MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 370 It-Tnejn, 25 ta' Settembru, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 370

It-Tnejn, 25 ta' Settembru, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Settembru, 2000

WERREJ MINUTI 421

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 421

TQEGĦID TA' KARTI 425

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA` TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI (KUMITAT)

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 426

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KOMPETIZZJONI (IT-TIENI QARI)

COMPETITION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 446

AĠĠORNAMENT 450

MISTOQSIIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 456

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 369 li saret fil-25 ta' Settembru, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

GVERN - INTERNAL AUDITORS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm kien hemm internal auditors mill-1995 sal-lum?

Kif inhuma mqassmin?

Kemm minnhom spiċċaw?

Min huma dawk li spiċċaw?

Għaliex spiċċaw?

Wara li spiċċaw - jekk baqgħu jaħdmu - x'xogħol ingħataw u fejn?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il- Ministru tal-Finanzi) : Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li qiegħed nehmeż tabella li tagħti d-dettalji mitluba, ħlief għall-ismijiet ta' l-internal auditors, li l-Onor.

Interpellant tapprezza m'huwiex etikament mixtieq.

Niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Membru li l-funzjoni ta' internal auditing mal-gvern qiegħda fil-fażi ta' re-engineering.

Dan jinkludi wkoll it-trasferiment tar-responsabbilta` għall-funzjoni mill-ministeru tal- finanzi għall-uffiċċju tal-kabinett fi ħdan l-uffiċċju tal-prim ministru.

Id-dipartiment ta' l-awditjar intern li għadu kif twaqqaf qiegħed fil- fażi ta' reklutaġġ ta' riżorsi umani addizjonali.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien naħseb li din hija biss skuża tal- Ministru li jgħid li ma jistax jagħti ismijiet.

Għaliex ma jistax jagħti ismijiet?

Mela dawn qegħdin hemmhekk bil-ħabi!

Jien nitlob għal darb'oħra lill-Ministru sabiex jagħti l-ismijiet ta' dawn l-awdituri.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jiena li nista' ngħid huwa li l- ministru tal-finanzi iħoss li m'huwiex etikament korrett li wieħed jagħti l- ismijiet, u jkolli ngħid li naqbel miegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, on a point of order.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, minħabba li qegħdin niġu hawn naħlu l-ħin -għax hawnhekk nitolbu l-informazzjoni fl-interess pubbliku u ma ningħatawx risposta adegwata - u anke minħabba l-fatt li lanqas biss hawn preżenti l- ministru tal-finanzi biex jirrispondi għad-domandi tagħna, qed insejjaħ quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għal quorum.

Is-seduta hija sospiża.

Fis-6.15 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista' tkompli.

L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, nitlob lill-Ministru biex jgħid x'inhi r-raġuni li mhix tingħata l-informazzjoni mitluba fil-mistoqsija meta hawn qed nistaqsu dwar ħaddiema fis-servizz pubbliku.

Tajjeb infakkar ukoll li kien hemm diskussjoni dwar dan is-suġġett anke fil-public accounts committee.

Jiġifieri din żgur li m'hijiex xi ħaġa sigrieta jew xi informazzjoni tas-secret service!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jiena nistenna li wieħed għandu jifhem li jkun iktar għaqli jekk wieħed ma jagħtix l-ismijiet f'dan il-forum.

Naħseb li dan huwa xogħol delikat u m'hemmx għalfejn noqogħdu nsemmu persuni individwali fejn m'huwiex assolutament neċessarju.

Nixtieq inżid ngħid ukoll li l-ministru tal-finanzi jinsab imsiefer fuq xogħol ta' l-IMF u mhux il-każ li m'huwiex hawnhekk għaliex ma riedx iwieġeb għad-domandi.

MINISTERI - INTERNAL AUDITORS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħidilna liema ministeri kellhom internal auditor iżda bħalissa jinsabu mingħajr wieħed?

Liema ministeri qatt ma kellhom internal auditor?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Nirriferi lill- Onor. Interpellant għat-tweġiba li ngħatat aktar kmieni din is-sena għal mistoqsija parlamentari nru 14598, kif ukoll għat-tweġiba li qiegħed nagħti illum għal mistoqsija parlamentari nru 18959.

Il-ministeri li qatt ma kellhom internal auditor huma l-ministeru għat- turiżmu u l-ministeru għas-servizzi ekonomiċi.

MR SPEAKER: L-Onor.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn l-internal auditors humiex magħrufa li qed jagħmlu dan it-tip ta' xogħol fid- dipartimenti u l-ministeri konċernati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, fl-istrutturi tal-ministeri konċernati hemm indikat ix-xogħol ta' liema internal auditor hu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Allura minn dan li qed jingħad, iktar u iktar jinħass stramb il-fatt li ma ngħatatx l-informazzjoni bl-ismijiet ta' dawn l-awdituri.

Barra minn hekk, meta jkun hemm awdituri privati - ngħidu aħna awdituri li jagħmlu xogħol għall-kunsilli lokali - l-ismijiet tagħhom ikunu magħrufa.

Jiġifieri jien ma nafx x'inhi r-raġuni li informazzjoni ta' natura pubblika - m'aħniex qed nitkellmu fuq xi ħaġa ta' barra minn hawn - ma tingħatax.

Jiena għadni ma nistax nifhem u m'iniex konvint minn din it- tweġiba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, jien ma nistax nifhem għalfejn tħossu l- ħtieġa li wieħed joqgħod isemmi individwalment l-ismijiet ta' dawn in-nies li qed jagħmlu funzjoni delikata bħal din.

Jien ma narax għalfejn fost l- impjegati kollha tal-gvern wieħed għandu jimmira lejn dawn.

Dawn huma uffiċjali pubbliċi u m'għandniex għalfejn noqogħdu ngħidu min minnhom qiegħed jagħmel liema xogħol.

Dan huwa xogħol li jirrikjedi ċerta dixxiplina u konfidenzjalita`.

Issa jew qed nimxu bis-serjeta` jew inkella l-oppożizzjoni trid toqgħod iżżeffen lil dawn l-individwi fin-nofs!

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, l-ewwelnett kull membru jkollu r- raġunijiet tiegħu għalfejn jagħmel interpellanza u jien qed nagħmel din id- domanda għaliex qed nibqa' mingħajr risposta.

Assolutament ma nistax nifhem għaliex ma jistgħux jingħataw l-ismijiet ta' dawn l-uffiċjali pubbliċi.

Jista' l-Ministru almenu jgħidilna jekk qattx kien hemm xi atti ta' intimidazzjoni fuq dawn l-internal auditors minn xi ħaddiema oħra sħabhom minħabba x-xogħol li qed jagħmlu?

Jekk ir-risposta hija fl- affermattiv, ittieħdu passi kontra min intimida jew b'xi mod għamel il- ħajja tagħhom diffiċli?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, m'għandix din l-informazzjoni hawnhekk pero` jekk l-Onor.

Interpellant jogħġbu jagħmel din id-domanda bil-miktub ċertament li jkollu tweġiba.

Nixtieq inżid ngħid li hemm bżonn nifhmu li qegħdin ngħixu f'pajjiż fejn xi kultant min ikun qed jipprova jimxi b'ċerta dixxiplina isib ċerti diffikultajiet u dan li qed ngħid m'huwa xejn ġdid.

Il-pożizzjoni li qiegħed inpoġġi hawnhekk hija li m'għandniex għalfejn noqogħdu nżeffnu lil dawn in-nies fin-nofs bla bżonn.

SERVIZZ PUBBLIKU - PENSJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Fir- rigward tal-pensjonanti li spiċċaw minn mal-gvern wara l-1l ta' Jannar 1996, f'paġna 8 para.

5.3 tal-ftehim kollettiv dwar il-ħaddiema tal-gvern li ġie ffirmat bejn gvern u unions f'Diċembru 1998 hemm dan li ġej:

"It is agreed that ad hoc arrangements on a personal basis will be made for public officers retiring during the years 1996 to the year 2000 to reflect, on a national basis, increases in emoluments awarded to serving public officers.".

Dejjem skond l-istess ftehim dan l-arranġament suppost għandu jsir mill-1 ta' Jannar, 2001.

Huwa minnu li l-accountant general għadu ma ħareġ ebda struzzjonijiet speċifiċi f'dan ir-rigward?

Huwa minnu li hemm nuqqas ta' qbil bejn il-gvern u l-UĦM dwar din il- problema, billi min-naħa ta' l-official side qed jingħad li dan l- eżerċizzju għandu jinkludi fih biss lil dawk li spiċċaw bil-pensjoni mill- 1999 'il hawn?

Jekk huwa hekk, dan ma jirriżultax f'pensjonanti li ġew maqlugħa barra mill-ftehim ta' Diċembru 1998 bil-wegħda li fl-1 ta' Jannar, 2001 il-pensjoni tagħhom se tiġi aġġornata mal-ftehim kollettiv imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Ngħarraf lill- Onor. Interpellant li r-ri-komputazzjoni tas-somma u ż-żieda fil-pensjoni lill-pensjonanti tas-servizz pubbliku li spiċċaw is-servizz tagħhom bejn is- snin 1996 - 2000 tibda sseħħ minnufiħ li tinħareġ direttiva mill-uffiċċju tal-prim ministru.

L-accountant general m'għandux għalfejn joħroġ xi struzzjonijiet dwar dan jew jieħu xi azzjoni oħra ħlief li joħroġ malajr kemm jista' jkun il- flejjes dovuti, maħduma skond il-ftehim milħuq.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, ma jaħsibx il-Ministru li t-tweġiba li dan jiġi fis-seħħ minnufih li tinħareġ direttiva mill-uffiċċju tal-prim ministru, hija daqsxejn open-ended?

Jekk ma jeżistix terminu ta' żmien, allura din id-direttiva tista' tinħareġ fl-anno mai!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, meta l-ministru tal-finanzi qed jgħid li dan jiġi fis-seħħ minnufih, allura żgur li mhux il-każ li qed isemmi l- Onor. Interpellant.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR LEO BRINCAT: Mr Speaker, il-ministru tal-finanzi mhux qed jgħid li jibda jseħħ minnufih imma qed jgħid jibda jseħħ minnufih li tinħareġ id- direttiva mill-uffiċċju tal-prim ministru.

Jiena m'iniex qed nallega li hemm xi tlajjar minn naħa ta' l-uffiċċju tal-prim ministru, biex ma niġix miżinterpretat, imma jekk ipotetikament ikun hemm tlajjar minn dik in-naħa biex joħorġu din id-direttiva, sempliċement għaliex il-ministru tal-finanzi qed jgħid li meta toħroġ mill-uffiċċju tal-prim ministru tiġi fis-seħħ, xorta m'għandniex indikazzjoni tat-terminu li fih din se tiġi fis-seħħ.

Din hi l-preokkupazzjoni tiegħi.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni li għandi jien hija li din toħroġ mill-aktar fis possibbli.

INTERNAL AUDITOR - XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Marie Louise Coleiro) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid min jiddeċiedi jekk ix- xogħol ta' l-internal auditors huwiex sodisfaċenti jew le u fuq liema kriterji jsir dan?

Kemm saru rapporti minn kull internal auditor kull sena?

Individwalment kemm saru audit reports minn kull internal auditor?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ġiet mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru 18959.

Inżid ngħid li s'issa l-internal auditors kienu jirrappurtaw biss lis- segretarji permanenti tal-ministeru li fih ikunu assenjati.

Il-kriterji li fuqhom jiġi deċiż jekk ix-xogħol ta' internal auditor huwiex sodisfaċenti jew le huma kriterji ta' performance management fis-servizz pubbliku.

L- informazzjoni l-oħra mitluba qed tingħata fit-tabella mehmuża.

Rapporti li saru mill-Internal Auditors mill-1995.

| |199|19|19|19|19|20|Tota| | |5 |96|97|98|99|00|l | |Finan|7 |3 |- |- |- |- |10 | |zi | | | | | | | | |(1) | | | | | | | | |Finan|7 |8 |8 |3 |5 |3 |34 | |zi | | | | | | | | |(2) | | | | | | | | |Finan|- |- |- |- |- |5 |5 | |zi | | | | | | | | |(3) *| | | | | | | | |Sigur|11 |6 |9 |6 |8 |2 |42 | |ta | | | | | | | | |Soċja| | | | | | | | |li | | | | | | | | |(1) | | | | | | | | |Sigur|- |- |- |- |0 |0 |0 | |ta | | | | | | | | |Soċja| | | | | | | | |li | | | | | | | | |(2) | | | | | | | | |Għawd|4 |9 |7 |9 |10|5 |44 | |ex * | | | | | | | | |Xogħo|11 |9 |- |- |- |- |20 | |lijie| | | | | | | | |t (1)| | | | | | | | |Xogħo|12 |8 |4 |- |- |- |24 | |lijie| | | | | | | | |t (2)| | | | | | | | |Xogħo|20 |17|19|9 |12|2 |79 | |lijie| | | | | | | | |t u | | | | | | | | |Ambje| | | | | | | | |nt | | | | | | | | |(3) | | | | | | | | |Uffiċ|- |- |- |- |7 |1 |8 | |ċju | | | | | | | | |tal-P| | | | | | | | |rim | | | | | | | | |Minis| | | | | | | | |tru | | | | | | | | |(1) | | | | | | | | |Uffiċ|- |- |- |- |7 |3 |10 | |ċju | | | | | | | | |tal-P| | | | | | | | |rim | | | | | | | | |Minis| | | | | | | | |tru | | | | | | | | |(2) | | | | | | | | |Kunsi|11 |6 |48|40|56|28|189 | |lli | | | | | | | | |Lokal| | | | | | | | |i | | | | | | | | |Eduka|10 |9 |- |- |- |- |19 | |zzjon| | | | | | | | |i (1)| | | | | | | | |Eduka|- |5 |6 |2 |- |- |13 | |zzjon| | | | | | | | |i (2)| | | | | | | | |Eduka|- |5 |7 |8 |9 |7 |36 | |zzjon| | | | | | | | |i (3)| | | | | | | | |* | | | | | | | | |Eduka|- |- |- |- |9 |7 |16 | |zzjon| | | | | | | | |i (4)| | | | | | | | |* | | | | | | | | |Affar|- |3 |4 |- |- |- |7 | |ijiet| | | | | | | | |Barra| | | | | | | | |nin | | | | | | | | |(1) | | | | | | | | |Affar|- |- |- |- |8 |2 |10 | |ijiet| | | | | | | | |Barra| | | | | | | | |nin | | | | | | | | |(2) | | | | | | | | |Agrik|- |5 |9 |10|21|13|58 | |oltur| | | | | | | | |a u | | | | | | | | |Sajd | | | | | | | | |* | | | | | | | | |Inter|- |6 |4 |3 |6 |5 |24 | |n | | | | | | | | |Ġusti|- |5 |11|6 |4 |- |26 | |zzja | | | | | | | | |Trasp|- |14|12|14|30|3 |73 | |ort | | | | | | | | |Saħħa|- |- |- |- |7 |2 |9 | |(1) | | | | | | | | |Saħħa|- |- |- |- |7 |9 |16 | |(2) | | | | | | | |

* Ifisser li dawn huma l-internal auditors li hemm fil-preżent.

MR SPEAKER: L-Onor.

Carmelo Abela, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess li dawn l-internal auditors minflok jibqgħu jirrapportaw lis-segretarju permanenti f'kull ministeru, jibdew jirrapportaw dirett lill-uffiċċju tal- prim ministru?

Dan il-proġett inbeda?

Fiex wasal?

Meta hemm il-ħsieb li jitlesta?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mill-file li għandi hawnhekk ma jirriżultalix meta dan il-proċess se jitlesta u għalhekk nitlob li d-domanda ssir bil-miktub.

MR SPEAKER: L-Onor.

Abela.

ONOR.

CARMELO ABELA: Jiena ma tlabtx għal data preċiża imma staqsejt jekk dan il-proċess bħalissa jinsabx għaddej.

Il-Ministru huwa informat dwar jekk inbediex dan il-proċess?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Iva, nista' ngħid li dan il-proċess jinsab għaddej, anke għaliex fil-ministeru tiegħi il-proċess ta' ristrutturazzjoni jinvolvi wkoll li tinħoloq il-kariga ta' internal auditor u din timtela minn persuna li tkun tista' tagħmel din il-funzjoni.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar infiq fuq safar u riċevimenti mill-ministeru tiegħi u minn dipartimenti, korporazzjonijiet u entitajiet li jaqgħu taħt l- istess dikasteru matul Jannar - Ġunju 2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 18566.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR AWTORITA` TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI

MALTA RESOURCES AUTHORITY BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Klawsola 36 - Emendi u riżervi.

(Kont.)

Clause 36 - Amendments and saving.

(Cont.)

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Chairman, dalgħodu qbilna li billi din il-klawsola tirriferi għat-Tieni Skeda, li hija l-iskeda ta' l-emendi, għandna nieħdu l-emendi waħda waħda, b'riferenza għal-liġi prinċipali li tkun qed tiġi emendata.

Ma kien hemm ebda diffikulta` dwar l-ewwel liġi - jiġifieri dwar l-Ordinanza dwar l- Importazzjoni, Magazzinaġġ u Bejgħ ta' Pitrolju - u s'issa għar-rigward ta' l-Att dwar il-Produzzjoni tal-Pitrolju, l-Onor.

Louis Buhagiar għamel rimarka waħda, fis-sens nibdlu l-kelma "pitrolju" għal "petroleum".

F'dan is-sens se nipproponi emenda li tgħid hekk:

"Q" Partiti 1 sa 4 fit-Tieni Kolonna tat-Tieni Skeda riferibbilment għall- partita "Att dwar il-Produzzjoni tal-Pitrolju, Kap. 156" fl-Ewwel Kolonna, għandhom jiġu enumerati mill-ġdid bħala partiti 2 sa 5 rispettivament, u minnufih qabel partita 2 kif enumerata mill-ġdid għandha tidħol il-partita li ġejja:

Fit-test Malti ta' l-Att inkluż it-Titolu u n-noti marġinali, minflok il-kelma "pitrolju" għandha tidħol il-kelma "petroleum".".

"Q" The items 1 to 4 in the Second Column with regard to the item "Petroleum (Production) Act, Cap.

156" in the First Column, shall be renumbered as items 2 to 5 respectively, and immediately before item 2 as renumbered there shall be added the following item:

In the Maltese text of the Act including the Title and the marginal notes, for the word "pitrolju" wherever it appears there shall be substituted the word "petroleum".".

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, issa li daħħalna l-awtorita` f'dawn il-funzjonijiet jista' l-Ministru jgħidilna x'għandu f'moħħu?

Issa li qed indaħħlu "awtorita`" hemm bżonn li ndaħħlu l-kelma "persuna"?

Jista' jkun hemm esiġenzi forsi straordinarji, imma jien ma nistax nifhem għaliex bil- provisions kollha li għamilna fil-liġi oriġinali li qegħdin nitkellmu dwarha għandha tidħol il-kelma "persuna."

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, fit-test oriġinali kien hemm "ministru jew uffiċjal ieħor" li jkun awtorizzat, filwaqt li issa l-enfasi se tmur fuq "awtorita`" imma mhux li bilfors tkun l-awtorita`.

Allura qed ngħidu "persuna" minflok il-kliem "uffiċjal jew awtorita` oħra li tkun awtorizzata".

Anke l-kelma "persuna" għandha l-vantaġġ li hija kelma ġenerika, jiġifieri awtomatikament tinkludi korp ta' persuni u mhux bilfors bniedem wieħed partikolari

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, safejn niftakar jien, anke fil-parti l-kbira tal-liġi li għadna kif iddiskutejna, m'hemmx provision għal xi ċirkostanza li jista' jkun hemm fejn il-funzjonji ta' l-awtorita` tingħata lil persuna waħda.

Jekk m'iniex sejjer żball ma ddiskutejna l-ebda klawsola fejn hemm provision li tgħid li l-funzjonijiet ta' l-awtorita` jistgħu jgħaddu f'idejn xi persuna oħra, kuntrarjament għal meta ddiskutejna liġijiet dwar awtoritajiet oħrajn fejn hemm provvediment għal ċerti ċirkostanzi, fejn il-prim ministru jista' jgħaddi l-funzjonijiet kollha ta' awtorita` partikolari - jekk niftakar tajjeb waħda mill- awtoritajiet li għandha dan il-mekkaniżmu hija l-awtorita` dwar il- communications - lil xi persuna partikolari.

F'din il-liġi m'għamilna l- ebda provvediment li bih il-prim ministru jista' jittrasferixxi l- funzjonijiet ta' din l-awtorita`.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Naħseb tajjeb li nfakkar li kien l-Onor.

Buhagiar stess li rriferieni għal subklawsola 5 (5) li tgħid:

"Sew l-awtorita` sew kull wieħed mid-direttorati jistgħu jeżerċitaw xi wieħed jew iktar mill-funzjonijiet tagħhom kemm direttament kemm permezz ta' l-uffiċjali jew impjegati tagħhom jew permezz ta' aġenzija li tkun awtorizzata għal dak l-għan, jew permezz ta' kuntrattur jew persuna oħra li magħhom isir ftehim għat-twettiq ta' xi waħda jew iktar minn dawk il-funzjonijiet:".

Għar-rigward tal-poter tal-prim ministru, li għamilna huwa dak li għamilna f'liġijiet oħrajn, u hawn nirriferi għal subklawsola 6 (3) li tgħid li:

"Jekk l-awtorita` tonqos milli tħares xi ordni maħruġa taħt dan l- artikolu, il-Prim Ministru jista' jagħmel ordni li biha jittrasferixxi lill-Ministru għal kollox jew biss f'parti xi funzjoni jew funzjonjiet ta' l-awtorita`.".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, il-punt tiegħi hu li fl-ebda klawsola u fl-ebda ċirkostanza ma ddiskutejna eventwalitajiet fejn il-prim ministru jista' jittrasferixxi l-funzjonijiet kollha ta' l-awtorita` lil xi persuna oħra minbarra l-ministru.

Il-klawsola li għadu kif ikkwota l- Ministru tiddefenixxi ċirkostanzi fejn il-prim ministru jirtira l- funzjonijiet ta' l-awtorita` u jgħaddihom lil ministru ieħor, pero` m'hemm l-ebda ċirkostanza fejn dawn il-funzjonijiet, fit-totalita` tagħhom, jgħaddu lil xi persuna oħra.

