MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 352 It-Tlieta, 18 ta' Lulju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 352

It-Tlieta, 18 ta' Lulju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Lulju, 2000

WERREJ MINUTI 402

KUNSENS GĦAL ATTI 402

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 402

TQEGĦID TA"KARTI 406

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI (IT-TIENI QARI) MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL (SECOND READING) 407

AĠĠORNAMENT 420

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 424

MINUTI

Il-Minuti tas-seduta Nru. 351 li saret fid-18 ta' Lulju, 2000 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Nixtieq ninforma lill-Kamra li l- President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XVIII ta' l-2000 - Att ta' l-2000 għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni; u

Att Nru XIX ta' l-2000 - Att ta' l-2000 dwar l-Awtorita' Maltija dwar l-iStandards.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KULLEĠĠ VOKAZZJONALI - PRINCIPAL DESIGNATE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'liema laqgħa ta' l- isteering committee ttieħdet id-deċiżjoni dwar reklamar għas-sejħa ta' post ta' principal designate fil-kulleġġ vokazzjonali?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Id-deċiżjoni dwar reklamar għas-sejħa ta' post ta' principal designate fil-kulleġġ vokazzjonali ttieħdet fil-laqgħa li saret fis-7 ta' April, 2000.

Inkisbet ukoll l-approvazzjoni meħtieġa mill-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ u mill-management and personnel office.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħidilna min hi l-persuna li ntagħżlet u x'se jkun ix-xogħol tagħha bħala principal designate fil- kulleġġ vokazzjonali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, ma nistax ngħidlu min hi l-persuna għax l-applications għadhom kif għalqu u naturalment il-proċeduri biex wieħed ikun jista' jagħmel l-għażla meħtieġa għadhom kollha pendenti.

Irrid niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li l-job description ta' principal designate kienet ġiet ppubblikata fl-avviż meta saret il-call for applications.

Principal designate ikun responsabbli mit-tmexxija kollha kemm hi tal-kulleġġ, kemm dik edukattiva, finanzjarja u operattiva dwar ir- riżorsi umani u jkollu wkoll ir-responsabilita' ta' relazzjonijiet ma' istituzzjonijiet edukattivi lokali u barranin.

Qed ngħidu li jkun designate għax naħseb li fl-istat formattiv ta' din l- istituzzjoni ġdida huwa utli li wieħed ma jippreġudikax ix-xenarju futur mill-bidu billi jagħmel xi għażliet li bihom forsi ċ-ċirkostanzi li jibdew jiżviluppaw ikunu jirrikjedu xi tibdil eventwali.

Barra minn hekk naħseb li huwa dejjem tajjeb li f'post bħal dan l-ewwel tpoġġi bniedem bi prova reali u mbagħad jekk il-performance tiegħu tkun dik li naħseb li aħna lkoll nixtiequ li tkun - kif nittama li jista' jsir - tkun tista' tikkonfermah fil-post .

DJAR - LIFTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna ngħatat il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li ilha tliet snin magħluqa ġod-dar għax qiegħda ġo wheelchair u talbet biex jiġi stallat lift fil-blokk fejn toqgħod?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Minsitru għall-Politika Soċjali): Ninsab informat li l-awtorita' ta' l-ippjanar ikkonsidrat l- istallazzjoni ta' lift fl-appartamenti fejn toqgħod il-persuna indikata mill-Onor.

Interpellant iżda irriżultaw li l-uniku post fejn jista' jiġi nstallat il-lift huwa minn bitħa nterna.

Biex il-lift ikun jista' jsir, is- sistema eżistenti tad-drenaġġ u l-ilma jridu jiġu rilokati.

Barra minn hekk trid issir modifika fis-sistema eżistenti tal-kmamar tal- banju ta' kull post li jagħti għal ġo dan ix-shaft; u trid issir ukoll jew esproprjazzjoni ta' żewġ kmamar fil-pjan terren jew rilokazzjoni tal- meters tad-dawl u ta' l-ilma ta' xi residenti.

Barra minn hekk, kif wieħed joħroġ mill-bieb tal-lift propost hemm platform u ħames tarġiet biex ikun jista' jasal fil-pjan biex jidħol fl- appartament.

It-tibdil ta' dawn il-ħames tarġiet f'rampa jirriżulta f'rampa ta' pendil aktar wieqaf mill-ispecifications stabiliti għal persuni b'diżabilita', speċjalment dawk li jridu jużaw wheelchair.

Ninsab informat ukoll li l-persuna indikata kienet waħda mill-persuni megħjuna permezz ta' support minn social worker professjonali u ġiet proċessata u milqugħa t-talba tagħha għal reserved parking quddiem ir- residenza tagħha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ma nafx jekk lill-Viċi Prim Ministru għaddewlux l-ilment li kont ressaqt xi ftit ġranet ilu dwar Triq il-Villa ta' l-Ammirall, fil-Kalkara, fejn id-drenaġġ qed ifur kontinwament minħabba xogħol ħażin li kien sar minn xi kuntrattur?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Iva, nikkonferma li wasalli l-ilment tiegħek u dan ġie mgħoddi lid-dipartiment ta' kostruzzjoni u maintenance tal-proprjeta' tal-gvern.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplementari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nixtieq immur lura għad-domanda oriġinali fejn l-Onor.

Bartolo staqsa dwar persuna li ilha tliet snin magħluqa f'darha.

Ġaladarba l-Viċi Prim Ministru semma' dawn id- diffikultajiet kollha sabiex isir lift, qegħdin jiġu kkonsidrati passi oħrajn bħal, ngħidu aħna, li din il-persuna tingħata pjan terren ħalli tkun tista' terġa' tibda toħroġ?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, safejn naf jien fil-file m'għandix informazzjoni dwar jekk il-persuna konċernata għamlitx talba speċifika jew qalitx lis-social worker li marret tkellimha biex jinstabilha post alternattiv.

Naturalment jekk it-talba tkun saret u f'idejna jkollna post vakanti fi pjan terren din il-persuna tingħata preferenza proprju minħabba ċ-ċirkostanzi partikolari tagħha, pero' wieħed ma jistax jiggarantixxi li jkun hemm dan it-tip ta' post fil-lokalita' fejn il-persuna tkun qiegħda tgħix.

Jiġifieri jekk il-persuna għamlet talba għal post alternattiv u qed tinsisti li l-post jinstab fl-istess lokalita' fejn toqgħod fil-preżent, jista' jkun li jkollha tistenna żmien sostanzjali sakemm tinqala' dik l- opportunita'.

Jekk hi ma tillimitax it-talba tagħha, allura jkun hemm possibilita' ta' arranġamenti ħafna usa milli kieku tinsisti biss fuq post wieħed.

Pero' issa nivverifika u nara jekk din it-talba saritx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Sur President, jien ngħid li hawnhekk fejn għandu jidħol is-social worker li fir-rwol tiegħu għandu jara li fl-assenza ta' talba min-naħa ta' l-inkwilin, li forsi għal raġunijiet diversi joqgħod lura milli jagħmel talba speċifika - għax issib nies li jew għal kull nitfa jagħmlu talba, jew inkella issib każi verament pjetużi fejn l- inkwilin ma jindenjax ruħu jressaq it-talba tiegħu 'l quddiem - ikun pro- attiv u joffri hu l-possibbilta' li jirranġa s-sitwazzjoni.

Naturalment hawnhekk wieħed irid iżomm quddiem għajnejh iċ-ċirkostanzi kollha.

Għalhekk nitlob lill-Viċi Prim Minisru biex jieħu l-inkarigu li jsegwi ftit aktar ir-rwol tas-social worker u anke jara x'passi oħrajn jistgħu jittieħdu dwar dan il-każ.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Minisru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, naqbel perfettament ma' dak li qed jissuġġerixxi l-Onor.

Interpellant.

Fil-fatt meta jinqalgħu każi bħal dawn wieħed mid-dmirijiet tas-social worker huwa li jmur ikellem lill-individwu, jara xi bżonnijiet partikolari għandu u mhux biss jiggwidah imma ħafna drabi jieħu ħsieb il-proċeduri neċessarji biex japplikalu għal ċerti servizzi.

Dan il-proċess estendejnih ukoll għall-funzjoni ta' l-awtorita' tad-djar.

Irrid infakkar li meta nfetħet l-iskema tal-lifts matul is-sena li għaddiet, fuq inizjattiva tagħha stess l-awtorita' tad-djar minflok qagħdet tistenna lin-nies japplikaw, marret hi stess fil-postijiet kollha li huma proprjeta' tal-gvern biex tara f'liema postijiet jista' jiġi stallat lift, anke biex kemm jista' jkun nagħmlu l-postijiet aċċessibbli għal kulħadd.

Id-diffikulta' hi li kultant nagħmlu ħilitna biex insibu soluzzjoni teknika ħalli jiġi stallat lift, imma mbagħad minħabba l-isfortuna ta' l- istruttura, ta' l-arkitettura u ċ-ċirkostanzi kolha tant jinħolqu problemi li l-istallazjoni tal-lift ma tkunx possibbli u allura l-unika alternattiva tkun li wieħed isib akkomodazzjoni alternattiva fi pjan terren.

Imma anke hawn irridu nkunu saqajna ma' l-art għax in-numru ta' postijiet ground floor li jkollu d-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali huwa żgħir ħafna.

F'perijodu ta' 12-il xahar ftit jiżvujtaw postijiet li jkunu fil-livell tat-triq, jiġifieri li ma jkollhomx problema ta' taraġ, u li allura d- dipartiment ikun jista' joffrihom lil dawk l-applikanti li jkunu fil-lista tal-housing department għax ikollhom din il-problema partikolari.

Kien għalhekk li s-sena li għaddiet ħadna d-deċiżjoni li persentaġġ tal-bini li jkun qed jinbena ġdid mill-awtorita' tad-djar, u ċioe' 20% minnu, jiġi riżervat biex mhux jiġi offrut għall-bejgħ imma jiġi offrut għall-kera u barra minn hekk jiġi offrut lil dawk li jkunu qegħdin jitolbu għal akkomodazzjoni soċjali.

Dan ifisser li għall-ewwel darba l-applikanti li jkunu fil-lista ta' l-akkomodazzjoni soċjali jiġu ntitolati għal postijiet li jkunu qegħdin jinbnew mill-awtorita' tad-djar skond il-bżonn u skond is- sistema ta' punti li jkollhom.

Għalhekk qed isir eżerċizzju biex postijiet li jkunu ground floor u f'kategorija partikolari, jiġu riżervati għal dawk il-persuni li jkollhom problemi serji ta' aċċessibilita'.

MR SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, fejn hemm każi ta' problemi ta' mobilita', kemm f'postijiet tal-gvern kif ukoll f'postijiet li m'humiex tal- gvern - għax l-awtorita' tad-djar fetħet ukoll postijiet li m'humiex tal- gvern - u lift li normalment ikun kbir biżżejjed biex jakkommoda wheelchair ma jidħolx fl-ispazju li jkun hemm bejn it-taraġ jew f'xi post ieħor fil- blokk, huwa possibbli li jiġi stallat lift iżgħar?

B'dan il-mod persuni li jkunu joqgħodu fis-sulari ta' fuq u li għandhom problemi serji ta' mobilita', ikunu jistgħu jużaw din il-faċilita' xorta waħda.

Barra minn hekk, meta tiġi riveduta l-kera ta' l-inkwilini li jkunu joqogħdu f'appartamenti tal-gvern, jista' jiġi kkonsidrat il-fatt li ħafna minnhom dawn ikunu għamlu diversi spejjeż biex il-post tagħhom jiġi upgraded?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, il-policy li adottajt jiena u li għaddejt lill-awtorita' tad-djar hija li aħna għandna dejjem nippruvaw insibu l-aħjar soluzzjoni possibbli f'dak li għandu x'jaqsam mal-proċedura għall-istallazzjoni tal-lifts.

Dan ifisser li l-mira trid tkun li l-lift ikollu spazju biżżejjed biex ġo fih ikun jista' jidħol wheelchair.

L-iskop huwa primarjament biex il-postijiet isiru aċċessibbli għal dawk li jkollhom is-siġġu tar-roti.

Pero', kif kellna anke f'din il-mistoqsija, jeżistu każi fejn dan ma jkunx possibbli u allura l-policy hi li mmorru for the next best choice.

Jiġifieri fejn ikun possibbli li jsir lift li minħabba l- ispazju available ma jkunx jista' jieħu wheelchair imma għallinqas ikun qed irendi l-post aktar aċċessibbli - f'dan il-każ partikolari li fuqu saret il-mistoqsija lanqas dan ma seta' jsir - dik is-soluzzjoni qed tiġi esplorata.

Dwar it-tieni mistoqsija, jekk fhimtu tajjeb l-Onor.

Interpellant qed jgħid li f'dawk il-każi fejn l-ispejjeż ikunu saru mill-inkwilin biex jirranġa il-post tiegħu, meta d-dipartiment ta' l-artijiet jiġi biex jirrevedi l-kirja tagħhom għandu jikkonsidra l-ispejjeż li jkunu saru fil- post. Sal-lum il-policy mhux qiegħda hekk u jiena ma jidhirlix li f'dan l- istadju għandi nibdilha.

Irridu niftakru li dan il-pajjiż qed jipprovdi lill-inkwilini postijiet li għandhom valur reali u kummerċjali fis-suq ta' mill-inqas Lm25,000 u f'ċerti postijiet anke ħafna iżjed minn hekk.

Dawn qed joffrihom b'kera ssussidjata li tvarja bejn Lm60 u Lm150 fis-sena u s- sussidju tal-gvern fuq din il-kera jiġi kkalkolat skond id-dħul li dik il- familja jkollha.

Allura naħseb li meta tikkonsidra kollox issib li l- kirjiet medji tal-proprjetajiet li l-gvern għandu llum u li qed jikrihom lill-individwi, huma irħas ħafna u li s-sussidji li hemm huma ġenerużi ħafna.

Fil-fatt jien jidhirli li għandna nħarsu sew lejn dawn il-każi kollha, nerġgħu nħarsu lejn is-sussidji li qegħdin jingħataw u b'mod partikolari nkunu ċerti li anke f'dan il-qasam mhux qed ikun hemm abbuż.

X'irrid ngħid biha din?

Il-kirjiet ta' postijiet tal-gvern suppost jiġu riveduti kull sentejn u jiddependi mid-dħul iddikjarat tal-familji partikolari x'ikun u ma jkunx biex tiġi stabbilita l-kera finali li għandha titħallas minn dik il-familja.

Sur President, nieħu l-okkażjoni issa hawn fil-parlament anke fuq dan il- punt biex lill-familji kollha niġbdilhom l-attenzjoni li d-dipartiment hu attrezzat biex jivverifika d-dikjarazzjonijiet tal-mezzi li qed isiru anke biex issir ir-reviżjoni tal-kirjiet tal-postijiet tal-gvern.

U d- dipartiment beħsiebu jinforza l-għodda kollha li għandu biex jivverifika u fejn jiriżulta li qed isiru dikjarazzjonijiet foloz imbagħad anke f'dawn il- każijiet, min qed jagħmel dikjarazzjoni falza, ikollu jiffaċċja l- konsegwenzi.

Għalhekk qed nieħu din l-okkażjoni biex nagħmel bħalma għamilt is-sena li għaddiet - meta f'diversi okkażjonijiet tajt avviż minn qabel li l-gvern kien se jibda proċess biex jivverifika d-dikjarazzjonijet f'dak li għandu x'jaqsam ma' benefiċċji soċjali - u nerġa' nappella lil kulħadd li f'pajjiżna hemm bżonn li tiġi nfurzata l-kultura li jekk għandek dikjarazzjoni trid tkun veritjera u korretta u mhux żbaljata jew addirittura falza.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Sur President, jien ngħid li jekk hemm min qed jabbuża għandna nieħdu l-passi kontra tiegħu, pero' ħalli niċċaraw daqsxejn is- sitwazzjoni.

Għax jista' jkollok persuna li filli tkun qed iddaħħal paga tajba, u filli f'daqqa waħda titlef il-job u tagħmel perijodu twil mingħajr introjtu diċenti.

Issa jekk il-kera se nibdew nirriveduha kull sentejn se tinħoloq problema għax dan ikun ifisser li wieħed li m'għandux paga dieħla b'mod regolari, se jkun qed jintalab li jħallas kera għolja mhux sussidjata.

Id-domanda tiegħi hi din, Sur President.

