MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 497 L-Erbgħa, 10 ta' Jannar, 1996 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 497

L-Erbgħa, 10 ta' Jannar, 1996

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta fis-6.06 p.m.

Talba Seduta Nru. 497

L-Erbgħa, 10 ta' Jannar, 1996

WERREJ

MINUTI 777

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 777

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA 782

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROMOZZJONI TA' PRODOTTI LOKALI

LOCAL MANUFACTURES (PROMOTION) (AMENDMENT 2) BILL (KUMITAT) 782

LOCAL MANUFACTURES (PROMOTION) (AMENDMENT) BILL(IT&TIELET QARI) 784

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ARBITRAĠĠ

ARBITRATION BILL (KUMITAT) 785

AĠĠORNAMENT 814

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 819

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 496 li saret fid-9 ta' Jannar, 1996 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - GIAN FRANGISK ABELA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Reno Calleja) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 29712, jista' l-Ministru jgħid jekk hux veru li dawn il- lezzjonijiet qed jingħataw fil-ħin tal-break?

Jekk hu hekk, ma jaħsibx il- Ministru li dan hu stress żejjed fuq l-istudenti?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru għall-Iżvilupp Soċjali) (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Jien informat li ż-żewġ klassijiet tat- tieni sena qed ikollhom xi lezzjonijiet extra fil-break biex tiġi koperta l- ewwel fażi li għalih ma kellhomx lecturers.

Din is-sitwazzjoni mistennija tiġi għan-normal fit-12 ta' Jannar meta tibda t-tielet fażi.

SPTAR SAN LUQA - DIPARTIMENT TA' L-OUT-PATIENTS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema huwa l-ħin li fih suppost li l-konsulenti u t-tobba jibdew jaraw l-pazjenti fl-Out Patients ta' l-Isptar San Luqa?

Jaf il-Ministru li minkejja li pazjenti jingħataw appuntamenti għas-7.30 a.m. u t-08.00 a.m. konsulent wieħed biss jibda fil-ħin?

Għaliex konsulenti u tobba oħra ma jibdewx jaraw il-pazjenti qabel it- 8.15 a.m. jew aktar tard?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li r-regolamenti ta' l-Isptar jistipulaw li l-ewwel appuntamenti fl-Out Patients ikunu fit-8.00 a.m. Konsulent li jkun opera fuq pazjenti l-ġurnata ta' qabel jew inkella jkollu każi fis-swali ta' ċerta urġenza, ikollu l-ewwel imur fis-Sala sabiex jara u jeżamina dawn it-tip ta' pazjenti qabel imur l-Out Patients.

Ninsab informat li l-kliniċi fl-Out Patients kollha jibdew jaraw il- pazjenti mhux aktar tard mit-8.15 am.

Hemm kliniċi partikolari, per eżempju, tad-dijabete fejn peress li pazjenti jinħtieġu testijiet partikolari qabel jaslu t-tobba jsejħu pazjenti biex jattendu fis-7.30 ta' filgħodu.

Hemm xi konsulenti li wkoll jibdew il-kliniċi fis-7.30 ta' filgħodu.

Dan isir bi qbil ma l- amministrazzjoni li tesiġi illi min jagħmel dawn l-arranġamenti jkun hemm fil-ħin biex jibda joffri s-servizz fis-7.30 ta' filgħodu.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Billi kemm-il darba nisimgħu ilmenti dwar kemm wieħed ikollu jistenna biex jinqeda fid-dipartiment ta' l-Out-Patients - dan il- post jattendu fih ta' kuljum eluf ta' pazjenti u allura jkun ftit diffiċli li jkun hemm organizzazzjoni - jista' l-Ministru jgħid xi pjanijiet hemm fost oħrajn li jibdew isiru wkoll afternoon sessions biex l-ammont ta' nies li jattendu l-Out Patients jinqasam u mhux kollha jattendu filgħodu?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-pożizzjoni hija li dan is-suġġeriment li qiegħed jirriferi għalih l-Onor. kollega tiegħi qiegħed jiġi kkonsidrat.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li kif ħabbar is-Segretarju Parlamentari Louis Deguara hemm ħidma li diġa' bdiet biex ċerti out-patients sessions jibdew isiru wkoll fil-health centres.

Waħda mill-problemi li fl-isptar aħna niffaċċjaw hija l-konċentrazzjoni ta' ċittadini li għal xi raġuni jew oħra jattendu u jiġu riferuti għall-Isptar San Luqa.

Huwa importanti li naħdmu dejjem aktar biex niddeċentralizzaw safejn hu possibbli u safejn hu tajjeb u wkoll li jkun hemm il-kooperazzjoni taċ-ċittadini li meta jingħataw il-ħin ta' l- appuntament, jipprovaw jimxu ma' dak il-ħin u ma jagħmlux kif ħafna drabi jagħmlu u jmorru ħafna qabel il-ħin li jiġi mogħti lilhom bit-tama jew bl- iskop li jinqdew qabel għaliex fil-fatt ħafna mill-out-patients sessions isiru b'ħinijiet skedati għal pazjenti differenti biex kemm jista' jkun min ikollu l-appuntament ma jinqedix tard iżżejjed wara l-ħin li jkun ingħata.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Billi jidher li wkoll hemm abbuż min-naħa tal-pubbliku għall-mod kif qed jintuża d-Dipartiment ta' l-Emerġenza - hawn ngħid li fis- sena li għadha kif għaddiet kważi terz tal-popolazzjoni ta' Malta marret fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza, prattikament daħlu 'l fuq minn 100,000 ruħ - ma jaħsibx il-Ministru li għandha ssir kampanja ta' edukazzjoni bil-mod kif saret ukoll il-kampanja għall-użu tas-seat belts biex il-pubbliku jmur biss fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza meta veru jkollu każ urġenti u akut?

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li dejjem hemm lok biex iċ-ċittadini tagħna jifhmu iktar kif għandhom jużaw b'mod ta' ġid għalihom is-servizzi ta' l- isptarijiet tagħna, inkluż dak ta' l-emerġenza.

Irrid ngħid li f'dan ir- rigward l-edukazzjoni u t-tagħrif ma jridux isiru biss maċ-ċittadini u l- pubbliku in ġenerali imma wkoll mat-tobba nfushom li jkollna każijiet riferuti minnhom għad-Dipartiment ta' l-Emerġenza.

Qed ngħid dan għaliex mill-informazzjoni li niġi mogħti mill-clinical audits li jsiru fl-Isptar ġieli jkunu r-riferenzi tal-general practitioners stess li ma jkunux dejjem ġustifikati.

Ċerti riferenzi għad-Dipartiment ta' l-Emerġenza ta' l-Isptar San Luqa jistgħu jonqsu jekk l-ewwelnett it-tobba jikkoperaw iktar biex kemm jista' jkun l-episodji ta' ċerti kriżi jsolvuhom fil-livell tal- pazjent fil-komunita'.

Huwa importanti wkoll li t-tobba li huma mpjegati mad-Dipartiment tas-Saħħa fil-Health Centres jaħdmu b'mod aktar koordinat biex kemm jista' jkun l-iffullar fid-Dipartiment ta' l-Emerġenza jiġi mnaqqas u x-xogħol jiġi koordinat aħjar.

LUKANDI/RISTORANTI - PREZZIJIET TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kif beħsiebu jara li l-prezzijiet miżmuma fil-lukandi/ristoranti matul il-festi tal- Milied u l-Ewwel tas-Sena jkunu raġjonevoli peress li diġa' qed jidhru l- prezzijiet fil-gazzetti ta' Lm30 ir-ras?

Jeżistu l-prezzijiet dwar kemm għandu jinżamm minn kull klassi ta' lukanda/ristoranti?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Il-prezzijiet ta' l-ikel fil-lukandi u ristoranti, kemm fil-ġranet tal-Milied u ta' l-Ewwel tas-Sena u kemm fi ġranet oħra, ġew liberalizzati fl-1991.

Il-prezzijiet mitluba għall-ikliet ivarjaw skond il-klassi ta' l- istabbilimenti, skond il-menu offrut u skond l-entertainment li wieħed isib f`dawk il-ġranet.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Alfred Portelli, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Mr Speaker, jista' l-Ministru jgħidli jekk hemmx xi forma, biex insejħulha hekk, ta' kontroll fuq il-prezzijiet li qed joħorġu issa wara l-1 ta' Jannar.

Qabel ma ġejt il-Parlament iltqajt ma' wieħed li għandu ħanut u wrini lista ta' tliet faċċati ta' oġġetti ta' l- ikel.

Mingħajr ma nsemmi ismu, dan qal li item minnhom minn 30ċ għola għal 39ċ - fil-fatt għandu jagħtini photo-copy tagħha.

X'inhija r-raġuni li fuq oġġett ta' l-ikel importat ikun hemm żieda ta' 9ċ fuq il-prezz ta' 30ċ, jiġifieri żieda ta' 25%?

Mela ż-żieda ta' Lm2 li se jagħti l-Gvern minn din is-sena għall-għoli tal-ħajja, altru li se tkun tnaqqret mill-ewwel!

Kulma rrid inkun naf huwa x'qed jiġri biex il-purchasing power tal- konsumatur jibqa' b'saħħtu.

Jiġifieri l-Gvern qiegħed jagħmel investigazzjoni tal-prezzijiet li jagħmlu l-importaturi?

Jew l-ewwel joqgħod jistenna l-ilmenti mingħand il-konsumaturi?

Issa dan kien biss oġġett wieħed minn lista ta' tliet faċċati.

Ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk u għalhekk għandu jkun hemm xi ħadd responsabbli għal dawn l- affarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwel ħaġa li trid issir hija li neżaminaw u naraw x'inhu l-oġġett importat.

Il-prezzijiet ta' l-affarijiet importati jistgħu jvarjaw għal diversi raġunijiet.

Per eżempju, il-prezz tal-kafe' kultant jitla' ħafna - fil-fatt iktar jitla' milli jinżel - u l-kawża ta' dan tista' tkun minħabba r-rata tal-kambju, speċjalment jekk dan il- prodott ikun ġej minn xi pajjiż bħal Ġermanja fejn id-Deutsch Mark ikun għola.

Jista' jkun hemm xi raġuni oħra, pero' xorta għandna neżaminaw dan il-każ.

Issa qabel ma ngħid jekk l-importatur għandux jiġi ċċekkjat jew le, ngħid ukoll li hemm diversi oġġetti li fuqhom għad hemm price order.

Fil-fatt qabel ma jiċċaqalqu l-prezzijiet jintalab permess u d-Department of Trade jagħmel costings u jara jekk fil-fatt huwiex ġustifikat li l-prezz jogħla.

Meta d-Dipartiment tal-Kummerċ jagħmel il-costings iqabbel ukoll il-prezzijiet tal-prodott lokali ma' dawk ta' barra li jinstabu, per eżempju, fl-Ingilterra u f'pajjiżi oħra.

Irrid ngħid li l-prezz tal-kafe' huwa irħas minn dak tal-pajjiżi kważi kollha ta' madwarna; fuq dan il- prodott hemm price order.

Naturalment ġieli jkun hemm żidiet li kultant iridu jiġu eżaminati u mhux tiġi eżaminata biss il-claim li tiġi mingħand l- importatur imma wkoll il-prezz li qed jinbiegħ bih dak l-oġġett barra minn Malta.

Issa dwar dak il-każ li semma l-Onor.

Portelli fejn qal li l-prezz ta' l- oġġett partikolari minn 30ċ tela' għal 39ċ, nista' ngħid li se nirriferih lid-dipartiment biex ikun jista' jiġi nvestigat.

Ma rridux ninsew li llum għandna l-Liġi tal-Kompetizzjoni li l-parti l-kbira tagħha diġa' qed tiġi mħaddma u se tidħol fis-seħħ kollha f'nofs Awissu ta' din is-sena.

Hawn ngħid li diġa' għandna każi li qed jiġu eżaminati b'din il-liġi.

Il-Liġi tal-Kompetizzjoni tħares jekk hemmx abbuż jew dominanza, u għandha poteri ferm iktar b'saħħithom, speċjalment meta hija toħroġ xi miżuri bħal xi price order jew interim measure - din hija miżura temporanja sakemm jiġi nvestigat il-każ - u għandha wkoll miżuri ferm iktar ebsin, u l-intenzjoni tagħha hija biex tippromwovi l-kompetizzjoni.

L-esperjenza turi li l-uniku mod biex wieħed jimxi veru 'l quddiem u jiżgura li l-konsumatur ikollu a fair deal huwa li jkun hemm il-kompetizzjoni.

Issa jista' jkun hemm każi fejn m'hemmx kompetizzjoni biżżejjed allura dawk il-każi jkunu jridu jiġu nvestigati żgur.

Jien nista' ngħid li l-ebda pajjiż fid-dinja, għallinqas dawk tal-punent, ma jipprova jikkontrolla l-prezzijiet b'dan il-mod jiġifieri jipprova jispeċifika l-prezzijiet ta' kull oġġett, għaliex din hija ħaġa diffiċli mmens.

Il-Competition Act tidentifika l-prodotti essenzjali u tgħid li l-Gvern u l-Uffiċċju tal-Kompetizzjoni jista' jeżamina l-prodotti li jkun hemm hemmhekk biex jara jekk ikunx qed isir abbuż.

Jekk f'dan il-każ jgħaddili l-informazzjoni, jien inkun nista' ngħaddihom lid-dipartimenti konċernati - jew tal-kummerċ jew tal- kompetizzjoni - biex jaraw f'dan il-każ is-sitwazzjoni x'inhi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, għas-suġġeriment indikat f'din il- mistoqsija li donnu l-Gvern għandu jikkontolla l-prezz ta' l-ikliet, per eżempju ta' Lejliet l-Ewwel tas-Sena, jaqbilx il-Ministru li ebda Gvern f'ebda żmien ma rnexxielu jikkontrolla bis-serjeta' l-prezzijiet ta' l- ikliet ta' xi lukanda.

Jaqbel il-Ministru li l-ebda Gvern ma rnexxielu jikkontrolla dawn il-prezzijiet għar-raġuni sempliċi li la f'pajjiżna u lanqas f'pajjiżi oħra ma teżisti sistema effiċjenti u effettiva kif gvern jista' jikkontrolla prezz ta' ikla ta' Lejliet l-Ewwel tas-Sena?

Jikkonferma l-Ministru li l-aqwa kontroll għandu jsir mill-konsumatur billi jibbojkottja u ma jmurx f'dawn il-postijiet fejn jitolbu dawn il- prezzijiet?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

JOSEF BONNICI: M'hemmx dubju li meta wieħed qed jittratta prodott bħal ikla f'restaurant, l-ewwelnett ikollu diffikulta kbira biex jeżamina sewwa u joħroġ b'xi idea ta' x'inhu a fair price għaliex dan jiddependi fuq il-prodott, il-kwalita', l-istabbiliment u affarijiet oħra.

Fil-ġranet tal-Milied u ta' l-Ewwel tas-Sena huwa iktar diffiċli għaliex ikun hemm provdut ukoll entertainment u allura jkun hemm ċertu premium biex jipprovdi għal dan.

Imma finalment il-konsumatur irid jikkontrolla hu; irid jagħżel fejn se jieħu value for money.

Huwa importanti ferm li l-konsumatur japprezza li huwa jrid ikun li jiżgura li hemm value for money.

Id- dipartimenti li għandna, kemm tal-konsumatur, kemm tal-kompetizzjoni kif ukoll tal-kummerċ, jistgħu jidħlu f'każi li jista' jkun hemm xi abbuż bħal, per eżempju, meta s-servizz jew l-ikel ma jkunx tajjeb.

Wieħed ukoll jista' jmur għand id-Dipartiment tal-Kummerċ jekk ikun hemm xi prodott li jkun sar xi abbuż fuqu - naturalment mhux tar-ristoranti għaliex dan ikun ikel ippreparat.

Pero' m'hemmx dubju li l-konsumatur irid jara hu jekk hux qed jieħu value for money u dejjem għandu joqgħod attent li jekk post jarah għali wisq ma jmurx hemmhekk imma jmur x'imkien ieħor.

Imbagħad is- sidien tar-ristoranti jitgħallmu mill-iżbalji tagħhom stess għaliex jista' jkun hemm ristorant fejn sena minnhom ikun full up u jirraġuna b'mod li jgħid li jista' jipprova jġib prezz aħjar għas-sena ta' wara.

Ħafna drabi imbagħad jiġri li s-sena ta' wara, jekk il-prezz tiegħu ma jkunx kompetittiv, ma jkunx hemm daqshekk domanda, jispiċċa b'ferm inqas nies - fil-fatt dan jien osservajtu wkoll fis-sitwazzjoni tagħna - u allura jerġa' jaġġusta l-prezz għaliex jinduna li jkun għamel żball.

Jiġifieri dan it- tip ta' aġġustament isir u rridu naċċettawh bħala parti normali mis-sistema - speċjalment f'dan il-każ fejn hija ċertament kompettittiva - u rridu nifhmu li l-konsumatur irid jagħżel dak li l-aktar jagħtih il-valur li jixtieq.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Salvu Sant.

ONOR.

SALVU SANT: Mr Speaker, min qed jisma' lill-Ministru minn fuq ir- radju jaħseb li dan il-Gvern qed jieħu ħsieb il-konsumatur.

Jiena se nagħtih eżempju ta' tliet affarijiet.

Fil-Milied kien hawn konsenja waħda ta' l-avocado pear - forsi jiġu tal-familja u tkun trid tagħmlilhom xi ħaġa speċjali - u mis-suq ta' Raħal Ġdid kien 35c kull kilo, minn Strada Żakkarija kien 50c u minn Il Mercato ta' Swieqi kien 90c.

Din hija l- kwalita' ta' protezzjoni ...?

Issa se nsemmi każ ieħor.

Biċċa kejk - qed insemmih għaliex mort jien personali - ta' l-Andrews Bakery li qiegħed f'kaxxa ta' barra - made in Ireland; qed iqarraq bil-konsumatur - ma fihiex expiry date, jiswa Lm3.40 u barra minn hekk huwa iebes ġebla.

Tant hu hekk li kienu qed jekluh it- tfal tat-tfal neħħejtulhom minn idejhom.

Fuq dawn l-affarijiet imissu jgħidilna l-Ministru mela fuq ir-restuarants!