Dan jista' jkun punt tekniku u m'iniex se ninsisti iżjed fuqu, pero` ngħid biss li l-kelma "persuna" hemmhekk qed naraha żejda preċiżament minħabba li kważi ttekiljajna ċ-ċirkostanzi kollha fejn l-awtorita` tista' teżerċita l-funzjonijiet tagħha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, klawsola fejn il-prim ministru jiddelega l-funzjonijiet kollha ta' l-awtorita` lil xi persuna għajr il- ministru m'hemmx.

Jiġifieri l-poter tal-prim ministru huwa li jekk l- awtorita` tonqos, jekk ikun hemm il-ħtieġa jittrasferixxi lill-ministru għal kollox jew in parti.

Min-naħa l-oħra, meta qed ngħidu li l-awtorita` tista' teżerċita l- funzjonijiet tagħha permezz ta' aġenzija li tkun awtorizzata għal dak il- għan, m'hemmx limitazzjoni li ma tistax tagħti din id-delega tal- funzjonijiet kollha.

Allura apparti l-awtorita', ir-riferenza għall-kelma "persuna" tibqa' neċessarja għaliex jista' jkollok sitwazzjoni fejn la tkun l-awtorita` awtorizzata u lanqas ikun il-ministru għaliex tkun l-awtorita`, anke f'eżerċizzju ta' funzjoni partikolari, li tkun qed tiddelega lil persuna oħra, u allura inti trid tkopri dik l-eventwalita` ukoll.

Minħabba f'hekk ma nistgħux inneħħu l-kelma "persuna" minn hawnhekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, meta konna qed niddiskutu subklawsola 5 (5) konna indirizzajna ċirkostanzi fejn l-awtorita` tista' tittrasferixxi partijiet mill-funzjonijiet tagħha lill-entitajiet oħrajn, anke entitajiet privati.

F'waħda mil-liġijiet li ddiskutejna ma kienx hemm il-provision li l-core functions ta' l-awtorita` jistgħu jiġu ttrasferiti lill-entitajiet oħra privati.

Dan kien suġġeriment li għamlet in-naħa ta' l- oppożizzjoni għax insistejna li l-core functions ta' l-awtorita` qatt m'għandhom jiġu ttrasferiti lill-privat.

Kien hemm dibattitu dwar dan u n- naħa tal-gvern aċċettat fl-istadju tad-diskussjoni dwar l-awtorita` tal- komunikazzjoni - fil-fatt anke l-Prim Ministru kien daħal f'din id- diskussjoni - li l-core functions ta' l-awtorita` qatt m'għandhom jiġu ttrasferiti.

Issa jekk fid-definizzjoni tal-kelma "Ministru" ndaħħlu "persuna oħra" b'mod li mhux ben definit, nibża' li dak kollu li ddiskutejna u qbilna dwaru jisfa fix-xejn.

M'hu xejn ċar għalxiex qed nirriferu meta ndaħħlu l- kelma "persuna" hemmhekk.

Barra minn hekk inkunu qegħdin nagħmlu bypassing tad-diskussjoni kollha u l-qbil kollu li tkellimna fuqu meta rriferejna għal subklawsola 5 (5).

Jiena ninsisti li jew niddefenixxu sew u nitkellmu u nikkjarifikaw għalxiex qegħdin nirriferu meta ninkludu l-kelma "persuna", jew inkella dik il-kelma tiġi rtirata biex nirriferu biss għall-ministru jew l-awtorita` konċernata.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, nibdew mill-punt kunċettwali li l-fatt li tgħid "ministru jew persuna awtorizzata", jekk ma jkollokx il- poter tawtorizza dak ma tistax tagħmlu għaliex tkun qed tbiddel id- definizjoni.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq x'jista' jagħmel il-ministru mhux l-awtorita`, jiġifieri jekk l-awtorita` tista' tiddelega, għandha tiddelega skond subklawsola 5 (5), fejn naqblu li eskludejna li hi tagħmel delega tal-funzjoni regolatorja tagħha.

Delega ta' funzjonijiet oħra li m'humiex il-core functions tagħha tista' tagħmel imma mhux id-delega ta' dak li hi twaqqfet biex tagħmel.

Jiġifieri dak naqblu li ma tistax tagħmlu u allura, nagħmlu kemm nagħmlu definizzjonijiet, hawnhekk ma nistgħux b'xi mod nibdlu dak li tant iddiskutejna u għamilna.

L-awtorizzazzjoni li qed nitkellmu dwarha hawnhekk hija mill-ministru għaliex id-definizjoni hija tal-kelma "ministru".

Jekk nieħdu din id-definizzjoni fil-kuntest tal-liġi prinċipali li qed nemendaw, naraw li qabel ma kellna din l-awtorita` diġa` kien hemm miktub "ministru jew uffiċjal ieħor li jkun awtorizzat", u issa żdiedet l- awtorita`.

Imma b'daqshekk se nnaqqsu x'seta' jagħmel il-ministru qabel?

Qabel il-ministru seta' jagħmel id-delega lil uffiċjal ieħor.

L-Onor.

Buhagiar jista' jargumenta li minflok "persuna" nagħmlu "uffiċjal" - u jekk din hija d-diffikulta` nagħmel emenda f'dan is-sens -biex almenu nħallu l-liġi kif kienet u ma nnaqqsu xejn mill-poteri eżekuttivi.

Jekk il- kelma "persuna" toħloq daqshekk diffikulta`, inħallu l-kliem kif kien u ngħidu "ministru, uffiċjal jew awtorita` oħrajn li jkunu awtorizzati".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li nimxu hekk, pero` dejjem jekk issir definizjoni aħjar ta' min hu uffiċjal.

Meta ngħidu "uffiċjal" inkunu qed nirriferu għal uffiċjal pubbliku?

Il- mistoqsija tiegħi hija jekk billi hemmhekk ninkludu l-kelma "persuna", inkunux qegħdin indaħħlu l-possibilita` li ċerti funzjonijiet importanti li s-soltu skond din il-liġi jgħaddu lill-awtorita`, ikunu jistgħu jgħaddu lil persuna li m'għandha x'taqsam xejn mas-servizz pubbliku, jiġifieri persuna privata.

Nafu li konna diġa` qbilna li ċerti core functions ta' kull awtorita` m'għandhomx jgħaddu għand entitajiet privati.

Jekk min qed jieħu ħsieb id-drafting tal-liġi jiddefinixxi "uffiċjal" bħala "uffiċjal pubbliku" - jiġifieri tiġi li l-funzjonijiet ikunu qegħdin jgħaddu għal għand uffiċjal pubbliku - ma nsib l-ebda oġġezzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, we can go one better - l- avukat ġenerali jista' jagħmlilna draft ta' emenda f'dan is-sens - u ngħidu "ministru, uffiċjal pubbliku jew awtorita` oħra".

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien naħseb li trid tiġi "jew l-awtorita` awtorizzata".

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Awtorizzata dejjem għaliex inti għandek "li jkunu awtorizzati".

Jiġifieri l-awtorizzazzjoni trid tagħmilha kemm għall-awtorita` kif ukoll għall-uffiċjal pubbliku.

Dwar dan noqgħod fuq il- parir ta' l-avukat ġenerali.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, nirriferi għal partita 3 li qed temenda artiklu 4 ta' Kap 156.

Din il-partita tgħid hekk:

".... fis-subartikolu (1) minflok il-kliem "li jagħti lil min jidhirlu xieraq liċenzi" għandhom jidħlu l-kliem "li jagħti lill- applikant li jintgħażel liċenza.";

Issa jekk immorru lura għal subartiklu 4 (1) ta' Kap 156 naraw li m'hemm l- ebda definizjoni dwar l-applikant li jintgħażel.

Fil-fatt dan is- subartiklu jgħid li:

"Il-Ministru jkollu s-setgħa li jagħti lil min jidhirlu xieraq liċenzi għat-tiftix u taħfir u teħid ta' pitrolju fuq, taħt jew minn xi artijiet f'Malta magħduda konċessjonijiet dwar estrazzjoni ta' pitrolju.".

S'issa m'hawn l-ebda riferenza għall-applikant li jintgħażel, pero` jista' jkun li minn dak iż-żmien saru xi emendi dwar id-definizzjoni ta' "applikant" li għadhom ma ġewx imdaħħla fil-kopja li tani l-Iskrivan tal- Kamra.

Jekk ma saritx emenda f'dan is-sens naħseb li ma tagħmilx sens li nkomplu mexjin mingħajr ma nagħtu definizjoni ta' min hu applikant u għalxiex qed japplika.

THE CHAIRMAN Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, naħseb kulma qed nagħmlu hawnhekk huwa li nippressuponu li għaliex ikollok awtorita` regolatorja, awtomatikament ikollok proċess formali ta' applikazzjonijiet.

Jien ma naħsibx li hemm lok għalfejn tiddefenixxi l-kelma "applikant".

Hawnhekk kulma qed ngħidu huwa li se jkun hemm regolamenti fejn anke jkun hemm formoli ta' kif tapplika.

Meta tgħid "applikant" tkun diġa` qed tagħti ċerta direzzjoni ta' proċedura korretta li rridu nsegwu.

Kif inhi llum tgħid:

"The Minister shall have the power to grant to such persons as he thinks fit".

Jiġifieri teoretikament, mingħajr proċedura ta' xejn, ikun mar xi ħadd ikellem lill-ministru, jgħidlu li hu ditta kbira għat-tħaffir taż-żejt u jitolbu liċenzja biex iħaffer għall-petroleum u l-liċenzja toħroġ.

Jien naħseb li jagħmel sens li jkun hemm proċedura ta' applikazzjoni.

Jiġifieri f'ċertu sens qed nillimitaw id-diskrezzjoni żejda u qed ngħidu li jkun hemm applikazzjoni, li jistgħu jsiru domandi dwarha u imbagħad toħroġ il- liċenzja meħtieġa lil min jintgħażel.

Din il-liġi ġiet emendata fl-1958 u fl-1962 imma fost l-emendi li saru ma kienx hemm dik li tiddefinixxi "applikant".

Din qed indaħħluha issa għaliex billi hawn struttura regolatorja, qed nassumu proċedura ta' applikazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, aħna favur li l-ministru ma jkunx jista' jaqbad u jagħti lil min jidhirlu hu l-liċenzja.

Jiġifieri din iċ- ċerta diskrezzjonalita` ma naqblux li għandha tkun hemm, anzi naqblu li għandu jkun hemm proċedura ta' applikazzjoni.

Li qed ngħid jien huwa li filwaqt li qegħdin nemendaw dan il-paragrafu, fis-sens li se jinfetħu l- applikazzjonijiet u se jkun hemm l-applikanti, m'hemmx definizjoni bil-liġi dwar il-fatt li se jkun hemm l-applikazzjonijiet.

Jekk inħarsu lejn partita 5 naraw li din tirriferi għal "sejħa pubblika għall-applikazzjonijiet imsemmija fis-subartikolu (1)".

Issa jekk qed nara sew jien, f'dak is-subartiklu m'hemm l-ebda sejħa għal applikazzjonijiet u allura anke din trid tiġi emendata.

Hemm bżonn li dawn l-affarjiet niċċarawhom ħalli nkunu nistgħu nagħmlu sens minn dak li qed ngħidu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, salv dejjem li l-avukat ġenerali jivverifika jekk l-interpretazzjoni li se nagħti issa hijiex koretta, irrid ngħid li ħafna drabi emenda tkun hija konsegwenzjali.

Jiġifieri meta niġu għal paragrafu (ġ) ta' paġna C910 fejn qed ngħidu li:

"Minnufih wara s-subartikolu (4) għandhom jiżdiedu dawn is-subartikoli ġodda li ġejjin....",

u ngħidu kif issir, se tidħol il-proċedura li kont qed nirreferi għaliha qabel.

Subklawsola (5) qed tippressuponi li aħna nkunu emendajna subartiklu 4 (1) tal-liġi prinċipali.

Min għamel id-drafting ma daħħalx il- kliem "li jkun hemm applikazzjonijiet" f'subartiklu (1) imma daħħal "li jagħti liċenzja lill-applikant li jintgħażel."

Jekk qed nifhem tajjeb, la d-drafter qed jgħid lil min jagħti, cioe' lill-applikant, allura qed jagħmel riferenza għall-proċess ta' applikazzjonijiet.

Nifhem ukoll l-argument ta' l-Onor.

Buhagiar fejn qed jistaqsi kif jista' jkun li qed nirriferu għal sejħa pubblika għal applikazzjonijjiet imsemmija f'subartiklu 4 (1) meta hemmhekk m'hemmx applikazzjonijiet imsemmija.

Jien nassumi li min għamel id-drafting qed jifhem li l-fatt li hemm applikant imsemmi, hija inferenza għall-proċess ta' applikazzjonijiet.

Jekk dak huwiex drafting tajjeb jew le noqgħod fuq il-ġudizzju savju u superjuri ta' l-avukat ġenerali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jekk huwa kif qed jgħid il-Ministru it is a very roundabout way of arriving at a meaning!

Jiena nħoss li l- affarijiet jistgħu jkunu ħafna iżjed sempliċi minn hekk u għandha ssir emenda, fis-sens li ndaħħlu klawsola li tgħid li għandu jkun hemm sejħa pubblika għal liċenzji bħala parti minn subartiklu 4(1).

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, l-avukat ġenerali qed jiġbidli l-attenzjoni għall-fatt li f'paragrafu (e) hemm riferenza iktar ċara għall-proċess għaliex jgħid "dawk il-patti u kondizzjonijiet oħra li jistgħu jiġu speċifikati fis-sejħa għal applikazzjonijiet".

Mela biex inkunu fair ma' min għamel id-drafting, f'subartiklu 4 (1) kif se jiġi emendat se jkun hemm riferenza speċifika għal "sejħa għal applikazzjonijiet".

Jista' jagħti l-każ li xorta jkun aħjar li nżidu emenda u nagħmluha iktar ċara minn hekk, pero` fit-totalita` ta' subklawsola 4 (1) hemm riferenza għal sejħa għal applikazzjonijiet.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jiġifieri qed nifhem sew li se nkomplu nemendaw subartiklu 4(1) tal-liġi oriġinali biex nagħmluha ċara li se jkun hemm sejħa pubblika?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Iva, filwaqt li nifhem li dan is- subparagrafu (vi) kien se jagħmel l-affarijiet iktar ċari - forsi daqsxejn iżżejjed ukoll - se nagħmlu emenda biex niċċarawha iżjed.

Naturalment meta wieħed jaqra t-totalita` tal-liġi jara li huwa evidenti li l- proċedura se tibda ssir b'sejħa għal applikazzjonijiet, liema sejħa tkun pubblika, imbagħad fis-subartikli l-ġodda li se niddiskutu hemm anke l- proċedura kollha dwar kif se tkun esegwita b'sejħa fil-Gazzetta tal-Gvern.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, nimxu ftit iżjed 'il quddiem u niġu għal subklawsola (6).

Hemmhekk qed jingħad li l-bażi li fuqha l-gvern jew il-ministru jiddeċiedu dwar applikazzjonijiet u għoti ta' liċenzja għandha tkun soġġetta għall-kapaċita` teknika u finanzjarja ta' l-applikant, il-mod li bih l-applikant jipproponi li jipprospetta, jesplora, eċċ. Hemm imbagħad konsiderazzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji.

Jekk wara sejħa għal applikazzjonijiet ikun hemm applikazzjonijiet li ma jiġux aċċettati, ir-raġunijiet għalfejn ingħatat liċenzja lil parti u mhux oħra se jkunu pubblikati?

Jew se jingħataw u jiġu intimati lill-applikanti individwalment mingħajr ma jiġu ppubblikati?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, trid tingħata xi forma ta' komunikazzjoni tad-deċiżjoni lil min japplika, kemm pożittiva kif ukoll negattiva, anke minħabba l-fatt li jeżisti d-dritt ta' appell lill-bord ta' appell li konna qed nitkellmu dwaru dalgħodu.

Għalija pjuttost hija proċedura aktar ċara u trasparenti milli kellna s'issa.

Issa dwar liema element ikun pubbliku jew le naħseb li wieħed irid iħalli jevolvu daqsxejn il-proċeduri, liema proċeduri huma ġodda, pero` min ikun applika huwa intitolat għal deċiżjoni bil-miktub u motivata għaliex ma jkunx hemm fejn hu jista' jappella jekk hu ma jaqbilx mad-deċiżjoni.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, nimxi ftit iktar 'il quddiem u nitkellem dwar l-emendi li l-gvern qed jipproponi għal liġijiet oħrajn, fosthom dawk għal-liġi dwar l-Enemalta.

L-emendi li qed niġu mitluba napprovaw ineħħu l-esklussivita` li din il-korporazzjoni għandha f'dak li huwa tħaddim ta' enerġija.

Sal-lum din il-korporazzjoni kellha d-dritt esklussiv li taħdem f'dan il-qasam u issa l-gvern qed jipproponi li jneħħi din l-esklussivita` u jilliberalizza s-suq, kemm f'dik li hija importazzjoni ta' fuel u anke f'dik li hija ġenerazzjoni ta' l-enerġija.

Din kienet waħda mir-raġunijiet prinċipali għaliex in-naħa ta' l- oppożizzjoni oġġezzjonat mill-ewwel għal din il-liġi.

Aħna nħossu li entita` infrastrutturali pubblika importanti bħall- Enemalta, li anke bħalissa għandha diffikultajiet kbar mhux biss operattivi - din il-korporazzjoni bħalissa għandha pressjoni kbira u qed jiġrulha affarijiet li qed inaqqsulha ħafna l-effiċjenza; per eżempju, dan l-aħħar rajna lill-Enemalta tonqos milli tipprovdi s-servizzi tagħha b'effiċjenza, kif il-poplu jixtieq minnha, u kellna okkażjonijiet fejn partijiet kbar tal-pajjiż u fabbriki u entitajiet kummerċjali u industrijali kbar sofrew qtugħ ta' dawl, preċiżament minħabba nuqqas ta' effiċjenza min-naħa ta' din il-korporazzjoni ...

Sur President, li qed ngħid huwa li hemm aktar bżonn li naraw li l-Enemalta tkun korporazzjoni b'saħħitha kemm finanzjarjament, kemm mil-lat tekniku, kif ukoll mil-lat maniġerjali biex tkun tista' taqdi lill-pajjiż aħjar.

Jekk ma jkollniex entita` importanti bħall-Enemalta li taqdi l-ħteġijiet għal domanda ta' enerġija b'responsabilita`, allura ma jkunx jista' jkollna moħħna mistrieħ.

B'din l- emenda li qed jipproponi, il-gvern se jneħħi l-esklussivita` lill- korporazzjoni waħdanija li taħdem f'dan il-qasam u se jdaħħalha f'diffikultajiet kbar.

Jien diġa` tkellimt fit-tul dwar dan anke fl-istadju tat-Tieni Qari, pero` tajjeb nerġa' nispjega li l-Enemalta għandha tliet partijiet prinċipali.

Waħda minnhom hija x-xiri u l-bejgħ ta' petroleum u petroleum products, liema prodotti imbagħad tbigħhom lill-pubbliku u lill-entitajiet industrijali bi prezz li s'issa bih l-Enemalta dejjem għamlet il-qligħ.

Jiġifieri, fi ftit kliem din hija l-profit-making part ta' l-Enemalta u tikkumpensa, almenu parzjalment, għal dawk il-partijiet l-oħrajn tagħha li ma jagħmlux daqstant qligħ.

Issa parti mill-Enemalta li ma tagħmilx qligħ hija dik li tiġġenera d-dawl elettriku.

Din il-parti mhux talli ma tagħmilx qligħ talli tagħmel it-telf.

Anke l-parti li tipproduċi l-gass li jintuża fis-settur domestiku hija mgħejjuna minn dik il-parti ta' l- Enemalta li tagħmel il-qligħ.

Issa jekk se nneħħu l-esklussivita` ta' l-Enemalta, se nkunu qed niftħu s- suq beraħ għal kompetituri u operaturi privati li jkunu lesti li jidħlu jikkompetu għall-parti li tagħmel il-qligħ.

Jien ċert li se jkun hemm entitajiet privati stabiliti, bħall-BP, ix-Shell u t-Texaco, li hekk kif jinfetaħ is-suq, se jkunu minn ta' l-ewwel li jidħlu jikkompetu biex jixtru l-fuel u jbigħuh b'kompetizzjoni diretta ma' l-Enemalta.

Il-biża' tagħna hi li din il-parti ta' l-Enemalta li tagħmel il-qligħ se tibda tiffaċċja kompetizzjoni tremenda li se toħolqilha problemi kbar.

Minħabba f'hekk il- poplu Malti se jispiċċa jitgħabba bil-piż tal-partijiet ta' l-Enemalta li ma jagħmlux il-qligħ, filwaqt li l-laħma tittieħed minn dawn l-operaturi privati.

Aħna minn dejjem insistejna li dan ma jagħmilx sens u żgur li l- Enemalta, almenu għalissa m'hijiex preparata biex tiffaċċja din it-tip ta' kompetizzjoni.

Aħna nifhmu li l-gvern, bl-atteġjament tiegħu, kulma qed jagħmel huwa li joqgħod dejjem iżjed għad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, liema direttivi huma li at all costs jinfetaħ is-suq beraħ għall- kompetizzjoni.

Din hija xi ħaġa fundamentali għall-Ewropej u aħna ċerti li parti mill-intenzjoni tal-gvern li jipproduċi din il-liġi hija preċiżament il-pressjoni li qed tagħmillu l-Unjoni Ewropea biex jiftaħ is-swieq.

Ir-riżultat ta' dan kollu se jkun li se jkollna korporazzjoni iżjed debboli, gvern iżjed mgħobbi bil-piżijiet tal-ġenerazzjoni ta' l-enerġija, filwaqt li l-ftit profitti li l-Enemalta bħalissa qed tagħmel fil-parti li tagħmel il-qligħ, jiġifieri fil-parti tax-xiri u l-bejgħ tal-pitrolju, se jgħaddu għal għand entitajiet privati u l-qligħ tagħhom se jmur barra bħalma ġara meta l-gvern, bla għaqal ta' xejn iddeċieda li jbigħ il-Mid-Med Bank lill-HSBC.

Hawnhekk il-gvern kien jiftaħar li għamel xi ħaġa tajba - ma naħsibx li għadu jgħid hekk - imma llum qed naraw li ġara hu li l- profitti kollha qed imorru barra.

Jekk nibqgħu sejrin hekk, minflok insolvu l-problema kbira li għandna tad-deficit, se nispiċċaw nitgħabbew b'iżjed piżijiet filwaqt li l-laħma tmur barra.

