jipproponu kif jintnefqu l-fondi u jitkellmu dwar il-problemi li qed jaraw, u mhux tmur għal-laqgħa u kulma ssib huwa persuna jew tnejn u ġieli anke ma ssib lil ħadd.

Tajjeb li n-nies mhux biss imorru jilmentaw għand il- kunsilli lokali imma meta jkollhom l-opportunita` darba f'sena jmorru hemmhekk u jissuġġerixxu anke kif jintnefqu l-fondi.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-Onor.

Austin Gatt semma wkoll poteri ġodda li l- gvern jixtieq jgħaddi lil kunsilli lokali.

Il-bieraħ l-Onor.

Joseph Cuschieri staqsa jekk hemmx il-ħsieb li ġaladarba jiżdiedu l-poteri, jiżdied ukoll l-istaff klerikali biex ikun jista' jsir dan ix-xogħol.

Dan qed ngħidu biex imbagħad il-kunsill lokali ma jispiċċax jaqa' lura u b'riżultat t'hekk ma jkunx effiċjenti, kif aħna nippretendu li għandu jkun, mhux biss il-membri parlamentari imma anke ċ-ċittadini.

F'dawn il-ħames snin ta' ħidma tal-kunsilli lokali rajna kemm jistgħu jkunu effiċjenti tant li m'hemmx paragun bejnhom u bejn dipartiment tal-gvern.

Hawnhekk m'iniex qed inwaħħal fil-ħaddiema imma fis-sistema li fiż-żewġ każi hija differenti.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk hemmx il-ħsieb li s-sindku jkun fulltime.

Qed nistaqsi dan għaliex is-sindku diġa' għandu onorarium u legalment huwa responsabbli flimkien mas-segretarju amministrattiv, pero' fid-dawl li issa l-kunsilli lokali se jkomplu jingħatawlhom aktar poteri naħseb li s-sindku għandu jkun fulltime.

Mr Speaker, l-Onor.

Austin Gatt semma diversi proposti li hemm sabiex jgħaddu bħala poteri ġodda lil kunsilli lokali, fosthom anke t-tribunali lokali.

Minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna u peress li għandna 67 kunsill, naħseb li tajjeb li dawn it-tribunali jkunu ggwidati b'mod ċentrali u mhux b'xi indħil jew b'ordni imma anke għall-prattiċita' tal-ħaġa.

Irridu nkunu saqajna ma' l-art u nagħrfu ċ-ċokon tagħna ħalli b'mod reġjonali jkun hemm ċerta kollaborazzjoni bejn tnejn, tlieta, erbgħa jew ħames kunsilli.

U qed ngħid li fil-każ tat-tribunali jkun tajjeb li l-kunsilli jkunu ggwidati b'mod ċentrali għaliex teżisti ċerta parrokkjalita' bejn il-lokalitajiet - jien ngħidilha pride - li għaliex wieħed ikun mit-tali raħal jew mit-tali belt, allura li jagħmel ikun tajjeb u għaliex ieħor ikun minn lokalita' oħra allura ma jkunx tajjeb.

Jekk ikun hemm il-bżonn imbagħad wieħed jiddiskutiha bil-qalb kollha u naraw xi jkun l-aktar prattiku.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-flus.

Gvern Laburista saritlu bosta kritika fuq in-nuqqas ta' fondi li alloka lill-kunsilli lokali.

Huwa veru li l-bżonnijiet huma ħafna f'kull lokalita' u li jkollhom kemm ikollhom flus il-kunsilli lokali qatt ma jkun biżżejjed, pero' irrid nisħaq fuq il- fatt li dawn għandhom jaraw x'inhuma l-prijoritajiet tagħhom.

Huwa importanti li l-kunsilli lokali jkunu xempju ta' kif għandhom jintużaw il- fondi pubbliċi.

Jien jiddispjaċini nisma' ċerta kritika mingħand ċerti nies li joqogħdu jgħidu li dawn huma ħela ta' flus għaliex jien naħseb li meta wieħed iqis kollox ma' kollox, iktar waslu biex solvew problemi l- kunsilli lokali fil-lokalitajiet rispettivi tagħhom milli qatt kien jasal biex jagħmel il-gvern ċentrali.

U dan bir-raġun għaliex il-kunsilliera jgħixu fl-istess lokal u jiltaqgħu ma' l-istess problemi li jiltaqgħu magħhom in-nies tal-okal.

Kunċett ieħor li anke Gvern Laburista pprova jdaħħal huwa dak tal-value for money, jiġifieri li mhux biss naraw li nagħmlu xi ħaġa imma li dik ix- xi ħaġa li ssir issir b'mod tajjeb.

Importanti li l-affarijiet mhux isiru, inħallsu għalihom u daqshekk, imma għandna naraw li l-flus ikunu ntnefqu tajjeb.

Hawnhekk tajjeb li wieħed isemmi r-raġunijiet għalfejn il-Gvern Laburista naqqas il-flus lil kunsilli lokali.

L-ewwelnett irrid ngħid li l- flus ma tnaqqsux biss lil kunsilli lokali imma tnaqqsu wkoll lil kull dipartiment tal-gvern u lil kull ministeru; u t-tieni nett, kulħadd jaf x'inhi s-sitwazzjoni finanzjarja ta' pajjiżna.

Illum jidher li anke l- gvern preżenti aċċetta dan il-fatt u l-imsieħba soċjali kollha qed jippriedkaw u jgħidu dawn l-affarijiet.

Jiġifieri meta Gvern Laburista naqqas il-flus lil kunsilli lokali ma naqqashomx b'kapriċċ jew inkella għax ma għarafx ix-xogħol siewi li qed jagħmlu imma minħabba raġunijiet oħra mhux marbutin direttament mal-kunsilli lokali.

Hawnhekk tidħol ukoll il-kwestjoni ta' l-accountability, li l-kunsilli lokali jkunu accountable għall-flus li jonfqu.

Il-kunsilli lokali li nefqu iktar mill-budget allokat għalihom - u dan bi ksur tal-liġi għax kunsill lokali ma jistax jonfoq aktar milli għandu allokat lilu - urew nuqqas ta' effiċjenza fit-tħaddim tal-flus allokati.

Hemm ħafna kunsilli li forsi m'humiex kuntenti bl-ammont li qed jingħataw u allura hemm bżonn li tiġi riveduta s-somma li qed tingħata permezz tal-formula li tinħadem fil-bidu sabiex jallokaw il-fondi.

Għalhekk f'dawn l-aħħar snin qed jiġu vvotati fondi speċjali biex jagħmlu tajjeb, anke kif spjega l-Onor.

Austin Gatt, għal proġetti li jiswew ċertu ammont ta' flus u allura jkun hemm bżonn li l-kunsill jiġi mgħejjun mill-gvern ċentrali.

Fuq dan il-punt nixtieq ngħid li jkun tajjeb li meta kunsill lokali jkun jixtieq jagħmel proġett kbir fil-lokal tiegħu, jara li jistudja l-mezzi kif dan ikun jista' jsir bi sħab mal-gvern ċentrali.

Per eżempju, il-Kunsill Lokali taż-Żejtun wera x-xewqa li jirranġa l-premises li hemm fil-ground tal-football Carlo Diacono, liema proġett huwa stmat li se jiġi jiswa eluf ta' liri.

Il-kunsill diġa' vvota ammont sostanzjali għal dan il-proġett pero' b'hekk biss mhux se jasal u għalhekk importanti li l-gvern ċentrali jagħti daqqa t'id, mhux bilfors billi jalloka flus imma anke billi d- dipartiment responsabbli mill-isport jagħti l-għajnuna tiegħu billi jibgħat ħaddiema biex ikomplu fejn ma jasalx il-kunsill lokali.

Jien hawnhekk tajt biss eżempju wieħed; bħal dan jista' jkun hemm proġetti oħrajn li wkoll ikunu jistgħu jsiru bi sħab mal-gvern.

L-iktar ħaġa importanti hija li l- kunsilli lokali jaraw li x-xogħol li jsir f'kull lokalita' jkun ta' kwalita' tajba ħalli l-flus jintnefqu b'mod tajjeb u b'mod effiċjenti.

Ħaġa interessanti li nixtieq insemmi hawnhekk hija kif il-Kunsill Lokali ta' Ħaż-Żabbar dan l-aħħar daħħlu lill-Eden Foundation bħala contract manager fuq l-indafa.

Din ovvjament ħarġet call for application pubblika, u ntgħażlet l-Eden Foundation minħabba l-aspett finanzjarju.

Fil-fatt għandna konferma mill-istess kunsill dwar kemm hija effiċjenti din il- fondazzjoni u fl-istess ħin dan qed iservi ta' għajnuna għal dawk iż- żgħażagħ, tfal u anke adulti li jattendu ċ-ċentru tagħha.

Barra minn hekk qed isir anke xogħol ieħor ma' din il-fondazzjoni fi ħdan il-kunsilli lokali li m'hu qed jiġi jiswa xejn lill-kunsill u fl-istess ħin qed jibbenefikaw dawn iż-żgħażagħ li qed jagħmlu xogħol għall-kunsill lokali fil-lokalita'.

Mr Speaker, bħala kelliem ta' l-oppożizzjoni għaż-żgħażagħ u sport, ma jistax jonqos li nsemmi l-importanza li l-kunsilli lokali għandhom jagħtu lill-faċilitajiet sportivi.

Mhux biss għandhom jinbnew faċilitajiet sportivi ġodda, speċjalment fejn m'hemmx, imma dawk eżistenti għandhom jintużaw aħjar u forsi fejn hu possibbli dawn jiġu amministrati mill- kunsill lokali għaliex permezz ta' hekk wieħed jista' juża aħjar dawn il- faċilitajiet, li f'bosta postijiet huma limitati.

Jien naħseb li jkun tajjeb li din il-possibilita' tiġi studjata aktar bis-serjeta` ħalli l- kunsilli lokali jkunu iktar involuti fl-aspett sportiv.

Mr Speaker, ma' dan jiena norbot ukoll l-aspett soċjali.

Jiena nifhem li fl-aħħar mill-aħħar il-kunsilli lokali qegħdin hemmhekk biex jagħmlu improvement fil-lokalita`billi jsebbħu l-ambjent tal-lokal, jiġifieri jirranġaw bankini, toroq u mitt ħaġa oħra, pero' huwa importanti wkoll li l- kunsill ikun impenjat fil-qasam soċjali.

Qed ngħid dan għax bosta drabi l- problemi jkunu moħbija għax issib nies li m'humiex lesti li jirrikorru għall-għajnuna.

Ħafna drabi ssib nies ukoll li lanqas jafu fejn iridu jmorru għall-għajnuna.

Hawnhekk nixtieq li nagħti eżempju b'mod konkret ta' meta jiena kont fil-Kunsill Lokali taż-Żejtun.

Dak iż-żmien aħna konna bdejna b'laqgħat fil-pjazez taż-Żejtun, fejn kienu jiġu trattati suġġetti dwar id-droga, l-alkoħol, il-logħob ta' l- azzard u l-abbuż mit-tfal, li hija problema - għallinqas fil-lokali li ġej minnu jiena - li ftit li xejn jagħtu kasha jew jafu biha.

Nemmen li fi problemi bħal dawn il-kunsilli lokali jistgħu jkunu ta' ġid kbir.

Allura meta kunsill lokali jibni ċerti kuntatti ma' dawn id-dipartimenti li joffru ċerti servizzi, ikun jista' jirriferi lill-persuni li jersqu għand xi kunsillier jew anke għand il-ħaddiema li jkun hemm fil-kunsill lokali lid- dipartiment konċernat.

Forsi ta' min wieħed anke jaħseb iktar bis-serjeta' għal team ta' esperti f'dan il-qasam li jistgħu jgħinu lil kunsilli lokali jiżviluppaw iktar l-aspett soċjali, għax fl-aħħar mill-aħħar mhux lakemm wieħed jaqbad u jgħid li għandna nagħmlu xi ħaġa f'dan il-qasam, għaliex dan huwa qasam delikat u jirrikjedi nies professjonali u għalhekk ikun tajjeb li 'l quddiem jiġi żviluppat aktar l-aspett soċjali tal-kunsilli lokali.

Nixtieq insemmi wkoll il-persuni b'diżabilita' u l-anzjani.

L-Onor.

Louis Buhagiar semma diversi inizjattivi li saru ma' l-anzjani u tajjeb li l-kunsill lokali ma jinsa lil ħadd għaliex fl-aħħar mill-aħħar huwa jirrappreżenta lil dik il-belt jew raħal u ċertament li kemm l-anzjani kif ukoll il-persuni b'diżabilita' huma parti integrali mis-soċjeta' tagħna.

Għalhekk huwa importanti li l-kunsill ikun qrib iċ-ċittadin li għandu bżonn diversi bżonnijiet, aktar u aktar jekk dan ikun qed isofri minn xi nuqqas fiżiku, mentali jew problemi soċjali li jiltaqa' magħhom il-bniedem.

Għalhekk is-suċċess tal-kunsilli lokali m'għandniex inqisuh biss minn kemm l-ambjent fiżiku huwa tajjeb għalkemm dak huwa aspett pożittiv, imma għandna nagħtu importanza wkoll lill-aspett soċjali sabiex f'pajjiżna tinħoloq soċjeta' aktar kompluta u jkollna dik li bl-Ingliż jgħidulha a caring society.

Dan ifisser li s-soċjeta' trid tinteressa ruħha fil- persuna sħiħa u mhux sempliċement fl-ambjent ta' madwarha u trid tara li l- bniedem li qed jgħix fil-lokal ikun qed jiġi kemm jista' jkun iggwidat fil- problemi li jkollu.

Għalhekk sinċerament nemmen li l-kunsilli lokali għandhom ikunu ħielsa minn kull politika partiġġjana għalkemm fl-esperjenza ta' ħames snin rajna li l-politika daħlet anke fejn ma kellhiex tidħol, per eżempju, biex issir bankina jew triq.

Il-fatt li noħolqu gvern u oppożizzjoni f'kull lokal ma sservix ta' ġid għal-lokalitajiet tagħna u għalhekk tajjeb li 'l quddiem ikun hemm parteċipazzjoni aktar wiesgħa ta' partiti.