X'qed isir biex każi bħal dawn nieħdu ħsiebhom ukoll?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, hemm struzzjonijiet ukoll biex nagħtu kas ta' sitwazzjonijiet bħal dawn, pero' irrid ngħid li l-informazzjoni li qed taslilna m'hijiex dwar dawn it-tip ta' każi imma hija pjuttost ta' dikjarazzjonijiet skorretti u addirittura foloz.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Listi ta' ħaddiema fiċ-ċivil - u dawk mhux fiċ-ċivil iżda fid- dikasteru li għalih jien responsabbli - bi kwalifiki universitarji u kwalifiki oħra, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

18218; u

Tagħrif dwar każi ta' dixxiplina quddiem il-PSC, każi kriminali quddiem il-qorti u każi ta' tkeċċija ta' uffiċjali pubbliċi minħabba assenteiżmu minn fuq il-post tax-xogħol, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' mpjegati b'kuntratt indefinit, kuntratt definit, konsulenza u fuq bażi każwali; u l-għadd ta' transfers li ngħataw fid-dekasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

Tagħrif dwar safar li sar minn uffiċjali fid-dekasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

18220; u

Tagħrif dwar persuni li nqatgħu mir-reġistru għax-xogħol bejn April u Ġunju 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Minstru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' dokumenti sottomessi lill-awtorita' ta' l-ippjanar, b'riferenza għall-proġetti ta' l-opera house, Pjazza Ħelsien u l-bus terminus fil-Belt Valletta, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Censu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Master plan for the roads of Malta and Gozo, ippubblikat f'Ġunju 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA' TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-18 ta' Lulju, 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Jean Pierre Farrugia huwa in possession.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, dalgħodu kont qed ngħid kemm dan l-Att li jipprovdi t-twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi huwa importanti.

Dan l-Att ħareġ minn national plan for the adoption of the acquis ta' l-Unjoni Ewropea li kien ġie pubblikat fi Frar, u jekk wieħed jara x-short term priorities li jridu jsiru din is-sena jsib li huwa importanti li jkun hemm compliance mad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea rigward l-użu ta' l-enerġija.

Il-medium-term priorities sas-sena 2002 jirrigwardaw il-liberalizzazzjoni tal-provvista ta' l-elettriku f'pajjiżna.

Kif kont qed nispjega dalgħodu, il-liġi tgħid ċar u tond li wieħed mill- iskopijiet tagħha hu li tirregola l-ġenerazzjoni u l-użu ta' kull forma ta' enerġija billi tinkoraġġixxi l-użu ta' enerġija prodotta minn sorsi oħrajn.

Tajjeb wieħed jgħid li ħafna mill-air pollution ta' pajjiżna qed tiġi kkawżata mill-power stations u mid-dħaħen tal-karozzi, pero' rridu nammettu li f'dak li għandu x'jaqsam mal-power stations sar ħafna progress.

Per eżempju, fl-1995 l-amministrazzjoni Nazzjonalista waqqfet l-użu tal-faħam fil-power station tal-Marsa u ntroduċiet is-sistema taż-żejt.

Dan bla dubju kellu effetti pożittivi.

Rigward il-possibbilta' ta' ġenerazzjoni ta' enerġija minn sorsi differenti, fl-1996 iċ-chairman ta' l-Enemalta kien qal li f'pajjiżna se jiġu ntrodotti s-solar water heaters, u fil-fatt fl-istess żmien l-istitut għat-teknoloġija dwar l-enerġija kien beda esperiment biex jara kif is- sistema solari setgħet tikkontribwixxi fil-ġenerazzjoni ta' l-enerġija.

Anke l-ministru għall-ambjent u d-dipartimenti tiegħu qed jistudjaw is- sitwazzjoni.

Fil-fatt ir-rapport ta' Novembru li għadda tal-ministru għall- ambjent jgħid li ġie kalkolat li permezz ta' l-enerġija solari fix-xitwa jiġu ġġenerati 2.7 kilowatt hours per metre square filwaqt li fis-sajf jiġu ġġenerati 7.8 kilowatt hours.

F'pajjiżna diġa' hawn istituzzjonijiet li qed jużaw is-solar water heaters, bħad-dar ta' l-anzjani ta' l-Imtarfa, id- dar tal-providenza, l-universita', kif ukoll xi lukandi.

Fil-fatt diġa' hawn madwar 15-il importatur ta' dawn is-sitemi solari.

Iżda għall-photo voltaic generation panels is-sales għadhom baxxi, għax din is-sistema hija pjuttost expensive.

Jekk f'pajjiżna jitwaħħlu dawn il-panels fuq medda ta' erba' kilometri kwadri, jkunu jistgħu jipprovdu iktar enerġija milli jipprovdu l-power stations tal-Marsa u ta' Delimara f'daqqa.

Għalhekk, permezz tal-liberalizzazzjoni tal-ġenerazzjoni ta' l-elettriku, qed tiġi nkoraġġita dejjem aktar din is-sistema.

Il-wind energy huwa sors antik ta' enerġija li f'pajjiżna daħal permezz ta' l-imtieħen, imma l-ammont ta' enerġija prodotta permezz tar-riħ huwa żgħir wisq meta paragunat ma' l-enerġija ġġenerata mix-xemx.

Fil-fatt huwa kkalkolat li l-wind energy jista' jipprovdi 4% biss ta' l-enerġija provduta mill-power stations tal-Marsa u ta' Delimara.

Għalhekk ovvjament l-enfasi għandu jibqa' fuq is-solar energy.

Mr Speaker, innotajt li tul is-snin pajjiżna kien nieqes minn studji dwar il-kwalita' ta' l-arja u d-diversi gassijiet li hemm fiha.

Fil-fatt jirriżulta li sa l-1997 ma kien sar l-ebda studju dwar dan.

Għalhekk jien nappella biex studji dwar il-kwalita' ta' l-arja jittieħdu bis-serjeta', iktar u iktar għaliex jien noqgħod il-Blata l-Bajda, post bi problemi kbar ta' tinġis minħabba l-power station.

Għalkemm l-Enemalta bdiet tagħmel xi studji fil-viċinanzi tal-power station, dan m'huwiex biżżejjed.

L-istudji jridu jsiru fuq l-arja li tiċċirkola mal-pajjiż kollu, speċjalment fiċ- ċentru ta' Malta, fejn minbarra l-problema tal-power station hemm ukoll il- problema tal-konġestjoni tat-traffiku li qed tiżdied kull sena.

Fl-universita' saru xi studji dwar il-kwalita' ta' l-arja, u minnhom irriżulta li f'dawn l-aħħar snin l-affarijiet marru lura ħlief għal ħaġa waħda.

Jekk wieħed iqabbel il-figuri ta' l-1997 ma' dawk ta' l-1990 jsib li l-carbon dioxide żdied b'27%, il-methane żdied b'58% u d-dynatogen oxide żdied bi 68% minħabba li nbniet il-power station ta' Delimara.

Peress li fl-1995 twaqqaf l-użu tal-faħam, mill-1990 sa' l-1997 in-nitrogen oxide emissions naqsu b'20%, imma l-carbon monoxide emissions, li bħall-methane huma relatati mat-traffiku, żdiedu b'29%.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk dan l-istudju li minnu qed jikkwota l-Onor.

Farrugia sar f'xi lokalita' partikolari tajjeb li jgħid dan, għaliex jekk se jagħti l-impressjoni li qed jikkwota minn studju nazzjonali l-poplu se jiġi misled.

Rigward il-methane, dan ma jiffurmax biss mid-dħaħen tal- karozzi imma anke mill-irziezet u mid-demel ta' l-għelieqi.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Nista' naċċerta lill-Onor.

Vella li dawn il- figuri diġa' dehru fir-rapport li l-ministru għall-ambjent poġġa fuq il- Mejda tal-Kamra f'Novembru li għadda, jiġifieri żgur li dawn huma figuri realistiċi.

Iktar minn hekk, il-Coroner Inventory li llum huwa meqjus bħala l-metodu standard ta' kif wieħed ikejjel dawn l-emissions, jikkonferma l-istess trends li kont qiegħed insemmi.

Mr Speaker, jien nifhem l-intervent ta' l-Onor.

Vella għax peress li huwa tabib bħali, jaf li dawn l-emissions jistgħu jagħmlu ħafna ħsara lis-saħħa, għalhekk huwa importanti li nibdew nieħdu dan is-suġġett b'ħafna iktar serjeta'.

Il-pajjiż għandu jaħdem fil-qasam ta' l-ambjent on all fronts, u għalhekk għandna bżonn niffokaw aħjar fuq il-kwestjoni ta' l-iskart.

Il- liġi tipprovdi għat-trattament u d-disponiment sikur ta' skart kummerċjali, u fost il-funzjonijiet l-oħra, din l-awtorita' għandha d-dmir li li tinkoraġġixxi u tirregola l-użu mill-ġdid ta' treated waste.

Meta wieħed jara liġi bħal din jibda' jifhem kif l-Unjoni Ewropea m'hijiex qed tixprunana biss biex inwaqqfu l-awtoritajiet, imma wkoll biex inqiegħdu l- affarijiet in order of priority, għaliex sfortunatament l-ebda gvern ma jpoġġi l-problema ta' l-iskart fuq quddiem.

Fit-12 ta' Settembru ta' l-1998 il-Greenpeace ħarġet bl-istess proposta li qed intenni jien hawnhekk, li jekk nibdew nużaw sorsi alternattivi ta' enerġija, bil-mod il-mod il-power station tal-Marsa tkun tista' titwaqqaf milli tibqa' taħdem.

Nikkwota:

"Greenpeace calls for closure of the Marsa power station plant in Malta.

Malta has renewed its ways to immediately replace and cut down a large part of its fossil fuel consumption.

Our analysis shows that if Malta implements already existing options like solar water heaters and energy efficient technology, a majority of the old boilers at the station in Marsa could be closed down.".

Ir-rapport ikompli hekk:

"The report concludes that by introducing already developed technologies, 45% of today's energy production capacity could be replaced by using renewable energy sources and energy efficient technologies.

Malta could immediately introduce solar water heaters for washing and showering.

If solar water heaters were used in Maltese households alone, 7% of prime energy would be saved.".

Punt importanti fir-rapport tal-Greenpeace huwa dan:

"The reverse osmosis plants are the largest electricity consumers in the country and a minimum of 15% of prime energy would be saved if the water services corporation were to run its operations efficiently and control water leakages.".

Dan iwassalni għall-punt l-ieħor li xtaqt nagħmel, li peress li dawn ir- reverse osmosis plants jipproduċu l-ilma tax-xorb għall-pajjiż kollu, ovvjament jiddependu mill-elettriku, u dan jafu kulħadd, għax malli jinqata' d-dawl immedjatament jinqata' l-ilma.

Huwa ovvju li l-leakages ta' l-ilma jwasslu għat- telf ta' l-enerġija elettrika li tkun intużat biex ġie prodott dak l-istess ilma.

Jiena naf li amministrazzjoni wara l-oħra dejjem ħadmet biex jitnaqqsu dawn il-leakages, imma huwa importanti li dan ikompli jsir biex bħalma qalet il-Greenpeace, apparti li tkun qed titnaqqas il-ħela ta' l-ilma, indirettament tkun qed titnaqqas ukoll il-ħela ta' l- elettriku.

Tajjeb li wieħed jgħid li bl-introduzzjoni tar-reverse osmosis plants kien hemm titjib kbir fil-kwalita' ta' l-ilma.

Wieħed irid iqis li lanqas fl-Amerika l-ilma li jasal fil-viti tad-djar ma jkun 100% tajjeb għax-xorb, u fil-fatt jiġu reklamati ħafna tipi ta' reverse osmosis plants żgħar biex jintużaw at consumer level biex l-ilma tal-vit jissaffa iktar.

Qed ngħid dan biex nuri li avolja pajjiżna huwa żgħir, xorta qed jagħmel ħiltu biex jipproduċi ilma aħjar.

Illum l-institute of water technology għandu laboratorji li fihom il-klijenti, kemm jekk tkun il-water services corporation, xi ditta privata kif ukoll xi individwu, jkunu jistgħu janalizzaw l-ilma.

Dawn il-laboratorji għandhom analytical equipment modern fejn permezz tal-chromatography, l-atomic absorption spectrometry u l- ultraviolet spectrophotometry, l-ilma jkun jista' jiġi analizzat.

Jien m'għandix dubju li dawn it-tliet mezzi għenu biex il-kwalita' ta' l-ilma ta' pajjiżna tkompli titjieb.

Mr Speaker, tajjeb li ngħid li l-investiment fl-apparat modern li għadni kif semmejt kif ukoll f'apparat li jagħmel analiżi bakterjoloġiċi, sar bil- fondi li ngħatajna mill-Unjoni Ewropea.

M'hemmx dubju li dawn il-mezzi se jgħinuna biex intejbu l-kwalita' ta' l-ilma u ta' l-arja, fejn permezz ta' l-inforzar li qed tagħmel l-Unjoni Ewropea, f'Malta kif ukoll fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea, ikollna livell ta' għixien aħjar.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Speaker, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi se nkunu qed noħolqu awtorita' responsabbli mir-riżorsi, li allura se tibda tirregola dak kollu li għandu x'jaqsam ma' l-ilma, l-enerġija u l-minerali.

Huwa fatt li l-arja nadifa u l-ilma tajjeb għax-xorb huma żewġ elementi li assolutament ma nistgħux ngħaddu mingħajrhom, iżda jien nasal biex ngħid li għalkemm matul is-snin għamilna liġijiet favur il-protezzjoni ta' l- ambjent, żgur li ma ħadniex ħsieb biex nipproteġu biżżejjed il-ġebla Maltija mill-ħsara li tista' ssirilha permezz ta' l-ilma tax-xita.

Jekk nieħdu klawsola 4 ta' dan l-abbozz ta' liġi naraw li l-awtorita' se jkollha diversi funzjonijiet, fosthom li:

(a) li tirregola, tissorvelja u żżomm fil-kondizzjoni tagħha kull prattika, operazzjoni u attivita' li tirrgwarda r-riżorsi ta' l- enerġija, l-ilma u l-minerali;

(b) li tagħti liċenza, permess jew awtorizzazzjoni oħra, għall-għemil ta' kull operazzjoni jew attivita' li tirrigwarda r-riżorsi ta' l- enerġija, l-ilma u l-minerali;

(c) li tirregola u tiżgura li jkun hemm interkonnessjoni għall- produzzjoni, trasmissjoni u distribuzzjoni tas-servizzi jew tal- prodotti regolati minn jew taħt dan l-Att;

(d) li tiżgura kompetizzjoni ġusta f'kull prattika, operazzjoni u attivita' bħal dik;

(e) li tistabilixxi standards ta' kwalita' u sigurezza minimi ....

Sur President, hawnhekk jien semmejt ftit mill-ħafna funzjonijiet li se jkollha din l-awtorita'.

Issa biex taqdi dawn il-funzjonijiet kollha l- awtorita' se jkollha bżonn li timpjega ruxxmata nies.

Jien nispera li dawn in-nies li se tħaddem ikunu nies idonei.

Dawn iridu jkunu nies kwalifikati u bl-expertise kollu neċessarju biex ikunu jistgħu jaqdu dmirijiethom fl- aħjar interess tal-pajjiż u tal-poplu Malti.

Sinċerament nixtieq li fil- winding-up il-Ministru jserħilna rasna li f'din l-awtorita' mhux se jkun qed jimpjiega xi gozz blue-eyed boys kif sar f'diversi awtoritajiet oħra.

Sur President, jien nista' nifhem li l-provvedimenti ta' din il-liġi qed jiġu mposti fuqna min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) Jien miniex ngħid li kulma fiha din il-liġi huwa ħażin, imma hemm bżonn li noqogħdu b'seba' għajnejn li dak li timponi fuqna l-Unjoni Ewropea ma naċċettawhx kif ġieb u laħaq jekk ma jkunx fl-interess taċ-ċittadin Malti u Għawdxi.

Kullħadd jaf li biex inkunu kompatibbli mar-regoli ta' l-Unjoni Ewropea se jkollna nagħmlu jew inbiddlu ħafna strutturi, imma jien ngħid li l-gvern għandu joqgħod attent li ma jitfax il-piż kollu fuq iċ-ċittadin.

Kif kont qed ngħid, Sur President, hawhnekk qed nitkellmu fuq ilma tad- drenaġġ, ilma tax-xita u ilma f'forma ta' skart likwidu.