Dan huwa l-argument li l- oppożizzjoni qiegħda ġġib għall-oġġezzjoni tagħha dwar it-tneħħija ta' l- esklussivita` lill-Enemalta f'dan il-qasam.

L-istess japplika għall-emendi li qed jipproponi l-gvern għal-liġi dwar il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma, pero` fil-każ ta' l-Enemalta t- tneħħija ta' l-esklussivita` hija aktar ċara.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Chairman, hawnhekk nistgħu ngħidu li jeżisti nuqqas ta' qbil bejnietna ta' natura fundamentali.

Aħna nsostnu li dak li ġara fil-qasam tal-komunikazzjoni għad japplika wkoll fil-qasam tar-riżorsi.

Japplikax mil-lum għal għada jew fuq terminu ta' żmien ma nafux.

Il-pajjiż mhux qed jintrabat b'xi terminu ta' żmien imma qed jgħid li għandha titneħħa l-esklussivita`.

Jekk u meta jkun hemm operaturi, jekk u meta jidħlu ċerti klawsoli u oħrajn tal-liġi in vigore, jekk u meta jsiru ċerti sejħiet huma għażliet li jagħmel il-Gvern Malti minn żmien għal żmien skond iċ-ċirkostanzi kollha nazzjonali.

Li nista' ngħid bħala linja ġenerali ta' policy huwa li l-ewwelnett irridu nagħmlu numru ta' distinzjonijiet - qed nitkellem hawnhekk fuq l-enerġija - u distinzjoni importanti ħafna f'dan il-każ hija dik bejn il-parti ta' l-Enemalta li tiġġenera l-elettriku u l-parti li tiddistribwih.

Ngħid li huwa importanti li nagħmlu din id-distinzjzoni għaliex filwaqt li jidher li ma jagħmilx sens, per eżempju, li jkollok kompetizzjoni fil- qasam tad-distribuzzjoni ta' l-elettriku, fil-qasam tal-ġenerazzjoni dik il- kompetizzjoni tista' tagħmel ħafna sens anke għaliex, jekk tassew irridu nippromwovu sorsi alternattivi ta' enerġija li jkunu fuq skala kbira, ma jistax ikun li tgħid li dawn se tippromwovihom jekk imbagħad ma jkollhomx il-liċenzja biex jipprovdu enerġija minn sors alternattiv, u li l-enerġija li jipproduċu ma jagħmlux il-komunikazzjoni tagħha għal ġol-grid nazzjonali.

Huwa b'hekk biss li jagħmel sens li tippromwovi dawn is-sorsi alternattivi.

Naturalment hemm ukoll il-kwestjoni tad-differenza bejn il- ġenerazzjoni u d-distribuzzjoni ta' l-elettriku, fejn ma naqblux li jinżamm monopolju, u hemm aspetti oħrajn bħalma hu l-aspett ta' l- importazzjoni u dak tal-ħażna taż-żejt.

Huwa veru li aħna mdorrijin naħsbu f'termini li din hija l-laħma u li jekk b'xi mod tiftaħ hawnhekk, mill-ewwel se jiġi kulħadd biex jagħmel l- importazzjoni taż-żejt u ma jerfax piżijiet oħrajn.

Pero` huwa veru wkoll li ħafna pajjiżi jżommu l-istess livell ta' qligħ mill-importazzjoni taż- żejt - kemm jekk jagħmluh direttament huma permezz ta' l-Istat jew kumpanniji parastatali għan-nom ta' l-Istat, kif ukoll jekk isir minn kumpanniji privati - u kulma jagħmlu huwa li jużaw il-mekkaniżmu magħruf bħala royalties, fejn wieħed jagħti liċenzja għall-importazzjoni taż-żejt lil suppliers differenti, idaħħal element ta' kompetizzjoni f'dak ir- rigward - naħseb li lkoll kemm aħna niftakruh dan għaliex qabel kellna l- Esso, ix-Shell u l-BP ...

Ma jfissirx li meta ġbarna kollox taħt kappa waħda għamilna tajjeb.

Jista' jkun li storikament kien hemm dawk iċ- ċirkostanzi dak iż-żmien li ġġustifikaw li nagħmlu 25 sena mexjin b'dak il- metodu, pero` li nibqgħu ngħidu għall-eternita` li dan huwa l-mudell li kollox mingħajr differenza ta' xejn, mingħajr differenza ta' bejn tip ta' żejt u ieħor, mingħajr element ta' ebda tip ta' kompetizzjoni u li ma nħallux li l-importazzjoni ssir b'mod kompetittiv, huwa żball.

Jekk l-argument huwa biss fuq livell ta' x'inhu l-introjtu nazzjonali u kif dak l-introjtu nazzjonali mbagħad jintuża biex wieħed jippromwovi l- attivitajiet l-oħra konnessi mal-qasam ta' l-enerġija fil-pajjż, allura hemm strutturi li huma ppruvati, bħal strutturi ta' royalties, ta' liċenzjar, ta' profit-sharing u ħafna oħrajn, li wieħed jista' japplika bħala kondizzjonijiet fil-liċenzji li jagħti u li bihom jassigura bħala minimu li jkollu l-istess livell ta' qligħ li għandu l-pajjiż illum.

Jiġifieri jien m'iniex se jgħid li għandi "dan" l-introjtu u se nitilfu imma ngħid li għandi "dan" l-introjtu, irrid inkompli nibni fuqu u se nsib strutturi kif possibbilment l-introjtu tiegħi ikun iktar u mhux inqas.

Din hi wara kollox l-esperjenza li diġa` għaddejjin minnha fil-qasam tal- komunikazzjoni, fejn il-liberalizzazzjoni ma fissritx għall-Istat u għall- pajjiż b'mod ġenerali inqas dħul imma fissret l-istess livell ta' dħul u ħafna drabi livelli ogħla ta' dħul.

Effett ieħor li huwa marbut maż-żejt huwa l-probabbilta` ta' ħtieġa li ssir kumpannija loġistika u li l-iskop tagħha jkun li tipprovdi l-istorage space meħtieġ għall-ħażna ta' żejt differenti.

Dan għaliex inti trid tara imbagħad realtajiet oħrajn.

Ma tistax tgħid li kulmin irid jimporta, jimporta imbagħad naraw fejn se jaħżen.

Il-probabbilta` f'dan ir-rigward aktarx hi li wieħed ikollu jagħmel struttura ta' kumpannija li tkun responsabbli mill-ħażna ta' żjut differenti u li f'dan ir-rigward - din tista' tkun opportunita` għall-istess Korporazzjoni Enemalta - wieħed jirrazzjonalizza il-faċilitajiet eżistenti ta' ħażniet bħalma għandna f'Ħas- Saptan, Wied Dalam, Ras Ħanżir u Birżebbuġa.

Inċidentalment huwa ddikkjarat fl-NPAA u jiena nista' nirriafferma din il- policy hawnhekk - naf li l-oppożizzjoni hija konxja ta' dan, anke meta tagħmel analisi tan-national plan for the adoption of the acquis, jiġifieri d-dokument li l-gvern qed jipproponi għad-diskussjoni f'dan il-parlament dwar l-istrateġija tal-gvern kif jadotta l-acquis communautaire għar- rigward ta' l-elettriku - li aħna qed nitolbu għal deroga fid-dawl tal-fatt li nemmnu li nikkwalifikaw bħala dak li fit-termini ta' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea jissejjaħ "a small isolated system".

Dan japplika fejn jidhrilna li għandu japplika għall-ġid tal-pajjiż.

B'mod partikolari japplika għall-fatt li, per eżempju, fil-qasam tad- distribuzzjoni probabbli jkollna nibqgħu b'sistema ta' monopolju.

Jien naħseb li huma b'dawn l-ispjegi li wieħed għandu b'moħħ miftuħ ikun ippreparat jilqa' għall-isfidi ġodda f'dan il-qasam.

Min-notamenti li żammejt ta' l-interventi li kienu saru anke fit-Tieni Qari - naħseb li l-Kamra tapprezza li din hija materja ta' prinċipju tali li iktar minn dettal ta' diskussjoni fi stadju ta' kumitat, hija materja ta' prinċipju li wieħed kellu jiddiskuti fit-Tieni Qari u fil-fatt iddiskutejnih - jirriżultati li l-Onor.

Buhagiar, fir-riferenza tiegħu għal dan il-kunċett ta' liberalizzazzjoni u privatizzazzjoni, kien qal dawn il- preċiżi kelmiet: "L-oppożizzjoni m'hijiex kontra l-liberalizzazzjoni u l- privatizzazzjoni, basta jkun jaqblilna".

U t-tweġiba tiegħi hija: Iva, naqblu perfettament.

Aħna għandna nagħmlu l-miżuri ta' liberalizzazzjoni u privatizzazzjoni li nqisu li jaqblilna.

Fejn ma jaqblilniex u fejn is- sistema tagħna hija waħda tant żgħira u iżolata li ma tistax ma titlobx lill-Unjoni Ewropea tikkonsidra dan il-fatt u dawn iċ-ċirkostanzi partikolari tagħna, se nagħmluh u mhux qed nagħmluh bil-moħbi.

Qed ngħidu li se nagħmluh fl-NPAA, imma fejn jaqblilna li jkollna l-kompetizzjoni u l- liberalizzazzjoni, u nagħmluh billi nużaw strutturi iktar moderni kif nassiguraw l-introjtu u fatturi oħra li l-oppożizzjoni nifhem li trid tissalvagwardja.

Nagħmluh ukoll bi proċeduri oħrajn, inkluż l-istess proċeduri ta' liċenzjar u regolamentazzjoni li rridu nagħmlu bl-awtorita` li se nwaqqfu bis-saħħa ta' din il-liġi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, jien nerġa' ninsisti fuq dak li kont għedt u li għadu kif ikkwota l-Ministru.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni taqbel mal-liberalizzazzjoni u mal-privatizzazzjoni fejn jaqbel lill- pajjiż.

Fil-qasam tal-komunikazzjoni kien jaqbel li s-suq jinfetaħ u jkun hemm liberalizzazzjoni u privatizzazzjoni.

Fil-fatt il-pajjiż kollu qed igawdi minn din it-tip ta' liberalizzazzjoni u qed naraw is-servizzi dejjem jitjiebu.

Dan mhux biss riżultat tal-liberalizzazzjoni imma anke riżultat taċ-ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna u tal-mod kif qed jiżviluppa l- qasam tal-komunikazzjoni.

Pero` minkejja dan in-naħa tal-gvern ma tistax timplika li għaliex ikun hemm qbil li ssir liberalizzazzjoni f'settur wieħed, ifisser li allura tagħmel hekk fl-oqsma l-oħra kollha.

Dan ma jagħmilx sens u huwa għalhekk li n-naħa ta' l-oppożizzjoni hija iżjed prammatika, għaliex tikkonsidra u tqis iċ-ċirkostanzi partikolari tas- settur li tkun qed titkellem fuqu.

Il-Korporazzjoni Enemalta bħalissa tinsab għaddejja minn problemi kbar, mhux biss minħabba ż-żieda fil-prezz taż-żejt imma anke minħabba l-mod ta' kif inhi strutturata.

Filwaqt li fis-settur tal-komunikazzjoni m'hemmx a small isolated system minħabba li f'dan is-settur l-insularita` ta' pajjiżna ma tagħmel l-ebda differenza, fis-settur ta' l-enerġija l-fatt li aħna a small isolated system tpoġġi ċerti constraints u allura bilfors li rridu nikkonsidraw dan is-settur għalih.

Jien ngħid li qabel ma nneħħu l- esklussivita` mingħand l-Enemalta u niftħu għal-liberalizzazzjoni għandna ngħabbu lill-awtorita` bil-piż tas-security of supply.

Fil-fatt waħda mill- emendi li għamilna titratta proprju dan, li jkollna pjan proviżorju ta' kontinġenza f'każ li jkun hemm kriżi internazzjonali.

Lill-Ministru ngħidlu li s'issa l-awtorita` tista' tinfluwenza u tesegwixxi l- funzjonijiet billi tirriferi għall-Enemalta, imma jekk ikun hemm operaturi privati differenti li jistgħu wkoll isibu ruħhom f'ċerta diffikulta`, din l- awtorita` kif se tkun daqstant kapaċi li tara li jkollha security of supply bħalma hi kapaċi issa meta għandha korporazzjoni waħda?

Jekk se tiftaħ b'dan il-mod li tneħħi l-esklussivita` ta' l-Enemalta u ddaħħal kompetituri, apparti mill-fatt li l-Enemalta se tiġi iżjed weakened, se tiżdied id-diffikulta` ta' l-awtorita` li tesegwixxi l-funzjonijiet tagħha, speċjalment f'dik li hija security of supply and security of energy production.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, jiena ppruvajt nispjega l- aspett regolatorju f'ċertu dettal biex nuri preċiżament li dawn it-tip ta' perikli ma jeżistux.

L-ewwelnett ħalli nagħmlu daqsxejn eżami realistiku ta' x'kien jingħad u x'qed jingħad issa.

Jien illum nieħu pjaċir nisma' lil kulħadd jgħid li huwa favur il-liberalizzazzjoni tal-komunikazzjoni, imma dan mhux minn dejjem kien hekk.

Meta din in-naħa kienet ipproponiet il-liberalizzazzjoni tal-komunikazzjoni u konna ngħidu li m'għandux ikun hemm prattiċi monopolistiċi - b'riferenza għat-Telemalta - niftakar li kien intqal ħafna kliem simili għal dak li qed nisimgħu illum fuq il-qasam ta' l- enerġija.

Jien ma rridx noqgħod nidħol fl-istorja imma niftakar li wieħed kien ikollu jħallas Lm500 fis-sena biex ikollu linja tal-fax!.

Jekk kont tgħid dawn il-prattiċi nneħħuhom jew nemendawhom b'xi mod, konna nimmaġinaw li se jkun hemm il-falliment tat-Telemalta.

Ħafna drabi jinħoloq ċirku vizzjuż.

Jekk tgħid li l-profitti tiegħek jiddependu minn dak is-settur, awtomatikament kif se tgħid li dak is-settur se tilliberalizzah iqum l- argument li qed tneħħi bażi soda li hija ta' introjtu kbir.

Nieħu eżempju aktar riċenti u nirriferi għal meta konna għedna li servizzi ġodda għandhom ikunu liberalizzati mill-ewwel.

Għaxar snin ilu pajjiżna kien wieħed mill-ewwel pajjiżi fid-dinja li introduċa sistema ta' mobile communications.

Illum l-iktar ħaġa ovvja u l- iktar ħaġa li għandna nużaw u forsi anke nantiċipaw hija l-avvanzi teknoloġiċi ġodda li se jsegwu fuq il-platform tal-mobile communications.

Imma llum l-argument huwa bil-maqlub, cioe' li l-kumpannija nazzjonali Maltacom għandu jkollha, u issa għandha, il-liċenzja biex tikkompeti mal- privat b'sistema ta' mobile communications.

Forsi hawnhekk wieħed jista' jgħidli li s-settur ta' l-enerġija huwa differenti.

Jien nifhem li hawnhekk qed nitkellmu fuq settur differenti imma m'għandi l-ebda dubju li hawn żviluppi anke f'dan il-qasam li m'għandniex inżommu lura minnhom.

Anke hawn qed tinbidel il-mentalita`.

Sa ftit snin ilu konna nitkellmu dwar l-effiċjenza tas-supply - l-argument li qed jagħmel l-Onor.

Buhagiar - u l-kunċett kollu marbut ma' l-effiċjenza tas-supply kien il-bini ta' power stations massiċċi li jipprovdu l-enerġija kollha meħtieġa għal pajjiż sħiħ.

Illum s-sistemi ta' gas turbines li qed jiżviluppaw u sistemi oħrajn ta' produzzjoni ta' l-elettriku qegħdin dejjem jiċkienu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR LOUIS BUHAGIAR: Sur President, jien ma kontx qed nirriferi għall- effiċjenza tas-supply imma għas-sigurezza tas-supply, jiġifieri li jkollna supply sigura ta' materja prima.

Jien kont qed ngħid li l-awtorita` s'issa tista' teżerċita l-funzjoni tagħha li jkollna security of supply minħabba li għandna korporazzjoni waħda, imma malli tiftaħ u jidħlu operaturi differenti li r-raġuni prinċipali ta' l-operazzjoni tagħhom hija l-profitt, ma jkollhiex daqstant say fuq din il-funzjoni fundamentali li qegħdin nagħtuha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Biex almenu nagħlaq l-argument li kont qed nagħmel - irrispettivament qalitux l-oppożizzjoni jew le - ngħid li llum hawn żviluppi teknoloġiċi li jkollok sigurezza ta' servizz effiċjenti fil- qasam ta' l-enerġija billi jkollok operaturi żgħar.

U nagħmel riferenza għall-cover story ta' "The Economist" ta' xi xahrejn ilu li kellu t-tema - qed nikkwota "The Economist", ħalli ħadd ma jgħidli li qed naqbad ma' xi artiklu biex nagħmel xi dig lejn l-oppożizzjoni jew lejn il-gvern - ta' l- iżvilupp tas-sistemi ż-żgħar.

Rigward is-sigurezza ta' supply naħseb li dan huwa marbut mal-qasam ta' ħażniet adegwati ta' żejt - kellna dibattitu sħiħ dwar dan fl-istadju tat- Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Hawnhekk irid ikun hawn minimum stock levels.

Kieku tgħidli x'nantiċipa li se jiġri f'dan ir-rigward, ngħid li nantiċipa li tinħoloq storage company - naħseb li tkun problema jekk hawnhekk nitkellmu fuq "companies" imma trid tkun kumpannija waħda nazzjonali, possibbilment offshoot ta' l-Enemalta; jiġifieri jekk tistaqsi lili ngħidlek li din naraha bħala opportunita` ġdida għall-Enemalta - li tipprovdi spazji lill-importaturi diversi tal-fuels li jużaw dak l-istorage space.

B'dan il-mod, apparti kundizzjonijiet li tagħmel fuq min jimporta, tkun qed tassigura l-minimum levels ta' stock li jrid ikun hemm għal-livell u għall-kwalitajiet differenti ta' żjut, li naturalment iridu jlaħħqu dejjem il-minimu tad-direttiva ta' l-Unjoni Ewropea, li huwa supply għal 90 jum.

Issa jew tagħmel dan f'partijiet mas-suppliers pero` taf li t-total huwa dak, jew preferibbilment tagħmlu permezz ta' storage company li jkollha l-faċilitajiet meħtieġa - irriferejt għall-faċilitajiet eżistenti li nistgħu ninkorporaw taħt din il-kumpannija - u allura tkun taf awtomatikament li l-pajjiż għandu dak il-livell ta' supply.

Infakkar li għamilna wkoll ir-regolament li permezz tiegħu l-gvern ikollu d-dritt jikkonfiska supplies ta' żejt, allavolja jkunu proprjeta` privata, għaliex ma jistax ikun li niġu f'sitwazzjoni fejn fil-pajjiż ikun hawn ħażniet ta' żejt privati u jkun hawn kriżi taż-żejt u ma nkunux nistgħu nikkonfiskawh.

Dak il-poter għamilnih ċar fil-liġi.

Aħna naqraw dwar aħbarijiet internazzjonali kurrenti u nafu li l-Istati Uniti ta' l-Amerika ħassew il-bżonn li jmorru fuq ir-riservi taż-żejt nazzjonali tagħhom sabiex iserrħu kemm ras l-Istati Uniti kif ukoll ras pajjiżi oħrajn li għandhom supply adegwata ta' żejt.

U f'Malta, fil-limitazzjoni tagħna, se nagħmlu l- poter tal-konfiska ta' supplies jekk ikun hemm ċirkostanza li tiġġustifika dan.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, il-Ministru għandu ħabta joqgħod jgħid x'kien jgħid gvern Laburista fil-passat imbagħad ixebbħu mal-preżent u jipprova jiskorja politikament minħabba din it-tixbiha.

Dan qisu qed jaqbad karozza tal-marka Mercedes manifatturata fl-1930 u jqabbilha ma' karozza ta' l-istess marka imma manifatturata llum, u jgħid kemm kien iblah min għamel dik il-Mercedes fl-1930!

Dan ma jagħmilx sens għaliex iċ- ċirkostanzi li kienu jeżistu meta aħna konna nargumentaw favur li jkun hemm monopolju fil-komunikazzjonijiet 10 jew 20 sena ilu, m'humiex iċ- ċirkostanzi li qed nitkellmu dwarhom illum.

Min kien joħlom dak iż-żmien li se jkun hemm il-mobile telephony?

Min kien joħlom li jkun hemm il-cable transmission ta' data?

Jiġifieri ma tistax toqgħod tipprova tbaxxi lil min kien jargumenta mod 20 sena ilu meta ċ-ċirkostanzi kienu totalment differenti, u xxebbaħhom mal-fatti kif inhuma llum!

Jekk fhimtu tajjeb, il-Ministru qal li jantiċipa sitwazzjoni fejn ma jkunx hemm lok għal aktar minn storage company waħda.

Jiġifieri hawnhekk il- Ministru stess qed jinduna li l-esklussivita` f'ċerti sitwazzjonijiet ma jistax ikun hemm alternattiva għaliha.

U l-argument ta' l-oppożizzjoni huwa preċiżament dan, li l-Enemalta bħalissa tant tinsab f'sitwazzjoni tant prekarja fis-sezzjoni ta' l-enerġija li ma tagħmilx sens li jkun hemm iżjed minn operatur wieħed f'dan il-qasam, almenu għalissa.

B'daqshekk m'aħniex ngħidu li jekk 10 jew 20 sena oħra l-Enemalta tkun b'saħħitha m'għandhiex tinfetaħ hi ukoll għall-kompetizzjoni, bħalma għamlet il-Maltacom, pero` għalissa u għall-futur previdibbli din il-korporazzjoni m'hijiex f'qagħda li tinfetaħ għall-kompetizzjoni u titteħdilha l-esklussivita`.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, bħalma tajt eżempji biex nuri li jista' jkollok setturi li għall-mument jiġġustifikaw li tagħmel ċerta razzjonalizzazzjoni ta' kif is-servizz jingħata - jien stess tajt l- eżempju ta' storage company, anke għaliex l-Enemalta għandha faċilitajiet massiċċi li bilfors il-pajjiż ikollu jirrazzjonalizzahom ...

Għaliex inkella x'tagħmel?