Sur President, importanti nżommu f'moħħna li l-kunsilli lokali qegħdin hemmhekk għaċ-ċittadini u jekk partit jinqeda bihom għall-iskopijiet tiegħu - kif għamel sfortunatament il-Partit Nazzjonalista fil-lokal ta' Marsascala, meta kienet riesqa l-elezzjoni u f'daqqa waħda bdiet tinxtamm riħa ġejja mill-impjant tar-riċilkaġġ meta kulħadd kien fehma waħda li l- problema ġiet solvuta, għallinqas temporanjament .....

Sur President, jiena ma ngħidx li din kienet soluzzjoni dejjiema imma wieħed irid jirrikonoxxi li Gvern Laburista kien għamel improvement u kien taffa sewwa l-problema.

Għalhekk tajjeb li l-membri tal-kunsill lokali ma jagħmlux issues politiċi għal raġunijiet ta' politika partiġġjana u ma jiġux utilizzati għall-iskopijiet ta' politika partiġġjana.

Kif diġa' għidt, sfortunatament hawn Malta l-politika partiġġjana tidħol anke fejn m'għandhiex tidħol imma jkun aktar ta' ġid għall-iżvilupp tal- kunsill lokali u għall-istess ċittadini ta' l-ibliet u rħula tagħna - u fl- aħħar mill-aħħar dan hu li jgħodd u mhux jekk partit jew ieħor għamilx dik ix-xi ħaġa fil-lokali - jekk il-lokal jimxi 'l quddiem għax ovvjament iċ- ċittadini se jgawdu, huma ta' liema kulur politiku huma.

Allura kulħadd għandu jkun kuntent l-ewwelnett li nkomplu nħarsu l-kunsilli lokali u niżviluppawhom aktar imma fl-istess ħin nagħtuhom l-għajnuna neċessarja sabiex jiżviluppaw ix-xogħol tagħhom għall-ġid taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin kollha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru għall-Politika Soċjali biex jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 23 ta' Novembru, 1998 fis-6.00 b'din l-aġenda:

Riżoluzzjoni dwar ħlasijiet għal ħtiġijiet speċjali lil Kunsilli Lokali - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali - it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - it-Tieni Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, xtaqt nirriferi għall-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista dwar żewġ oqsma partikolari li t-tnejn jirriferu dwar kif persuni b'diżabilta' jew mard mentali, minflok ma jibqgħu bit-tendenza li jiġu stituzzjonalizzati f'xi sptar, ikunu jistgħu jibqgħu fil-komunita'.

Ħalli nibda fejn il-programm elettorali jitkellem dwar is-saħħa mentali.

Fost l-oħrajn, il-programm elettorali jgħid hekk: "Jerġa' jagħti ħajja mill-ġdid lir-riforma fis-saħħa mentali.

F'dan il-qasam jeħtieġ l-iżvilupp tal-kura li ma tingħatax bl-aħjar mod fl- isptarijiet jew f'istituzzjonijiet imma fi mkejjen qrib il-familja tagħhom u fil-lokalita' li ilhom jafuha għomorhom.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern jimpenja ruħu li jipprovdi l-aħjar għajnuna lill-familji li jieħdu ħsieb nies bil-problemi mentali u jipprovdi wkoll servizz ta' kordinament, jipprovdi taħriġ lill-volontarjat f'dan il-qasam, tingħata l-aktar importanza lill-mezzi ta' prevenzjoni, isir l-aħjar użu mir-riżorsi li għandna, ikompli r-riforma ta' l- isptar ....".

Pero' jien, Sur President, se nagħmel l-iktar enfasi dwar il-fatt li tiġi provduta "l-aħjar għajnuna lill-familji li jieħdu ħsieb nies bi problemi mentali".

Jekk wieħed iħares lejn ir-rapport ta' l-Ombudsman, rapport li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'dawn l-aħħar ġimgħat, isib li l-amministrazzjoni Nazzjonalista fl-1994 ħarġet bin-national policy on mental health service.

Imbagħad f'Lulju ta' l-1995 il-European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment ġie Malta u wara li ra s-sitwazzjoni fl-Isptar Mount Carmel għamel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu.

Ir-rapport ta' l-Ombudsman jibda billi jinnota li l-Isptar Mount Carmel kien inbena fl-1853 u meta kien beda jintuża, jiġifieri 145 sena ilu, diġa' kien intqal li dan ma kienx sptar li seta' jkun addattat biżżejjed.

Fil-fatt l-Ombudsman jgħid:

" ... the inheritance of an antiquated hospital building which was already recognised as being out of date before it was put into use in 1861.".

Dan l-isptar għandu madwar 600 sodda u kull pazjent fih jiswa lill-Istat madwar ¥24 kuljum, nefqa rikorrenti ta' kull sena ta' madwar ¥5 miljun.

Wieħed irid jifhem ukoll li nofs l-SENs fl-Isptar Mount Carmel għandhom 50 sena jew aktar u dan juri kemm huwa importanti li dawn in-nurses jiġu retrained.

Punt ieħor li joħroġ mir-rapport ta' l-Ombudsman juri li bejn 50% u 60% ta' l-inmates m'għandhomx għalfejn jibqgħu residenti f'dan l- isptar.

Ir-rapport ta' l-Ombudsman jgħid ukoll li hemm każijiet ta' mental retardation u ta' diżabilita' ta' natura oħra mentali li huma mħalltin fl- istess wards ma' persuni li għandhom mard psikjatriku.

U tajjeb li wieħed jagħmel differenza bejn dik li hi mental retardation - fejn dak li jkun aktarx ikun twieled subnormal - u dawk il-persuni li jiżviluppaw mard psikjatriku f'ħajjithom.

Fil-fatt l-Ombudsman jipproponi li dawk il- pazjenti li huma kapaċi joqogħdu barra minn din l-istituzzjoni għandhom jingħataw community based accommodation.

Jekk wieħed ifittex daqsxejn fl- Internet isib li fl-Amerika, l-organizzazzjoni li jisimha "The Way Back" ilha mill-bidu tas-snin tmenin tirsisti sabiex persuni li għandhom mard psikjatriku jiġu integrati mill-ġdid fil-komunita'.

Din l-aġenzija tipprovdi riabilitazzjoni lil persuni b'mard psikjatriku fi tliet stadji.

L-ewwel stadju jsejħulu supervised sites, fejn persuni b'mard mentali joqogħdu fi group homes u jkollhom is-servizz ta' counsellors 24 siegħa kuljum biex jaraw li jieħdu l-mediċini, jgħinuhom isajru u jnaddfu ħwejjiġhom, jixtru l-ikel li jkollhom bżonn u jimmeniġġjaw il-flus tagħhom.

Meta dawn il-persuni b'mard mentali jirnexxielhom isolvu dawn il-problemi u jkollhom ċerti life skills jkunu jistgħu jgħaddu għat- tieni fażi, dik li tissejjaħ intensive supportive sites, fejn ir-residenti joqogħdu ma' persuni oħra bl-istess problema mentali f'appartamenti li huma pprovduti mill-istess aġenzija.

Hawnhekk ma jkollhomx counsellors li jkunu residenti 24 siegħa kuljum imma jkollhom żjarat ta' kuljum u jkollhom servizz ta' emerġenza għal dak li jista' jinqala' 24 siegħa kuljum.

Jidher ċar mela li fit-tieni fażi tingħata iktar responsabbilta' lil dawn il- persuni u eventwalment ikunu jistgħu jgħaddu għat-tielet fażi, dik li tissejjaħ supportive sites, fejn ir-residenti jagħmlu pjanijiet definittivi biex imorru jgħixu indipendentement fil-komunita' u jiġu assessjati l- iskills li għad ikunu jridu jiġu żviluppati qabel ma dan il-pass iseħħ u eventwalment dawn il-persuni b'mard mentali jmorru lura fil-komunita'.

Minn dan naraw kemm hija importanti l-proposta tal-Partit Nazzjonalista fil- programm elettorali tiegħu li jipprovdi l-aħjar għajnuna lill-familji li jieħdu ħsieb nies bi problemi mentali.

Jiena m'għandix dubju li din se tkun waħda mill-miżuri li tgħin sabiex min m'għandux għalfejn jibqa' jgħix fl-Isptar Mount Carmel jew f'istituzzjonijiet oħrajn simili jkun jista' jmur lura fil-komunita'.

Il-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista jitkellem ukoll dwar persuni oħra b'diżabilita' u fost l-oħrajn jgħid li:

"Bl-għajnuna tal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita', il- Gvern Nazzjonalista jdaħħal servizzi ġodda għal persuni b'diżabilita' li jkunu mmirati biex huma jkunu jistgħu jgħixu ħajja kemm jista' jkun indipendenti.

Fost dawn is-servizzi jkun hemm servizz ta' assistenti personali għal dawk il-persuni b'diżabilita' li ma jkunux jistgħu jgħixu weħidhom.".

Jissemmew ukoll interpreti għal persuni neqsin mis-smigħ kif ukoll qarrejja għal persuni neqsin mid-dawl u oħrajn speċjalizzati għal min ikollu diżabbilta' intelletwali.

L-iktar importanti hawnhekk huwa s-servizz ta' assisstenti personali għal dawk il-persuni b'diżabilita' li ma jkunux jistgħu jgħixu weħidhom.

Huwa importanti ħafna li dan nifhmuh għaliex filwaqt li l-amministrazzjoni Nazzjonalista fl-1996 iddeċidiet li dawk is- servizzi li għandhom dritt għalihom l-anzjani - bħas-servizz ta' inkontinenza, is-servizz tat-telecare, li bih l-anzjani jkunu jistgħu jissalvagwardaw ruħhom f'każ ta' emerġenza meta jsibu ruħhom weħidhom, is- servizz ta' handyman li kapaċi jagħmel ċerti xogħlijiet żgħar fid-dar, is- servizz tal-meals-on-wheels li jipprovdi lill-anzjani platt sħun b'mod regolari - għandhom jingħataw ukoll lil persuni b'diżabilita' li ovvjament jista' jkollhom eta' ħafna iżgħar minn dik ta' anzjan, is-servizz tal- homehelp baqa' ma ngħatax.

Fl-ewwel laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali li ltaqa' l-ġimgħa l-oħra rriżulta li f'dawn l-aħħar snin, b'mod partikolari fi żmien l-amministrazzjoni Laburista, il-persuni b'diżabilita' baqgħu mingħajr is-servizz tal-homehelp għaliex kien hemm nuqqas ta' persuni biex jagħtu dan is-servizz.

Għalhekk jien nixtieq nagħmel enfasi sabiex dan is- servizz jingħata wkoll lil dawn il-persuni u mhux biss lill-anzjani.

Ovvjament l-anzjani għandhom dritt għal dan is-servizz u għandhom bżonnu iżda jiena naf persuni b'diżabilita' li huma f'sitwazzjoni ħafna iktar diffiċli minn persuni li huma anke 50 sena ikbar minnhom fl-eta'.

Għaldaqstant hemm ħtieġa partikolari li dak li jkun ma jagħtix kas l-eta' għaliex dan is-servizz fl-aħħar mill-aħħar għandu biex minkejja dik il- problema ta' diżabilita' - li tista' tinqala' anke permezz ta' aċċident jew marda u allura tolqot anke missirijiet u ommijiet - persuna li qed trabbi t-tfal tkun tista' tgħix ħajja kemm jista' jkun normali.

Nerġa' ngħid li jekk wieħed jara l-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista jsib li Gvern Nazzjonalista jagħraf li l-ikbar problema li għandhom il-ġenituri li għandhom ulied b'xi diżabilita' hija proprju l- futur ta' l-istess ulied.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq persuni li jkunu twieldu b'xi diżabilita'.

Fil-fatt il-programm elettorali jkompli jgħid:

"Jgħin u jappoġġja inizjattivi biex jitwaqqfu djar żgħar fil-komunita' u jadotta politika fejn servizzi speċjalizzati għall-anzjani jkunu miftuħin ukoll għal persuni b'diżabilita', li għalkemm ta' eta' iżgħar ikollhom l-istess bżonnijiet bħall-anzjani".

Jekk wieħed ifittex aktar fl-Internet dwar kif dawn il-persuni jistgħu jibqgħu fil-komunita' isib li kemm fl-Ewropa imma b'mod partikolari fl- Amerika, diversi għaqdiet fosthom l-ADAPT - American Disabled for Attendant Programs Today -jipproponu li l-flus li jintnefqu mill-gvernijiet għall- bini ta' istituzzjonijiet għal persuni b'diżabilita' jistgħu faċilment jiġu allokati lil dawk il-persuni li jipprovdu servizz ta' assistenza personali mal-persuni b'diżabilita' fi djarhom stess.

Hemm ħafna servizzi li wieħed jista' jitkellem dwarhom imma l-iktar ħaġa importanti hija li dawn is- servizzi jkunu community based, jiġifieri li l-individwu jibqa' jgħix fil- komunita' u mhux f'xi istituzzjoni.

Din l-għaqda tgħid ukoll li l-eliġibilita' għal dawn is-servizzi m'għandhiex tkun wisq relatata mad-djanjosi tal-kondizzjoni tal-persuna jew ma' l-eta' tagħha iżda għandha tkun skond il-functional need.

Jiġifieri wieħed irid ikun flessibbli biżżejjed li jekk jara li persuna għandha bżonn is-servizz tal-homehelp iktar minn persuna oħra skond il-kondizzjoni partikolari tagħha, allura dan m'għandux jintrabat wisq ma' l-eta' imma għandu qabel xejn jara l-bżonniijet personalizzati ta' dak il-każ.

Tajjeb li jingħad hawnhekk li fl-Amerika hemm anke l-cost sharing.

Naturalment il- gvern ma jistax jagħmel kollox waħdu u allura skond din is-sistema min għandu income ogħla - dejjem sakemm id-diżabilita' ma tkunx laqtet lill- breadwinner jew lil persuna oħra fil-familja b'mod li l-breadwinner ikollu joqgħod id-dar minflokha - jgħin lill-gvern billi jħallas parzjalment għal dawn is-servizzi.