Qed nitkellmu wkoll fuq dawl elettriku u fuq sorsi oħra ta' enerġija li nistgħu nibbenefikaw minnhom jekk nimxu bil-għaqal, bħal ngħidu aħna jekk jirnexxielna nisfruttaw ir-riħ.

Qed nitkellmu wkoll fuq minerali, bħal ngħidu aħna ċertu tip ta' gas li jinsab fil-blat ta' Malta u tal-madwar.

Imma nixtieq li minflok ma noqgħod indur mal-lewża niġi għal dik ix-xi ħaġa li tolqot lill-konsumatur Malti, cioe' il-kwestjoni tal-kontijiet esaġerati tad-dawl u l-ilma.

Il-konsumatur qed jirċievi kontijiet għoljin ħafna u ħafna nies li għandhom paga baxxa m'humiex qed ikunu kapaċi jilqgħu għal dawn l- istalletti.

Kif tista' mara tad-dar tgħidilha biex tnaqqas il-konsum tad- dawl u l-ilma meta għandha erba' jew ħamest itfal x'tieħu sħieb?

Kif tista' tingħasar iktar din il-povra omm?

Hawnhekk jiġini ħsieb ta' kemm wieħed irid jagħmel sagrifiċċju biex jgħix u jlaħħaq mal-ħajja.

Jien ta' kuljum niltaqa' ma' familji li mhux talli mhux qed isservihom il-ftit paga li jġib ir-raġel id-dar, talli bil-kontijiet li qegħdin jirċievu tad-dawl u l-ilma qegħdin jiġu fi stat li qed ikollhom joħorġu jittalbu fit-triq.

Nista' ngħidlek, Sur President, li kuljum qed ikolli nħabbat wiċċi ma' dawn il-każi u emminni ma nafx x'se naqbad nagħmel.

Qisha li waqgħet fuqna l- pesta u s-sabiħa hi li għadna ma nafux kemm se tkompli tikriħ is- sitwazzjoni.

Nafu diġa' li mhijiex sabiħa, imma bil-mod kif se jinbidlu l- affarijiet wisq nibża li mill-ħażin għall-agħar se mmorru.

Sur President, kull darba li nitkellem hawnhekk jien inkun qed nirriferi għal poplu in ġenerali, iżda ma niddejjaqx ngħid li nħobb nitkellem b'aċċenn partikolari għal grass roots.

Jien inħoss li din il-klassi ta' nies ma nistax inħalliha barra, aktar u aktar meta naf li l-gvern preżenti mhux qed jagħti kas tal-problemi li qed jgħaddi minnhom il-poplu.

Id- dispjaċir tiegħi huwa meta nara l-gvern ta' Fenech Adami jibqa' għaddej bħal meta jkollok għalqa x'taħrat u għal ftit pastard 'l hemm u ftit kaboċċi 'l hawn, minħabba l-ħeffa li tkun trid tlaħħaq mal-ġurnata, tibqa' għaddej bil-moħriet u addio xi jkollok fl-għalqa għax ġaladarba tkun trid taħratha tibqa' għaddej fuq kollox.

Il-gvern tal-lum qed jurina biċ- ċar li mhux qed jagħti kas ta' l-ilmenti tan-nies u allura, ngħid jien, mur ara kemm se jagħti kas meta għada pitgħada niġu biex nibdlu l- istrutturi kif qed jipproponi li jfattar il-gvern Nazzjonalista.

Jiena wisq nibża' li bir-ritmu li għaddej bih il-gvern Nazzjonalista, anke awtorita' bħal din li se titwaqqaf se tinjora l-ilmenti taċ-ċittadini.

Ta' dan għandna x-xempju tad-diskussjonijiet ta' qabel il-budget fejn il-gvern sfaċċatament jinjora l-problemi li jressqu quddiemu l-unions li jirrapreżentaw lill-ħaddiema, li ġustament jitolbu li jkunu jafu fl- interess tal-membri tagħhom kif il-ħaddiema se jiġu milquta.

Jiddispjaċini ngħid li din daħlet drawwa fost il-membri tal-kabinett Nazzjonalista li l- gvern jibqa' għaddej mingħajr ma jagħti kas ta' min ikun qed jiġbidlu l- attenzjoni tiegħu għall-problemi li jkollu ma' wiċċu.

Illum avviċinatni omm li peress li ma rċevietx iċ-ċekk ta' l-allowance tat-tfal ma setgħetx tħallas il-kont tad-dawl u l-ilma, u peress li dan il-gvern jista' jiġi ttimbrat bħala gvern ta' "ġib 'il hawn u teħux 'l hemm", l-awtoritajiet issospendewlha l-provvista tad-dawl u l-ilma mingħajr ma din il-povra mara ngħatat ċans tispjega r-raġuni għaliex ma ħallsitx il-kontijiet.

Allura jien ta' bilfors nistaqsi, Sur President: Għaliex il-gvern Nazzjonalista mhux iħares lejn dawn is-sitwazzjonijiet?

Mr Speaker, fil-ħin li għandi allokat nixtieq nitkellem dwar ħafna affarijiet, fosthom dwar il-fatt li dan il-gvern għadu ma sabx irkaptu ta' l-ilma tax-xita bil-konsegwenza li sena wara l-oħra qed jintilfu miljuni ta' glalen ta' ilma tajjeb li jinżlu fix-xahri u fil-baħar.

Wieħed bilfors ikollu jinnota d-differenza bejn gvern u ieħor, għaliex fl-amministrazzjoni qasira tiegħu, il-Partit Laburista speċjalment il-ministru Charles Buhagiar mexa b'serjeta' kbira rigward din il-problema, u fil-fatt sar studju fuq l- istorm water, saru l-culverts u ġew imnaddfa l-bjar u l-ġibjuni biex dan l- ilma jiġi salvat.

Ma jistax ikun li ma nirreferux għal dawn l-affarijiet tajbin li kien għamel gvern Laburista preċedenti, u quddiem din id- differenza, wieħed jistaqsi jekk il-gvern huwiex qed joħloq ħafna awtoritajiet biex ifarfar ir-responsabbilta' minn fuqu u jitfagħha fuqhom, bħalma għamel meta waqqaf il-kunsilli lokali, biex isolvu l-problemi li ilhom hemm is-snin u li l-gvern Nazzjonalista ma kellux il-ħila jara minn fejn oriġinaw u jsolvihom.

Id-dubji tiegħi jibdew jikbru meta ninnota l- volum ta' xogħol li se jkollha din l-awtorita' li se tkun responsabbli mill- ilma, l-enerġija u l-minerali, li huma l-akbar tlett riżorsi li għandna f'pajjiżna.

Mr Speaker, biex inkompli nitkellem fuq l-ilma, se ndur għal problema oħra, id-drenaġġ li jfur fil-bajja tax-Xgħajra.

Madwar 75% tad-drenaġġ ta' Malta jinżel f'din l-area, u għalhekk mhux l-ewwel darba li dan id-drenaġġ ifur għal ġol-bajja.

Konsegwenza ta' hekk, ir-residenti ta' l-inħawi spiss jilmentaw li ma jkunux jistgħu jgħumu fil-bajja tax-Xgħajra.

Meta aħna l- membri ta' l-oppożizzjoni ġieli għamilna xi mistoqsija parlamentari fuq dan is-suġġett, il-ministri konċernati dejjem fittxew li jsibu xi loophole biex jaħarbu mill-mistoqsija u għalhekk iwarrbu fil-ġenb lil din il-problema.

Per eżempju, jien niftakar li kont għamilt mistoqsija parlamentari lill- ministru għall-ambjent dwar it-tniġġis li kien nieżel fil-bajja tax-Xgħajra peress li l-pipeline ta' 700 metru kellu xi ħsarat.

Id-drenaġġ li beda nieżel kien ta' ostaklu kemm għas-sajjieda kif ukoll għall-għawwiema.

Il- ministru kien tani risposta xejn sodisfaċenti fejn qalli li se jara minn fejn ġejja l-problema, u għalhekk sadanittant ir-residenti tax-Xgħajra jibqgħu jbatu l-konsegwenzi.

Dan il-fatt li l-gvern m'għandux soluzzjoni għal problemi bħal dawn ikompli jikkonferma li l-gvern se joħloq din l- awtorita' regolatorja biex jitfa' l-piż kollu fuqha.

J'Alla dawn l- awtoritajiet regolatorja jaqdu l-funzjonijiet mixtieqa u j'Alla li jsibu koperazzjoni min-naħa ta' l-istat biex il-poplu jkun qed jieħu xi ħaġa tat- taxxi li jħallas u jgħix il-ħajja diċenti li jistħoqqlu.

Rigward din l-awtorita' li qed tinħoloq, innutajt li l-inspectors li qabbad il-gvern biex jirregolaw l-ispezzjonijiet fid-diversi oqsma li se jaqgħu f'idejn l-awtorita', huma barranin.

Qed ngħid dan għaliex donnu li dan il-gvern għandu l-idea li biex jagħmel xi ħaġa jrid bilfors iqabbad lill-barranin.

Fil-fatt anke per eżempju l-inspectors li spezzjonaw il- fishfarms biex jaraw dawn x'effett qed iħallu fuq l-ambjent marittimu, kienu inspectors tal-health and consumer protection ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiena jiddispjaċini li l-gvern Nazzjonalista ma jagħtix każ tal-valur ta' dak li l-membri ta' l-oppożizzjoni jistaqsuh.

Per eżempju jiena ħadt interess f'dan l-istudju li sar mill-health and consumer protection ta' l- Unjoni Ewropea, imma meta staqsejt lill-ministru biex iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport ta' dawn l-inspectors, qalli li dan qiegħed f'idejn id- dipartiment tas-sanita'.

Jekk il-ministru huwa serju u jekk irid li dawn l- awtoritajiet regolatorji jaħdmu b'ċerta serjeta', irid jgħidilna x'inhuma r- riżultati ta' dawn l-istudji.

Mr Speaker, xi ħaġa oħra li staqsejt għaliex inħoss li hija fl-interess tal-pubbliku in ġenerali, hija x'sar mill-fdalijiet ta' żmien il-Kavallieri li jinsabu f'qiegħ il-baħar.

F'dan ir-rigward, il-ministru qalli li l- konsorzju li se jiżviluppa l-marina huwa marbut li ma jistax jikkawża ħsara f'dawn il-fdalijiet li jinsabu fil-Port il-Kbir.

Sa hawnhekk kollox sew, imma l-gvern għamel xi forma ta' studju biex jara kif jippreserva dawn il- fdalijiet u ma jinqerdux?

Għax jekk aħna rridu nieħdu ħsieb ir-riżorsi tagħna, irridu nibżgħu ukoll għal dawn il-fdalijiet.

Mr Speaker, minn hawnhekk nixtieq nistaqsi x'inhu jagħmel il-gvern biex bħala kumpens għall-ħlas tat-taxxi, il-poplu Malti jkun moqdi aħjar.

Jiena nixtieq nistaqsi x'inhu jagħmel il-gvern biex il-poplu jkun moqdi aħjar.

Per eżempju, sa fejn naf jien, ftit li xejn isir monitoring ta' x'inhu jintefa' fl-ibħra Maltin, bħad-drenaġġ, u x'impatt qed ikollu dan fuq l- annimali tal-baħar.

Anke rigward l-ilma tax-xorb, ħadd ma jaf x'inhu jsir biex forsi dan ikun aktar pur, għax jiġu ċerti ġranet meta l-ilma tal-vit ikollu togħma ta' mediċina.

Għalhekk jien nixtieq inkun naf kif din l- awtorita' regolatorja se tkun qed tosserva l-kwalita' ta' l-ilma, għaliex m'huwiex ġust li l-poplu jħallas għal ilma li m'huwiex addattat għax-xorb.

La qed nitkellmu fuq l-ambjent, wieħed ma jistax ma jinnotax kemm qed ngħixu f'arja mniġġsa, speċjalment min jgħix fis-south ta' Malta, fejn il- pollution ġejja kemm mill-power stations tal-Marsa u ta' Delimara kif ukoll minn xi ċmieni oħra li għadhom ma ġewx identifikati u li qed iħallu konsegwenzi koroh fuq ir-residenti tal-Fgura.

L-istatistika turina li r- rata tal-persuni li jmutu bil-mard tal-kanċer f'areas industrijali, fejn fl- arja jkun hemm ħafna gases u ħmieġ, hija fenominali.

Jekk mhux għal xejn, din l-awtorita' se sservi biex tara x'effett qed ikollu dan il-pollution fuq il-persuni ta' dawk l-inħawi.

Bħal fil-każi li semmejt iktar kmieni, jien ma nistax nifhem għaliex l-inspectors li tqabbdu biex janalizzaw l- arja tagħna, u li qed jitħallsu bl-eluf, huma barranin.

Possibbli li m'hawnx inspectors Maltin li kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol?

Għalfejn għandna nħallsu ammonti kbar ta' flus lil dawn l-inspectors biex fuq kollox qed inwarrbu lill-gradwati Maltin.

Jien jiddispjaċini iktar meta nara li dawn l-inspectors m'humiex effiċjenti daqs kemm wieħed jixtieq, u għalhekk bilfors ikolli naħseb li hemm xi skop wara l-fatt li l-gvern qed iqabbad inspectors barranin minflok Maltin.

Bilfors li hemm xi ħaġa wara l-fatt li dawn l-istudji qed jieħdu daqshekk fit-tul, forsi biex tilħaq issir xi ħaġa minn taħt.

Qed niġbed l-attenzjoni fuq dawn l-affarijiet biex meta tibda' tiffunzjoni din l-awtorita' li se tinħoloq, ikunu l-istess ħaddiema fi ħdan l-awtorita' li jirregolaw ir-riżorsi ta' l-ilma, l-enerġija u l-minerali, u mhux jiġi xi ħadd minn barra, jieħu l-aħjar xogħol u jaqla' l-eluf tal- liri u l-Malti jibqa' jitħallas bil-loqom.

Il-Partit Laburista, fil-perjodu ta' amministrazzjoni tiegħu, ipprova jtella' ż-żejt mill-baħar.

Il-gvern Laburista kien qed jagħmel l-almu tiegħu kollu biex f'Malta jkollna ż-żejt bħalma hemm f'ibħra viċin tagħna.

Kulħadd jaf kemm irendi finanzi sors bħal dan, għalhekk jien ma nistax nifhem għaliex meta l-Partit Nazzjonalista kien fl-oppożizzjoni beda jara kollox ħażin u fil-kampanja elettorali tiegħu kien qal li j'Alla ma nsibux iż-żejt, biex imbagħad meta tela' fil-gvern mhux talli qal li hu tajjeb li nipprovaw insibu ż-żejt, talli kompla fejn kien ħalla l-gvern Laburista u mela lil kulħadd bit-tama li mill-bir 'Il-Madonna taż-Żejt' se joħorġu ż- żejt u l-gases.

Jien naħseb li d-diskors li kien jgħid l-Onor.

Fenech Adami li dak iż-żmien kien Kap ta' l-Oppożizzjoni se jinkiteb fl-istorja, għaliex huwa verament arroganti li kap ta' partit jitlob biex pajjiżu ma jsibx iż-żejt.

Jien jiddispjaċini li hawn Malta nagħmlu kollox fl-interess tal-voti u mhux fl-interess tal-ġid soċjali u ekonomiku tal-pajjiż.

Hemm bżonn li nkunu aktar serji.

Fil-ftit minuti li baqagħli nixtieq nitkellem fuq il-water services corporation, li skond din il-liġi li għandna quddiemna, se tkun affettwata mhux ħażin.

Pero' jiena wisq nibża' li anke l-poplu se jkun affetwat mhux ħażin, imma f'dak il-każ finanzjarjament.

Jiena nħoss li dan il-gvern ma jqisx il-polz tal-poplu.

Biżżejjed insemmi l-ħlas ta' Lm70 għal servizz ġdid ta' l-ilma, li l-gvern Laburista kien neħħa fl-1996 għaliex ħass li Lm70 huma piż kbir.

Imma hekk kif reġa' tela' fil-gvern, il-kuxjenza soċjali tal-partit Nazzjonalista ħasset li kellu jerġa' jintroduċi din il- fee.

Mhux hekk biss, imma anke għal servizz ġdid tad-dawl irridu nħallsu Lm70 lira oħra.

MR SPEAKER: Onor. Law, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkun tista' tkompli tinstema'.

Min qed jipproponi?

ONOR.

CARMELO ABELA: Nippropni li l-Onor.

Membru tkompli tinstema'.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Onor.