Taqbad il-faċilitajiet ta' Ħas-Saptan, Birżebbuġa jew Għar Dalam u tipprivatizzahom?

Jiġifieri huwa veru li jien tajt dak l- eżempju, pero` tajt ukoll eżempji fejn speċjalment għar-rigward tal- ġenerazzjoni ta' l-elettriku, se jagħmel sens minħabba t-teknoloġija ġdida li qiegħda tiżviluppa u li qed tkun focal point anke ta' artikli f'rivisti li żgur jittrattaw bis-serjeta` dan il-qasam - fl-istadju tat-Tieni Qari jiena kont irriferejt għall-fatt li fil-bidu tax-xahar id-dieħel il- gvernijiet tal-pajjiżi ta' l-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant se jagħmlu utilities summit ġewwa Praga u fost l-isfidi li se jaraw taħt it-tema ta' infrastructure for new Europe 2000 se jitkellmu preċiżament dwar l- opportunitajiet ġodda li qed jinħolqu fl-oqsma ta' l-enerġija, ta' l-ilma u ta' servizzi oħra infrastrutturali, preċiżament fid-dawl ta' żviluppi teknoloġiċi ġodda li hawn f'dan ir-rigward ukoll ...

Dawn qed jaraw li din tista' tkun l-opportunita` għalihom kif jagħtu servizzi iktar effiċjenti u iktar mifruxa.

Apparti mir-rappreżentanti ta' gvernijiet, se jieħdu sehem f'dan is-summit uħud mill-aqwa ismijiet kummerċjali li huma speċjalizzati fil-utilities.

Jiġifieri dan huwa żvilupp internazzjonali u Malta ma tistax tgħid li se tagħlaq il-bibien fuq kwalunkwe service provider li jrid jagħtina bis-serjeta` sistema ta' enerġija alternattiva u li jkun irid jagħmel dan billi jikkomunika man-national grid.

Lanqas ma nistgħu ngħidu le għal xi ħadd li jkun irid juża dawn il-mini power stations li qed jiżviluppaw ġodda u jgħid li huwa feasible li jipprovdi sistema ta' elettriku li hija marbuta ma' dak il-compound partikolari.

U hawnhekk m'iniex qed nitkellem fuq science fiction imma qed nitkellem fuq realtajiet li jeżistu f'pajjiżi oħrajn u għar-rigward ta' Malta qed nitkellem diġa` fuq il-bidu - bidu żgħir u neboluż għaliex naturalment għad m'għandniex l-istrutturi biex verament niftħu f'dan ir- rigward - ta' nies li jiġu f'pajjiżna u jagħmlulna proposti f'dan ir- rigward.

Dan ma jfissirx li se nilliberalizzaw kollox.

Aħna rridu nimxu bil-għaqal u rridu nagħmlu pjan b'targets u b'benchmarks preċiżi kif għamilna fil-komunikazzjoni.

F'dan il-qasam issa lkoll kemm aħna qed nitkellmu all the wiser fid-dawl tat-teknoloġija pprovata u qed ngħidu li wasal iż-żmien li fl-aħħar tas-sena jkollna s-second operator ta' mobile communications.

Jista' jkun li jkun hemm lok għat-tielet wieħed, imma mhux qabel is-sena 2003.

Jiġifieri għalkemm neħħejna l-monopolju tal-Maltacom u tal-Vodafone m'għedniex li issa jekk jiġu 20 ruħ li jkunu jridu jagħmlu mobile service, dan jistgħu jagħmluh għada, imma għamilna pjan b'timeframes preċiżi.

Pajjiżi ikbar minna li jemmnu fil-liberalizzazzjoni bl-iktar mod assolut ma jgħidux li kulmin irid jipprovdi s-servizz, jipprovdih.

Ġieli jgħidu li jridu tlieta jipprovdu ċertu servizz partikolari u jagħmlu rkant u jtellgħu l-liċenzja bl-irkant.

Jiġifieri l-fatt li hawnhekk qed ngħidu li l-Enemalta ma jibqagħlhiex l- esklussivita` m'huwiex sinjal li f'daqqa waħda se niftħu l-bibien beraħ u kulmin irid jiġi u jipprovdi servizz ta' enerġija, ta' importazzjoni taż- żejt, ta' distribuzzjoni ta' enerġija, ta' sistemi ġodda ta' l-elettriku u ta' mpjanti kbar ta' reverse osmosis għall-ilma, jista' jagħmel hekk mill- għada.

Aħna qed ngħidu li se nneħħu l-esklussivita` biex almenu nkunu kapaċi nagħmlu dak li għamilna fil-komunikazzjoni, jiġifieri pjan u policies nazzjonali b'timeframes u miri li ma tkunx lanqas biss tista' tapplika għalihom qabel ma jgħaddu numru ta' snin u mbagħad nieħdu l-aqwa għal pajjiżna - għalhekk naqbel ma' meta l-oppożizzjoni qalet li nagħmlu dak li jaqblilna - f'timeframes li nkunu ddefinejna u mhux inħallu l-bibien magħluqa.

Jien la jien favur li l-bieb tiftħu beraħ u lanqas li ssakkru u tarmi ċ- ċavetta tal-katnazz barra.

Hawnhekk li qed nagħmlu huwa li qed inbexxqu l- bieb u qed nagħtu sinjal u ngħidu li l-iżviluppi li ġraw f'oqsma oħra nafu li se jiġru hawn ukoll, u ma rridux inwebbsu rasna u dan il-bieb inżommuh magħluq għaliex għada pitgħada niġu hawn fil-Kamra u kulħadd jibda jgħid li f'"dak" il-qasam partikolari kellna niftħu.

L-appell tiegħi huwa sabiex nagħmlu dan il-pass flimkien.

Fil-komunikazzjoni għamlu l-gvern waħdu imbagħad l-oppożizzjoni kkonvertiet wara, u f'dan jekk trid l-oppożizzjoni nistgħu nagħmluh flimkien.

Jekk imbagħad in-naħa ta' l-oppożizzjoni ma jridux jagħmlu dan, il-gvern jerfa' r-responsabbilta` hu waħdu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Sur President, safejn naf jien kien il-gvern Laburista li beda l-proċess ta' privatizzazzjoni tal-Maltacom u dan kien wieħed mill-ħafna passi li saru sabiex is-settur tal-komunikazzjoni jinfetaħ u jsir iżjed modern.

Huwa veru li kif qal il-Ministru rridu nżommu għajnejna miftuħa għall-iżvilupp li qed isir fis-settur ta' l- enerġija u tar-riżorsi - u jien m'għandi ebda dubju li pajjiżna se jżomm ruħu abreast ma' l-iżviluppi li jsiru f'dan il-qasam - pero` ma jfissirx li dak kollu li jgħodd għall-pajjiżi Ewropej li se jiltaqgħu fi Praga bilfors irridu nadottawh għal pajjiżna.

Daqskemm huwa importanti li pajjiżna jżomm għajnejh fuq x'qed jiġri f'pajjiżi oħra f'dan is-settur, daqstant ieħor huwa importanti li jżomm għajnejh miftuħa għaċ-ċirkostanzi partikolari li jeżistu f'dan il-pajjiż.

Jiġifieri filwaqt li nżommu għajnejna miftuħa għall-iżvilupp li qed isir f'dan is-settur fuq bażi internazzjonali, irridu wkoll inżommu għajnejna miftuħin għaċ-ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna.

U lanqas huwa sewwa li nħallu lilna nfusna niġu pressured minn esiġenzi barranin.

Aħna nafu li ħafna mill-affarijiet li qed jagħmel il-gvern huma sforz il-pressjoni li qed ikollu mill-Unjoni Ewropea.

L-argument tagħna huwa li fis-settur ta' l-enerġija għandna nżommu għajnejna miftuħa għal dak li qed jiġri f'pajjiżi oħra biex naraw dawk l- iżviluppi li jaqblu għalina.

Jien niftakar li kienet din in-naħa li at one stage issuġġeriet li xi kultant ikun iżjed effiċjenti li tagħmel small independent energy-producing units, u n-naħa tal-gvern kienet irreżistiet din l-idea.

Kieku kellna niżvolġu s-settur tal-produzzjoni ta' l-enerġija, illum iżjed immorru fuq dak li kienet qed tgħid din in-naħa, jiġifieri li nagħmlu small independent units.

Nerġa' ngħid li ċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna bħalissa fis-settur ta' l-enerġija huma tali li l-Enemalta għadha m'hijiex preparata biex titneħħilha l-esklussivita`, anzi nkunu qed nagħmlulha ħsara kbira jekk indaħħlulha l-kompetizzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, jien naħseb li qed induru ċirku tond hawnhekk.

Nerġa' ngħid li ħadd m'hu qed jgħid li dan kollu se jsir mil-lum għal għada, imma jekk tassew irridu nżommu għajnejna miftuħa rridu niftħu l-opportunita` almenu fil-livell tal-liġijiet li qed nagħmlu.

U hawn qed ngħidu li m'għandniex nitilqu iktar mill-kunċett ta' esklussivita` għaliex hemm oqsma anke f'dawn is-setturi li jistgħu jkunu liberalizzati minn issa.

Sa ċertu punt diġa` qed jiġri hekk fil-qasam ta' l-ilma għax għandna min jagħmel reverse osmosis plants mhux biss bil-barka tal-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma imma bl-inkoraġġiment tagħha għaliex jipprovduh b'dik is-sistema.

Fil-qasam ta' l-enerġija, jekk teknoloġikament naqblu ma' l-idea ta' small independent units - qed nisimgħu li din hija option oħra li tista' tikkonsidra kif tipprovdi l-enerġija fil-pajjiż - allura lil kulmin irid jipprovdi small independent unit għal żona industrijali, turistika jew ta' żvilupp partikolari se ngħidulu "le" għaliex l-Enemalta għandha l- esklussivita` ta' kull unit ta' enerġija li rridu nipprovdu f'dan il- pajjiż, mhux biss fil-livell ta' distribuzzjoni fejn jien nifhem li trid tibqa' responsabbli min-national grid imma anke fil-livell ta' ġenerazzjoni ta' kull unit ta' l-elettriku f'Malta?

Jew almenu se ngħidu: Ejjew niftħu l-istrutturi biex dan inkunu nistgħu nagħmluh?

Hemm bżonn napprezzaw li kull forma ta' liberalizzazzjoni, meta tagħmilha bħala pass inizjali, huwa pass ta' kuraġġ u trid ċerta fiduċja f'dak li l-pajjiż jista' jagħmel.

Jien nista' nagħti eżempji mill-oqsma kollha ta' liberalizzazzjoni.

Meta lliberalizzajna l-kamp tax-xandir kemm konna smajna vuċijiet jgħidu li dan se jfarrak lill-pajjiż u li se niddividuh u li mhux se jkun tajjeb!

Dwar il-liberalizzazzjoni tal-kummerċ għall-bidu ma konniex nisimgħu li hemm qbil dwaru imma imbagħad wara smajna li dik kienet idea tajba.

L-istess rigward il-liberalizzazzjoni tal-komunikazzjoni li l-gvern preċedenti jgħid li għandu parti minnha.

Veru dan imma seta' jagħmel hekk għaliex bena fuq liberalizzazzjoni reali li saret bil-liċenzji privati fil-qasam tal-mobile communications, tal-paging, tal-liberalizzazzjoni tas-set li jkollok ġod- dar u tat-tneħħija tat-tariffa fuq il-linja tal-fax li rriferejt għaliha aktar kmieni.

Jiġifieri saru miżuri konkreti ta' liberalizzazzjoni totali u nbniet pjattaforma teknoloġika li tagħmel il-komunikazzjoni minn sistema għall-oħra faċli.

Waħda mill-affarijiet li trid fil-liberalizzazzjoni hija l-fakulta` li sistemi differenti, filwaqt li jikkompetu ma' xulxin, jikkomunikaw ma' xulxin jew jagħmlu interconnecting fil-qasam ta' l-enerġija jew ta' oqsma oħra marbuta ma' l-utilities.

Dawn huma kollha eżempji ta' liberalizzazzjoni.

Issa hawn ġejna għal-liberalizzazzjoni fil-qasam ta' l- enerġija, fil-qasam ta' l-ilma u fil-qasam tar-riżorsi minerali, bil- limitazzjonijiet kollha li wieħed irid jagħmel fl-istadju inizjali, fejn inti ma titlaqx tiġri qabel ma titlaq timxi.

Imma ma rridux norbtu lill- pajjiż biċ-ċinga mal-cot u ngħidulu li jrid joqgħod wieqaf dritt!

Aħna qed ngħidulu: Imxi, agħmel pass żgħir 'il quddiem, agħmel pass ieħor, agħmel daqsxejn kuraġġ fik innifsek u fiduċja u ara bil-possibbiltajiet li llum jeżistu x'tista' tagħmel, imbagħad jekk tkun tista' tiġri ftit iktar iġri wkoll!

Imma mhux norbtuh qisu m'hu kapaċi jagħmel xejn.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Sur President, meta nisma' dan id-diskors nistħajjilna qiegħed naqra l-comics għaliex dan id-diskors li għadna kemm smajna huwa diskors tal-comics.

Tħossok timmaġina l-bubble ħierġa minn fuq ras il-Ministru bil-kliem "fiduċja u liberalizzazzjoni".

X'diskors dan!

Qed nitkellmu fuq xi ħaġa fejn f'dak li għandu x'jaqsam ma' sigurta` ta' provvista` ta' enerġija għandna quddiemna sitwazzjoni strateġika li dan il-pajjiż irid jiffaċċja b'mod strateġiku.

U mhux joqgħod ikellimna fuq ir-radio u t-television stations!

Bħallikieku mhux veru dak li kien jgħid Dr. Karmenu Mifsud Bonnici minn din in-naħa tal- Kamra li bl-istazzjonijiet tar-radju tal-partiti ħloqna iktar firda fil- pajjiż.

Mhux veru dan!

Li noqogħdu npinġu l-liberalizzazzjoni qisha Santa Liena, bir-rispett kollu, inkunu qegħdin nirredikolaw il-mod kif nimxu 'l quddiem f'dan il-pajjiż.

Il-liberalizzazzjoni saret il-fetish il-ġdid mingħajr ma nifhmu x'inhi s- sustanza tal-kelma u mingħajr ma nirrealizzaw li l-liberalizzazzjoni, anke f'ċerti oqsma li semma l-Ministru fissret li ċerti fat cats lokali saru aktar ħoxnin.

Ċerti qtates ħoxnin ħxienu iktar filwaqt li l-ispejjeż żdiedu.

Il-liberalizzazzjoni fil-banek?

Għid lill-poplu Malti x'ġabet il- liberalizzazzjoni tal-banek.

Żgur li mhux investiment ġdid.

L-ispejjeż għall-konsumatur għolew, biex issarraf ċekk trid tħallas, biex is-self- employed iż-żgħir ibiddel id-dollari Amerikani li jirċievi fi flus Maltin irid iħallas, biex tħallas il-kontijiet il-bank, trid tħallas ....

Dalwaqt ikollna nħallsu biex insarrfu xi ċekk ieħor tal-gvern!

Ejjew naraw ftit ir- realta` ta' l-affarijiet.

Liberalizzazzjoni fis-sens tajjeb tagħha tfisser li fejn hemm spazju li jagħmel sens li jkun hemm dak l-ispazju tiftaħ għall- kompetizzjoni, imma ma jfissirx li kull meta ddaħħal xi monopolju jew oligopolju ġdid b'daqshekk tkun għamilt xi ġenna ġdida!

Il-punt li qed jagħmel sieħbi l-Onor.

Louis Buhagiar huwa li strateġikament f'pajjiżna fil-qasam ta' l-enerġija ma rridux noqgħodu nitkellmu fuq il-qasam tal-cable.

U dwar il-liberalizzazzjoni fil-qasam tal-cable?

Staqsihom lin-nies x'fissret għalihom din!

Kull ħaġa li jagħmlu dejjem jgħollulhom il-prezz u s-servizz jonqos!

Fejn hi l- liberalizzazzjoni fil-qasam tat-televiżjoni li lill-konsumatur ġovietu bis- serjeta` bħalissa, meta għandna gvern inkompetenti u medjokri li l-aqwa li jiftaħ ċerti bibien għal ċerti nies imbagħad joqgħod lura u jistenna l-flus deħlin għan-NET television?

Dik hija r-realta` tal-liberalizzazzjoni li qed jiftaħar biha l-Ministru!

U issa qed nitkellmu fuq qasam partikolari, li huwa importantissimu, il-qasam ta' l-enerġija.

U hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq żmien il-bużnannu imma qed nitkellmu fuq sitwazzjoni li tista' terġa' tiġri sa xahrejn jew tliet xhur oħra.

Bħala gżira żgħira, jekk ikun hemm xi forma ta' shortage mondjali u nkunu niddependu sempliċement minn kif jaħdmu fuqna u magħna l-importaturi min- naħa u l-multi-nazzjonali l-kbar mill-oħra ma jkollniex arma eżekuttiva li tipprova tassigura li f'pajjiżna jkun hemm xi forma ta' sigurta` ta' supply, xejn iktar u xejn inqas.

U x'inhi l-iktar arma li jista' jkollna biex din is-sigurta` nippruvaw minn dak li għandna, nassigurawha?

Xejn ħlief li l-volum fuq bażi nazzjonali tagħna, żgħir kemm hu żgħiri, ikun taħt kontroll uniku, dak kollu!

Allura issa qegħdin b'dan il-punt kompletament ċar - ċar fis-sens li f'din id-dinja fejn aħna biss tikka nippruvaw għallinqas napplikaw il-globalizzazzjoni u l-liberalizzazzjoni - mhux nitkellmu fuqhom qisna qed nitkellmu fuq il-ġenna mirbuħa - bis-sens għall-pożizzjoni tagħna - u mhux kull ħaġa li jagħmlu ta' l-Unjoni Ewropea fuq bażi kontinentali napplikawha għalina b'għajnejna magħluqa.

Fil-każ tagħna hija xi ħaġa ċara li strateġikament l-unika ħaġa li nistgħu nagħmlu f'sitwazzjoni fejn tista' tqum kriżi - u qed naraw li se tqum kriżi - hija li l-volum żgħir kemm hu żgħir tagħna, għallinqas inżommuh sħiħ u mhux inqattgħuh iktar biċċa biċċa.

U biex iżżommuh sħiħ allura mbagħad għallinqas tista' tuża dan is-suq żgħir li għandek ħalli tkun tista' tassigura l-provvista` tiegħek.

U li tipprova terġa' tispezzetta fl-isem ta' din il-liberalizzazzjoni qisha nerġa' ngħid Santa Liena, fir-realta` ma tfisser xejn ħlief li l-multi-nazzjonali l-kbar u t- transnazzjonali l-kbar jerġgħu jikkontrollaw l-għeruq kollha tat-tmexxija tal-pajjiżi tad-dinja.

Issa għandna gvern fis-sapjenza tiegħu mogħmi bi Brussels u bir-regoli kollha tagħhom li dawn l-affarijiet jiġi jitmellaħ minnhom; l-aqwa li jingħoġob kemm jista' jkun mal-burokratiċi ta' Brussels li ma jimportahom xejn minna u kulma jinteressahom huwa li jekk hemm ir-regola "1(a)", "(b)", "(c)" fi Brussels, trid tapplika "1(a)", "(b)", "(c)" f'Malta u jekk hemm ir-regola "2", "3", "4", "5" fi Brussels, trid tapplika "2", "3", "4", "5" f'Malta xejn iktar u xejn inqas!

U dan il-gvern, b'mod għami, qisu l-ħmar ta' Bendu qed jagħmilha f'kollox din il-ħaġa, inkluż f'xi ħaġa li strateġikament hija daqshekk importanti u vitali għalina mingħajr ma jgħid li r-regola "A", "5", "7", "4", "4" ta' Brussels hija tajba għall-Ġermanja imma għal Malta ma tapplikax.

Qisna qed nagħmlu tellieqa tal-karozzi f'Ben Hur, min jasal l-ewwel!

Jekk hemm il-Litwanja u r-Repubblika Ċeka qed jiġru, ejjew niġru iktar minnhom!

U lanqas qed nindunaw li l-karettuni u r- roti tagħna qegħdin jitberflu bit-tellieqa li qed nagħmlu!

U dan huwa l- punt mhux billi noqogħdu nibnu l-artali fuq il-liberalizzazzjoni u l- globalizzazzjoni.

Iva, dak huwa fenomenu li qed jiġri, imma aħna rridu nużaw moħħna biex fejn jaqbel għalina nużawhom u fejn se joħolqulna problemi naraw kif nilqgħu għalihom.

U mela qisna gniedes għaddejjin lejn ir-romblu!

U dan huwa l-punt li qed jagħmel sieħbi l-Onor.

Buhagiar.

F'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurta` ta' provvista` taż-żejt fil-pajjiż - m'aħniex qed nitkellmu fuq il-cable television issa; jekk nagħmlu sentejn bla cable television, bla NET television u bla Super 1 television ma tkunx ġrat daqshekk ħsara, imma jekk nagħmlu ġimgħa jew tnejn bla provvista taż- żejt, hemmhekk tkun problema - aħna għandu jkollna d-dehen - din in-naħa għandha iżda dan il-gvern m'għandux - li naraw x'inhuma l-miżuri li rridu nżommu f'idejna ħalli meta jinqalgħu ċerti problemi- issa qed nitkellmu fuq Malta mhux fuq Brussels u l-Unjoni Ewropea - dan in-nazzjon ikun jista' jiddefendi ruħu.

Din hija l-issue, Sur Ministru, u mhux aktar ħmerijiet fuq il-liberalizzazzjoni u fuq x'ġara 20, 30 jew ħames snin ilu.

U għalhekk din in-naħa tal-Kamra qed tara din l-issue bħala waħda importantissima, Sur President.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, dak li jkun ġara qabel isir l-iktar rilevanti fil-pajjiż meta tara oppożizzjoni tirriverti lura għalih!

Issa donnu hawn fissazzjoni ġdida min-naħa tal-Kap ta' l-Oppożizzjoni li jirriverti lura għal dan l-idolu tiegħu, Dr. Karmenu Mifsud Bonnici, u jgħid "iva" għax kif kien jgħid tajjeb hu.

Lin-New Labour issa mhux biss difnu totalment, talli qed imur lura għal dak li kien jgħidilna Dr. Karmenu Mifsud Bonnici!

