MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 698 L-Erbgħa, 13 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 698

L-Erbgħa, 13 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.01 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 13 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 666

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 666

TQEGĦID TA' KARTI 670

KSUR TA' PRIVILEĠĠ 671

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (KUMITAT)

CULTURAL HERITAGE BILL (COMMITTEE STAGE) 671

AĠĠORNAMENT 691

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 696

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 697 li saret fit-12 ta' Frar, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - GĦALLIEMA

ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vakanzi ta' għalliema fl-iskejjel ta' l-Istat bħalissa?

F'liema taqsimiet u f'liema suġġetti?

Kemm hemm għalliema li se jirtiraw bl-eta` sa l-aħħar ta' din is- sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Diċembru, 2002 se jkun hemm 41 persuna fi grad ta' għalliema li se jagħlqu l-61 sena u mistennija jirtiraw.

Fost dawn hemm ħamsa li diġa` nformaw lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni u se jirtiraw mas-60 sena.

Mhux neċessarjament dan l-irtirar jirriżulta f'ħolqien ta' vakanzi ġodda.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Onor Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Niġbed l-attenzjoni li filwaqt li l-Ministru wieġeb fid-dettall għat-tielet mistoqsija, ma qalx f'liema taqsimiet u f'liema suġġetti hemm vakanzi ta' għalliema fl-iskejjel ta' l-Istat.

M'hemmx dubju li f'ħafna skejjel sekondarji għandna nuqqas ta' għalliema fil-matematika, fl-Ingliż, fl-IT u fil-fiżika.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mill-informazzjoni li ngħatajt mid-direttur jidher li m'hemmx nuqqasijiet ta' għalliema la fil-livell ta' skejjel primarji u lanqas fil-livell post-sekondarju.

Hemm bżonn ta' għalliem tax-xjenza fil-Fortini Boys' Secondary School, għalliem tax-xjenza fil-Gzira Boys' Secondary School, għalliem tal-home economics fil-Ħamrun Girls' Secondary School u għalliem tat-Taljan fil- junior lyceum ta' Brigella filwaqt li fis-settur ta' studenti bi bżonnijiet speċjali hemm bżonn ta' għalliem għal dawk l-istudenti li huma nieqsa mis- smigħ u mid-dawl.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' l-Ministru jgħidli għaliex ma semmiex l- iskola ta' l-Imtarfa?

Jien informat li f'din l-iskola hemm diversi klassijiet li għandhom bżonn għalliem ta' l-Ingliż, tant li l-istudenti qegħdin jaqsmu l-lezzjoni ma' tfal oħra bil-konsegwenza li minflok erba' lezzjonijiet fil-ġimgħa qed ikollhom tnejn biss.

Jista' l-Ministru jara x'jista' jagħmel f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ħadt nota u se ninvestiga s-sitwazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li l-gvern qed jipproġetta li jkollu kulleġġ ġdid ta' l-arti, ix-xjenza u t-teknoloġija li taħtu se jaqa' l- kulleġġ tal-biedja, jista' l-Ministru jgħid x'se jkun il-pjan tal-gvern f'dan ir-rigward u jekk il-kulleġġ tal-biedja hux se jiċċaqlaq minn fejn jinsab illum?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dan huwa suġġett ta' ċerta importanza u sal-lum ma tajnihx l-attenzjoni li jistħoqqlu u kif ngħidu bl-Ingliż, time is going to catch up with us.

Il-ħsieb tagħna hu li jkollna an institute for agri-business studies bħala wieħed mill-istituti tal-kulleġġ pero` b'saqajja fl-art ngħid li rridu numru ta' snin biex finalment ngħidu li dan l-istitut għandu ċerta kredibbilta` għax kważi rridu nibnuh mix- xejn.

Bħalissa għaddejjin diskussjonijiet biex tittieħed id-deċiżjoni dwar jekk huwiex ta' ġid li l-Universita` tibqa' tagħmel ċertu xogħol hi filwaqt li xogħol ieħor isir fl-istitut jew inkella li ċerti livelli ta' studji li għandhom element qawwi ħafna ta' aspett vokazzjonali - fis-sens li n-nies li jiġu mħarrġa finalment iridu jwettqu vokazzjoni jew professjoni partikolari - huwiex aħjar li given the economies of scale tal-pajjiż tagħna, nikkonċentraw fuq dan is-settur biex nagħmluh b'saħħtu kemm jista' jkun.

Ladarba din id-deċiżjoni tkun magħmula, inkunu nafu l- livelli li rridu nagħmlu fl-institute ta' l-agri-business studies.

Żgur li dan se jkun responsabbli għal level 1, level 2, u level 3 imma jekk se nibnuh biex ikun responsabbli għal livelli oħrajn – kif naħseb għandu jkun - allura mbagħad irridu nilħqu dan il-ftehim ma' l-Universita` biex ma nidduplikawhx.

Illum qed isir ċertu xogħol fih u sakemm ma jkunx hemm alternattiva aħjar, hemm għandu jibqa' jsir.

Jiġifieri jiena m'iniex qed nipproponi li nżarmaw ħaġa qabel inkunu ċerti li għandna xi ħaġa kredibbli daqs, jekk mhux aktar, minn dak li qed isir fl-Universita`.

Il-ħsieb hu li noperaw mill-ispazji li għandna fil-qasam esperimentali tal-biedja fl-Għammieri, pero` naturalment ma nistgħux nibqgħu nħarsu lejn dan is-suġġett biss, kif konna nagħmlu sal-lum.

Dan il-kulleġġ, li konna nsejħulu l-kulleġġ tal-biedja, kien iħarreġ lit-tfal li jew x'aktarx kienu jkunu motivati għal dan is-suġġett - ħafna minnhom ġejjin minn familji tal-bdiewa - jew inkella tfal li huma demotivati għal ħafna affarijiet oħrajn imma fl-aħħar mill-aħħar jagħżlu dan il-qasam – u wħud minnhom jimmotivaw ruħhom anke jekk mhux kemm mixtieq – u niżviluppaw ir- raġġ ta' dixxiplini li għandna bżonn f'dan il-kamp.

Huwa ċar li biex aħna nittekiljaw il-problematika li għandha x'taqsam ma' l-ikel u ma' setturi li jibdew jidħlu mbagħad anke fi kwestjonijiet ta' ambjent, li huma żviluppi li qegħdin isiru f'dan il-kamp, bilfors irridu nidħlu f'ħafna oqsma; ta' kontroll ta' ikel u ta' kontroll ta' produzzjoni tiegħu.

Hu mistenni li eventwalment il-poplu jsir iktar konxju ta' kemm hu importanti li jkollna dieta Meditteranja bilanċjata fejn irridu nipproduċu kemm nistgħu anke l-ikel tagħna b'manjiera li jkun ta' inqas dannu għas-saħħa tagħna.

Imbagħad hemm kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu ħafna mat-trobbija tal- bhejjem u ma' l-ipproċessar ta' l-ikel tat-trobbija tal-bhejjem.

Diġa` għandna liġijiet fil-qasam tas-saħħa u ta' l-ambjent u dawn is-setturi jrid ikollhom in-nies tagħhom u jrid ikollhom it-taħriġ li sal-lum nagħtuh f'oqsma differenti.

Naturalment l-Universita' xorta se tibqa' tipprepara lil ċerti nies fil-kamp xjentifiku għal dawn l-oqsma wkoll imma naħseb li hemm niċċa ta' taħriġ u ta' studji li hija intimament relatata mal- biedja, mal-produzzjoni, mat-trobbija tal-bhejjem u ma' dawn l-affarijiet kollha, li naħseb trid tkun mansjoni li rridu noħolquha b'mod b'saħħtu.

It-tħejjijiet qegħdin isiru, il-proċess f'dan l-istadju hu kumpless, żgur li nkunu rridu wkoll nies minn barra biex jgħinuna f'dan il-kamp u jekk irridu nibdew f'Settembru li ġej, irridu nieħdu numru ta' deċiżjonijiet kemm jista' jkun malajr.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, ċerti inizjattivi kienu ġew varati bil- għan li din il-viżjoni li għadha kif ġiet espressa mill-Ministru b'mod dettaljat u forsi anke b'mod tekniku, tinbeda.

Fil-fatt kellna programm li nifhmu bih bħala l-hands on farming u l-hands on fishing li kien maħsub biex studenti fil-livell sekondarju fil-qasam tal-biedja u s-sajd jieħdu x-xenarju tagħhom.

X'inhi r-raġuni li f'dawn l-aħħar tliet snin il-hands on fishing mhux talli ma ngħatax importanza talli lanqas biss baqa' jsir?

Meta l-Ministru qed jgħid li għandu anke rikonoxxenza barranija u qed jara li jżomm liasion ma' organizzazzjonijiet barranin u apparti l-fatt li matul dawn l-aħħar tliet snin lanqas kors għall-produzzjoni agrikola u organika – qed ngħid għall-ħxejjex u s-siġar – ma ġie organizzat, x'rapporti għandu l-ministeru ta' l-edukazzjoni ma' l-organizzazzjoni dinjija ta' l-ikel fir-rigward tal-mudell edukattiv li għadu kemm spjega?

Jiġifieri skond il-viżjoni li għadu kemm tana, din ġiet diskussa f'diversi stadji fit-tliet snin li għaddew jew hija xi ħaġa li qiegħda tiġi riflessa issa wara l-ħafna inizjattivi li ġew mirduma matul dawn l- aħħar snin f'dan il-qasam?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jiena ma naqbilx mal-kollega tiegħi li ġew mirduma ħafna inizjattivi f'dan il-qasam għax anke jekk wieħed jgħid li konna bdejna fit-triq u konna poġġejna sisien għax għamilna ċerti inizjattivi, l- assessment li nagħmel jien hu - filwaqt li m'għandi lanqas l-iċken dubju mill-impenn u mix-xewqat ta' l-Onor.

Farrugia fil-kamp tal-biedja fis- sentejn li kien ministru u fl-enerġija li huwa wera - li jekk tagħsar, issib li dawn il-pedamenti ma tistax issejħilhom verament pedamenti.

Jista' jkun li għax forsi f'sentejn ma kienx hemm żmien biżżejjed biex dawn tirradikahom.

Pero` t-tip ta' żviluppi li qed inħarsu lejhom m'aħniex se nġibuhom bil- hands on farming ta' l-iskejjel sekondarji jew bil-hands on fishing ta' l-istudenti sekondarji.

Dawk huma esperjenzi li għad għandna eżempji minnhom għalkemm ma nafx jekk għadhomx isiru bl-istess intensita` li kienu qed isiru fi żmien l-Onor.

Farrugia.

Aħna mhux dik id-direzzjoni rridu nieħdu.

Meta qed nitkellmu fuq l-institute of agri-business studies qed nitkellmu fuq il-post sekondarju u fuq studenti ta' wara s-16-il sena, fejn dak li kien hemm qabel baqa' - anke jekk forsi kien hemm l-interess dirett mill-Onor.

Farrugia bħala ministru responsabbli mill-biedja, kif hemm illum mill-Ministru Zammit - u ma kienx hemm dan l-iżvilupp.

L-institute for agri-business studies m'huwiex istitut li qed noħolmu bih illum.

Dan ilu jissemma minn ta' l-inqas għal dawn l-aħħar sentejn u nofs fir-rapporti u f'dokumentazzjoni konnessa mal-kulleġġ vokazzjonali.

Kien hemm żmenijiet oħra fejn kien qed jissemma wkoll u diġa` hemm rapporti ta' firxa ta' korsijiet ta' programmi li jridu jsiru biex nilqgħu għal dawn il- bżonnijiet li tajt indikazzjoni tagħhom anke qabel.

Id-dokumentazzjoni tal-food agricultural organization kienu riferenza għall-grupp li kien qed jaħdem fuq dan is-settur u din ma kenitx xi ħaġa li konna qed nivvintaw ir-rota; ħarisna mhux biss lejn il-kriterji u lejn il-bżonnijiet kif tispjegahom il-FAO, imma anke lejn istituzzjonijiet oħra li f'dan is-settur stabbilixxew ruħhom u huma kulleġġi ta' fama importanti fir-reġjun li ngħixu fih aħna.

Mr Speaker, nerġa' nfakkar li l-qasam kollu ta' l-istudji fil-kamp agrikolu u anke fl-oqsma anċillari għalih ma ġiex minsi.

L-Universita` qiegħda tagħmel korsijiet f'dan is-settur, il-ministeru ta' l-agrikoltura daħal ħafna f'dan il-qasam billi għamel anke korsijiet fil-kamp ta' l- agrikoltura f'livell ta' diploma, għamel ukoll korsijiet għall-uffiċjali fil-qasam tas-sajd, pero` xorta waħda jibqa' l-fatt li għalkemm qed nagħmlu dawn l-affarijiet kollha, dan huwa ħafna inqas minn dak li l-pajjiż għandu bżonn biex jaffaċja l-isfidi li għandu quddiemu.

Il-verita` tibqa' li jrid ikun hemm deċiżjonijiet biex nagħmlu streamlining b'mod tajjeb imbagħad irid ikun hemm anke l-impenn finanzjarju biex l- istitut ta' l-agri-kummerċ ikun jista' jitwaqqaf b'mod kredibbli u jagħti indikazzjoni u prova ċara li m'aħniex se nibqgħu nittrejnjaw l- affarijiet bit-tilqit jew billi kultant imur xi ħadd barra minn Malta u nirreaġixxu b'mod ad hoc kif ħafna drabi imdorrijin nagħmlu hawn Malta, imma nagħtu prova li dan is-settur veru se npoġġuh fuq bażi serja.

MAM – APPUNTAMENTI MĦASSRA FL-OUTPATIENT CLINICS

ONOR.

VICTOR GALEA PACE (f'isem l-Onor.

Jean Pierre Farrugia) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il appuntament fid-diversi outpatient clinics fl-isptarijiet San Luqa u Boffa ġew posposti mindu bdew l-azzjonijiet ta' l-MAM ix-xahar li għadda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, peress li 10,000 appuntament huwa numru sostanzjali, jista' l-Ministru jgħidli x'miżuri ttieħdu jew x'timeframes ġew stabbiliti biex dawn il-pazjenti kollha jingħataw appuntamenti mill-aktar fis possibbli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Parti mill-ftehim li kien sar bejn l-MAM u l-MPO kienet ukoll tistipula li l-MAM kellha tagħti suġġerimenti biex fl- aqsar żmien possibbli dawk l-appuntamenti li ġew ikkanċellati, jingħataw follow-up appointment jew new appointment.

Idealment kien ġie suġġerit min-naħa ta' MAMl li dan l-eżerċizzju jsir fi żmien tliet xhur billi jżidu t-tul ta' l-outpatient session jew inkella jibdew ftit iktar kmieni.

Ma nafx jekk sarux il-proposti formali lid- diviżjoni pero` nista' nassigura li qiegħed isir minn kollox biex dawk il- każi li ġew posposti jingħatalhom appuntament malajr kemm jista' jkun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Xtaqt inkun naf jekk l-iskeda ta' l-appuntamenti ta' l-operazzjonijiet ġietx affetwata minħabba dan id-dewmien.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dan jiddependi x'operazzjonijiet kienu.

Ovvjament operazzjonijiet li kienu kkonsidrati urġenti ma ġewx ikkanċellati imma baqgħu għaddejjin bir-ritmu li kienu għaddejjin bih qabel filwaqt li kif diġa` għedt, qed isir minn kollox biex fil-każ ta' operazzjonijiet oħra jingħatalhom appuntament kemm jista' jkun malajr.

Meta aħna nagħtu l-appuntament ta' l-operazzjonijiet li ma jkunux urġenti, bħal tal-ftuq, per eżempju, ikollok diġa` bbukkjati għal xahar u nofs jew għal xahrejn u ovvjament dawk ma tkunx tista' tikkanċellahom għax inkella tkabbar aktar il-problema.

Jiġifieri waqt li baqgħu għaddejjin bil-listi stabbiliti għall-każijiet mhux urġenti, dawk li nqabżilhom l- appuntament se jingħatalhom appuntament kmieni kemm jista' jkun.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq nirriferi lill-Ministru għal artiklu li deher dalgħodu f'gazzetta lokali fejn intqal li affarijiet umani ntremew fil-Magħtab.

Jista' jikkummenta dwar dan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li l-kollega tiegħi qiegħda tirriferi għall- artiklu li deher illum fil-gazzetta "The Malta Independent".

Malli jien rajt dan l-artiklu għamilt l-investigazzjonijiet preliminari u min-naħa tad-diviżjoni tas-saħħa se jkun hemm ċaħda formali li xi fdalijiet umani jiġu mormija ġewwa l-Magħtab.

Jekk wieħed iħares lejn l-artiklu mal- ewwel jara l-inkonsistenza li hemm.

Dan qed jirriferi għar-rimi ta' fdalijiet umani ta' operazzjonijiet li ntremew f'boroż sofor.

Irrid ngħid li t-theatres tagħna ma jużawx boroż sofor u allura ovvjament jidher mill-ewwel li dan l-artiklu mhux qiegħed bilfors jirriferi għall- Isptar San Luqa imma jista' jkun qed jirriferi għal xi sptarijiet oħrajn.

Jien nista' nagħti garanzija li l-fdalijiet umani ta' l-operazzjonijiet jiġu inċenerati mill-inċeneratur ta' l-Isptar San Luqa u m'humiex qed jintremew ġewwa l-Magħtab.