X'kontroll qed jagħmel il- Ministru?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, l-ewwelnett nixtieq nispjega lill- pubbliku li qed jisma' li l-mistoqsija oriġinali kienet dwar l-ikel fi żmien il-Milied u allura l-Onor.

Interpellant m'huwiex ġustifikat meta qed jgħid "mela fuq tar-restaurants!".

Min-naħa l-oħra nixtieq ngħid ukoll li l- Gvern m'għandux l-obbligu li jikkontrolla l-prezzijiet ta' prodotti bħall- avocado pear għaliex din hija xi ħaġa li jekk hemm varjazzjoni fil-prezz, il-konsumatur għandu jagħżel hu minn fejn jaqbillu jixtri.

Jien nieħu pjaċir meta nisma' osservazzjonijiet bħal dawn, jiġifieri li l-konsumatur illum jista' jixtri l-avocado pear għaliex dan ifisser li l-poplu qiegħed f'sitwazzjoni fejn qed jaqla' biżżejjed u jfisser ukoll li għandu għażla iktar wiesgħa.

Mhux talli hekk talli l-konsumatur illum jista' wkoll ifittex l-aħjar prezzijiet.

Rigward il-kejk li semma l-Onor.

Interpellant, il-parir tiegħi huwa li jekk dan il-kejk ma kienx tajjeb għandu jirreferi l-ilment tiegħu lid- Dipartiment tal-Konsumatur.

(Interruzzjonijiet) Jekk ma żammux, iktar u iktar għandu jirreferih għand id-Dipartiment tal-Konsumatur għaliex dan id- dipartiment ...

(Interruzzjonijiet) Jien qed nipprova nagħti suġġeriment lill-Onor.

Interpellant kif jevita li jkollu kejk li jekk jaqa' fuq saqajh iweġġgħu.

Dan dejjem skond kif smajt jiena.

Jiġifieri f'dan il-każ m'hemmx dubju li dak li jrid jagħmel huwa li jirreferi ...

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Sant ħalli l-Ministru jwieġbek.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Li jrid jagħmel l-Onor.

Interpellant huwa li jirriferi l-ilment tiegħu lid-Dipartiment tal-Konsumatur u dan id- dipartiment ikun kapaċi jieħu passi biżżejjed ...

(Interruzzjonijiet) Issa jekk hemmx "use by" date u dwar jekk hux ta' Malta u qed jinbiegħ taparsi ta' barra, ukoll hemm miżuri x'wieħed jista' jieħu.

Is-sitwazzjoni fejn il-Ministru jkun qisu inspector jew foreman spiċċat snin ilu.

Jien nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jgħaddili l-informazzjoni u jien ngħaddiha lid-dipartiment.

Id-Dipartiment tal-Konsumatur qiegħed jaħdem b'mod effiċjenti, qed ikollu madwar 600 enquiries fix-xahar u l-parti l- kbira tagħhom - li jistgħu jkunu każi bħalma semma l-Onor.

Interpellant - qed isib is-soluzzjoni tagħhom malajr.

Illum id-Dipartiment tal- Konsumatur għandu ċerti poteri li bihom ikun jista' jara jekk tassew dak in- negozjant ikunx qed jabbuża - għax trid tara li verament ikun qed jabbuża għax mhux dejjem ikun il-każ - u jieħu l-passi meħtieġa biex jasal għal soluzzjoni.

Huma ftit ferm il-każi fejn ma tinstabx soluzzjoni u fil- ijiem li ġejjin nisperaw li jkollna anke mwaqqaf it-Tribunal tal-Konsumatur fejn allura jkun aktar faċli li wieħed jfittex lil dak li jkun quddiem dan it-tribunal.

Mr Chairman, li nista' ngħid huwa li llum qed nipprovdu diversi opportunitajiet għall-konsumatur biex veru jsib il-mezzi sabiex jiżgura li d-drittijiet tiegħu jkun jista' jiddefendihom b'mod għaqli.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Portelli, fil-qosor.

ONOR.

ALFRED PORTELLI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk il-kejl ta' l-għoli tal-ħajja huwiex se jibqa' kif kien fl-1995.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-kejl ta' l-għoli tal-ħajja llum huwa managed minn bord awtonomu magħmul mill-unions kollha, minn min iħaddem u mill- Gvern.

Infakkar ukoll li l-invit għall-Membri ta' l-Oppożizzjoni biex jipparteċipaw fil-bord bħala observers għadu miftuħ u kollox qed isir sewwa u bi trasparenza.

Jien nista' ngħid hawnhekk ukoll li hemm min qed jagħmel parallel index ta' l-indiċi tal-prezzijiet u prattikament qed joħroġ bl-istess riżultati.

Jiġifieri din l-għajta li l-kejl ta' l-indiċi tal-prezzijiet b'xi mod m'huwiex adegwat fil-fehma tiegħi hija għajta li mhix reali u allura wieħed irid joqgħod attent għal dak li jgħid.

M'hu qed isir xejn ħażin, qed isir kollox bl-iktar mod oġġettiv u trasparenti.

L- Oppożizzjoni ġiet mistiedna għal darba, tnejn, tlieta biex tipparteċipa u sfortunatament sal-lum din għadha ma aċċettatx dan l-invit.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi l-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL-MEJDA

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru tal-Ġustizzja u Kultura): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 3 ta' l-1996 - Regoli ta' l-1996 li jemendaw ir- Regoli dwar it-Tribunal għal Talbiet Żgħar.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Censu Galea.

ONOR.

CENSU GALEA (Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd) (F'isem il- Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija) Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 2 ta' l-1996 - Regolamenti ta' l-1996 li jemendaw ir- Regolamenti dwar l-Investigazzjoni ta' Dizgrazzi fl-Avjazzjoni Ċivili.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern) Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali ta' Prison Board of Visitors għas-sena 1995.

THE DEPUTY SPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROMOZZJONI TA' PRODOTTI LOKALI

LOCAL MANUFACTURES (PROMOTION) (AMENDMENT 2) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, nipproponi li qabel ma ngħaddu għat- Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali, il-Kamra tapprova li tirriżolva ruħha f'Kumitat ħalli nikkonsidraw mill-ġdid klawsola 1 u klawsola 3.

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CLAUDE MUSCAT: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li klawsola 1 u klawsola 3 ta' l- Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali jkunu kkonsidrati mill-ġdid fil-Kumitat.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Kamra rriżolviet ruħha f'Kumitat.

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Claude Muscat, Viċi President tal-Kumitati jippresjedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kumitat għandu quddiemu mill-ġdid il- konsiderazzjoni ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali, Kap. 336.

L-Onor.

Josef Bonnici.

KLAWSOLA ĠDIDA 3 - Provvedimenti Transitorji NEW CLAUSE 3 - Transitory Provisions

ONOR.

JOSEF BONNICI:

"D" Klawsola 3 għandha tiġi emendata kif ġej:

Minflok il-kliem "25 ta' Lulju u s-7 ta' Settembru, 1995" għandhom jidħlu l-kliem "26 ta' Lulju u s-6 ta' Settembru, 1995".

"D" Clause 3 shall be amended as follows:

For the words "25th July and the 7th September, 1995" there shall be substituted the words "26th July and the 6th September, 1995".

Il-ġustifikazzjoni ta' din hija li fl-emenda li preżentajt il-bieraħ kien hemm żball ta' ġurnata.

Meta naturalment ġejna għall-istadju tat-Tielet Qari ridna nkunu ċerti li naqblu mad-data ta' meta ħarġet il-Proklama u mad- data ta' meta ħarġet l-Exemption Order għax dawn iridu jkunu konsistenti.

Kien hemm żball ta' ġurnata kemm fil-bidu u kemm fit-tmiem pero' s- sustanza għada l-istess.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "D" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 3 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 3, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

KLAWSOLA 1 CLAUSE 1

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 1:

"E" Klawsola 1 għandha tiġi emendata kif ġej: Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 1 minflok il-kliem "25 ta' Lulju, 1995" għandhom jidħlu l-kliem "26 ta' Lulju, 1995"

"E" Clause 1 shall be amended as follows: In subclause (2) of clause 1 for the words "25th July, 1995" there shall be substituted the words "26th July 1995".

Ir-raġuni għal din l-emenda hija l-istess waħda li semmejt qabel, cioe' li l-Proklama minn idejn il-President ta' Malta kienet ġiet effettiva fis- 26 ta' Lulju, 1995 u mhux fil-25 ta' Lulju, 1995.

Effettivament kellna żball fid-data ta' l-emenda li ppreżentajt il-bieraħ.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "E " għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 1 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 1, kif emendata, għaddiet nem. con u ġiet ordnata issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Fis-6.36 pm il-Kamra rriżumiet u l-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi rraporta klawsoli 1 u 3 mgħoddija b'emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PROMOZZJONI TA' PRODOTTI LOKALI

LOCAL MANUFACTURES (PROMOTION) (AMENDMENT) BILL

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru jekk jogħġbu jressaq it-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali".

THE DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar il-Promozzjoni ta' Prodotti Lokali" jkun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ARBITRAĠĠ

ARBITRATION BILL

L-ordni għal Kumitat ġiet moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Claude Muscat, Viċi Presiden tal-Kumitati jippresjedi.

Klawsola 46 - Arranġamenti ta' tilwimiet jew raġunijiet oħra għat-temma tagħhom.

Clause 46 - Settlement or other grounds for termination.

(Posposta fid-9 ta' Jannar, 1996)

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hawnhekk ġie sollevat punt li għandu x'jaqsam mat-traduzzjoni tal-kelma "arranġament".

Fil-fatt kellha tidħol il-kelma "transazzjoni" u allura qed inressaq emenda f'dan is-sens.

"O" It-test Malti tal-klawsola 46 għandu jiġi emendat kif ġej:

(a) fin-nota marġinali tagħha, minflok il-kelma "Arranġament", għandha tidħol il-kelma "Transazzjoni", u

(b) fis-subklawsola (1) tagħha, minflok il-kliem "jaqblu dwar arranġament" u "jirreġistra l-arranġament" għandhom jidħlu l-kliem "jaqblu dwar transazzjoni" u "jirreġistra t-transazzjoni" rispettivament.

"O" The Maltese text of clause 46 shall be amended as follows:

(a) in the marginal note thereof, for the words "Arranġament" there shall be substituted the word "Transazzjoni"; and

(b) in subclause (1) thereof, for the words "jaqblu dwar arranġament" and "jirreġistra l-arranġament" there shall be substituted the words "jaqblu dwar transazzjoni" and "jirreġistra t- transazzjoni" respectively.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda "L" kif imressqa u moqrija mill-Ministru fis-seduta tal-bieraħ?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed

L-emenda "L" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda "0" kif imressqa u moqrija mill-Ministru?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "0" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 46 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 46, kif emendata, għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 52 - Fil-prinċipju min jitlef jissopporti l-ispejjeż.

Clause 52 - Costs in principle to be borne by unsuccessful party.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Michael Angelo Refalo.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 52:

"P" Il-klawsola 52 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fit-test Malti tas-subklawsola (1) tagħha, minflok il-kliem "għandhom fil-prinċipju jiġu sopportati" għandhom jidħlu l-kliem "għandhom normalment jiġu sopportati" u minflok il-kliem "jista' jaqsam kull sehem minn dawk l-ispejjeż" għandhom jidħlu l-kliem "jista' jaqsam dawk l-ispejjeż";

(b) minflok it-test Malti tas-subklawsola (2) tagħha għandu jidħol dan li ġej:

"(2) Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispejjeż tar-rappreżentanza u assistenza legali msemmija fil-paragrafu (e) ta' l-artikolu 50, it- tribunal ta' l-arbitraġġ, wara li jqis iċ-ċirkostanzi tal-każ, ikun ħieles li jistabbilixxi liema parti jkollha ssofri dawk l-ispejjeż jew jista' jaqsam dawk l-ispejjeż bejn il-partijiet jekk dan jistabbilixxi li dak il-qsim ikun raġonevoli."; u

(c) fit-test Malti tas-subklawsola (4) tagħha, minflok il-kliem "Ma għandhom jitwaħħlu" għandhom jidħlu l-kliem "Ma għandu jinġabar".

"P" Clause 52 shall be amended as follows:

(a) in the Maltese text of subclause (1) thereof, for the words "għandhom fil-prinċipju jiġu sopportati" there shall be substituted the words "għandhom normalment jiġu sopportati" and for the words "jista' jaqsam kull sehem minn dawk l-ispejjeż" there shall be substituted the words "jista' jaqsam dawk l-ispejjeż";

(b) for the Maltese text of subclause (2) thereof there shall be substituted the following:

"(2) Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ispejjeż tar-rappreżentanza u assistenza legali msemmija fil-paragrafu (e) ta' l-artikolu 50, it- tribunal ta' l-arbitraġġ, wara li jqis iċ-ċirkostanzi tal-każ, ikun ħieles li jistabbilixxi liema parti jkollha ssofri dawk l-ispejjeż jew jista' jaqsam dawk l-ispejjeż bejn il-partijiet jekk dan jistabbilixxi li dak il-qsim ikun raġonevoli."; and

(c) in the Maltese text of subclause (4) thereof, for the words "Ma għandhom jitwaħħlu" there shall be substituted the words "Ma għandu jinġabar".

Mr Chairman, fil-verita raġonevolment jien ħsibt li konna diġa' bdejna niddiskutu din l-emenda għas-sempliċi raġuni li l-bidliet li qed jiġu suġġeriti u proposti f'din l-emenda huma simili għal dawk li għamilna fl- emenda għal klawsola 51.

Huma emendi ta' natura lingwistika iktar milli ta' sostanza.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: F'subklawsola 52(3) fejn hemm kelma illi bil-Malti ma toqgħodx:

"Meta t-tribunal ta' l-arbitraġġ joħroġ ordni għat-temma tal- proċedimenti ta' l-arbitraġġ jew jagħti deċiżjoni fuq patti miftehma, dan għandu jistabbilixxi l-ispejjeż ta' l-arbitraġġ imsemmija fl-artikolu 50 u fl-artikolu 51fit-test ta' dik l-ordni jew deċiżjoni."

Fl-Ingliż ngħidu "in the text" imma bil-Malti ma ngħidux "fit-test".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Għandek xi suġġeriment?

L-Onor.

Mifsud Bonnici qed jagħmel riferenza għal subklawsola 52(3) li m'hijiex parti mill- emenda li ressaqt u qed iġib a konjizzjoni tal-Kumitat li fl-opinjoni tiegħu l-kelma "fit-test" ma toqgħodx bil-Malti għax fil-fatt hija traduzzjoni litterali mill-Ingliż u bil-Malti wieħed għandu juża frażjoloġija aħjar.

Lill-Onor.

Mifsud Bonnici qed nistaqsih jekk għandux xi suġġeriment x'jagħmel.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Tista' tagħmilha "imsemmija fl-artikolu 50 u fl-artikolu 51 fl-ordni jew deċiżjoni", ma tagħmilx "fit-test".

Veru li bl-Ingliż qiegħda "in the text of" imma bil-Malti ma toqgħodx hekk.

ONOR.MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk qed nifhmek tajjeb inti qed tħoss li l- kliem "fit-test" huma superfluwi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Fil-fatt nistgħu ngħidu "fil-korp ta' l- ordni jew deċiżjoni".

"Fil-korp" jew fiha nnifisha, jiġifieri tiġi "fl- ordni jew fid-deċiżjoni".

Inkella nħalluha bl-Ingliż "fit-text".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-esperti tal-Gvern qed jinformawni illi fl- opinjoni tagħhom din toqgħod.

Inti qed tissuġġerixxi li minflok nagħmluha "fit-test ta' dik l-ordni jew deċiżjoni" nużaw l-Ingliż "fit-text".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nagħmlu "fit-text" jew "fil-korp", imma jekk toqgħod toqgħod.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-esperti qed jgħiduli li toqgħod.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kollox sew.

(Onor. Membri: No)

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "P" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 52, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 52, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 53 - Depożitu ta' l-ispejjeż.

Clause 53 - Deposit of costs.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"Q" Il-klawsola 53 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fit-test Malti tas-subklawsola (2) tagħha, minflok il-kliem "mingħand il-partijiet" għandhom jidħlu l-kliem "mill-partijiet"; u

(b) fit-test Malti tas-subklawsola (4) tagħha, minflok il-kliem "ma jitħallsux għalkollox" għandhom jidħlu l-kliem "ma jitħallsux għal kollox".

"Q" Clause 53 shall be amended as follows:

(a) in the Maltese text of subclause (2) thereof, for the words "mingħand il-partijiet" there shall be substituted the words "mill- partijiet"; and

(b) in the Maltese text of subclause (4) thereof, for the words "ma jitħallsux għalkollox" there shall be substituted the words "ma jitħallsux għal kollox".

Hawnhekk qed nikkorreġu żball ta' tipografija u ta' grammatika.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Barra l-emendi proposti mill-Ministru naħseb wieħed irid jikkonsidra dawn il-punti.

Nibdew mis-subklawsola 53(3) fejn daħlet il-kelma "Awtorita'".

Jien naħseb "Ċentru" jrid jingħad mhux "Awtorita'" u jekk se tinbidel il-kelma jrid jinbidel il-gender.

F'subartikolu 53(1) jingħad "somma indaqs bejniethom b'avvanz ta' l- ispejjeż imsemmija".

Naħseb irridu ngħidu "akkont".

Aħna ngħidu "b'avvanz ta' l-ispejjeż"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Tgħidha "avvanz ta' l-ispejjeż", imma "akkont ta' l-ispejjeż" ngħiduha iktar.

"Akkont ta' l-ispejjeż" normalment qisek qed tagħti depożitu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk tara subklawsola 53(5) issib li l- kelma li nużaw hija "akkont".

Din tgħid hekk:

"Wara li tkun qed ingħatat id-deċiżjoni, it-tribunal ta' l-arbitraġġ għandu jagħti akkont lill-partijiet ..."

Issa dik ġejja "jagħti kont" mhux "jagħti akkont".

Anzi lanqas nużaw il- kelma "kont" imma "rendikont".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex klawsola 53 u l-emenda għaliha jiġu posposti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?.

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola u l-emenda għaliha ġew posposti.

Klawsola 54 - Lok fejn isir l-Arbitraġġ.