Law tkompli tinstema'.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No)

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela on a point of order.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, niġbidlek l-attenzjoni li m'hawnx quorum.

MR SPEAKER: Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

Iktar rimarki.

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, forsi għall- ewwel darba hawnhekk għandna liġi li hija differenti ħafna mil-liġijiet li jwaqqfu awtoritajiet li qatt ittellgħu quddiem dan il-parlament.

Din il- liġi se twaqqaf awtorita' li fost l-oħrajn se tirregola r-riżorsi minerali, jiġifieri kull tip ta' minerali, kemm dawk imtella' mill-minjieri kif ukoll dawk imtella' minn qiegħ il-baħar.

Din il-liġi ma titrattax awtorita' li se titwaqqaf għall-gost imma awtorita' li se tkun kapaċi tikkumplimenta awtoritajiet u entitajiet eżistenti.

Din l-awtorita' trid timxi bil-għaqal u tara li ma jkunx hemm ħela tar-riżorsi li waslu biex jispiċċaw.

Din l-awtorita' trid timmaniġġja dak li m'għadux aktar manageable, għaliex jekk per eżempju l-proġetti maħsuba jaqbdu r-ritmu kollha f'daqqa, tista' tikber il-preokkupazzjoni li m'għandniex biżżejjed barrieri tal-qawwi li jipproduċu żrar tajjeb għall- kompożizzjoni tal-konkos.

Mr Speaker, dawn huma l-problemi li din l- awtorita' se tkun qed tieħu ħsieb.

Din l-awtorita' se tkun responsabbli li tirregola kważi l-attivitajiet kummerċjali kollha fil-qasam tal-manifattura u ta' ċerti servizzi, u għalhekk se tnaqqas xi ftit mir-responsabbilta' li għandha l-awtorita' ta' l-ippjanar.

Jien u l-Onor.

George Pullicino kważi kull ġimgħa konna nitrattaw is-sitwazzjoni tal-barrieri tal-qawwi, u konna anke wassalna lill- awtorita' ta' l-ippjanar biex tagħti l-permessi u tgħin lis-sidien tal- barrieri biex jirregolaw lilhom infushom.

Jien kont preżenti għal-laqgħat fejn is-sidien tal-barrieri taw ir-raġunijiet tagħhom għaliex jixtiequ jkomplu jaħdmu, u tgħaxxaqt nara l-blat tal-barrieri qisu rħam.

Għal diversi snin l-awtorita' ta' l-ippjanar kienet l-unika awtorita' responsabbli mill-ippjanar tar-riżorsi, pero' ma kinetx issir is- sorveljanza meħtieġa, bħal per eżempju f'Ħal Far u fiż-żona ta' Santa Margerita fil-Mosta, fejn hemm blat tal-qawwi tajjeb ħafna.

Il-policies ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar suppost kellhom dejjem ikunu li ma jistax isir żvilupp ta' fuq riżorsi minerali li jistgħu jkunu tajbin biex isostnu żviluppi oħra meħtieġa.

Imma maż-żmien rajna li ċertu żvilupp xorta sar, avolja konna nafu li l-bini kien qiegħed jinbena fuq blat li faċilment seta' jittieħed qabel ma jibda' l-bini.

Huwa għalhekk li issa wasalna f'din is-sitwazzjoni.

Jiena qed inġib eżempju bis-sitwazzjoni tal-barrieri għaliex ftit tal-ġranet ilu s-sidien tal-barrieri ftiehmu li jiffissaw prezz wieħed u li ma jagħtux materjal lil min ma jkunx jista' jħallas cash.

Jiena jidhirli li m'huwiex ġust li settur daqshekk importanti fl- industrija tal-bini jingħaqad u jiddetta prezz biex il-qliegħ ikun garantit, pero' min-naħa l-oħra nifhem x'wassal lis-sidien tal-barrieri biex jieħdu deċiżjoni bħal din, għaliex minħabba l-kompetizzjoni li kien hemm bejniethom, kulħadd kien ikollu jraħħas kemm jiflaħ u jibqa' bl-istess prezzijiet għal snin twal.

Imma l-liġijiet Maltin dwar il-kompetizzjoni ma jistgħux jaċċettaw manuvra ta' din il-kwalita', u għalhekk jien tlabt lid- dipartiment tal-kompetizzjoni ġusta biex jinvestiga dan il-każ u jara jekk is-sidien tal-barrieri humiex korretti fl-azzjonijiet li qed jieħdu.

Se nikkwota minn din il-liġi li din l-awtorita' se tkun responsabbli "li tiżgura kompetizzjoni ġusta f'kull prattika, operazzjoni u attivita' bħal dik".

Huwa għalhekk li jien qed insemmi dan il-każ tas-sidien tal- barrieri, għaliex jekk l-awtorita' taħdem tajjeb, tavviċina lil dawn is- sidien biex ikunu jistgħu jiggwadanjaw mill-kompetizzjoni.

Jiġifieri din l- awtorita' se jkollha l-kapaċita' li tirregola l-prezzijiet.

Din l-awtorita' li se tinħoloq, flimkien mad-dipartimenti li diġa' huma responsabbli mill-kompetizzjoni ġusta, se jaraw kif jagħmlu lis-settur kummerċjali tagħna aktar vijabbli.

Huwa għalhekk li dħalt fid-dettall tal- problema li nħolqot fis-settur tal-barrieri taż-żrar, għax bħala pajjiż irridu nkunu responsabbli li mmexxu lil din l-industrija fl-aħjar direzzjoni, għax jekk tonqos l-effiċjenza ta' dan is-settur, tonqos il- kwalita' tal-prodott u jkollna nimportaw prodott alternattiv għaż-żrara Maltija li jista' jgħolli l-prezz tal-bini.

It-tifsira li tagħti din il-liġi ta' distribuzzjoni hija t-trasport tal- provvista ta' l-elettriku fuq is-sistemi ta' vultaġġ medju jew ta' vultaġġ baxx, filwaqt li b'enerġija trid tfisser l-elettriku prodott miż-żjut.

Din l-awtorita' se tkun qed tirregola d-distribuzzjoni ta' l-elettriku fil- pajjiż, u permezz tagħha, se ssir bidla importanti minn kif konna qegħdin naħdmu s'issa għal kif se nibdew naħdmu mat-twaqqif tagħha.

Rigward l-ilma, din il-liġi tgħid li l-awtorita' għandha tipprovdi s- servizzi tar-rimi tad-drenaġġ u skart likwidu iżda m'għandhiex tieħu ħsieb l-ilma tax-xorb ibbottiljat.

Din l-awtorita' se tikkumplimenta l-ħidma li kellhom s'issa l-water services corporation u l-korporazzjoni Enemalta.

Sa mill-bidu tal-ħidma tagħhom, dawn il-korporazzjonijiet kienu resposabbli mill-ippjanar tar-riżors li jipprovdu, iżda llum qed isseħħ bidla fl- iżvilupp soċjali u ekonomiku ta' dan il-pajjiż għaliex il-gvern iddeċieda li wasal iż-żmien biex dawn l-entitajiet ma jibqgħux responsabbli mill- ippjanar tar-riżors weħidhom, iżda jibqgħu is-service providers ewlenin fit- tqassim ta' l-enerġija elettrika u ta' l-ilma.

Il-gvern qed jgħid li f'dan il-pajjiż għandna bżonn ta' awtorita' li tispeċjalizza fl-ippjanar tal- produzzjoni u ta' l-użu ta' dawn ir-riżorsi.

Irridu nifhmu li ż-żmien tal- monopolji għadda, għaliex bil-monopolji l-ebda suq ma jista' jkun kummerċjalment vijabbli.

Din id-deċiżjoni li nagħmlu pass 'il quddiem m'hijiex waħda faċli, anzi hija riskjuża.

Imma jekk m'aħniex lesti li nieħdu riskju allura nistgħu inħallu din il-liġi f'dan l-istadju u ma nkomplux niddiskutuha.

Jekk bħal kull imprenditur ieħor irridu nassiguraw il-kwalita' u l-effiċjenza tas- servizzi ta' dawn il-korporazzjonijiet, irridu nieħdu r-riskju li npoġġu lil dawn l-entitajiet fuq linji kummerċjali li mhux se jħalluhom jgħixu l- ħajja faċli li kienu jgħixu s'issa, imma li se jġiegħluhom jirriskjaw, jerfgħu r-responsabbilta' u jifhmu li anke għalihom, mhux kollox jgħaddi, u li magħhom il-konsumatur jista' jfittex id-drittijiet tiegħu bħalma jista' jfittixhom ma' kull entita' kummerċjali oħra.

Din hija l-qabża fil- mentalita' li dan il-pajjiż għaddej minnha b'mod silenzjuż.

Jien jiddispjaċini li hawn min b'mod malizzjuż qed jipprova jtellef lill-pajjiż minn din l-opportunita'.

F'pajjiżna rridu naslu biex entitajiet bħall- Enemalta u l-water services corporation ma jibqgħux regolaturi tagħhom infushom u allura ma jibqgħux iktar monopolji fl-għoti tas-servizz tagħhom.

Għaldaqstant din l-awtorita' trid tikkumplimenta l-ħidma ta' dawn l- entitajiet mhux biex tagħmlilhom il-bsaten fir-roti, imma biex tassigura li dawn il-korporazzjonijiet ikunu offruti l-aħjar direzzjoni possibbli biex jibqgħu kummerċjalment vijabbli, jiġifieri joffru l-aħjar prodott bl-aħjar prezz u jifhmu li jkunu qegħdin jikkompetu mad-domanda għal prodott aħjar li kontinwament il-klijenti se jkunu qegħdin jitolbu.

Allura, teknikament u forsi wkoll legalment, permezz ta' din il-liġi, għall-ġid tagħhom stess, l-Enemalta u l-water services corporation m'humiex se jibqgħu aktar monopolji, jiġifieri m'humiex se jibqgħu aktar dawk il-korporazzjonijiet li jiddisinjaw is-servizz, joffru s-servizz u jirregolaw lilhom infushom.

Dan jawgura tajjeb issa li se jkollna wkoll dipartiment tal-konsumatur li għadda b'liġi mressqa mill-Onor.

George Hyzler.

Aħna wessajna l-firxa ta' servizzi li l-poplu Malti bħala klijent ta' dawn il-korporazzjonijiet jista' jitlob, u biex nikkomplementaw dan kollu, se nwaqqfu awtorita' regolatorja biex tgħin lil dawn il-korporazzjonijiet jippjanaw aħjar, tipproteġihom u tara li l-għoti tas-servizzi essenzjali bħad-dawl, l-ilma u l-ġebla Maltija jkunu qed jiġu mogħtija sew u l-prodott ma jkunx qed jiġi użat ħażin.

Jiena nawgura li kif hawn imniżżel f'dan l-abbozz, din l-awtorita', peress li se tkun qed tirregola l-użu u l-metodi tar-rimi ta' l-iskart industrijali, tipproteġi l-ambjent.

Din l-awtorita' se tispeċjalizza fil- ħarsien tar-riżorsi tagħna, mhux biex tiffossilizzahom u ma tħalliniex nużawhom, imma biex tara kif nistgħu nużawhom aħjar mingħajr ma jkollhom effetti negattivi.

Jiġifieri per eżempju l-Enemalta, li kienet regolatur tagħha nnifisha u forsi ftit li xejn kien jimpurtaha mit-tip ta' duħħan li joħroġ miċ-ċumnija tagħha, issa permezz ta' din il-liġi, dak id-duħħan li huwa skart industrijali, se jiġi regolat b'mod aktar stabbli, anke biex saħħet il-ħaddiem li jaħdem f'dik l-istess entita' tkun iktar imħarsa.

Jiena nittama li din l-awtorita' tiffunzjoni kif mixtieq, biex ikunu mħarsa l-pagi tal-ħaddiema, il-vijabbilta' kummerċjali u s-saħħa ta' l- entitajiet konċernati, jiġifieri ta' parti kbira mill-industrija tal- pajjiż.

Jiena nawgura li din il-leġislazzjoni tkun kemm environmentally- friendly kif ukoll business friendly.

Pass ħażin u mhux għaqli mill- mexxejja ta' din l-awtorita' jista' jkun pass iebes għall-attivita' industrijali tal-pajjiż.

Għaldaqstant jiena nitlob biex dawk li se jkunu responsabbli minn din l-awtorita' jkunu aktar silenzjużi fil-metodu ta' kif jaġixxu, imma jkunu ferm għaqlin f'dak li se jkunu qed jirregolaw.

F'pajjiżna, iżjed ma jgħaddi ż-żmien, iżjed qed tqum l-issue ambjentali, u ħafna kunsilli lokali qed jiddiskutu sa fejn għandhom jittollerew l- iżvilupp industrijali.

Per eżempju l-kunsill lokali ta' Ħal Kirkop jinsab inkwetat għaliex l-MDC qed tikkonsidra li tagħti xi biċċa art lill- kumpannija Multigas.

Issa, bl-għajnuna ta' din l-awtorita', Ħal Kirkop se jkun jista' jikkonferma jekk din il-kumpannija hijiex se tikkrea xi periklu jew le.

Il-kunsill lokali ta' Birżebbugia jinsab inkwetat fuq l-effetti ambjentali li jħalli l-petroleum division ta' l-Enemalta.

Sa issa, peress li din il-korporazzjoni kienet tirregola lilha nnifisha, kienet tiddeċiedi hi x'inhu tajjeb u x'inhu ħażin fiz-zona industrijali tagħha.

Jiena persważ li l-komunita' ta' Birżebbuga u l-korporazzjoni Enemalta għaddejjin minn diskussjonijiet biex isolvu l-problema taż-żejt li qed joħroġ fil- baħar.

Mr Speaker, dan l-abbozz ta' liġi jittratta b'mod serju ħafna l-metodu ta' kif nistgħu nagħmlu użu mir-riżorsi tagħna u nidħlu fis-settur kummerċjali.

Din il-liġi se tgħin ukoll biex in-numru kbir ta' ħaddiema li jifformaw parti mill-korporazzjoni Enemalta u mill-water services corporation, ikollhom ix-xogħol tagħhom garantit peress li l-kumpanniji rispettivi se jiġu mqiegħda fuq linji kummerċjalment vijabbli.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: L-Onor.

Vassallo għadu kif ikkritika lil min ma jaqbilx mat-twaqqif ta' din l-awtorita', anzi qal li għandna nawguraw lil din l-awtorita'.

Kieku nieħdu l-parir tiegħu indumu xi ftit nawguraw, għax l-awtoritajiet qed ifaqqsu qishom flieles, imma aħna ma ġejniex hawnhekk biex noqogħdu nawguraw!

Aħna qegħdin hawn biex nevalwaw, nanalizzaw u nikkritikaw dak li jkun qed isir.

L-Onor.

Vassallo staqsa kif jista' jkun li ngħaddu mingħajr din l-awtorita', u aħna nistgħu ngħidulu li iva, nistgħu ngħaddu mingħajr din l-awtorita', għax ix-xogħol kollu li semma' m'hemmx għalfejn isir bilfors minn awtorita'.

Sur President, l-oppożizzjoni Laburista taqbel li skond kif inhu mniżżel f'dan l-abbozz, ikun hemm separazzjoni bejn il-funzjoni regolatorja u l- operational functions fil-proviżjoni tal-utility services.

Pero' x-xogħol irid isir bis-serjeta' u mhux bil-konfużjoni, kif sfortunatament qed jiġri f'ħafna awtoritajiet.

Per eżempju aħna konna staqsejna lil korporazzjoni partikolari għall-business plan tagħha u qaltilna li m'għandha l-ebda business plan.

Jekk dawn huma l-korporazzjonijiet li qed niftaħru bihom, jiddispjaċini ngħid li they leave much to be desired.

Huwa tajjeb li jiġu stabbiliti l-istandards tal-kwalita' u s-sigurta' fl-oqsma kollha, u huwa tajjeb ukoll li jkun regolat l-iżvilupp u l-maintenance ta' sistemi effiċjenti biex jissodisfaw il-bżonnijiet tagħna u jħarsu l-ambjent.

Il-problema ta' l-ambjent hemm bżonn li tiġi ndirizzata l-ħin kollu, għaliex kulħadd jaf li ħafna mill-mard li qed jaħkimna huwa riżultat tat- tniġġis li għandna fl-arja.

Nafu li skond rapport maħruġ mid-WHO, f'Malta għandna waħda mill-ogħla rati ta' mard respiratorju, u li l- kwalita' ta' arja sejra lura għaliex għandna wisq tniġġis li prinċipalment qed jiġi kkawżat mill-power stations u mill-karozzi.