Ovvjament għadni qed niġbor aktar dettalji pero` nista' niċħad kategorikament li dak li hemm allegat f'dan l- artiklu qiegħed isir mill-Isptar San Luqa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: B'riferenza għall-inċeneratur li qed isemmi l- Ministru, jista' jgħidilna xi progress sar biex tiġi solvuta l-problema tat-tniġġiż miċ-ċumnija ta' l-isptar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Jiddispjaċini ngħid li dan il-proġett konna bdejnih fl-1995 u sal-lum għadna mingħajr inċeneratur għax hija drawwa f'pajjiżna li kulmin jitlef tender iħoss li għandu d-dmir u l-obbligu li joġġezzjona fuq kwalunkwe kriterju li huwa possibbli.

Biex nevitaw din il-possibbilta`, kemm għad-drawing up tat-tender document kif ukoll għall- aġġudikazzjoni, kont insistejt – u fil-fatt hekk għamilna – li nġibu esperti mill-Amerika biex ikunu jistgħu jgħinuna naġġudikaw dan it-tender u jagħmlu wkoll l-ispecifications tat-tender document.

Minkejja li għamilna dan, kellna żewġ tenderers li ħassewhom li ġew esklużi inġustament u allura erġajna bgħatna għall-esperti barranin biex ikunu jistgħu jindirizzaw dawn l-oġġezzjonijiet.

Jien informat li wieħed mit-tenderers kellu oġġezzjoni li kienet valida u allura dan il-proċess qiegħed jistenna t-tieni rakkmandazzjoni ta' dawn l-esperti u cioe` jekk dawn għandhomx jiġu nklużi fis-short-listing teknoloġiji ġodda.

Ladarba jsir dan il-proċess jista' jibqa' għaddej biex kemm jista' jkun malajr inkunu eliminajna darba għal dejjem il-problema taċ-ċumnija ta' l-isptar.

Aħna xtaqna nużaw l-aktar teknoloġija avvanzata.

Fil-fatt din m'hi se jkollha l-ebda emissjoni u tispiċċa b'residue ta' dak li jiġi treated.

B'hekk dan ikun jista' jiġi dumped mingħajr periklu ta' xejn f'postijiet apposta.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru tas-Saħħa.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar appuntamenti fid-diversi outpatient clinics fl-isptarijiet San Luqa u Sir Paul Boffa, u kif dawn ġew affettwati mid-direttivi tal- MAM matul Jannar 2002.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Zammit.

KSUR TA' PRIVILEĠĠ

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, ikolli nqajjem dan il-ksur ta' privileġġ fir-rigward tal-mod kif ġie rrapportat dak li nqala' l-bieraħ filgħodu f'din il-Kamra f'paġna 13 tal-ġurnal "l-orizzont" tal-lum 13 ta' Frar, 2002.

Qed nirriferi għall-artiklu bit-titlu "Ninu Zammit jisfida għall- ġlied".

Mr Speaker, jien infakkar li bħalissa 12-il siegħa u nofs ilu ħadt l-aġġornament fejn spjegajt x'ġara l-bieraħ fil-għodu f'dan il-Parlament.

Mr Speaker, intqal li jien kont qiegħed nigdeb meta jien għamilt riferenza għal dik l-intervista li kien ta l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fid-29 ta' April 1998, fejn kien qal li bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran xorta kienu se jitneħħew il-levies.

Il-bieraħ erġajt poġġejt kopja ta' din l-intervista fuq il-Mejda tal-Kamra.

Peress li ntqal li jien kont qiegħed nigdeb jien sfidajtu biex joħroġ jgħidha barra mill-premises tal-Parlament.

Jien għandi esperjenza ta' dawn l-affarijiet għax disa' snin ilu kien hawn vot ta' sfiduċja fir-rigward tiegħi u mort il-qorti.

MR SPEAKER: Fil-qosor, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Irrid nuri li dan li qed nagħmel m'iniex qed nagħmlu bi bluff jew bi ksuħat, imma qed nagħmlu minħabba l-esperjenza li għaddejt minnha jien.

Disa' snin ilu sar vot ta' sfiduċja fir-rigward tiegħi hawn ġew, sfidajthom biex jgħiduh barra u meta qaluh barra ħadthom il-qorti.

Wara disa' snin sħaħ għadna għaddejjin bil-każ fil-qorti u llum wasalna fl- istadju fejn l-oppożizzjoni qiegħda tiċħad li qalet dawk l-affarijiet fil- konfront tiegħi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tieħu nota ta' dak li ntqal u tagħti ruling iktar tard.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mit-12 ta' Frar, 2002)

Klawsola 34 - Bord tal-Warrant Tar-Restawraturi.

(Kont.)

Clause 34 - Bord tal-Warrant Tar-Restawraturi.

(Cont.)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, il-bieraħ kont bdejt nispjega l-klawsola 34 li titkellem dwar it-twaqqif ta' Bord tal-Warrant Tar-Restawraturi, dwar il-kompożizzjoni tiegħu, u dwar il-proċedura li jrid isegwi fil-ħidma tiegħu.

Kont qed infisser li qed nipproponu tibdil b'emenda għall- kompożizzjoni tiegħu bl-iskop li f'dan l-istadju bikri ta' din it-tip ta' ħidma nipprovdu għas-sitwazzjoni fejn ma kellniex persuni li jistgħu jitħarrġu hawn Malta fuq livell vokazzjonali ta' taħriġ f'dan is-settur, għax ma konniex nesiġu li min irid jaħdem ta' restawratur konservatur irid ikollu warrant.

Filwaqt li f'numru ta' professjonijiet oħra, fosthom il-kamp mediku u legali, hemm ċertu element ta' self-regulation, għalkemm f'dan l-abbozz konna indikajna dik it-triq, wara iktar konsiderazzjoni ħassejna l-ħtieġa li l-ewwel insibu saqajna u mbagħad 'il quddiem nikkonsidraw ċertu tibdil.

Tajjeb ngħid li qed nadottaw sitwazzjoni li hija avvanzata ħafna anke jekk wieħed iqabbilha ma' ħafna pajjiżi fl-Ewropa, u f'ċertu sens huwa settur ġdid anke għal ħafna pajjiżi oħrajn.

Għalhekk qed nippreżentaw emenda biex nassigraw li dak li se nagħmlu jkun fattibbli iktar u wieħed ikun jista' jibdieh b'mod iktar stabbli.

Allura issa qed nindikaw li jkollna Bord tal-Warrant Tar-Restawraturi li jkun magħmul minn president magħżul mill-ministru b'żewġ membri oħra magħżula mill-ministru.

Wieħed li jkun ġej mill-Università ta' Malta u ieħor ikun magħżul minn persuni akkreditati, kif se nispjegaw iktar tard, it-tnejn li huma b'tagħrif u esperjenza meħtieġa f'dan il-kamp.

Persuna oħra tkun jew is-sovrintendent innifsu jew inkella r-rappreżentant tiegħu.

Imbagħad membru ieħor li jkun maħtur mill-bord tal-gvernaturi taċ-ċentru minn fost persuni li, fil-fehma ta' l-istess bord, ikollhom it-tagħrif u l-esperjenza meħtieġa.

It-term of office tal-president huwa għal tliet snin u l-membri l-oħra tal- bord jibqgħu fil-kariga għal żmien sentejn.

Naturalment kull min ikun nominat jista' jerġa' jiġi nominat u f'każ li jkun hemm xi vakanza fil-bord il-ministru jkun irid, kemm jista' jkun malajr jimla dik il-vakanza biex il- bord ikun jista' jiffunzjona.

L-għadd ta' membri meħtieġa biex jagħmlu quorum se jkun ta' tlieta, però l- bord ikun jista' jaġixxi minkejja kull vakanza.

Per eżempju, jekk iċ- ċentru ma jkunx għadu nnomina r-rappreżentant tiegħu ma jfissirx li l-bord jieqaf jiltaqa', naturalment sakemm ikun hemm il-quorum ta' tlieta.

Il-ministru obbligat li jipprovdi segretarju lil dan il-bord flimkien ma' appoġġ ieħor amministrattiv li jkollu bżonn għal-loġistika tiegħu.

Il-bord qed jitħalla jirregola lilu nnifsu u l-proċedura li jimxi biha.

Aħna se nitilqu minn sitwazzjoni fejn m'hemmx bord u lanqas hemm warrant holders.

Allura għall-ewwel perijodu se jinħatar bord tranżitorju li jkun magħmul minn president li jkun bi kwalifiki legali, kif semmejna qabel, u żewġ persuni oħra li ma jkunux applikanti għall-warrant, imma li fil-fehma tal-ministru jkollhom kompetenza li jiflu l-ewwel applikanti.

Il-perijodu li għalih jibqa' jeżisti dan il-bord tranżitorju huwa ta' sena li nispera li tkun biżżejjed.

Forsi ta' min jirrifletti iżjed fuq dan.

Ħsibt ukoll fuq il-punt li qanqal il-bieraħ l-Onor.

Bartolo dwar x'jiġri jekk jispiċċa l-bord u l-gvern tal-ġurnata ma jaħtrux.

Is-sitwazzjoni hi li għandna liġi li tassattivament qed tgħid li jrid ikun hemm dan il-bord.

F'subklawsola (4) qed ngħidu wkoll li meta jkun hemm xi vakanza l-ministru għandu kemm jista' jkun malajr jimla din il-vakanza.

F'każ li jiġri xi ħaġa simili naħseb li rridu nirrikorru għall-qrati għax inkella x'tista' tagħmel?

Tagħmel provvediment bħalma hemm f'subklawsola (8)?

Lanqas dak ma jgħodd għax xorta l-ministru jrid jaħtarhom.

X'tista' tagħmel?

Naħseb li mhux prattikabbli li wieħed jirrikorri għand il-President tar- Repubblika.

Mhux il-każ.

Ladarba hemm il-liġi wieħed irid jassumi li l- gvernijiet ikunu responsabbli u jwettqu l-liġi.

Ir-rimedju kontra l- irresponsabbiltà ta' gvernijiet naħseb li jrid ikun fil-qrati.

Jekk ikun hemm xi ħadd li jrid jużufruwixxi mid-dritt tiegħu li jkollu warrant imma ma jistax minħabba li m'hemmx bord, f'dak il-każ it-triq korretta hija li jfittex ir-rimedju permezz ta' qrati li għandhom gwida ċara fuqxiex iridu jimxu, għax il-liġi tobbliga lill-ministru li jrid jinnomina l-bord.

Jien ma naħsibx li jkollna din it-tip ta' sitwazzjoni fil-prattika.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Kif għedt il-bieraħ, jien qaluli li ġieli jkun hemm boards li jagħtu l-warrants li jiskadu għal perijodu twil u ma jkunux jistgħu jagħtu l-warrants meħtieġa.

Dan l-aħħar ġibduli l-attenzjoni li ilu ma jinħatar xi erba' snin il-bord li jagħti l-warrants tal-periti jew ta' l-inġiniera ċivili.

M'iniex ċert liema kien.

Qed nistaqsi għax frankament ma nafx u lanqas naf taħt min taqa' r-responsabbiltà tagħhom.

Jien ma smajtx periti jilmentaw li ma ngħatawx il-warrant biex ikunu jistgħu jeżerċitaw il-professjoni tagħhom, jiġifieri ma nafx kemm kienet korretta din l-informazzjoni.

Jien nistqarr li ma ħaristx lejn liġijiet oħra li fihom jinħatar bord biex jingħataw il-warrants.

Per eżempju, ma niftakarx eżattament x'jgħid l-Att ta' l-Edukazzjoni biex jiġi assigurat li ħadd ma jiċċaħħad mill-warrant tiegħu.

Hemm diversi liġijiet li jwaqqfu bordijiet biex jagħtu l-warrants u jekk il-ministru jgħidli li fl-għoti tal-warrants l-oħra kollha għandna dawn it-tip ta' arranġamenti, jien personalment ma nsib l-ebda problema.

Jien semmejtha għax xi ħadd qanqalli l-mistoqsija dwar x'jiġri jekk ma jerġax jinħatar il-bord, li għandu skadenza preċiża ta' sentejn jew tlieta.

Importanti li l-bord jibqa' jopera b'xi mod jew b'ieħor biex ma jċaħħadx lil min ikollu dritt għall-warrant milli jieħdu, sempliċement għax il-bord ma jkunx imwaqqaf.

Imma jekk il-mod kif qed joperaw il-bordijiet ta' l- għoti ta' warrants fi professjonijiet differenti huwa simili għal dak li qed jiġi provdut hawnhekk, jien ma nsib ebda problema.

Jien sempliċement esprimejt ix-xewqa ta' dawk li qalu li jekk hemm xi pass li jista' jittieħed biex niżguraw li dan il-bord ikun dejjem imwaqqaf, għandna neħduh.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, għadni kif ivverifikajt mal-Ministru Francis Zammit Dimech fuq il-bord tal-warrants tal-periti.

Dan iltaqa' riċentement u huwa ppresjedut mill-Perit Carmel Cacopardo li m'huwiex it- tip ta' bniedem li jħalli bord ma jiltaqax.

U ftit ilu l-Ministru Zammit Dimech għadu kif qassam numru ta' warrants.

Jiġifieri ma jidhirx li hemm problemi f'dak il-bord.

Fil-każ ta' l-Education Act għandna sitwazzjoni differenti għax, kif jaf l- Onor. Bartolo, hemmhekk m'hemmx bord li jagħti l-warrants, imma jagħtihom il-ministru b'sistema li tiġi pproċessata fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

M'iniex ċert jekk hemmx it-tribunal li għandu kompetenza li jidħol f'din il- materja.

S'issa ma kellix esperjenza ta' nies li ma ngħatawx warrant u pproċedew b'xi mod legali.

Però wieħed jista' jiċċekkja jekk l-Att innifsu jaħsibx għal din is-sitwazzjoni.

F'sitwazzjonijiet oħrajn ir-rimedju għal min ma jingħatax warrant m'huwiex fil-liġi nnifisha, imma fil-qrati normali.

Naħseb li wieħed dejjem jista' jagħmel xi provvedimenti.

Xi ħadd irid jagħmilha din.

Wieħed jista' jgħid li f'każ li l-bord ma jkunx nominat tkun il-qorti li tikkomponih.

Naħseb li din trid tiġi kkonsidrata ħafna iktar.

Su due piedi ma nafx li hemm xi liġi li fiha hemm provvediment għat-twaqqif tal-bord sempliċement bis-saħħa tal-liġi u mhux permezz ta' awtorità oħra.

Jien naħseb li jekk ikun hemm diffikultà trid tkun il-qorti li tintervjeni.

Dan il-punt irrid nistudjah, però f'dan l-istadju wieħed irid jimxi fis-sens li se jkollna gvernijiet responsabbli, li jekk hemm liġi li tipprovdi għat-twaqqif ta' dan il-bord tal-warrants, dawn se jwaqqfuh.

Safejn naf jien, fil-preżent m'hemm l-ebda bord li hu responsabbli għall- għoti ta' warrants li m'huwiex imwaqqaf u kollha qegħdin jaqdu d-dmirijiet tagħhom.

Naħseb li f'dan il-każ irridu nieħdu wkoll din il-linja.

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"U" Klawsola 34 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) Fis-subklawsola (1) minflok il-paragrafi (b), (c) u (d) għandhom jidħlu l-paragrafi li ġejjin:

"(b) żewġ membri maħtura mill-Ministru minn fost persuni li fil- fehma tiegħu għandhom it-tagħrif u l-esperjenza meħtieġa u li wieħed minnhom ikun minn fost il-membri akkademiċi ta' l-istaff ta' l-Università ta' Malta u l-ieħor minn fost persuni akkreditati taħt dan l-Att;

(c) is-Sovrintendent jew rappreżentant tiegħu;

(d) membru appuntat mill-Bord tal-Gvernaturi taċ-Ċentru minn fost persuni li fil-fehma ta' l-istess Bord tal-Gvernaturi jkollhom it-tagħrif u l-esperjenza meħtieġa;"; u

(b) Fis-subklawsola (4) il-kliem "u fil-każ ta' xi membru elett jara li ssir elezzjoni sabiex tkun tista' timtela dik il-vakanza" għandhom jitħassru.

"U" Clause 34 shall be amended as follows:

(a) In subclause (1) for paragraphs (b), (c) and (d) there shall be substituted the following paragraphs:

"(b) two members appointed by the Minister from among persons who in his opinion have the necessary knowledge and experience and of whom one shall be from among the academic staff of the University of Malta and one from persons accredited under this Act;

(c) the Superintendent or his representative;

(d) a member appointed by the Board of Governors of the Centre from among persons who in the opinion of the said Board of Governors have the necessary knowledge and experience;" and

(b) In subclause (4) the words "and in the case of any elected member cause an election to be held to fill the vacancy" shall be deleted.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "U" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 34 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 34, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 35 - Funzjonijiet tal-Bord.

Clause 35 - Functions of the Board.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, din hija klawsola li wieħed irid jaraha bir-reqqa għax huwa abbażi ta' dawn il-funzjonijiet li wieħed irid jirregola s-sitwazzjoni fejn si tratta persuni li jaħdmu f'dan il-kamp.