Jien għalija l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jista' jagħmel l- għażliet tiegħu u għar-raġunijiet li jidhirlu li għandu jagħmilhom, imma dan żgur li m'huwiex il-metodu ta' kif pajjiż jimxi 'l quddiem.

Dan huwa l- metodu kif indaħħlu rasna fir-ramel u niġbru kemm nistgħu ramel biex ma narawx x'qiegħed jiġri madwarna.

Huwa faċli li tagħmel il-metafora u tgħid ma nagħmlux bħal Ben Hur u mmorru għat-tellieqa mingħajr ma nindunaw li r- rota tagħna qed titberfel, imma b'dan l-istess argument jien nistaqsi: Allura x'suppost noqogħdu nagħmlu!

Noqogħdu fuq iċ-ċint naraw lil ħaddieħor itellaq imbagħad naraw min jasal l-ewwel biex forsi jħenn għalina?

U aħna nibqgħu barra għaliex ngħidu bil-quddiem li r-roti tagħna m'humiex tajbin!

Imma dawn x'argumenti huma!

Imbagħad nippruvaw norbtu dan kollu ma' l-argument li issa, għaliex se nieħdu miżuri fejn il-pajjiż anke meta jimplimenta d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea jkollu livelli ta' ħażna taż-żejt li huma darbtejn u tliet darbiet daqs li għandna llum, se nipperikolaw is-sigurezza tas-supply tal-fuel fil- pajjiż.

Dawn comics tassew!

Inżidu l-ħażna, nagħmlu proċeduri kif ikollna livelli ogħla u ngħidu li għaliex se nagħmluhom ogħla is-sigurezza tas- supply se tiġi inqas!

Imma kif nista' nifhem lill-oppożizzjoni meta titkellem b'dan il-mod!

Meta nisma' dan jien nista' biss nasal għall- konklużjoni li ngħid li għandhom fissazzjoni li jkunu kontra, f'dan il-każ l-Unjoni Ewropea, u għax jisimgħu argumenti li huma ispirati mill-Unjoni Ewropea, nisimgħu biss din il-lezzjoni kif aħna għandna noqogħdu barra, kif aħna għandna noqogħdu 'l bogħod minn kollox li ma tmurx ir-rota tagħna titnawwar.

Jekk noqogħdu barra mit-tellieqa lanqas biss ikollna bżonn roti!

Sur President, il-gvern qiegħed jagħmel awtorita` regolatorja sabiex jassigura dan kollu u biex Malta jkollha l-istrutturi tassew moderni biex ma jkollniex għalfejn noqogħdu mmorru lura u nispiraw ruħna minn min ippriedka prinċipji li suppost il-Partit Laburista stess kien għamel żmien jgħid li ċaħadhom u issa qed jirriverti lura għalihom.

B'dan il-metodu niżguraw l-iżvilupp f'pajjiżna mhux billi ndeffsu rasna fir-ramel.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, sal-mument li qgħadt bil-qiegħda wara li għamilt l-aħħar intervent tiegħi kont konvint li l-agħar problemi li għandu l-gvern preżenti huma l-medjokrita` u l-inkompetenza, imma wara dan id-diskors qed nikkonvinċi ruħi li għandu t-tielet problema, il-pwerilita`.

Għadna kemm smajna diskors pwerili fuq din il-ħaġa li ma indirizza bl-ebda mod il-punt li qajjimt jien, li allura jkompli jikkonferma li effettivament dan huwa gvern li sempliċement għandu pjan quddiemu li bagħatlu xi ħadd dwar x'għandu jagħmel, u dan hu li qed jagħmel.

Dwar il-kwestjoni strateġika ta' l-importanza tas-sigurezza f'dan il-pajjiż ma qal xejn il- Ministru Zammit Dimech u telaq fuq is-soltu diskors vojt ta' "New Labour" u mhux "New Labour" li lili ħallieni kompletament indifferenti.

Il-punt kruċjali li qajjem l-Onor.

Buhagiar huwa li pajjiż żgħir bħal tagħna, f'ċirkostanzi li għandhom x'jaqsmu ma' kif jaħdem is-suq taż-żejt mondjalment, irid jipprova jassigura - bħala pajjiż mhux bħala importaturi spezzettati - li jkollu kemm jista' jkun xi forma, żgħira kemm hi żgħira, ta' bargaining power.

Li din is-saħħa żgħira imbagħad tkompli tispezzettaha ma jagħmilx sens, la 20 sena ilu, la llum u lanqas għada.

Dan huwa l-punt li qed tagħmel l-oppożizzjoni, u minflok jirrispondi għal dan il-punt, il-Ministru, bil-pwerilita` li issa saret it-trademark tiegħu, ipprova jiżvijja b'ħafna diskors vojt.

Aħna qed nieħdu stand fuq din il- ħaġa għaliex din hija vitali għall-pajjiż u tista' tiskatta tlieta, erba' xhur oħra.

Dawn kienu jitmellħu bina sena ilu fuq il-hedging agreement li għamilna fuq iż-żejt u ppruvaw iwaqqgħuna għaż-żuffjett.

Kellna l-bravu Prof. Bonnici li beda jgħidilna kemm konna stupidi meta konna fil-gvern li għamilna dan l-agreement.

Qalilna: Ara aħna kemm aħna bravi, neħħejnieh il-hedging agreement!

U minn dak iż-żmien 'il hawn il-pajjiż tilef Lm25 miljun!

Issa qed nerġgħu nagħmlu l-istess fuq livell strateġiku.

U jiġi hawnhekk l-Onor.

Zammit Dimech b'dawn il-pwerilitajiet kollha tiegħu.

Sur President, lill-Onor.

Zammit Dimech ngħidlu li l-istockpiling u s- sigurta` ta' provvista` li għandha x'taqsam ma' żejt f'pajjiż ma tridx tittrattaha bil-leġġerezza li biha wieħed, per eżempju, jittratta provvista ta' teddy bears għall-elezzjoni!

Hemm differenza bejn waħda u oħra.

It- teddy bears għall-elezzjoni mod - dawk xi ħaġa li jifhem fihom l-Onor.

Zammit Dimech għax kellu stockpile minnhom u ħadimhom tajjeb imma baqagħlu xi ftit għax m'aċċettawhomx u bagħtuhomlu lura - imma ż-żejt differenti.

Onor. Zammit Dimech, ma nistgħux nittrattaw l-istockpiles taż-żejt bl- istess leġġerezza li bihom wieħed jittratta l-istockpiles tat-teddy bears imsemmija "Francis" jew xi ħaġa oħra!

Dawn x'affarijiet huma!

Dan huwa s- sens li rridu niffaċċjaw u mhux dan il-pwerilita` ta' diskors li għadu kemm għamel il-Ministru Zammit Dimech.

Mela l-pupi u ż-żejt tittrattahom bl- istess mod!

Din xi pwerilita` hi!

Il-punt ewlieni li qed jagħmel u li ilu jipprova jisħaq fuqu tajjeb ħafna l-Onor.

Louis Buhagiar kien preċiżament dan, li aħna bħala nazzjon għandna nieħdu kull miżura, indipendentement minn x'jgħidu Brussels u l-Unjoni Ewropea.

Dawk għandhom il-concerns tagħhom, u għandhom kull dritt għalihom, imma aħna għandna l-concerns tagħna.

Aħna għandna affarijiet li huma differenti minn Brussels u allura l-concerns tagħna rridu niddefinuhom u naħdmu fuqhom skond il-bżonnijiet u ċ-ċirkostanzi tagħna bħala gżira żgħira.

U ma joqgħodx jiġi jgħidli kemm tbiddlet it-teknoloġija!

Forsi fit- teddy bears tbiddlet it-teknoloġija, imma ż-żejt jibqa' li hu.

Rajna tliet ġimgħat ilu lill-Ingilterra u lil Franza - kont hemm u naf x'kien hemm - ipparalizzati.

Issa dawn pajjiżi kbar u ġew ipparalizzati għaliex kellhom strikes interni, aħseb u ara aħna li minbarra strikes interni, jista' jkollna l-produtturi li ma jibagħtulniex iż-żejt!

Din ħaġa li kienet se tiġri fis-snin sebgħin, u tista' tiġri llum u għada.

U toqgħodx tilgħabha tal-bravu b'dan il-mod!

Għidilna x'jista' jsir jekk tinqala' xi ħaġa bħal din jekk aħna nkunu spezzettati, kollox ikun biċċa biċċa.

Dawn kulma huma importaturi.

Jekk il-maġġur tagħhom jgħidilhom li m'għandux żejt għalihom x'se jagħmlu jekk ma jkunx hemm gvern, awtorita` jew korporazzjoni bis-saħħa tas-suq kollu Malti - saħħa relattiva żgħira, imma almenu għandek dik is-saħħa - li jkun qed jagħtiha l-backing.

Jekk is- suq Malti kollu kemm hu huwa żgħir, aħseb u ara kwart jew terz minnu kemm hu iżgħar!

Dan huwa l-punt kollu u m'hemmx għalfejn ta' ħafna fireworks u ħafna pwerilitajiet x'ħin niġu biex nirrispondu.

Sur President, jiena nsostni li din in-naħa tal-Kamra għandha raġun tgħid li ma nistgħux nibqgħu nagħlqu għajnejna għal din il-ħaġa u għalhekk qed nagħmlu stand fuqha.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, għandi t-tentazzjoni ngħid li il tono fa la musica.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni m'għandux jissorprendi ruħu li nwieġbu bit-ton li jitkellem hu.

Jekk ma jogħġbux ma jużahx hu, imma meta jużah hu jien inwieġbu b'dak it-ton għaliex jien issa mhux fuq it- teddy bears se nkellmu imma fuq it-tuffieħ, iċ-ċikkulata u t-toothpaste.

Il- mentalita` li bilfors trid tiċċentralizza biex ikollok sigurta` ta' supply kienet tapplika għall-gvern li hu kien jappartjeni għalih, meta kien jgħid li biex f'Malta nkunu ċerti li jkollna l-ikel biex nieklu, irid jimporta kollox hu jew irid jagħmel sistemi ta' bulk-buying.

U x'kien jiġri mbagħad?

Kien jasal it-tuffieħ?

U kif kien jasal!

Imma kien jasal tuffieħ li ma jridu ħadd, li kien ikun imnawwar u li f'pajjiżi oħra kienu jikklassifikawh għall-annimali u kienu jibagħtuh hawnhekk għaliex il-gvern kien jaċċetta kollox bil-bulk buying.

M'huwiex veru li biex ikollok sigurta` ta' supply ta' oġġett, ikun xi jkun, hemm bżonn li tagħmel dan b'mod ċentralizzat.

It-tieni nett - u dan għalija huwa kruċjali - hawnhekk qed nagħmlu argumenti sħaħ dwar klawsola li sempliċement tgħid li m'għandniex inħallu lill-Korporazzjoni Enemalta bilfors fi stadju ta' esklussivita` fl-operat tagħha.

Imma xi ħadd b'daqshekk qed jgħid, jew f'xi intervent li jien għamilt qabel f'din il-Kamra għedt, li l-funzjoni li din il-korporazzjoni għandha llum li timporta ż-żejt se tispiċċa mil-lum għal għada?

Jew xi ħadd qal li jekk stess jingħataw liċenzji oħrajn mhux se jkun hemm kondizzjonijiet dwar stocks minimi li għandhom jinżammu?

Anzi kienet din in-naħa tal-Kamra stess li kienet qalet li l-istocks minimi għandna ngħolluhom ferm aktar mil-livelli attwali.

Allura hemm bżonn l-għerf ta' Salamun, jew hemm bżonn nagħmlu xi kalkoli dwar kif iż-żejt jitla' verament f'wiċċ l-ilma u għar-rigward ta' l-argumenti kollha biex ngħidu li jkun hemm sigurta` akbar jekk l-istock levels ta' pajjiżna jkunu ogħla minn dawk li huma llum?

Iva l-oppożizzjoni anke fuq din issib diffikulta` għaliex iddeċidiet li tmur lura għall-kunċetti antikwati kif tirraġuna?

Jien nerġa' ngħid li l-oppożizzjoni tagħmel l-għażliet tagħha hi, imma nfakkar li fil- liberalizzazzjoni tal-kummerċ, wara qalet li kellna raġun u l-istess meta lliberalizzajna x-xandir u l-qasam tal-komunikazzjoni.

Imma allura hemm bżonn li dawn dejjem jiddestinaw lilhom infushom li jħallu ma nafx kemm-il sena tgħaddi biex jgħidu li għandna raġun!

Qatt m'huma kapaċi jgħidulna li għandna raġun bil-quddiem!

Dan huwa l-appell li qed nagħmel jien.

L-istrateġija kollha nazzjonali biex il-pajjiż jekk hemm bżonn jimporta hu, jekk hemm bżonn iżomm ħażniet hu, jekk hemm bżonn jagħmel kumpannija nazzjonali ta' stock levels, l-istrateġija nazzjonali li jkollna stock levels ogħla b'darbtejn jew bi tliet darbiet dak li għandna llum huwa kollu parti minn strateġija biex aħna jkollna s-sigurta` kollha ta' supply għall- pajjiż.

Dan apparti - u hawnhekk nikkwota minn fatti magħrufa nazzjonalment - mill-fatt li dan il-gvern filwaqt li juża s-sistema li kien juża l-gvern preċedenti li jixtri ż-żejt fuq dak li jissejjaħ l-ispot market ma qagħadx lura milli jkompli jsaħħaħ u jtejjeb ftehim bilaterali bħalma huwa l-ftehim mal-pajjiż ġirien ħabib tagħna, il-Libja, biex ikollna supplies adegwati ta' żejt.

Dan il-pajjiż taħt il-gvern preżenti ma qagħadx lura milli jesplora li jkollna sigurta` ta' provvista b'metodi oħrajn bħal li Malta tkun intitolata li tkun parti minn gas pipeline li llum nafu li huwa ppjanat bejn il-Libja u l-Italja u li Malta tipparteċipa fi proġetti bħal dawn.

Allura dan kollu jfisser li aħna ma jimpurtaniex milli jkun hawn il-provvisti adegwati f'dan ir-rigward?!

Kemm iridu jagħmlu spinning iktar biex ibellgħuha lil xi ħadd din!

Aħna nemmnu bis-serjeta` li għandu jkun hemm provvisti adegwati, pero` ma nemmnux li biex tagħmel dan trid bilfors iżżomm b'mod riġidu legali struttura li biha tħalli kollox f'idejn korporazzjoni waħda.

Meta konna ngħidu hekk għall-ikel konna nieklu l-ikel li pajjiżi oħra jitimgħu lill- bhejjem u meta bħala poplu Malti konna nsiefru, konna nfittxu ċ-ċikkulata u t-toothpaste għaliex kien hawn gvern li jgħid li jekk dawk ma jipproduċiehomx b'mod ċentrali ma jkunx hawn sigurta` tagħhom.

Dik kienet sigurta`!

Aħna ma nitkellmux b'dan il-mod.

Aħna nitkellmu b'fatti, bi pjani konkreti u bi pjani li ma jiddependux minn strutturi riġidi, antikwati u ċentralizzati mill-Istat bħallikieku mingħajhom ma tista' tagħmel xejn fil-pajjiż.

THE CHAIRMAN: Niġbdilkom l-attenzjoni għall-fatt li qed ikollna ħafna ripetizzjoni.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, wara dan id-diskors tal-Ministru xtaqt inqajjem punt żgħir.

M'iniex se nipprova nkun polemikuż, pero` tajjeb infakkar lill-Kamra x'kien ġara meta gvern Laburista, fil-bidu tas- sebgħinijiet, kien daħal fi kwestjoni mal-gvern Ingliż u waħda mill- pressures li ġabu dawn l-operaturi privati fil-qasam ta' l-enerġija kienet preċiżament li ma jfornux lil Malta biż-żejt.

Jiġifieri dawn kienu użaw is- saħħa ta' dan il-fatt biex jinfluwenzaw id-deċiżjonijiet u l-pożizzjoni tal- Gvern Malti.

Jiġifieri altru milli qed nitkellmu fuq it-toothpaste u ċ- ċikkulata imma qegħdin nitkellmu fuq affarijiet ta' importanza kbira għall- pajjiż.

Pajjiżna huwa żgħir u huwa suġġett ħafna għal dak li jiġri fil- qasam ta' l-enerġija.

Aħna ma rridux li jiżvolġu sitwazzjonijiet bħal dawk li kellna fis-sebgħinijiet, fejn ikun hemm forzi operattivi barranin li jużaw is-saħħa tagħhom fis-suq biex jinfluwenzaw mhux biss lis-settur ta' l- enerġija imma anke d-deċiżjonijiet tal-gvern Malti.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, biex wieħed jenfasizza l- punt nerġa' ngħid li bl-emendi li qed nagħmlu, aħna mkien m'aħna qed nippruvaw nispustaw b'xi mod mill-proċeduri li l-pajjiż uża s'issa għall- importazzjoni taż-żejt.

Kulma qed ngħidu hu li bħala punt ta' liġi mhux bilfors li din il-funzjoni tibqa' waħda esklussiva.

Issa jekk tinfetaħx jew le, f'liema żmien tinfetaħ u liema timeframes u benchmarks jintużaw, huma kollha issues ta' policies nazzjonali li l-gvern jifformola fl-aħjar interess tal-pajjiż.

Hu x'inhu, li nistgħu nassiguraw bħala gvern hu li aħna mhux biss se nżommu ma' l-istock levels preżenti imma se ngħolluhom għal-livell Ewropew, li huwa livell superjuri għal dak li għandna llum u allura dak fih innifsu huwa livell aħjar ta' sigurta` ta' supply.

Huwa żgur ukoll li rridu nirrazzjonalizzaw bl-iktar mod effiċjenti s- sistemi tal-ħażna taż-żejt biex inkunu f'qagħda li ma jkollna l-ebda diffikulta` nużaw iż-żjut kollha li jkollna bżonn.

Huwa fatt ukoll li qed nirriżervaw għall-gvern il-poteri kollha eżekuttivi, inkluż il-poter tal- konfiska, f'sitwazzjonijiet ta' kriżi jew fejn ikollna ħtieġa oħra.

Huwa fatt ukoll li qed nirriżervaw għalina, bħala gvern u bħala korporazzjonijiet pubbliċi, kull fakulta` ta' negozjati bilaterali ma' dawk il-pajjiżi li jidhrilna biex ikollna provvista taż-żejt mingħajr ma niddependu biss fuq suppliers ta' natura kummerċjali.

Huwa fatt ukoll li qed nesploraw bl-iktar mod attiv il-possibbilta` li jkollna forom oħra ta' enerġija pprovduta lill-pajjiż, bħalma huwa l-proġett tal-pipeline tal- gass, u li bihom pajjiżna jkollu livelli ta' sigurta` ferm ogħla.

Jiġifieri kulma qed jagħmel il-gvern huwa marbut b'mod konkret ma' livelli aħjar ta' sigurta` fuq dan is-suġġett li naqblu li huwa delikat.

Allura li noħolqu kontroversja bla bżonn fuqu huwa, bir-rispett kollu, biex verament nagħmlu l-argumenti għall-gallarija.

Ma ġara xejn b'daqshekk.

Qegħdin fil- kamp politiku u xi kultant nagħmlu hekk ukoll, imma almenu ejjew naqblu fuq il-fatti u mhux fuq jekk għandniex opinjonijiet differenti għaliex il-fatti fl-aħħar mill-aħħar se jkunu l-bażi tal-ġudizzju ta' l-operat ta' gvern u kif tipparaguna dak il-gvern ma' gvernijiet oħra.

Bħala fatti dawn huma l- pjani tagħna, u dawn il-pjani naturalment fil-mument opportun nippubblikawhom, nispjegawhom u niddiskutuhom ma` kulmin ikun hemm bżonn.

Sur President, fuq suġġeriment ta' l-oppożizzjoni se nippreżenta l-emenda dwar il-kwestjoni li ma kienx hemm riferenza ċara għal subklawsola (1).

L- emenda taqra hekk:

"S" F'paragrafu (g) ta' partita 3 fit-Tieni Kolonna tat-Tieni Skeda riferibbilment għall-partita "Att dwar il-Produzzjoni tal-Pitrolju, Kap. 156" minflok il-kliem "fis-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu" għandhom jidħlu l-kliem "f'dan l-artikolu".

"S" In paragraph (g) in item 3 in the Second Column of the Second Schedule with reference to the item "Petroleum (Production) Act, Cap.

156" for the words "in subarticle (1) of this article" there shall be substituted the words "in this article".

Sur President, nipproponi wkoll emenda oħra li tgħid hekk:

"T" Fit-Tieni Skeda l-partita 1 fit-Tieni Kolonna riferibbilment għall- partita fl-Ewwel Kolonna "Ordinanza dwar l-Importazzjoni, Magazzinaġġ u Bejgħ ta' Pitrolju, Kap. 25" għandha tiġi enumerata mill-ġdid bħala partita 2, u minnufih qabilha għandha tidħol il-partita li ġejja:

Fit-test Malti tiegħu minflok il-kelma "pitrolju" kull fejn tinstab, inkluż fit-Titolu u fin-noti marġinali, għandha tidħol il- kelma "petroleum".

"T" In the Second Schedule item 1 in the Second Column relative to the item in the First Column "Petroleum (Importation, Storage and Sale) Ordinance, Cap.

25" shall be renumbered as item 2 and immediately before it there shall be inserted the following item:

In the Maltese text thereof for the word "pitrolju" wherever it occurs, including the Title and marginal notes, there shall be substituted the word "petroleum".

Sur President, din l-emenda hija konsistenti ma' dik li għamilna wkoll għat-titlu ta' Kap 156 u hija konsistenti ma' emendi oħra li qbilna dwarhom anke ma' l-oppożizzjoni.

Dan forsi jindika li hemm okkażjonijiet fejn il- gvern u l-oppożizzjoni jaqblu dwar l-emendi.

Anke fil-passat kien hemm ħafna okkażjonijiet fejn qbilna u nispera li dan ikun l-ispirtu li janimana, mhux biss fuq issue waħda partikolari jew oħra imma anke kif għada pitgħada għad irridu naħdmu fl-interess nazzjonali.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l- emenda "O", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "O" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "P", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "P" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "Q", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Q" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "R", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "R" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "S", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "S" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija l-emenda "T", kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "T" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 36 u t-Tieni Skeda kif emendati.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, il-Kumitat ġie sospiż fit-8:30 p.m. u rriżuma 20 minuta wara.