Allura huwa ovvju li għandna ninvestu fil-ħarsien ta' l-ambjent biex ikun hawn iktar nies b'saħħithom.

Aħjar ninvestu fil-prevenzjoni tal-mard milli fil-kura tiegħu.

Nistgħu noħolqu inċentivi, bħalma jagħmlu pajjiżi barranin, biex nipproteġu aktar l-ambjent.

Per eżempju l-kumpannija ta' l-elettriku Virgin Energy tagħti lira lill-konsumaturi għal kull 1% li jnaqqsu fil- konsum ta' dak li jista' jniġġes l-ambjent.

Kumpannija oħra toffri green electricity permezz ta' enerġija ġenerata mill-wind power.

Dan l-abbozz ta' liġi qed iħejji t-triq għall-privatizzazzjoni u għal- liberalizzazzjoni ta' parti mill-operations ta' l-Enemalta u tal-water services corporation.

Laqatni l-fatt li l-ministru ġibed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Buhagiar, għaliex donnu li l-gvern jaħsibna ħmir u jippretendi li naċċettaw kollox qisna xi ċorma mogħoż li ma nafux nanalizzaw l-affarijiet.

Xogħolna m'huwiex li niġu hawnhekk u noqogħdu naqraw il-liġi u niddeskrivuha imma xogħolna hu li nanalizzawha u mmorru lil hinn biex naraw x'inhuma l-implikazzjonijiet warajha.

Xi jkun jiswa d-dibattitu jekk ma nenfasizzawx dak li jkun se jiġri?

Sur President, l-Unjoni Ewropea ilha tgħidilna sa mill-avis ta' l-1993 li l-fatt li f'Malta l-elettriku huwa monopolizzat ipoġġina fi stat ta' inkompatibbilta' mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea, u għalhekk għandhom jitneħħew id-drittijiet esklussivi li għandha l-Enemalta biex timporta ż- żejt.

Kull dokument li ħareġ minn dakinhar baqa' jenfasizza l-fatt li rridu nbiddlu l-mod ta' kif qed topera l-Enemalta.

Huwa għalhekk li aħna ngħidu li l-privatizzazzjoni se ssir mhux fl-interess ta' Malta imma fl- interess ta' l-Unjoni Ewropea, u fil-fatt in-national plan for the adoption of the acquis qed jorbotna li nagħmlu hekk sas-sena 2003 u qed jgħidilna li l-prijorita' short-term għandha tkun it-twaqqif ta' awtorita' tar-riżorsi li fost l-oħrajn tieħu ħsieb li tirregola l-enerġija.

Allura kif il- ministru jgħidilna li qed niddiskutu r-regolatur mhux il-liberalizzazzjoni u l-privatizzazzjoni meta dan qiegħed miktub iswed fuq l-abjad fl-NPAA?

Jiena nerġa' ngħid li din il-liġi hija parti mill-proċess ta' liberalizzazzjoni li l-Unjoni Ewropea trid li jsir.

L-NPAA qed jgħid li għandu jitneħħa l-monopolju fl-importazzjoni u d- distribuzzjoni tal-fuel, li hija l-parti li tħalli l-qligħ.

Naturalment il- privat se juri interess f'din il-parti waqt li l-ġenerazzjoni ta' l- enerġija li dejjem taħdem at a loss, tibqa' f'idejn il-gvern.

Huwa għalhekk li aħna dejjem nisħqu li kull pajjiż qiegħed f'sitwazzjoni differenti u mhux kulma jsir f'pajjiżi oħra neċessarjament japplika għal pajjiżna.

Hemm bżonn li kulħadd jifhem kemm hu importanti li jkollna l- power li niddeċiedu aħna dwar dak li jolqot lilna.

Irridu noqogħdu attenti għax peress li qed ngħixu fi żmien ta' globalizzazzjoni, min jissettja t- trends ħafna drabi ma joqgħodx jagħti kas is-sitwazzjoni partikolari ta' xi pajjiż bħal tagħna.

L-istoriku Urugwajan Eduardo Galliano kiteb li:

"the problem with the specialised division of labour between nations is that some nations specialize in winning and others in losing.

Winners specialize in fixing the rules to ensure that the losers stay where they are"

u dan qed narawh jiġri fil-globalizzazzjoni.

Huwa għalhekk li rridu nżommu l-jedd li nkunu aħna li niddeċiedu għalina nfusna, għax inkella nitkaxkru mal-kurrent.

Fil-white paper dwar il-privatizzazzjoni li ppubblika l-Ministru Dalli naraw li l-Enemalta qiegħda minn ta' l-ewwel fuq il-lista.

Dan ikompli jikkonferma l-fatt li dak li qed isir m'huwiex qed isir fl-interess tal- bżonnijiet tal-pajjiż imma qed isir sempliċement biex niġu in line ma' l- NPAA.

Il-Partit Laburista m'huwiex all out kontra l-privatizzazzjoni - per eżempju aħna qbilna li fil-qasam tat-telecoms kien hemm bżonn li dan jiġi privatizzat għax kien hemm kollox staġnat - imma aħna kontra dik it- tip ta' privatizzazzjoni li tmur kontra l-interess tal-poplu.

U bħalissa hekk qed isir, għax ir-regolamenti ta' l-Unjoni Ewropea qed jiddettawlna x'għandna nagħmlu f'kull qasam, u mhux qed iħarsu lejn il-ħteġijiet partikolari ta' pajjiżna.

F'din is-sitwazzjoni, ikun tajjeb jekk inħarsu lejn dak li għaddew minnu pajjiżi oħra biex nitgħallmu mill-esperjenzi ta' ħaddieħor.

Per eżempju, artiklu partikolari li deher fil-business supplement ta' "The Observer" ta' nhar il-Ħadd li għadda jgħid li minn survey li sar instab li wara l- liberalizzazzjoni ta' l-enerġija, 75% tal-konsumaturi spiċċaw iħallsu ħafna iktar milli kienu jħallsu qabel għall-provvista tal-gass u ta' l-elettriku.

Dan ir-rapport jgħid li jekk jiġi liberalizzat is-settur tas-servizzi postali kif qed tipproponi l-Unjoni Ewropea, bejn il-pajjiżi membri ta' l- Unjoni se jintilfu madwar 2 miljun impjieg.

Dan l-artiklu jgħid ukoll li f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi postali, il-prezzijiet għall- konsumaturi se jogħlew, u b'riferenza għall-Kummissjoni Ewropea, dan l- artiklu jgħid li:

"The commission's proposals would inevitably lead to higher prices for mail.

The Commission are taking a leap of faith.

They are going too far too quickly".

Rigward il-posta wieħed jista' anke jieħu eżempju minn dak li ġara f'pajjiżna, fejn is-servizz sar inqas effiċjenti.

Jien niftakar żminijiet fejn jekk l-ittri jintefgħu fil-letter box qabel is-7.00 a.m., kienu jaslu dakinhar stess, pero' llum jidher li dan m'għadux il-każ.

Biex nerġa' lura għal dan ir-rapport, il-Franċiżi qed jopponu għal- liberalizzazzjoni tas-servizzi postali minħabba l-fatt li se jintilfu ħafna mpjiegi.

Anke t-trade unions ta' l-Ingilterra se jieħdu azzjoni, għaliex hu kalkolat li f'dan il-pajjiż, minn 200,000 impjieg mas-servizzi postali se jintilfu 50,000.

Fl-Ingilterra kulħadd qed jitkellem fuq ir-re-nationalisation, għaliex wara għaxar snin minn meta l-ilma ġie pprivatizzat, il-prezzijiet baqgħu telgħin, u minn kull lira l-operating profits jieħdu madwar 45p.

Min ħa l- kuntratt ta' l-ilma qed jgħid li għadu fuq il-learning curve, imma l-poplu Ingliż issa ddejjaq iħallas talli dan dam daqshekk biex jitgħallem.

Fl- Ingilterra wkoll, ir-regolatur jiddetermina l-prezz imma l-konsumaturi ma jistgħux jappellaw kontra l-għoli kontinwu tal-prezzijiet jew jaraw l- accounts tal-kumpannija li min-naħa tagħha, jekk ma taqbilx mar-regolatur, tista' tappella għand il-competition commission.

Qed ngħid dan kollu biex nenfasizza l-bżonn li nħarsu lejn l-affarijiet b'mod iktar profond u nitgħallmu mill-esperjenzi ta' pajjiżi oħra.

Ir-rapport li deher fil-gazzetta "The Observer" jgħid ukoll li:

"Water privatisation could look like a mere episode and not the reversable policy that was painted when Mrs Thatcher claimed and was believed to know where history was heading."

Fi kliem ieħor ir-rapport qed jgħid li l-privatizzazzjoni tas-settur ta' l-ilma fl-Ingilterra seta kien esperiment imma żgur li m'huwiex a reversible policy bħalma kien impinġi dak iż-żmien minn Margaret Thatcher, li ħasbet li kienet taf fejn kienet miexja d-dinja.

Kif għedt qabel, importanti li meta nitkellmu f'dan il-parlament, ma noqogħdux nawguraw u nagħtu l-prosit biss, imma nidħlu fil-fond ta' dak li jkun qed jiġi diskuss biex noħorġu dak li hu l-aħjar għall-poplu tagħna.

It-tieni ħaġa li fl-introduzzjoni tiegħi għedt li l-Partit Laburista ma jaqbilx magħha hija t-twaqqif ta' awtorita' oħra.

Fl-aġenda tal-parlament ta' din il-ġimgħa hemm elenkat li jridu jitwaqqfu tliet awtoritajiet oħra.

Kif għedt fil-bidu, il-Partit Laburista jaqbel li jkun hemm distinzjoni bejn min jirregola u min jipprovdi s-servizz, għax ma jistax ikun li dik il- kumpannija li qed tagħti s-servizz tkun l-istess waħda li tiġġudika jekk dak is-servizz huwiex ta' ċertu standard.

Hemm bżonn ta' xi ħadd li jara li dak li qed jingħataw il-konsumaturi ma jagħmilx ħsara lilhom jew lill- ambjent, imma huwa importanti li l-informazzjoni tkun pubblikata wkoll biex kulħadd ikun jaf x'qed jiġri, u huwa importanti wkoll li r-regolatur jagħmel pressjoni fuq il-providers biex jgħollu l-livell tas-servizz li jkunu qed jagħtu.

Pero' d-diffikulta' tiegħi hi għaliex ir-regolaturi meħtieġa għandhom jieħdu l-forma ta' awtorita' biex il-gvern ikompli jfaqqas minnhom bl-addoċċ, biex permezz tagħhom il-gvern ikompli jkabbar in- network tal-ħbieb li jmexxu l-qasam amministrattiv.

Għandna ħafna eżempji ta' twaqqif ta' non-government organisations, bħal per eżempju t-twaqqif ta' l-ETC.

Nistgħu ngħidu li din il-liġi hija kkupjata kważi kelma b'kelma mil-liġi li waqqfet id-dipartiment tax- xogħlijiet, u għalhekk wieħed bilfors ikollu jistaqsi għalfejn qed jitwaqqfu dawn il-korporazzjonijiet kollha meta fl-istess nifs qed jingħad li jrid jitnaqqas l-infiq.

Mr Speaker, naturalment ħadd ma jista' jinnega l-fatt li anke amministrazzjonijiet Laburisti preċedenti kienu waqqfu xi awtorita', pero' f'dawn l-aħħar għaxar snin ta' amministrazzjoni Nazzjonalista, l- awtoritajiet twaqqfu b'rata iktar mgħaġġla min-normal, u jiena bħala l- kelliema għall-public policy, bilfors ikolli niġbed l-attenzjoni dwar il- problemi li qed jinħolqu mal-ħaddiema taċ-ċivil peress li dawn l- awtoritajiet qed jitmexxew min-nies magħżula li apparti milli għandhom inqas accountability għaliex m'humiex 100% impjegati mal-gvern, qed jiġu offruti kundizzjonijiet ħafna aħjar minn tal-ħaddiema taċ-ċivil.

Kieku dawn l-awtoritajiet qed jiffunzjonaw kif suppost, kieku almenu wieħed ikun jista' jgħid li qed nieħdu xi ħaġa, imma kulħadd jaf li l-effiċjenza ma żdiditx u li xorta l-poplu mhux qed ikun moqdi.

Mr Speaker, jien naħseb li jekk isir isforz l-affarijiet jirranġaw ruħhom.

Per eżempju meta l-Partit Laburista kien fil-gvern kien hemm min issuġġerixxa li ssir awtorita' għall-protezzjoni ċivili, imma mill- esperjenza tagħna tgħallimna li ħafna minn dawn l-awtoritajiet ma jkunux effiċjenti u għalhekk ma ridniex inkomplu niżbaljaw billi nwaqqfu awtorita' oħra.

Minflok awtorita' waqqafna d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili.

Anke dan il-gvern waqqaf dipartiment fil-qasam tal-konsumatur u għalhekk ma nafx għaliex ma nkomplux naħdmu iżjed f'din it-triq.

Meta jitwaqqaf dipartiment, hemm il-vantaġġ ta' l-esperjenza u l-accountability tan-nies taċ-ċivil.

Ma jistax ikun li kif anke qal l-awditur ġenerali fir-rapport tiegħu, dipartiment li suppost għandu jkollu aktar dħul mid-dipartiment ta' l-artijiet, ifalli milli jagħmel dan minħabba n-nuqqas tar-riżorsi umani.

M'huwiex ġust li narmaw l-awtoritajiet bil-kapijiet u bid-diretturi li jitħallsu b'salarji fenomenali, imbagħad inħallu lid-dipartimenti tal-gvern nieqsa mill-istaff, meta fuq kollox minn kemm ilu l-Partit Nazzjonalista fil-gvern, impjega kważi 3000 ruħ maċ-ċivil.

MR SPEAKER: Onor. Dalli, nitolbok tikkonkludi għax sar il-ħin.

ONOR.

HELENA DALLI: Mela nieqaf hawn, Sur President.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproni l-Aġġoranment tal-Kamra għal għada, l-Erbgħa, 19 ta' Lulju, fid-9:00 a.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Għaqdiet Koperativi.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi - Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' ta' l-Istatistika ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Adrian Vassallo.

ONOR.

ADRIAN VASSALLO: Mr Speaker, proprju ftit tal-jiem ilu ġewwa din il- Kamra l-Kap ta' l-Oppożizzjoni għamel appell lill-membri kollha ta' din il- Kamra u anke lin-nies legali biex waqt il-vaganzi tas-sajf jipprovaw jaħdmu flimkien biex malajr kemm jista' jkun tiġi ppreżentata liġi illi għandha x'taqsam dwar il-protezzjoni u d-drittijiet ta' l-annimali.

Tista' tgħid illi ġewwa Malta kien hawn kor unanimu ta' qbil dwar din il-proposta u kienu biss ftit nies li għandhom għall-Kap ta' l-Oppożizzjoni minħabba mibegħda politika li pprovaw jirridikolaw din il-proposta.

Nhar il-Ħadd, meta kont qiegħed naqra l-gazzetta "The Independent on Sunday", ħassejtni daqsxejn sorpriż bid-dikjarazzjoni li għamlet l-għaqda kaċċaturi u nassaba konservazzjonisti li qalu li l-bniedem biss għandu jkollu d-drittijiet u mhux l-annimal.

Qalu wkoll li hawn anke bnedmin li m'għandhomx drittijiet.

Fl-istess intervista dawn qalu li huma kontra kull moħqrija fuq l-annimali.

Qalu wkoll li l-erba' għaqdiet li jirrappreżentaw il-kaċċaturi huma favur liġi kontra l-moħqrija lejn l-annimali u huma favur liġi li tagħti ċerti drittijiet u protezzjoni lill-annimal.

Hawn min jistaqsi dwar kif jista' jkun li kaċċatur ikun favur li l-annimal ikollu dritt.

Jiena rrid ngħid biss illi fil-pajjiżi kollha tad-dinja l-kaċċa hija permessa.

Saħansitra ħafna pajjiżi li nqisuhom li huma ħafna iktar żviluppati minna li jippermettu l-kaċċa pero' fl-istess ħin irrikonoxxew illi l-annimal għandu jkollu ċertu ammont ta' drittijiet.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li jekk f'Malta hawn xi ħadd illi jidhirlu illi hawn persuni illi m'għandhomx drittijiet, dan għandu jgħid x'inhuma dawn in-nuqqasijiet biex l-affarijiet jiġu rranġati.