Qabel nagħlaq nixtieq ngħid li f'pajjiżna għad hemm ħafna servizzi li l- gvern jista' jipprovdi fid-djar imma għadu mhux qed jipprovdihom bħal, per eżempju, is-servizz tal-fiżjoterapisti.

Minħabba f'hekk ħafna nies li jkollhom bżonn l-għajnuna ta' fiżjoterapista b'mod regolari jkollhom bilfors jirrikorru għall-fiżjoterapisti b'mod privat.

Nafu li r-rata ta' ħlas tal-fiżjoterapisti m'hijiex irħisa, anke għaliex xogħolhom jirrikjedi ħafna ħin.

Kull vista tirrikjedi ta' l-inqas nofs siegħa u għaldaqstant il- gvern irid jara kif jagħmel sabiex jipprovdi anke dan is-servizz, b'mod partikolari fejn jidħlu persuni b'mard mentali u persuni b'diżabilita', biex b'hekk dawn ikunu jistgħu jgħixu fil-komunita' u mhux f'xi istituzzjoni.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, bħalma għamilt meta kont sindku ta' Birkirkara, billi waslet ix-xitwa nħossni fid-dmir li nagħmel appell ieħor biex l-awtoritajiet jiffokaw fuq il-problema ta' l-ilmijiet.

Din il- problema ta' għarar m'hijiex partikolari biss għal Birkirkara imma tolqot ukoll ir-residenti ta' Ħal Balzan, partikolarment ta' Wied Ħal Balzan, u r- residenti ta' Ħal Lija, partikolarment tan-naħa taċ-ċimiterju.

Ovvjament il-qofol ta' l-ilmijiet kollha jintlaħaq fi Triq il-Wied ta' Birkirkara, jibqa' għaddej minn taħt minn Cane Street u joħroġ minn taħt bini partikolari fi Triq il-Wied, l-Imsida.

Kif diġa' għidt, bħala sindku kemm-il darba ġbidt l-attenzjoni ta' l- awtoritajiet biex issir xi ħaġa ħalli din il-problema tiġi riżolta.

Nafu li din il-problema nħolqot minħabba l-bini li tela' fin-Naxxar, il-Mosta, Ħ'Attard, Ħal Balzan u l-Iklin u dak illi qabel kien jinxtorob mill-ħamrija issa qed jiġri fuq l-uċuh tat-toroq u jispiċċa f'Birkirkara.

Din m'hijiex xi problema żgħira għaliex meta tagħmel xita qawwija u jkun hemm l-għarar, l-ilma jitla' b'sitt jew seba' piedi fi Triq il-Wied u jagħmel ħsara konsiderevoli lill-proprjeta'.

M'hijiex l-ewwel darba wkoll li jkun hemm imwiet għalkemm in-numru m'huwiex daqstant għoli grazzi għall-ħafna nies li jivvolontarjaw u jagħtu l-għajnuna tagħhom.

Għalhekk, Sur President, jiena nagħmel appell sabiex jitwaqqaf kumitat ta' azzjoni biex jara x'hemm bżonn isir u jittieħdu ċerti miżuri.

Jiena naf illi kwestjoni bħal din mhux biss trid imħuħ jaħdmu biex tiġi riżolta imma anke ammont ta' flus.

Jenħtieġ ukoll li jitwaqqa' ċertu bini li jiena bħala sindku diġa' għamilt lista tiegħu u bgħattha kemm lill-ex- Prim Ministru, l-Onor.

Alfred Sant, kif ukoll lill-Prim Ministru preżenti, l-Onor.

Eddie Fenech Adami.

F'din il-lista jiena elenkajt x'naħseb li għandu jsir u fejn għandu jitwaqqa' u ma jitwaqqax.

B'daqsxejn ħsieb, dak il-bini li qiegħed jaqsam ir-rotta ta' l-ilma u jsoddha jista' jitwaqqa' u jerġa' jinbena aktar fil-ġenb fl-isbaħ flats għall-użu soċjali.

Jekk jitwaqqaf dan l-action committee jistgħu jsiru ħafna affarijiet li jgħinu sabiex tittaffa' din il-problema.

Ħaġa oħra li rridu naħsbu fiha hija l-problema ta' reservoirs.

Taħt il- Kavallieri ta' San Ġwann, f'Malta kellna programm ta' housing fejn il-bjar kienu ħaġa mandatorja.

Illum dan spiċċa, bir-riżultat li meta tagħmel xita qawwija ħafna, l-ilma ta' fuq il-bjut minflok imur fil-bjar jispiċċa barra fit-toroq.

Problema oħra li rrid insemmi hija l-ammot kbir ta' inkwilini li kull darba li tagħmel xita qawwija jsofru ħsarat kbar.

Kien hemm drabi fejn dawn ġew mogħtija ċertu ammont ta' flus għall-ħsara li sofrew pero' drabi oħra spiċċaw iġorru l-ispejjeż huma.

Għalhekk naħseb li jagħmel tajjeb il- gvern li jara kif jista' jgħinhom.

Jenħtieġ li jkun hemm pjan ta' kontinġenza u hekk kif tibda nieżla dik ix- xita qawwija li nafu li hija assoċjata ma' l-għarar f'Birkirkara - naturalment wara li l-uffiċċju meteoroloġiku jkun ta avviż li ġejja xita qawwija bħalma jiġri barra minn Malta - il-pulizija u l-armata jinżlu fil- Wied ta' Birkirkara, ma jħallux aktar li jipparkjaw karozzi u jidderieġu t- traffiku f'rotot oħra.

Kultant tistagħġeb kif f'dawk l-għarar xorta waħda jkun hemm nies li jipprovaw jaqsmu l-Wied ta' Birkirkara, u dan meta jkun hemm sitt jew seba' piedi ilma.

Sur President, aktar kmieni fid-diskors tiegħi semmejt il-volontarjat, u hawnhekk nixtieq ngħid li jkun tajjeb li dawn l-għaqdiet, fosthom is-St.

John Ambulance Brigade, ikollhom kwartieri tagħhom minn fejn ikunu jistgħu jagħtu l-għajnuna.

Tajjeb ukoll li s-civil protection department ikun involut f'każijiet bħal dawn, per eżempju, billi jintrabtu ħbula min-naħa għall-oħra tal-wied ħalli jekk xi ħadd jinġarr mill-ilma - xi ħaġa li tiġri ta' spiss - ikollu ma xiex jaqbad u jkun hemm inqas ċans li jegħreq.

Mr Speaker, fl-aħħarnett l-appell tiegħi huwa li npoġġu l-imħuħ flimkien u jsir dan il-kumitat ta' azzjoni biex l-affarijiet jibdew mexjin.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 23 ta' Novembru 1998 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru Gonzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm persuni jistennew jew qegħdin fuq il-waiting list biex issirilhom xi tip ta' operazzjoni ġewwa sptarijiet tal-gvern illum?

Jista' l-Ministru jagħti breakdown ta' kemm hi l-lista ta' kull professur ikkonċernat (mingħajr ma jsemmi ismijiet)?

Jista' l-Ministru jagħti breakdown taż-żmien li ilhom jistennew dawn il-persuni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' persuni jistennew jew qeghdin fuq il- waiting list biex issirilhom xi tip ta' operazzjoni fl-Isptarijiet tal- Gvern hu ta' 4,459.

In-numru ta' persuni jistennew jew qeghdin fuq il- waiting list biex issirilhom xi tip ta' operazzjoni fl-Isptar Generali ta' Ghawdex hu ta' 57.

Il-lista ta' kull specjalista, kif ukoll l-iktar zmien li ilhom jistennew dawn il-persuni (f'kazijiet mhux urgenti) qed titpogga fuq il-mejda tal-Kamra.

Kazijiet ta' natura medika urgenti huma ttrattati immedjatament jew mill-inqas zmien possibbli.

SERVIZZI EKONOMIĊI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' trasferimenti li saru fid- dekasteru u entitajiet li jaqgħu taħtu mis-6 ta' Settembru sa l-24 ta' Ottubru, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

DAWL/ILMA - UNIT COST

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jindika kemm hi l-unit cost ta' produzzjoni: a) ta' unit ta' konsum ta' dawl; u b) unit ta' konsum ta' ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjni mitluba għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

WSC - ALLOWANCES

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħa f'overtime u allowances id- driver taċ-chairman tal-Water Services Corporation minn Marzu, 1997 s'issa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Minn Marzu, 1997 sa Settembru, 1998 ix-xufier taċ- Chairman tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma tħallas is-somma ta' Lm6,425.06c f'sahra u allowances.

Dan l-ammont jinqasam f'on call allowance ta' Lm2.00 kuljum, Lm13.12c għall- Ħdud u Festi u sahra.

WSC - SCHOLARSHIPS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid min kienu dawk li bbenefikaw minn scholarships, kemm ħarġet flus il-Water Services Corporation għal kull individwu u taħt liema policy ngħataw mill-1992 sal-lum?

ONOR.

SERVIZZI EKONOMIĊI - KUNTRATTI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-perijodu 10 ta' Settembru, 1998 sal-31 ta' Ottubru, 1998 u għad-dikasteru li għalih hu responsabbli, jista' l-Ministru jagħti lista ta' kuntratti li saru ta' ġarr ta' għamara ta' uffiċini li ngħataw b'direct order u għal kull kuntratt jindika: 1) min kienu l-persuni li għamlu l- award; 2) lil min intalbu quotations; 3) kemm kienet kull quota; 4) min rebaħ il-kuntratt; 5) ingħatawx extensions fuq il-kuntratt oriġinali u jekk fl-affermattiv: 6) fiex kienu jikkonsistu; u 7) kemm kien il-valur totali tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li għall-perjodu msemmi ingħataw erba' ordnijiet għall-ġarr ta' għamara ta' uffiċini taħt forma ta' direct order għar-raġunijiet segwenti:-

1. twaqqaf l-Uffiċċju tal-Ministeru

2. twaqqfu l-uffiċini ta' żewġ Segretarji Parlamentari fil-Berġa ta' Aragona kif ukoll fil-bini tal-Kamra tad-Deputati.

3. l-uffiċċju tas-Segretarju Parlamentari u l-istaff tiegħu ġie trasferit minn Palazzo Verdelin għal house of Catalunya.

Minħabba l-urġenza biex il-Ministeru jibda x-xogħol tiegħu ma kienx hemm żmien biex jintalbu kwotazzjonijiet.

WSC - UNACCOUNTED FOR WATER

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħed jippjana ġdid l-Ministeru biex il- proporzjon ta' ilma li m'hemmx kont tiegħu (unaccounted for water) jitnaqqas?

X'qiegħed isir fil-preżent?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 839.

SAĦĦA - NIES LI JBATU MINN ICHTHYOSIS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pazjenti li jbatu mill-kondizzjoni Ichthyosis?

Kemm minnhom huma: i) tfal; ii) adulti?

Tista' din il-kondizzjoni kronika tiġi nkluża f'Schedule V?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Skond il-konsulenti u tobba ohra li jahdmu fid- Dipartiment tal-Ġilda, hemm 16-il pazjent adult li jbatu mill-kondizzjoni Ichthyosis filwaqt li hemm ukoll 13-il pazjent żgħar li jbatu b'din l- istess marda.

It-talba biex din il-kondizzjoni tigi nkluza f'Schedule V ghad trid tigi studjata.

RAĦAL ĠDID - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir id-dawl f'Paola Hill, Raħal Ġdid fejn kien sar il-proġett ta' ħdejn ir-roundabout ta' Sare'?

Il-Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid diġa' ħa ħsieb li jgħaddi l-pipes biex ma jkunx hemm problemi tat-traffiku?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Riċentement il-Korporazzjoni Enemalta ħadet ħsieb li jsir xogħol ta' manutenzjoni fl-inħawi msemmija fil-mistoqsija ta' l- Onor. Interpellant.

L-Enemalta ma fadlilha l-ebda talba pendenti għal iktar dawl f'dawn l-inħawi.

ENEMALTA - ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta kienet l-ogħla domanda għall-enerġija elettrika (maximum peak demand)?

Jista' jgħid kemm kienet id-domanda f'din l-okkażjoni?

Jista' jgħid f'liema ħin kienet din id-domanda?

Kemm kienet is-surplus capacity dak inhar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-għola domanda għall-enerġija elettrika (maximum peak demand) kienet il-Ġimgħa, 13 ta' Jannar, 1995 fis- 7.00p.m..

Dakinhar id-domanda kienet ta' 321 megawatts u s-surplus capacity kienet ta 26 megawatts.

PULIZIJA - VETTURI LIĊENZJATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' vetturi, karozzi, tractors, eċċ liċenzjati mill-pulziija f'Malta u f'Għawdex fil-mument?

Jista' l-Ministru jipprovdi l-istess informazzjoni għall-aħħar għaxar snin sena b'sena?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

ANNIMALI/TJUR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' annimali u tjur li fil- preżent hemm fil-farm esperimentali u jintużaw għall-programm edukattiv "Ngħożżu l-Biedja"?

Fil-fatt dan il-programm se jitkompla mill-amministrazzjoni tal-lum?

Jekk iva, mistenni xi tibdil u jew ameljorament fuq l-istrutturi eżistenti partikolarment li jiġu rranġati t-toroq fejn jgħaddu l-istudenti?

Kemm kienu l-persuni li bejn 1987 u l-1997 ġew ikkumpensati għal xi inġustizzji li sarulhom u/jew li ġew ikkumpensati minħabba li ġie terminat il-kuntratt tax-xogħol tagħhom fil-kariġa uffiċjali li dawn kellhom ma' l- Istat?

Kemm kienet is-somma pagabbli f'kull każ lil dawn il-persuni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Rigward l-ewwel tlett paragrafi tal-mistoqsija, nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li jien tajt għall- mistoqsija parlamentari numru 47.

Dwar ir-raba paragrafu, jien informat li d-dipartiment m'għandux rekords ta' persuni li bejn l-1987 u l-1997 ġew ikkumpensati għal xi inġustizzji li sarulhom.