Clause 54 - Place of arbitral proceedings.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal klawsola 54 għandi din l- emenda:

"R" Il-klawsola 54 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fit-test Malti tas-subklawsola (1) tagħha, minflok il-kliem "fil- fond provdut" għandhom jidħlu l-kliem "fil-lok provdut"; u

(b) fit-test Malti tas-subklawsola (2) tagħha, minflok il-kliem "għal dak l-ispezzjon." għandhom jidħlu l-kliem "għal dik l-ispezzjoni.".

"R" Clause 54 shall be amended as follows:

(a) in the Maltese text of subclause (1) thereof, for the words "fil- fond provdut" there shall be substituted the words "fil-lok provdut"; and

(b) in the Maltese text of subclause (2) thereof, for the words "għal dak l-ispezzjon." there shall be substituted the words "għal dik l-ispezzjoni.".

Hawnhekk qed nippreċiżaw id-differenza bejn il-kelma "lok" u l-kelma "fond" u hawnhekk toqgħod il-kelma "lok" u se nikkoreġu żball lingwistiku li kien hemm f'subklawsola 2.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "R" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 54, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 54, kif emendata, għaddiet nem. con.

Klawsola 55 - Mudell ta' liġi.

Clause 55 - Model Law.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hawn dħalna għall-parti li għandha x'taqsam ma' arbitraġġ internazzjonali u kummerċjali.

Mr Chairman, għal klawsola 55 għandi din l-emenda:

"S" Fit-test Malti tas-subklawsola (1) tal-klawżola 55 il-kliem "hekk esegwibbli bħal kull liġi bħal dik." għandhom jidħlu l-kliem "hekk esegwibbli.".

"S" In the Maltese text of subclause (1) of clause 55 for the words "hekk esegwibbli bħal kull liġi bħal dik." there shall be substituted the words "hekk esegwibbli.".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: F'din il-klawsola u fil-klawsoli l-oħra kollha ta' din il-parti jew taqsima dejjem nitkellmu fuq "Mudell ta' Liġi.

Jiena naħseb li "Liġi Mudell" trid tiġi u mhux "Mudell ta' Liġi".

Meta tittraduċi "Model Law" tiġi "Liġi Mudell" u mhux "Mudell ta' Liġi".

Kull darba nirriferu għaliha qisna għandna xi mudell tal-ħwejjeġ!

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Fil-fatt dak li qed jgħid l-Onor.

Membru kien ukoll kumment li qajjimt jien waqt li konna qed niddiskutu din il-liġi biex naraw x'tibdiliet u x'emendi għandna bżonn.

Meta l-esperti - mhux qed nirriferi għal dawk li għamlu d-drafting jew t- translation, iżda għal dawk li għenu lid-dipartiment biex jabbozza din il- liġi - staqsejnihom għaliex ma tistax tgħid "Liġi Mudell" minflok "Mudell ta' Liġi" qalulna li fil-jargon internazzjonali dan huwa l-mod kif għandek tispjegah.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Fil-liġi hekk qiegħda "Model Law".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Pero ' il-liġi bħala mudell u allura tiġi "Mudell ta' Liġi", qisha abbozz ta' liġi li fuqha għandek timxi.

Din hija t-tifsira li tawni.

Dan il-punt qajjimtu wkoll personalment ma' l- esperti.

Jiena m'iniex konvint għal kollox, imma fil-kamp ta' l-arbitraġġ m'iniex daqshekk intiż daqs l-esperti u mhux se noqgħod nara jekk għandix raġun jew le fuq kwestjoni lingwistika.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-kelma "stat" għandha tfisser "Malta u" mhux "Malta jew".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Il-kelma "stat" bħala definition hija "Malta jew kull stat barrani li jkun" u għalhekk naħseb li għandha tiġi "and" mhux "or".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Meta tgħid "a state" għal wieħed tkun qed tirriferi.

Bl-Ingliż "and" qiegħda mhux "or", imma ma nafx jekk hijiex riprodotta tajjeb għax jien m'għandix it-text awtentiku.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Imma mbagħad jekk iddaħħal il-kelma "or" trid bilfors tgħid li "stat" tfisser "jew Malta jew kull stat barrani li jkun".

Ma tistax tagħmel "jew" waħda, trid tagħmel "either or".

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "S" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi Klawsola 55, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 55, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 56 - Tifsir.

Clause 56 - Interpretation.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal klawsola 56 għandi din l- emenda:

"T" Fis-subklawsola (1) tal-klawsola 56:

(a) fil-paragrafu (a) tagħha, minflok il-kliem "lill-Kummissjoni tan- Nazzjonijiet Uniti" għandhom jidħlu l-kliem "għall-ħidma tal- Kummissjoni tan-Nazzjonijiet Uniti"; u

(b) fil-paragrafu (b) tagħha, minflok il-kliem "lill-grupp preparatorju li ħejja l-Mudell ta' Liġi" għandhom jidħlu l-kliem "għad- dokumenti preparatorji tal-Mudell ta' Liġi".

"T" In subclause (1) of clause 56:

(a) in paragraph (a) thereof, for the words "to the United Nations Commission" there shall be substituted the words "to the works of the United Nations Commission"; and

(b) in paragraph (b) thereof, for the words "to its working group in the preparation of the Model Law" there shall be substituted the words "to the preparatory documents of the Model Law".

Dan is-suġġeriment waslilna minn barra mhux minn Malta.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nifhem li dan is-suġġeriment huwa raġonevoli, pero' qed niddipartixxu mit-text Ingliż.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Le t-test Ingliż qed jiġi mibdul ukoll.

L-ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nitolbok tikkonsidra subklawsola 56(2) li tgħid hekk:

"Is-subartikolu (1) ma jolqotx l-applikazzjoni ta' l-Att dwar l- Interpretazzjoni għall-iskop tat-tifsir ta' dan l-Att".

Hekk irridu ngħidu "ma jolqotx"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex klawsola 56 tiġi posposta ħalli l-esperti jikkonsidraw l-aħħar punt li semma' l-Onor.

Membru..

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?.

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola u l-emenda għaliha ġew posposti.

Klawsola 57 - L-Artiklu 6 tal-Mudell ta' liġi.

Clause 57 - Article 6 of the Model Law.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal klawsola 57 għandi din l- emenda:

"U" Fit-test Malti tal-paragrafu (a) tagħha, minflok il-kliem "ta' l- Artikli 11(3).

11(4)," għandhom jidħlu l-kliem "ta' l-Artikli 11(3), 11(4),".

"U" In the Maltese text of paragraph (a) thereof, for the words "ta' l- Artikli 11(3).

11(4)," there shall be substituted the words "ta' l- Artikli 11(3), 11(4),".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye.

Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "U" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 57, kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 57, kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 53 - Depożitu ta' l-ispejjeż.

Klawsola 53 - Deposit of costs.

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal klawsola 53 għandi emenda oħra:

"V" Klawsola 53 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) Fit-test Malti tas-subklawsola (3) tal-klawsola 53, minflok il- kliem "l-Awtorita' tista' tagħmel" għandhom jidħlu l-kliem "iċ-Ċentru jista' jagħmel" u minflok il-kliem "li tista' tqis xierqa" għandhom jidħlu l-kliem "li jista' jqis xierqa"; u

(b) fit-test Malti tas-subklawsola (5) tal-klawsola 53 minflok il- kliem "jagħti akkont lill-partijiet" għandhom jidħlu l-kliem "jagħti rendikont lill-partijiet".

"V" Clause 53 shall be amended as follows:

(a) in the Maltese text of subclause (3) of clause 53 for the words "l-Awtorita' tista' tagħmel" there shall be substituted the words "iċ- Ċentru jista' jagħmel" and for the words "li tista' tqis xierqa" there shall be substituted the words "li jista' jqis xierqa"; and

(b) in the Maltese text of subclause (5) of clause 53 for the words "jagħti akkont lill-partijiet" there shall be substituted the words "jagħti rendikont lill-partijiet".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda "Q" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Q" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda "V" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "V" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 53 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 53, kif emenda, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 58 - L-Artikli 34 u 36 tal-Mudell tal-Liġi.

Clause 58 - Articles 34 and 36 of the Model Law.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, hawnhekk ukoll għandi xi emendi mhux ta' sostanza imma ta' grammatika.

Nipproponi din l-emenda:

"W" Minflok it-test Malti tal-paragrafu (b) tagħha għandu jidħol dan li ġej:

"(b) ikunu nkisru r-regoli tal-ġustizzja naturali fl-għoti tad- deċiżjoni.".

"W" For the Maltese text of paragraph (b) thereof there shall be substituted the following:

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien naħseb li wieħed irid jikkonsidra s- subklawsola 58 (a) għax għandna:

"id-deċiżjoni tkun inkisbet bi, jew intlaqtet minn, frodi jew korruzzjoni; jew"

X'jiġifieri "intlaqtet minn"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Naħseb li l-iżjed ħaġa faċli li nagħmlu hi li naraw kif saret it-traduzzjoni tagħha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Bl-Ingliż qegħda:

"... induced or affected by".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Bil-Malti tiġi "milquta" jew forsi tista' tgħid "affettwata", imma aħjar inħalluha "milquta".

Ma naħsibx li għandna nbiddlu iżjed.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "W" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 58 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 58, kif emenda, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 59 - Il-Kapitlu VIII tal-Mudell ta' Liġi ma jgħoddx f'ċerti każi.

Clause 59 - Chapter VIII of Model Law not to apply in certain cases.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola m'għandix emendi għax ma jidhirlix li hemm lok għal emendi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ma nafx xi tfisser sewwa din il- klawsola.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk tħares lejn ir-riferenzi kollha għandek x'togħmod fil-fatt għax din il-klawsola tagħmel riferenzi għal diversi liġijiet.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din il-klawsola assolutament ma tiftehimx.

Hawn insibu:

"Meta, ħlief għall-applikazzjoni ta' dan l-artiklu, ikunu japplikaw għar-rigward ta' deċiżjoni ta' arbitraġġ

sew il-Kapitlu VIII tal-Mudell ta' Liġi kif ukoll it-Taqsima VII ta' dan l-Att fuq l-GĦarfien u l-Eżekuzzjoni ta' Deċiżjonijiet ta' Arbitraġġ Barranin, il-Kapitlu VIII tal-Mudell ta' Liġi għandu jitqies bħala li ma jkunx japplika għar-rigward ta' dik id-deċiżjoni.".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jiġifieri japplika għal dan l-artikolu biss.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'jiġifieri meta qed ngħidu "għall- applikazzjoni ta' dan l-artikolu"?

Kieku tgħid li f'dawk iż-żewġ okkażjonijiet il-Kapitlu VIII tal-Mudell ma japplikax nifhimha, imma l- kliem "ħlief għall-applikazzjoni ta' dan l-artikolu" xi jfisser?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk tħares lejn il-marginal note din tgħid li l-Kaptilu VIII ma japplikax f'ċerti każi.

Il-każi prospettati fil-liġi huma dawk li wieħed isib f'dawk iż-żewġ ċirkostanzi li huma msemmija f'din il-klawsola.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Id-diffikulta li għandi qed jikkaġunawhieli l-kliem "ħlief għall-applikazzjoni ta' dan l-artikolu".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien mingħajr ma noqgħod nidħol fid-dettall dwar x'inhi t-tifsira ta' Kapitlu VIII u x'inhu l-kontenut fuq l-Att fuq l- GĦarfien u l-Eżekuzzjoni ta' Deċiżjonijiet ta' Arbitraġġi Barranin jidhirli li dan il-kliem jagħmel sens anke grammatiku, voldieri li jwassalli l- messaġġ ta' dak li jrid jgħid.

Issa ma nafx jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici hux qed jgħid li din il-klawsola għandha kostruzzjoni ħażina.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, jien qed ngħid li jekk aħna rridu nindunaw li meta qed ngħidu "ikunu japplikaw għar-rigward ta' deċiżjoni ta' arbitraġġ sew il-Kapitlu VIII tal-Mudell ta' Liġi kif ukoll it-Taqsima VII" hux qed nifhmu li l-Kapitlu VIII tal-Mudell tal-Liġi għandu jitqies bħala li ma japplikax.

Hekk nista' nifhem, imma meta qed ngħidu l-kliem "ħlief għall-applikazzjoni ta' dan l-aritkolu", dak ma nafx xi jfisser.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien naħseb li għandna nifhmuha b'dan il- mod.

Mingħajr ma neskludu l-Kapitlu VIII u t-Taqsima VII ta' l-Att fuq l- GĦarfien u l-Eżekuzzjoni ta' Deċiżjonijiet minn din il-liġi, u allura donnhom jibqgħu parti mill-liġi, għandna nikkonsidraw li ħlief għal fejn qed issir riferenza għalihom, voldieri fi klawsola 59, fil-bqija tal-liġi ma japplikawx.

Jien hekk qed nifhimha.

Fil-fatt kif qed infissirha jien il-messaġġ jasal imma fl-istess ħin ma nistax nikkontradiċi lill-Onor.

Mifsud Bonnici meta qed jgħid li t-traduzzjoni hija clumsy.

Il-messaġġ jasal pero' naħseb li din il-klawsola tista' tiġi phrased aħjar, għax jekk inħarsu lejn il-verżjoni Ingliża nsibu mitkub "but for the application of" li fl-opinjoni tiegħi għandha nuance differenti mill-frażi "ħlief għall-applikazzjoni ta'", għax waqt li "but for the application of" hija mod pożittiv ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Stajna għidna "li kieku ma kellux japplika".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Eżattament.

Dik kienet tkun soluzzjoni aħjar.

Voldieri għal iktar korrettezza jien dispost li nagħmel din l- emenda biex tiġi tiftiehem aħjar.

GĦaldaqstant f'dan il-mument nipproponi li klawsola 59 tiġi posposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn talba biex klawsola 59 tiġi posposta.

Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 60 - Arranġament ta' tilwim b'mod differenti minn dak fil-Mudell ta' Liġi.

Clause 60 - Settlement of dispute otherwise than in accordance with Model Law.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"X" Il-klawsola 60 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (1) tagħha, minflok il-kliem "b'mod differenti minn dak tal-Mudell ta' Liġi, dak il-Mudell ta' Liġi ma jkunx japplika għar-rigward ta' l-arranġament ta' dik it-tilwima." għandhom jidħlu l- kliem "b'mod differenti minn kif maħsub fil-Mudell ta' Liġi, f'dak il- każ ikunu japplikaw id-dispożizzjonijiet li jirregolaw arbitraġġ domestiku" u fit-test Malti ta' l-istess subklawsola minflok il-kliem "li jkunu bil-miktub" għandhom jidħlu l-kliem "li jkun bil-miktub"; u

(b) fit-test Malti tas-subklawsola (2) tagħha, minflok il-kliem "fis- subartikolu ta' qabel," għandhom jidħlu l-kliem "fis-subartikolu ta' qabel dan,".

"X" Clause 60 shall be amended as follows:

(a) in subclause (1) thereof, for the words "otherwise than in accordance with the Model Law, this Model Law does not apply in relation to the settlement of that dispute." there shall be substituted the words "otherwise than in accordance with the Model Law, then the provisions governing domestic arbitration shall apply." and in the Maltese text of the same subclause for the words "li jkunu bil-miktub" there shall be substituted the words "li jkun bil-miktub"; and

(b) in the Maltese text of subclause (2) thereof, for the words "fis- subartikolu ta' qabel," there shall be substituted the words "fis- subartikolu ta' qabel dan,".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: F'subklawsola 60 (2) qegħdin dejjem nitkellmu fuq kif "tiġi rranġata t-tilwima".

Aħna rridu ngħidu liema liġi tapplika għat-tilwima, hux hekk?

Imma hekk irridu ngħidu "kif tiġi rranġata t-tilwima"?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hekk konna qegħdin nitkellmu matul id- dibattitu kollu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, flok "arraġament" konna qed ngħidu jekk nagħmlux "transazzjoni" jew "kompromess", imma l-kliem "tiġi rranġata t-tilwima" normalment ifisser "to settle amicably" t-tilwima u mhux li tiddeċidiha skond il-liġi għax dik hija xi ħaġa oħra.

Issa hawn naħseb li rridu ngħidu "regolata skond il-liġi" jew "settled according to law" u mhux "irranġata".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Voldieri inti qed tirriferi għall-kelma "rranġata" u qed tgħid li jkun aħjar jekk nagħmluha "regolata" jew "trattata".

Jien naħseb li l-iktar ħaġa faċli fuq dawn l-affarijiet hi li nħarsu lejn il-verżjoni Ingliża u nipprovaw insibu t-traduzzjoni adattata għaliha u nagħmlu x-xogħol ta' min ittraduċihom.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Bl-Ingliż qiegħda "settled" u naħseb li tista' tiġi "deċiża".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Le, "settled" hija aktar minn "deċiża".

Meta tgħid "settled" wieħed jippretendi li tkun deċiżjoni ta' l-arbitru filwaqt li l-kelma "settled" tista' tfisser sew deċiżjoni ta' l-arbitru kif ukoll ftehim bejn il-partijiet.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Il-kelma "settled" hija iktar wiesgħa.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Eżattament, hekk qed ngħid u allura wieħed irid isib il-kelma adatta.

Issa l-kelma "rranġata" ma tagħtix ad intendere li jkun ta deċiżjoni l-arbitru imma tagħti ad intendere li l-partijiet ikunu waslu bejniethom.

Jien naħseb li l-aħjar kelma li nistgħu nużaw - forsi qed jismagħni l-espert - hija l-kelma "determinata", "finalised" iktar minn "settled".

Naħseb li dik hija l-kelma li tirbaħ il-kunsens ukoll tal-kollegi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Naħseb.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mela għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- emenda għal klawsola 60 minflok il-kelma "rranġata" se nużaw il-kelma "determinata" u bl-Ingliż tiġi "determined".

Sakemm tiġi abbozzata din l- emenda nipproponi li klawsola 60 tiġi posposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn talba biex klawsola 60 tiġi posposta.

Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 56 - Tifsir.

Clause 56 - Interpretation.

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"Y" Fit-test Malti tas-subklawsola (2) tal-klawsola 56 minflok il-kliem "ma jolqotx l-applikazzjoni" għandhom jidħlu l-kliem "għandu japplika bla ħsara għall-applikazzjoni".