Kif indikajt lill-Oppożizzjoni qed naħsbu li nagħmlu żvilupp fuq l-ideat li ġew ippubblikati fl-abbozz biex inkunu nistgħu nassiguraw li mhux sempliċement ikollna t-titolu ġenerali ta' konservaturi restawraturi, imma li d-dokumentazzjoni li jżomm il-bord għas-sodisfazzjon ta' dawk kollha li jiġu bżonnha, tkun dokumentazzjoni li tindika wkoll l-ispeċjalità li jkollhom dawn il-persuni.

Għal dan l-iskop wieħed ikun jista' jagħmel proċess ta' akkreditazzjoni fejn persuna li jkollha l-warrant, tkun akkreditata sew in virtu` tal- warrant u anke fil-linja ta' speċjalizzazzjoni.

U jekk persuna ma jkollhiex il-kwalifiki akkademiċi li abbażi tagħhom tkun intitolata għall- warrant, imma jkollha kwalifiki oħrajn minn Malta jew minn barra minn Malta, u jkollha dawk il-kompetenzi u ħiliet rikonoxxuti mill-bord, tkun tista' tiġi akkreditata ħalli tkun tista' twettaq xogħol ta' restawr fuq oġġetti jew fuq bini ta' patrimonju kulturali.

Ħaġa li hawnhekk bilfors ridna nikkonsidraw huwa l-każ bħalma ġara, ngħidu aħna, fl-Imnajdra li ovvjament huwa patrimonju kulturali.

Kieku l-liġi tibqa' abbozzata kif inhi jkun ifisser li perit li m'huwiex warrant holder ta' dan il-Bord tal-Warrant tar-Restawraturi ma kienx ikun jista' jidħol biex jagħmel xogħlijiet ta' ristrutturazzjoni fiżika hemmhekk.

Skoprejna wkoll li jekk xi ħadd ikun irid jieħu kampjun ta' ġebla biex jittestjaha jista' jsib diffikultà jekk ma jkollux warrant minn dan il-bord.

U dan japplika anke għal ċerti speċjalitajiet oħrajn.

Huwa għalhekk li minbarra dawn il-funzjonijiet li qed nagħtu lil dan il- bord qed inżidulu funzjoni oħra biex ikun jista' jikkonsidra u jiddetermina applikazzjonijiet minn detenturi ta' warrant, professjonisti oħra u persuni oħra fil-qasam ta' konservazzjoni u restawr biex jiġu akkreditati biex ikunu jistgħu jagħmlu xogħlijiet, interventi u proċeduri partikolari in konnessjoni ma' proprjetà kulturali, u biex il-bord ikun jista' jagħti pariri lill-gvern fuq il-proċess ta' akkreditazzjoni.

Mr Chairman, qed nieħdu wkoll l-opportunità biex ninkludu dak li talab l- Onor. Bartolo, li minn issa nibdew naħsbu għall-kodiċi ta' etika f'dan il- kamp.

Għaldaqstant it-tifsil ta' dan il-kodiċi ta' etika se jiġi miżjud mal-funzjonijiet tal-bord.

Dan il-kodiċi ta' etika se jkun japplika sew għad-detenturi ta' warrant kif ukoll għall-persuni akkreditati.

Dawn huma l-funzjonijiet il-ġodda li qed inżidu ma' dawk li hemm fl-abbozz.

Issa ħalli naraw x'inhuma l-funzjonijiet tal-bord skond l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Dawn huma ovvjament li jikkonsidra applikazzjonijiet għall-ħruġ ta' warrant, u li jagħmel ir-rakkomandazzjonijiet tiegħu dwar dan lill-Ministru.

Il-bord irid jieħu ħsieb l-eżami għal warrant professjonali jew jiddeċiedi talbiet għal eżenzjonijiet minn dan l-eżami skond klawsola 31.

Irid jirregola l-kondizzjonijiet ta' taħriġ prattiku barra mil-pajjiż skond id-dispożizzjonijiet ta' klawsola 31.

Diġà semmejna li l-bord jista' jaċċetta perijodu ta' taħriġ barra mill-pajjiż, basta dak it-taħriġ ikun jissodisfa ċerti kondizzjonijiet.

Il-bord se jkollu wkoll il-funzjoni li japprova universitajiet jew istituzzjonijiet akkademiċi bħala istituzzjonijiet li l-korsijiet jew il-programmi ta' studji tagħhom ikunu rikonoxxuti minnu.

Xogħol il-bord huwa wkoll li jorganizza u jirregola kull prova li tidhirlu xierqa u l-perijodi ta' taħriġ prattiku, kif qed nipprovdu fi klawsola 32.

Jiġifieri għal dawk il-każijiet fejn persuna jista' jkollha sew l- esperjenza kif ukoll xi kwalifika akkademika li ma jkollhiex il-moduli kollha ta' taħriġ u studju kif provdut fi klawsola 32.

Funzjoni oħra tal- bord hija li jagħti pariri lill-gvern f'dak li għandu x'jaqsam mal- professjoni tal-konservaturi u r-restawraturi.

Subklawsola (2) ta' klawsola 35 tgħid li l-bord jista' wkoll jikkonsulta lil dawk il-persuni li jistgħu jitqiesu xierqa u jista' wkoll jaħtar kumitati, li l-president tagħhom ikun membru tal-Bord, ħalli l-bord ikun jista' jwettaq aħjar id-dmirijiet tiegħu.

Subklawsola (3) tgħid li l-bord irid iżomm reġistru ta' detenturi ta' warrant u għandu, mhux aktar tard minn tliet xhur wara tmiem kull sena, jippubblika fil-Gazzetta tal-Gvern lista ta' persuni li, fil-31 ta' Diċembru ta' dik is-sena, kienu reġistrati bħala detenturi ta' warrant.

B'hekk tingħata l-pubbliċità uffiċjali ħalli kulħadd ikun jaf min huma l-persuni li huma ntitolati li jġibu din l- assenjazzjoni u li jaħdmu f'dan il-kamp.

In segwitu ta' l-emenda li kont qiegħed nitkellem dwarha, li nkun nista' nippreżentaha wara li nisimgħu iktar diskussjoni fuq din il-klawsola, qed inżidu s-subklawsoli (4) u (5).

Bħalma l-bord se jżomm reġistru ta' detenturi ta' warrant, f'subklawsola (4) se ngħidu li l-bord għandu jżomm reġistru ta' persuni akkreditati u jindika dwar kull persuna reġistrata fih, ix-xogħol, interventi jew proċeduri li għalih dik il-persuna tkun akkreditata, u għandu mhux aktar tard minn tliet xhur wara tmiem kull sena jippubblika din l-informazzjoni fil-Gazzetta tal-gvern.

Iktar tard f'dan l-abbozz ta' liġi għandna klawsoli 36 sa 38 li jitkellmu dwar is-sospensjoni jew revoka ta' warrant, dwar l-effetti tar-revoka, u dwar il-ħruġ ta' warrant ġdid mill-ministru.

Ladarba daħħalna l-proċess ta' akkreditazzjoni, qed ngħidu li d-dispożizzjonijiet ta' klawsoli 36 sa 38 għandhom japplikaw mhux biss għad-detenturi ta' warrant, imma anke għall- persuni li huma akkreditati.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Xtaqt ngħaddi xi kummenti biex nagħtu aktar kontest lil dak li qed jingħad f'din il-klawsola.

Wieħed jista' jargumenta li kif inhi abbozzata l-klawsola diġà tilqa' għall-kumment li se ngħaddi, però se nagħmlu xorta waħda biex meta wieħed jagħmel riferenza għad- dibattitu li jkun sar fil-Kamra waqt it-tfassil ta' din il-liġi jkun jaf x'kellna f'rasna.

Dak li se ngħid huwa ovvju għal min qiegħed f'dan il- qasam, imma se ngħidu b'mod in ġenerali.

Illum fl-ebda qasam ta' l- iżvilupp tal-ħiliet ma tista' tgħid li ħadt il-formazzjoni tiegħek, ingħatajt il-warrant u daqshekk biżżejjed.

Jiġifieri qisek kulma fadallek tagħmel huwa li teżerċita dak il-warrant.

Kull min jeżerċita xi professjoni jaf li hemm dik li tissejjaħ il-continued professional development.

Jiġifieri studjajt kemm studjajt meta kont żgħir, ħadt korsijiet kemm ħadt korsijiet fil-qasam tiegħek, żgur li bil- mod kif qed jiżviluppa l-għerf, kif qed jiżviluppaw il-ħiliet u t-teknika ta' x'nagħmlu fl-oqsma li nkunu naħdmu fihom, hemm bżonn ta' żvilupp professjonali kontinwu.

Kif inhi abbozzata din il-klawsola hemm l-attitudni daqsxejn antika li wieħed ħa l-formazzjoni tiegħu, għandu l-prattika u ngħata l-warrant, u m'hemmx riferenza għall-fatt li jrid ikun hemm dan li qed insejħu continued professional development.

Fl-istess ħin, biex inkun fair, paragrafu (f) ta' subklawsola 35(1) jgħid li l-bord għandu: "jagħti parir lill-Ministru f'dak li għandu x'jaqsam ma' kull ħaġa għar-rigward tal-professjoni ta' konservatur-restawratur", jiġifieri jista' jagħti parir lill-Ministru li min ingħata l-warrant ma jfissirx li ma jkomplix jaġġorna ruħu u jħarreġ lilu nnifsu.

Aħna mhux l-ewwel darba nkunu f'seminars u ngħidu li spiċċa l-konċett ta' job for life, li dak li inti bdejt taħdem fih se tibqa' għal għomrok fih.

Hawn pajjiżi li qed jgħidu li anke l-warrant for life spiċċa, li għax int ingħatajt il-warrant darba, skond ċerta formazzjoni li kellek, ifisser li dik il-warrant tibqa' għandek, jiġri x'jiġri.

Mhux jiġri x'jiġri għax il- klawsoli ta' wara jaħsbu għal dawk iċ-ċirkostanzi fejn il-warrant tiġi rtirata.

Imma din tiġi rtirata għal raġunijiet preċiżi li issa niddiskutuhom fid-dettall.

Hemm pajjiżi fejn diġà qed jgħidu li tista' titlef il-warrant li jkollok għax jiskadi.

U dan jiskadi għax wieħed ma jkomplix jieħu l-formazzjoni professjonali li jkollu bżonn ħalli jibqa' aġġornat fil-qasam tiegħu.

Wieħed irid jibqa' jaġġorna l-formazzjoni professjonali tiegħu tul ħajtu.

Jien naħseb li hija importanti l-kwestjoni tal-continued professional development.

Wieħed jista' jargumenta li kif qiegħda din il-klawsola l- bord jista' jirrikkmanda lill-ministru dwar l-importanza tal-continued professional development.

Imma forsi għandna nirriflettu ftit jekk għandhiex tissemma b'mod aktar espliċitu fl-abbozz innifsu.

Qed ngħid dan għax il-qasam tal-konservazzjoni huwa qasam li għalkemm għandu rabtiet kbar ħafna ma' l-antik u mal-qadim, huwa qasam li t-teknika fih qed tiżviluppa ħafna.

U jekk il-konservaturi-restawraturi li jkollhom warrant jaħsbu li laħqu l-quċċata ta' l-iżvilupp tagħhom, nafu li jekk inħarsu lura lejn l-istorja ta' pajjiżna u ta' pajjiżi oħra, mhux l-ewwel darba li wżaw teknika, użaw ċertu metodu fil-konservazzjoni li mbagħad, għax kien hemm żviluppi f'dak il-qasam, irriżulta li kienu interventi żbaljati.

Il-qasam tal-konservazzjoni tal-wirt storiku u kulturali, mhux biss ta' pajjiżna imma anke ta' pajjiżi oħra, għandu diversi żbalji koroh li saru minħabba f'hekk.

Għalhekk jien naħseb li apparti li huwa importanti li l-continued professional development jissemma fil-kodiċi ta' l-etika meta jitfassal, sinċerament inħoss li ta' min jirrifletti ftit li nsemmu b'mod aktar espliċitu din l-enfasi fuq il-continued professional development.

Huwa kruċjali ħafna li l-formazzjoni professjonali tal-konservaturi u tar- restawraturi – la qed nitkellmu fuq il-qasam tal-konservazzjoni u restawr, imma jien ngħid li dan jgħodd għal kollox – tibqa' tiġi aġġornata.

Nixtieq li nirriflettu ftit jekk għandniex nagħmlu riferenza b'mod aktar espliċitu għall-bżonn tal-continued professional training u continued professional development.

Nerġa' ngħid li wieħed jista' jargumenta li f'din il-klawsola hemm parti li tista' tiġi interpretata li l-bord jagħti parir lill-ministru dwar dan.

Imma jien inħoss li tant hija importanti li ta' min idaħħalha b'mod esċpliċitu, anke biex min jingħata l-warrant ma jgħidx li ladarba għandu l-warrant ma nistgħux nobbligawh jagħmel xejn iżjed milli jeżerċita l-warrant.

Jien nawgura li dan il-bord jaħdem b'mod miftuħ u b'mod trasparenti, ħaġa li forsi għandna nagħmluha wkoll aktar ċara fl-abbozz innifsu.

Hawn Malta jkollna wisq bordijiet li jirregolaw l-affarijiet – sfortunatament ikolli nsemmi l-università f'dan il-qasam – li l-kriterji u r-regoli li jużaw ma jkunux dejjem ċari għal kulħadd.

Jista' jkun li veru m'hemmx taħwid dwar dawk ir-regolamenti, imma l-fatt li ma jkunux dikjarati u miftuħa għal kulħadd jagħti lok li r-regolamenti u l-proċeduri jinbidlu skond il-bżonn, skond il-wiċċ u skond iċ-ċirkostanzi.

Naf li dik it-tip ta' interpretazzjoni hija esaġerata u żbaljata, imma l-awgurju tiegħi hu li jkunu ċari l-kriterji li bihom bord bħal dan jiddeċiedi kif jirrikonoxxi, per eżempju, x-xogħol ta' istituzzjonijiet akkademiċi f'pajjiżi oħra.

Aħna naqblu li huwa importanti li nkunu parti mill-European Credit Transfer Scheme għax awtomatikament inkunu qegħdin - b'xogħol li jsir tal- creditation - nirrikonoxxu x-xogħol ta' istituzzjonijiet akkademiċi oħra fl- Ewropa u huma jirrikonoxxu tagħna.

Dik hija xi ħaġa importanti għaċ-ċaqliq li hawn ta' studenti u akkademiċi minn pajjiż għall-ieħor.

Fid-dinja tal- lum dan huwa importanti ħafna għax nitgħallmu minn xulxin.

Aħna għandna x'ngħallmu u għandna x'nitgħallmu.

Il-mistoqsija tiegħi hija x'jiġri dwar il-bqija tad-dinja.

Nerġa' ngħid li l-università tagħna u ċ-Ċentru Malti tar-Restawr se jkun ingrana fl-ispazju tad-dikjarazzjoni ta' Bologna ta' kif l-universitajiet Ewropej jirrikonoxxu x-xogħol ta' xulxin bi kriterji serji.

Imma x'se jiġri dwar istituzzjonijiet akkademiċi fil-bqija tad-dinja, bħall-Kanada u l-Istati Uniti, fejn għandna t-tendenza f'pajjiżna – jien ngħid li hija żbaljata – li we look down on them?

Qisu dak li ġej mill-Ingilterra u mill-Kontinent Ewropew – għal ħafna żmien kien dak li ġej mill-Ingilterra biss – huwa serju, imma dak li ġej mill-Istati Uniti, aktar milli mill-Kanada, ma nagħtuhx dik l-importanza.

Ta' min jaħseb fuq dan minn issa biex jiġu evitati ċerti problemi li anke l- università tagħna ffaċċjat u kien hemm anke rikors fil-qorti minħabba f'hekk.

Kien hemm każ fejn spiċċaw jiddeċiedu l-qrati jekk warrant ta' perit jiġix rikonoxxut hawn Malta.

Għalhekk huwa importanti ħafna li fit- tfassil tal-kriterji u fid-deċiżjonijiet li jieħu, dan il-bord ikun miftuħ u trasparenti u anke jippubblika l-kriterji li bihom ikun wasal għad- deċiżjoni biex ma jkunx hemm dell ta' manipulazzjoni f'ħaġa bħal din.

F'dan l-istadju m'għandix aktar xi ngħid.

Qed nieħu gost li l-ministru aċċetta l-proposta li jidħol kodiċi ta' etika għal min jirrestawra u jagħmel xogħol ta' konservazzjoni.

Naqbel ukoll li dan il-kodiċi jkun ir- responsabbiltà tal-bord anke għaliex, fil-fehma tiegħi, issaħħaħ idejn il- bord vis-à-vis id-detenturi tal-warrants.

Nissuġġerixxi li meta jitwaqqaf il-bord u jiġi biex ifassal dan il-kodiċi ta' etika jkun hemm diskussjoni pubblika għaliex hemm diversi mudelli ta' kodiċi ta' etika.

Hemm ħafna obbligi u dmirijiet li l-konservaturi u r- restawraturi jridu jorbtu lilhom infushom f'kodiċi ta' etika serja.

Għalhekk naħseb li ma tkunx idea ħażina li meta jitwaqqaf il-bord u jiġi biex ifassal il-kodiċi ta' etika jkollna l-okkażjoni – ma naħsibx li hemm għalfejn tkun seduta plenarja tal-Parlament - li f'xi wieħed mill-kumitati tal-parlament jiġi organizzat a public hearing fejn isiru proposti u diskussjoni dwar x'għandu jinkludi dan il-kodiċi ta' etika.