F'dan il-perjodu, ġew ikkumpensati erba' persuni minħabba li ġie terminat il-kuntratt tax-xogħol tagħhom.

Dawn kienu:

Gauci Tony, Security/Driver, ġie kkumpensat LM162.28.7

Axiaq Vincent, Security/Driver, ġie kkumpensat LM187.80.7

Galea Paul, Security/Driver, ġie kkumpensat LM706.03.0

Agius Anthony, Security/Driver, ġie kkumpensat LM706.03.0

AGRIKOLTURA - KORSIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' studenti li fil-mument qed jattendu għall-korsijiet speċjalizzati fl-oqsma tal-biedja fl-Istitut ta' l- Agrikoltura ta' l-Universita' ta' Malta?

Liema huma dawk il-pajjiżi Ewropej u mediterranji li l-istitut għandu assoċjazzjoni magħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' studenti li qed jattendu korsijiet fl-oqsma tal-biedja fl-Istitut ta' l-Agrikoltura fl-Universita' ta' Malta, laħħaq għal 43.

Din il-figura ma tinkludix studenti Universitarji minn dipartimenti oħra illi jattendu għal xi lectures speċjalizzati mill-istaff ta' l-Istitut ta' l-Agrikoltura.

Rigward it-tieni parti tad-domanda, informat illi l-Istitut ta' l- Agrikultura għandu assoċjazzjoni mal-Fakulta' ta' l-Agrikoltura ta' l- Univerista' ta' Udine fl-Italja, ma' l-Universita' ta' Leeds fil-Gran Brittanja; l-Istitut huwa wkoll membru ta' l-Assoċiation of Agricultural Research Institutions in the near East & North Africa.

AGRIKOLTURA - INVESTIMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li jinvesti aktar fl-istitut ta' l- agrikoltura fl-Universita' ta' Malta sabiex jisfrutta aħjar flimkien mad- Dipartiment ta' l-Agrikoltura l-iżviluppi xjentifiċi tant meħtieġa fil- qasam tal-biedja lokali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dażgur li l-Ministru jkun jixtieq jinvesti iżjed fl- Istitut ta' l-Agrikolutra.

Eventwalment jiġi kkonsidrat li l-Ministru ta' l-Edukazzjoni, il-Ministru ta' l-Agrikoltura u l-Universita' jfasslu pjan flimkien biex isir l-aħjar użu mir-riżorsi li għandu l-pajjiż.

MALTA DRYDOCKS/SHIPBUILDING

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-ammont/pagamenti pendenti f'ċifra ta' flus li l-Malta Drydocks u l-Malta Shupbuilding għandhom jitħallsu għal xogħlijiet li wettqu diġa' sa Lulju, 1998?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li skond ir-rapporti finanzjarji sa Lulju, 1998, il-Malta Shipbuilding Co. Ltd. għad trid tirċievi s-somma ta' Lm2,947,897 fi ħlasijiet għal xogħlijiet li għamlet.

L-ammont dovut lil Malta Drydocks sas-7 ta' Awissu, 1998 huwa ta' Lm10,529,082.

AFFARIJIET BARRANIN - INGAĠĠAR

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinforma lill-Kamra kemm nies ġew ingaġġati fid-dekasteru tiegħu mill-5 ta' Settembru, 1998?

Jista' jagħti l-ismijiet tan-nies li ġew ingaġġati?

X'karigi ngħataw fil-ministeru?

X'karigi kellhom qabel ma ġew ingaġġati?

Min minnhom kien jaħdem mal-gvern u f'liema dipartiment kien jaħdem?

X'inhuma l-kwalifiki akkademiċi ta' dawn?

X'kondizzjonijiet ingħataw?

Jista' jpoġġi l-kuntratti fuq il-Mejda tal-Kamra?

Jista' jgħid x'karigi kull wieħed minnhom kellu fil-Partit Nazzjonalista?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Qed nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għas-Segretarjat Privat.

Ninsab informat li l-ebda kuntratt jew ftehim ma għadu ġie ffirmat ma' l- individwi konċernati, u nkun f'qagħda li nwieġeb għall-mistoqsijiet magħmula f'xi seduta oħra, wara li dawn jiġu ngaġġati formalment.

Nirriferi wkoll lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija mill-Prim Ministru b' risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 81/9/1.

TRAŻŻIN TA' L-INFLAZZJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jispjega x'inhuma l-miri tal-gvern f'dak li għandu x'jaqsam mat- trażżin ta' l-inflazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux xi mira ta' kemm jixtieq li tkun ir-rata ta' inflazzjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

SAĦĦA - ALLOWANCES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' dawk l-impjegati fid-dekasteru tiegħu li qed jirċievu xi forma ta' allowance mill-5 ta' Settembru, 1998?

Min huma u xi grad għandhom?

F'liema dipartiment jew sezzjoni qegħdin?

Għal-liema raġuni qed tingħata l-allowance lil kull wieħed jew waħda minnhom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ma kien hemm ebda impjegat li beda jircievi xi forma ta' allowances mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn hlief dawk konnessi ma' rosters, allowances tal-Ħadd, shift allowances u allowances ohra skond l-Estacode.

GĦAWDEX - ALLOWANCES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tagħti lista ta' dawk l-impjegati fid-dekasteru tagħha li qed jirċievu xi forma ta' allowance mill-5 ta' Settembru, 1998?

Min huma u xi grad għandhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jien informata li mill-5 ta' Settembru 'l hawn ingħataw żewġ allowances fil-Ministeru għal Għawdex.

Waħda kienet qualification allowance ta' Lm200 fis-sena li normalment tingħata lil dawk l-iskrivani li jkollhom grad ta' BA.

Din l-allowance li ġiet approvata mill-management and personal office fit- 30 ta' Settembru 1998, ingħatat lill Ms Sonia Sultana li kienet skrivana fid-Dipartiment tal-Customer Services għal perjodu 15 ta' Ġunju 1998 sat-23 ta' Settembru 1998 jiġifieri sa meta tterminat l-impjieg tagħha bħala skrivana.

Wara din id-data s-Sinjorina Sultana bdiet taħdem bħala għalliema u l-allowance waqfitilha.

Ms Sultana tħallset Lm54 pro-rata għall-perjodu msemmi.

L-oħra hija allowance ta' Lm30 fix-xahar lis-Sur Vincent Xerri bħala IT facilitator.

Din l-allowance ġiet approvata mill-Management and Personnel Office fid-29 ta' Ottubru, 1998 b'seħħ mill-istess data.

Is-Sur Xerri huwa impjegat bħala skrivan fid-Dipartiment għall-Proġetti u Żvilupp u kien ntgħażel bħala IT facilitator taħt sejħa għall-applikazzjonijiet li kienet ħarġet mill-MPO fit-23 ta' Lulju, 1997 u l-għażla saret fit-12 ta' Diċembru, 1997.

AGRIKOLTURA U SAJD - ALLOWANCES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' dawk l-impjegati fid-dekasteru tiegħu li qed jirċievu xi forma ta' allowance mill-5 ta' Settembru, 1998?

Min huma u xi grad għandhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mill-5 ta' Settembru sal-lum, ħadd ma beda jirċievi xi forma ta' allowance.

Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' dawk l-impjegati li kienu qed jirċievu allowance qabel il-5 ta' Settembru u għadhom jirċevuha.

INTERN - ALLOWANCES

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti lista ta' dawk l-impjegati fid-dekasteru tiegħu li qed jirċievu xi forma ta' allowance mill-5 ta' Settembru, 1998?

Min huma u xi grad għandhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li sa issa m'hemmx impjegati fid- dekasteru tiegħi li bdew jirċievu xi forma ta' allowance mill-5 ta' Settembru, 1998.

BIEDJA U SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Billi s'issa kull ma ntqal kien biss dwar il-vantaġġi bi sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea li ġġib magħha fis-setturi tal-Biedja u Sajd, jista' l- Ministru ġentilment jinforma lill-Kamra x'inhuma l-iżvantaġġi u x'qed jipprogramma l-Gvern sabiex il-bdiewa, raħħala, sajjieda u l-familji tagħhom jilqgħu għal dawn l-iżvantaġġi?

Billi dawn is-setturi huma żgħar f'pajjiżna u kull ċaqlieqa taffetwaħ, jista' l-Ministru jispjega settur, settur ċioe' l-industrija tal-majjal, tal-poultry eċċ separatament liema żvantaġġi se jolqtuha?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-politika agrikola komuni (CAP) ta' l-Unjoni Ewropea qed tiġi riformata kontinwament.

Peress li l-Onor.

Interpellant naqas milli jsemmi l-vantaġġi wieħed ma jistax jiżen l-istess vantaġġi ma' xi żvantaġġi żgħar li faċilment jistgħu jiġu eliminati waqt diskussjonijiet li għad iridu jsiru.

Jidher ċar iżda li l-għajnuna għas-setturi ta' l-agrikoltura u s-sajd qed jibdew ikunu diretti lejn l-għaqdiet tal-produtturi.

Minn dan wieħed jifhem li għandha tingħata prijorita' sabiex il-bdiewa, ir-raħħala u s-sajjieda jissaħħu fl- għaqdiet tagħhom u jissieħbu mal-gvern fil-preparazzjoni għan-negozjati sabiex nakkwistaw l-aħjar kondizzjonijiet li joħolqu ġid, fiduċja u direzzjoni.

Huwa opportun ukoll li niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant li l- agrikoltura u s-sajd f'Malta ma jistgħux jissejħu żgħar meta jiġu pparagunati mas-sitwazzjoni fl-Unjoni Ewropea.

L-agrikoltura u s-sajd f'Malta jikkontribwixxu madwar 3% tal-prodott gross domestiku (GDP) waqt li l-medja tal-kontribut ta' l-agrikoltura fl-UE huwa ta' 2.9% Għaldaqstant huwa żbal li wieħed inaqqas l-importanza ta' l-agrikoltura f'Malta.

MDC - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it-trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li għall-perjodu msemmi saru sitt trasferimenti fil-Korporazzjoni għall-Iżvilupp ta' Malta.

Dawn it-trasferimenti kienu jinvolvu mpjegati tal-Korporazzjoni li rritornaw minn diversi ministeri u dipartimenti wara perjodu ta' secondment.

It-trasferimenti jsiru skond l-esigenzi tal-Korporazzjoni.

NTOM - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fin-National Tourism Organisation of Malta?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab infurmat li, ħlief għal persuna waħda li talbet biex tiġi ssekondata ma' Ministeru ieħor, ma sar l-ebda trasferiment ieħor bejn is-6 ta' Settembru u t-28 ta' Ottubru 1998 fin-National Tourism Organisation - Malta.

INDAFA PUBBLIKA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat- 28 ta' Ottubru, 1998 fid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li ma saru ebda trasferimenti fid-Dipartiment ta' l-Indafa Pubblika fil-perjodu msemmi.

Ma naħsibx illi l-Gvern għandu jintrabat fuq x'jistgħu jkunu l-esiġenzi tas- servizz fil-futur.

MFSC - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru 1998 fil-Malta Financial Services Centre?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-Malta Financial Services Centre hija entita' b`uffiċċju wieħed u għaldaqstant ma jingħatawx trasferimenti.

VAT OFFICE - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fil-VAT Office?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mis-6 ta' Settembru 1998 sat-28 ta' Ottubru 1998 saru 3 trasferimenti li jikkonċernaw id-Dipartiment tas-CET.

Fil-każ ta' l-ewwel tnejn, it-trasferimenti saru fuq talba ta' l-uffiċjali kkonċernati.

Fil-każ tat-tielet wieħed, it-trasferiment sar minħabba esiġenza fid-Dipartiment tat-Teżor.

Għalkemm in-numru ta' trasferimenti jinżamm limitat kemm jista' jkun, dejjem jistgħu jinqalgħu ċirkostanzi fil- futur li jkunu jirrikjedu li jsir xi trasferiment.

IPSE - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw trasferimenti mis-6 ta' Settembru sat-28 ta' Ottubru, 1998 fl-Institute for the Promotion of Small Enterprises?

Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għalfejn saru dawn it- trasferimenti?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex il-ħsieb li jsiru trasferimenti fil- futur qarib fil-post tax-xogħol hawn fuq imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien infurmat li għall-perjodu msemmi ma sar ebda trasferimenti fl-entita' msemmija.

It-trasferimenti jsiru jekk il-ħtieġa tkun titlob hekk.

AGRIKOLTURA U SAJD - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill- aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

Jista', f'kull każ, il-Ministru jgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mill-aħħar elezzjoni ġenerali 'l hawn, 31 impjegat ġew trasferiti minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru, filwaqt li 11 'il impjegat ġew trasferiti għal dipartimenti li jaqgħu taħt Ministeri oħra.

F'kull każ it-trasferimenti saru minħabba fl-eżiġenzi tas-servizz.

Iktar dettalji tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

GĦAWDEX - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tagħha li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Ministeru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

Tista', f'kull każ, il-Ministru tgħid minn fejn u għal fejn saru dawn it-trasferimenti u għal liema raġunijiet?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nixtieq ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li mill- aħħar Elezzjoni Ġenerali sal-lum kien hemm tliet impjegati li kienu trasferiti minn dipartiment għal ieħor fil-Ministeru għal Għawdex.

Tnejn minnhom kienu trasferiti mid-Dipartiment għal Proġett u Żvilupp għad- Dipartiment tal-Customer Services filwaqt li l-ieħor kien trasferit mid- Dipartiment tal-Proġetti u Żvilupp għal dak għas-Servizzi Korporattivi.

Dawn it-tliet trasferimenti saru skond l-esiġenzi tad-dipartimenti konċernati.

Ma sar l-ebda trasferiment ta' xi impjegati mid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-Ministeru għal Għawdex għal xi post ieħor li jaqa' taħt Ministeri oħra.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu li mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali 'l hawn ġew trasferiti: i) minn dipartiment għal ieħor fl-istess Miniseru; ii) minn dipartimenti f'Ministeru għal xi post ieħor li jaqgħu taħt Ministeri oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mill-aħħar Elezzjoni Ġenerali sa l-4 ta' Novembru 1998 ġew trasferiti 52 impjegat li minnhom 50 ġo dipartimenti li jaqgħu f'dan il-Ministeru u 2 f'Ministeru ieħor.