"Y" In the Maltese text of subclause (2) of clause 56 for the words "ma jolqotx l-applikazzjoni" there shall be substituted the words "għandu japplika bla ħsara għall-applikazzjoni".

Naħseb li b'hekk it-traduzzjoni mill-Ingliż għall-Malti hija iktar fidili għal dak li kien maħsub.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda "T" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "T" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda "Y" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Y" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 56 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 56, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 59 - Il-Kapitlu VIII tal-Mudell ta' Liġi ma jgħoddx f'ċerti każi.

Clause 59 - Chapter VIII of Model Law not to apply in certain cases.

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, naħseb li l-emenda li se nressaq hija iktar viċin u tirrispekkja b'mod aktar fidil it-traduzzjoni mill-Ingliż.

Nipproponi din l-emenda:

"Z" Fit-test Malti tal-klawsola 59 minflok il-kliem "ħlief għall- applikazzjoni" għandhom jidħlu l-kliem "kieku ma kienx għall- applikazzjoni".

"Z" In the Maltese text of clause 59 for the words "ħlief għall- applikazzjoni" there shall be substituted the words "kieku ma kienx għall-applikazzjoni".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa umoqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "Z" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 59 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 59, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 61 - Reġistrazzjoni miċ-Ċentru.

Clause 61 - Registration by the Centre.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"AA" Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 61, minflok il-kliem "u l-ħtiġijiet ta' reġistrazzjoni maħruġa miċ-Ċentru." għandhom jidħlu l-kliem "u l- ħtiġijiet ta' reġistrazzjoni skond regoli magħmula miċ-Ċentru.".

"AA" In subclause (2) of clause 61, for the words "and the requirements of registration issued by the Centre." there shall be substituted the words "and the requirements of registration according to rules made by the Centre.".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "AA" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 61 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 61, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 62 - Artiklu 17 tal-Mudell ta' Liġi.

Clause 62 - Article 17 of the Model Law.

ONOR.

"BB" Fit-test Malti tal-klawsola 62, minflok il-kliem "li tkun teħtieġ parti:" għandhom jidħlu l-kliem "li tkun teħtieġ lil xi parti:" u fit- test Malti tal-paragrafu (b) tagħha, minflok il-kliem "li tipprovdi sigurta'" għandhom jidħlu l-kliem "li tipprovdi garanzija".

"BB" In the Maltese text of clause 62, for the words "li tkun teħtieġ parti:" there shall be substituted the words "li tkun teħtieġ lil xi parti:" and in the Maltese text of paragraph (b) thereof, for the words "li tipprovdi sigurta'" there shall be substituted the words "li tipprovdi garanzija".

Ma nafx jekk l-Onor.

Mifsud Bonnici għandux xi emendi għal din il- klawsola.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, m'għandix emendi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "BB" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 62 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 62 kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 63 - Mgħax sa meta tingħata d-deċiżjoni

Clause 63 - Interest up to making of award

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għandi emenda:

"CC" Fit-test Malti tal-klawsola 63, minflok il-kelma "mgħax" kull fejn tirrikorri għandha tidħol il-kelma "imgħax" u fit-test Malti tan-nota marġinali tagħha, minflok il-kelma "Mgħax" għandha tidħol il-kelma "Imgħax".

"CC" In the Maltese text of clause 63, for the word "mgħax" wherever it occurs there shall be substituted the word "imgħax" and in the marginal note thereof, for the word "Mgħax" there shall be substituted the word "Imgħax".

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Subparagrafu (a) ta' sub-klawsola 63(2) jgħid:

"ma jawtorizzax l-għoti ta' mgħax fuq mgħax"

Jekk ikun hemm ftehim ta' compound interest, dak huwa tollerat jew le?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien nifhem li: ".... ma jawtorizzax l- għoti ta' mgħax fuq imgħax" tfisser esklużjoni.

Imgħax fuq imgħax u compound interest ma jidħlux.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-banek jinsistu li hemm differenza bejn current account u loan account.

Dawn donnhom li fuq loan accounts, minkejja l-kuntratti li jagħmlu, jaċċettaw li ma jkunx hemm imgħax fuq imgħax, imma fuq il-current account ma jsirx l-istess u qed jinsistu li dak il-kuntratt hu sui generis.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Sui generis għax fil-fatt m'huwiex self.

Meta wieħed ikollu l-account tiegħu overdrawn m'hemmx kunsens hemmhekk.

Per eżempju, għandi current account u ma jkollix overdraft facilities għax dawn jippresumu ftehim bejni u bejn il-bank u darba li jkun hemm dak il- ftehim jien ma nistax nikser il-liġi tal-public policy.

Pero' jekk jien inkun unilateralment issellift mill-bank jew ħadt iktar milli kelli nieħu mill-bank il-ftehim mal-bank ma jeżistix.

Għalhekk il- bank irid jissalvagwarda s-sitwazzjoni tiegħu u anke d-danni kieku dawk il-flus kellu jinvestihom.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma kif jista' jieħu mgħax fuq imgħax meta skond il-public policy dan ma tistax tagħmlu?

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien ma naħsibx li l-compound interest imur kontra l-public policy.

M'huwiex aċċettat fil-qrati tagħna fis-sens li ma jittollerawx li jkun hemm imgħax fuq imgħax, imma jien ma naħsibx li jekk ikun hemm ftehim fejn japplika l-compound interest il-qorti se tiddikjara dak il-ftehim bħala null għax imur kontra l-public policy.

L-importanti hu li jekk xi ħaġa tmur kontra l-public policy jista' jiġi ddikjarat null mill- qorti - skond kif nimmaġina jien bħala barometru.

Jien ma naħsibx li l- compound interest hu xi ħaġa li jekk żewġ partijiet jiftiehmu dwaru l- qorti se tiddikjarah null.

Ma naħsibx but I stand to be corrected fuq din il-ħaġa.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien naħseb li jekk nidħlu f'dan id- dibattitu b'mod akkademiku ...

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Le, mhux akkademiku.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk nidħlu f'public policy jew le għalija jkun dibattitu akkademiku.

Jien naħseb li qabel ma nesprimu ruħna b'dan il-mod aħjar inkunu ċerti fuq dak li qed niddiskutu.

Illum mhux qed niddiskutu jekk imgħax fuq imgħax huwiex public policy jew le allavolja kont jien l-ewwel wieħed li semmejt dik il-frażi.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-punt li ssolleva l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici dwar jekk compound interest huwiex permess jew le.

L-interpretazzjoni tiegħi hija li l- compound interest huwa eskluż.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Imma dan huwa ħażin u se ngħid għaliex.

L- intenzjoni tal-liġi meta għandek arbitraġġ internazzjonali kummerċjali hija mhux biss li jkollok arbitraġġi fejn għandhom x'jaqsmu suġġetti jew ċittadini jew kwestjonijiet lokali ma' pajjiżi jew soċjetajiet barranin, imma anke biex il-pajjiż iservi bħala lokal ħalli jsiru arbitraġġi internazzjonali.

Jekk aħna se nissoġġettaw ftehim li jista' jsir bejn żewġ entitajiet barranin - persuni kemm fiżiċi kif ukoll mhux fiżiċi - għal dak li nħossu li għandu jkun stradat skond il-public policy ta' Malta dan nistgħu ma nagħmluh xejn għax l-iżjed ħaġa li kien hemm problema dwarha fil-passat fuq arbitraġġi li kienu jinvolvu anke entitajiet lokali ma' soċjetajiet barranin kienet jekk dak il-ftehim kien imurx kontra l-public policy ta' Malta bir-riżultat li fejn trid tostakola arbitraġġ trid tiftaħ kawża Malta, anke jekk ikun hemm jurisdiction clause.

Dan kif kien hemm il-famuż każ ta' Alcatel vs Telemalta fejn kien hemm arbitration clause li tgħid li jrid jinstema' f'GInevra l-Isvizzera skond il-liġijiet ta' l- arbitraġġ ta' dak il-pajjiż.

Infetħet kawża Malta biex dak il-ftehim jiġi dikjarat li jmur kontra l-public policy ta' Malta għax imur kontra l- liġijiet li kien hemm fil-Kodiċi ta' Proċedura u għaldaqstant peress li l- proċedura hija public policy ftehim bħal dak ma setax isir.

Jien għamilt dan it-tangent apposta għax jekk aħna se nibqgħu bl-istess mentalita' li għaliex il-compound interest huwa kważi alien għas-sistema ġudizzjarja applikata għall-kawżi li għandhom x'jaqsmu fl-imgħax inkunu qed nissoġġettu ftehim ta' barranin għal li dak li naħsbu li għandu jkun aħna, Mentri hawnhekk għandna li għandha tkun bl-oppost l-klawsola.

Il-klawsola għandha tkun li jekk ikun hemm ftehim bejn żewġ entitajiet li jkollhom il- kwalifiki li jaqgħu taħt din il-parti tal-liġi ta' arbitraġġi internazzjonali u dawn jiftehmu li ma tiġix applikata l-Model Law u jridu li jiġi regolat dan l-arbitraġġ skond il-ftehim li għamlu huma - u l-liġi qed tagħtihom il-permess basta jinnotifikaw lir-reġistratur - m'għandniex nissottomettu dak il-ftehim li jkunu għamlu żmien qabel għax ħafna drabi il-ftehim kif isir l-arbitraġġ għal dak li naħsbu aħna li huwa tajjeb jew ħażin ikun sar żmien qabel.

Il-compound interest naqblu jew ma naqblux magħha fis-sistema tagħna żgur m'għandhiex tiġi a priori eskluża mill- possibilita' li jiftehmu fuqu.

Din ma tgħidx hekk - mhux għax jien awtorita' għax minix, imma avukat jien - imma jekk m'hijiex ċara allura hija soġġetta għall-interpretazzjoni.

Jien nissuġġerixxi li fis-subklawsola 63(2) tidħol rider fis-sens li jgħid kif hemm fil-bidu tas-subklawsola 63(1): "Kemm-il darba il-partijiet fi ftehim ta' arbitraġġ regolat ...".

Jiġifieri jekk jiftehmu mod ieħor għandu jkun permissibbli għax jien naħseb li dik hi l-intenzjoni tiegħek.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien lill-Onor.

John Attard Montalto qed nifhmu eżattament x'qed jgħid u fil-fatt l-iskop wara l-liġi kif qed jgħid huwa stess huwa li tħajjar lil min jiġi hawn Malta biex jagħmel l- arbitraġġi hawn għax dan huwa mod kif il-pajjiż jattira għalih mezz ta' dħul ieħor.

Klawsola 63 tibda hekk:

"Kemm-il darba il-partijiet fi ftehim ta' arbitraġġ regolat b'din it- Taqsima ta' dan l-Att ma jkunux ftehmu mod ieħor, ...."

Voldieri dawn setgħu ftehmu bil-compound interest.

Pero' din il-klawsola qed tgħid li jekk ma jkunx hemm ftehim l-compound interest huwa eskluż.

Din il-klawsola qed tgħid li t-tribunal jista' jġiegħel lill-parti telliefa tħallas l-imgħax bir-rata raġonevoli jew le min żmien għal żmien.

Pero' dan id-dritt li jġiegħel lill-parti l-oħra tħallas l-imgħax jeskludi mill- poteri, s-setgħat u d-drittijiet tat-tribunal d-dritt li jġiegħel lill- parti sokkombenti milli tħallas l-compound interest.

Jekk pero' kif hawn fil-bidu tal-klawsola l-partijiet fir-reference ta' l-arbitraġġ jkunu ftehmu li jitħallas l-compound interest dik hija legali.

L-Onor.

Attard Montalto qed jgħid għaliex meta aħna qed nipprovaw nħajjru l-arbitraġġi hawn Malta, donnu li qed nibbażżaw biss fuq il-prassi u fuq il-public policy Maltija u mhux fl-użu kummerċjali internazzjonali.

F'dan il-każ għandek l-ewwel sentenza tal-klawsola li hija ċara "bla ħsara għal ..", voldieri jekk ikunu ftehmu jkunu ftehmu, jekk ma jkunux ftehmu ma jiġix akkollat il-compound interest.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Bi qbil bejn iż-żewġ naħat f'dak il-konċett.

Jien naħseb li mhux qed naqblu.

Jien nissottometti ruħi għall-opinjoni aqwa minn tiegħi ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, imma jien qed nifhimha li minkejja dak li hemm fis-subklawsola 63(1) ħadd ma jista' jiftiehem fuq imgħax fuq imgħax.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Le, din m'hix kwesjtoni ta' imgħax.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Allura għaliex ma ndaħħlux "bla preġudizzju".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hekk hemm miktub.

Flok għandek il-kliem "bla preġudizzju" għandek "kemm-il darba li".

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dik fis-subklawsola 63(1), imma mbagħad għandek is-subklawsola 63(2).

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Is-subklawsola 63(2) qed tagħmel riferenza għas-subklawsola 63(1).

L-ewwel ħaġa li għandek tara hija li aħna għandna ċirkostanzi fejn il-partijiet ftehmu fuq compound interest.

Mela jekk il- partijiet ftehmu fuq compound interest jista' jiġi akkollat l-compound interest.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien ngħidlek li ma jistax.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hekk qed tgħid il-klawsola.

Għalija hija ċara.

Jekk m'hemmx ftehim fuq il-compound interest t-tribunal ta' l- arbitraġġ ma jistax jwaħħal il-compound interest.

Hekk qed tgħid din il- klawsola.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien naħseb li l-pożizzjoni hija li ftehim dwar compound interest huwa permissibbli.

Fuq din m'hemmx kwestjoni.

Issa meta jingħataw deċiżjonijiet u nitolbu li jkun hemm l-imgħax sal-ġurnata tal-pagament effettiv, mill-ġurnata li tiffissa l-qorti sal-ġurnata tal- pagament effettiv, jekk ma jingħadx mod ieħor m'hemmx compound interest.

Imma hemm xi ħaġa ħażina li jekk tilwima tkun damet sejra ħames snin, it- tribunal iħoss ġust ....?

Nimmaġinaw tilwima fuq ħlas lura ta' somma ta' flus lil bank.

Żgur li l-bank kull sena jagħmel il-komputazzjoni ta' l- imgħax u jgħodd l-imgħax mhux imħallas mal-kapital u s-sena ta' wara l- imgħax jiġi komputat fuq il-kapital oriġinal plus fuq l-imgħax akkumulat.

Allura x'hemm ħażin la m'hijiex kontra public policy

li t-tribunal iħoss li f'ċerti ċirkostanzi, sakemm isir il-pagament, għandu jkun hemm ukoll imgħax fuq imgħax, li kull sena l-imgħax jiġi akkumulat mal- kapital sakemm jitħallas?

GĦax inkella se mmorru kontra l-prinċipju ta' liema timputa.

Nagħtu kas inti tagħmel pagament akkont, minħabba din il- kwestjoni dak il-pagament inti timputah għall-imgħax l-ewwel, imma jekk l- imgħax mhux se jgħaddi bl-imgħax inti l-pagament akkont timputah lill- kapital għax il-kapital għaddej bl-imgħax u l-imgħax akkumulat mhux għaddej bl-imgħax.

Dawn hemm loġika fihom u trid tiskopri dik il-loġika.

Jekk inti ma tikkomputax l-imgħax fuq l-imgħax fl-imputazzjoni inti jaqbillek timputah kontra l-kapital mhux tħallas l-imgħax.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mela dak li stabbilixxejna f'dawn l-aħħar minuti huwa li l-klawsola tinftiehem kif qed ngħidu t-tnejn.

Issa wasalna fuq punt ieħor: Għaliex il-compound interest le?

Jien naħseb li hemm żewġ punti li wasslu lill-esperti biex jaslu għal din il-konklużjoni.

Waħda mill-iktar affarijiet importanti li tattira lejk il-possibilita' li jkollok negozju ta' arbitraġġi internazzjonali huwa li inti fil-pajjiż ikollok sitwazzjoni li tkun ċerta fis-sens li r-regoli jkunu stabbiliti u inalterabbli.

Allura hawnhekk meta wieħed jagħti poter lil tribunal ta' l- arbitraġġ irid jgħid safejn jista' jasal dak it-tribunal ta' l-arbitraġġ.

Kif qed nifhem jien - u din mhix kwestjoni ta' min għandu raġun imma kwestjoni ta' opinjoni - l-Onor.

Mifsud Bonnici jixtieq li nħalluha fluwida li meta nitkellmu fuq award ta' arbitraġġ it-tribunal jista' jekk irid jiddeċiedi li ma jagħtix imgħax fuq imgħax jew li jagħti imgħax fuq imgħax.

Issa fl-opinjoni tiegħi dawn iċ-ċirkostanzi jwasslu għal inċertezza għax meta inti tirriferi kwestjoni jew tilwima lil tribunal ta' arbitraġġ ma tkunx ċert għaliex hija kwestjoni li toħroġ ma' l-aħħar deċiżjoni - hija kwestjoni ta' opinjoni ta' l-arbitru jew tat-tribunal jekk magħmul bi tliet arbitri - li jiddeċiedi jekk jakkollax imgħax sempliċi jew inkella imgħax fuq imgħax.

Allura dak il-punt li m'għandekx dik iċ-ċertezza fil-fatt mhix xi ħaġa li tħajjar lin-nies jirriferu t-tilwim tagħhom internazzjonali għall-arbitraġġ ta' Malta.

Allura x'qed tgħid din il-klawsola?

Jien mhux qed neskludi l-compound interest għax jekk hemm min diġa' ftiehem minn qabel fir-riferenza għat-tribunal li l-compound interest huwa pagabbli jien se nirrispetta dak il-ftehim li hemm bejn dawn iż-żewġ partijiet.

Jien naħseb li l-imgħax mhux kwestjoni ta' xi klawsola li ħadd ma jkun jaf biha.

B'mod jew ieħor trid tiftiehem, normalment il-partijiet jiftehmu jekk hux compound jew simple interest meta inti tasal biex ikollok ir-riferenza biex it-tribunal jagħti l-award.

Jekk m'hemm xejn aħna għandna nifhmu li l- award għandha tiġi bbażata fuq simple interest għax kieku l-partijiet riedu l-compound interest kellhom l-opportunita' li jagħżlu dak.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: X'hemm ħażin illi aħna ndaħħlu sentenza qasira illi tgħid: "... sakemm il-partijiet ma jiftehmux mod ieħor".