Huwa veru li sa' ċertu punt hawn min għandu drittijiet aktar minn ħaddieħor għaliex hawn min donnu jikser il-liġi mingħajr ma jittieħdu passi kontra tiegħu, pero' ma naħsibx illi hawn Malta qegħdin f'sitwazzjoni fejn wieħed jista' jgħid illi hawn persuni illi ma għandhomx drittijiet.

Barra minn hekk jekk min qal hekk iħoss li hawn ċertu nies li m'għandhomx drittijiet dan ma jfissir li l- annimal ukoll ma għandux ikollu d-dritt tiegħu.

Issa dawn id-drittijiet, wara kollox x'inhuma?

Mr. Speaker, jiena ma naħsibx li lill-annimali se nagħtuhom il-vot, id- dritt ta' xogħol jew l-ugwaljanza bejn is-sessi imma rridu nagħtuhom id- dritt li ma jinħaqrux.

Kulħadd jaf li llum ġewwa pajjiżna bdiet titqajjem ċerta awareness fuq din il-ħaġa.

Kważi kuljum qegħdin naraw fil-gazzetti każi ta' annimali illi jgħaddu minn kwalunke tip ta' tbatija imposta fuqhom mill-bniedem, tbatija li xi kultant tkun magħmula apposta u xi kultant minħabba negliġenza.

Din hija ħaġa tajba għax wara kollox apparti l-uġiegħ fiżiku, meta jinħaqar annimal iħoss ċertu ammont ta' uġiegħ psikoloġiku wkoll.

Mr. Speaker, bħala kaċċatur jiena m'inix xi estremista pero' jiena nemmen li l-annimal qiegħed hemm għax ħalqu Alla għall-użu tal-bniedem.

Dan anke fil-kas ta' annimal selvaġġ.

Dan qiegħed hemm biex jagħti pjaċir lil min jarah u fl-istess ħin għandu rwol ukoll biex in-natura - dik li tissejjaħ ecosystem - tkompli għaddejja.

Mr Speaker, hemm annimali oħrajn li jispiċċaw f'gaġeġ kemm ġo universitajiet, kemm ġo sptarijiet kif ukoll ġo laboratorji biex jistudjaw fuqhom.

Dan bilfors irid isir għax dan inti ma tistax tagħmel ċerti esperimenti fuq il-bnedmin qabel ma tkun ċert mill-oġġett.

Hemm annimal oħra li jinqatlu biex jistudjaw fuqhom l-istudenti tal-bioloġija.

Hemm annimali illi jittrabbew għall-ikel jew inkella biex jagħtu xi prodott tagħhom bħal ħalib.

Annimali oħrajn jittrabbew għall-ġilda tagħhom u hemm annimali li huma pets u allura qegħdin hemm biex jagħtu pjaċir lil sidhom.

Għandek annimali oħrajn illi li jintużaw anke għax xogħol.

Per eżempju quddiem il-bini tal-parlament naraw ta' kuljum ċertu ammont ta' żwiemel bil- karozzin.

Issa lil dawn neħħewlhom it-tinda fejn kienu jiskennu mix-xemx u f'daqqa waħda ġew mingħajr saqaf fuq rashom.

Barra minn dawn li semmejt, fl-antik kienu jintużaw annimali oħra biex jaħartu bihom u għall-ġarr.

Fix-xogħol tal-pulizija jintużaw ukoll iż- żwiemel, kif ukoll il-klieb li jixommu d-droga u l-bombi.

Hemm annimali oħra li ġieli narawhom fiz-zoos.

Safejn naf jien hawn Malta m'hawnx imma hemm annimali f'Sant' Anton li fl-opinjoni tiegħi ma tantx qegħdin fi stat tajjeb.

Dawn ukoll għandhom ikunu salvagwardati minn ċerta moħqrija.

Wara kollox anke jekk ikollok karozza, ukoll għandek tieħu ħsiebha, aħseb u ara jekk inti jkollok annimal ħaj u li jħoss l-uġieh.

Mr Speaker, dawn l- eżempji kollha semmejthom biex nuri kemm in their own way, l-annimali qed jgħinu lill-bniedem.

M'hemm assolutament xejn ħażin li dawn l-annimali jintużaw b'dan il-mod pero' għandu jkun hemm regolamentazzjoni biex l- annimal in kwestjoni ma jkunx maħqur.

Mr Speaker, jiena bl-ebda mod m'jien qiegħed nikkritika lill-għaqda nassaba u konservazzjonisti.

Dawn huma kollha ħbieb tiegħi u naf li huma nies serji.

Lil dawn irrid nassigurahom li l-liġi li nixtiequ nipproponu m'hijiex se tneħħilhom affarijiet li huma ggwadanjaw favur il-kaċċatur u n- nassab.

Irrid ngħidilhom ukoll li jekk huma għandhom xi diffikulta' jistgħu faċilment javviċinaw lill-partit.

Wara kollox il-partit huwa miftuħ għal kulħadd, dejjem sema' l-opinjoni ta' kulħadd u jekk huma jridu xi informazzjoni fuq x'għandu f'moħħu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni fuq din il-liġi huma jistgħu faċilment ikellmuh.

Jiena m'għandi l-ebda dubju li hu dejjem kien aċċessibbli u jew hu jew inkella xi uffiċjal tal-partit żgur li jkellimhom.

Jekk hemm xi biża' mill-għaqdiet tal-kaċċaturi din għandna tkun proprju t-triq li qabad il-gvern li jdaħħal lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Jiena m'għandi l-ebda dubju li jekk nissieħbu f'din l-unjoni dak li kiseb il-kaċċatur tul iż-żmien se jintilef.

Nagħlaq billi ngħid li din hija liġi tajba u hija ħasra li s'issa għadna ma smajna assolutament xejn dwarha.

Din hija liġi li veru hawn bżonnha u jiena nappella lil dawk kollha illi jridu illi liġi bħal din tgħaddi biex ikomplu jsemmgħu leħinhom kif fil-fatt qegħdin jagħmlu fil-gazzetti.

Bħalissa mill-parlament jinsabu għaddejjin liġijiet waħda wara l-oħra bil- mass production u kieku l-ekonomija timxi bil-pass illi miexi l-gvern fil- proponimenti tal-liġijiet, mhux qtajna d-dejn imma kieku m'hawn problemi ta' xejn ġo dan il-pajjiż.

Issa li ġej is-sajf se jkollna ċertu ammont ta' żmien għall-vaganzi u jiena ċert li kemm min-naħa tagħna kif ukoll min-naħa tal-gvern hemm nies illi joffru s-servizz tagħhom biex tiġi mfassla liġi bħal din.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki.

L-Onor.

Carmelo Abela

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nixtieq nibda l-aġġornament tal-lejla billi nsellem żagħżugħ Żejtuni ta' 19-il sena, Jonathan Azzopardi, li proprju l-Ħadd li għadda ħalla ħajtu fil-baħar.

Illum attendejt għall- funeral li sar proprju fil-knisja l-antika ta' Santa Katerina, magħrufa bħala ta' San Girgor fiż-Żejtun, fejn spikkaw l-aktar l-ammont kbir ta' żgħażagħ li attendew sabiex jagħtu t-tislima lil dan il-ħabib tagħna.

Minn hawnhekk nixtieq ukoll nagħti l-kondoljanzi tiegħi lill-familjari u lill- ħbieb kollha tiegħu.

Irrid nġid li Jonathan kien żagħżugħ eżemplari bil-mod kif kien iġib ruħu u wieħed għandu jimita l-kwalitajiet sbieħ tieġu.

Mr Speaker, xtaqt ukoll insemmi xi punti li jirrigwardaw l-isports f'pajjiżna u nixtieq nibda bil-Malta racing club.

Dan huwa l-kumitat inkarigat mit-tmexxija tal-Marsa, l-aktar fejn jidħlu t-tiġrijiet taż- żwiemel.

Nafu kemm dawn it-tiġrijiet huma popolari u kemm huma segwiti min- numru kbir ta' dilettanti Maltin u anke Għawdxin.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid li wara l-football, f'pajjiżna l-aktar sports segwit huwa t-tiġrijiet taż-żwiemel.

Fil-fatt anke bħala attendenzi xi kultant dan l-isport jisboq anke lill-football pero' jiddispjaċini ngħid li l-intenzjoni tal-gvern rigward il-Malta racing club jidher li m'hijiex waħda ġenwina u li tirrispetta l-ġid veru ta' dan l-isport popolari.

Jien għandi l- informazzjoni li n-nies li se jaħtar fuq dan il-kumitat minflok jispiraw biex dan l-isports ikompli jimxi 'l quddiem se jħarsu lejn interessi oħrajn.

Hawnhekk nappella lill-gvern biex jagħżel nies li għandhom għal qalbhom dan l-isport.

Il-gvern m'għandux jagħmel l-għażla tiegħu sempliċement biex jaqdi nies li huma tal-qalba U min verament għandu għal qalbu l-ġid ta' dan il-club għandu wkoll jagħmel l-appell tiegħu biex fuq il-kumitat il-ġdid jiġu mpoġġija nies li verament għandhom għal qalbhom dan l-isport.

Mr. Speaker, irrid ngħid li fil-kumitat preżenti hemm diversi problemi, fosthom li wara li kienu rriżenjaw il-membri tal-kumitat kollu, dawn qatt ma reġgħu qabdu art biex jibdew jaħdmu lkoll flimkien.

Din hija ħasra, pero' rrid ngħid li l-gvern baqa' gallarija minkejja li kien jaf li kien hemm problemi serji u minkejja li kien jaf li proprju tliet persuni li ma kinux qed jattendu għal-laqgħat b'mod kontinwu xorta baqgħu jiddettaw x'jiġri fil-Marsa.

Dan huwa insult lil dan l-isport popolari kif ukoll insult lill-istess membri sħabhom li suppost ħadmu magħhom fi ħdan il- kumitat innifsu.

L-isfortuna hi li wħud minn dan in-nies li qed jagħmlu din il-ħsara se jkunu qegħdin il-kumitat il-ġdid li se jinħatar minn hawn u ftit ieħor.

Għalhekk nerġa' nappella biex il-gvern ibiddel il-ħsibijiet tiegħu.

Mr. Speaker, xtaqt ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-kunsill Malti ta' l- isports.

Ftit taż-żmien ilu kellna l-okkażjoni nitkellmu fuq riżoluzzjoni li kienet tikkonċerna numru sabiħ ta' artijiet biex jingħataw lil għaqdiet u assoċjazzjonijiet sportivi.

Il-kunsill Matli għall-isports għall-ewwel darba ġie mgħobbi bir-responsabbilta' li jagħmel il-monitoring neċessarju biex jara li l-clubs u l-assoċjazzjonijiet jimxu fedelment mal-kuntratt.

Fl- intervent tiegħi jiena kont ikkritikajt din il-ħaġa u semmejt li dan sar minħabba li l-kunsilli lokali rrifjutaw li jkomplu jagħmlu dan il- monitoring huma.

Bir-riżorsi umani u finanzjarji li għandu, l-kunsill Malti għall-isports ma' jistax jopera u għalhekk hemm bżonn li l-gvern jara bis- serjeta' li jkun hemm persuna reposonsabbli li tagħmel dan.

Jiena m'għandi xejn kontra illi l-kunsill Malti għall-isports ikun hu responsabbli minn dawn in-nies pero' naħseb li huwa unfair fuq il-kunsill Malti għall-isports li l-gvern għamel din klawsola sempliċement biex jimla l-vojt li ħallew il- kunsilli lokali.

It-tielet ħaġa li nixtieq insemmi hija proprju l-għeluq tal-mitt sena tal- Malta football association.

Naturalment din hija okkażjoni sabiħa u ġustament, biex tiċċelebra u tikkommemora din l-okkażjoni, l-MFA organizzat diversi inizjattivi.

Mr Speaker minkejja n-nuqqas ta' suċċessi f'dak li jirrigwarda riżultati rrid ngħid li l-MFA tgawdi rispett għal dak li għandu x'jaqsam ma' amministrazzjoni.

Ċertament li l-president Joe Mifsud, bħal presidenti oħrajn ta' qablu qed jagħmel xogħol siewi għall-football f'pajjiżna u huwa bniedem rispettat anke internazzjonalment, kemm meta serva fl-eżekuttiv tal-FIFA - u sfortunatament ma ġiex ri-elett fl-aħħar elezzjonijiet - kif ukoll għall-elezzjoni suċċess li kellu f'dik li għandha x'taqsam il-UEFA.

Irrid ngħid ukoll li anke l-President tal-FIFA stess, Sir Blatter, kien wera l-apprezzament tiegħu għax-xogħol li Dr Joe Mifsud qiegħed jagħmel fuq skala internazzjonali u ċertament dan jagħmlilna ġieħ speċjalment meta wieħed iqabbel id-daqs ta' pajjiżna ma dak ta' pajjiżi oħra.

Mr. Speaker, nixtieq ukoll nieħu l-okkażjoni biex nifraħ lil sportiv ieħor.

Hawnhekk qed nirreferi għas-Sur Emmanuel Zammit, li għat-tieni darba konsekuttiva ntgħażel biex jagħmliha ta' assistant referee f'kompetizzjoni verament importanti.

Wara li kien intgħażel biex jassisti għal-logħob tat- Tazza tad-Dinja li saru fi Franza, għal darba oħra s-Sur Zammit intgħażel ukoll għall-Euro 2000.

Jiena naħseb ukoll li fil-logħbiet li kellu għamel isem tajjeb lil pajjiżna u lir-referees f'pajjiżna li ħafna drabi jiġu kkritikati mill-isportivi b'mod ġenerali għad-deċiżżjonijiet illi jieħdu.

Nieħu gost ukoll illi numru sabiħ ta' referees u assistant referees qed jiġi msejħa biex imorru jirreffjaw logħbiet oħrajn ta' diversi kompetizzjonijiet li l-UEFA qed torganizza bħaċ-champions league kif ukoll it-tazza UEFA.

Naħseb li dan jagħmlilna kuraġġ u jħajjar ukoll aktar żgħażagħ li jidħlu fix-xogħol iebes li jagħmlu r-referees.

Huwa importanti li jkollna aktar nies li jiddedikaw ftit mill-ħin liberu tagħhom, ħafna drabi b'sagrifiċċji, biex l-isports f'pajjiżna, b'mod partikolari l-isport tal-football ikun jista' jiġi pprattikat.

Qasam ieħor li xtaqt insemmi huwa dak li għandu x'jaqsam mal-kumitat olimpiku Malti.

Fil-fatt il-kumitat olimpiku Malti ngħatawlu premises ġodda fil-pixxina nazzjonali u dan wara li gvern laburista kien ukoll ħaseb biex jagħmel ċerta ħidma mhux biss biex jgħolli l-finanzi ta' dan il-kumitat Olimpiku Malti imma biex jagħtih ukoll premises ġodda.

Issa għandu premises aħjar milli kellu u naturalment dan il-kumitat jista' jaħdem aħjar.

Wara kollox jekk ma jkollokx minn fejn taħdem, ma tistax taspira li jkollna suċċess fil-qasam sportiv, aktar u aktar fid-dawl ta' l-organizzazzjoni tal- logħob tal-pajjiżi ż-żgħar li fis-sena 2003.

Dan qed ngħidu għax naħseb li huwa ġustifikat li aħna nippjanaw biex il-logħob f'pajjiżna jkun suċċess għall-atleti tagħna.

Jiena nawgura li l-kumitat olimpiku Malti, issa li għandu l-premises aħjar minn kif kienu, jagħmel ħidma tajba b'risq l-isports f'Malta.

Nawgura wkoll li aktar u aktar żgħażagħ u tfal jitħajru sabiex jipparteċipaw f'xi sport, l-aktar u aktar meta jafu li għada pitgħada jistgħu jirrappreżentaw lil pajjiżna f'diversi kompetizzjonijiet.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, l- Erbgħa, 19 ta' Lulju 2000, fid-9:00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SKEJJEL - SKOLA SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-iskola sekondarja tas-subien San Ġużepp qed tintbagħat fil-bini ta' l-iskola tas-snajja' fil-Marsa, post żgur mhux addattat, meta tfal bħal dawk li jmorru f'San Ġużepp għandhom bżonn ambjent iżjed stimolanti u interessanti flok diżutli, mitluqa u żdingat biex iżjed jitfagħhom lura?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nassigura lill-Onor.