Minn dawn it-52 impjegat 27 talbu li jiġu trasferiti huma stess waqt li l-bilanċ kienu trasferiti skond l-esiġenzi tas-servizz.

Listi ta' dawn it-trasferimenti qed jigu mehmuza.

Minbarra dawn kien hemm 15 impjegat ieħor li talbu biex imorru fis- Segretarjat ta' Ministri u Segretarji Parlamentari oħra.

OPM - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu: i) każwali; u ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impjieg/ingaġġ tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġedditx (inklużi dawk fuq bordijiet governattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra) mill-5 ta' Settembru, 1998 'il hawn?

Fil-każijiet kollha separatament, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens, fejn applikabbli, lil dawk fuq imsemmija li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li fid-dikasteru tiegħi n- numru ta' ħaddiema każwali huwa ta' 28 u dawn kollha jaħdmu bħala tajpisti waqt li n-numru ta' ħaddiema bil-kuntratt huwa ta' 371 li l-pożizzjonijiet tagħhom huma kif hemm indikat fuq it-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dawn il-ħaddiema kollha kien sarilhom il-kuntratt tagħhom qabel il-5 ta' Settembru, 1998, pero' tlieta minnhom kellhom il-kuntratt tagħhom imġedded wara l-5 ta' Settembru 1998, peress li kien skadilhom.

Mill-5 ta' Settembru 1998 'il hawn intemm l-ingaġġ skond il-kuntratt ta' 19- il persuna li ħadd minnhom ma tneħħa minn fuq xi bord.

Minn dawn 13 tħallsu kumpens ta' sitt xhur paga, tnejn tħallsu kumpens ta' tliet xhur paga u erbgħa ma tħallsu l-ebda kumpens, dejjem skond il-kuntratt li kellhom.

AFFARIJIET BARRANIN - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dikasteru tiegħu: i) każwali; u ii) bil-kuntratt u għal liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Fil-każijiet kollha separatament, jista' l-Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmija li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: In-numru ta' impjegati każwali fil-Ministeru ta' l- Affarijiet Barranin fil-preżent huwa ta' sebgħa.

Sitta huma fuq xogħol ta' skrivani filwaqt li waħda hija ħassiela.

Il-Kap tad-Direttorat ta' l-Unjoni Ewropea huwa impjegat b' kuntratt.

Arranġamenti kuntrattwali jeżistu wkoll fil-kaz ta' disgħa Ambaxxaturi u żewġ Konslijiet Maltin.

Dawn l-individwi għadhom kollha fil-kariga, għalkemm l-offerta li għamlu uħud minn dawk li qedgħin bil-kuntratt li jirrżenjaw mill-post, kif tenuti li jaghmlu wara l-bidla fl-Amministrazzjoni, qiedgħa tiġi kkonsidrata.

Sadanittant, mill-5 ta' Settembru 1998 ' il hawn, kellna kaz wieħed ta' Ambaxxatur (li mhux inkluż fil-figura mogħtija qabel) li volontarjament spiċċa mill-kariga tiegħu meta ntemmlu t-terminu fl-aħħar ta' Ottubru 1998.

Ġiet aċċettata wkoll ir-riżenja ta' persuna li kienet impjegata bil- kuntratt bħala Sewwwieq Personali/Uffiċjal tas-Sigurta' mal-Ministru preċedenti, li spiċċa mill-impieg tiegħu b' seħħ mill-10 ta Settembru 1998.

Fil-kaz ta' dan l-individwu, tħallsu l-benefiċċji kollha dovuti lill- persuna konċernata, skond il-provvedimenti tal-kuntratt li kien iffirma mal- Ministeru u skond kif jipporvdu l-liġijiet industrijali ta' pajjiżna.

POLITIKA SOĊJALI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema taħt id-dekasteru tiegħu (i) każwali u; (ii) bil-kuntratt u għal-liema pożizzjonijiet f'kull każ?

Jista' jgħid kemm minn dawn ġie mitmum l-impieg/ingaġġ tagħhom jew għalqilhom it-terminu u ma ġġeddidx, inklużi dawk fuq bordijiet ġovernattivi, parastatali jew ta' kull xejra oħra mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn?

Fil-każijiet kollha separatament jista' l-Ministru jgħid kemm ġie mħallas kumpens fejn applikabbli lil dawk fuq imsemmija li ma baqgħux ingaġġati mill-Gvern preżenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Żewġ tabelli li jipprovdu l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru, waħda dwar in-numru ta' impjegati fuq bażi każwali u l-oħra dwar impjegati b'kuntratt tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-Seduta.

Dawn it-tabelli ma jinkludux dawk il-persuni li kienu mpjegatii b'kuntratt fis-Segretarjat Privat ta' xi Ministru taħt l-Amministrazzjoni preċedenti u li kienu miestiedna jirriżenjaw skond it-termini ta' l -istess kuntratt.

Dawn l-impjegati ħa l-kumpens stabilit b'mod uniformi fl-istess kuntratt.

PBS - ILMENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-aħħar ta' Awissu, 1998 kemm saru ilmenti lill-Awtorita' tax-Xandir dwar il-PBS mill-Partit Nazzjonalista?

F'kemm-il wieħed il-Partit Nazzjonalista ngħata raġun?

Fl-istess perjodi kemm saru ilmenti lill-Awtorita' tax-Xandir dwar il-PBS mill-Partit Laburista?

F'kemm-il wieħed il-Partit Laburista ngħata raġun?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-perjodu bejn l-1 ta' Novembru, 1996 u l-aħħar ta' Awissu 1998, l-Awtorita' tax-Xandir trattat 54 ilment dwar il- PBS.

Il-Partit Nazzjonalista kellu 44 ilment, u l-Awtorita' sabet li 20 minnhom kienu ġustifikati, tnejn parzjalment.

Fl-istess perjodu, il-Partit Laburista kellu 10 ilmenti li minnhom tnejn kienu ġustifikati, wieħed parzjalment.

ZABBAR - LETTER BOX

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-Maltapost tikkonsidra li twaħħal letter box fl- inħawi ta' Triq il-Baħrija, Zabbar, minħabba li f'din l-area li tinkludi wkoll fost oħrajn Triq il-Kappuċċini m'hemmx letter box?

Billi dawn l-akkwati huma ferm abitati u billi din id-domanda qed issir f'isem diversi residenti, huwa possibbli li din it-talba tiġi kkonsidrata?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li peress li l-eqreb kaxxa ta' l- ittri għal Triq il-Baħrija tinsab fi Triq Alessio Erardi, il-kumpannija ma tarax il-ħtieġa li titwaħħal kaxxa ta' l-ittri fl-inħawi ndikati.

GĦARGHUR - TORRI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'servizzi qed joffri t-torri tal-Gharghur u liema istituzzjonijiet/organizzazzjonijiet qed jagħmlu użu minn dawn is-servizzi?

Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni billi jgħid kull servizz min qed jagħmel użu minnu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

GHARGHUR - ARBLU

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom panelli mwaħħlin ma' l-arblu tal-Gharghur is-Super I TV u kemm minnhom qed jintużaw?

Jista' l-Gvern ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rapport jew/u rapporti li għandu fuq il-possibbilta' li jitwaħħlu aktar panelli ma' dan l-arblu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill-Onor.

ANAESTHETIC NURSE - LABOUR/GYNAE THEATRE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonsulta mad-Direttur tan-Nursing u jikkonsidra li jalloka anaesthetic nurse speċifikament għal-labour theatre u l-gynae theatre?

Minħabba li fil-labour theatre isiru ta' kuljum għadd ta' ċesarji, fosthom emerġenzi, jaqbel il-Ministru li hemm bżonn ta' anaesthetic nurse f'dan il-post?

Billi s'issa f'dan it-theatre tmur nurse (mhux dejjem) minn theatres oħra, jaqbel il-Ministru li l-fatt li f'dawn iż-żewġ theatres ikun hemm anaesthetic nurse allokat hemm, jgħin biex dawn it-theatres jinżammu aktar equipped fejn tidħol l-anaesthesia?

Billi l-labour theatre hu post delikat għax ħafna drabi mil-lopju li qed tagħti jiddependu żewġ ħajjiet (omm u tarbija), jaqbel il-Ministru li jkun pass kbir 'il quddiem jekk f'dan il-post ikun hemm aneasthetic nurse tal- post, l-istess kif hemm scrub nurses tal-post?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-idea li jkollna Anaesthetic Nurse speċificament allokat kuljum bejn il-Labour Theatre u l-Gynae Theatre huma l-għan li lejh qegħdin naħdmu għal dan l-aħħar żmien.

Kien għalhekk li tlabna biex in- numru ta' Anaesthetic Nurses għall-Operating Theatre Karen Grech jizdied - dan billi l-coverage ta' dawn iż-żewġt theatres isir kważi dejjem minn hemmhekk.

Wieħed irid jinnota li mill-ewwel ta' Settembru s'issa ġew allokati żewġ nurses ġodda li għadhom qegħdin jieħdu t-training meħtieġ biex wieħed wara jara l-potenzjal tagħhom f'dan il-mistier.

Nispera li s-sitwazzjoni tkun differenti fi ftit zmien.

Nixtieq nenfasizza li qatt u fl-ebda ħin ma kellna l-okkażjoni li saret xi ċesarja mingħajr ma kien hemm preżenti l-Anaesthetic Nurse.

Għalkemm huwa fatt li ġieli kellna bżonn inġibu Anaesthetic Nurse minn theatres oħra, dawn l-okkażjonijiet huma rari.

Wieħed irid jinnota li jkun hemm ġranet li ma jkollniex ċesarji u għalhekk is-sistema hi li meta jkollna iktar minn żewġ ċesarji ppjanati nagħmlu arranġamenti biex ikun allokat Anaesthetic Nurse għal-labour theatre biss.

SPTAR SAN LUQA - CARDIAC SURGEON

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid kemm saru open heart surgeries fil-main operating theatre ta' l-Isptar San Luqa kemm ilu hawn Malta il-cardiac surgeon li ismu qed jintbagħat separatament?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hu maħsub li tiġi tiswa CABG li ssir Malta minn team Malti u kemm tiġi tiswa li kellek tibgħat il-pazjent l-Ingilterra għall-istess operazzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid meta beda jopera Malta s-surgeon imsemmi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 897 qegħda tinġabar.

Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

PJAN TA' ŻVILUPP SOĊJO-EKONOMIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-ħsieb tal-Gvern fir-rigward ta' l-implimentazzjoni tal-pjan ta' żvilupp soċjo-ekonomiku għan-naħa t'Isfel ta' Malta li Gvern Laburista kien ipprepara b'konsultazzjoni sħiħa mal-kunsilli lokali nvoluti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qegħda ssir reviżjoni tal-pjanijiet kollha li kienu diġa' pproġettati, inkluż dak li qed jirriferi għalih l-Onor.

Membru, bil-għan li jittieħdu d- deċiżjonijiet meħtieġa dwarhom.

BIGHI - RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra f'liema pożizzjoni jinsab ir-restawr tal-proġett ta' Bighi ġewwa l-Kalkara li kien inbeda minn Gvern Nazzjonalista?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-restawr tal-proġett ta' Bighi ġewwa l- Kalkara bħalissa qed jiffoka fuq il-Palazz Ċentrali fejn hu maħsub illi jitwaqqaf Ċentru Nazzjonali tar-Restawr.

Ix-xogħol f'dan il-Palazz qiegħed fi stadju avvanzat ħafna.

Bini ieħor fi ħdan l-istess kumpless ser ikun restawrat fil-futur wara li jiġu kkonsidrati proposti relatati.

BORMLA - ĠNIEN PUBBLIKU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra jekk hemmx ikkonsidrat u ppjanat sabiex fil-futur qarib isir ġnien pubbliku aħjar quddiem St Nicholas Married Quarters, sal-Mina ta' Santa Liena Bormla sabiex il-Bormliżi jkollhom ġnien denju ta' dak l-isem bħal dawk li hemm f'postijiet oħra bħal per eżempju f'Tas-Sliema?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat li kienu diġa' ttieħdu inizjattivi sabiex ġiet studjata din il-possibbilta' minn Gvern Nazzjonalista preċedenti.

L-ideat u l-proposti rigward dan il-ġnien kienu ġew mgħoddija lill-Kunsill Lokali ta Bormla li donnu għandu l-intenzjoni li tiġi żviluppata l-area magħrufa bħala l-Polverista għal għan li qed isemmi l- Onor. Interpellant.

Dan għandu jiġi sottomess għall-inklużjoni fil-pjan li qed jifformula l-Gvern għall-iżvilupp tal-Kottonera.

BIRGU - AUBERGE DE FRANCE

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra f'liema pożizzjoni ta' restawr jinsab l-Auberge de France ġewwa l-Birgu?

Hemm il-ħsieb li dan il- post jinfetaħ għal pubbliku?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat illi sar xogħol ta' prijorita' li kien jikkonsisti f'tindif tal-Bini, tibdil ta' travi li kienu jinsabu f'qagħda perikoluża, xogħol tar-restawr tal-ġebla, kisi ta' soqfa u xogħol strutturali ieħor.

Ix-xogħol sar mill-Cottonera Rehabilitation Project.

Għadhom qed jiġu kkonsidrati proposti għal użu aħjar ta' dan il-bini.

BIRGU - AUBERGE D'ANGLETERRA - KOTBA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm hemm kotba għal użu u self tal- pubbliku ġewwa l-Auberge d'Angleterre ġewwa l-Birgu u kemm kotba ingħataw lil din il-librerija pubblika fl-1997 u s'issa, 1998?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-bidu tal-1997, in-numru ta' kotba fil- Librerija tal-Birgu għad-dispożizzjoni tal-pubbliku kien jammonta għal 3,130.

Matul is-sena msemmija ġew miżjuda 231 biex l-ammont tela' għal 3,361.