Daqshekk biss għandek bżonn biex tiċċaraha.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hemm qiegħda.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ministru inti qed tgħidli li hemm qiegħda.

Jien qed ngħidlek: Veru hemm qiegħda imma jekk hemm il-possibilita' ta' 10% ta' interpretazzjoni differenti li tista' titneħħa faċilment biż-żieda ta' erbgħa jew ħames kelmiet li żgur se jesprimu dak li rridu ngħidu, aħjar nagħmlu hekk.

Din l-opinjoni tiegħi għax f'subklawsola 63(2) jgħidlek kategorikament illi s-subklawsola (1) ma jawtorizzax l-għoti ta' imgħax fuq imgħax.

Mhux qed jirriferi għal meta l-partijiet jiftehmu mod ieħor, m'hemm riferenza ta' xejn.

Qisu qed jgħidlek li ma jistax ikun hemm.

Jien naf li l-intenzjoni mhix hekk imma hija li ma jawtorizzax l-għoti ta' imgħax fuq imgħax sakemm il-partijiet ma jiftehmux mod ieħor.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien nirrispetta l-opinjoni ta' kulħadd.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien dan m'għandix dubju minnu, anzi tajtni prova fit-tliet xhur li għamilna fil-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din mhix kwestjoni kontenzjuża.

Jien lest biex nieħu r-riskju ta' din l-interpretazzjoni.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Mela nkomplu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa l-kwestjoni ta' prinċipju.

Il- Ministru qed jgħid li m'għandux ikun hemm inċertezza ħalli kulħadd ikun jaf illi f'nuqqas ta' ftehim bejn il-partijiet l-arbitraġġ Malti mhux se jagħti imgħax fuq imgħax.

Veru li din tammonta għal ċertezza, imma se tkun inibizzjoni biex isiru arbitraġġi hawn Malta.

Għaliex?

Id-debitur, min se jkun sokkombenti, jaqbillu għax qatt ma jista' jiġi kkundannat għal imgħax fuq imgħax, imma min qed jippretendi ħlas ta' danni jew kreditu ma jaqbillux għax se jitlef dak l-imgħax fuq l-imgħax li skond il-prassi internazzjonali huwa universali.

Nieħdu l-każ ta' bank.

Bank qatt ma jkollu inċentiv jissottometti ruħu għal arbitraġġ hawn Malta għaliex jaf li se jitlef dak li hu bi dritt tiegħu mad-dinja kollha.s\

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien ma naħsibx li għandi xi nżid iżjed u l- argumenti tiegħi għamilthom diġa'.

Hawnhekk fil-fatt qed niddeċiedu policy.

Jien nifhem li l-opinjonijiet jistgħu jvarjaw imma meta tkun qiegħed f'pożizzjoni li jkollok tiddeċiedi trid tiddeċiedi abbażi ta' kif jidher mill-Abbozz ta' Liġi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imbagħad il-punt l-ieħor li jmiss huwa l- paragrafu (ċ) li jgħid:

"Is-subartikolu (1) ma jolqotx id-danni li jistgħu jiġu rikoverati meta kambjala ma tiġix onorata."

Din x'irridu ngħidu biha?

Qed ngħidu li subklawsola (1) - li tgħid li wieħed jista' jistabbilixxi rata ta' imgħax - ma tolqotx id-danni li jistgħu jiġu rikoverati meta kambjala ma tiġix onorata?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Naħseb li ma nistgħux ninterpretaw iżjed milli nħarsu lejn x'qed tgħid il-liġi stess.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: It-tribunal jista' jiffissa l-imgħax.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Bħalissa mhux qed nitkellmu fuq imgħaxijiet.

L-imgħaxijiet nitkellmu dwarhom meta niġu għal subklawsola 2(a) u 2(b).

Issa qed nitkellmu fuq kwestjoni kompletament differenti.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, qed nitkellmu fuq l-imgħaxijiet.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Issa qed nitkellmu fuq danni.

Jekk inti tħares lejn il-verżjoni Ingliża ssib li subklawsoli 2(a) u 2(b) jitkellmu fuq interest u subklawsola 2(c) titkellem fuq damages.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dak huwa l-punt tagħna imma subklawsola 2(c) m'għandiex tkun parti minn din il-klawsola.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Għaliex?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Ħalli nispjegalek għaliex.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din is-subklawsola mhijiex qed titkellem biss fuq imgħax.

Veru li l-marginal note titkellem fuq imgħax, biex nitkellmu ċar, imma hawnhekk qed nitkellmu fuq danni.

Dak li qed ngħidlu fis-subklawsola 2(c) huwa li jekk kien hemm xi ftehim dwar likwidazzjoni jew dwar ħlas ta' danni m'għandux jiġi minsus.

Jien hekk qed nifhimha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma kambjala mhux dejjem ikollha l-imgħax inkorporat fiha?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Hawnhekk qed nitkellmu fuq danni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iva.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Issa d-danni jistgħu jkunu jikkonsistu parti f'imgħax u parti f'xi ħaġa oħra.

Jekk, per eżempju, jien ma tajtekx il-flus li kelli nagħtik u ma ħallastlekx il-kambjala - u fuq kambjala jiddekorri l-imgħax - jien dak l-imgħax se jkolli nħallsu, pero' jekk bin-nuqqas tiegħi ta' pagament ġibtek f'sitwazzjoni li inti ma stajt tagħmel xejn għax ma kellekx il-likwidu f'idejk allura dawk huma danni wkoll.

La qed nitkellmu fuq meta tribunal iġiegħlek tħallas imgħax u qed neskludulu imgħax fuq imgħax jekk ma jkunx miftiehem minn qabel, nista' ngħid li din hija esklużjoni oħra għax dan igħidlek: Ladarba inti għandek każ ta' kambjala fejn l-imgħaxijiet għandhom jitħallsu imma mhux imgħax fuq imgħax, pero' over and above l-imgħax għandek ukoll id-danni li setgħu ġew ikkaġunati min-nuqqas ta' pagament, issa dawn għandhom jitħallsu wkoll.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Tajjeb.

Imma allura f'dak il-każ it- tribunal jista' jikkundanna l-imgħax fuq l-ammont tal-kambjali?

Issa qed ngħidu li t-tribunal - apparti l-imgħax fuq imgħax - jiddeċiedi fuq il-ħlas tal-kambjala.

Allura skond subklawsola (1) dan jista' jiddeċiedi li għandu jkun hemm ħlas ta' imgħax?

Qed ngħid hekk għax dak huwa parti mid-danni.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Id-danni huma over and above l-imgħax.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma dan jista' jagħtik l-imgħax fuq l- import tal-kambjali bla preġudizzju għall-azzjoni tiegħek għal danni.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jista' jagħmillek hekk ukoll u jista' wkoll jillikwidalek id-danni.

Jien qed nifhimha b'dan il-mod.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

John Attard Montalto.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Bir-rispett kollu lejn il-Ministru nixtieq ngħid li naħseb li l-ewwel ħaġa din qiegħda out of place hawnhekk.

Jien ma naqbilx mal-Ministru meta qed jgħid li subklawsola 63(1) m'għandhiex l- imgħax bħala l-focal point.

Il-focal point hija l-imgħax biss.

Dik qiegħda hemm mhux in spite of the marginal note imma despite the marginal note.

Hemmhekk għandek l-imgħax biss u allura hija non sequitur.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien ma jidhirlix hekk.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Subklawsola 63(1) tgħid hekk:

"Kemm-il darba l-partijiet fi ftehim ta' arbitraġġ regolat b'din it- Taqsima ta' dan l-Att ma jkunux ftehmu mod ieħor, meta tribunal ta' arbitraġġ jaqtagħha li jagħti deċiżjoni għall-ħlas ta' fus (sew fuq talba għal ammont likwidat jew mhux likwidat), it-tribunal jista', bla ħsara għas-subartikolu (2), jinkludi fl-ammont mogħti fid-deċiżjoni dak l-imgħax b'dik ir-rata raġonevoli ..."

Allura x'jiġri?

Mhux l-imgħax biss hawn?

It-tribunal jista' jistabbilixxi partijiet oħrajn tal-liġi li jirriferu għal affarijiet oħra.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien qed nifhmek sew li qed tgħid li din il- klawsola tista' tpoġġiha band'oħra imma mhux hawnhekk?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien naħseb li din qiegħda out of place hawnhekk.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Dan huwa l-argument?

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Iva.

L-Onor.

Mifsud Bonnici qed jagħmel argument ieħor.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Lill-Onor.

Mifsud Bonnici fhimtu u naħseb irrispondejtu.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jien naħseb li dak li ressaq l-Onor.

Mifsud Bonnici jimmerita ftit ta' ħsieb ieħor għax kambjala - kif qed jgħid hu - jkollha l-imgħax inkorporat fiha nnifisha.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Imma sal-ġurnata li timmatura u mhux wara.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Dażgur.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Imma aħna qed ngħidu li jekk ma titħallasx ikompli jiddekorri l-imgħax.

Dwar dan il-punt nista' ngħid li veru li l- marginal note titkellem fuq imgħax u li kambjala tinkludi fiha imgħax pero' huwa veru wkoll li wara li kambjala timmatura u ma tiġix imħallsa jkompli jiddekorri l-imgħax.

Issa over and above dak kollu, l-liġi qed tgħid li t-tribunal jista' ...

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Jista' jagħti l-imgħax.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Le, jista' jagħti d-danni oltre l-imgħax.

Dan li qed ngħidu hawnhekk.

Issa l-leġislatur ħass li għandu jqegħedha hawnhekk.

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: F'subklawsola 63(2)(ċ) hemm:

"ma jolqotx id-danni li jistgħu jiġu rikoverati ..."

Issa fit-test Ingliż hemm:

"affect the damages that may be recoverable as a result of a bill of exchange being dishonoured.".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Il-kelma "recoverable" m'hijiex il-kelma "rikoverati".

L-espert kien qed jispera li ma kontx tinduna b'din - forsi jien lanqas kont naqbel miegħek - għax se jkollu emenda.

Hawnhekk għandha ssir emenda ħalli nsibu kelma adattata għax il-kelma "rikoverati" tfisser meta bniedem jidħol l-isptar.

Fejn għandek raġun nagħtihulek dejjem u mill- ewwel!

ONOR.

JOHN ATTARD MONTALTO: Fl-affarijiet irqaq!

Bħala konċett qed niftiehmu li jista' jkun hemm award u minkejja kull dritt li jeżisti għad- danni t-tribunal jagħti l-imgħax meta jkun hemm kambjala diżonerata.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Pero' l-kelma "rikoverati" nbiddluha.

Għalhekk nitlob il-permess tal-Kumitat biex din il-klawsola tiġi posposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta

Klawsola 64 - Mgħax fuq debitu msemmi f'deċiżjoni.

Clause 64 - Interest on debt under award.

Mr Chairman, se nipproponi din l-emenda:

"DD" Fit-test Malti tal-klawsola 64, minflok il-kelma "mgħax" għandha tidħol il-kelma "imgħax" u fit-test Malti tan-nota marġinali tagħha, minflok il-kelma "Mgħax" għandha tidħol il-kelma "Imgħax".

"DD" In the Maltese text of clause 64, for the word "mgħax" there shall be substituted the word "imgħax" and in the Maltese text of the marginal note thereof, for the word "Mgħax" there shall be substituted the word "Imgħax".

Hawn x'qed ngħidu?

Min qed jismagħna fuq ir-radju nbiddlu l-kelma "mgħax" mal-kelma "imgħax" forsi jaħseb li aħna mġienen!

Fil-fatt fit-test hemm il- kelma "imgħax" miktuba mingħajr l-ittra "i" u hawnhekk qed nikkoreġu żball ta' l-ortografija.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "DD " għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 64 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 64, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsoli 65 u 66 għaddew nem. con. u ġew ordnati biex isiru parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 67 - Rappreżentanza fi proċedimenti

Clause 67 - Representation in proceedings

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi emenda:

"EE" Fil-klawsola 67, minflok il-kliem "l-artikolu 18 għandu" għandhom jidħlu l-kliem "l-artikolu 18 ta' dan l-Att għandu".

"EE" In clause 67, for the words "section 18 shall," there shall be substituted the words "section 18 of this Act shall".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, hawnhekk għandna: "jagħmel seduti jew proċedimenti msejjsa fuq dokumenti jew materjal ieħor."

Imma din il-kelma "msejjsa" xi tfisser?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, meta jkollok xi ħaġa msejjsa jfisser li jkollok xi ħaġa bbażata.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kollox sew, imma jien naħseb li jekk wieħed jikkonsulta lil wieħed mill-anzjani ta' din il-Kamra - mhux jien l- uniku anzjan li hawn hawnhekk għax hawn oħrajn bħali! - ma naħsibx li din hija l-proprja kelma li għandha tintuża.

Jien naħseb li minflok li jkun hemm "seduti" ikun hemm biss "timxi fuq dokumentazzjoni" .

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk se noqogħdu nitkellmu fuq il-lingwa Maltija nibqgħu sejrin.

Jien naħseb li kif inhi tagħmel sens u tiftiehem.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma aħna mhux proċedimenti abbażi ta' dokumenti ngħidu?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien naħseb li kif inhi qiegħda sewwa.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda kif imressaq u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "EE" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 67 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 67 kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 60 - Arranġament ta' tilwim b'mod differenti minn dak fil- Mudell ta' Liġi.

Clause 60 - Settlement of dispute otherwise than in accordance with Model Law.

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi emenda oħra:

"FF" Fit-test Malti tas-subklawsola (1) tal-klawsola 60, minflok il-kliem "għandha tiġi rranġata" għandhom jidħlu l-kliem "għandha tiġi determinata" u minflok il-kliem "għar-rigward ta' l-arranġament" għandhom jidħlu l-kliem "għar-rigward tad-determinazzjoni".

"FF" In the Maltese text of subclause (1) of clause 60 for the words "għandha tiġi rranġata" there shall be substituted the words "għandha tiġi determinata" and for the words "għar-rigward ta' l-arranġament" there shall be substituted the words "għar-rigward tad- determinazzjoni".

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi emenda "X" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "X" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi emenda "FF" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "FF" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 60 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 60 kif emendata għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 63 - Mgħax sa meta tingħata d-deċiżjoni

Clause 63 - Interest up to making of award

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

ONOR.

"GG" Fit-test Malti tal-paragrafu (c) tas-subklawsola (2) tal- klawsola 63 minflok il-kliem "li jistgħu jiġu rikoverati" għandhom jidħlu l-kliem "li jistgħu jintalbu".

"GG" In the Maltese text of paragraph (c) of subclause (2) of clause 63 for the words "li jistgħu jiġu rikoverati" there shall be substituted the words "li jistgħu jintalbu".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi emenda "CC" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "CC" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi emenda "GG" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Emenda "GG" għaddiet nem. con

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 63 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 63 kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsoli 68 u 69 għaddew nem. con u ġew ordnati biex isiru parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 70 - Twarrib ta' deċiżjoni

Clause 70 - Setting aside of the award

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi emenda:

"HH" (a) fit-test Malti tas-subklawsola (2), minflok il-kliem "Jista' jitmexxa" għandhom jidħlu l-kliem "Tista' tittieħed azzjoni";

(b) fit-test Malti tas-subklawsola (3), fil-paragrafu introduttorju tagħha, minflok il-kliem "għandha biss tagħmel digriet li deċiżjoni ma għandhiex tiġi esegwita jekk:" għandhom jidħlu l-kliem "għandha tagħmel digriet li deċiżjoni ma għandhiex tiġi esegwita biss jekk:";

(c) fit-test Malti tas-subparagrafu (ii) tal-paragrafu (a) tas- subklawsola (3) minflok il-kliem "ta' l-arbitru" għandhom jidħlu l- kliem "ta' xi arbitru";

(d) fis-subparagrafu (iii) tal-paragrafu (a) tas-subklawsola (3) minflok il-kliem "dik il-parti tad-deċiżjoni li jkun fiha konklużjonijiet fuq kwistjonijiet miġjuba fl-arbitraġġ" għandhom jidħlu l-kliem "dik il-parti tad-deċiżjoni li jkun fiha konklużjonijiet fuq kwistjonijiet mhux miġjuba fl-arbitraġġ";

(e) fit-test Malti tas-subparagrafu (iv) tal-paragrafu (a) tas- subklawsola (3) minflok il-kliem "kien konfliġġenti" u "li minnu l- partijiet" għandhom rispettivament jidħlu l-kliem "ma kienx konfliġġenti" u "li minnha l-partijiet"; u

(f) fit-test Malti tas-subparagrafu (ii) tal-paragrafu (b) tas- subklawsola (3) minflok il-kliem "l-public policy" għandhom jidħlu l- kliem "l-ordni pubbliku".

"HH" (a) in the Maltese text of subclause (2), for the words "Jista' jitmexxa" there shall be substituted the words "Tista' tittieħed azzjoni";

(b) in the Maltese text of subclause (3), in the introductory paragraph thereto, for the words "għandha biss tagħmel digriet li deċiżjoni ma għandhiex tiġi esegwita jekk:" there shall be substituted the words "għandha tagħmel digriet li deċiżjoni ma għandhiex tiġi esegwita biss jekk:";

(c) in the Maltese text of subparagraph (ii) of paragraph (a) of subclause (3) for the words "ta' l-arbitru" there shall be substituted the words "ta' xi arbitru";

(d) in subparagraph (iii) of paragraph (a) of subclause (3) for the words "that part of the award which contains decisions on matters submitted to arbitration" there shall be substituted the words "that part of the award which contains decisions on matters not submitted to arbitration";

(e) in the Maltese text of subparagraph (iv) of paragraph (a) of subclause (3) for the words "kien konfliġġenti" and "li minnu l- partijiet" there shall respectively be substituted the words "ma kienx konfliġġenti" and "li minnha l-partijiet"; and

(f) in the Maltese text of subparagraph (ii) of paragraph (b) of subclause (3) for the words "l-public policy" there shall be substituted the words "l-ordni pubbliku".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, nixtieq li wieħed jirrikonsidra l-kwestjoni tas-sostituzzjoni tal-kliem "public policy".

Qed nirriferi għall-aħħar parti ta' l-emenda li għada kemm tressqet.