Jien naħseb li aktar ma jkun hawn diskussjoni pubblika fuq dawn l-affarijiet aktar inkunu qegħdin nedukaw lil xulxin u ngħinu biex indaħħlu kultura ta' serjetà f'dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, naħseb li l-punt li qanqal l-Onor.

Bartolo għandu jiġi nkorporat espliċitament billi nżidu paragrafu mal- funzjonijiet li għandu l-bord, fejn ngħidu li l-bord irid ukoll jinkoraġġixxi inizjattivi li jassiguraw programm ta' taħriġ u żvilupp professjonali kontinwu għad-detenturi ta' warrant u persuni akkreditati taħt dan l-artikolu.

Naqbel li meta tagħmilha fil-liġi tkun qed tpoġġihielu espliċitament fuq l-aġenda.

Qed ngħidu "jinkoraġġixxi" għax forsi m'għandux ikun hu li jagħmilhom peress li ma naħsibx li se jkollu l- mezzi.

Imma naħseb li għandu statura biżżejjed biex jesiġi li dawn il- korsijiet isiru.

Filwaqt li naqbel ukoll mal-kummenti dwar l-oġġettività, il-professjonalità u s-serjetà li bihom għandhom jipproċessaw l-applikazzjonijiet tal-ħruġ tal- warrant u għall-akkreditazzjoni, naħseb li din tkun esperjenza li trid tinbena.

M'għandix dubju li n-nies li se jkunu nkarigati se jagħmlu l-ħila kollha tagħhom biex il-proċess ikun serju, trasparenti u kredibbli.

Mr Chairman, nixtieq li l-Kumitat jagħtini ftit ħin biex ninkorpora s- suġġeriment ta' l-Onor.

Bartolo f'din l-emenda.

(Interruzzjonijiet)

Mr Chairman, wara li kkonsultajt ma' l-advisers ħassejna li din l-emenda għandha tiġi taqra hekk:

Il-klawsola 35 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) Il-paragrafu (f) fis-subklawsola (1) tagħha għandu jiġi rinumerat u minnufih wara l-paragrafu (e) għandu jidħol dan li ġej:

(g) biex jirrediġi kodiċi ta' etika għal detenturi ta' warrant u persuni akkreditati taħt dan l-artikolu;

(h) jinkoraġġixxi inizjattivi li jassiguraw programm ta' taħriġ u żvilupp professjonali kontinwu għad-detenturi ta' warrant u persuni akkreditati taħt dan l-artikolu; u"; (b) il-paragrafu (f) għandu issa jiġi rinumerat paragrafu (i) u l- kliem "tal-professjoni ta' konservatur-restawratur" għandhom jiġu sostitwiti bil-kliem "tal-professjoni ta' konservatur-restawratur u ta' l-akkreditazzjoni"; u

(c) minnufih wara s-subartikolu (3) tiegħu għandu jidħol dan li ġej:

"(4) Il-Bord għandu jżomm reġistru ta' persuni akkreditati taħt dan l-artikolu u jindika dwar kull persuna reġistrata fih, ix- xogħol, interventi jew proċeduri li għalih dik il-persuna tkun akkreditata, u għandu mhux aktar tard minn tliet xhur wara tmiem kull sena jippubblika fil-Gazzetta lista ta' persuni li, fil-31 ta' Dicembru ta' dik is-sena, kienu akkreditati u jindika dwar kull persuna x-xogħol, interventi jew proċeduri li għalihom ikun akkreditat.

(5) Id-dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 36 sa 38 għandhom japplikaw mutatis mutandis dwar akkreditazzjoni taħt dan l- artikolu kif japplikaw dwar warrant, u għandhom japplikaw mutatis mutandis dwar persuna akkreditata kif japplikaw dwar detentur ta' warrant.".

Clause 35 shall be amended as follows:

(a) paragraph (f) in subclause (1) thereof shall be re-numbered and immediately after paragraph (e) there shall be added the following:

"(f) consider and determine applications by warrant holders, other professionals and other persons in the field of conservation and restoration for accreditation to perform particular work, interventions or procedures in connection with cultural property, and to grant or withhold accreditation accordingly;

(g) to draw up a code of ethics for warrant holders and persons accredited under this subarticle;

(h) encourage initiatives that ensure programmes of continued professional training and development for warrant holders and persons accredited under this article; and";

(b) paragraph (f) shall now be renumbered paragraph (i) and for the words "to the profession of conservator-restorer" there shall be substituted the words "to the profession of conservator-restorer and to accreditation"; and

(c) immediately after subclause (3) thereof there shall be added the following:

"(4) The Board shall keep a register of persons accredited under this article indicating with respect to each person registered there in the work, intervention or procedure for which such person is accredited, and shall at the end of each year, publish in the Gazette, a list of persons who, on the 31st December of the said year, were accredited indicating with respect to each person the work, intervention or procedure for which he is accredited.

(5) The provisions of articles 36 to 38 shall apply mutatis mutandis with regard to accreditation under this article as they apply with regard to a warrant holders and shall apply mutatis mutandis with regard to accredited persons as they apply with regard to a warrant holder.".

THE CHAIRMAN: Hemm xi rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq ngħaddi rimarka li mbagħad inkunu nistgħu naqbduha f'aktar dettall meta jitwaqqaf il-bord u jiġi biex ifassal il-kodiċi ta' etika.

Naħseb li ta' min jara x'jiġri f'pajjiżi oħra f'dan il-qasam biex naraw jekk hemmx bżonn nagħmlu riferenza għaliha fl-abbozz jew jekk naqbduhiex meta l-bord jibda jfassal il-kodiċi ta' etika.

Jekk wieħed jieħu l-esperjenza Ewropea jsib li ma jagħmlux riferenza biss għall- kodiċi ta' etika.

Id-dokument li hemm fuq il-professjoni tal- konservazzjoni u restawr jinqasam f'żewġ partijiet; l-ewwel parti li titkellem fuq il-linji gwidi professjonali tal-professjoni, u mbagħad għandek it-tieni parti li hija fuq il-kodiċi ta' l-etika, però kollha miġburin f'dokument wieħed.

Imbagħad hemm parti oħra fuq l-edukazzjoni fil- konservazzjoni u r-restawr.

Jekk nieħdu l-esperjenza Amerikana nsibu li jagħmlu riferenza għal żewġ affaarijiet ukoll.

L-ewwelnett għall-kodiċi ta' etika li huma l-prinċipji morali u professjonali li bihom iridu jaħdmu l-konservaturi u r- restawraturi.

Imbagħad għandhom ukoll il-linji gwida għall-prattika tal- konservazzjoni u r-restawr, kif iqiegħdu fil-prattika l-prinċipji morali u professjonali.

Jiġifieri ma nafx jekk għandniex inħalluha kif abbozzaha l- ministru, li waħda mill-funzjonijiet tal-bord tkun li jirrediġi kodiċi ta' etika għal detenturi ta' warrants u persuni akkreditati, imma bl- understanding li meta l-bord ifassal dik il-kodiċi ta' etika jieħu ħsieb iż- żewġ aspetti, kemm il-kodiċi ta' etika bħala kodiċi ta' etika u kemm il- guidelines for practice.

Skond il-mudell Amerikan isejħulu guidelines for practice, jiġifieri li jpoġġi fil-prattika l-prinċipji tal-kodiċi ta' etika.

Dawn huma żewġ dokumenti separati imma miġburin fl-istess wieħed.

Il-mudell Ewropew jitkellem fuq professional guidelines li huma differenti mill-code of ethics għalkemm fuq l-istess qasam.

Jekk aħna qed naqblu li qed nagħtu interpretazzjoni ta' kodiċi ta' etika li se tiġbor iż-żewġ aspetti, allura rridu nżommuha f'rasna għal meta jitfassal kodiċi ta' etika.

Imma huwa importanti li meta jitfassal dak il-kodiċi ta' etika jaħseb ukoll għall-guidelines for practice.

Naħseb li dawn it-tnejn se jkunu kruċjali meta niġu għall-klawsola li jmiss, aktar minn din il- klawsola, x'ħin niġu biex niddiskutu l-punt sensittiv ta' kif tirtira l- warrant lil xi ħadd li jkun qed jipprattika f'dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien m'għandix diffikultà li f'paragrafu (g) ninkludu l-frażi "u linji gwida għal prattika", wara "kodiċi ta' etika".

Naturalment ninkluduha b'saqajna fl-art għax nafu li rridu nitgħallmu.

Għandna learning curve u ma nistgħux nadottaw ċerti affarijiet fid-dettall tagħhom mill-bidu u l-bord ikun irid jimxi ma' l-esperjenza u jiggwida l- iżvilupp ta' dawn il-professjonisti fid-direzzjoni li qed nindikaw.

Jiġifieri jekk il-legal drafters jgħiduli li m'hemmx diffikultà f'paragrafu (g) wara l-kliem "biex jirrediġi kodiċi ta' etika" nistgħu nżidu "u linji gwida għal prattika".

U bl-Ingliż tiġi "code of ethics and guidelines for practice".

Mr Chairman, għalhekk issa se nressaq din l- emenda għal klawsola 35:

"V" Il-klawsola 35 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) Il-paragrafu (f) fis-subklawsola (1) tagħha għandu jiġi rinumerat u minnufih wara l-paragrafu (e) għandu jidħol dan li ġej:

"(f) biex jikkonsidra u jiddetermina applikazzjonijiet minn detenturi ta' warrant, professjonisti oħra u persuni oħra fil- qasam ta' konservazzjoni u restawr biex jiġu akkreditati biex ikunu jistgħu jagħmlu xogħlijiet, interventi u proċeduri partikolari in konnessjoni ma' proprjetà kulturali, u biex tagħti jew tiċħad dik l-akkreditazzjoni; (g) biex jirrediġi kodiċi ta' etika u linji gwida għal prattika għal detenturi ta' warrant u persuni akkreditati taħt dan l-artikolu;

(h) jinkoraġġixxi inizjattivi li jassiguraw programm ta' taħriġ u żvilupp professjonali kontinwu għad-detenturi ta' warrant u persuni akkreditati taħt dan l-artikolu; u";

(b) il-paragrafu (f) għandu issa jiġi rinumerat paragrafu (i) u l- kliem "tal-professjoni ta' konservatur-restawratur" għandhom jiġu sostitwiti bil-kliem "tal-professjoni ta' konservatur-restawratur u ta' l-akkreditazzjoni"; u

(c) minnufih wara s-subartikolu (3) tiegħu għandu jidħol dan li ġej:

(5) Id-dispożizzjonijiet ta' l-artikoli 36 sa 38 għandhom japplikaw mutatis mutandis dwar akkreditazzjoni taħt dan l- artikolu kif japplikaw dwar warrant, u għandhom japplikaw mutatis mutandis dwar persuna akkreditata kif japplikaw dwar detentur ta' warrant.".

"V" Clause 35 shall be amended as follows:

(a) paragraph (f) in subclause (1) thereof shall be re-numbered and immediately after paragraph (e) there shall be added the following:

(g) to draw up a code of ethics and guidelines of practice for warrant holders and persons accredited under this subarticle;

(h) encourage initiatives that ensure programmes of continued professional training and development for warrant holders and persons accredited under this article; and";

(b) paragraph (f) shall now be renumbered paragraph (i) and for the words "to the profession of conservator-restorer" there shall be substituted the words "to the profession of conservator-restorer and to accreditation"; and

(c) immediately after subclause (3) thereof there shall be added the following:

(5) The provisions of articles 36 to 38 shall apply mutatis mutandis with regard to accreditation under this article as they apply with regard to a warrant holders and shall apply mutatis mutandis with regard to accredited persons as they apply with regard to a warrant holder.".

THE CHAIRMAN: Hemm iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "V" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 35, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 35, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' Liġi.

Klawsola 36 - Sospensjoni jew revoka ta' warrant.

Clause 36 - Suspension or revocation of warrant.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Klawsola 36 titkellem dwar sospensjoni jew revoka ta' warrant.

Jista' jkun hemm ċirkostanzi li minħabba fihom il-persuna li jkollha l-warrant ma jkunx jistħoqqilha li tibqa' ntitolata għalih.

Il- liġi qed taħseb liema huma dawn iċ-ċirkostanzi li minħabba fihom jista' jitneħħa dan il-warrant.

Tajjeb ngħidu li f'ċertu sens b'din il-liġi qed nirrikonoxxu l-ħolqien ta' professjoni oħra.

Aħna mdorrijin bi professjonijiet bħalma huma ta' avukati, tobba, u iktar riċenti għandna l- accountants, periti u oħrajn.

Dawn il-professjonijiet kollha huma oqsma fejn hemm ċertu self-regulation.

U dik il-pretensjoni li wieħed iqis lilu nnifsu bħala membru ta' grupp li huwa kkwalifikat b'mod speċifiku f'qasam partikolari, iġġib magħha ċerti obbligi u piżijiet.

Min hu professjonist, min-natura ta' din il-vokazzjoni jrid ifittex l- iżvilupp professjonali kontinwu tiegħu, min-natura tal-fatt li hu membru ta' dik il-professjoni jrid ifittex li jimxi b'etika, b'sens ta' integrità u b'sens ta' rettitudni.

Min jippretendi li hu membru ta' xi professjoni suppost li jġorr miegħu l-piż li jkun ta' eżempju għall-bqija tas-soċjetà għax il-professjonijiet m'għandhomx biss responsabbiltà speċifika fil- professjoni tagħhom, imma l-fatt li tappartjeni għal xi professjoni jġib miegħu obbligi, dmirijiet fil-konfront tas-soċjetà kollha kemm hi.

Għaliex is-soċjetà ġustament tħoss li għandha tħares lejn dawn id-diversi professjonisti għall-gwida f'ħafna oqsma apparti l-qasam ta' l-ispeċjalità konċernata.

F'dawn id-diversi professjonijiet, fejn l-istat jirrikonoxxi dik il- professjoni b'warrant, insibu li meta membru ta' dik il-professjoni jonqos b'mod gravi ikun qiegħed jesponi lilu nnifsu għal sanzjoni li fl-estrem tagħha tista' ġġib magħha r-revoka jew is-sospensjoni ta' dak il-warrant.

Hawnhekk aħna ħadna l-mudell li jeżisti f'oqsma oħra billi qed nipprovdu għas-sospensjoni jew ir-revoka ta' warrant.

Għalhekk qed ngħidu li l- ministru jista', b'ordni bil-miktub, jissospendi, jirrevoka jew iħassar warrant taħt dawn iċ-ċirkostanzi li se nsemmi.

L-ewwelnett jekk il-persuna tkun instabet ħatja, wara inkjesta mill-Bord, ta' atti jew ommissjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' diżonestà, imġiba ħażina, negliġenza gravi fl- eżerċizzju tal-professjoni tiegħu.

Mr Chairman, jista' jiġi revokat il-warrant anke meta detentur ta' warrant ikun ġab lilu nnifsu b'manjiera mhix xierqa, jew ikun naqas milli jħares ir- regolamenti dwar il-livelli jew il-prattika professjonali, jew ikun naqas milli jħares xi kondizzjoni marbuta ma' warrant li jkun inħareġ taħt id- dispożizzjonijiet tal-klawsola 38 ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Paragrafu (b) ta' subklawsola 36(1) jgħid li l-ministru jista' jirrevoka warrant anke meta wieħed:

"(b) ikun instab ħati minn qorti kompetenti ta' reat taħt id- disposizzjonijiet ta' dan l-Att jew ta' regolamenti magħmulin taħtu; jew

(ċ) ikun instab ħati minn qorti kompetenti ta' xi reat li jolqot il- fiduċja pubblika jew frodi jew li jkun xjentement irċieva proprjetà miksuba minn serq jew frodi."

Dawn huma ċ-ċirkostanzi li jistgħu jwasslu għal din is-sospensjoni jew revoka.

Hemm każijiet li jistgħu jwasslu għal dan wara li tkun saret inkejsta mill-Bord tal-warrants u hemm każijiet fejn persuna tkun instabet ħatja minn qorti kompetenti ta' reat kontra d-dispożizzjonijiet ta' din il- liġi, jew inkella persuna li tkun instabet ħatja minn qorti kompetenti ta' xi reat li jolqot il-fiduċja pubblika jew frodi jew addirittura jkun xjentement irċieva proprjetà miksuba minn serq jew frodi.

Subklawsola 36(2) tgħid li wara l-inkjesta jista' jsir appell mid-deċiżjoni tal-bord, jiġifieri hawn qed nipprovdu rimedju kontra l-arbitrarjetà jew kontra xi abbuż li jista' jsir.

U jekk xi ħadd iħoss li r-rakkmandazzjoni tal-bord għas-sospensjoni tal-warrant m'hijiex ġusta, jista' jappella quddiem il-qorti ta' l-appell kif inhu provdut fil-qrati tagħna, jiġifieri appell b'imħallef wieħed.

Subklawsola (3) mbagħad tgħid:

"Il-Ministru responsabbli għall-Ġustizzja jista' jagħmel regolamenti li jippreskrivu d-drittijiet li għandhom jitħallsu fir-reġistru tal- qorti f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-appelli taħt dan l-artikolu."

Din hija xi ħaġa li s'issa m'hijiex imniżżla fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, jiġifieri wieħed irid jemenda r-regolamenti biex jgħid kif dan l-appell għandu jidħol fir-reġistru tal-qrati tagħna.