S'issa sa l-aħħar ta' Ottubru 1998 ġew miżjuda 237 ktieb biex l- ammont totali s'issa jaqra 3,598.

LIBRERIJI PUBBLIĊI - KOTBA BL-ISPANJOL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kotba bil-lingwa Spanjola li nxtraw tul dawn l-aħħar ħames snin għal-libreriji pubbliċi u jekk kemm-il-darba kienx bord ad hoc li ħa d-deċiżjoni liema kotba partikolari jinxtraw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li matul dawn l-aħħar ħames snin inxtraw 205 ktieb bil-lingwa Spanjola.

Il-kotba nxtraw fuq pariri ta' kumitat imwaqqaf apposta dwar is-selezzjoni u x-xiri tal-kotba.

BIRGU - AUBERGE D'ANGLETERRE - ESPOŻIZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il-darba jikkonsidrax li ġewwa l-Auberge d'Angleterre ġewwa l-Birgu jkun hemm espożizzjonijiet kontinwi ta' artisti tal-lokal mill-ħafna talent li hemm u Maltin sabiex dan iservi ta' attrazzjoni oħra għat-turisti li jiġu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, se nilqa' s-suġġeriment ta' l-Onor.

Membru u nikkonsidrah fil-kwadru tal-pjan li se jitħejja biex il-kultura u l-wirt tal-poplu jieħdu sura aktar ħajja fil-lokalitajiet bħal dawk li semma' fil- mistoqsija.

SCHOOL DEVELOPMENT PLAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess tat-tfassil ta' School Development Plan (1) fl-iskejjel primarji; (2) fl-iskejjel junior lyceums; (3) fl-iskejjel sekondarji; (4) fit-trade schools; (5) fl-iskejjel speċjali; (6) fl-iskejjel post-sekondarji?

F'kull każ, liema skejjel fasslu l-pjan ta' żvilupp tagħhom?

Liema le?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li mija u 11-il skola primarja, sekondarja u tas-snajja fasslu l-iSchool Development Plan.

13-il skola għadhom fil-proċess li jippreżentaw l-iSchool Development Plan.

Dawn huma:

Skola Primarja B'Kara A S. Gwann A Mosta A Kalkara Vittoriosa Marsa A Żebbuġ B Qrendi Qormi (SG) B Qormi (SG) A

Skola tas-Snajja Stefano Żerafa - Naxxar Abram Gatt - Bighi Danny Cremona - Qormi It-taħriġ biex isir id-Development Plan beda fis-settur primarju u sekondarju bill-ħsieb li jiġi estiż aktar il-quddiem fis-settur post sekondarju.

L-Iskejjel Speċjali kollha mexjin bil-proċess tat-tfassil ta' l-iSchool Development Plan.

Il-proċess waqa' lura minħabba li l-Assistent Direttur responsabbli mill-iskejjel Speċjali għamel xi żmien indispost u hemm ukoll żewġ skejjel Speċjali mingħajr Kap ta' l-iskola.

(Santa Marija Day School u San Miguel Special School).

L-iSchool Development Plan ta' l-Iskola Speċjali tas-Sannat, Għawdex ġie inkorporat ma' l-Iskola tal-Primarja tas-Sannat.

SKEJJEL: MELLIEĦA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li wasslu biex kważi jieqaf għal kollox ix-xogħol li kien qed isir fuq l-iskola primarja tal-Mellieħa?

Jista' jiġi żgurat li l-pilastri tal-bricks li twaħħlu biex magħhom jeħel il-ħadid tal-boundary wall huma b'saħħithom biżżejjed?

Meta se jitwaħħal il- ħġieġ fl-arkati tal-pjan terran?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-ebda stadju ma waqaf ix-xogħol fuq l- iskola primarja tal-Mellieħa u li l-pilastri tal-bricks li nbnew biex magħhom jeħel il-ħadid tal-boundary wall huma b'saħħithom biżżejjed peress li huma rinforzati bil-ħadid minn ġewwa u mimlijin bil-konkos.

Ġejt mitlub nitlob lill-Onor.

Membru jispeċifika għal liema arkati qiegħed jirriferi fil-pjan terran.

POSTIJIET STORIĊI - GĦASSIESA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid kemm hemm għassiesa assenjati bil-lejl mas-siti arkeoloġiċi u storiċi ta' Malta u Għawdex?

X'passi qed jittieħdu biex jiġi żgurat li dawn ikunu xogħol u jkunu mas-siti meta suppost ikunu hemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li b'kollox hemm 44 għassiesa assenjati bil- lejl mas-siti arkeoloġiċi u storiċi ta' Malta u Għawdex.

Fil-każ ta' Għawdex, dawn l-ispezzjonijiet qed jieħdu ħsiebhom spetturi fl-Internal Audit tal-Ministeru għal Għawdex.

Għal Malta l-ispezzjonijiet jieħdu ħsiebhom l-uffiċjali responsabbli.

SKEJJEL: MARIA ASSUNTA - PROĠETT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett li beda s-sena li għaddiet fl- Iskola Maria Assunta b'kollaborazzjoni mal-SWDP u b'kordinazzjoni mal-kap ta'l-iskola u ma' Dr Chris Bezzina?

Se jkompli dan il-proġett matul is- sena skolastika 1998-99?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proġett li beda s-sena li għaddiet għadu sejjer.

a. Is-sena l-oħra numru ta' studenti tal-Form IV u tal-Form III kellhom laqgħat darba fil-ġimgħa ma' żewġ Social Workers mill- SWDP dwar ħiliet meħtieġa għall-imġieba aħjar.i.e. relaxation skills behavioural skills.

b. Matul il-vaganzi tas-sajf dawn l-istudenti ġew mistiedna jattendu laqgħat simili fiċ-ċentru ta' SWDP.

c. Filwaqt li ma baqgħetx tinħass il-ħtieġa għal aktar laqgħat ma' l- istudenti li issa qegħdin fil-ħames sena, minħabba li sar progress fl- imġieba tagħhom, qegħdin jitkomplew il-laqgħat għall-istudenti li mit- tielet klassi issa telgħu fir-raba' klassi.

Diġa' deher progress fl- imġieba ta' dawn l-istudenti.

Din is-sena minbarra t-tfal tar-raba' klassi qegħdin isiru laqgħat għall- istudenti tat-Tieni u t-Tielet klassi ukoll.

B'inizjattiva tal-kunsill skolastiku u b'kollaborazzjoni ma' l-SWDP ser isiru laqgħat għall-ġenituri fuq bażi regolari.

U.E. - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li fil-ġurnal "Il-Ġens" tat-3 ta' Settembru, 1998 l-editur ikkwota esperti anonimi li "Hekk kif Malta tneħħi mill-friża l-applikazzjoni tagħha, l-għajnuna li tirċievi mill-Unjoni Ewropea tirdoppja u flok il-Lm5 miljun għall-ħames snin li qed tieħu bħalissa, tibda tieħu mat-Lm12 miljun għal ħames snin".

Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm l-Unjoni Ewropa se tagħti flus lil Malta fl-1999, 2000, 2001, 2002 u 2003 issa li l-applikazzjoni tneħħiet mill-friża?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 1008.

MALTA DRYDOCKS - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-ħaddiema li hemm jaħdmu fil- Malta Drydocks belt belt?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SANT'ANĠLU - ŻVILUPP

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal-Gvern għall-iżvilupp ta' Sant'Anġlu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sant'Anġlu jinkwadra ruħu fl-iżvilupp kollu tal-Kottonera u d-dettalji jingħataw fi żmien li jkun opportun.

PROĠETT TAL-KOTTONERA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista hemm li l-proġett tal- Kottonera jingħata prijorita', jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li dan il-proġett (yacht marina fil-Birgu) jinbeda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Id-diskussjonijiet dwar dan il-proġett qegħdin isiru b'ritmu mgħaġġel u l-ħsieb tal-Gvern hu li l-proġett jibda malajr kemm jista' jkun.

Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant meta l-Gvern kien fl-oppożizzjoni kien diġa' esprima l-opinjoni tiegħu dwar dak li ma kienx jaqbel kif kien qiegħed isir, u dawn l-affarijiet qed jiġu rranġati issa.

Dettalji jingħataw fi żmien li jkun opportun.

PROGRAMM ELETTORALI TAL-PARTIT NAZZJONALISTA - BAĊIR NRU 1

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista hemm li Baċir Numru 1 isir attrazzjoni u peress li f'risposta għal domanda parlamentari numru 341 ir-risposta kienet li l-Gvern għadu qed jikkunsidra l-pożizzjoni tiegħu dwar l-użu ta' l-istess baċir, jista' l-Ministru jgħid x'hemm eżattament ipprogrammat dwar il-futur ta' dan l-istess baċir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Gvern għadu ma wasalx għall-konklużjonijiet tiegħu.

ANZJANI - DAR F'BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista'l- Ministru jgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta mal-bdil ta' biċċa art fl- area fejn qed tinbena d-dar ta' l-anzjani f'Bormla?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt ffirmat bejn il-Gvern u l- Knisja għal dan l-istess bdil?

ONOR.

TONIO BORG: Il-kondizzjonijiet marbuta mal-bdil ta' biċċa art fl- area fejn qed tinbena d-dar ta' l-anzjani f'Bormla huma dawk li jidhru fil- kuntratt bejn il-Knisja u l-Gvern li jġib id-data tas-6 ta' Awissu, 1997 u li tiegħu tpoġġiet kopja fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l- applikazzjoni HA663/95 quddiem l-Awtorita' tad-Djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-applikant taħt HA 663/95 xtara r-residenza tiegħu permezz ta' kuntratt tan-Nutar Sandro Schembri Adami u datata 27 ta' Awissu, 1998.

DINGLI: TRIQ IL-MERILL - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jindaga għaliex fi Triq il-Merill, f'Ħad-Dingli waqt li qed issir it-triq sabiex jgħaddu l-water culverts u l-main ta' l-ilma u ħaffru pedament għan-naħa l-oħra tat-triq biex jinbena ċint, tkissru l-katusi tad- drenaġġ li ħerġin mid-djar għal tal-Gvern darbtjen u filwaqt li l- kuntrattur wiegħed, fil-preżenza tal-Kunsillier Lokali Peter Abela, li se jibdel kollox, dan qabad u għamel sleveng bla kolla xejn (xogħol ta' kafkaf); radam kollox bil-konkons u għaldaqstant ix-xogħol la sar sew u kif sar se jipproduċi u jikkawża ħsarat fil-futur?

Qed jingħad ukoll li taħt iċ-ċint li se jinbena se jkunu għaddejjin (fil- fatt diġa' jinsabu fil-post) il-katusi tal-Gvern tad-drenaġġ.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sabiex ikunu jistgħu jgħaddu l-water culverts u l-main ta' l-ilma fi Triq il-Merill, Ħad-Dingli bilfors kellhom jitkissru l-katusi tad-drenaġġ (house connections) minħabba li dawn kienu jinsabu fil-wiċċ tat-triq.

Dawn issewwew darbtejn temporanjament sakemm ix- xogħol infrastrutturali kellu jsir.

Issa li dan ix-xogħol tlesta fil-jiem li ġejjin sejrin jinbidlu l-katusi bejn is-sufun u l-main tad-drenaġġ tad- djar.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija fejn intqal li taħt iċ-ċint li se jinbena jeżistu katusi tad-drenaġġ tal-Gvern nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fil-fatt veru jeżistu dawn il-katusi u d-direzzjoni tagħhom sejra lejn il-pumping station tad-drenaġġ.

Il-prekawzjonijiet meħtieġa ġew meħuda u li l-inspection manholes li hemm biswit dan il-ħajt ġew mgħollija għal-livell tat-triq u għaldaqstant bl-ebda mod m'hi se tiġi ostakolata l-flow tad-drenaġġ f'dawn il-katusi.

PA - APPLIKAZZJONI PA 6099/96

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra għaliex fis-sit (art) fil-kantuniera bejn Valletta Road u Mosta Road, fl-Imdina (fit-tarf t' isfel f'Saqqajja Hill), l-enforcement offices tal-Planning Authority: l-ewwel servew stop notice lil aħwa, li isimhom qed jintbagħat separatament, meta x-xogħol li sar ġie affettwat mill-istess aħwa wara li ġew mitluba li jagħmlu dan mill-Kunsill Lokali ta' l-Imdina (vide ittra unita); imbagħad taw parir lill-istess aħwa sabiex a spejjeż tagħhom japplikaw għall-PA permit għax-xogħol li kien qed isir; u issa l-istess awtorita' qed tirrifjuta l-permess applikat skond numru PA 6099/96; tant li ħareġ rifjut u sabiex jitkompla jitqiegħed il- melħ fuq il-ferita, dawn kellhom jerġgħu joħorġu l-flus biex jappellaw - Appell Nru. 510/98?

Jista' l-Ministru, bil-poteri li tagħtih il-liġi, jitlob illi l-istess rifjut ta' PA 6099/96 jiġi rtirat u l-permess jinħareġ u li dawn l-aħwa jiġu rimborsati fl-intier għas-somma li ħallsu ta' l-appell?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-nies imsemmija fl-interpellanza bnew pjattaforma tal-konkos ġo sit li jinsab il-barra mill-konfini ta' żvilupp.

Jirriżulta wkoll illi l-Kunsill Lokali ta' l-Imdina kien għamel xi forma ta' pressjoni fuq in-nies imsemmija u dan bħala proprjetarji sabiex dawn inaddfu din l-art minn xi mbarazz.

B'riżultat ta' dan it- tindif, l-aħwa msemmija dehrilhom illi għandhom jibnu din il-pjattaforma.

Peress illi dan it-tip ta' żvilupp jirrekjedi permess, nhar it-2 ta' Settembru, 1996, ġie servut Stop and Enforcement Notice kontra l- iżviluppaturi skond l-Att Nru. 1 ta' l-1992 dwar l-ippjanar.

Sadanittant fl-4 ta' Settembru, 1996, il-Kunsill Lokali tal-Imdina nforma lill-Awtorita' tal-Ippjanar li kien hu li talab lil dawn il-persuni sabiex 'inaddfu din l-area' u li 'dawn offrew li jirrabilitaw l-area kollha bi spejjeż tagħhom'.