THE CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi Klawsola 36 u t-Tieni Skeda kif emendati.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

251 FAVUR: 29

L-Onor. | | | |Agius Francis |Galea Louis | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Josef |Hyzler George | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Muscat Claude | |Debono Giovanna |Pullicino George| |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Fenech Adami |Zammit Ninu | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Censu | |

KONTRA: 27 L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles|Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Refalo Anton | |Cilia Joe |Sammut Joseph | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph|Vella George | |Dalli Helena |Vella Karmenu | |Farrugia Angelo | | | | |

Klawsola 36 u t-Tieni Skeda, kif emendati, għaddew u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew nem. con. u ġew ordnati biex isiru parti mill- Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nipproponi li l-iskrivan tal-Kamra jkun awtorizzat jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija u jagħmel xi emendi żgħar u r-renumbering li jkun hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-Kumitat qabel li l-iskrivan tal-kamra jkun awtorizzat jikkoreġi xi żbalji ta' l-ortografija, u jagħmel xi emendi żgħar u r-renumbering li jkun hemm bżonn.

Fid-8.54 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta l- Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-KOMPETIZZJONI

COMPETITION (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru jipproponi t-Tieni Qari.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, nipproponi t-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il- Kompetizzjoni.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Speaker, għaddew ħames snin mill-promulgazzjoni ta' l-ewwel liġi li kellna li tirregola l-kompetizzjoni.

Kien pass innovattiv, ma kellniex il-kunċett ta' regolamentazzjoni tal-kompetizzjoni u naturalment issa f'dan il-perijodu kellna l-benefiċċju li tgħallimna xi ftit minn dik il-liġi, apparti li kellna wkoll l-opportunita` naraw pajjiżi oħra kif żviluppaw il-kunċett.

Huwa kunċett li jinkwieta lil ħafna nies, fis-sens li huwa kunċett importanti li wieħed jifhmu għaliex din it-tip ta' regolamentazzjoni jista' jkollha influwenza kbira fuq il-mod ta' kif isir il-kummerċ f'Malta u allura tinfluwenza lill-kummerċanti, pero` iktar importanti għax tinfluwenza wkoll lill-konsumaturi.

Dan kunċett jippreokkupa ħafna lin-nes - saħansitra semmih l-Mons.

Arċisqof fl-omelija li għamel fil-quddiesa solenni fl-okkażjoni ta' l- indipendenza - fejn esprima t-tħassib tiegħu dwar kemm fil-pajjiż jeżistu strutturi biex jikkontrollaw l-abbuż fil-kummerċ u li ma jippermettux li l- ħuta l-kbira tiekol lill-ħuta ż-żgħira.

Ovvjament l-istrutturi qegħdin hemm u huwa dover tagħna - għaliex aħna wkoll naqsmu dan it-tip ta' tħassib - li naraw li dawn it-tip ta' strutturi dejjem jitjiebu.

F'dawn il-ħames snin għamilna l-ewwel passi f'dan il-kamp daqshekk delikat li jassiguraw il-vantaġġi li toffri l-ekonomija tas-suq jiġu gawduti u anke li l-kummerċ f'Malta jinżamm dejjem ħieles fl-interess tan- negozju u tan-negozjanti, pero` aktar u aktar fl-interess tal-konsumatur.

Il-politika ekonomika tal-protezzjoniżmu kif ukoll il-politika tal-kontroll tal-gvern fuq l-ekonomija mietet il-mewta naturali tagħha - naħseb li ħadd minna llum ma jiddispjaċih ħafna għal dan - u llum huwa aċċettat minn kulħadd, anke min-naħa l-oħra tal-Kamra, li huwa fl-interess tal-partijiet kollha li l-kummerċ inżommuh ħieles u ġust għaliex b'dan il-mod biss tista' ssir pressjoni fuq il-prezzijiet fl-interess tal-konsumatur.

Hekk biss ukoll jistgħu jkampaw in-negozji ż-żgħar.

U l-istess kif fil-liġi ngħidu li biex tkun ħieles, aħna rridu nkunu skjavi tal-liġi, hekk ukoll irridu nirrikonoxxu li għandu jkun hemm regolamenti proprju biex dak l-istess kummerċ jibqa' ħieles.

Naħseb li huwa assolutament importanti li wieħed jifhem dan il-kunċett altrimenti jsib ruħu ffaċċat b'paradoss li jħawdu għaliex wieħed jista' jaqa' fl-iżball li jgħid li m'hemmx sens li tagħmel ħiltek biex tikber fil- kummerċ biex tkun tista' iktar tippenetra u tikkontrolla swieq, meta imbagħad jiġi gvern li jemmen fis-suq ħieles - kif nipprofessaw li aħna aħna - u jagħmillek regolamenti proprju biex iżommok lura.

Għalhekk naħseb li huwa importanti li wieħed jifhem li dawn it-tip ta' regolamenti qegħdin hemm proprju biex jissalvagwardaw il-ħelsien tal-kummerċ.

M'huwiex l-iskop ta' liġijiet bħal dawn li jippenalizzaw lil min jikber.

M'aħniex qegħdin b'xi mod nirristrinġu l-kobor tan-negozju imma dak li qed inrażżnu b'dawn it-tip ta' liġijiet huwa l-abbuż tal-kobor u ta' min ikollu dominanza fis-suq.

Naħseb li huwa importanti li meta wieħed jiġi biex jiddiskuti din it-tip ta' liġi, iżomm dan quddiem għajnejh.

Importanti wkoll li l-players kollha f'din il-logħba jkunu jafu r-regolamenti u jkunu moħħhom mistrieħ li dawn qegħdin jiġu mħaddma tajjeb, b'effiċjenza, b'imparzjalita` u bi trasparenza.

Kif jaf kulħadd, il-liġi li kellna s'issa u anke l-emendi li qed nipproponu huma mudellati fuq liġijiet simili għal dawk Ewropej u bqajna nsegwu l-iżviluppi fil-kontinent biex minn żmien għal żmien intejbu l-liġi, u din hija l-ewwel opportunita`.

Il-benefiċċju ta' l-esperjenza m'għandux jiġi minimizzat, għaliex dawn l-emendi huma frott ta' dik l-esperjenza kif ukoll rifless ta' żviluppi paralleli li seħħew madwarna, u kif naħseb se jgħidu żgur il-kelliema ta' l-oppożizzjoni, qegħdin isiru biex naqblu ma' l- acquis ta' l-Unjoni Ewropea.

Żgur li din m'għandhiex tkun xi ħaġa li tħamrilna wiċċna, anzi hija ħaġa li niftaħru biha.

Il-liġi li għaddiet f'Diċembru ta' l-1994 saret bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra u jien m'għandi l-ebda dubju li dawn l-emendi se jsibu l- konfort ta' l-oppożizzjoni wkoll għaliex fil-verita` ma naħsibx li qegħdin immissu l-prinċipji, anzi naħseb li l-emendi li qegħdin nagħmlu huma ntiżi biex jirranġaw l-affarijiet.

Tajjeb li għalhekk wieħed jara x'qegħdin fil- fatt nipproponu.

Naħseb li l-aktar żvilupp importanti huwa t-trasferiment ta' ċerti poteri li s'issa kienu eżerċitati mill-kummissjoni għal fuq id- direttur kif ukoll l-introduzzjoni ta' poteri ġodda lid-direttur.

Ma rridux ninsew li l-istrutturi li għandna huma ta' uffiċċju mmexxi minn direttur li għandu funzjonijiet speċifiċi u għandna wkoll kummissjoni li huwa tribunal ippresedut minn maġistrat li għandu żewġ persuni tekniċi jassistuh, liema persuni għandhom ċerti poteri.

Sal-lum dawn il-poteri kienu kważi kollha eżerċitati minn din il-kummissjoni, naturalment istigati mid-direttur.

Fil-liġi li għandna sal-lum insibu li d-direttur għandu essenzjalment rwol konsultattiv u investigattiv.

Ftit li xejn nistgħu ngħidu li d-direttur jaġixxi b'mod dirett fil-konfront ta' xi nuqqas taħt il-liġi ħlief billi jirriferi għall-kummissjoni.

Jista' jaġixxi ex officio jew fuq complaint ta' xi ħadd interessat jew fuq talba tal-ministru stess.

Għalhekk nistgħu ngħidu li bil-liġi eżistenti l-kummissjoni effettivament taġixxi hi pero` istigata mid-direttur.

Kif qed ngħid, il-kummissjoni hija tribunal suġġett għar-regoli li jinvolvu t-tul ta' żmien li jġib miegħu s- smigħ tal-kawżi u dan it-tul ta' żmien jista' f'xi każi jkun detrimentali għal min ikun qed isofri l-konsegwenzi tal-ksur tal-liġi.

L-ewwel poter ġdid li qed jingħata lid-direttur, liema poter li ma kienx jinstab fil-liġi eżistenti huwa li jaġixxi b'mod dirett u immedjat f'ċerti każijiet waqt li tkun għaddejja investigazzjoni.

Qed nirriferi għas-setgħa li d-direttur joħroġ b'ordni ta' waqfien u ebda tkomplija, liema ordni naħseb li tista' tkun arma tajba biex id-direttur jaġixxi malajr f'każijiet li jistgħu jiskonvolġu s-suq.

Dan forsi nistgħu nqabbluh mal-mandat ta' inibizzjoni, fis-sens li d- direttur jista' proviżorjament jordna l-waqfien ta' ċerta tip ta' azzjoni dejjem sakemm jitkompla s-smigħ tal-kawża.

S'issa għad m'għandniex eżempji prattiċi ta' kif intuża dan il-poter għaliex naturalment kien għadu ma jeżistix, pero` kien hemm każijiet fejn kieku kien hemm dak il-poter probabbli kien jintuż.

Naħseb li jkun tajjeb li wieħed iżomm quddiem għajnejh li meta jkun hemm ksur ta' din il-liġi l-effett mhux dejjem tista' ssarrfu fi flus, jiġifieri mhux dejjem tista' ssarraf fi flus il-ħsara li tkun qed issir lill-individwi milquta ħażin minn min jabbuża.

U tajjeb allura li jkun hemm dan it-tip ta' poter għaliex huwa l-mod ta' kif issalva lil xi ħadd li jibqa' fin-negozju.

Huwa fl-interess tal-kompetizzjoni stess li min jabbuża ma jkomplix jagħmel dan u mhux biżżejjed li wieħed jirraġuna bil-mod li jista' jfittex għad-danni għaliex din m'hijiex dejjem is-soluzzjoni.

Jien naħseb li dan huwa poter interessanti bħala esperiment, liema poter għandu jiġi wżat b'kawtela bl-istess mod kif jintuża l-mandat ta' inibizzjoni fil-qorti.

M'għandux ikun il-mod ordinarju ta' kif id-direttur jintervjeni, imma għandu jkun użat dejjem f'ċirkostanzi li huwa jħoss li kemm-il darba ma jużahx il-ħsara li ssir tkun irriparabbli.

Poter ieħor ġdid u importanti li qed jingħata lid-direttur huwa dak li jasal għal ftehim fuq il-piena bħala alternattiva għall-proċeduri fil- qorti, dawk li jistgħu jissejħu bħala l-compromise penalties.

Fil-fatt Artiklu 26A kif propost jitkellem dwar il-possibbilta` li d-direttur, f'każ fejn in-nuqqas ikun ta' importanza relattivament żgħira li pero' xorta kienet tiskonvolġi s-suq u toħloq distortion ta' competition jekk ma tiġix imwaqqfa u li tista' ma tkunx daqstant preġudikanti, jimponi piena żgħira - fil-fatt fl-istadju ta' kumitat se nipproponu xi emendi għal dan għaliex hemm xi żball - bħala alternattiva għall-proċeduri fil-qorti.

Dan huwa mod li bih, kemm-il darba d-direttur jasal għal ftehim, il-kwestjoni tkun tista' tieqaf hemm.

Estensjoni tal-kunċett insibuh f'Artiklu 26B kif propost li jitkellem proprju dwar "estinzjoni ta' responsabbilta` kriminali".

Hawnhekk ukoll taħt ċerti ċirkostanzi u taħt il-parametri stabiliti minn dan l-artiklu stess id-direttur se jkollu l-poter li jasal fi ftehim ma' min ikun qed imur kontra din il-liġi biex iħallas il-multi, liema multi m'għandhomx ikunu inqas minn 50% tal-minimu stabilit u mhux aktar minn 75% tal-massimu biex jiġu evitati proċeduri fil-qorti.

Hawnhekk l-iskop huwa li wieħed jaċċetta n-nuqqas tiegħu u jħallas multa; m'huwiex daqshekk importanti li kemm-il darba jkun hemm dan it-tip ta' rikonoxximent immorru l-qorti imma għandna nħallu l-ħin tal-qorti għal każi li forsi huma iżjed kontroversjali.

Jien naħseb li dawn huma żewġ poteri importanti ħafna.

Funzjoni li qabel kienet responsabbilta` tal-kummissjoni u li qed tgħaddi fuq id-direttur hija dik ta' l-individual exemption.

S'issa din kienet toħroġ biss mill-kummissjoni, imma b'din il-liġi qegħdin nipproponu li l- individual exemption tibda toħroġ mid-direttur.

Kif kont qed ngħid, il- konċett m'huwiex ġdid għaliex l-individual exemption diġa` kienet teżisti, li hemm ġdid huwa li din l-eżenzjoni se tibda toħroġ mid-direttur minflok mill-kummissjoni u barra minn hekk se jkun hemm il-possibbilta` li min ma jaqbilx fuq kif ikun aġixxa d-direttur se jkun jista' jappella lill- kummissjoni.

Jiġifieri din hija forma ta' eżami doppju li naħseb li huwa ta' utilita` għal kulħadd.

Tajjeb li wieħed jgħid li s'issa ma kienx hemm każijiet ta' individual exemptions mhux għaliex ma kienx hemm talbiet, imma għaliex il-ftit talbiet li kien hemm ma nkwadrawx ruħhom fl-iskop tal- liġi.

Mr Speaker, kieku wieħed kellu jistaqsini x'tip ta' ftehim jista' jingħata individual exemption nista' naħseb f'każijiet fejn għandek xi tip ta' tying agreements li jmorru kontra Artiklu 5, pero` f'ċerti ċirkostanzi wieħed jista' jikkonsidra xi tip ta' eżenzjoni.

Per eżempju, jekk wieħed ikun qed jipprova jbigħ prodott ta' ċertu tip u jkun hu li jinsisti u jikkonvinċi lid-direttur li biex ibigħu hemm bżonn li jkun selective fid- distribution tiegħu, wieħed jista' jikkonsidra li jkun hemm eżenzjoni għal dan it-tip ta' agreement.

Fil-fatt dan il-kunċett ta' appell lill- kummissjoni naħseb jikkaratterizza l-aspetti kollha fejn ġew trasferiti poteri lid-direttur jew fejn qed jingħataw poteri ġodda għaliex kif qegħdin ngħidu, il-poteri kollha li kienu f'idejn il-kummissjoni llum qed jingħataw lid-direttur u b'hekk qed nikkreaw lok ta' appell lill-kummissjoni, liema appell naħseb li jieħu gost bih kulħadd.

Żvilupp ieħor importanti li naħseb ta' min jinnotah huwa f'dak li għandu x'jaqsam ma' Artiklu 30 tal-liġi prinċipali li kien jeżenta lid- dipartimenti u intrapriżi kontrollati mill-gvern mill-applikazzjoni tar- regoli dwar il-kompetizzjoni.

B'dawn l-emendi, id-dipartimenti kollha tal- gvern li jaqdu xi funzjoni kummerċjali, il-kumpanniji u korporazzjonijiet kontrollati mill-gvern kif ukoll il-kumpanniji li jingħataw xi tip ta' drittijiet soċjali u esklussivi se jiġu soġġettati għar-regoli tal- kompetizzjoni.

Dwar dan hemm ċertu ammont ta' outcry għax ma' kulmin titkellem jgħidlek li tkun ħaġa tajba li dawn id-dipartimenti jiġu soġġettati għar-regola tal-kompetizzjoni u aħna naħsbu li wasal iż-żmien li nagħtu l-messaġġ li hekk għandu jkun, jiġifieri li l-entitajiet li jipprovdu servizz kummerċjali għandhom jiġu soġġettati għal dawn ir-regoli.

Voldieri biex inkunu ċari, dak li qegħdin nagħmlu huwa li filwaqt li s'issa l-prinċipju kien li l-liġi ma kenitx tapplika għal dawn l-ażjendi pubbliċi ħlief fejn il-ministru kien jeżenta b'avviż legali, issa se nagħmluha bil-kontra, jiġifieri dawn l-ażjendi kollha jinqabdu fix-xibka ta' din il-liġi ħlief dawk li jiġu speċifikament eżenti mill-ministru.

Fil- fatt kien diġa` ħareġ avviż legali fl-1985 b'lista ta' l-entitajiet li qed jiġu eżentati.

Nista' nikkonferma li fil-fatt qed isir xogħol biex jiġu identifikati bir- reqqa dawk l-ażjendi li ma tinħassx il-ħtieġa iżjed li jiġu protetti b'dan il-mod.

Dawn l-ażjendi qed ikunu ppreparati għal din il-bidla u naħseb li dalwaqt inkunu nistgħu nippubblikaw il-lista f'forma ta' esklużjoni, fis- sens li nistgħu ngħidu pubblikament liema huma dawk il-korporazzjonijiet li ma kenux soġġetti għal-liġi tal-kompetizzjoni u li issa b'dawn l-emendi se jkunu soġġetti għaliha.

Hawnhekk ta' min wieħed ifakkar li l-iskop m'huwiex li b'xi mod nattakkaw dawn il-korporazzjonijiet il-kbar jew inneħħulhom il-monopolju li għandhom s'issa, l-iskop huwa biss li nassiguraw li ħadd ma jabbuża mill-pożizzjoni ta' dominanza li jista' jkollu.

Naħseb li dan huwa mod kif wieħed jinkoraġġixxi l-kompetizzjoni u jkabbar il-kummerċ u naħseb li jkun żball għal min jaħseb li b'dan il-mod se ndgħajfu l-kumpanniji l-kbar.

Il-kumpanniji l-kbar għandhom ikunu lesti għad-dinja tal-kompetizzjoni kif fil-fatt huma u naħseb li wasal iż-żmien li ma nibqgħux naħsbu f'dan it-tip ta' protezzjoniżmu xi ftit antikwat.

Mr Speaker, f'dan l-abbozz qed nintroduċu wkoll artiklu li effettivament iwitti t-triq għall-introduzzjoni tar-regolamenti għall-kontroll tal- mergers, jiġifieri dawk it-tip ta' konċentrazzjonijiet jew joint ventures li jistgħu jiskonvolġu l-kompetizzjoni fis-suq rilevanti.

Naħseb li dan huwa artiklu mportanti fis-sens li qed jagħti l-poter lill-ministru pero` mhux neċessarjament huwa artiklu li qiegħed hu stess jintroduċi l-liġijiet.

Naturalment aħna kommessi li ndaħħlu dawn il-liġijiet dalwaqt.

Aspett ieħor li għandu jiġi nnotat huwa l-eliminazzjoni tal-price orders.

Aħna jidhrilna li spiċċa ż-żmien tal-price orders u li m'għandux ikun hemm dan it-tip ta' regolamenti.

Artiklu li forsi jista' jissostitwixxih huwa l- 15A li qed jiġi propost f'dan l-abbozz.

MR SPEAKER: Onorevoli, ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin għall-Aġġornament.

Tibqa' in possession?

ONOR.

GEORGE HYZLER: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nistieden lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.20 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada t- Tlieta, 26 ta' Settembru 2000, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Proċeduri Legali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurezza Ġenerali u Kwalita' tal-Prodotti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Awtorita' ta' Malta dwar ir-Riżorsi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, fil-weekend li għadda kien hemm reazzjoni mdaqqsa minn setturi tal-media rigward aħbar li ħarġet minn Reuters, u nista' ngħid li ħassejtni diżappuntat għax ippretendejt li l- Prim Ministru jew inkella l-Ministru Joe Borg jagħmlu stqarrija quddiem il- Kamra ħalli jispjegaw is-sitwazzjoni u jekk hemm bżonn iserrħu moħħ il- poplu.

Sur President, irid jiġi recorded il-fatt illi fit-22 ta' Settembru, jiġifieri tlett ijiem ilu, ħarġet aħbar minn Reuters li kienet tgħid illi il-ministri tad-difiża ta' l-Unjoni Ewropea ltaqgħu u komplew jaqblu fuq it- twaqqif ta' dik li qed isejħulha rapid reaction force, forza militari Ewropea.

Fil-passat dawn kienu jitkellmu fuq forza ta' madwar 60,000 ruħ biex dawn jagħmlu dawk li jsejħulhom "Petersburg tasks" - jiġifieri affarijiet ta' natura umanitarja, fejn tidħol per eżempju għajnuna waqt diżastri u ġarr ta' mediċinali - imma issa f'daqqa waħda ddeċidew li flok 60,000 ruħ għandhom jippreparaw 230, 000 suldat li jiġu anke backed up b'mhux inqas minn 300 ajruplan tal-gwerra - hawnhekk ma rriferewx għall- ajruplani tat-tip li jintużaw għall-għajnuna umanitarja imma għal combat aircraft - u 80 vapur navali.

Anke hawn ma kenux qed jirriferu għal bulk carriers, jiġifieri vapuri biex iġorru l-qmugħ żejda u l-butir żejjed ta' l- Ewropa għall-pajjiżi li għandhom il-ġuħ, imma rriferew għall-vapuri tal- gwerra.

Mr. Speaker, intqal mill-ministru tad-difiża Franċiż li l-iskop ta' l- Unjoni Ewropea huwa li dawn it-truppi jiġu located għal sa madwar 2,400 mil 'il bogħod mill-Ewropa u jinżammu "in a possible combat situation".

Issa jekk nagħmlu riflessjoni żgħira fuq l-2,400 mil bogħod mill-Ewropa nindunaw li dawn id-distanzi ma jwasslux sas-South Africa, sa' l-Amerika, saċ-Ċina jew sal-Japan, imma jilħqu sew l-Afrika ta' Fuq, jilħqu sew il-Medju Orjent, fejn hemm ir-riżervi taż-żejt il-kbar, u jilħqu wkoll biċċa sew minn dik li qabel kienet tissejjaħ l-Unjoni Sovjetika, fejn għandna l- Caucasus, il-Ukraine u postijiet oħra.