Wara s- subklawsola 36(3) insibu proviso li jgħid:

"Iżda sakemm iż-żmien li jiġu hekk preskritti d-drittijiet mill- Ministru, id-drittijiet li jitħallsu dwar xi appell lil dik il-qorti jkunu dawk li japplikaw għall-Qorti tal-Maġistrati (Malta)."

Naħseb li f'dan il-paragrafu wara l-kliem "preskritti mill-Ministru" jridu jiżdiedu l-kliem "responsabbli għall-Ġustizzja" għax inkella tista' tfisser li huwa l-ministru li huwa responsabbli għal din il-liġi.

F'subklawsola 36(4) qed ngħidu wkoll li:

"Il-Bord imwaqqaf taħt l-artikolu 29 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandu jagħmel regoli li jkunu jistabbilixxu kif għandhom ikunu dawk l-appelli, it-terminu li fih għandhom jiġu ppreżentati u b'mod ġenerali kull ħaġa oħra għar-rigward ta' dawk l- appelli."

Hemm bord ta' tekniċi legali, ta' avukati mwaqqaf taħt il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili li xogħlu huwa proprju li jżomm taħt sorveljanza dawn ir-regoli ta' l-appelli.

Jiġifieri f'kemm żmien irid isir l-appell, x'forma jieħu, min jista' jiffirmah, kemm irid ikun hemm żmien għar-risposta ta' dak l-appell u affarijiet proċedurali ta' dan it-tip.

THE CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Ma nafx jekk nistgħux innaddfu daqsxejn din il- klawsola.

Naħseb li issa jagħmel sens ukoll li jkun hemm riferenza speċifika għall-kodiċi ta' etika u linji gwida għal prattika għax b'hekk inkunu qed insaħħu dak li għedna fil-klawsola ta' qabel.

Apparti minn hekk - forsi qed infettaq - jekk naraw sub-paragrafi (i) u (ii) tal-paragrafu (a) insibu li hemm daqsxejn ta' ripetizzjoni għax l-ewwel qed ngħidu "diżonestà, mġieba ħażina jew negliġenza gravi fl-eserċizzju tal- professjoni tiegħu" u mbagħad nerġgħu ngħidu "mġieba li ma tixraqx il- professjoni tiegħu."

ONOR.

LOUIS GALEA: Forsi f'sub-paragrafu (ii) għandna ngħidu "mġieba li tmur kontra l-kodiċi ta' etika."

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naħseb li hemmhekk tista' tidħol ir-riferenza għall-kodiċi ta' etika u linji gwida għal prattika, anke għaliex meta mbagħad jitfassal il-kodiċi ta' etika u l-linji gwida għal prattika wieħed jieħu ħsieb mill-ewwel biex ikunu nfilzati dawn in-nuqqasijiet kollha li qed jissemmew hawnhekk li jistgħu jwasslu għal sospensjoni, revoka jew tħassir tal-warrant.

B'hekk naħseb li jkollna nkorporat dak li qed jiġi propost minn kulħadd.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nixtieq ftit ħin ħalli nkunu nistgħu niddraftjaw l- emenda ħalli ndaħħlu dak li ssuġġerixxa l-Onor.

Bartolo f'sub-paragrafu (ii) tal-paragrafu (a) tas-subklawsola 36(1).

THE CHAIRMAN: Niġbidlek l-attenzjoni li ridt tagħmel emenda anke għal subklawsola 36 (3).

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"W" Il-klawsola 36 għandha tiġi emendata kif ġej:-

a) fis-subparagrafu (a) (ii) tas-subklawsola (1) tagħha l-kliem "imġieba li ma tixraqx il-professjoni tiegħu" għandhom jiġu sostitwiti bil-kliem "imġieba li tmur kontra l-kodiċi ta' etika u linji gwida ta' prattika li hemm provvediment dwarhom fl-artikolu 35 (1) (g) ta' dan l-Att"; u

b) fil-proviso għas-subklawsola (3) tagħha minflok il-kliem "mill- Ministru" għandhom jidħlu l-kliem "mill-Ministru responsabbli għall- ġustizzja".

"W" Clause 36 shall be amended as follows:- a) in subparagraph (a) (ii) of subclause (1) thereof for the words "conduct discreditable to his profession" there shall be substituted the words "conduct that goes against the code of ethics and guidelines for practice as provided for in article 35 (1) (g) of this Act"; and

b) in the proviso to paragraph (3) thereof for the words "by the Minister" there shall be substituted the words "by the Minister responsible for justice".

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "W" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 36, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 36, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 37 - Effetti ta' revoka jew sospensjoni ta' warrant.

Clause 37 - Effects of revocation or suspension of warrant.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Din il-klawsola tispjega b'mod espliċitu x'inhuma l- konsegwenzi meta warrant jiġi revokat jew sospiż.

Fil-fatt l-abbozz qed jipproponi li:

"Meta warrant taħt dan l-Att jiġi rtirat, sospiż jew revokat, il- persuna li lilha jkun inħareġ dak il-warrant m'għandhiex tibqa' detentur ta' dak il-warrant, jew tkun sospiża mill-eserċizzju tal- professjoni tagħha skond il-każ u għandha ttemm milli tibqa' tuża t- titolu Restawratur."

Naturalment hija ħaġa loġika li jekk m'għandekx warrant ma tistax teżerċita l-professjoni u ma tistax tibqa' tissejjaħ konservatur-restawratur.

Mr Chairman, biex inżommu uniformità fuq il-mod kif tissejjaħ persuna li jkollha dan il-warrant, nixtieq nipproponi din l-emenda verbali:

Minflok il-kelma "Restawratur" għandhom jidħlu l-kliem "Konservatur- Restawratur".

For the word "Restawratur" there shall be substituted the words "Konservatur-Restawratur".

THE CHAIRMAN: Jiġifieri inti trid li din l-emenda tapplika għal kull fejn hemm il-kelma "restawratur" jew le?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kull fejn hemm id-designation għandha tkun "konservatur-restawratur".

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 37, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 37, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 38 - Il-Ministru jista' joħroġ warrant ġdid.

Clause 38 - Minister may issue fresh warrant.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naturalment meta wieħed jitlef il-warrant ikun hemm raġunijiet u ċirkostanzi għaliex wara dik is-sanzjoni l-persuna konċernata tista' terġa' tapplika biex il-warrant jinħarġilha mill-ġdid.

Din hija funzjoni tal-bord tal-warrants.

Hu jista' jikkonsidra din it-tip ta' ċirkostanza u hu biss jista' jirrikkmanda lill-ministru jekk, wara li tkun għaddiet sena mid-data tar-revoka jew tneħħija tal-warrant, għandux joħroġ warrant ġdid b'dawk il-kondizzjonijiet li l-bord jista' jqis li jkunu meħtieġa.

THE CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 38.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 38 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 39 – Assistenti mal-konservatur-restawratur.

Clause 39 – Assistants to the conservator-restorer.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Chairman, s'issa tkellimna fuq dawn li qed insejħulhom il-professjonisti f'dan il-qasam, dawk li għandhom il-warrant u dawk li jiġu akkreditati fil-qasam speċifiku tal-kompetenza tagħhom.

Naturalment ħafna xogħol ta' restawr ikollu bżonn ukoll ħaddiema li mhux neċessarjament ikollhom it-taħriġ u l-kwalifiki għoljin li semmejna s'issa.

Allura minħabba li fi proċess ta' konservazzjoni u ta' restawr ikunu qed jiġu applikati numru ta' ħiliet u ta' ħaddiema, anke jekk ikunu qed jagħmlu xogħol li huwa ta' natura relattivament sempliċi, qegħdin nipprovdu għal ċerta direzzjoni f'dan il-kamp.

Jingħad li darba kien hemm xi ħadd, li xogħlu hu li jnaddaf, li bagħtuh inaddaf ġo mużew u kien hemm pittura li ħasilha bl-ilma.

Din inzertat kienet watercolour ta' pittur mill-iktar famuż u dan ħassarha b'mod irreparabbli.

Għaldaqstant, għalkemm forsi wieħed jibda jgħid kemm se nidħlu f'dettall, irridu naħsbu anke f'dawn il- ħaddiema li xogħolhom ikun li jassistu lill-konservatur-restawratur.

Mr Chairman, meta ġejna biex nirrikostruwixxu l-Imnajdra wara t-tifrik li kien sar, il-periti konċernati ma setgħux iqabbdu kwalunkwe bennej, imma kellhom bennejja li kellhom fiduċja fihom, li kienu diġà ħadmu f'dak il- kamp.

Allura b'dik l-esperjenza akkwistaw ċerta ħila ta' kif irid jinħadem dan ix-xogħol u b'liema delikatezza, u jifhmu d-direzzjonijiet li jagħtuhom ir-restawraturi f'dak is-settur.

B'hekk wieħed seta' jqarreb biex naslu għall-aħjar restawr possibbli.

Mr Chairman, biex inserraħ moħħ il-pubbliku rrid ngħid li dak il-kwadru watercolour li rriferejt għalih, li tnaddaf bl-ilma u tħassar, m'huwiex watercolour li qiegħed fil-kollezzjonijiet tal-gvern imma qiegħed f'kollezzjoni privata.

Dan l-inċident veru ġara, imma dan il-watercolour kien f'kollezzjoni privata, u mhux f'kollezzjoni li huwa responsabbli għaliha l-gvern jew xi enti pubblika.

Għal din ir-raġuni aħna qed nagħmlu riferenza għal dawk in-nies li jkunu qed jassistu lill-konservatur-restawratur.

L-ewwelnett qegħdin ngħidu li persuna li tkun qed tagħmilha ta' impjegat ta', jew assistant ma', u taħt is-superviżjoni ta' detentur ta' warrant ma titqiesx li hi qed tipprattika l-professjoni ta' konservatur-restawratur.

Persuna bħal din ma tista' tippreżenta ebda ċertifikazzjoni ta' xorta li turi li jkun konservatur- restawratur.

Naturalment aħna mdorrijin bil-visiting cards u kulħadd għandu dritt għall-visiting card tiegħu, imma min ikun impjegat jew jassisti regolarment f'dan is-settur ma jistax iqarraq billi fil-visiting card tiegħu jagħmel xi designation ta' konservatur-restawratur, jew joħroġ xi ċertifikat bħallikieku huwa.

Kif qed ngħidu fil-liġi huwa impjegat ta', jew assistant ma', jew taħt is-superviżjoni ta' detentur ta' warrant.

Paragrafu (b) ta' klawsola 39 jgħid li ħadd m'għandu jitqies li jeżerċita l- professjoni ta' detentur ta' warrant jekk ikun f'dan l-impjieg jew ikun qed jaġixxi f'dik il-kariga jew iwettaq biss xogħol, servizzi, atti jew funzjonijiet li jistgħu jiġu preskritti.

Jiġifieri qed nipprospettaw li f'xi mument fl-iżvilupp ta' dan ix-xogħol u tal-manjiera kif se nipprovaw inħarsu l-patrimonju kulturali tagħna, ikun hemm regolament li jgħid b'ċertu dettall liema huwa dak ix-xogħol li jista' jsir u li għalih wieħed ma jirrikjedix il-warrant.

B'danakollu f'paragrafu (ċ) qegħdin ngħidu li "konservatur-restawratur se jkollu r-responsabbiltà li jagħmel mill-aħjar biex jiżgura li kull assistent impjegat miegħu jew imqabbad minnu jkun temm b'suċċess taħriġ sa dawk il-livelli li huma jew jistgħu jkunu preskritti."

Fl-emenda se nneħħu l-kliem li jiġi wara "mill-Kunsill Malti għall-Kwalifiki Vokazzjonali u Professjonali" għax dak l-isem jista' jinbidel.

U jekk jinbidel dak l-isem m'għandniex noqogħdu nerġgħu niġu fil-Parlament biex nibdluh.

Qed nirriferu għar-regolamenti li huma diġà preskritti f'dan il-kamp ta' taħriġ.

Il-kelma "livelli" tindika li qed nirriferu għal dak it-tip ta' preskrizzjoni.

L-intenzjoni hija li dawk li jkunu qed jagħmlu ċertu xogħol f'dan il-qasam ikollhom taħriġ vokazzjonali fl-ewwel, fit-tieni jew fit- tielet livell li jkun meħtieġ f'dan il-kamp.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nifhem l-ewwel żewġ partijiet ta' din il-klawsola u Allaħares wara li noqogħdu nagħmlu l-liġijiet u r-regolamenti mill-aħjar li nistgħu, imbagħad inħarbtu kollox billi nħallu nies li ma jifhmux jagħmluha ta' nies li jifhmu u joperaw f'dan il-qasam u jħawdu kollox!

Però mill-esperjenza tagħna u anke ta' pajjiżi oħra, forsi l-paragrafu (ċ) nistgħu nagħmluh aktar serju milli qed nagħmluh.

Fl-istess ħin ma rridux nagħlquh b'tali mod li aktar nagħlqu l-bibien milli niftħuhom.

Jien naħseb li f'pajjiżna diġà nkasbru wisq nies tas-snajja' li m'għandhomx ċertifikazzjoni formali imma li huma nies kapaċi ħafna fil-qasam tagħhom.

Allura żgur ma rridx inkun jien li nagħlqilhom il-bibien jew inkompli nkasbarhom.

Però għandna nikkonsidraw il-paragrafu (ċ) serjament.

Hawnhekk qed ngħidu: "Konservatur-restawratur għandu madanakollu jagħmel mill-aħjar biex jiżgura – jiġifieri qed inħalluha f'idejn il-konservatur-restawratur biex jagħmel mill-aħjar li jista' biex jiżgura - li kull assistant impjegat miegħu jew imqabbad minnu għandu jkun temm b'suċċess taħriġ sa dawk il- livelli li huma jew jistgħu jkunu preskritti."

Fit-test Ingliż l-istess qiegħda t-translation ta' "shall endeavour to ensure".

Ma nafx kemm qed inkunu bil-għaqal li dan il-paragrafu nartikolawh b'dan il-mod.

Għaliex qed ngħid hekk?

Mill-esperjenza limitata ħafna tiegħi li nitkellem ma' nies u narahom jaħdmu f'dan il-qasam, speċjalment meta qed nitkellmu fuq konservaturi u restawraturi ta' livell tekniku għoli ħafna, dawn jgħidu li ħafna mix- xogħol tagħhom jikkonsisti f'li jagħtu pariri, u jaħdmu huma stess, kif ngħidu bil-Malti, imissu l-affarijiet b'idejhom.

Imma ħafna drabi jkollhom nies taħthom li m'għandhomx formazzjoni u ċertifikazzjoni formali, u allura żgur li ma jikkwalifikawx għal warrant li joħroġ minn dan il-bord, imma li kieku huma ma jkunux nies ta' ħila kbira kieku x-xogħol isir ħażin u ssir aktar ħsara milli ġid.

Jien nixtieq nagħmel punt fuq l-esperjenza li kellhom pajjiżi oħra.

Forsi aħna ma nkunux nistgħu nagħmluha mill-bidu u għalhekk qed inkun kawt ħafna u qed inlaqlaq biex nesprimi ruħi.

Aħna qisna qed nagħtu kas ħafna s-saff ta' fuq u s-saffi l-oħra m'aħniex nagħtu kashom.

Jekk it-technician ma jkunx ippreparat tajjeb daqs min qed jagħti l-pariri u daqs min ikun qed jagħmel is-sorveljanza, jista' jagħmillek diżastru wkoll.

Mhux neċessarjament jaħsillek water colour, imma jista' jagħmillek ħafna ħsara.

Aħna qed nieħdu passi kif ħadna bil-ħolqien ta' level 1, level 2 u level 3 fil-Malta College for Arts, Science and Technology u bil-ħolqien tal-bord tal-kwalifiki vokazzjonali nazzjonali, li jien nawgura li jaħdem u jlesti x- xogħol tiegħu.

U anke f'dawk il-livelli rridu niżguraw livelli ta' ħiliet u kompetenza ċertifikata.

Importanti li ngħidu dan għax jekk l-affarijiet nagħmluhom bis-serjetà ma nkunux qed nagħlqu l-opportunitajiet imma nkunu qed niftħuhom.

Basta li l-affarijiet isiru bis-sensittività meħtieġa ħalli nies ta' snajja' ma jiġux jilagħbu away fuq ċertifikazzjoni formali biss.

Kif kont se ngħid, hemm pajjiżi li filwaqt li, kif qed nilleġislaw hawnhekk, għandhom il-warrant ta' conservator-restorer jipprovdu wkoll għal dawn l-assistenti u impjegati proprju minħabba dan li qed ngħidu li jista' jiġri.

Imma fil-paragrafu (ċ) aħna qed inħalluha "konservatur-restawratur għandu madankollu jagħmel mill-aħjar ...".

Jien nifhem li żgur se jkun hemm perijodu fejn hekk irid isir biex inkunu prattiċi, imma fid-dawl ta' l- isforzi li qed isiru mill-Malta College for Arts, Science and Technology, mill-bord tal-kwalifiki vokazzjonali nazzjonali biex fl-aħħar nibdew nistabbilixxu f'pajjiżna dawn il-ħiliet fil-livelli differenti tagħhom, inħoss li għandna nagħmlu bħal pajjiżi oħra li daħħlu anke l-grad ta' conservation technician.