Membru li l-ambjent fl-iskola fil-Marsa la kien, u aktar u aktar mhux se jkun, diżutli, mitluq u żdingat.

Rappreżentanti ta' l-istaff ta' l-iskola sekondarja ta' San Ġużepp f'Kordin kienu ġew mistiedna biex huma ukoll jagħtu l-fehmiet tagħhom dwar il- bżonnijiet ta' l-iskola sekondarja.

Diġa' qed isir ħafna xogħol biex din l-iskola ssir aktar stimolanti u interessanti.

Fil-fatt qed isir xogħol ta' tibjid ma' kullimkien; qed isiru toilets ġodda kemm għat-tfal u kemm għall-istaff; u qed isir ukoll facelift tal-worksops kollha.

DAR IL-KAPTAN

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kif qed titmexxa Dar il-Kaptan?

Min qed imexxxieha?

Liema huma l-impjegati tal-gvern li qed jaħdmu f'Dar il-Kaptan?

Fiex jikkonsisti x-xogħol tagħhom?

X'inhu x- xogħol tal-persuna l-isimha qed jintagħat separatament f'Dar il-Kaptan?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dar il-Kaptan, li ilha mwaqqfa minn 1990, hija mmexxija minn Bord skond l-istatut tal-"Foundation for Respite Care Services".

Dan il-bord hu magħmul minn tlett rappreżentanti nominati mill- Kummissjoni Nazzjonali għall-Persuni b'Diżabilita', tliet membri mill- Għaqda Nazzjonali Ġenituri ta' Persuni b'Diżabilita' u ħames membri oħra eletti waqt il-Laqgħa Ġenerali Annwali.

Iċ-chief executive kif ukoll is- services manager huma responsabbli għat-tmexxija ta' din id-dar taħt id- direzzjoni tal-bord.

M'hemm l-ebda impjegat tal-gvern li qed jaħdem f'din il-fondazzjoni.

Il-persuna li għaliha saret riferenza fil-mistoqsija kienet membru tal- bord tat-tmexxija iżda ninsab informat li rreżenjat minn din il-kariga.

TA' QALI - VILLAĠĠ ARTIĠJANALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fiex se tkun tikkonsisti l-iskema ta' sħubija bejn gvern u privat li permezz tagħha l-gvern irid jiżviluppa Ta' Qali, inkluż il-villaġġ artiġjanali?

Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor Edwin Vassallo, diġa' ġie avviċinat minn xi persuna/persuni li wrew interess f'dan l-iżvilupp u diġa' wrewlu l-pjanti għall-inħawi?

Min huma dawn il-persuni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-iskema ta' sħubija bejn Gvern u privat se tikkonsisti filli l-gvern jgħaddi l-art għal numru ta' snin biex tiġi żviluppata minn dak l-iżviluppatur li jintgħażel wara sejħa għall-offerti.

Ma jirriżultalix li s-Segretarju Parlamentari Onor. Edwin Vassallo ġie avviċinat minn xi ħadd li wrieħ il-pjanti tal-proġett.

KAROZZI TAL-LINJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li ħafna mill-karozzi tal-linja huma qodma ħafna u in vista ta' l-inċident fil-Mosta nhar is-Sibt li għadda u inċidenti oħra fl-aħħar xhur, jista' jara li testijiet isiru aktar ta' spiss biex jkun żgurat li l-passigġġieti jkunu qed jivvjaġġaw fil-kumdita' u f'sigurta'?

Bħalissa kif isiru t-testijiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li skond ir-Regolamenti ta` l-1998 dwar Testijiet biex Jiċċertifikaw li Vetturi bil-Mutur ikunu tajba għat-triq, il- karozzi tal-linja irid isirilhom il-Vehicle Roadworthiness Test kull sena qabel ma tkun tista` tiġġedilhom il-liċenzja tat-triq.

Dawn jagħmlu t-test kif stipulat fir-regolamenti msemmija hawn fuq, u barra minn dan isirilhom test ieħor mill-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku.

BDIEWA - TALBIET PENDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari numru 17724?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba għada qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

ĊENTRI TA' MATUL IL-JUM - GĦOMJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jinfurmana dwar x'tip ta' taħriġ fl-independent living qed jingħata lil persuni għomja li jattendu fiċ-ċentru ta' matul il-jum għal adulti b'diżabilita'?

Kemm ipparteċipaw fihom persuni għomja f'dawn l-independant living training programmes?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fiċ-Ċentru ta' Matul il-Jum għall-Persuni neqsin mid-Dawl qiegħed jiġi organizzat taħriġ fl-independent living prinċipalment fuq dawn l-oqsma:

Preparazzjoni ta' ikel ħafif u xorb

Iġene personali

Tagħlim bażiku edukattiv

L-importanza ta' l-eżerċizzju fiżiku

L-użu ta' postijiet pubbliċi

Ġie deċiż li dan il-programm ta' l-independent living jingħata aktar importanza fil-futur sabiex inħajru aktar klienti biex jagħmlu użu minnu u biex inżidu aktar attivitajiet bħal l-importanza li huma jkollhom skills fil-komunikazzjoni effettiva u self-esteem.

Rigward il-parteċipazzjoni tal-persuni għomja li jattendu ċ-ċentru, id- deċiżjoni jekk jipparteċipawx jew le hija f'idejhom iżda ħafna minnhom jipprovaw jagħmlu użu minn dawk l-oqsma li huma jħossu li għandhom bżonn għajnuna biex jgħixu ħajja aktar independenti.

Kien hemm 13-il persuna neqsin mid-dawl li pparteċipaw f'dawn l- independent living training programmes.

ĊENTRI TA' MATUL IL-JUM - ATTIVITAJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 17622, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk huwiex qed ikun ikkonsidrat li jsiru programmi oħra għall-għomja barra dawk tal-braille u x-xogħol tal- qasab għall-persuni għomja?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed jiġi kkonsidrat li l-persuni neqsin mid-dawl isirulhom ukoll programmi li jħarrġuhom aħjar fi skills biex ikunu jistgħu jgħixu ħajja aktar indipendenti.

TAXPAYERS - UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Peress li rapporti uffiċjali ta' l-OECD jikkonfermaw li transfer from consumers u transfers from tax payers fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropa huma fil-livelli ta' 127.5 billion Euro fis-sena ( u dan at farm fate level), jista' l- Ministru jinfurmana kif dawn it-taxxi se jaffetwaw lill-poplu Malti u Għawdxi wara li pajjiżna jsir membru ta' l-Unjoni?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba tingħata f xi seduta oħra.

AGRIKOLTURA - KONSULENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana min huma l-konsulenti tiegħu u tal- Ministeru tal-Biedja u Sajd?

X'salarji għandhom u/jew kuntratti?

Kemm ilhom iservu bħala konsulenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-Ministeru ta' l-Agrikoltura u Sajd għandu dawn il- konsulenti.

Alain Le Breton (Head Fish Pathologist) li għandu salarju ta' Lm2035 fis-sena.

Titħallas f'ismu l-insurance professjonali fi Franza sa massimu ta' Lm876 fis-sena.

Titħallas ukoll il-bolla tan-national insurance fi Franza sa massimu ta' Lm150 fis-sena.

Ilu konsulent mill-1 ta' April, 1998.

Joseph Borg (Advisor fl-Agrikultura) li jaħdem 20 siegħa fil-ġimgħa u għandu salarju ta' Lm2799 fis-sena.

Ilu konsulent mill-10 ta' Mejju 2000.

Joseph Pirotta (Advisor fl-Agrikultura b'enfasi fuq l-esportazzjoni tal-patat ta' l-ikel) li jaħdem 30 siegħa fil-ġimgħa u għandu salarju ta' Lm4754 fis-sena.

Ilu konsulent mis-7 ta' Ġunju 2000.

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ministeru qiegħed jagħmel użu wkoll ta' dawn l-avukati fuq xogħol relatat ma' l-EU dwar liġijiet ġodda u vetting ta' liġijiet eżistenti.

|Nru |Ditta |Liġi |Ammon| | | | |t | | | | |Imħal| | | | |las | | | | |(LM) | |1 |Europa |Fisherie|1038.| | |Research & |s |40 | | |Consultancy |Conserva| | | |Service |tion Act| | |2 |Europa |Wine Act|491.6| | |Research & | |0 | | |Consultancy | | | | |Service | | | |3 |Europa |Producer|1270.| | |Research & |Organisa|00 | | |Consultancy |tion Act| | | |Service | | | |4 |Europa |Pesticid|592.0| | |Research & |es Act |0 | | |Consultancy | | | | |Service | | | |5 |Europa |Plant |802.8| | |Research & |Quaranti|0 | | |Consultancy |ne Act | | | |Service | | | |6 |ELPU (AVMT |Veterina|6,976| | |Ltd) |ry |* | | | |Services| | |7 |ELPU (AVMT |Legislat|Ammon| | |Ltd) |ion/Stru|t | | | |ctures |mhux | | | | |appro| | | | |vat | | | | |s'iss| | | | |a |

*Id-Ditta ta' avukati ELPU tifforma parti mill-AVMT Ltd u għamlet xogħol relatat ma' screening ta' l-EU li għandu x'jaqsam ma' liġijiet ta' servizzi veterinarji.

Jien informat li nħarġet sejħa għal persuni li kienu interessati jagħmlu dan ix-xogħol.

Kull konsulent li gie mqabbad jagħmel dan ix-xogħol, intgħażel minn din il-lista u fuq il-kriterju li kien kompetenti li jagħti l-konsulenza tiegħu.

APEX - NPAA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmana bil-konsiderazzjonijiet tal-Ministeru tal-Biedja u Sajd għas-suġġerimenti ta' diversi koperattivi li bgħatet l- APEX fir-rigward tan-NPAA?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra s- suġġerimenti u l-konsiderazzjonijiet li bgħatet l-APEX?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li nħareġ pubblikament id-draft tal-NPAA, il-ministeru qiegħed jilqa' kull suġġeriment minn individwi jew korpi.

Dawn is-suġġerimenti u r- rakkmandazzjoni (li jkunu saru wara l-Impact Assessment) jiġu miżgħuna biex jiġi ppreparat l-NPAA finali.

SERVIZZI EKONOMIĊI - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid min huma u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

Jista' jgħid x'salarji u kondizzjonijiet għandhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AGRIKOLTURA - KONSULENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti lokali li qed jagħtu servizz lill-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid x'salarji u kundizzjonijiet għandhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 18021.

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti barranin li qed jagħtu servizz lill-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid x'salarji u x'kondizzjonijiet għandhom?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi l-Onor.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti barranin li qed jagħtu servizz lill-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

MIA - IMPJEGATI ON LOAN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' ħaddiema li huma on loan ma' l-MIA?

Jista' jgħid x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-preżent hemm 487 ħaddiem jaħdmu mal-kumpannija Malta International Airport li għad għandhom l-opportunita' li jiddeċiedu jekk iridux jibqgħu mal-kumpanija jew imorru lura lejn il-post tax-xogħol oriġinali tagħhom u għalhekk huma meqjusa bħala mislufin lill-kumpannija.

Dawn il-ħaddiema huma mqassma kif gej:

|TAQSIMA |NUMRU TA' | | |ĦADDIEMA | | | | |Air Traffic |112 | |Control | | |Uffiċċju |29 | |Meteoroloġiku | | |Tifi tan-Nar |95 | |Trasport |30 | |Inġinerija |67 | |Komunikazzjoni|108 | |Riggers |17 | |Dispatchers |16 | |Finanzi |2 | |Riżorsi Umani |2 |

MINISTERU GĦALL-AMBJENT - KONSULENTI BARRANIN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm jammontaw in-numru ta' konsulenti barranin li qed jagħtu servizz lill-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' jgħid min huma u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

TAXXA - REFUNDS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tal-Finanzi: Wara r- risposta tal-mistoqsija parlamentari mumru 17371, jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni personalment lil familja konċernata?

ONOR.

JOHN DALLI: Il-persuna kkoncernat tista tmur il-customer helpdesk tad-dipartiment biex tinghata l-informazzjoni necessarja.

DJAR - SKEMI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fost l-iskemi li għandha l-Housing Authority, hemmx skema li tgħin lill-familji biex jieħdu sussidju biex jagħmlu ħajt ta' barra li jkun ikkundannat u ma jkollhomx riżervi ta' flus biex jagħmluh?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Iskemi ta' l-Awtorita' tad-Djar huma intiżi biex jiġu rranġati residenzi li huma substandard.

Jingħata sussidju għall-ħitan ta' barra meta dawn direttament jaffettwaw jew jistgħu jikkaġunaw ħsarat fir-residenza nnifisha.

DJAR - XIRI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-każ ta' post ta' familja li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament jimxi 'l quddiem peress li ilha żmien li applikat u għadha bla risposta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-persuna ndikata m'għandhiex applikazzjoni mad-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara għaliex anzjan ta' 67, li d- dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, ma rċeviex iċ-cheque tal- pensjoni?

Jista' jiġi mgħarraf mid-dipartiment tas-sigurta' soċjali għaliex ma ntbagħatx iċ-cheque?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet informata bil-każ.

RAĦAL ĠDID - TRIQ SAN ALWIĠI - ILMA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-problema li fi Triq San Alwiġi, Raħal Ġdid taħt il- ħanut tal-Maxims u f'Luqa Rd, qed ikun hemm tnixxja ta' ilma, x'aktarx tad- drenaġġ?

Jista' l-Ministru jara li din il-problema tittieħed bis-serjeta'?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment tas-Saħħa dejjem jieħu kull problema bis-serjeta'!

Informat li d-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika rċieva lmenti dwar ilma fi Triq San Alwiġi u f'Luqa Road, Raħal Ġdid, oriġinarjament fis-16-5-00.

Diversi kampjuni ta' dan l-ilma ttieħdu mill-ewwel u wara analiżi, rriżulta li hu kkontaminat b'drenaġġ.

Spezzjonijiet saru minn uffiċjali ta' dan id- dipartiment flimkien ma' uffiċjali tad-dipartiment tad-drenaġġ biex tiġi solvuta din il-problema.

Għaldaqstant, wara l-aħħar spezzjoni li saret illum 18-7-00, irriżulta li tali tnixxija ta' ilma ma għadhiex preżenti.

TARXIEN - XINTILL STREET - TARMAC

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol tat-tarmak ħdejn l-iskola ta' Ħal Tarxien, f'Xintill Street area?

Jista' jgħid liema huma t-toroq li se jingħataw it-tarmak f'dik l-area?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li għadhom kif ingħataw għax-xogħol ta` bini ta` dawn it-toroq f`din il-lokalita`:

P. Schembri p-o Sorijiet Vittmi tal-Gwerra, S. Spiteri, School perimeter M. Vella K. Cachia

Ix-xogħol fi Triq it-Tramuntana diġa nbeda, filwaqt li fi Triq ix-Xintill tqiegħed main tad-dranaġġ ġdid u issa x-xogħol ta` kostruzzjoni tat-triq ser titkompla sal-livell ta` l-asfalt.

BENEFIĊĊJI SOĊJALI - RELIEF

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li r-relief ta' l- anzjana li romlot ftit tal-ġimgħat ilu u li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, tinħarġilha l-pensjoni peress li din l-anzjana m'għandha l-ebda dħul finanzjarju ieħor u qiegħda tbati bla bżonn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu għandha titħallas fil-ġranet li ġejjin.

L-istess persuna se tiġi nformata bil-miktub dwar dan.

PULIZIJA - TRIBUNAL TA' L-APPELLI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk deċiżjoni tkunx imposta jew rakkmandata lill-pulizija meta t-tribunal ta' l-appelli dwar il-liċenzja tal-pulizija jkun ħa deċiżjoni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-proċedura li tirregola d- deċiżjonijiet tat-Tribunal ta` Appelli dwar Liċenzji tal-Pulizija hija dik stipulata fir-Regolamenti ta` l-1991 dwar Proċeduri rigward Liċenzji tal- Pulizija.

It-Tribunal ta` l-Appell ukoll bħat-Tribunal tal-Liċenzji fi prima stanza, jagħti pariri lill-Kummissarju tal-Pulizija.

PULIZIJA - PERMESSI GĦAL ĦWIENET TAX-XORB

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk jeżistux raġunijiet, u jekk fl-affermattiv x'inhuma, meta l-pulizija tista' żżomm milli toħroġ permess għal substitute f'ħanut tax-xorb?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi liċenzji ta` substitutes fi ħwienet tax-xorb huma regolati bir-regolamenti dwar ħwienet għall-bejgħ ta` l-inbid, birra jew likuri spiritużi (liċenzji, bon ordni u diċenza pubblika).