B'konsegwenza ta' l-istop and enforcement notice kontra l-iżviluppaturi, il-proprjetarji ssottomettew applikazzjoni skond artiklu 52 ta' l-istess Att, sabiex jinsanaw dan l-iżvilupp liema talba ġiet rifjutata mill- Kummissjoni għal Kontrol ta' l-Iżvilupp.

Din id-deċiżjoni ġiet appellata quddiem il-Bord dwar l-Appelli ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Għaldaqstant, skond l-istess artiklu 52, l-Avviż tat-Twettieq jibqa' sospiż mill-operat tiegħu sa mal-proċess kollu ta' l- applikazzjoni jiġi eżawrit skond il-liġi.

Il-liġi ma tagħti l-ebda poter lill-ministru sabiex dan (i) jitlob l- irtirar tar-rifjut u li l-permess jinħareġ, u (ii) jitlob li l-applikanti jiġu rimborsati għas-somma li ħallsu ta' l-appell.

MTARFA - ARBLI TAD-DAWL

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa peress li twaħħlu l-arbli ġodda għall-wires tad-dawl li minn Triq Santa Luċija, Mtarfa jitwasslu s-servizz għall-irziezet imsejħa ta' Galabardi u San Alessjo fuq ir-Riħ ta' Wied il- Qlejgħa - issa l-wires li għadhom fuq l-arbli l-qodma jiġu trasferiti għall- arbli l-ġodda peress li dawk l-arbli l-qodma qegħdin fi stat perikoluż ħafna (vide pjanta unita)?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li l-Korporazzjoni Enemalta diġa' ttrasferiet il-linji fuq l-arbli ġodda li hemm fl-inħawi msemmija mill- Onor. Interpellant.

Ix-xogħol biex jinbidlu l-arbli qodma li fadal qed jiġi ipprogrammat flimkien ma' xogħolijiet oħra.

MTARFA - PUBLIC CONCENIENCE

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jieħu l-passi sabiex il-Public Convenience ħdejn il-Gymnasium ta' l-Imtarfa tinfetah għall-użu tal-pubbliku billi din inbniet u baqgħet magħluqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jaghmel id-domanda lill-Ministru kkoncernat.

MALTACOM - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra: (1) Jekk il-Gvern għandux il- Major Shareholding fil-Maltacom; (2) Jekk dan hu minnu, huwiex il-gvern li jaħtar iċ-Chairman ta' l-istess Maltacom; (3) Il-Ministru preżentement hu f'pożizzjoni li jerġa' jpoġġi f'posthom dawk il-ħaddiema ta' l-istess Maltacom (ex-Telemalta) li wara l-Elezzjoni ta' l-1996 ġew mogħtija transfers għal skopijiet li nqdew ħbieb tal-Partit li kien ġie elett fil- Gvern - jerġgħu jitpoġġew lura fix-xogħol li kienu qed jagħmlu sa dakinhar; (4) Jekk dan għandux isir immedjatament ma' dawk il-ħaddiema li kienu qegħdin jaħdmu fis-sezzjoni tat-Telecare fil-Furjana u mbagħad ġew trasferiti nies magħrufa għall-affiljazzjonijiet politiċi tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-gvern għandu l-Major Shareholding fil-Maltacom.

Il-ħatra taċ-Chairman issir mill-Gvern.

Rigward it-tielet u r-raba' parti tal-mistoqsija qed isiru l- investigazzjonijiet meħtieġa.

SAĦĦA - PUBLIC CONVENIENCES

L-ONOR.

ANTHONY ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għal public convenience fid-diversi bliet u rħula jista' l-Ministru: (a) jara li l-latrina fi Triq id-Dejqa, Valletta, kantuniera ma' Triq it-Teatru l-Qadim, Valletta tkun miftuħa għas-servizz tal-poplu kuljum; (b) jara l- istess latrini jkollhom attendent dejjem preżenti; (c) jara li l-health attendents li qabel kienu ikunu għassa mal-latrini fil-bieb ta' l-Imdina (tarf ta' Howard Gardens) u f'College Street, Rabat - b'sens ta' ġustizzja u mhux vendikazzjoni jitpoġġew lura fejn kienu qabel u mhux kif ġew arbitrarjament trasferiti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

SIGURTA' SOĊJALI - GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni separati li qed jirċievu l-għajnuna soċjali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li il-kriterju għad-dritt ta' l-għajnuna soċjali hu marbut mal-mezzi, u n-numru ta' persuni fil-familja.

L-istat ċivili ta' min jagħmel it-talba ma għandu ebda riflessjoni fl-eliġibilta' għal din l-għajnuna.

Jidher li sal-lum ma nħassitx il-ħtieġa li tinżamm statistika separata li turi jekk dawk li japplikaw għall-għajnuna soċjali humiex persuni separati.

PERSUNI ROMOL - TFAL TAĦT IS-16-IL SENA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni romol li għad għandhom ulied taħt is-16-il sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' romol li jirċievu Pensjoni għar-Romol taħt l-iskema kontributorja, u li għad għandhom tfal taħt is-16-il sena huwa ta' 598.

PENSJONI TAS-SERVIZZI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' persuni li gawdew mill-iskema tal-Pensjoni tas-Servizzi kif mogħtija mill-Gvern Laburista?

Jista' jgħid x'kienet in-nefqa u kemm għad hemm persuni li għadhom ma gawdewx minn din l-iskema?

Jista' jgħid ukoll meta se jitħallsu dawn il-każi li għad hemm pendenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Rigward mistoqsija parlamentari numru 1096 l- informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SIGURTA' SOĊJALI - PENSJONI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq kull kategorija ta' pensjoni mħallsa mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali sena b'sena, mill-1994 sa llum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SIGURTA' SOĊJALI - CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet in-nefqa attwali f'allowance tat-tfal għas-sena 1994, 1995, 1996, 1997 u l-ammont ta' overtime li tħallas lil din is-sezzjoni li taħdem dan il-benefiċċju, sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-nefqa annwali fl-allowance tat-tfal u l-ammont ta' overtime li tħallas għas-snin imsemmija huwa kif ġej:

|SENA |NEFQA |AMMONT | | |F'ALLOWANC|TA' | | |E TAT-TFAL|OVERTIME | | | |MĦALLAS | |1994 |Lm15,611,9|Lm8,867 | | |80 | | |1995 |Lm15,521,9|Lm10,605 | | |57 | | |1996 |Lm18,333,5|Lm26,126 | | |40 | | |1997 |Lm20,369,5|Lm34,364 | | |90 | |

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li b'miżura mħabbar fid-Diskors tal- Budget ta' l-1996, il-Gvern Nazzjonalista kien ħabbar riforma fiċ- Children's Allowance li biha, b'effett minn Lulju 1996, din l-allowance ġiet suġġetta għat-test tal-mezzi.

Għaldaqstant m'hemmx dubju li ż-żieda fin-nefqa tirrifletti ż-żidiet sostanzjali li jingħataw lil dawk il- familji li l-aktar huma fil-bżonn.

SIGURTA SOĊJALI - BENEFIĊĊJI

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' applikazzjonijiet għall-allowance tat-tfal li għadhom pendenti u ma tħallsux u jagħti indikazzjoni ta' meta se jibdew jitħallsu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: In-numru ta' apaplikazzjonijiet għall-allowance tat- tfal li għadhom pendenti u li għadhom ma tħallsux hu ta' 2,878.

Ħafna minn dawn it-talbiet baqgħu pendenti minħabba li l-applikant ma pproduċewx id-dokumenti mitluba mid-dipartiment biex it-talba tagħhom tkun tista' tinħadem.

Dawn jintalbu biex jipprovdu l-informazzjoni mill-iktar fis possibbli.

Kull min jipproduċi d-dokumenti meħtieġa jkollu l-allowance imħallsa fi żmien 15-il ġurnata.

VETTURI IMPRESSED

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jikkonferma li mis-6 ta' Settembru, 1998 sal-lum ġew ingaġġati diversi vetturi impressed mad- dipartimenti tal-Gvern u l-korpi parastatali?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-Dipartiment tax-Xogħol ma ġiex informat b'kiri ta' vetturi ġodda fuq is-sistema impressed mis-6 ta' Settembru, 1998 sal- lum.

Madanakollu kien informat fi tliet każijiet li s-sid tal-vettura ma kienx f'qagħda li jsuq il-vettura minħabba f'mard u li għalhekk il-kirja tal-vettura ġiet temporanjament sospiża sakemm l-istess sid kien f'qagħda li jirriżumi x-xogħol tiegħu.

EDUKAZZJONI - KAROZZI SELF-DRIVE

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 644, jista' l-Ministru jgħid min kienu dawk il-kumpanniji/individwi li applikaw għas-sejħa ta' kiri ta' karozzi self-drive, x'kienet ir-rata proposta minn kull applikant u min rebaħ din l-offerta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kumpanniji/individwi kienu mistiedna japplikaw għal tliet kategoriji ta' vetturi tal-kiri permezz ta' sejħa li ġiet pubblikata u pproċessat qabel il-5 ta' Settembru, 1998.

Dawn kienu kategorija A: vetturi minn 1000cc sa 1500cc, kategoria B: vetturi minn 1501cc sa 1800cc, u kategorija C: vetturi minn 2000cc sa 2400cc.

Lista tal-kumpanniji/individwi li applikaw bir-rati kuljum proposti minnhom tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

L-offerta f'kategorija A intrebħet mill-kumpannija Autorentals, l-offerta f'kategorija B intrebħet minn Swift Rent a Car Ltd u dik f'kategorija C intrebħet mill-kumpannija Butterfly Garage.

GOLF COURSES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 392 fejn intqal li l-policy paper fir-rigward tal-golf courses ġiet approvata mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, jista' l-Ministru jgħid x'se jsir mill-proposti li kienu saru minn diversi żviluppaturi ta' golf courses wara sejħa li saret mill-Amministrazzjoni Laburista ta' qabel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

SAJJIEDA MALTIN - PROTEZZJONI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jieħu l-Gvern sabiex jipproteġi l-għajxien tas-sajjieda Maltin, partikolarment dawk li jistgħadu għat-ton, mis-sajjieda barranin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Is-sajjieda Maltin igawdu mill-protezzjoni kollha li jagħtuhom il-Forzi Armati ta' Malta sabiex jiġu nforzati l-liġijiet u r- regolamenti kif inhuma sa 25 mil nawtiku kif deskritt f'Kap 226 tal- Liġijiet ta' Malta.

Minkejja li s-sajd għat-tonn isir fil-parti l-kbira tiegħu 'il barra mill- ibħra Maltin kif deskritti hawn fuq, id-Dipartiment tas-Sajd qiegħed jieħu sehem attiv f'diskussjonijiet waqt laqgħat diversi tal-FAO fejn jiġu deċiżi regolamenti fuq l-industrija tas-sajd fil-Mediterran.

Madankollu il-Gvern Malti qiegħed jinsisti illi ċerti metodi ta' sajd tat-tonn, użati minn pajjiżi oħra u li jagħmlu ħsara lill-popolazzjoni ta' din l-ispeċi, jiġu projbiti.

BARRIERI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid: (1) jekk hemmx grading tal-materja prima li jipproduċu l-barrieri tal-qawwi; (2) Jekk issirx sorveljanza sabiex jiġi stabilit li fil-planki u/jew fil-konkos użat għas-soqfa jintużax ramel u żrar ta' kwalita' rikjesta għal tali skop?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

BARRIERI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid: (1) Jekk hux qed isiru spezzjonijiet regolari tal-barrieri li jinsabu fil-kampanja tagħna; (2) jekk hux qegħdin isiru spezzjonijiet u verifiki sabiex jiġi aċċertat li l-barrieri kollha huma mdawra b'ħitan skond il-liġi; (3) Jekk qattx kien hemm xi każ fejn irriżulta li xi sidien tal-barrieri għalqu art proprjeta' tal-gvern jew formanti parti minn toroq pubbliċi; (4) Jekk qatt saru tali verifiki u spezzjonijiet meta kien l-aħħar li tali saru; (5) Jekk hux qed isiru inspections sabiex jiġi stabilit jekk ċerta sidien tal-barrieri humiex qed jabbużaw u jkissru u jaqtgħu blat proprjeta' ta' l-Istat; (6) Jekk monumenti storiċi qrib tali barrieri humiex qegħdin jiġu spezzjonati sabiex jiġi stabilit jekk hux qed issir ħsara lil tali monumenti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

UE - STUDENTI UNIVERSITARJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa stmat li l-Unjoni Ewropea tagħti flus lil kull student universitarju Malti u Għawdxi li jieħu sehem fil-programm Socrates ta' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 707 u nżid li meta d-diskussjonijiet ikunu konklużi niddeċiedu kif se jkunu applikabbli għal Malta.

SEGRETARJATI - ĦADDIEMA PART-TIME

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid hemmx xi ministri li għandhom nies jaħdmu part-time fis- segretarjat tagħhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nikkonferma li la fis-segretarjat privat tiegħi u lanqas f'dak tas-Segretarju Parlamentari fl-Uffiċċju tiegħi m'hemm nies jaħdmu part-time.

Jekk l-Onor Interpellant jixtieq jaf dwar xi segretarjat privat ta' xi ministru ieħor huwa mitlub jagħmel mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

LIBRERIJA PUBBLIKA - KOTBA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm inxtraw/ingħataw kotba bl-Ingliż għal- librerija pubblika ta' Beltissebħ fl-1996, fl-1997 u din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ammont ta' kotba bl-Ingliż li nxtraw/ingħataw fis-snin 1996, 1997 u 1998 (sa Ottubru) kien hekk:

Sena Ammont

1996 9,871 1997 9,903 1998 5,901

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi ġodda għall-Ministri u Segretarji Parlamentari mill-elezzjoni ġenerali 'l hawn?

ONOR.

JOHN DALLI: Mill-elezzjoni ġenerali `l hawn inxtrat karozza waħda.