Dan il-ministru spjega wkoll li dawn is-suldati - u issa qegħdin nitkellmu fuq 230, 000 ruħ - ikunu bżonjużi f'sitwazzjoni bħal xi operazzjoni militari li ssir flimkien ma' xi diżastru umanitarju.

Mr. Speaker, din l-aħbar ġiet anke kkomplimentata minn kummenti ta' Javier Solana, li qabel kien is-segretarju ġenerali tan-NATO u li huwa l- bniedem responsabbli biex iwaqqaf din l-istruttura militari, li qal li l- progress biex tinħoloq din il-forza militari kien għaddej "very quickly and very seriously."

Fl-aħħar jgħid ukoll dan li din il-forza tagħti s-saħħa lill-Istati ta' l-Unjoni Ewropea li jintervjenu militarment meta minn Washington ma jkunux iridu truppi Amerikani jiġu involuti.

Dan ifisser li meta n-NATO - li hija biex ngħid hekk iddominata u kkontrollata kważi mid- deċiżjoni ta' l-Amerika - jidhrilha li m'għandhiex għalfejn tibgħat it- truppi tagħha, din il-forza Ewropea tkun tista' tieħu over u tiddeċiedi hi.

Barra minn hekk il-ministru Franċiż tad-difiża qal li issa se ssir laqgħa fil-21 ta' Novembru bejn il-15-il pajjiż li huma membri ta' l-Unjoni Ewropea u 15-il pajjiż ieħor li mhumiex membri ta' l-Unjoni Ewropea imma li wrew interess li jkunu assoċjati ma' din il-forza militari.

Ta' min igħid li ma dawn il-pajjiżi tissemma wkoll Malta.

Sur President, kulħadd kien jaf li fil-Kunsill Ewropew ta' Cologne, taħt il-presidenza Ġermaniża kien hemm dikjarazzjoni fuq it-tisħiħ tal-politika komuni ta' sigurta' u difiża ta' l-Unjoni Ewropea.

Jien hawnhekk m'għandix iċ-ċans li noqgħod nidħol fid-dettall ta' dan is-summit imma dan il-kunsill fakkar li t-Trattat ta' l-Unjoni kien diġa' jitkellem fuq it-twaqqif ta' politika komuni ta' sigurta' u ta' difiża li 'l quddiem tgħaddi għall- politika komuni ta' difiża u eventwalment għal dik li hija difiża komuni.

Hawnhekk jissemmew l-istrutturi kollha li ġew imwaqqfin fejn jittieħdu deċiżjonijiet rigward xi jrid isir, fejn tista' ssir xi azzjoni, fejn se jintervjenu u fejn se jibagħtu n-nies.

Mr. Speaker, wieħed irid jgħid li minn mindu sar dan id-diskors fis- summit ta' Cologne u anke minn meta ġie mogħti l-job li jieħu ħsieb jiżviluppa din il-politika Javier Solana, l-affarijiet imxew mhux bil-ġiri imma b'pass ta' ġgant tant li f'dan il-perijodu qasir - qed nitkellmu minn Ġunju tas-sena l-oħra - qed ikun hemm meetings regolari tal-ministri tad- difiża, qed ikun hemm kumitat dwar politika tas-sigurta', qed ikun hemm laqgħat ta' kumitati li fihom jieħdu parti l-mexxejja ta' l-istaff militari tal-pajjiżi li huma involuti u qegħdin isiru ħafna preparamenti ħalli din il-forza tieħu s-saħħa tagħha.

Wieħed irid jinnota wkoll, Sur President, illi anke żewġ fabbriki kbar li jimmanifatturaw l-armi fi Franza u l-Ġermanja dan l-aħħar xhur għamlu merger bejniethom.

Jiena nassumi li dawn għamlu hekk ħalli jkunu jistgħu jissuplixxu l-armamenti li jkun hemm bżonn għal din il-forza.

Wieħed irid jgħid ukoll li f'dawn il-laqgħat qed jiġi kkalkolat l-ammont ta' hardware, l-ammont ta' armi, l-ammont ta' tankijiet u l-ammont ta' affarijiet li jkollhom bżonn biex jaraw kull pajjiż x'se jikkontribwixxi bħala truppi, bħala armamenti u affarijiet bħal dawn.

Issa dan l-argument kollu għaliex jinkwetana, Sur President?

Lilna jinkwetana l-fatt li maż-żmien din l-Unjoni ta' natura ekonomika u ta' kummerċ bidlet aktar il-fiżjonomija tagħha u saret għaqda politika li ħadd ma jista' jinnega li llum il-ġurnata miexja lejn sitwazzjoni ta' stat federali fejn ikollok, bħalma diġa' hemm, parlament wieħed, bank wieħed, qorti waħda, munita waħda u li jkollok ukoll armata waħda ta' dan il- pajjiż kbir li huwa l-Unjoni Ewropea.

Li jinkwetana hu li dan il-gvern jinsab miexi lejn din id-direzzjoni.

Fost il-ħafna affarijiet għaliex aħna ma naqblux ma' din it-triq hemm proprju din il-kwestjoni li eventwalment se twassal biex ikun hemm difiża komuni bħalma għandek fil-każ tan-NATO, fejn għandek il-prinċipju ta' all for one and one for all. (Interruzzjonijiet) Il-famuż Artiklu 5 jgħid illi attakk fuq pajjiż tan-NATO ifisser attakk fuq il-pajjiżi kollha tan-NATO u allura kulħadd irid jiddefendi lil xulxin.

Biex inkunu ċari, s'issa dan m'huwiex il-każ fl-Unjoni Ewropea, pero' l- kummentaturi kollha jgħidulek illi fl-aħħar mill-aħħar mexjin 'l hemmhekk.

Mr. Speaker, jiena se nsemmi x'qal Lamberto Dini, ministru ta' l- affarijiet barranin ta' l-Italja proprju f'Mejju ta' din is-sena.

Se nsemmi lilu biex ma nsemmix lill-Ġermaniżi u l-Franċiżi.

Meta Dini kien qed jitkellem fuq il-viżjoni tiegħu ta' l-Ewropa tal-futur, fost il-miżuri li jara u li jemmen li għandhom ikunu parti mill-kostruzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea - u ovvjament dan kien qed jitkellem f'isem il-Gvern Taljan - hemm l-inklużjoni fit-trattat dwar deċiżjonijiet li jittieħdu dwar dik li hija msejħa common defence matters, li hija d-difiża komuni tal-pajjiżi msieħba fl-Unjoni Ewropea.

Dan m'hu xejn ħlief Artiklu 5 tat-trattat tan-NATO.

Biex inkun ċar irrid ngħid li għad hemm min għadu qiegħed joġġezzjona għalih, imma minkejja dan nafu li huma l-forzi l-kbar bħal Franza, il-Ġermanja u f'dan il-każ anke l-Italja li jagħmlu l-politika.

Mr. Speaker, s'issa qegħdin jgħidu li din il-forza se tkun biss għal Petersburg tasks.

Mela s'issa qiegħed jingħad li l-iskop se jkun biss għal dawn it-tip ta' missjonijiet imma jiena naqra li l-missjonijiet huma peacekeeping - jiġifieri żżomm il-paċi u terġa' ġġib il-paċi fejn ma jkunx hemm il-paċi - and crisis management.

Issa kulħadd jaf li f'dawn it-tip ta' missjonijiet huwa diffiċli biex taqta' linja fejn jibda l-intervent militari u fejn jispiċċa l-crisis management.

Diffiċli taqta' l-linja fejn jibda attakk militari u jispiċċa l-peacekeeping.

Barra minn hekk kulħadd jgħid li - biex inkompli ma' dak li għedt fuq Dini, jiġifieri qed nikkwota minn dokument uffiċjali - l-fruntiera l-ġdida ta' l-Ewropa se tkun il- common defence.

Loġikament hemm trid tasal għax ma jistax jibqa' kulħadd jagħmel li jfettillu.

Jekk se jkollok politika ta' difiża komuni fl-aħħar irid ikollok difiża komuni.

Mr. Speaker, meta sa żmien ilu kienu jitkellmu fuq Petersburg tasks wieħed kien jgħid li dawn se jibdew jagħmlu atti umanitarji, imma meta mbagħad il-ministru tad-difiża Franċiż u l-ministri ta' l-Ewropa jibdew jitkellmu fuq 300 ajruplan tal-gwerra bilfors li wieħed jibda jaħsibha mod ieħor.

Biex tagħmel atti umanitarji inti xi jkollok bżonn, ajruplani kbar biex titfa' l-proviżjonijiet ta' l-ikel lil min qiegħed fi stat ta' diżastru, jew ajruplani armati bil-missili, bil-kanuni u bil-machine-guns biex tagħmel il-gwerra bihom bħalma rajna fil-Kossovo?

Jiena naħseb li kieku veru temmen fil-paċi madwarha, l-Ewropa kienet tgħid li se jagħmlu 300 jew 200 vapur bulk carrier ħa jġorru l-qmugħ u l-ġid li għandha l- Ewropa lejn il-pajjiżi li għandhom bżonn.

Mr. Speaker, biex inkun ċar jiena mhux qed nakkuża lill-Unjoni Ewropea - għax din hija waħda mill-iktar blokki li jagħtu għajnuna fi flus lill- pajjiżi sotto-żviluppati - imma jiena qed ngħid li over and above that kont nippreferi kieku dawn il-flus li se jintefqu f'din l-armata jintefqu għall- ġid ta' l-umanita'.

Għadu kemm kellna l-millennium summit fejn il-Prim Ministru tagħna wkoll u l-mexxejja kollha tal-gvernijiet tad-dinja ddikjaraw il-bżonn li neqirdu l-faqar, neqirdu l-ġuħ u neqirdu l-ġlied u l- gwerer iż-żgħar.

Dawn neqirduhom jekk nipprovdu l-flus, jekk nipprovdu l- ikel, jekk nipprovdu l-potenzjal tax-xogħol, jekk nipprovdu l- opportunitajiet u jekk noffrulhom l-investiment.

B'dan neqirdu l-faqar mhux billi nagħtu l-flus biss.

Il-flus jikkonsmaw ruħhom u ħafna drabi jmorru anke f'xi korruzzjoni u l-povri nies li suppost jirċievu l-għajnuna ma tantx jirċevuha.

Jiġifieri jekk se nitkellmu fuq atti umanitarji kieku naħseb Malta konnu nkunu unanimi mija fil-mija kieku nagħmlu bħalma għamilna fil-każ ta' l-Albanija u l-Kossovo, li għadna kemm bgħatnilhom l- affarijiet.

M'hemmx għalfejn inkunu f'armata Ewropea biex nagħmlu dan!

Wara kollox dan l-ammont ta' truppi kollha u dawn il-vapuri u l- ajruplani tal-gwerra kollha x'nambuhom?

X'tambihom l-Ewropa, Sur President?

Għax il-blokk Sovjetiku suppost li majna, pero' wara li warrab Yeltsin u tela' Putin issa l-affarijiet qed jinbidlu?

Jien naħseb li l- Ewropa mhux l-atti umanitarji qed tara imma qed tara xenarju madwarha li qed jitbiddel.

Jiena aċċennajt għal x'se jkun ir-range of action tagħha u għedt li jkopru l-Afrika ta' Fuq, ikopru l-Middle East, ikopru l-Persian Gulf u anke l-Caucasus.

Jiena naħseb li l-Ewropej qed jagħmlu dan kollu wara li waslilhom il-messaġġ tal-commander in chief tal-flotta militari Russa li proprju f'Awissu li għadda qal li l-forza ta' l-ajru u l-forza navali Sovjetika fil-Mediterran sa l-aħħar tas-sena se tkun iktar qawwija milli qatt kienet fi żmien is-Soviet Empire.

Mela fil-verita' x'qegħdin jaraw l-Ewropej, l-atti umanitarji jew il-fatt li issa r-Russja m'għadhiex written off?

Ir-Russja qed terġa' tissaħħaħ u b'Putin fil-gvern qed naraw fenomenu differenti ta' bniedem li għandu kontroll ta' l-armata, ta' bniedem li għadu żgħir u jista' jerġa' jagħti saħħa militari lir-Russja.

Mr. Speaker, dawn huma ħsebijiet tiegħi li naħseb għandi d-dritt kollu li nwassalhom lill-poplu Malti ħalli dan kun jaf fiex dieħel dan il-pajjiż newtrali tagħna.

Nixtieq issa npoġġu dan ix-xenarju kollu mal-mossa tal- Gvern Malti li ħasdet lil kulħadd.

Il-Gvern Malti fil-programm elettorali tiegħu ma qalx li se jaqbad it- triq biex ikun parti mill-forza militari Ewropea.

Lanqas kien qal li se jerġa' jidħol fil-PfP!

Meta l-Prim Ministru tal-lum kien mistoqsi qabel l- elezzjoni ta' l-1998 jekk hux se jerġa' jikkonsidra l-PfP, huwa qal li din m'hijiex fuq l-aġenda.

U dan huwa każ ieħor ta' qerq, għaliex reċentement reġa' beda jtektek biex nikkonsidraw biex nidħlu fil-PfP.

Sa backbencher min-naħa tal-gvern beda jħeġġeġ biex il-gvern jerġa' jidħol fil-PfP!

U jiena rrispondejt anke quddiem it-television meta intervistawni...(Interruzzjonijiet) Jekk il-Prim Ministru jrid jerġa' jqajjimha ħalli jkompli jehda l-poplu biex minflok ma naħlu l-ħin niddiskutu n-nuqqas ta' investiment u n-nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol u s-sitwazzjoni ekonomika, noqogħdu nedhew bit-toy soldiers.

Kien jidher ċar li dan mhux fuq il-PfP kien qed jitkellem imma fuq din, fejn inqabad u nkixef li l-gvern qed juri interess li jipparteċipa fil-forza militari Ewropea.

Tant hu hekk li uffiċjal għoli ta' l-armata, il-Kaptan Xuereb, intbagħat ġo Brussels fl-ambaxxata.

Jiena ma nafx li dan bniedem diplomatiku, u allura x'mar jagħmel dan?

Biex ikun military attache'?

Probabbilment intbagħat biex jirrappreżenta l-militar Malti fil-laqgħat li jkun hemm ġo Brussels.

I stand to be corrected għax informazzjoni m'għandix, pero' dawn huma fatti u kont nippretendi li l-ministru kien iqum u jispjegahomlna.

Issa dan kollu għaliex jaħsad lill-poplu Malti, Sur President?

L-ewwelnett dan kollu ma kienx fil-programm elettorali.

Jiġifieri jiena nikkontendi li l-gvern m'għandu l-ebda mandat li jagħmel kuntatti u jagħmel patti biex jipparteċipa fil-militar Ewropew minn wara dahar il-poplu.

It- tieni hemm il-Kostituzzjoni.

Naqblu u ma naqblux, irridu u ma rridux, jekk ilkoll aħna hawn Malta, iż-żewġ naħat, naqblu li jaqblilna nagħmlu dan il- pass, ejja niġu hawn u niddiskutu l-Kostituzzjoni għaliex l-ebda prim ministru, lanqas jekk ikollu mandat elettorali, ma jista jmur kontra l- Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

U l-Kostituzzjoni hija ċara.

F'Artiklu 1 (3) tagħha tgħid li ma nistgħux inkunu parti minn alleanza militari.

Issa jekk blokk ta' 27 pajjiż li jikkontribwixxu kollha biex jagħmlu forza militari ta' 230,000 suldat, bi 300 ajruplan tal-gwerra u bi 80 biċċa navali m'hijiex alleanza militari, jiena nixtieq li xi ħadd jiddeskrivili xi tkun alleanza militari!

U fuq dak il-livell din id-diskussjoni m'għandhiex titkompla qabel ma tiġi fil-parlament biex tiġi diskussa.

Nerġa' ngħid li mhux talli l-ministru m'għamilx dikjarazzjonijiet illum fil-Parlament talli lanqas kien hemm id-diċenza li dan is-suġġett iqum fil- kumitat għall-affarijiet barranin.

Dan qatt ma ssemma.

Dan kollu sar minn wara dahar il-poplu, bħalma kien sar fil-kas tal-PfP meta l-Prim Ministru kien se jiffirma biex Malta tkun parti mill-PfP bla ma biss jiġi f'dan il- parlament u jagħmel dikjarazzjoni, imbagħad inqala' xi ħaġa li minħabba fiha ma ffirmax u wara nqala' pandimonju hawn Malta u għamilna diskussjoni.

Ħalliha li minkejja d-diskussjoni l-Prim Ministru xorta qabad u ffirma u mbagħad bħalma jaf kulħadd, fl-1996, 24 siegħa wara li tlajna fil-gvern aħna neħħejna dak li għamel il-gvern ta' qabilna ħassarnih b'daqqa ta' pinna.

Mr. Speaker, il-gvern m'għandu l-ebda mandat f'din il-kwestjoni u mhux imbilli jgħidilna li din Petersburg task.

L-għajnuna umanitarja għandna nagħtuha lill-ġirien kollha tagħna fuq bażi bilaterali jew fuq bażi multilaterali imma mhux fi ħdan alleanza militari.

Aħna jinteressana li jkollna l-koperazzjoni anke fil-qasam militari, fis-sens li aħna nkunu nistgħu nikkontrollaw l-immigranti illegali, id-droga, il-kuntrabandu u l- kwestjoni ta' jekk xi ħadd li jintilef bħalma kellna fil-kwestjoni tal- Piper Lance.

Veru anke l-Amerikani taw l-għajnuna tagħhom u vera li t- Taljani taw l-għajnuna tagħhom, u nirringrazzjawhom, imma koperazzjoni ma' pajjiżi oħra bħal-Libja wkoll hija bżonjuża.

Għaliex għandna aħna mmorru nitfgħu ġildna u ruħna ġo armata Ewropea li għada pitgħada se jkollha l- iskop li tiddefendi l-Ewropa?

U ma jiġix il-Prim Ministru jgħidilna għax aħna nkunu hemm u nagħtu anke l-kontribuzzjoni bl-opinjonijiet tagħna!

Dan xi ħadd se jbiddel l-għanijiet tal-Ġermanja, ta' Franza, ta' l-Italja jew ta' l-Ingilterra f'din il-forza?

Mhux li jridu dawn il-pajjiżi jsir?

U jekk kemm-il darba r-Russja terġa' tieħu saħħitha, x'pożizzjoni se niġu fiha jekk inkunu qegħdin parti minn dan il-blokk militari Ewropew?

X'se nagħmlu bin-newtralita' tagħna li ħdimna tant għaliha u li tant servietna tajjeb?

Jiena laqtitni r-riżoluzzjoni li għaddiet mill-Parlament Ewropew meta kienu qalu li jaqblu li Malta tkompli d-diskussjonijiet biex issir membru ta' l-Unjoni Ewropea.

Min jgħarbilha ma jsib xejn fiha li jagħti kas l- interess ta' Malta u tal-poplu Malti.

Jagħmlu biss enfasi fuq tliet affarijiet, li din hija importanti għax Malta hija strateġikament ta' valur, li din se tagħti l-okkażjoni biex l-Unjoni Ewropea testendi lejn in- naħa t'isfel u jiddikjaraw ċar u tond li Malta hija importanti għall-fini tas-sigurta' ta' l-Ewropa.

Mela dawn qegħdin jaraw mill-punto di vista tagħhom.

Dawn qegħdin jarawna kemm aħna nistgħu nkunu ta' vantaġġ għalihom jekk kemm il-darba jsibu gvern dgħajjef bħalma għandna li jarmi kollox biex isir parti mill-Unjoni.

Sur President, jien dan qed ngħidu għaliex issa meta kulħadd beda jipprova jieħu xi dikjarazzjoni mingħand il-ministru u anke mingħand il- Prim Ministru, dawn qalu li huma qegħdin jagħmlu monitoring tas-sitwazzjoni u li s'issa m'hemmx deċiżjonijiet X'sitwazzjoni jridu jimmoniterjaw il-Prim Ministru u l-Ministru Joe Borg?

Dawn m'għandhomx idejhom liberi biex jagħmlu li jridu f'din il-kwestjoni kollha.

Dażgur li mhux se jieħdu deċiżjonijiet!

F'din il-kwestjoni kollha ma tistax tieħu deċiżjonijiet.

Xi trid tistenna!

X'se tmur tagħmel fil-laqgħa tal-21 ta' Novembru ġo Brussels?

X'se tgħidilhom lil dawn?

Li għandek il-mandat tal-poplu!

Se toffrulhom it-truppi Maltin?

Se toffrilhom li jkollhom fejn jillandjaw jekk ikollhom bżonn?

Se tagħtihom il-port u tgħidilhom biex jekk ikollhom bżonn jistgħu jiġu fil-port ukoll?

Dan se jmur jgħidilhom il-Prim Ministru?

Għax dan kollu assolutament diskors vojt.

Il-Prim Ministru u l-Ministru Joe Borg għamlu żmien fejn kienu jgħidu li aħna din ma nidħlux fiha għaliex se jkun hemm l-opportunita' li we opt out.

Dan mhux id-diskors tal-lum.

U dan qed ngħidu ħalli l-poplu jiftaħ widnejh u jkun jaf li qegħdin jitbiddlu l-affarijiet b'mod sottili ħalli mbagħad insibu tfaqqa' ma' wiċċna d-deċiżjoni tal-gvern.

U għalhekk qed nagħmel dan id-dettal kollu jien.

Mr Speaker, il-bieraħ kelliem tal-Gvern Malti qal li s-sehem li għandu jkollha Malta għad irid jiġi studjat, se jkollhom laqgħat fuq livell tekniku u politiku u l-aħħar kelma se tkun tal-Gvern Malti.

Mhux ovvja!

Imma l-Gvern Malti ma jistax ikollu l-aħħar kelma li tmur iktar 'il bogħod minn dak il-mandat li tah il-poplu u mill- Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Ma jista bl-ebda mod imur lanqas pulzier 'il bogħod minn hekk.

Mr. Speaker, jiena ma nafx u ma jimportanix x'deċiżjoni ħa l-gvern, pero' d-deċiżjoni hija meħuda diġa' mill-Kostituzzjoni ta' pajjiżna u mill-poplu Malti kollu, Nazzjonalisti u Laburisti, li ma jridux ikollhom x'jaqsmu f'dawn l-affarijiet.

Hemm sistemi oħra kif nassiguraw is-sigurta' tagħna, hemm sistemi oħra kif nistgħu nsaħħu l-ħarsien tax-xtut tagħna, pero' żgur mhux billi naqbdu pajjiżna u nagħtuh f'idejn l-Unjoni Ewropea, nagħmluh kolonja tagħhom u anke nipparteċipaw f'din il-forza militari.