ETC

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk hemmx bżonn li tkun infurmata l-ETC meta xi ħadd japplika bħala substitute f'ħanut tax- xorb?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Meta persuna tapplika bħala substitute ifisser li dik il-persuna se tagħmel xi xogħol f' xi ħanut partikolari.

Allura jkun hemm bżonn li dik il-persuna tinforma lill-ETC bħal kull persuna oħra li tagħmel kwalunkwe tip ta' xogħol ieħor.

BORMLA - TRIQ J. PACE - DAWL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tkun irranġata l-bozza li hemm fuq il-bieb 4, blk 11, Triq J. Pace, Bormla, għax l-ilmenti tal-ġirien huma li din titfi u tixgħel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferita lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex isir l-istħarriġ meħtieġ u jekk ikun il- każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

PULIZIJA - ĦWIENET TAX-XORB

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma r-rekwiżiti sabiex persuna tapplika għal substitute f'ħanut tax-xorb?

Meta jkun il-każ, kemm idum mill-applikazzjoni sabiex joħroġ dan il-permess ta' substitute?

ONOR.

TONIO BORG: B`żieda mat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 18192 f`din l-istess seduta, ninsab informat illi liċenzja ta` substitute toħroġ jew tkun rifjutata wara li tkun ġiet ipproċessata.

Ta` min wieħed hawnhekk isemmi illi b`effett mill-1 ta` Ġunju 2000 bdew iseħħu r-regolamenti ta` ta' liċenzji tal-pulizija, li jirregolaw il-mod u ż-żmien ta` kif applikazzjonijiet għal xi liċenzja għandhom jiġu pproċessati.

PULIZIJA - ĦWIENET TAX-XORB

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fuq liema kriterji jingħata permess għal extension of time għal ħanut tax-xorb fl-abitat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fl-ipproċessar għal talbiet sabiex ħanut tax-xorb jibqa` miftuħ wara l-11.00 p.m., jintalab il-kunsens tal-ġirien.

Fil-każ li jkun hemm oġġezzjoni mill-ġirien, jintalab il-parir tal-bord ta` pariri dwar liċenzji tal-pulizija.

MANOEL ISLAND/TIGNE' POINT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew jiswew flus il-ftehim li sar s'issa ma' l- inkwilini li tneħħew minn Manoel Island u Tigne' Point, kull ftehim separatament?

Kemm għad fadal inkwilini li jrid jilħqu ftehim magħhom qabel ma jkun jista' jibda l-proġett?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar.

ROAD RESTORATION MASTERPLAN

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar- road restoration masterplan li ġie ppubblikat f'dawn l-aħħar jiem?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ir-rapport mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ATTARD - TRIQ TUMAS CHETCUTI - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet għad-dewmien li hawn fuq xogħlijiet li qegħdin isiru fit-toroq residenzjali fl-inħawi ta' Triq Tumas Chetcuti, Attard?

Meta hu previst li x-xogħol kollu jitlesta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol fit-triq Tumas Chetcuti li hu parti minn kuntratt li jinkludi wkoll twessigħ , channelization u tqegħid ta` main ta` drenaġġ ħdejn l-isptar Monte Carmeli, qed idum għaliex jidher li l-kuntrattur qed jieħu żmien aktar mill-previst biex jagħmel ix- xogħol tat-triq u tal-utilities għall-istandards mitluba.

ATTARD - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex, minkejja li x-xogħol fuq il-main tad-drenaġġ li sar f'Imdina Road, Attard u li jifforma parti mix- xogħlijiet ta' l-upgrading tat-triq fl-inħawi ta' l-Isptar Mount Carmeli ma ġiex approvat mill-esperti Ġermaniżi tad-dipartiment tad-drenaġġ, it-trinka xorta ġiet mirduma u magħluqa?

Meta hu previst li jitlesta x-xogħol f'din it-triq?

X'inhuma r-raġunijiet għad-dewmien li kien hemm f'xogħlijiet f'din it- triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li skond l-informazzjoni verbali li għandu d-Dipartiment il-Kuntrattur radam it-trinka wara li ngħata l- awtorizzazzjoni mis-sezzjoni tad-Dipartiment tad-Drenaġġ li qegħdin jieħdu ħsieb ix-xogħol.

Peress li l-esperti Ġermaniżi msemmija jirrapportaw lid-Diviżjoni tax- Xogħlijiet dwar ix-xogħol tagħhom, jekk għandu bżonn aktar informazzjoni l- Onor. Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

Dwar it-tieni parti tad-domanda id-Dipartiment tat-Toroq qed jagħmel il- pressjoni kollha li tista` ssir fuq il-kuntrattur preżenti biex ilesti x- xogħol tiegħu biex ikun jista` jgħaddi għall-fażi ta` asfalt li għaliha hemm imqabbad kuntrattur ieħor.

Ix-xogħol ta` dan l-aħħar kuntrattur għandu jieħu erba` gimgħat, u għalhekk kollox ma kollox jidher li l-proġett jispiċċa għall-aħħar ta` Settembru.

VALLETTA REHABILITATION COMMITTEE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16974?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-Kumitat ta' Riabilitazzjoni tal-Belt Valletta ddeċieda li ma jagħmilx business plan ta' tliet snin sakemm jipprepara master plan li qed jaħdem fuqu.

Madankollu għas-sena d-dieħla l- ħidma se tikkonċentra fuq pavimentazzjoni ta' Pjazza San Ġwann u parti minn Triq San Ġwann, kif ukoll Triq il-Karrijiet, kif ukoll kontinwazzjoni ta' restawr fil-Knisja tal-Ġiżwiti.

Għar-rigward tal-Floriana l-ħidma se tkun konċentrata fuq il-ġnien tal-Mall u l-parti tas-swar li tagħti għal fuq il- Port il-Kbir.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16874?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: 96 employers instabu jħaddmu 103 persuna ta' eta' minorenni minn Jannar 1999 sa Mejju 2000.

Minn dawn 70 huma ġuvintur, 33 huma tfajliet u nstabu jaħdmu f'dawn is-setturi:

|Settur |Persuni | | | | |Retail |29 | |Agrikoltura |1 | |Kostruzzjoni |19 | |Turiżmu |28 | |Servizzi |16 | |Manifattura |9 | |Trasport |1 |

Il-korporazzjoni fil-preżent għaddejja b'seduti fil-qorti fuq spezzjonijiet li saru matul is-sena 1999.

Ma kienx hemm minn inqabad aktar minn darba bl-istess offiża.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 16442?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Żewġ listi tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta:

Lista 'A' li turi ħaddiema fil-General Service li għandhom kwalifiki universitarji, inklużi diplomi, jew kwalifiki oħra; u

Lista 'B' li turi ħaddiema li m'humiex fil-General Service li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, u li għandhom kwalifiki universitarji jew kwalifiki oħra.

Jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq informazzjoni fuq xi kwalifiki ta' impjegati oħra li m'humiex fil-General Service u li jservu f'ministeri oħra, huwa mitlub jindirizza l-mistoqsija tiegħu lill-Ministri koncernati.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI SOĊJALI - IMPJIEGI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jirrispondi l- mistoqsija parlamentari numru 16787?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellanti tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦALL-POLITIKA SOĊJALI - SAFAR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16788?

ONOR.

PSC - UFFIĊJALI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 16977?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li matul l-1999, in-numru ta' każijiet ta' dixxiplina quddiem il-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku kien ta' 169.

Dawn huma maqsuma f'dawn it-tlett kategoriji:

|Kategorija |Nis|Irġie|Total | | |a |l | | | | | | | |(a)Każijiet |2 |74 |76 | |kriminali | | | | |filċQorti li | | | | |fihom ikunu | | | | |nvoluti | | | | |uffiċjali | | | | |pubbliċi | | | | | | | | | |(b)Każijiet dwar|10 |56 |66 | |reati serji ta' | | | | |dixxiplina li | | | | |jiġu nvestigati | | | | |mill- Bord | | | | |tad-dixxiplina | | | | |tal-Kummissjoni | | | | |dwar is-Servizz | | | | |Pubbliku | | | | | | | | | |(c)Każijiet ta' |6 |21 |27 | |tkeċċija | | | | |mis-Servizz | | | | |Pubbliku | | | | |minħabba | | | | |assentejiżmu | | | | |minn fuq il-post| | | | |tax-xogħol | | | | |Total | | | | | |18 |151 |169 |

It-tagħrif ieħor li ġie mitlub mill-Onor.

Interpellant, huwa kif jidher fit-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ETC - PERSUNI LI NQATGĦU MIR-REĠISTRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 17908?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Lista li turi l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

BANEK - WITHOLDING TAX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm daħħal il-gvern witholding tax mill-banek mill-1996 sal- lum, sena b'sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Id-dħul tal-gvern mill-Withholding Tax mill-banek kien hekk:

1996 Lm6,260,851 1997 Lm5,730,483 1998 Lm9,770,874 1999 Lm8,846,661 2000 (Jan-Gunju) Lm6,095,289

AGRIKOLTURA - TKABBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jelenka l-inizjattivi li d-dipartiment ta' l- agrikoltura qed jieħu favur it-tkabbir u t-tħaris tas-siġra tal-ħarub u s- siġra taż-żebbuġ f'pajjiżna?

Hemm xi miżuri speċifiċi li qed jittieħdu biex tnaqqas l-erożjoni tal-ħamrija (soil erosion) minbarra l-bini ta' ħitan tas-sejjieħ?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab informat mill-uffiċjal inkarigat illi s-sigar taż-żebbug qegħdin jiġu mkabbra fin-nursery ta' Saint Vincent de Paule u l- varjetajiet li jagħmlu huma tal-mejda u qed jiġu mlaqqmin fuq żebbuġ selvaġġ.

Dwar is-sigar tal-ħarrub, dawn qegħdin jitkabbru ġo Wied Incita Nursery u t-taħwil isir f'żoni rurali.

Wieħed mill-iskopijiet ta' taħwil li jsir ta' siġar u arbuxelli ornamentali madwar Malta, huwa biex il-ħamrija tinżamm f'postha u ma tintilifx.

TAXXA - DĦUL

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni dwar kemm inġabret taxxa fuq: (a) prodotti tat-tabakk (sigaretti, sigarri, eċċ.); u (b) alkoħol matul l-ewwel sitt xhur tas-sena 2000?

ONOR.

JOHN DALLI: It-taxxi migbura fuq is-sigaretti, tabakk u alkohol matul l-ewwel sitt xhur ta din is-sena(2000) huma kif gej:

|2000 | | | |Lm | |Jannar-Gunju | | |Tabakk | 654,213 | |Sigarri | 46,039 | |Sigaretti |6,868,921 | |Alkohol (Spirti) |1,831,890 |

Dawn il-figuri jinkludi, kull fejn japplika, id-dazju fuq l- importazzjoni, levy, vat, u taxxa tas-sisa.

AGRIKOLTURA - TĦAWWIL TA' SIĠAR

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi policy stabilita jew lista ta' siġar, arbuxelli u pjanti oħra li jistgħu jitħawwlu f'postijiet pubbliċi, speċjalment nixtieq inkun naf ukoll x'inhi l-policy tad-dipartiment rigward is-siġra ta' l-acacia (mimosa pudica)?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Informazzjoni għada qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

TĦAFFIR GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jaġġorna l-Kamra rigward is-sitwazzjoni tat-tħaffir taż-żejt ġewwa Kerċem, Għawdex, speċifikament x'se jsir mis-sit preżenti u x'inhuma l- pjanijiet futuri f'dan il-qasam?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-sit fejn tħaffer il-bir f'Għawdex kien ġie mogħti lura lill-inkwilini u r-raba' qiegħda terġa' tinħadem.

Tagħrif dwar pjanijiet futuri fil-qasam taż-żejt jingħata meta jkun il-waqt.

KALKARA - RINELLA - AĊĊESS GĦAL KAROZZI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid għal liema raġuni/ijiet ingħalqet għal aċċess għall-karozzi parti mill-bajja ta' Rinella, fil-Kalkara?

Jista' f'dan il-każ jagħti permess għal dawk il-persuni b'diżabilita', li issa ma fadlilhomx faċilita' li jersqu viċin il-baħar f'din in-naħa ristretta minn dan ir-riżors f'din il-parti ta' Malta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

ST JAMES CAVALLIER - PERIT RICHARD ENGLAND

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Kopja tad-dokumenti u pjanti mitluba mill- Onor. Interpellant tqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is- seduta.

TARZNA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ikkummissjonati studji dwar it-tarzna f'dawn l-aħħar ftit xhur?

Minn min saru?

X'kienu r-rakkmandazzjonijiet tagħhom?

Tista' tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopji ta' l-executive summary tagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: F'dawn l-aħħar xhur ma ġie kkummissjonat l-ebda studju dwar it-tarzna - Malta Drydocks- ħlief dawk marbuta mal-proċess li wassal għat-tfassil u konferma tal-business plan ta' l-istess azjenda.

Il- qofol ta' dan il-business plan huwa tbassir finanzjarju għall-ħames snin li ġejjin.

It-tfassil tal-business plan sar mit-tarzna stess bl-għajnuna tal-MIMCOL, li min-naħa tagħha qed tkompli ssegwi mill-qrib l-andament tat-tarzna f'isem il-ministeru għas-servizzi ekonomiċi.

Kmieni din is-sena, mal-ħatra tal-kunsill il-ġdid, dan ħass il-bżonn li jagħmel evalwazzjoni indipendenti ta' dan il-business plan fejn, għal dan l- iskop inkariga lill-istess awdituri tat-tarzna jeżaminaw it-tbassir finanzjarju rilevanti.

Il-business plan huwa prinċipalment dokument ta' natura kummerċjali u għalhekk ma nħossx li jkun għaqli li kopja tiegħu titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

BANK ĊENTRALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jikkonferma rapporti li l-gvern utilizza parti mir-riżervi tal- Bank Ċentrali fl-aħħar tliet xhur ta' l-1998?

ONOR.

JOHN DALLI: Nixtieq nitlob lill-Onor.

Interpellant jispjega għal liema rapporti qed jirriferi sabiex inkun nista nifhem aħjar id-domanda.

SERVIZZI EKONOMIĊI - ECONOMIC IMPACT ASSESSMENT STUDIES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-impact studies li l-Ministeru għas-Servizzi Ekonomiċi nieda in konnessjoni ma' l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni Ewropea jinsabu fi stadju avvanzat u mistennija jiġu konklużi sa Settembru li ġej.

SKEJJEL - SIR TEMI ZAMMIT

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu dwar ir-riħa ta' gass li kien hemm fl-iskola sekondarja tas-subien Sir Temi Zammit, Imtarfa, li hija kkawżata mill-fabbrika tal-mushrooms li hemm taħt l-iskola?

X'kienu r-riżultati, jekk sar stħarriġ, u x'passi se jittieħdu biex meta terġa' tibda l-iskola jkun tneħħa dan il-perikolu li hemm għat-tfal kif ukoll għall-għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li ma kienx hemm żmien biżżejjed biex tinġabar l-informazzjoni mitluba, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

ĊIRKEWWA - MOLLIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li l-mollijiet taċ-Ċirkewwa waqfu milli jibda x-xogħol fuqhom?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Risposta tingħata f'seduta oħra.

PA - SOUTH EAST LOCAL PLAN

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni f'liema stadju wasal is-south east local plan, tan-naħa ta' Żabbar, Żejtun, Wied il-Għajn; x'konsultazzjoni qiegħda ssir u x'inhuma t-time-frames biex dan ikun preżentat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-pjan li qed jitħejja jismu south local plan u mhux south east local plan u jkopri dawn il-lokalitajiet: Fgura Imqabba Siġġiewi Gudja Paola Tarxien Għaxaq Qrendi Xagħjra Kirkop Safi Żabbar Luqa Sta.

Luċia Żebbuġ M`Scala St. Thomas Bay Żejtun Żurrieq

Is-south local plan qiegħed fl-istadju inizjali tiegħu u sar xogħol ta` land-use survey fil-lokalitajiet kollha.

Bħalissa dan ix-xogħol qed ikun trasferit fuq GIS.

Huwa mistenni li dan il-pjan lokali jitlesta sa l- aħħar tas-sena 2001.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba għadha qiegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.