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta beħsiebu jagħti tarmak jew concrete fejn hemm l-oqbra fiċ-ċimiterju ta' Marija Addolorata, Raħal Ġdid, peress li jiġi ffrekwentat minn ħafna anzjani?

Hemm il-ħsieb li jitwaħħlu aktar bankijiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-parti l-kbira tal-passaġġi taċ-ċimiterju Santa Marija Addolorata hija asfaltata jew mogħtija l-konkrit.

Ghad jonqos xi passaġġi li għad iridu jiġu miksija waqt li ħarġet call for tender għal asfaltar ta' parti mix-xogħol pendenti.

Waqt li ninformaw lill-Onor Interpellant li saru numru ta' bankijiet għal użu tal-pubbliku fl-istess ċimiterju hemm il-ħsieb li dan in-numru jiżdied.

ENEMALTA - ENERĠIJA

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-persentaġġ ta' enerġija mit-total ġenerat fil-pajjiż użata mill-impjanti tar-Reverse Osmosis, sena b'sena, mill-1993 'il hawn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-persentaġġ ta' enerġija mit-total ġenerat fil- pajjiż użata mill-impjanti tar-Reverse Osmosis bejn l-1 ta' Ottubru ta' sena u t-30 ta' Settembru tas-sena ta' wara, mill-1993 'il hawn huwa kif ġej:

SENA PERSENTAĠĠ

1992-93 12% 1993-94 13.20% 1994-95 13.04% 1995-96 11.26% 1996-97 9.11% 1997-98 8.28%

MALTACOM - BORD MANIĠERJALI

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 643 li kienet saret lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni u li issa ġiet riferuta lilek u ċioe' tista' tgħid x'effett kellu t-tibdil li sar mal-bidla tal- Gvern il-Bord maniġerjali tal-Maltacom fuq il-prezz tax-shares tal- kumpannija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma sar l- ebda tibdil fil-Bord Maniġerjali tal-Maltacom.

ENEMALTA - METERS TAD-DAWL

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jispjega lil din il-Kamra r-raġuni wara deċiżjoni li ttieħdet mill-Elezzjoni 'il hawn biex surprise inspections fuq il-meters tad-dawl elettriku fid-djar ma jsirux bejn il-5.00 p.m. u d-9.00 p.m.?

Din kienet xi miżura biex jitnaqqas l-overtime?

Jaħseb il-Ministru li fiċ-ċirkostanzi din il-miżura hija tant produttiva?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Id-deċiżjoni li jonqsu s-surprise inspections wara l-ħin normali tax-xogħol ittieħdet f'Awissu 1998.

Ninsab ċert li l-Onor.

Interpellant jifhem il-għan li għalih isiru dawn l-ispezzjonijiet u għalhekk ma jkunx prudenti li nagħti dettalji dwarhom.

KUMPANNIJA TEXACO - ISHMA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari tiegħi numru 689?

ONOR.

Interpellant li t- taħdidiet imsemmija għadhom għaddejjin u għalhekk għadu kmieni biex wieħed jagħti dettalji.

VALLETTA - MASTERPLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 758, jista' l- Ministru jgħid għal kemm kienet stmata li tammonta l-fee professjonali tal- perit Richard England skond il-kuntratt li kellu qabel?

Kemm hi l-variation f'din il-fee, issa li l-kuntratt ġie mwessa' sabiex jinkludi wkoll masterplan għal Bieb il-Belt?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-fee professjonali tal- Perit Richard England hija marbuta mal-kuntratt u hija bbażata fuq skala ta' tariffi simili għal tariffa 'K' u għalhekk tiddependi fuq il-valur tax- xogħol li jkun għamel dan il-Perit.

EUROPEAN CONVENTION AGAINST THE ABDUCTION OF MINORS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta huwa mistenni li l-Gvern Malti jirratifika The European Convention against the Abduction of Minors?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li skond risposta mogħtija għall-mistoqsija simili, u li ġġib d-data tal-25 ta' Mejju 1998, diġa' jeżisti abbozz għall-liġi Nru. 170 ta' l-1996.

Qed isiru aktar konsultazzjonijiet sabiex dan l-abbozz ikun skedat fil-programm ta' liġijiet li jridu jiġu kkunsidrati u diskussi f'dan il-Parlament.

KUMMISSJONI EWROPEA - KWESTJONARJU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra executive summary tal-kwestjonarju li l-Kummissjoni Ewropea għaddiet lill-Gvern Malti?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Nixtieq ninforma lill-Onorevoli Interpellant li Executive Summary tal-kwestjonarju ma jeżistiex.

SERVIZZ ĊIVILI - ĦADDIEMA IMPRESSED

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk bdewx isiru n-negozjati biex il-ħaddiema impressed isiru impjegati mal-Gvern kif ġie mwiegħed fl-aħħar Programm Elettorali tal- Partit Nazzjonalista?

Jekk iva, fiex waslu?

L-FOI hija parti mid- diskussjonijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nformat illi l-proċess biex l-impressed drivers mal-gvern u mal-korporazzjonijiet pubbliċi jsiru mpjegati permanenti qiegħed fil-fażi ta' ġbir ta' informazzjoni.

KUNSILL LOKALI - MARSA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk saritx xi inkjesta fil-Kunsill Lokali tal-Marsa?

Jekk iva, jista' jpoġġi dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirriferi għall-Interim Audit magħmul mill-Awditur tal-Gvern Lokali.

Dan ir-rapport diġa' tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MARSA - TRIQ DIĊEMBRU 13 - BOZZA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonsidra li ssir bozza (dawl) fuq l-istage fi Triq Diċembru 13, fil-Marsa (stage qabel in-niċċa tal-Madonna)?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li t-talba biex titwaħħal lampa fil- post indikat mill-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

MARSA - DĦAĦEN TAL-POWER STATION

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-poplu Marsi jiġi kkumpensat għad- danni li josfri mid-dħaħen taċ-ċmieni tal-Power Station tal-Marsa, bħalma ħa l-Perit Duminku Mintoff għad-danni li sofra bil-Power Station ta' Delimara mibnija mill-Gvern Nazzjonalista?

Jekk iva, x'tip ta' kumpens ingħata?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Infakkar lill-Onor.

Interpellant illi l- kumpens lill-Perit Mintoff qed isir skond letter of intent maħruġa mill- Gvern preċedenti.

RAĦAL ĠDID - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hijiex se tinżamm il-wegħda li Triq Angelo Psaila, Triq Carmelo Robinich, Triq Marija Addolorata, Triq tax-Xewk, u Triq Mons. Franġisk Xuereb, kollha f'Raħal Ġdid jingħataw it- tarmak wara li fi żmien il-Ministru Michael Frendo ta' Gvern Nazzjonalista kien ġie mwiegħed dan lili bħala Sindku ta' dak iż-żmien u l-istess kien imwiegħed lili mill-Ministru Charles Buhagiar ta' Gvern Laburista bħala Sindku ta' dak iż-żmien u minħabba l-elezzjoni ġenerali dan reġa' ma sarx?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat lix-xogħol indikat mill-Onor Interpellant se issir skond il-prijoritajiet tax-xogħol tad-dipartiment.

PERSUNI B'DIŻABILITA - HOME HELP

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni ta' kemm kienu dawk il-persuni b'diżabilita' li gawdew mis-servizz tal-home help matul l-1996, 1997 u sa Settembru ta' l-1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru qed tinġabar u għalhekk tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĦABS ĊIVILI - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni ta' kemm saru, jekk saru, u meta saru transfers ta' gwardjani mill-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin għal dipartimenti oħra tal-gvern matul l-1996, 1997 u din is-sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' transfers ta' gwardjani mill-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin għal dipartimenti oħra tal-gvern matul l-1996, 1997 u din is-sena kien ta' tlieta.

Dawn it-transfers saru fl-1 ta' April 1998, fl-1 ta' Ġunju, 1998 u fis-26 ta' Ottubru, 1998.

BIRGU - KNISJA PARROKJALI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkunu msewwijin il-bozoz u l-brazzi li jdawwlu l-faċċata tal-Knisja Parrokjali ta' San Lawrenz fil-Birgu kif ukoll il-monument tal-Ħelsien li jinsab fil-pjazza ta' quddiem l-istess knisja?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Id-dawl li għalih qed jirriferi l-Onor.

Interpellant ma jaqax taħt ir-responsabbilta' tal-Korporazzjoni Enemalta.

Jiena nformat li l-korporazzjoni informat kemm lill-Kunsill Lokali tal-Birgu kif ukoll lid-Diviżjoni tax-Xogħlijiet biex issir il-manutenzjoni meħtieġa.

UE - PROGRAMM SOCRATES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' studenti universitarji Maltin li ħadu sehem fil-programm Socrates ta' l-Unjoni Ewropea, sena b'sena, minn mindu Malta bdiet tieħu sehem f'dan il-programam?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet għall- mistoqsijiet parlamentari numri: 11152, 12080 u 12430 li ingħataw fil- Leġislatura preċedenti kif ukoll għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 1144 li tajt ftit ilu.

BORDIJIET/KUMMISSJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 649, jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-membri li jifformaw il-Kumitat tan-Nomini (Att dwar Ġieħ ir- Repubblika) u min kienu dawk ta' qabel ma ġie ffurmat mill-ġdid dan il- kumitat?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Kumitat tan-Nomini imwaqqaf taħt l-Att dwar Ġieħ ir-Repubblika huwa kompost minn:

Is-Sur Alfred Fiorini Lowell - Chairman ex officio Segretarju tal- Kabinett

Dott Anthony Borg Barthet Is-Sur Richard Cachia Caruana Is-Sinjorina Angela Callus L-Imħallef Victor Caruana Colombo Dott Mercedes Schembri Wismayer Rev Professur Peter Serracino Inglott

Il-kumitat ta' qabel kien magħmul minn:

Is-Sur Joseph Zammit - Chairman ex officio

Segretarju tal-Kabinett Dott Anthony Borg Barthet Dott Philip Sciberras Dott Dominic Fenech Is-Sur Joe Attard Is-Sinjura Matilde Balzan Is-Sinjura Josephine Attard Sultana

XROBB L-GĦAĠIN - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk għadx hemm il-ħsieb li l-Munxar kif ukoll l-area fejn kien hemm id-Deutsche Welle fi Xrobb l-Għaġin, isir park nazzjonali?

Jekk iva, meta hemm il-ħsieb li jibda dan ix-xogħol?

Fiex se jkun jikkonsisti dan ix-xogħol?

Min se jagħmel dan ix-xogħol?

Jekk le, x'se jiġri minn dawn l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Proġett tal-Park Nazzjonali f'Delimara għadu qiegħed taħt studju u qegħdin jitħejjew il-pjanti neċessarji għal dan ix-xogħol.

Huwa maħsub hekk kif dawn ikunu lesti u jinġiebu l-permessi neċessarji, li x-xogħol ikun jista' jibda.

Dan iżda huwa marbut ma' żewġ Parks Nazzjonali oħra, dak ta' Ta' Qali u Tas-Salina u għalhekk wieħed irid jara l-prijoritajiet.

ZEJTUN - SKOLA CARLO DIACONO

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex l-istudenti fl-iskola Carlo Diacono fiż-Żejtun ġew kostretti jixtru ktieb bl-ingliż u jħallsu Lm3 anke jekk il-prezz kien immarkat anqas?

Min awtorizza li dan isir?

Dan jista'jagħti lok għall-abbuż minħabba li jista' jsir xi qligħ ta' flus u dan a skapitu tat-tfal.

Id-dipartiment ta' l-edukazzjoni kien infurmat b'dan?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istudenti fl-Iskola Carlo Diacono, Junior Lyceum taż-Żejtun ma ġew kostretti jixtru ebda ktieb ta' l-Ingliż.

Probabbilment l-Onor.

Membru qed jirreferi għall-inizjattiva li ħadu xi għalliema ta' l-Ingliż, biex skond id-Development Plan ta' l-iskola jsaħħu t-tagħlim ta' din il-lingwa.

Dawn l-għalliema għamlu proġett li permezz tiegħu l-istudenti ngħataw il-possibilita' - u mhux ġew obbligati - li fi tmiem is-sena jixtru bil-prezz ta' Lm3 wieħed mill-25 ktieb li nxtraw biex jinqraw matul is-sena.

Il-Prezz ta' dawn il-kotba jvarja minn Lm2.75 għall- Lm4.35 (7 jiswew inqas minn L3 u 18 aktar minn Lm3) u għalhekk ġie deċiż li dawk li jixtru l-kotba jħallsu ftit anqas mill-media - jiġifieri Lm3.

Fil- fatt dan mhu se jħalli ebda qliegħ.

Bis-sistema ta' devolviment ta' l-awtorita' lill-iskejjel, ma hemm ebda ħtieġa li d-dipartiment joqgħod jiġi nfurmat jew mitlub li jgħati awtorizzazzjoni fi proġetti bħal dawn.

SCIENCE LAB TECHNICIANS - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se joħorġu l-applikazzjonijiet għal science lab technicians?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-applikazzjoni għal Science Lab Technicians bħalissa qegħda għall-verifika u approvazzjoni għand il- Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku.

ZEJTUN - SKOLA PRIMARJA "A"

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk awtorizzax lil xi deputati Nazzjonalisti sabiex lejn l-aħħar ġimgħa ta' Ottubru jew f'xi ġranet oħra, marru f'xi skola u anke daħlu fl-uffiċċju tal-headmistress u raw xi files kif ukoll ċemplu mill-istess uffiċċju?

Jekk iva, x'kienet ir-raġuni?

X'kien l-iskop li sar dan?

Jista' l-Ministru jwieġeb din il-mistoqsija b'riferenza partikolari għall-iskola Primarja "A" taż-Żejtun?

ONOR.

LOUIS GALEA: Għandi informazzjoni mill-Kap ta' l-iskola Żejtun A li Onor. Mario Galea mar darba f'din l-iskola wara li kellu xi kuntatti mil- ġenituri dwar nuqqas ta' caretakers.

Waqt li kien l-iskola s-Sur Galea ma rax files, iżda ċempel lid-dipartiment dwar l-istess problema.