L- ewwelnett ngħid li diġa' ltqajna ma' każijiet fejn ħallejnihom il-kliem "public policy".

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: F'din il-liġi?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iva, f'din il-liġi.

Imma apparti dan, il- kliem "l-ordni pubbliku" m'humiex xi traduzzjoni ta' dak li ngħidu bit- Taljan "ordine pubblico" jew bl-Ingliż "public policy".

Hija differenti.

Fit-test Ingliż qiegħda "public policy" u allura fit-test Malti trid tibqa' "public policy" u mhux "ordni pubbliku" għax din hija differenti.

Hawn ngħid li x'imkien il-kliem "public policy" ħallejnihom.

Pero' xorta rridu naraw jekk għandniex naqilbu l-kliem "public policy" bi kliem "ordni pubbliku".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien fil-fatt waqt li l-Onor.

Mifsud Bonnici kien qed jirriċerka ftit dak li ddiskutejna u l-klawsoli li għaddejna preċedentement, ħadt il-briga wkoll li nkellem lill-esperti għaliex il-kliem "public policy" ġew tradotti bil-Malti kif jirriżultaw mill-emenda u ġejt mgħarraf li l-konċett li jrid jidħol hemmhekk huwa l- konċett legali Franċiż "ordre publique" u allura l-kliem "ordni pubbliku" jirrispekkjaw dak li verament għandu jidħol f'din il-liġi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela allura rridu naqilbu l-kliem "public policy" li għandna fit-test Ingliż.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Bil-kliem "public policy" f'dak is-sens ngħid li tinftihem.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 70.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "HH" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 70 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 70, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 71 - Tkomplija ta' proċedimenti ta' arbitraġġ.

Clause 71 - Resumption of arbitral proceedings.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 71:

"I I" Fit-test Malti tal-klawsola 71, l-enumerazzjoni ta' subklawsola "(1)" għandu jitħassar, u minflok il-kliem "t-twarrib tal-proċedimenti" u "li jeħu" għandhom rispettivament jidħlu l-kliem "l-proċedimenti ta' twarrib" u "li jieħu".

"ll" In the Maltese text of clause 71, the numbering of subclause "(1)" shall be deleted, and for the words "t-twarrib tal-proċedimenti" and "li jeħu" there shall be respectively substituted the words "l- proċedimenti ta' twarrib" and "li jieħu".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki.

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: S'issa tkellimna dwar meta d-deċiżjoni tmur quddiem il-Qorti ta' l-Appell, pero' m'aħniex ninkludu wkoll l-ordni ta' tribunal.

Jiġifieri ordni ta' tribunal għall-arbitraġġ jista' jiġi kkontestat fil-Qorti ta' l-Appell fil-każijiet limitatissimi li hawn fil- liġi.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien ngħid iva għax meta titkellem fuq deċiżjoni biss inkunu qed nużaw xi deċiżjoni u mhux deċiżjoni.

Jien nifhem li meta tintuża l-kelma "deċiżjoni" inkunu qed nitkellmu fuq dik id- deċiżjoni finali biss.

Imma meta qed ngħidu "xi deċiżjoni" inkunu qed ninkludu anke id-deċiżjoni interlokutorji, ordnijiet u affarijiet oħra bħal dawn.

Għallinqas jien hekk nifhimha.

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda "ll" għal klawosla 71.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "l l" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 71 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 71, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 72 - Reġistrazzjoni għand u miċ-Ċentru.

Clause 72 - Registration with and by the Centre.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Qabel ma nirrimarkaw fuq klawsola 72 nixtieq ngħid li l-klawsoli li ġejjin ma jirriferux għall-Qorti ta' l- Appell u għall-qrati.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Infatti jekk tħares lejn it-titlu tat- Taqsima VI tara li din tgħid: "Setgħat tal-Qorti dwar l-Arbitraġġi".

Voldieri din qed tinkludi kemm l-appell kif ukoll affarijiet oħra.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa m'għadhiex tgħid taħt il-qorti għax issa se nagħmlu reġistrazzjoni u din hija xi ħaġa differenti.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din it-Taqsima qed titkellem fuq is-setgħat u m'hijiex tillimita x'jista' jidħol taħtha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma r-reġistrazzjoni tidħol taħt is- setgħat?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Iva, id-dritt li tirreġistra huwa wieħed mis-setgħat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mela r-reġistrazzjoni mhux maċ-Ċentru qed nagħmluha issa?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Klawsola 72 tgħid "Reġistrazzjoni għand u miċ-Ċentru".

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għall-klawsola 72:

"JJ" Fit-test Malti tal-klawsola 72:

(a) fis-subklawsola (3), minflok il-kliem "ta' dan l-Att għandhom japplikaw biss id-dispożizzjonijiet" għandhom jidħlu l-kliem "ta' dan l- Att id-dispożizzjonijiet", u minflok il-kliem "jkunu biss validi meta qabel il-bidu tal-proċedimenti il-ftehim" għandhom jidħlu l-kliem "jkunu validi biss meta, qabel il-bidu tal-proċedimenti, il-ftehim"; u

(b) fis-subklawsola (5), minflok il-kliem minn "tista' titlob, fi" sa "għandu jaċċetta dik" għandhom jidħlu l-kliem "tista', fi żmien tletin jum minn dik iċ-ċaħda, titlob liċ-Chairman sabiex huwa jordna lir-Reġistratur jaċċetta dik".

"JJ" In the Maltese text of clause 72:

(a) in subclause (3), for the words "ta' dan l-Att għandhom japplikaw biss id-dispożizzjonijiet" there shall be substituted the words "ta' dan l-Att id-dispożizzjonijiet", and for the words "jkunu biss validi meta qabel il-bidu tal-proċedimenti il-ftehim" there shall be substituted the words "jkunu validi biss meta, qabel il-bidu tal- proċedimenti, il-ftehim"; and

(b) in subclause (5), for the words from "tista' titlob, fi" to "għandu jaċċetta dik" there shall be substituted the words "tista', fi żmien tletin jum minn dik iċ-ċaħda, titlob liċ-Chairman sabiex huwa jordna lir-Reġistratur jaċċetta dik".

Jidher li l-Abbozz li kien oriġinarjament drafted bl-Ingliż sofra xi ftit fit-traduzzjoni għall-Malti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Subklawsola 72(6) tgħid hekk:

"Il-fatt li att jew dokument ikun ġie aċċettat ..."

Hawnhekk meta ngħidu "att" għal xiex qed nirriferu?

Għax s'issa tkellimna fuq deċiżjoni jew dokument.

"Att" tfisser deċiżjoni?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Le "att" ma jfissirx "deċiżjoni".

"Att" jista' jkun kuntratt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Għax qabel konna qed nitkellmu fuq reġistrazzjoni ta' deċiżjoni jew dokument.

Issa f'dan il-paragrafu semmejna "att".

Fil-fatt fit-text Ingliż qiegħda "award".

Naħseb hawn qed nirriferu wkoll għad-deċiżjoni.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Fil-fatt it-traduzzjoni tal-kelma "award" m'għandhiex tkun "att".

Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kumitat sakemm tiġi drafted l-emenda.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn talba biex klawsola 72 tiġi posposta.

Hawn permess?.

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u klawsola 72 u l-emenda għaliha ġew posposti.

Klawsola 73 - Iċ-Chairman għandu jagħmel rapportI

Clause 73 - Chairman to report.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola nixtieq inressaq emenda:

"KK" Fit-test Malti tal-klawsola 73:

(a) fis-subklawsola (1) il-kliem "wara u" għandhom jitħassru; u

(b) fis-subklawsola (2), minflok il-kliem "jekk huwa jkollu xi oġġezzjoni għal dik id-deċiżjoni din għandha" għandhom jidħlu l- kliem "kull oġġezzjoni li jista' jkollu għal dik id-deċiżjoni", u minflok il-kliem ", iktar minn hekk," għandha tidħol il-kelma "wkoll".

"KK" In the Maltese text of clause 73:

(a) in subclause (1) the words "wara u" shall be deleted; and

(b) in subclause (2), for the words "jekk huwa jkollu xi oġġezzjoni għal dik id-deċiżjoni din għandha" there shall be substituted the words "kull oġġezzjoni li jista' jkollu għal dik id-deċiżjoni", and for the words ", iktar minn hekk," there shall be substituted the word "wkoll".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 73 kif imressqa u moqrija mill- Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "KK" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 73 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 73, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 74 - Esekuzzjoni ta' deċiżjonijiet ta' arbitraġġ barranin.

Clause 74 - Enforcement of foreign arbitration awards.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda għal klawsola 74:

"LL" Fit-test Malti tas-subklawsola (1) tal-klawsola 74 minflok il-kliem "dik id-deċiżjoni ta' arbitraġġ kienet ingħatat" għandhom jidħlu l- kliem "dawk id-deċiżjonijiet kienu ingħataw".

"LL" In the Maltese text of subclause (1) of clause 74 for the words "dik id-deċiżjoni ta' arbitraġġ kienet ingħatat" there shall be substituted the words "dawk id-deċiżjonijiet kienu ingħataw".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: F'subklawsola (2) fejn għandna l-kliem "l- elenku ta' trattati" u li se jiġu meqjusa bħala parti mil-liġijiet tagħna, għandna wkoll il-kliem "il-Ministru jista' b'avviż".

Issa jien naħseb li "b'avviż" biss huwa ftit għaliex avviż ma jipprestax ruħu għall-kontroll ta' din il-Kamra imma regolament jippresta.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien qed nifhem il-punt li qed tagħmel, pero' jien naħseb li l-konċett li għandna hawnhekk m'huwiex kwestjoni ta' xi żieda ta' xi regolament, xi obbligu, xi dover, xi dritt jew xi ordni.

Fil-fatt meta inti għandek skeda tat-trattati u conventions li l-pajjiż huwa marbut bihom, allura naħseb li jkun biżżejjed li jsir updating ta' dik l-iskeda permezz ta' avviż għax dak huwa li fil-fatt jorbot lill- convention.

Jiġifieri b'hekk ikunu qed inżidu notice li din il-convention jew dan it-trattat japplika wkoll taħt dik l-iskeda.

Ma naħsibx li għandha tkun permezz ta' regolamenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Liema huma t-trattati fit-Tieni Skeda ta' dan l-Att?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Fil-fatt jirriżulta li donnu hawn trattat wieħed.

F'paġna 1820, fit-Tieni Skeda ta' dan l-Abbozz insibu "Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti Dwar l-Għarfien u l-Esekuzzjoni ta' Deċiżjonijiet ta' Arbitraġġ Barranin (New York 1958)" Din l-Iskeda tinkludi biss dak it- trattat u r-riferenza li qed issir għat-Tieni Skeda tirriferi biss għal dak it-trattat li joħroġ minn hemm.

Aħna m'aħniex qed nieħdu l-iskedi flimkien mal-klawsola imma qed niegħdu biss il-klawsola li tagħmel riferenza għall-iskeda.

Meta naslu għall-iskeda għandi xi emendi għaliha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Hekk kollox sew.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda"LL" għal klawsola 74.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "LL" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 74, kif emendata, mingħajr l-iskeda.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 74, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 75 għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi

Klawsola 76 - Arranġament ta' tilwim dwar investiment internazzjonali.

Clause 76 - Settlement of international investment disputes.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola għandi emenda:

"MM" Il-klawsola 76 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (1), minflok il-kliem "deċiżjoni kienet sentenza finali" għandhom jidħlu l-kliem "dawk id-deċiżjonijiet kienu sentenzi finali";

(b) fis-subklawsola (2), fit-test Malti, minflok il-kliem "li jinġieb f'arbitraġġ" għandhom jidħlu l-kliem "li jinġiebu f'arbitraġġ"; u

(c) fis-subklawsola (4), fit-test Malti, minflok il-kliem "jista' jenħtieġ" għandhom jidħlu l-kliem "jista' jkun meħtieġ".

"MM" Clause 76 shall be amended as follows:

(a) in subclause (1), for the words "such award were a final judgement" there shall be substituted the words "such awards were final judgements";

(b) in subclause (2), in the Maltese text, for the words "li jinġieb f'arbitraġġ" there shall be substituted the words "li jinġiebu f'arbitraġġ"; and

(c) in subclause (4), in the Maltese text, for the words "jista' jenħtieġ" there shall be substituted the words "jista' jkun meħtieġ".

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-konvenzjoni nġabet quddiem il-Kamra sabiex tiġi diskussa?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ma naħsibx li l-konvenzjoni għandha bilfors tiġi quddiem il-Kamra.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, jien qed ngħid għar-ratifika tagħha.

Aħna rratifikajniha dik?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: M'hijiex tassattiva li kull konvenzjoni trid tiġi quddiem din il-Kamra.

Hemm xi affarijiet li jridu jsiru quddiem din il-Kamra imma su due piedi ma nistax ngħid x'inhuma.

Meta tagħmel xi differenza fil-validita' iva, imma hawnhekk ma naħsibx.

Issa niċċekkja ħalli nsir naf għax informazzjoni bħal din jekk tkun meħtieġa trid tipprovdiha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kull fejn ikun hawn investiment barrani f'pajjiżna qegħdin nissottomettu ruħna għall-provvedimenti ta' din il- konvenzjoni u wieħed irid joqgħod attent għaliha għax normalment dan jipproteġi lill-barrani u l-protezzjoni tal-barrani tista' tkun ġusta u tista' tkun oltre l-limiti.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jien ma naħsibx li llum se nilħqu nagħlqu dan id-dibattitu.

GĦalhekk jekk din tagħmel differenza għall-konċetti u għall-prinċipji li rridu niddiskutu f'din il-klawsola biex inkunu nafu jekk hemmx adeżjoni għal din il-konvenzjoni nistgħu nipposponuha u nkun nista' nżid dik l-informazzjoni.

Jekk m'hemmx għalfejn naħseb li nistgħu nibqgħu għaddejjin.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-barrani għandu dritt li jagħżel arbitraġġ barrani.

Din mhix ċajta.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Iva, imma jekk inti tissuplixxi f'pajjiżek ċentru ta' arbitraġġ li huwa rikonoxxut u aċċettat mill-pajjiżi l-oħra internazzjonalment, jien naħseb li trid issegwi l-linea di massima li fih jista' jmur kulħadd u forsi tista' anke tagħmel xi ħaġa aktar milli joffri ħaddieħor ħalli sservi ta' inċentiv.

Issa jekk inti tħoss li qabel ma ngħaddu biex napprovaw din il-klawsola għandna nsiru nafu eżattament jekk Malta aderietx jew le għal din il-konvenzjoni għalija ma tagħmilx differenza.

Xorta ma naħsibx li se nispiċċawha llum għax għandi diversi emendi speċjalment għall-iskedi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Naħseb li jkun aħjar jekk wieħed jivverifikaha.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi li klawsola 76 tiġi posposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn talba biex klawsola 76 tiġi posposta.

Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Klawsola 77 - Ilsien użat fl-iskedi.

Clause 77 - Language of schedules.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għal din il-klawsola m'għandix emenda, pero' nixtieq nagħmel xi żewġ rimarki dwarha.

Hawnhekk aħna qed nagħmlu riferenzi għal diversi skedi u peress li dawn fihom infushom huma twal ħafna u hemm xi emendi li rridu nressqu għalihom dwar kif jistgħu jiġu tradotti aħjar - hawnhekk qed nitkellmu dwar kif jipprevali t-test Ingliż u din hija raġuni oħra għaliex qed nipprovaw nagħmlu ċentru ta' arbitraġġ internazzjonali għax jekk tagħmel li jipprevali l-Malti internazzjonalment ma naħsibx li jagħmel sens tajjeb - ikun aħjar li l-ewwel, it-tieni u t- tielet skeda ma neħduhomx bħala parti minn klawsola 77.

Mr Chairman, niltob il-permess sabiex inressqu l-mistoqsija għal klawsola 77 mingħajr l- iskedi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 77, mingħajr l-iskedi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 77 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 72 - Reġistrazzjoni għand u miċ-Ċentru.

Clause 72 - Registration with and by the Centre.

(Posposta aktar kmieni fil-Kumitat)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"NN" Fit-test Malti tas-subklawsola (6) tal-klawsola 72 minflok il-kliem "Il-fatt li att" għandhom jidħlu l-kliem "Il-fatt li deċiżjoni" u minflok il-kliem "dak l-att jew dokument" għandhom jidħlu l-kliem "dik id-deċiżjoni jew ta' dak id-dokument".

"NN" In the Maltese text of subclause (6) of clause 72 for the words "Il- fatt li att" there shall be substituted the words "Il-fatt li deċiżjoni" and for the words "dak l-att jew dokument" there shall be substituted the words "dik id-deċiżjoni jew ta' dak id-dokument".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi emenda "JJ" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "JJ" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi emenda "NN" kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "NN" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 72 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 72 kif emendata għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 78 - Tħassir u emenda ta' liġijiet oħra

Clause 78 - Repeal and amendment of other enactments

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, għandi emenda:

"OO" Fit-test Malti tas-subklawsola (2) tal-klawsola 78 minflok il-kliem "l-emendi għalihom magħmulin" għandhom jidħlu l-kliem "l-emendi magħmulin għalihom".

"OO" In the Maltese text of subclause (2) of clause 78 for the words "l- emendi għalihom magħmulin" there shall be substituted the words "l- emendi magħmulin għalihom".

Mr Chairman, kif għamilna qabel, nitolbok biex l-iskeda ma tgħaddihiex għall-vot.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki?

(Onor. Membri: No ) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "OO" għaddiet nem. con.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 78, mingħajr l-iskeda.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 78 għaddiet nem. con u kienet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 79 - Dispożizzjoni transitorja

Clause 79 - Transitory provision

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

"PP" Fit-test Malti tal-klawsola 79 minflok il-kliem "Bl-ħsara" għandhom jidħlu l-kliem "Bla ħsara".

"PP" In the Maltese text of clause 79 for the words "Bl-ħsara" there shall be substituted the words "Bla ħsara".

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn rimarki? l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Din se tapplika wkoll għall-arbitraġġi li qegħdin in corso.

Imma aħna hekk irriduha?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: M'hemm xejn x'iżomm arbitraġġ li hu in corso li jekk jifthiemu l-partijiet ...

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien qed ngħid għal meta ma jifthemux il- partijiet għax iridu jew ma jridux se tapplika l-liġi.