Id-definizzjoni tagħha hija

"an individual who is trained and experienced in specific conservation treatment activities and who works in conjunction with or under the supervision of a conservator.

A conservation technician may also be trained and experienced in specific preventive care activities."

Jien nemmen li jekk nimxu f'din id-direzzjoni ma nkunux qed nagħlqu l- bibien, imma nkunu qed niftħuhom.

Jekk irridu nkunu realistiċi u prattiċi rridu nagħmluha ċara li żgur se jkun hemm perijodu fejn se naħdmu kif qed tgħid id-diċitura ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Imma fis-snin li ġejjin, meta wieħed jawgura li l-Malta College for Arts, Science and Technology jaqbad l- art, meta nkunu bdejna nistabbilixxu bis-serjetà l-livelli differenti fil- ħiliet fl-oqsma differenti, meta nafu li hemm spazju għal ħafna xogħol f'dan il-qasam, ejja ma niskartawhiex l-idea li nirrikonoxxu serjament dan il-grad ta' conservator technician li jaħdem, kif spjegajt fid-definizzjoni li tajt, under the supervision jew ma' min għandu warrant.

Jien naħseb li rridu nkunu daqsxejn aktar immaġinattivi u impenjati biex, fid-dawl ta' esperjenzi ta' pajjiżi oħra, l-Istitut tal-bini u tal- kostruzzjoni ta' l-MCAST fin-Naxxar u ċ-Ċentru tar-Restawr f'Ta' Bighi, jaħsbu bis-serjetà f'dawk it-tip ta' korsijiet f'livelli differenti fejn il- ħiliet li se jiżviluppaw, per eżempju, ta' kif jittrattaw il-ġebla, ta' kif jirranġaw l-injam jew metall, jagħtuhom anke vocational qualification level 1, level 2 jew level 3 skond il-każ.

Jien naħseb li jekk nimxu f'dik id-direzzjoni nkunu qed ngħinu l-ewwelnett biex nagħtu rikonoxximent serju f'dan il-qasam u mhux nagħtu kas biss ta' dawk li għandhom a professional degree.

Naf li issa r-retorika tagħna nbidlet u bdejna nirrikonoxxu li l-edukazzjoni vokazzjonali għandha jkollha parity of esteem ma' l-edukazzjoni akkademika.

Ejja nkunu sinċieri magħna nfusna.

Ħafna drabi n-nies li ġejjin minn background akkademiku, meta niġu biex infasslu liġijiet bħal dawn, jew għax irridu jew għax ma nafux mod ieħor, nipproteġu lit-tribu` tagħna, lin-nies li ġejjin minn background akkademiku, u n-nies li għandhom il-formazzjoni tagħhom bix-xogħol vokazzjonali nibqgħu nqisuhom tat-tieni diviżjoni.

Issa li bdejna nwaqqfu l-makkinarju formali biex nirrikonoxxu dawk il- ħiliet - u wieħed jawgura li dak ix-xogħol jirnexxi – ejja ma niskartawx li nesiġu s-serjetà meta nitkellmu fuq nies li jassistu lill-konservatur- restawratur fix-xogħol tiegħu.

Hawnhekk kulma qed ngħidu huwa li l- konservatur-restawratur jagħmel mill-aħjar biex jiżgura li kull assistent impjegat miegħu jkun temm b'suċċess taħriġ sa dawk il-livelli li huma jew jistgħu jkunu preskritti.

Irridu nisforzaw biex insibu mod kif nirrikonoxxu aktar l-edukazzjoni vokazzjonali u nagħtuha l-istess dinjità u parity of esteem ta' l- edukazzjoni akkademika.

Naħseb li din hija l-ewwel liġi fejn għandna ċans nagħmlu dan u sinċerament nappella biex ma niskartawx dan l-isforz.

Nerġa' ngħid li fuq livell operational u ta' prattika nifhem li hekk se naħdmu.

Imma huwa għaqli li ma nsemmu xejn il-bord tal-kwalifiki vokazzjonali nazzjonali meta 'l quddiem se jibdew joħorġu ż-żgħażagħ mill-Kulleġġ ta' l- Arti, Xjenza u Teknoloġija?

Nifhem il-punt li semma l-Ministru, imma l- università qed insemmuha, istituzzjonijiet akkademiċi oħra qed insemmuhom, allura dan il-bord mhux se nsemmuh jew xi awtorità li se tagħti dan ir- rikonoxximent lill-edukazzjoni vokazzjonali?

Nappella biex din ma niskartawhiex anke minħabba l-esperjenza ta' xogħol li għamel il-Kunsill ta' l-Ewropa f'diversi pajjiżi, fosthom Spanja, l-Italja, il-UNESCO u anke istituzzjonijiet bħal IKONOS, fejn żgħażagħ bla xogħol li jgħixu f'postijiet bħall-Kottonera tawhom il-possibbiltà li jidħlu fi skemi ta' apprendistat ta' xogħol li għandu x'jaqsam ma' restawr.

Dan m'huwiex diskors biex sempliċement nimlew il-ħin.

F'postijiet bħall-Kottonera fejn għandek ħafna xogħol ta' restawr xi jsir u fejn hemm ħafna żgħażagħ bla xogħol, pajjiżi bħall-Italja u Spanja ħarġu bi skemi ta' apprendistat għal żgħażagħ f'dawk l-inħawi għax fehmu li r- rijabilitazzjoni, it-tiġdid urban ta' post ma jikkonsistix biss fir-restawr u l-konservazzjoni tal-ġebel.

Ħafna drabi jekk il-qawmien ma jiġix mill- persuni nfushom, min-nies tad-demm u l-laħam, dak it-tiġdid u dawk il- proġetti kollha jkunu biss museum pieces, qisna qed nagħmlu exhibition bil- ġebel fl-inħawi.

Nerġa' ngħid li l-Kunsill ta' l-Ewropa u l-UNESCO għamlu ħafna proġetti li rnexxew, fejn żgħażagħ ingħataw skemi ta' taħriġ biex jidħlu għal dan ix- xogħol u raw li tawhom anke opportunità.

Allura rabtu l-qawmien, ir- restawr u r-rijabilitazzjoni tal-ġebel ma' tiġdid u qawmien anke fil- persuni, li wara kollox huma l-aktar ħaġa importanti.

Il-Kunsill ta' l- Ewropa għandu ħafna dokumenti li jgħidu li meta tirrestawra ġebel u fl- istess ħin tħalli komunità tmut jew li dak il-ġebel tkun irrestawrajtu biss għall-istudjużi jew għat-turisti u mhux fil-kontest kollu tal-komunità soċjali li fiha jgħixu n-nies, tkun qed toħloq iktar problemi milli tkun qed issolvi.

Naf li dak li qed ngħid forsi jinstema' kkomplikat u mhux faċli nsibu mod kif nesprimuh, però nappella li naħsbu bis-serjetà kif nistgħu nagħmluh.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Fuq il-livell ta' prinċipju tant naqblu li din hija t- triq li rridu nieħdu, u f'dan il-kamp tar-restawr diġà bdejna korsijiet ta' l-ewwel u t-tieni livell fit-taħriġ ta' restoreres tal-ġebla.

Dan il-kors qed isir taħt il-kappa tal-Kulleġġ Malti għall-Arti, Xjenza u Teknoloġija b'kollaborazzjoni maċ-Ċentru tar-Restawr biex proprju jibda jkollna kemm il- ħaddiema li għandhom it-teknika u l-kompetenza żviluppata sal-livell meħtieġ, u kemm biex nipprovaw nirkupraw snajja' u ħiliet li jiġu applikati fil-qasam tal-patrimonju kulturali li wħud minnhom jista' jagħti l-każ li, jekk ma nagħmlux xi ħaġa, jispiċċaw għal kollox.

Per eżempju, għandna bini li jirrikjedi sengħa speċjali biex jiġi restawrat minħabba l-mod kif ikunu magħmulin is-soqfa, it-turġien, il-forom differenti tal-ħnejjiet, it-tip ta' ġebla u affarijiet simili.

M'hemmx dubju li dan il-kamp ta' restawr jirrikjedi li wieħed ma japplikax il- metodu l-ġdid jew il-materjali l-ġodda, imma jrid japplika din il-ħila partikolari biex ikun jista' jagħmlu.

Dan japplika wkoll f'oqsma oħra.

Jekk nieħdu l-arazzi, li għandhom preġju enormi, bilfors irid ikollna nies li għandhom taħriġ speċjali biex ikunu jistgħu jirrestawrawhom.

Ħafna minn dawn l-arazzi diġà jirrikjedu intervent ta' restawr.

Għalhekk m'hemmx dubju li naqbel bl-iktar mod qawwi li għandu jkun hemm il- faċilitajiet u l-opportunitajiet għat-taħriġ ta' dawn in-nies sal-livelli li huma meħtieġa u mbagħad isegwi dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo, li dawn jiġu rikonoxxuti.

Naqblu li rridu nimxu f'din id-direzzjoni u bdejna nagħmlu l-ewwel passi fiha.

Jien m'għandix diffikultà li anke f'dan l- istadju nsibu l-formola kif nistgħu nenfasizzaw din it-tip ta' direzzjoni.

Fil-fatt din hija l-intenzjoni għaliex, kif inhi l-klawsola fl-abbozz ippubblikat, qiegħda torbot it-taħriġ sal-livelli li jkunu qed jiġu stabbiliti – u hawn riferenza espliċita fl-abbozz – mill-Kunsill Malti għall-Kwalifiki Vokazzjonali u Professjonali.

Waqt li kien qed jitkellem l-Onor.

Bartolo bdejt nhewden jekk nistgħux insibu formola kif nesprimuha din.

Nistgħu ma nressqux emenda għal din il- klawsola jew insibu xi formola oħra - infatti tlabt lill-Clerk of the House isibli l-legal notice rilevanti biex nara t-terminoloġija – għax l-unika ħaġa li tħajjart inressaq emenda għaliha hija proprju l-isem tal-kunsill li jistabbilixxi dawn il-kwalifiki.

Qed ngħid dan għax il-kunsill diġà qed iħoss li t-titolu li tajnieh - Kunsill Malti għall-Kwalifiki Vokazzjonali u Professjonali - huwa cumbsersome.

F'laqgħa li kellna magħhom, l-Onor.

Gonzi u jien, staqsewna jekk nistgħux nagħmluh ftit iktar sempliċi mingħajr ma nħassru s-sustanza tiegħu.

Aħna għednielhom biex jgħaddulna s- suġġeriment tagħhom ħalli nikkonsidrawh, u għalhekk qed nistenna li in the near future jiġu suġġerimenti biex jinbidel dan l-isem.

Forsi nistgħu nagħmlu riferenza speċifika għal-legal notice mingħajr ma nsemmu l-isem tal- kunsill.

B'din il-manjiera żgur li nkunu qegħdin norbtu dawn il-livelli ta' taħriġ ma' xi ħaġa li hi preskritta diġà u li nafu x'inhi l-arkitettura li aħna qed nimmiraw għaliha.

Illum nistgħu nispeċfikaw l-avviż konċernat li huwa Avviż Legali Nru. 215 ta' l-2000 li kien ħareġ taħt l-Att dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ, Regolamenti ta' l-2000 dwar Kwalifiki Professjonali u Vokazzjonali ta' Malta.

Forsi l-emenda li rridu nagħmlu hija li flok nirriferu għall-awtorità li toħroġhom ngħidu "li jistgħu jkunu preskritti f'regolamenti dwar kwalifiki professjonali u vokazzjonali" u fil-margin inkunu nistgħu nagħmlu riferenza għal dan l-avviż legali.

Naħseb li b'hekk inkunu diġà qegħdin nagħtu indikazzjoni ċara dwar dak li jrid dan l-abbozz.

Jiġifieri qed nitkellmu fuq livelli stabbiliti li huma rikonoxxuti għax huma preskritti taħt dan l-avviż legali.

Jien naqbel ma' dak li kien qed jgħid l-Onor.

Bartolo li f'dan l-istadju huwa diffiċli li nagħmlu xi riferenza għal xi livell speċifiku.

Jiġifieri din il-klawsola xorta jkollna nħalluha li l-konservatur "jagħmel mill-aħjar biex jiżgura".

Naħseb li wieħed irid jikkonsidraha meta 'l quddiem ikun hawn crop tagħhom.

M'għandix dubju li meta jkun hawn in-nies li jkollhom iċ-ċertifikazzjoni bil-mod li qed niżviluppaw fil-pajjiż, il-bonsens tal- konservaturi-restawraturi se jkun li jingaġġaw lil dawn in-nies.

B'din il- manjiera nkunu qed nersqu lejn dak li l-Onor.

Bartolo kien qiegħed jindika.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Se nkompli fuq din il-linja billi nsemmi esperjenza ta' pajjiżi li għaddew minn stadji li aħna għadna qed nibdew.

Għalhekk wieħed irid jagħti kas it-time lag.

Eventwalment irridu naħsbu li conservator technician ikun rikonoxxut bħala tali, jiġifieri dawk li hawnhekk qed nirriferu għalihom bħala assistenti mal-konservatur- restawratur hemm pajjiżi li jirrikonoxxuhom bħala tali, li għandhom il- warrant ta' assistenti mal-konservatur-restawratur.

Qed ngħid dan għax f'dak il-każ il-kodiċi ta' etika u l-linji gwidi għal prattika jorbtu wkoll lill-assistenti.

Għalhekk dak li kont qed nipprova ngħid jien imur lil hinn minn sempliċi riferenza ta' kif jiġu rikonoxxuti 'l quddiem.

Hawnhekk l-istess, forsi I'm jumping the gun.

Naqbel li jridu jgħaddu ammont ta' snin u li jrid ikollna ċerti persuni li jkunu bdew joħorġu minn din il- formazzjoni li qed insemmu.

Meta l-Kunsill Malti għall-Kwalifiki Vokazzjonali u Professjonali eventwalment jibda jlesti x-xogħol tiegħu, m'għandix dubju li fost in-nies li se jassesja biex jiċċertifikahom f'level 1 jew level 2, jien qed nawgura li se jkun hemm nies li bħalissa qed jagħmlu korsijiet f'dawn il-livelli anke fiċ-Ċentru tar-Restawr, u se jirrikonoxxulhom il-ħiliet tagħhom proprju fix-xogħol tar-restawr li diġà qed jagħmlu.

Jiġifieri jista' jkun li fi żmien sena se jkollna nies li se jkunu ġew assessjati u ċertifikati mill-Kunsill Malti għall-Kwalifiki Vokazzjonali u Professjonali jew l-isem li jista' jkollu.

Hawnhekk m'iniex qed nirriferi biss għal dawk iż-żgħażagħ li se joħorġu tlieta, erbgħa, ħames snin oħra kif jispiċċaw il-kors, imma qed ngħid li, fost l-ewwel nies li jistgħu jiġu assessjati u li jibdew jingħataw dawn il- kwalifiki vokazzjonali rikonoxxuti mill-kunsill, hemm dawk l-impjegati tal- ministeru ta' l-edukazzjoni li diġà qed jagħmlu dan ix-xogħol ta' restawr.

U dawn jistgħu jkunu l-ewwel assistenti mal-konservaturi-restawraturi għax ħafna minnhom diġà huma assistenti mal-konservaturi-restawraturi.

Għadu kmieni wisq li nirrikonoxxu l-grad ta' assistenti mal-konservatur- restawratur?

Jien naħseb li m'huwiex.

Meta qed nitkellmu fuq iż-żgħażagħ li se joħorġu mill-istituzzjonijiet li qed inwaqqfu, hemmhekk għadu kmieni wisq, imma fil-każ ta' l-oħrajn le.

Jien qed nifhem li parti mix-xogħol tal-kunsill għall-kwalifiki vokazzjonali huwa li jassessja anke lil dawk li diġà għandhom dawn il- ħiliet.

Wisq probabbli qed nitkellmu fuq nies li diġà għandhom 40, 50, 55 sena li ilhom jagħmlu dan ix-xogħol ta' restawr.

Safejn naf jien il- kunsill għall-kwalifiki vokazzjonali se jassessja anke l-ħiliet tagħhom u jagħtihom level of recognition.

Allura fil-kontest ta' dan – dejjem jekk il-premessa tiegħi hija korretta – tkun idea ħażina jekk f'paragrafu ta' klawsola 39 jew fi klawsola warajha nirrikonoxxu l-grad ta' assistenti mal- konservatur-restawratur u li nagħmlu, bħalma għamilna fil-każ ta' min jingħata warrant għal konservatur-restawratur, xi forma ta' definizzjoni dwar min jingħata warrant ta' assistenti mal-konservatur-restawratur?

U eventwalment, meta niġu biex infasslu l-kodiċi ta' etika u l-linji gwida għal prattika, irridu naħsbu kemm għal dawk li huma fil-livelli li tkellimna dwarhom u anke f'dawk li huma fil-livelli l-oħra.

Meta nitkellmu, per eżempju, fuq il-professjoni medika - jikkoreġini l- ministru għax huwa ħafna iżjed familjari ma' dan il-qasam – hemm varjetà sħiħa ta' back-up, nies li qabel kienu jitqiesu biss paramediċi, imma llum dan il-qasam żviluppa ħafna iktar u anke huma qed jiżviluppaw il- professional framework tagħhom u qed jibdew jingħataw id-dinjità li tixirqilhom.