Din hija ħaġa anti-kostituzzjonali u l-gvern ma jistax jagħmilha u nispera li l-poplu jifhem eżatt l-importanza ta' din id-diskussjoni.

Nispera wkoll li din id- diskussjoni tingħata l-importanza li jixirqilha.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta 26 ta' Settembru 2000 fid- 9.00a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - SAFAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 18153?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PATATA - VARJETA' SANTE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 18152?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant qiegħed jitlob konferma ta' dak li diġa' weġibtu u li ġie ppubblikat.

Dwar it-tieni parti ninformah illi l-prezz mħallas lill-bdiewa għal patata kien wieħed uniformi u ma sarx l-ebda distinzjoni bejn dik bikrija u dik imwaħħla.

Il-prezz medju li tħallas lill-bdiewa kollha kien dak sodisfaċenti ta' Lm10.22 il-qantar.

MAJJAL - QATLA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 18162?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nibda biex nikkoreġi l-Onor.

Interpellant u nerġa' nappellalu sabiex ma jibbażax domandi fuq informazzjoni żbaljata qabel ma jindenja ruħu jivverifika l-fatti.

Dan għaliex tul il-perjodu li kien hemm in-nuqqas fil-produzzjoni l- inqas qatla kienet ta' 1760 f'ġimgħa waħda partikolari, u mhux ta' 1600 fil- ġimgħa kif qed jgħid l-Onor.

Interpellant.

Ir-raġunijiet għal dan spjegajthomlu fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari nru.

MINISTERU TA' L-INTERN - PROS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid min huma, x'kundizzjonijiet u x'salaraji għandhom il-PRO tas-segretarji parlamentari li jaqgħu taħt ir-responsabbilita' tal- Ministeru tiegħu?

Jista' jgħid ukoll x'bonuses u ħlas ta' sahra rċevew kemm ilhom f'din il- kariga?

ONOR.

TONIO BORG: Fis-Segretarjat Privat tas-Segretarju Parlamentari fil-Ministeru ta' l-Intern id-dmirijiet marbuta ma' public relations jitwettqu mill-communications co-ordinator.

Ir-rimunerazzjoni u kondizzjonijiet marbuta mal-post huma regolati mid-Dokument engagement of staff for private secretariats li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru 124 tas-16 ta' Ġunju, 1999.

Il-communications co-ordinator tas-Segretarju Parlamentari fil-ministeru tiegħi minn Settembru 1998 'il hawn hu is-Sur Joe Azzopardi.

BIĊĊERIJA - MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 18158 dwar il-piz tal-qatla tal-majjal?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nibda billi nerġa' nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li jien tajtu għall-mistoqsija parlamentari nru.

Il-piż medju għall-ewwel tlett xhur tas-sena kien ta' 80.7 kgs waqt li għat-tieni tliet xhur il-piż medju kien ta' 79.3 kgs.

Dan jipparaguna tajjeb ma ta' snin oħrajn meta dan il-piż saħansitra laħaq niżel għal 76 kgs.

EDUKAZZJONI - PROs

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jid min huma, x'kundizzjonijiet u x'salarji għandhom il- PRO tas-Segretarji Parlamentari li jaqgħu taħt ir-responsabbilta' tal- ministeru tiegħu?

Jista' jgħid ukoll x'bonuses u ħlas ta' sahra irċevew kemm ilhom f'din il- kariga?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ix-xogħol ta' public relations f'kull segretarjat isir mill-communications co-ordinator.

Il-kondizzjonijiet tax-xogħol u s- salarji huma skond il-guidelines għall-ingaġġ ta' staff fis-segretarjati.

Peress li f'dan is-segretarjat bħalissa dan il-post jinsab vakanti, ix- xogħol ta' public relations qiegħed isir minn membri oħra ta' l-istaff.

SERVIZZI EKONOMIĊI - PROs

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jid min huma, x'kundizzjonijiet u x'salarji għandhom il-PRO tas-Segretarji Parlamentari li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-ministeru tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fis-segretarjat privat taż-żewġ segretarji parlamentari li jiffurmaw parti mill-ministeru li għalih jiena responsabbli, id-dmirijiet marbuta ma' public relations jitwettqu mill- communications co-ordinator.

Ir-remunerazzjoni u kondizzjonijiet marbuta mal-post huma regolati mid-dokument engagement of staff for private secretariats' li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta Nru. 124 tas-16 ta' Ġunju, 1999.

Fis-segretarjat privat tas-segretarju parlamentari Dr. George Hyzler, il- communications co-ordinator huwa s-Sur Oliver Mallia, filwaqt li fis- segretarjat privat tas-segretarju parlamentari s-Sur Edwin Vassallo, il- communications co-ordinator huwa s-Sur Iman Schembri.

SAĦĦA - PROs

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid min huwa l-PRO tiegħu u x'kundizzjonijiet u salarji għandhom?

Jista' jgħid ukoll x'bonuses u ħlas ta' sahra irċevew kemm ilhom f'din il-kariga?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għad-domanda numru 11538.

OPM - PROs

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huwa l-PRO tiegħu u x'kundizzjonijiet u salarji għandhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 18464.

AFFARIJIET BARRANIN - PROs

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid min huwa l-PRO tiegħu u x'kundizzjonijiet u salarji għandhom?

ONOR.

JOE BORG: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirriferi għar-risposta li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 18458.

ISTITUT TA' BARI - PROĠETT TA' CHADWICK LAKES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid għaliex mill-5 ta' Settembru 1998 'l hawn ma saret l-ebda laqgħa ma' l-istitut ta' Bari dwar il-kontinwazzjoni tal- proġett fiċ-Chadwick Lakes?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kif diġa' għedlu fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 17997 saru diversi laqgħat ma' l-Istitut ta' Bari.

F'dik ir-risposta kont għedtlu li ma saret l-ebda laqgħa speċifika fuq dan is-suġġett.

Pero' nieħu pjaċir ninfurmah illi l-fondi tal-protokol Taljan ġew utilizzati bit-tkomplija tal-proġett fiċ-Ċentru tal-Mikro Propogazzjoni f'Ħal Lija.

CHEAM - RIVISTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jikkonferma l-Ministru li fuq ir-rivista ta' l-Ekonomija, Ambjent u Agrikoltura pubblikata miċ-Cheam għamel riferenza dettaljata dwar l- importanza ta' dan il-proġett f'Diċembru li għadda?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma nistax nifhem għalfejn l-Onor.

Interpellant qiegħed jitlob konferma mingħandi dwar pubblikazzjoni ta' artiklu.

Pero' nista ngħidlu li fir-rivista li qed jagħmel riferenza għaliha, ġie miktub artiklu intitolat Setting up of an experimental area in Malta for hydraulic management and environmental restoration of Chadwick Lakes.

F'dan l-atiklu li nkiteb minn F. Gentile, C. Lacirignola, S. Puglisi u G. Trisorio Liuzzi ġie deskritt ix-xogħol li sar mill-esperti Taljani f'dan il-post.

ENEMALTA - ENERĠIJA MIR-RIĦ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'vijabilita' tara l-Enemalta li kumpanniji barranin jiġu Malta jipproduċu l-enerġija mir-riħ?

X'kuntatti għamlu kumpaniji barranin ma' l-Enemalta f'dan il-qasam ta' l-enerġija mir- riħ?

Kemm mill-bżonn nazzjonali ta' l-enerġija wrew li lesti jipproduċu mir- riħ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Korporazzjoni Enemalta irċeviet numru ta' proposti minn kumpaniji barranin li iddikjaraw ruħhom interessati li jesploraw il-possibilta' li jibnu impjanti f'Malta sabiex jipproduċu enerġija mir-riħ.

Dawn il-proposti ivarjaw f'dik li hija il-kwantita' ta' enerġija li qed jindikaw li jistgħu ikunu f'qagħda li jiġġeneraw.

Dawn il-proposti lkoll jispeċifikaw li l-enerġija kollha li jipproduċu trid tinxtara mill-Enemalta.

Minħabba li r-riħ, mill-istess natura tiegħu, ivarja konsiderevolment u ma tistax tiddependi minnu dejjem; anki jekk il- korporazzjoni timplimenta impjant għall-produzzjoni ta' enerġija mir-riħ, xorta waħda jkollha tinvesti f'impjant ieħor konvenzjonali sabiex tkun f'qagħda li tissuplixxi l-elettriku meħtieġ anki meta ma jkunx hemm riħ.

Dan jirrappreżenta ostaklu serju għall-viabbilta' ekonomika ta' dawn it-tip ta' proposti għaliex ifisser li ma l-ispejjeż sabiex wieħed jibni dawn l- impjanti u sabiex joperhom wieħed irid iżid ukoll l-ispejjeż ta' impjanti oħra li jridu wkoll jinxtraw u jinżammu standby għal meta ma jkunx hemm riħ.

Madanakollu l-gvern xorta waħda għadu qed jistħarreġ il-possibbilta' ta' proġett għal produzzjoni ta' enerġija mir-riħ.

Dan speċjalment sabiex tiġi determinata il-vijabilita' konkreta ta' impjanti ta' dan it-tip: għal dak li għandu x'jaqsam mal-qawwa u konsistenza tar-riħ meħtieġ, għan-numru ta' raddieni u għall-ispazju li jkun neċessarju li jiġi allokat għalihom; u għall-impatt viżwali u akustiku li proġett bħal dan bilfors jimplika.

BIGHI - ĊENTRU TAR-RESTAWR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm telgħet in-nefqa fuq l-overtime għal xogħol li sar fuq iċ-ċentru tar-restawr f'Ta' Bighi minn Settembru, 1998 sal-lum?

Min ħadem dan l-overtime?

Kull ħaddiem kemm ingħata?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-nefqa fuq l-overtime għal xogħol li sar fil-Malta Centre for Restoration f'Bighi bejn Novembru 1999 u Mejju 2000 tammonta għal madwar Lm31,500.

Dan l-overtime sar minn għadd ta' ħaddiema mill-Education Division.

M'hijiex il-prassi li tingħata l-informazzjoni mitluba fl-aħħar parti tal- mistoqsija fejn jissemma' ħaddiem ħaddiem b'ismu.

WIND FARMS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid liema kumpanniji barranin wrew l-interess li jiftħu wind farms f'Malta biex jipproduċu l-enerġija mir-riħ?

Liema partijiet ta' Malta u Għawdex huma tajbin biżżejjed biex jipproduċu l-enerġija mir-riħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Diversi kumpanniji tkellmu mad-dipartiment għall-ħarsien ta' l-ambjent fuq proġetti ta' wind farms.

Id-dipartiment inkuraġġixxa dawn l-inizjattivi u talabhom li jitkellmu ma' l-Enemalta u mal-korporazzjoni Maltija għall-iżvilupp.

Ma naħsibx li jkun prudenti li jingħataw ukoll l-ismijiet tal-kumpanniji nvoluti.

UNIVERSITA' - TEKNOLOĠIJA DENTALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Minkejja l-impenn li fis-sena akkademika l-ġdida l-Universita' ħadet biex torganizza l-kors tat-teknoloġija dentali, jista' l-Minstru jgħid għaliex issa ttieħdet id-deċiżjoni li dan il-kors mhux se jsir?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Universita` għadha bil-ħsieb li jinfetaħ il-kors tat-teknoloġija dentali mill-aktar fis possibbli wara li jiġu żgurati l-faċilitajiet u riżorsi neċessarji.

ĦABS ĊIVILI - KORS TA' M. PSYCH

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jittieħdu l-passi kollha meħtieġa biex il-faċilita' korrettiva ta' Kordin tkompli tiffinanza l-istudenti li qed jagħmlu l-kors tal-M.Psych?

Ma jarax li għandu bżonn persuni mħarrġa u kwalifikati f'dan il-qasam?

Jista' jintervjeni biex jgħin isalva dan il-kors?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li l-awtoritajiet tal-faċilita' korrettiva ta' Kordin qatt ma ffinanzjaw studenti li qed jagħmlu l-kors tal- M Psych.

Li ġara kien li s-sena l-oħra, qabel ma beda dan il-kors, kien hemm problema minħabba li żewġ studenti ma ġewx sponsorjati.

Għalhekk kien sar suġġeriment li dawn iż-żewġ studenti jiġu sponsorjati mill-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin bil-patt u l-kundizzjoni li wara li jiggradwaw dawn jintrabtu bi ftehim li jagħtu servizz b'xejn fil-Faċilita' għall-perijodu ta' ħames snin.

Ninsab informat ukoll li dawn iż-żewġ studenti m'humiex impjegati fis- servizz pubbliku iżda huma mpjegati jew se jkunu mpjegati ma' l-Aġenzija Sedqa u l-SWDP rispettivament.

Meta dawn ġew mitluba mid-direttur tal- faċilita' korrettiva ta' Kordin biex jersqu ħalli jiffirmaw il-ftehim imsemmi iktar 'il fuq huma naqsu li jagħmlu dan.

EDUKAZZJONI - KORS TAL-M.

PSYCH

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara x'jista' jsir biex jiġi salvat il-kors tal-M.Psych li jinsab fil-perikolu li jikkollassa wara diffikultajiet li nħolqu bejn dawk li qed jagħmlu l-kors iffinanzjat minn diversi ministeri?

Jista' jintervjeni biex il-kors jiġi salvat għax ċert li huwa konxju kemm għandna bżonn educational psychologists għall-istudenti tagħna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kors tant meħtieġ ta' l-M.Psy se jkompli kif kien ippjanat.

Id-diffikultajiet li kienu nħolqu ġew indirizzati mill-ministeri li qed jiffinanzjaw il-kors.

IMPRESSED DRIVERS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impressed drivers li għażlu mpjieg bħala labourer?

Kemm minnhom għażlu li jikru l-vettura tagħhom lid-dipartiment tal-gvern?

Kien hemm xi bdil f'xi kondizzjonijiet li tħabbru aktar qabel?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li kien hemm 653 impressed drivers li għażlu li jkollhom impjieg bħala labourer (ex-impressed driver).

611 minnhom għażlu li jikru l-vettura tagħhom lid-dipartimenti jew entitajiet governattivi fejn qegħdin jaħdmu.

440 minnhom qegħdin f'dipartimenti tal-Gvern.

Ma kien hemm ebda tibdil fil-kundizzjonijiet li tħabbru aktar qabel.

MALTA RACING CLUB

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rendikont finanzjarju tal-Malta Racing Club?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kunsill il-ġdid tal-Malta Racing Club kellu l-ewwel laqgħa tiegħu fid-19 ta' Settembru meta s-sitwazzjoni finanzjarja ngħatat prijorita` u ttieħdu passi biex jingħata rendikont ġenerali permezz ta' awdituri.

Meta jitlesta r-rapport inkun f'qagħda li nagħti d-dettalji li jkunu ta' interess pubbliku.

MALTA RACING CLUB - CHAIRMAN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 18652, jista' l-Ministru jwieġeb it-tieni mistoqsija, jiġifieri min attenda għal dawn il-laqgħat bl- ismijiet ta' dawk preżenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għal laqgħat:

* fil-5 ta' Ġunju 2000 kien hemm preżenti Paul Midolo, Kenneth Vella, Raymond Mifsud, Pio Saliba, Randolph Camilleri, Mario Meli, Ray Clifton, Joe Cordina, Lucienne Cassar u Frans Catania

* 30 ta' Ġunju 2000 - kien hemm preżenti Paul Midolo, Kenneth Vella, Pio Saliba, Alfred Ciangura, Joe Cordina, Randolph Camilleri, Raymond Mifsud u Mario Meli.

MALTA RACING CLUB - SAFAR

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 18656, jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba siefru kull membru li huma msemmija li siefru fit- tweġiba mogħtija f'Seduta Nru. 360?

Jista' jgħid jekk f'kull każ kenux akkumpanjati minn xi nies li m'humiex membri tal-Malta Racing Club?

Jekk iva, min kienu dawn in-nies u lil min jirrappreżentaw u min ħallas?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-membri li siefru matul l-istaġun 1999 - 2000 kienu - Pio Saliba (2) - Kungress tal-UET f'Jannar: Seminar tal-UET dwar użu ta' internet u computers fi Frar.

Kenneth Vella (3) - Jannar għal kungress tal-UET: Ġunju bħala uffiċjal jakkumpanja lis-sewwieq Mario Seguna fil-kampjonat tal-Mediterran tat-Trott f'Ruma, Awissu - b'emerġenza minflok Mario Meli li fl-aħħar ħin kien indispost mar Moska bħala uffiċjal jakkumpanja lis-sewwieq Tony Cauchi għal Kampjonat Ewropew għal Sewwieqa Apprendisti organizzat mill-UET.

Alfred Ciangura (1) - Mejju - Jakkumpanja lis-sewwieq George Schembri fl- Olanda u l-Belġju għall-Kampjonat tas-Sewwieqa Professjonali organizzat mill-UET.

Raymond Mifsud (1) - Ġunju - Flimkien ma' Kenneth Vella kien bħala uffiċjal jakkumpanja lil Mario Seguna fil-kampjonat ta' Ruma.

Lucienne Cassar (1) - Lulju - Flimkien ma' Randolph Camilleri akkumpanjat lil Noel Baldacchino waqt kampjonat ta' ħbiberija f'Moska.

Randolph Camilleri (1) - Lulju - Akkumpanja lil Noel Baldacchino waqt kampjonat ta' ħbiberija f'Moska flimkien ma' Lucienne Cassar.

Simone Zammit Endrich (1) - Attendiet għal Kungress tal-UET f'April ġo Berlin.

Fil-każ ta' parteċipazzjoni fil-kampjonati tal-UET, l-akkomodazzjoni tas- sewwieq u ta' l-uffiċjal kienet imħallsa mill-pajjiż organizzattiv: fil-każ ta' parteċipazzjoni fil-kampjonat tal-Mediterran tat-Trott f'Ruma l- organizzaturi ħallsu kemm l-akkomodazzjoni u anke l-passaġġ tas-sewwieq u anki l-akkomodazzjoni ta' uffiċjal: fil-każ tal-Kampjonat f'Moska l- organizzaturi ħallsu l-akkomodazzjoni ta' sewwieq u uffiċjal.

Wieħed irid jirrimarka li minn dawn il-vjaġġi joħorġu ukoll il-ġid.

Jinbnew kuntatti ġodda għall-futur filwaqt li ċertu sewwieqa kellhom riżultati pożittivi għal Tony Cauchi li spiċċa fl-ewwel post fil-kampjonat tal-apprendisti u Noel Baldacchino li f'kampjonat ta' ħbiberija f'Moska spiċċa fir-raba' post.

MIA - STRAJK

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari numru 18663?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li fl-20 ta' Awissu, 1999, minn 751 ħaddiem tal-Malta International Airport, kien hemm 27 ħaddiem li kienu fuq strajk.

Dawk li daħlu għax-xogħol meta kien hemm l-istrajk tħallsu skond il-provvedimenti tal-Ftehim Kollettiv.

UE - VAT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 18623, jista' l-Ministru jgħid meta nbeda l-kuntratt tal-konsulent dwar il-VAT u kemm-il siegħa ħa f'laqgħat sal-lum?

Dwar it-tliet konsulenti fil-MFSC jista' jgħid jekk dawn għamlux xogħol marbut ma' l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-konferma tal- kuntratt dwar il-leġislazzjoni tal-VAT saret fit-28 ta' Jannar, 2000.

Sal- lum saru tliet laqgħat u wkoll ħafna ħin ta' preparazzjoni, għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li ngħati aktar dettalji.

Fir-rigward tal-MFSC, tnejn mit-tliet konsulenti ġew assenjati xogħol marbut ma' l-Unjoni Ewropea.

VERDALA - NISSAN HUTS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm nissan huts fl-area ta' Verdala (Sur San Kelment) Bormla?

Kemm hemm minnhom allokati u lil min?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-Foss ta' San Klement f'Bormla hemm għaxar huts.

Minn dawn, tmienja huma mikrija lil Desira Furniture Ltd., Emanuele Cutajar, Felix Busuttil, Louis Cauchi u Carmelo Bonello, u lil Louis Cauchi.

Dwar it-tnejn l-oħra, ninsab informat li qed issir investigazzjoni dwar minn min huma okkupati u taħt liema titlu.

BORMLA - PJAZZA STA.

MARGERITA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li jidher li l-proġett li kien hemm għal Pjazza Sta.

Margerita, Bormla waqaf, jista' l-Ministru jgħid jekk dan hux se jitkompla?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta?

Jista' jgħid ukoll jekk il-pjanti oriġinali nbidlux jew se jinbidlu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li dan il-proġett se jitkompla, pero' fuq rikjesta tal-kunsil lokali ta' Bormla kien hemm xi tibdiliet fil-pjanti.

Bħalissa qed isir xogħol fuq il-pjanti ġodda biex jiġu ppreżentati lill- Awtorita ta' l-Ippjanar għall-approvazzjoni.

SKEJJEL - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-iskola primarja ta' Bormla hux se jkollha kap ta' skola din is-sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskola primarja ta' Bormla se jkollha kap.

TARZNA - ĦAJT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Peress li x-xogħol fuq il-ħajt tat-Tarzna kien waqaf minħabba l-azzjonijiet tal-GWU, issa li dawn l-azzjonijiet tneħħew, jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla dan ix-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninforma l-Onor.

Interpellant illi x-xogħol fuq il-ħajt tal-Bacir Nru.1, fil-fatt qiegħed jitkompla.

DOCKYARD CREEK - DGĦAJJES

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk dawk li għandhom id-dgħajjes marbuta ma' Dockyard Creek, jekk iridux iħallsu ta' l-irmiġġ lil xi wieħed mill-Consortia involut fil-proġett tal-Marina tal-Cottonera?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PTA - TRANSPORT ASS.

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta saret l-aħħar sejħa għal transport ass. mal-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku?

Kemm applikaw u minn liema lokalita' kienu?

Kemm ġew magħżula u min liema lokalita' kienu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-aħħar sejħa għal transport assistants ma` l-awtorita` saret f'Jannar 2000 wara sejħa nterna għall- impjegati tal-gvern.

Applikaw total ta' sitta b'kollox u dawn kienu minn: wieħed mill-Birgu; wieħed minn Bormla; wieħed miż-Żejtun; tnejn minn Birkirkara; u wieħed minn Marsascala

Ġew magħżula tnejn, wieħed minn Birkirkara u l-ieħor minn Marsascala.