Aħna rridu li l- partijiet li diġa' qegħdin taħt arbitraġġ ikunu marbutin bil-provvedimenti l-ġodda?

Jekk irridu hekk inħalluha kif inhi.

Jekk jagħżlu l-partijiet nifhem imma jekk ma jagħżlux il-partijiet naħseb li għandhom jibqgħu taħt ir-reġim li bih daħlu għalih għax l-arbitraġġ kien ftehim bejn il- partijiet.

Issa aħna se nintromettu ruħna bl-istatut u nbidlulhom dak il- ftehim.

Ma naħsibx li dan huwa ġust u għalhekk irridu nagħmlu saving f'dak ir-rigward.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Din hija fil-fatt dispożizzjoni transitorja li tapplika għal dak il-ftehim - nagħmel distinzjoni bejn il-kelma "ftehim" u l-kelma "proċeduri" għax m'aħniex qed nitkellmu "in corso" - u din trid tkun tasal għall-ftehim biex tissottometti tilwima għall-arbitraġġ, pero' il-proċeduri ta' l-arbitraġġ ikunu għadhom ma bdewx ħlief meta inti tasal għall-ftehim.

Jiena naħseb li rridu nillimitaw rwieħna mhux għal xi ħaġa li tkun bdiet diġa' quddiem arbitru skondi l-liġi kif inhi llum.

Ejja nistabilixxu almenu li aħna qegħdin nitkellmu biss fuq xi ħaġa li waslet biss għall-ftehim ta' arbitraġġ.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Naħseb li dan lanqas hu ġust għax nimmaġinaw li diġa' għamilna ftehim qabel ma bdiet din il-liġi u għamilna dan il-ftehim għax nafu x'inhuma l-kondizzjonijiet ta' l-arbitraġġ illum.

Issa dawn inbidlu u allura għaliex għandna b'dak il-ftehim inkunu marbutin li mmorru skond il-kondizzjonjiet ġodda?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Voldieri inti qed tgħid li din m'għandhiex tkun retroattiva?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dażgur jekk il-partijiet ma jaqblux.

Biex jibdew japplikaw dawn il-provvedimenti jridu jaqblu l-partijiet, inkella jridu jibqgħu regolati skond il-provvedimenti tal-liġi li teżisti llum.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Jekk nagħmlu riferenza għal klawsola 68?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Dik hija saved għax hija internazzjonali, anzi dik tgħidlek li ma tapplikax.

Arbitraġġ internazzjonali huwa saved imma arbitraġġ li m'hux internazzjonali mhuwiex saved.

Naħseb li jrid jiġi saved in vista tal-fatt li l-bażi ta' l-arbitraġġ huwa l-ftehim.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Tajjeb li din wieħed jitkellimha ftit ma' l- esperti fis-sistemi ta' l-arbitraġġ.

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Mr Chairman, nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex klawsola 79 tiġi posposta.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata u l-klawsola ġiet posposta.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

THE DEPUTY SPEAKER: Nitlob lill-Prim Ministru jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

FENECH ADAMI (Prim Ministru): Sur President, nipproponi l- Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 15 ta' Jannar, 1996 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Arbitraġġ - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jħassar l-Att dwar it-Taxxa tad-Divertimenti - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Nomini mill-Oppożizzjoni - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 1) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Istampa - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Artijiet (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pensjoni tal-Membri tal-Parlament - it-Tieni Qari; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Gatt.

ONOR.

GEORGE GATT: Mr Speaker, meta konna qed niddibattu l-estimi ta' l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku jiena kont tkellimt fil-qosor dwar il- planters, il-konok u l-ħwat li saru f'Constitution Street, Mosta.

Illum irrid nitkellem daqsxejn aktar fit-tul fuq dan is-suġġett.

Mall-ewwel irrid ngħid li dawn saru kontra r-rieda ta' ħafna Mostin kif ukoll b'nuqqas ta' qbil ma' l-istess kunsill għax il-kunsill ingħata x'jifhem li kien hemm il-permessi kollha meħtieġa biex dawn il-planters isiru.

Hawnhekk għandi ittri mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar, mill-Awtorita' tat- Trasport kif ukoll mit-Traffic Control Board u li issa se nikkwota minnhom.

Fit-30 ta' Awissu, it-Traffic Control Board kitbet ittra lill- Kunsill Lokali tal-Mosta fuq il-kwestjoni tal-konok, fejn qaltilhom li dawn saru:

"Without the approval of the Traffic Control Board and are considered dangerous and are to be dismantled immediately."

F'ittra oħra li ntbagħtet liċ-Chairman tal-Planning Authority hemm miktub hekk:

"All concrete planters at all side street corners should be removed and subsequently replaced with a curve built not higher than 10cm high."

Meta tkellimt hawnhekk fuq dan il-punt u semmejtu fi żmien li konna qed niddiskutu l-Estimi ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku, staqsejt lill-Ministru Frendo jekk sarx ir-rapport li fuqu kien hemm ftehim tliet xhur ilu u jekk qabbadx espert biex jgħid jekk dawn il-planters humiex skond il-liġi u jekk sarux bil-permessi meħtieġa.

Fil-fatt il-Ministru qalli li dan ir-rapport sar, imma ma qallix il-kontenut tiegħu, pero' llum naf il-kontenut tiegħu u se nikkwota biċċiet minnu.

F'dan ir-rapport jingħad hekk:

"The presence of the planters are considered unsuitable for this location."

F'parti oħra tar-rapport jingħad hekk: "There is no safety clearance between the planters and the edge of the carriageway."

Dan ir-rapport qed jgħid ukoll li dawn il-planters:

" ... should be removed immediately before a serious or a fatal accident occurs."

GĦandna dawn id-dokumenti kollha u nixtieq li l-poplu Malti jkun jaf li biex saru dawn il-planters intnefqu madwar Lm70,000, biex ma nsemmix li dawn ma sarux kif suppost u biex ikomplu jgħaxxquha ntnefqet is-somma ta' Lm2,000 biex iħawwlu s-siġar għoljin.

Dawn il-planters swew kemm lill- poplu Malti kif ukoll lill-Kunsill Lokali tal-Mosta s-somma ta' madwar Lm72,000.

Jekk intnefqu Lm72,000 u hemm ordni - u rrid ngħid li hemm ordni - biex dawn il-planters jitneħħew, min se jkun responsabbli għal dawn il- flus li ntnefqu b'kapriċċ?

X'qed jistennew l-Awtorita' ta' l-Ippjanar, l- Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku u l-Pulizija biex kif qed isir band'oħra, dawn il-planters jitwaqqgħu u jekk ma jitwaqqgħux minn min għamilhom il-Gvern iqabbad lil xi ħadd iwaqqagħhom a spejjeż tal-Kunsill Lokali tal-Mosta?

Jien ngħid li dan mhux sewwa.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li mhux il-kunsillieri kollha qablu li jsiru dawn il-planters għax jien naf li kien hemm kunsillieri li ma kenux jaqblu li dawn isiru.

Fil- fatt illum minn dawn ir-rapporti sirna nafu li dawn il-planters ma sarux kif kellhom isiru u mhumiex skond il-British Standard jew skond l- ispecifications ta' toroq prinċipali.

Jekk inhu hekk, allura jien nistenna risposta mill-ministri konċernati, forsi anke mill-Prim Ministru li taħtu jaqgħu l-kunsilli lokali, biex l-ewwelnett wieħed jara li ma jintnefqux flus bl-addoċċ qabel ma jkun hemm il-permessi meħtieġa biex isiru ċerti affarijiet.

Jien nistenna wkoll li jekk hemm ordni biex jitneħħew dawn il- planters, il-ministri konċernati u kull dipartiment konċernat jaraw li fil- fatt dawn jitneħħew immedjatament qabel ma jkun hemm xi inċident fatali, kif qed jgħid ir-rapport stess.

Mr Speaker, la qed nitkellem fuq it-toroq irrid ngħid ukoll li għalkemm jien xtaqt nitkellem fuq l-istat tat-toroq li hemm fin-naħa tat-tramuntana ma nixtieqx inkun parrokkjali għax żgur li t-toroq kollha ta' Malta jinsabu fi stat ħażin għall-aħħar.

Per eżempju, hawnhekk ta' min isemmi t-triq ta' Marsamxett fejn hemm trinka li għalkemm ilha xhur twal li nfetħet sal-lum din għadha ma ġietx asfaltata jew mogħtija t-tarmac kif suppost.

Imma ma nistax ma nsemmix it-triq tal-Miżieb li issa ma nafx kemm xhur ilha mħaffra u biex tgħaddi minnha titwaħħax minħabba li biex tgħaxxaqha l-ftit sinjali li hemm f'din it-triq bil-lejl lanqas jidhru għax l-ebda wieħed ma jixgħel.

Dan huwa ta' periklu għal min jgħaddi minn din it-triq u fil-fatt fl-aħħar ġimgħat li għaddew, speċjalment fil-festi tal-Milied u fl-Ewwel tas-Sena, kien hemm xi inċidenti f'din it-triq għax għalkemm din it-triq m'hijiex daqshekk frekwentata, dan l-aħħar għaddew diversi karozzi minn hemm peress li parti mit-triq tax-Xemxija kienet magħluqa minħabba xi inċidenti li kien hemm.

Ikun tajjeb jekk wieħed isemmi wkoll it-triq ta' GĦajn Tuffieħa li fiha ħofor li jwerwruk.

Hawnhekk ta' min jinnota li minn din it-triq jgħaddu ħafna turisti u għalkemm il-Maltin ikunu draw biċċiet mill-ħofor li għandna fit-toroq tagħna, it-turisti ma jkunux jafu bihom.

Waqt li qed nitkellem fuq it-triq ta' GĦajn Tuffieħa nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-ministru konċernat għall-ġibjun li hemm quddiem il-villaġġ ta' Ħal Ferħ, jiġifieri iktar 'il fuq mill-Apple's Eye.

Imbierek Alla f'Malta s'issa tkejjel pied u għaxar pulzieri xita li huwa rekord għal dan il-pajjiż imma minkejja dan kollu dan il-ġibjun ma fihx qatra ilma.

Min-naħa l-oħra l-ġibjuni li hemm f'Ħal Ferħ qegħdin ifuru u l-ilma qiegħed ħiereġ għal ġo din it-triq.

Fl- opinjoni tiegħi, il-ministru konċernat veru jmissu jistħi li filwaqt li hemm ilma sejjer il-baħar, jekk taqsam it-triq - issa din m'hijiex triq wiesgħa; fil-fatt jien kejjiltha u sibt li għandha wisa' ta' 6.7 metri - issib ġibjun li ma fihx qatra ilma.

Dan il-ġibjun huwa mikxuf.

GĦalhekk jien nerġa' nitlob lill-ministru biex imur jara hu stess - jien nittama li jagħmel hekk - dan li qed ngħid jien.

Ftit ilu għamilt domanda parlamentari fejn fiha staqsejt lill-Ministru biex imur jittawwal ħalli jara l-arkata u l-ilqugħ ta' l-ilma li hemm GĦajn Riħana.

Il-Ministru wegħedni li se jmur ħalli jara x'jista' jagħmel, imma naħseb li mhux talli ma ttawwalx talli l- affarijiet marru għall-agħar, u Allaħares tibqa' tagħmel din ix-xita għax għad ikollna xi diżastru għaliex naħseb li jekk tagħmel ix-xita l-arkata terfa'.

Biex nibqa' fuq is-suġġett tat-toroq, nixtieq insemmi Triq tal-Pantar f'Ħal-Lija.

Keku kien possibbli li t-toroq nagħmlulhom zip, allura we might as well li din it-tiriq li qed insemmi nagħmlulha zip ħalli jkun jista' jiftaħha u jagħlaqha meta jrid.

Dan m'iniex qed ngħidu b'eseġerazzjoni; din it-triq ġabuha għarbiel daqskemm ilhom jiftħuha u jagħlquha.

Jiena ma nafx x'inhi ir-raġuni, imma fl-opinjoni tiegħi x- xogħol jew isir ħażin jew inkella jkunu flus fil-ħela għax jsiru għal darba, tnejn tlieta u jidhirli li affarijiet bħal dawn m'għandhomx isiru.

Irrid insemmi wkoll it-Triq ta Ta' Qali, jiġifieri t-triq li mir-Rabat tagħti għall-Mosta.

Din it-triq kulma fiha xi 15-il pied, u biex jgħaddu cable - neżlin bi trinka min-naħa ta' fuq tar-Rabat lejn San Pawl tal- Qlajja, lejn San Pawl il-Baħar - fetħu trinka li ilha miftuħa aktar minn xahrejn.

Veru li din it-triq m'hijiex passaġġjuża għax lanqas bi truck tal- ġebel ma tissogra tgħaddi minnha daqskemm hija maqluha, imma karozzi jgħaddu minn din it-triq u naf li jkun hemm emerġenzi wkoll.

Jien ma nħossx li triq ta' 15-il pied għandha ddum xahrejn magħluqa biex jagħmlu trinka ħalli jgħaddu cable u jerġgħu jagħlquha.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma.

Sa ħames snin jew sitt snin ilu, meta kont tiġi biex tbiddel il-bicca main li jkollok dieħel ġewwa d-dar, kont tirċievi kont ta' bejn Lm13 u Lm15, u dak iż-żmien kulħadd kien jgħid kemm hu għoli, imma llum imbierek Alla - u niskanta meta kultant jgħidu li l-ħajja m'għolietx u l-pensjoni hija tajba - biex issir din il-biċċa xogħol tispiċċa tirċievi kont ta' bejn Lm60 u Lm80.

Dan qed ngħidu bi prova u m'iniex qed nesaġera, għax xi xahar ilu għaddejt minnu jiena għax il-biċċa pipe li għandi quddiem il-bieb issaddet u kelli nibdilha u wara rċevejt kont ta' Lm79.

M'iniex qed ngħid li dan il- pipe se tbiddlu darba fis-sena jew darba kull sentejn, imma jiġi żmien meta jkollok bżonn tbiddlu.

Din hija esaġerazzjoni.

Sa ħames snin jew sitt snin ilu kont tħallas bejn Lm15 u Lm20 għal dan ix-xogħol u llum biex tagħmel l-istess biċċa xogħol trid tonfoq madwar Lm80.

Toqgħodx tgħidli li dawn l-affarijiet ma jħossuhomx il-pensjonanti jew ma jifformawx parti mill- għoli tal-ħajja.

Kollox qed jogħla, mhux biss dak li nieklu, dak li nixorbu jew li nilbsu.

Mr Speaker, m'iniex se ntawwal għax għandi kelliema oħra warajja, imma nixtieq nagħmel appell sinċier fuq il-problema li bdejt biha, jiġifieri, fuq il-planters li hemm f'Constitution Street il-Mosta.

Dawn huma perikolużi u mhux jien biss qed ngħidu dan, imma hawn rapporti minn esperti li kienu mqabbdin mill-Ministeru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija.

Jekk hemm ir-rapport ta' dan l-espert li qed jgħid li dawn il-planters m'humiex skond l-istandards li għandhom ikunu, u li jekk jibqgħu hemm jista' jkun hemm inċident fatali.

Għalhekk jien qed nagħmel appell sabiex dawn jitneħħew qabel ma verament ikun hemm inċident fatali.

Grazzi.

Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, nixtieq nitkellem ftit fuq il-lokalita' ta' Ħal Tarxien, ir-Raba' Distrett Elettorali, fuq kwestjoni li bħalissa għandha tingħata importanza u din hija okkażjoni li wieħed m'għandux jitlef.

Kulħadd japprezza l-irħula, partikolarment dawk antiki - u meta nitkellmu fuq Ħal Tarxien, qed nitkellmu fuq raħal li għandu xi 400 sena - li jkollhom problemi kemm infrastrutturali kif ukoll ta' żvilupp.

Waħda mill-problemi li ilha tinħass ħafna ġewwa Ħal Tarxien hija n-nuqqas ta' ċentru li jiġbor fih servizzi bħall-kunsill lokali - li llum għandna fir- raħal - il-bereġ, il-posta u affarijiet simili bħal għassa, fi kliem ieħor l-affarijiet kollha għall-popolazzjoni ta' raħal, li llum m'għadux wieħed ċkejken imma kiber sostanzjalment.

Qed ngħid hekk għax din il-problema ilha tinħass ġewwa Ħal Tarxien u m'hijiex faċli biex post simili jiġi żviluppat.

Din wieħed irid jammettiha għax l-area tal-village core lejn il- knisja hija limitata ferm f'dak li għandu x'jaqsam ma' spazju.

F'din il- viċinanza hemm għalqa magħluqa b'ħajt - u naħseb iktar tifforma miżbla milli għandha xi użu partikolari - u riċentement wieħed seta' jara tabelli li kienu jgħidu li din l-għalqa hija għall-bejgħ fis-suq.

Niftakar li dan is-sit partikolari ilu indikat żmien biex hemm isir xi ħaġa simili, u dak iż-żmien l-Onor.

Louis Galea, li kien għadu Ministru għall-Intern, kien qal f'dan il-Parlament li dan is-sit qed jiġi kkonsidrat għal ftuħ ta' għassa fil-lokal.

Meta wieħed jara x'sar minn dak iż-żmien 'l hawn isib li dan is- sit baqa' kif kien, anzi issa ħareġ għal skop kummerċjali, u wara ħafna snin ta' stennija għal ftuħ ta' għassa fil-lokal - għax ħafna drabi għal servizzi simili n-nies ikollhom jinżlu Raħal Ġdid - infetħet għassa ġewwa sqaq u naħseb li dan il-post x'aktarx kien għal garage milli għal għassa.

Din is-soluzzjoni m'hijiex waħda li tixraq il-popolazzjoni ta' Ħal Tarxien, imma hija iktar waħda ta' konvenjenza biex ngħidu li nfetħet għassa fil- lokal.

Din hija sfortuna, imma issa hemm opportunita' li mhux biss tissolva din is-sitwazzjoni li l-għassa tal-lokal tinġabar f'post aktar ċentrali, imma jinġabru wkoll servizzi oħrajn.