Illum, iżjed minn qatt qabel, qed nindunaw li kull xogħol jirrikjedi team work u li biżżejjed li wieħed ma jkunx serju u professjonali f'xogħolu biex ikissirlek kollox!

Wieħed li jiġi minni li jaħdem barra minn Malta, u huwa world authority fil- cancer, jgħidli li fix-xogħol tiegħu jekk l-X-ray technician jagħmillu x- xogħol ħażin, jista' jkun jaf kemm jaf f'dan il-qasam għax ikissirlu x- xogħol kollu!

Jekk ma jeħux l-x-ray minn ċerti angoli u b'ċertu mod jista' jdum jaħseb kif jista' jagħmel biex jintervjeni!

Għalhekk huwa importanti li naħsbu biex f'kull livell ikollna din is- serjetà u l-impenn professjonali li nixtiequ.

F'din il-liġi għandna ċans li nagħmlu dan u ejja ma nagħmlux l-iżball li naħsbu biss fil-livell ta' fuq u mhux fil-livelli kollha.

Jien naħseb li jekk nagħmlu sforz insibu mod kif nartikolaw din il-klawsola.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien naħseb li vale la pena li nagħmlu dan l-isforz.

Kif qed jgħid l-Onor.

Bartolo, fis-settur mediku l-ewwel bdejna bit-tobba u mbagħad kellna l-infermiera li żviluppaw permezz tal-liġi li kienet irregolat il-professions supplementary to medicine.

Imbagħad baqgħet tiżviluppa permezz tan-nursing board u l-miżuri l-oħrajn kollha li ttieħdu.

Onor. Bartolo, jien nixtieq li tgħinni biex insibu d-diċitura ħalli ndaħħlu paragrafu li jkopri dan li qed ngħidu.

Fil-każ l-ewwel paragrafu ta' klawsola 39 jiġi subklawsola (1) u mbagħad indaħħlu subklawsola (2) li fiha nagħmlu formola kif, mingħajr ma nintrabtu f'dan l-istadju li min jgħin f'dan is-settur irid ikun ta' livell tekniku, inlestu t-triq biex ikun hemm dak ir-rikonoxximent diġà.

Forsi sas-seduta tal-lejla nkunu nistgħu nlestuha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Naqbel miegħek.

THE CHAIRMAN: Sar il-ħin.

Id-diskussjoni fuq din il-klawsola kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

F'nofsinhar il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla, l-Erbgħa 13 ta' Frar, 2002, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tielet Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, f'dawn il-ftit minuti xtaqt inħares ftit lejn x'seħħ mill-gvern tal-ġurnata, f'ċerti oqsma li kont responsabbli minnhom jiena taħt amministrazzjoni preċedenti jiġifieri l-isport, il- kultura, u ż-żgħażagħ.

Waqt li qed nagħmel dan, se nillimita ruħi għal żewġ affarijiet li ġraw dan l-aħħar.

L-ewwelnett xtaqt nikkummenta dwar l-inawgurazzjoni tal-ground tas-Salinos – li hu t-training ground għat-team tal-Valletta FC - ġewwa l-Belt li saret fl-aħħar jiem ta' Jannar.

Iddispjaċieni li għalkemm kont mistieden dakinhar jiena ma stajtx nattendi minħabba impenji oħrajn.

Nixtieq l-ewwelnett nifraħ lit-team tal-Valletta FC talli fl-aħħar irnexxielu jikseb dan il- proġett li tant u tant ilu għalih.

Nixtieq ukoll inpoġġi l-affarijiet fil- perspettiva proprja tagħhom għax f'din l-inawgurazzjoni donnu ngħatat l- impressjoni li l-affarijiet saru taħt l-amministrazzjoni preżenti.

Nixtieq ngħid li meta ngħatajt l-inkarigu fl-1996, waħda mill-problemi kbar li kienet ilha fuq l-ixkaffa mill-gvern Nazzjonalista preċedenti kienet li ċ-champions tal-football fil-pajjiż dakinhar, il-Valletta FC, lanqas biss kelhom training ground fejn jipprattikaw.

Din kinet sitwazzjoni kerha ħafna.

Niftakar li fl-ewwel xhur ta' l-amministrazzjoni jiena kelli l- opportunita` nqajjem dan il-każ, għax ħassejt li kienet ħaġa flokah ħafna li jingħata bidu għal dan il-proġett proprju meta Valletta FC kienu ċ- champions tal-pajjiż.

Għal dan il-għan jiena ltqajt mal-kumitat tal-Belt fosthom u b'mod partikolari mas-sur Caruana Curran, li huwa l-president tal- club u li nixtieq insellimlu minn hawnhekk, u uwrewni l-proposti u l-ideat tagħhom dwar kif tista' tiġi żviluppata din l-area li tissejjaħ Salinos Ground li tinsab fuq wara tal-venda tal-Belt tal-karozzi tal-linja.

Kien hemm ix-xewqa li l-gvern jiċċaqlaq ftit fuq dan il-proġett u kelli l-pjaċir li nkun jiena dakinhar li wasalt fi ftehim mal-Valletta FC.

Mr Speaker, b'dan il-ftehim il-gvern intrabat li jiffinanzja parti sostanzjali ħafna ta' dan il-proġett fuq perijodu ta' sentejn jew tlieta.

Ma kienx possibbli nagħmluh qabel għax il-qagħda finanzjarja tal-pajjiż kulħadd jaf x'kienet, pero` bil-għaqal u bis-sagrifiċċju wasalna fi ftehim ta' finanzjament fuq 'il fuq minn Lm100,000 maqsumin fuq perijodu ta' sentejn jew tlieta.

Kieku ma sarx dak il-ftehim ma konniex naraw din il- famuża inawgurazzjoni ssir fl-aħħar ta' Jannar.

Nixtieq infakkar li kien hemm diversi problemi biex sar dan il-proġett fosthom problemi ambjentali li minħabba fihom kien hemm perijodi meta x- xogħol litteralment waqaf.

Dan il-ground jinstab bejn is-swar ġewwa l-Belt u allura tista' timmaġina biex isiru x-xogħlijiet x'diffikultajiet ambjentali kien ikun hemm u kemm kienu jsiru protesti minn environment groups.

Tajjeb li wieħed jgħid li b'mod umoristiku kważi niftakar Din l- Art Ħelwa tagħmel ċerti protesti u niftakar lil Dr. Caruana Curran jgħid li dak huwa z-ziju minħabba l-fatt li l-president ta' din l-għaqda kien Maurice Carruana Curran.

Minkejja d-diffikultajiet kollha il-proġett mexa.

Kien hemm ukoll problemi ta' kif se jsiru x-xogħlijiet għax l-aċċess għal din il-faċilita` sportiva hija minn bieb dejjaq wieħed jista' jimmaġina d- diffikultajiet li kien hemm biex jidħlu l-inġenji.

Minkejja dan kollu l- proġett kompla għaddej u llum qed naraw dan ir-riżultat li huwa frott il- ħidma ta' l-amministrazzjoni Laburista ta' dakinhar.

Tajjeb ngħid li fil-qasam tal-football mhux din biss kienet il-problema.

Kellna wkoll nuqqas ta' komunikazzjoni bejn il-gvern u l-MFA li damet madwar għaxar snin sħaħ.

Kulħadd kien iżomm il-punt tiegħu u l-gvern jibqa' lura milli jwettaq ċerti xogħlijiet u jieħu inizjattivi li wara kollox kienu jitgawdew mill-isportivi f'pajjiżna.

Matul l-amministrazzjoni Laburista konna rranġajna din is-sitwazzjoni mhux biss billi lill-MFA tajniha l-grounds ta' Ta' Qali u areas oħrajn madwarha, imma madwar 25 għaqda sportiva fil-pajjiż għal-ewwel darba ġew allokati l- faċilitajiet sportivi għalihom.

Issa ta' min igħid li dik l- amministrazzjoni kienet għadha fil-bidu tagħha, jiġifieri dan kollu ma sarx għax kienet ġejja xi elezzjoni.

Kien hemm kwestjonijiet ta' arretrati tal- kera li tmur lura għal madwar Lm100,000 minħabba intransiġenzi tal-gvern li bħala sid ta' din il-faċilita` ta' Ta' Qali kellu l-obbligu li jwettaq it- tibdiliet strutturali li kien hemm bżonn bħal tinda li kienet perikoluża għall-ispettatturi.

Hawnhekk ta' min igħid li konna aħna li rajna li dan il- proġett iseħħ u li jasal fit-tmiem tiegħu permezz ta' investiment ta' Lm150,000.

Mr Speaker, barra din it-tinda kien hemm ukoll stand sħiħ li kellu jitwaqqa' minħabba li kien qed jegħreq biċċa biċċa minħabba nuqqas ta' pedimenti sodi.

Dan l-istand kien imur anke kontra r-regolamenti internazzjonali dwar seating.

Aħna rnexxielna naslu għal ftehim dwaru u llum il-ġurnata din l-istand telgħet u għadhom qed isiru xogħlijiet biex taħt dawn l-istands ikunu jistgħu jsiru attrezzi sportivi oħrajn bħal pixxina.

Qed ngħid dan kollu biex nuri li konna aħna li għelibna dawn il- kwestjonijiet tajjeb li damu snin sħaħ u llum qed jaraw il-frott il-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Mr Speaker, m'ilux kellna l-inawgurazzjoni tas-Centenary Stadium li nbena mill-MFA grazzi għall-fatt li aħna konna tajnihom it-titolu għal din l-art.

Dan kollu juri d-differenza bejn kif jimxi l-gvern tal-lum ma' ċerti istituzzjonijet u kif kien jimxi ma' dawn l-istess istituzzjnoijiet il- gvern preċedenti.

Biżżejjed ngħidu li llum hemm kawża quddiem il-qorti għax il-gvern tal-ġurnata qed jipprova jġib skużi tekniċi dettaljati biex joħroġ mill-obbligi u mill-ftehim li kien sar minn gvern Laburista biex ikunu jistgħu jinħafru ċerti arretrati fil-kera.

Dawn ma kenux qegħdin jitħallsu għaliex il-gvern ma kienx qed iżomm il- parti ta' l-obbligi tiegħu.

F'dawn il-jiem għadu kif kellna l-karnival u tajjeb li ngħidu li matul l- amministrazzjoni qasira Laburista sar investiment f'dan il-qasam.

Saħansitra l-kummissjoni tal-karnival lanqas kellna trailers adattati u li fuqhom jistgħu jinbnew il-karrijiet.

Saħansitra kien hemm ir-riskju li l- karnival ma jkomplix isir għaliex ma kellhomx fuq xiex jibnu l-karrijiet.

Dakinhar ħadna passi, inxtraw trailers, u llum dawn qegħdin jitgawdew mill- poplu Malti.

Żammejna anke l-possibbilta' li jinxtraw aktar trailers mingħand l-istess nies b'rati u b'modi preferenzjali.

Konna bdejna naħdmu wkoll fuq il-famużi hangars fejn isiru dawn l-opri tal- karnival.

Tajjeb ngħid li jien rajt b'għajnejja lil dawn in-nies jaħdmu.

Ħafna drabi matul ix-xhur tax-xitwa dawn in-nies jaħdmu f'kesħa kbira u b'sagrifiċċju kbir personali.

Dawn in-nies lanqas kondizzjonijiet xierqa m'għandhom.

Illum jissgħobbini ngħid li wara tliet snin dawn in-nies għadhom fl-istess qagħda. li Min-naħa tagħna aħna konna bdejna anke diskussjonijiet ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar fejn ġew sottomessi sites partikolari u sar ftehim anke fuq liema sites kienu possibbli li jiġu adattati biex isir il-famuż carnival village.

Jidher li dan kollu ntesa għax minkejja li issa din l-amministrazzjoni ilha fil-poter tliet snin, għadna naraw dawn in-nies jaħdmu f'kondizzjoniijiet ħżiena. naraw li minn dan Jekk mhux villaġġ għallinqas għandu jkollhom hangars fejn jistgħu jaħdmu jekk mhux biex jeżebixxu x-xogħlijiet tagħhom matul is-sena.

Ta' min igħid ukoll li aħna konna serraħna l-imħuħ anke dwar għandu jiġi ċċelebrat il-karnival.

Ovvjament mhux l-opinjoni tagħna biss imma għax riedu dawk li jipparteċipaw fil-maġġoranza kbira tagħhom fil-karnival l-istess parteċipanti.

Mr Speaker, li kieku ma kenitx amministrazzjoni Laburista ma kienx ikollna l-possibilta' li llum naraw jiġu inawgurati ċerti affarijiet.

Jien inħeġġeġ biex min għandu responsabbilta' jerfa' dik ir-responsabbilta' u jaħdem biex dawn l-affarijiet jitwettqu.

L-affarijiet m'għandhomx isiru biss meta jkunu qegħdin jersqu xi elezzjonijiet ta' kunsilli lokali bħal fil-każ tal-Belt u anke każijiet oħrajn imma għandhom isiru proprju għaliex ikun hemm il- ħtieġa li dawn isiru għall-ġid ta' kulħadd.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, naħseb li l-poplu Malti u Għawdxi llum qed jinduna l-mod iddisprat li jinstab fih il-Partit Nazzjonalista b'mod speċjali l-Ministru ta' l-Intern u s-segretarju parlamentari l-Onor.

Pullicino dwar il-wied tal-Kalkara.

Kulħadd qalilhom li se jeqirdu l-wied tal-Kalkara u huma jibqgħu jsostnu li se jsalvaw il-wied tal-Kalkara.

Jiena nġib provi wara provi li dan il-wied se jinqered u jgħidu x'jgħidu huwa biss issa li se jiġi approvat li jsir bini hemmhekk.

Il-prova li ma rridx li jsir żvilupp hemmhekk jiena tajtha bil-vot tiegħi u dan barra affarijiet oħra li ġibt hawnhekk.

Ngħid ukoll li s-Segretarju Parlamentari Pullicino pprova jqarraq u jdawwar il-fatti meta rrefera għal-laqgħa li saret fil-planning authority mal- membri tal-Kabinett.

Il-PA board u s-segretarju stess lanqas kienu jafu b'din il-laqgħa.

Kont jien li nsistejt li ssir din il-laqgħa u biex jinstabu l-minuti u kont jien li sibt il-minuti.

Li ma jafx hu li f'dawn il-minuti m'hemmx l-ispjegazzjoni li tat l-awtorita' ta' l-ippjanar fil- laqgħa li saret fit-8 ta' Ottubru 1997.

Dakinhar ġie spjegat lilna li l- wied tal-Kalkara huwa ffriżat kemm minħabba l-problema tad-drainage kif ukoll minħabba kwestjonijiet oħra ta' l-istructure plan.

Ovvjament jiena mort għal din il-laqgħa b'diversi mistoqsijiet imma meta ntqal dan kollu ħassejt li ma' kellix għalfejn nagħmilhom.

Vince Magri wkoll kien preżenti għal din il-laqgħa.

Il-meeting li kien sar mal-ministri kien sar f'Ottubru 1997, dan Magri qed bagħat l-e-mail liċ-chairman ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar datata 5 ta' Jannar 1998 u qallu hekk:

"The Kalkara policy is another such example of extensive debate and consultation within and outside the PA.

It is no use saying that the PA did not approve its SSI status.".

Jiġifieri hawnhekk Vince Magri diġa' kien induna li se jibdew idawru.

(Interruzzjonijiet) Dawn kienu qalulna li minħabba s-scientific importance u affarijiet bħal dawn, imma x'kompla jgħid?

"In effect it has told everybody about the status by approving the public consultation documents.

There is no doubt about the status of the site as we have specifically asked MUS to confirm their first report.

The PA has to decide whether the interest of the few will take precedence over the national interest.".

Mela kien hemm pożizzjoni ċara u kien jidher ċar li hemm kurrent li mhux se jibqa' jreġi l-interess nazzjonali li hemm ma jsirx żvilupp, imma se jkun hemm interess għall-ispekulaturi.

Din is-silta diġa' kkwotajthielu lill- Onor. Pullicino, u kkwotajtlu wkoll korrispondenza oħra datata 24ta' Marzu 1998 mibgħuta lill-Onor.

George Vella li tgħid hekk:

"I am pleased to forward to you two copies of the Grand Harbour Local Plan, January 1998 draft.

This is being done in accordance with article 25 of the Development Planning Act and intended therefore to seek government approval of this plan".

X'hemm iktar fiha din l-ittra?

Se nikkwota eżatt:

"A number of government organisations were identified for consultation and meetings were carried out with most of the ministries.".

Mela jidher ċar li fil-laqgħa li rrefera għaliha l-Onor.

Pullicino saret spjegazzjoni ta' dan ir-rapport pero' fil-minuti m'hemmx referenza għaliha.

Tant li qed ngħid jien kien korrett li anke fl-e-mail li Vince Magri bagħat liċ-chairman ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar Alfred Fabri, jidher ċar li hemmhekk ma jistax isir żvilupp imma kien jidher li xi ħadd kien se jibda jilgħab.

U kien fżdan l-istadju li qal li l-awtorita' trid tiddeċiedi jekk taġixxix fl-interess nazzjonali jew ta' dawk il-ftit spekulaturi.

Mr Speaker, l-ittra li rriferejt għaliha li ġiet mibgħuta lill-Onor.

George Vella tkompli tgħid hekk:

"This January 1998 draft attached is now being presented in anticipation of final approval by the PA board.

The draft was approved by the PA board in December 1997 except for the three policies as mentioned below.".

X'kienet waħda mill-policies li l-awtorita' ta' l-ippjanar ma aċċettatx?

Din tgħid hekk:

"Residential development in Wied il-Kalkara.

The problem here arises between national environment considerations and the effect on individual persons or companies.

The area was schemed for development in the temporary provision schemes, however, one of the surveys carried out by external consultants shows the area as a site of scientific importance.

In accordance with the structure plan, such areas have to be protected and therefore no development should be allowed.

The local plan takes this stand.".

Mela l-local plan qed jagħmel ċar dak li kien ġie spjegat lilna li hemmhekk ma jistax isir żvilupp.

Dawk huma l-affarijiet.

Mela issa hawn il- provi, u tajt is-sekwenza kif ġraw l-affarijiet minn meta saret il-laqgħa mal-ministri.

Għedt li kif ġie spjegat lilna, u dan mhux qiegħed fil-minuti li rrefera għalihom l-Onor.

Pullicino u urejt il-provi li Vince Magri f'Jannar ta' l-1996 qalilhom biex ma joqgħodux iduru mal-lewża u jdawwru d- diskors għax hemmhekk ma jistax isir żvilupp minħabba li dik hija area ta' scientific importance u minħabba l-kwestjoni tad-drenaġġ.

Dan iiktar u iktar ġie kkonfermat bl-ittra li ntabgħtet lill-ex ministru George Vella fl- 24 ta' Marzu 1998.

Mr Speaker, dan kollu juri biċ-ċar li hemmhekk ma jistax isir żvilupp.

U issa inutli li jiġi s-segretarju parlamentari jgħid għaliex fil-minuti jien ma tkellimtx fuq il-Wied tal-Kalkara.

Kif trid titkellem jekk ġie spjegat lilna li l-iżvilupp hemmhekk huwa kollu ffriżat u li skond l-istructure plan ma jistax isir żvilupp minħabba scientific importance u affarijiet bħal dawn?

Jien anke qabel il-laqgħa bdejt ngħid li jien totalment kontra li hemmhekk isir żvilupp u għalhekk bdew b'din il-ħaġa u għalquli ħalqi mill-ewwel.

Ma kienx hemm għalfejn nitkellem fuq il-wied tal-Kalkara għaliex ma kienx se jsir żvilupp.

Ara fuq affarijiet oħra li jikkonċernaw il-Kalkara u postijiet oħra fil-Kottonera, hemmhekk, iva, tkellimt.

Mr Speaker, minkejja dan kollu s-segretarju parlamentari jibqa' jħawwad u jivvinta.

Hu ma kienx f'dik il-laqgħa.

Jien kont f'dik il-laqgħa, u jien naf x'ġie spjegat.

Jien naf xi briefing tawna, jew naf x'informazzjoni tawna, imma hu ma jafx għax ma kienx hemm.

Jien dawn l-affarijiet bil- ġurament ngħidhom.

Dik il-kwestjoni ħadd ma tkellem fuqha għaliex ġiet iċċarata mill-ewwel.

Mr Speaker, irrid ngħid li jiena kont irreferejt għal korrispondenza oħra li turi li l-ispekulatur se jiġi l-ewwel u qabel l-interess tal-pajjiż pero' la l-Onor.

Pullicino u lanqas l-Onor.

Tonio Borg ma rriferew għaliha.

Araw fuq l-parti l-oħra li kienet green area ħdejn il-Kapuċċini il- Ministru Tonio Borg u s-segretarju parlamentari mill-ewwel staqsew jekk jiena rridx social housing.

Dażgur li jiena rrid social housing, imma mhux fuq green area.

Jiena nerġa' ngħid li l-iskop ma kienx ta' social housing.

Jiena kont poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra - u jekk iridu nerġa' npoġġi – dokumenti li juru li l-ministru għall-affarijiet soċjali talab biex hemmhekk jibnih ħalli jqiegħed fih lin-nies minn ta' Bighi biex dik l-area jagħtiha lil Cannataci ħalli jibni complex lill-barranin.

Kulħadd jafha din, biex tara l-qerq ta' dan il-gvern.

Mr Speaker, il-gvern jaf ukoll li l-Wied tal-Kalkara huwa l-pulmun tal- Kottonera.

Dan mhux jien biss għedtu imma qaluh anke Forum 21.

Fil-"Il- Mument" tal-Ħadd 3 ta' Novembru dawn qalulu huwa anti-demokratiku li tibni fil-wied.

Ara lil dawn, illum ma tawx kashom.

Dak iż-żmien kienu jagħtu kashom.

Mela min hawn favur?

L-erba' spekulaturi li għandhom il-plot tagħhom, u lil dawn ma nagħtihomx tort li jiġġieldu għad-drittijiet tagħhom.

Sewwa jagħmlu li jiġġieldu għad-drittijiet tagħhom, imma mill- bqija ħadd ma tahom raġun, lanqas il-Forum 21.

U minkejja li qed jgħidlu kulħadd, il-gvern qed jibqa' jwebbes rasu u jgħid li se jsalva l-Wied tal- Kalkara.

Sur President, l-iktar ħaġa vili ġrat riċentement f'Mejju tas-sena li għaddiet.

Dakinhar id-dipartiment tal-ħarsien ta' l-ambjent kiteb liċ- chairman ta' l-Awtorita` ta' l-Ippjanar u qallu hekk:

"Re development of Kalkara Valley.

We are receiving letters from members of the public expressing their concern about the development of Kalkara Valley.

These concerns are apparently related to the Grand Harbour Development Plan.

We would like to express our support for these concerns."

- nerġa' nirripeti -

"We would like to express our support for these concerns.

The area is one of the few green areas in the Cottonera area."

Mela hawnhekk hawn ċar li d-dipartiment ta' l-ambjent huwa preokkupat ħafna li hemmhekk isir żvilupp.

Dan sar f'Mejju ta' l-2001.

Mela d-dipartiment ta' l-ambjent wera preokkupazzjoni imma l-Kabinett - għaliex issa l- kabinett - ma tax kasu u se jibqa' għaddej jagħti l-barka għall-iżvilupp.

Mhux ta' b'xejn li qalu li lill-Ministru Zammit Dimech se jeħdulu kollox biex jitfgħu kollox f'idejn l-Onor.

Tonio Borg u l-Onor.

Pullicino.

Mr Speaker, dawn mhux veru jemmnu fl-ambjent.

Dawn ikissru jridu.

Lanqas il- kummenti li għamel id-dipartiment ta' l-ambjent ma taw kas.

Baqgħu jgħidu li se jsalvaw il-wied u issa ġie deċiż li jsir żvilupp.

Mhux hekk biss, il- vili hi li lanqas biss sar environmental impact assessment.

Jien staqsejtu lill-Prim Ministru biex jagħmel environmental impact assessment.

(Interruzzjonijiet) Intom tant temmnu fl-ambjent li lanqas dan m'intom taċċettaw li tagħmlu!

(Interruzzjonijiet) Jekk m'hemmx problemi għalfejn qed tibżgħu tagħmlu environmental impact assessment?

Le, imma l-aqwa li jinqdew l-ispekulaturi.

Mr Speaker, irrid ngħid ukoll li kien hemm affarijiet oħra li ma semmiex l- Onor. Pullicino.

Għaliex ma jispjegalix jekk hemmx xi ex-ministru u xi deputat ieħor min-naħa tagħhom involuti fl-ispekulazzjoni ta' l-art fil- Wied tal-Kalkara?

(Interruzzjonijiet) M'huwiex kompitu tiegħi li ngħid, biex ma jgħidux li qed nagħmilha politika.

(Interruzzjonijiet) Le, għaliex hu jipprova jdawwar l-affarijiet.

(Interruzzjonijiet) L-ewwelnett dik l- area li ġiet proposta biex tiġi żviluppata ta' ħdejn il-Knisja tal- Kapuċċini qatt ma kienet imdaħħla għall-iżvilupp qabel għax kienet for religious purpose.

Imbagħad il-gvern impona fuq l-awtorita` ta' l-ippjanar.

(Interruzzjonijiet) Issa erħilha li l-bord irrifjutaha dik il-parti, imma kien il-gvern li daħħalha.

Jiġifieri araw ftit x'kontradizzjonijiet hawn.

Mr Speaker, jgħid x'jgħid l-Onor.

Pullicino, jiena ġibtlu l-provi u l- argumenti tiegħu dejjem waqqajthomlu bil-provi.

Jgħid xi jgħid il-Wied tal- Kalkara se jinqered għaliex kieku baqa' ffriżat fil-Wied tal-Kalkara ma kien ikun jista' jsir xejn.

Anke l-istructure plan tagħmilha ċara li hemmhekk ma jistax isir żvilupp.

Dawn huma r-realtajiet.

U mhux billi dan il-gvern qed jgħid li se jibqa' għaddej minn fuq kulħadd.

Jien inħeġġeġ liċ-ċittadini tal-Kalkara biex jibqgħu jiġġieldu sa l-aħħar.

Nibqgħu niġġieldu għad-drittijiet tagħna.

Nistieden biex jagħmlu hekk anke n-nies l-oħra tal-Kottonera għaliex dan huwa l-pulmun tal-Kottonera.

Jien ngħidilhom li għad hemm lok li wieħed jibqa' jiġġieled għad-drittijiet tiegħu sakemm lil dan il-gvern inġibuh f'sensiħ, u nispera li jiġi f'sensiħ.

Dan il-gvern jaf li l-poplu Malti u Għawdxi għandu raġun li hemm ma jsirx żvilupp imma qed iwebbes rasu, jew għax għandu pressjoni kbira mill-ispekulaturi – li nemmen li għandu wkoll – jew inkella għaliex irid jagħmel vendikazzjoni lill-iktar distrett li j ħaddan laburisti fih.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l- Erbgħa, 13 ta' Frar, 2002 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PRIM MINISTRU – TELEPHONES/MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-Ministru u Dipartimenti eċċ, li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is-sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l-istess perjodu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Sakemm ma ningħatax raġuni `l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-Gvern tingħata fir-Rapport Finanżjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

AFFARIJIET BARRANIN – TELEPHONES/MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-Ministru u Dipartimenti eċċ, li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is- sena 2001?

ONOR.

JOE BORG: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni ddettaljata fuq infiq attwali tal-Gvern tingħata fir-Rapport Finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

SAĦĦA - TELEPHONES/MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-Ministru u Dipartimenti eċċ, li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is-sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l- istess perjodu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

Informazzjoni dettaljata fuq infiq attwali tal-Gvern tingħata fir-Rapport Finanzjarju li t-Teżor jippubblika aktar tard fis-sena.

MOSTA - ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li użaw iċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Mosta matul is-sena li għaddiet?

Kemm użaw iċ-Ċentru tar-Rabat, Malta, B'Kara, Qormi u ta' Bormal matul l-istess perjodu?

Jista' jipprovdi l- istess informazzjoni għall-aħħar 5 snin sena b'sena separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra in-numru ta' persuni li użaw iċ-Ċentri tas-Saħħa konċernati matul is-snin mitluba.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - TELEPHONES/MOBILE PHONES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa globali tal-Ministru u Dipartimenti eċċ, li jaqgħu taħtu fuq telephones u mobile phones matul is- sena 2001?

Kemm kienet in-nefqa globali għas-safar, fuel u l-hospitality matul l-istess perjodu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Sakem ma ningħatax raġuni `l għala qed tintalab, ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba.

PAZJENTI GĦALL-KURA – BARRA MIN MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' pazjenti li ntbgħatu barra minn Malta għall-kura matul is-sena 2001?

Fejn intbgħatu u kemm minnhom kienu tfal, nisa u rġiel?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba dwar pazjenti li ntbagħtu għal kura barra minn Malta (kollha l-Ingilterra) matul is-sena 2001 kienet kif ġej:-

|Adulti |76 | |Rġiel | | |Adulti |54 | |nisa | | |Tfal |115 | |TOTAL |245 |

XJENZA - FOCUS GROUP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Fil- laqgħat li saru s'issa tal-focus group għax-xjenza fil-primarja kemm ġiet diskuss l-isfida biex jintrebah l-ispazju u l-ħin meħtieġa għax-xjenza fil- primarja bħalissa ddominata għal kollox minn suġġetti bħal Matematika, Malti, Ingliz, Religion u Studji Soċjali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-diskussjoni hija waħda kontinwa.

Il- mira hi li madwar 90 minuta fil-ġimgħa jiġu dovuti għax-xjenza u teknoloġija.

Il-mod kif jitqassam dan il-ħin jiddependi mill-iskema ta' xogħol imfassla mill-għalliem, kemm jekk din tkun fuq bażi ta' integrazzjoni, kemm jekk b'modi oħra.

Il-ħin misjub irid ikun dak l-istess ħin mirbuħ wara li jiġu riveduti s- sillabi rikurrenti u wara li jiġi assigurat li l-ħin tat-tagħlim qed jiġi utilizzat bl-aktar mod effettiv - b'aktar attenzjoni fuq higher order tasks, quality time u time on task.

Taħditiet mad-diversi gruppi konċernati huma għalhekk ikkontemplati.

KURRIKULU NAZZJONALI - FOCUS GROUPS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid mix-xogħol li għamlu s'issa l-focus groups dwar il- kurrikulu nazzjonali kemm ingħatat importanza lill-edukazzjoni tal- Matematika 1) fil-primarja 2) fis-sekondarja.

Liema focus groups iddiskutew l-edukazzjoni tal-Matematika u x'kienu l-punti diskussi?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jasal fid-dipartiment għall-Iżvilupp tal-Kurrikulu biex jiġi evalwat.

Għaldaqstant, tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom inksiet u saret triq privata taħt il-pont reġjonali f'San Ġiljan li taqbad ma' Triq il-Mensija meta partijiet sħaħ minn din it-Triq il-Mensija baqgħet maqlugħa u mħarbta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-bini ta' din it-triq huwa parti mill-programm ta' xogħol li qed jitwettaq fil-lokalita', u peress li din it- triq hija l-aktar waħda l-ġewwa x-xogħol beda minnha biex wara jitkompla xogħol aktar il-barra.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid ta' min kienet il-propjeta li fiha saret it-triq privata taħt il-pont reġjonali f'San Ġiljan li taqbad ma' Triq il-Mensija?

Meta ġiet espropjata l-art in kwistjoni mid-dipartiment tat-toroq u kemm tħallas għall-esproprjazzjoni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li hemm diversi propjetajiet iħarsu għal fuq it-triq li qed jirreferi għalijha l-Onor.

Interpellant, u għalhekk is- sidien ta' l-art li fuqha nbniet it-triq huma diversi.

L-art li fuqha nbniet it-triq ma gietx espropjetata peress li skond il-Kodiċi tal-Pulizija kull min jagħmel żvilupp iħares fuq triq, sew lesta' jew anke proġettata, irid iħalli art li fuqha tinbena t-triq.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa t-triq privata li saret fin-naħa taħt il-pont reġjonali f'San Ġiljan li taqbad ma' Triq il- Mensija?

Mnejn ġew il-finanzi biex saret din it-triq u biex fit-tarf tagħha jsir taraġ li jieħu għat-triq ta' wara?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħlijiet li saru fil-lokalita' huma stmati li ser jiswew madwar Lm30,000 u dan ser jitħallas mill-Vot VII Kapitali (item7078) għall-asfaltar ta' toroq.

SAN ĠILJAN - TRIQ IL-MENSIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom id-dipartiment tat-toroq iddeċieda li jiksi bil-konkos triq privata li taqbad mat-triq Mensija, taħt il-port nazzjonali, f'San Ġiljan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol fit-triq imsemmija saru bil- konkos għaliex din hija telgħa wieqfa u x-xogħol ma kienx isir tajjeb kieku ntużaw il-makni tal-hot asphalt.

SUSSIDJI - KERA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid hemmx xi skema eżistenti bħalissa għall-sussidju fuq kera ta' residenzi privati, u dan minħabba t-talba ta' persuna separata li tgħix f'post b'kera għoli flimkien mat-tifel tagħha li għandu problema serja tal-kliewi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Skema 'R' ta' l-Awtorita' tad-Djar tipprovdi għal sussidju ta' kera ta' residenzi privati.

Suġġett li jiġu sodisfatti l- kundizzjonijiet relattivi, jista' jingħata sussidju fuq tali kera sa massimu ta' Lm300 fis-sena.

SPTAR PAUL BOFFA – BENEFIĊĊJU SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinvestiga l-każ tal- benefiċċju soċjali mnaqqas li qed tirċievi l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħatu under separate cover li tinsab rikoverata fit-tul fl-Isptar Sir Paul Boffa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu ser tiġi nfurmata bl-eżitu tal-każ tagħha.

SAN ĠWANN - TRIQ IL-KAPUĊĊINI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jistax jinvestiga l-problema kronika ta' għargħar li jkun hemm fi Triq il-Kapuċċini San Ġwann kull meta tagħmel xita qliel?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ilment ta' l-Onor.

Interpellant huwa diġa' nkluż fil-programm tax-xogħol.

HOUSING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinvestiga l-każ ta' housing tal-familja li d-dettalji dwarha qed jintbagħatu separatament li tikkonċerna familja ta' erbgħa min nies li tinkludi xebba ta' 15 il-sena u ġuvni ta' 7 snin f'appartament b'spare bedroom wieħed?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-familja ndikata m'għandha l- ebda applikazzjoni mad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.