Qed ngħid hekk għax naf li saret talba lill-ministru responsabbli - u jekk m'iniex sejjer żball saret lill-Prim Ministru bħala ministru responsabbli mill-kunsilli lokali - biex tinstab l-għajnuna għal dan il-għan, ħalli dan is-sit jiġi akkwistat għal żvilupp ta' ċentru ċiviku ġewwa Ħal tarxien.

S'issa ma nistax ngħid li kien hemm xi tweġibiet sodisfaċenti, imma bħalma qed ngħidu meta jkollok limitazzjonijiet naturali ma jistgħux jintilfu opportunitajiet simili għax ladarba opportunitajiet bħal dawn ikunu ntilfu huwa impossibbli li terġa' ġġibhom lura.

Jiena ngħid li kieku l-Gvern u l-awtoritajiet konċernati jagħtu l-għajnuna għal dan l-iskop ikunu qed jiġu solvuti problemi oħrajn.

Per eżempju, kont involut f'negozjati u diskussjonijiet għall-akkwist ta' dan il-post b'titolu ta' kera biex iservi bħala kunsill lokali ta' Ħal Tarxien u nista' ngħid li għandhom spejjeż konsiderevoli biex iżommu uffiċċju tal-kunsill lokali tar-raħal.

GĦalhekk bi ftuħ ta' ċentru bħal dan jistgħu jittaffu ċerti spejjeż oħrajn.

Fil-qagħda preżenti, il-kunsill lokali tar-raħal m'għandux il-fondi meħtieġa u mhux qed nitkellmu fuq Lm5,000, jew Lm10,000 u għalkemm ma jidhirx li hemm prezzijiet finali nistgħu ngħidu li ċ-ċifra tista' tkun 'il fuq minn Lm30,000.

GĦalhekk wieħed jappella lill-awtoritajiet konċernati biex jagħtu kas ħalli jkun hemm għajnuna għax mhux qed ngħidu xi ħaġa rikorrenti, imma qed ngħidu xi ħaġa li trid issir darba suret in-nies li jixraq lill-popolazzjoni tar- raħal għax jekk tintilef din l-opportunita' tkun intilfet okkażjoni tad- deheb.

Nerġa' nappella biex jittieħdu l-miżuri - u mhux tintefa' l- kwestjoni fuq l-ixkaffa - adegwati ħalli s-sitwazzjoni tissolva issa meta hemm l-opportunita' li ssir.

M'ilux saret laqgħa għad-deputati tad- distrett - mhux biss tal-lokal - li fiha ż-żewġ naħat tal-Kamra konna mistednin biex kull wieħed minna jagħti l-push tiegħu lejn din id- direzzjoni u għalhekk qed nieħu din l-okkażjoni ta' l-aġġornament biex min- naħa tiegħi nkun minn ta' l-ewwel li nagħti dan il-push għal lokal ta' Ħal Tarxien.

Nixtieq ngħid ukoll li minkejja l-isforzi ġenwini tal-kunsill lokali tar- raħal dan il-lokal qed jiffaċċja problemi kbar anke f'dawk li għandhom x'jaqsmu mat-toroq.

Naf li l-problema tat-toroq f'dan il-pajjiż hija waħda enormi u jiena ngħid li kibret u mhux ċkienet.

F'Ħal Tarxien għandna xi ħaġa ta' l-għaġeb.

Sar qbil ma' l-awtoritajiet kompetenti fuq 20 triq li ġew indikati li għandhom bżonn jingħataw formazzjoni urġenti.

F'dawn it-toroq jgħixu n- nies u l-familji u ma jistax ikun li bniedem li jkun ħallas il- kontribuzzjonijiet għal għanijiet ta' toroq u servizzi oħrajn jibqa' jgħix għal sena, sentejn, tlieta jew aktar f'kondizzjonijiet miżerabbli.

F'mument minnhom kien hemm xaqq dawl li żewġ toroq partikolari minn dawn l-20 triq kienu ġew indikati li jistgħu jsiru - u għandhom isiru - iżda sfortunatament għaddiet anke l-1995 u ma sar xejn dwar dawn iż-żewġ toroq.

B'hekk nistgħu ngħidu li f'dak li għandu x'jaqsam ma' toroq fil-lokal ta' Ħal Tarxien assolutament ma sar xejn f'sena sħiħa u nerġa' ngħid li dan mhux it-tort tal-Kunsill Lokali għax dawn minn naħa tagħhom għamlu sforz.

Jiena rajt anke korrispondenza li wara li l-kunsilli lokali jitolbu l- għajnuna ta' l-awtoritajiet konċernati bil-kemm ma ngħidlekx li ma jirċevux ittri lura kważi joffenduhom talli qed jitolbu l-għajnuna biex isiru affarijiet simili.

Naħseb li s-serjeta' tixraq mhux biss lill- Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien u lill-lokal ta' Ħal Tarxien imma lill- kunsilli lokali kollha fil-pajjiż biex jiġu ttrattati b'mod xieraq għax finalment dawn qegħdin hemmhekk bħalma aħna qegħdin hawnhekk għal poplu tal- lokalitajiet differenti.

Nixtieq ngħid ukoll li f'dak li għandu x'jaqsam mad-dwal ukoll għandna problemi kbar ġewwa Ħal Tarxien, dwal mhux qed ngħid biss b'mod ġenerali fid-diversi toroq ta' Ħal Tarxien, imma qed ngħid f'areas partikolari fejn wieħed jistenna iktar abbużi u jistenna li jkun hemm attenzjoni u iktar sigurta'.

Hawnhekk qed nirriferi għat-triq ta' ħdejn l-iskola primarja tal-lokal li qegħda mat-triq tal-Barrani - illejla għal-ħabta tas-6.00 p.m. ma ħafna oħrajn mort hemmhekk peress li kien l-aħħar jum li jitbiddlu l- karti ta' l-identita' u diġa' hija diffikulta' biex issib it-triq aħseb u ara biex tara minn fejn se tgħadddi.

Bħalissa l-area kollha hija maqlugħa b'mod insapportabbli u minn din it-triq iridu jgħaddu tfal ta' l-iskola kuljum fil-ħajja tagħhom.

Ma naħsibx li nistgħu naċċettaw iżjed sitwazzjonijiet simili.

Naf li l-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien għandu proġett għall-area sħiħa ta' madwar l-iskola inkluż parkeġġ u affarijiet simili, pero' sfortuntatament tibqa' l-problema tal-fondi u għajnuna ta' ħidma konkreta mid-Dipartimenti tal-Gvern.

Id-dawl huwa nieqes ukoll f'dawk li huma ġonna pubbliċi tal-lokal.

Ħaġa ta' l-għaġeb li l-ikbar ġnien f'Ħal Tarxien Joanne Gardens huwa mudlam kontinwament u dan ma joħloq xejn ħlief opportunita' għall-abbużi.

Mhix l- ewwel darba li tisma' b'abbużi ta' droga u siringi u meta tħalli nuqqas ta' dawl qed toħloq l-atmosfera ideali għal dawn l-abbużi.

Ħafna drabi dan il- ġnien jispiċċa b'ċirku ta' karozzi fid-dlam, b'xejn ma jfixxkilhom.

F'dan ir-raħal qegħdin lura ferm f'dak li għandu x'jaqsam ma' faċilitajiet sportivi u ma tantx nistgħu ngħidu li qed insibu għajnuna mingħand l-awtoritajiet.

Bħalissa qed jiġini f'moħħi l-kumpless ta' Tarxien Rainbows, li huwa ground tal-football.

Hemm lok ta' żvilupp akbar ta' din il-għaqda sportiva ġewwa r-raħal li qed tagħmel ħafna ġid fost iż- żgħażagħ u studenti - hemm ukoll nursery għal football - imma lanqas qed ikun hemm stands, fences u dwal li jiċċirkondaw l-area.

Nixtieq nara żvilupp f'din l-area anke f'dak li għandu x'jaqsam mad-dressingrooms u affarijiet simili għax illum dawn in-nurseries qed jagħmlu ħafna ġid fis- soċjeta' tagħna.

Meta għandek nursery li jiġbor fih 80 tifel regolarment biex jilagħbu, x'ħin jiġu biex ibiddlu fi kmamar ta' għaxar piedi b'għaxar piedi jkollok problemi kbar, barra li dawn il-kmamar jintużaw ukoll minn kumitati u amministraturi ta' l-istess post. Ma nixtieqx intawwal għax naħseb li l-punti li ridt nagħmel dwar din il-lokalita' qajjimthom.

Iżda nerġa' ntenni li l-ikbar prijorita' għandha tkun li ma tintilifx din l- okkażjoni tad-deheb li għal darba għal dejjem jinbena sit adegwat għal ċentru ċiviku ġewwa Ħal Tarxien b'mod ta' għajnuna jew b'mod kummerċjali mal-Gvern jew b'soluzzjonijiet oħra.

Grazzi.

Mr Speaker.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn 15 ta' Jannar fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komuniktata mill- Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

DIPARTIMENT TAL-WELFARE - OMMIJIET XEBBIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Peress li minn informazzjoni li ta l-Ministru kien hemm sitta u tletin (36) omm taħt it-18-il sena fl-ewwel għaxar (10) xhur ta' l-1995, jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna bħall-counselling tingħata lil dawn?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li tfajliet-ommijiet ta' taħt it- tmintax-il sena jiġu dejjem offruti servizz ta' counselling.

Dawk il- każijiet li t-tqala tkun ġabet magħha problemi kbar, barra l-counselling individwali, ikollhom sessjonijiet ta' counselling ma' missier it-tarbija u mal-ġenituri u persuni oħra nvoluti fil-każ.

F'xi wħud mill-każijiet social worker tad-Dipartiment tal-Welfare iżur l- omm id-dar sabiex jiġi assigurat li l-kondizzjonijiet li fihom tkun ser tgħix t-tarbija wara t-twelid ikunu tajbin u aċċettabli.

Jekk għal xi raġuni jew oħra l-omm ma tkunx lesta tibqa' fi ħdan il-familja, tiġi mgħejjuna tidħol f'dar residenzjali fejn tista' tkompli tgħix wara t-twelid tat-tarbija, flimkien mat-tarbija, għal perjodu ta' żmien.

It-tfajla tkun dejjem mgħejjuna biex tiġi ri-inserita fl-ambjent tal- familja bit-tarbija tagħha kif ukoll mgħejjuna tissupera dawk id- diffikultajiet kollha li jkunu qegħdin ifixkluha li tagħmel dan.

Tfajliet taħt is-sittax-il sena qegħdin jiġu offruti programm speċjali mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

QRATI - OĠĠETTI KONFISKATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Qorti tordna l-konfiska ta' xi oġġett u/jew anke ta' vettura, min hu responsabbli li din tinżamm fi stat tajjeb sakemm jinqata' appell mis-sentenza?

Min hu responsabbli minn oġġetti li jinżammu biex imbagħad jintwerew f'xi kawża?

Jekk persuna tinstab mhux ħatja u l-qorti tordna li jingħataw lura, teżisti xi forma ta' kumpens jekk l-oġġett/vettura ma tkunx fi stat tajjeb?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ir-Reġistratur tal-Qrati huwa responsabbli mill-oġġetti nklużi vetturi esibiti jew konfiskati mill-Qrati.

Il-Kodiċi Kriminali ma jipprovdix b'mod espliċitu għal kumpens lil sid ta' oġġett esibit jekk dan l-oġġett, jekk jiġi ritornat, ma jkunx fi stat tajjeb.

PULIZIJA - VETTURI MIŻMUMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid meta l-pulizija żżomm xi vettura wara li tkun investigat xi każ u qabel ma l-persuna tiġi ġġudikata, min hu responsabbli li tinżamm fi stat tajjeb?

Jekk il-persuna ma tinstabx ħatja u l-Qorti tordna li l-vettura tingħata lura u din ma tkunx fi stat tajjeb, jista' l-Ministru jgħid jekk teżistix xi forma ta' kumpens lis-sid?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pulizija tikkonsidra kull każ fuq il-merti partikulari tiegħu.

Bħala konsenjatarja il-pulizija hi obbligata, bħal kull ċittadin, skond il-Kodiċi Ċivili li jirregola kwestjonijiet ta' kumpens fejn hu l-każ.

SKEJJEL - GĦALLIEMA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm għalliema li l-impieg prinċipali tagħhom huwa part-time?

Jista' jgħid kemm minnhom huma nisa u kemm irġiel?

Jista' jagħti breakdown ta' kemm minnhom huma ma' l-Istat, fl-iskejjel tal-Knisja u f'tal-privat?

Kemm minn dawn l-għalliema huma impjegati fl-iskejjel li jgħallmu l- Ingliż lill-barranin?

F'liema skejjel?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-għalliema fl-iskejjel ta' l-istat li l-impjieg tagħhom huwa deskritt bħala part-time huma dawn:

IRGIEL NISA -------------- Part-time Teachers/Instructors 149 276 Part-time Temporary/Casual KindergartenAssistants 147

Apparti dawn hemm tlettax (13)-il ghalliem (12 irgiel u 1 mara) irtirati li jahdmu part-time b'anqas minn 20 siegha fil-gimgha.

Fl-iskejjel tal-Knisja, il-figuri huma:

IRGIEL NISA RELIGJUZI ------------------------- Part-time Teachers 23 43 28 Part-time Kindergarten Assistants 3 18 / Part-time Instructors/Instructresses 2 3 /

Fl-iskejjel Privati, il-figuri huma:

IRGIEL NISA ------------- Part-time Teachers 7 30 Part-time Kindergarten Assistants / 95

L-informazzjoni dwar għalliema fl-iskejjel ta' l-Ingliż tingħata f'seduta oħra.

DJAR - APPLIKAZZJONI NRU.

H 12005

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-każ minn Raħal Ġdid bl-applikazzjoni Nru. H 12005?

(Qiegħed nibgħatlek l-isem u l-indirizz under separate cover)

ONOR.

CENSU GALEA: L-applikazzjoni nru.

H 12005 qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' applikazzjoinjiet oħra għal Fgura u Raħal Ġdid.

QRATI - KOMPETENZA MARITTIMA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid meta se titwaqqaf il-Qorti Marittima f'Malta u x'kompetenza għandu jkollha?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Malta diġa' hawn Qrati li għandhom kompetenza marittima.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi suġġeriment dwar kif dawn il-Qrati għandhom bżonn jinbidlu, inkunlu ferm grat jekk jgħaddili nota bis-suġġerimenti tiegħu u l-vantaġġi li dawn għandhom.

PULIZIJA - KAŻI TA' DROGI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Tul l-1995 jista' l-Ministru jgħid kemm kellna każi ta' drogi miġjuba quddiem il-Qorti?

Kemm kienu ħatja?

X'varjeta' ta' sentenzi ingħataw (i.e. piena)?

Kif se jissaħħu l-liġijiet kontra d-droga, it-traffikar, il- kultivar u l-industriji tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Matul is-sena li għaddiet (329) persuna li minnhom kien hemm (284) irġiel u (45) nisa tressqu l-Qorti mis-Sezzjoni kontra d- Droga tal-Pulizija.

Kien hemm 112 każijiet li ġew deċiżi l-Qorti minn Jannar sa Settembru li għadda.

Is-sentenzi mogħtija mill-Qorti kienu varji u kienu jinkludu sentenzi ta' probation, sentenzi ta' priġunerija sospiżi, sentenzi ta' priġunerija u multi.

B'effett mill-1994, meta ġew introdotti mill-Gvern preżenti emendi radikali għall-Ordinanza dwar mediċini perikolużi:

(a) ġiet eskluża l-possibilita' li tingħata sentenza sospiża, probation, jew piena inqas mill-minimu, f'każijiet ta' traffikar ta' droga.

(b) ġew introdotti poteri ġodda ta' investigazzjoni lill-Pulizija ta' controlled delivery ta' droga sabiex jitkissru ċ-ċirki ta' traffikanti ta' droga, il-possibilita' ta' iffriżar ta' proprjeta' immobiljari ta' traffikanti ta' droga anke qabel ma jiġu akkużati l-Qorti.

Mhux esklużi iktar emendi sabiex, mill-frott ta' l-esperjenza ta' dawn l- aħħar sentejn (1994 - 1996), jissaħħu l-liġijiet kontra n-negozju tad- droga.

QRATI - PERSUNI LI BIDDLU S-SESS

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' każi preżenti quddiem il-Qorti ta' persuni li qed jitolbu li jiġu rikonoxxuti bħala dawk li biddlu s-sess tagħhom?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Ma tinżammx statistika dwar in-numru ta' każi simili.

SAĦĦA - PERSUNI LI SIEFRU GĦALL-KURA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li ġew megħjuna mill-Gvern biex isiefru barra fuq mard tul l-1990 u l-1995, sena b'sena?

Kemm minnhom ġew mogħtija d-dritt li jieħdu persuna oħra magħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-numru ta' persuni li ġew megħjuna mill-Gvern biex isiefru barra fuq mard tul is-snin 1990 u 1995 kien hekk:

1990 - 453 1991 - 509 1992 - 538 1993 - 576 1994 - 546 1995 - 312 (sa 22 ta' Diċembru 1995)

Il-pazjenti jkunu akkumpanjati minn tabib/nurse skond il-ħtieġa medika ta' kull każ.

Huwa biss f'każi ta' tfal taħt is-sitt snin li jitħallas il- passaġġ ta' l-ajruplan għal wieħed mill-ġenituri.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' persuni li fil-preżent qed jitolbu li jingħataw akkomodazzjoni alternattiva?

X'tip ta' ipproċessar isir sakemm dawn jaslu biex forsi jinqdew?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li n-numru ta' applikanti għall- akkommodazzjoni alternattiva hu 4040.

Kull applikazzjoni tiġi kkonsidrata a bażi tal-kategoriji pubbliċi li fihom huma klassifikati l-applikanti, kif ukoll skond fejn jitbattlu proprjetajiet meta mqabbla ma' l-areas indikati mill-applikanti bħala preferenza.

DJAR - FIDI TA' ĊNUS

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Peress illi ftit mir-residenti li joqogħdu ġol-Qasam tad-Djar Sgħajtar, fin-Naxxar hemm min irid jixtri ċ-ċens, jista' l- Ministru jgħid jekk hemmx xi żvilupp dwar dan?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li ċ-ċens gravanti fuq dawn il-plots ikun jista' jinfeda meta l-Awtorita' tad-Djar ikollha t-titolu legali fuq l- art in kwestjoni u wara li tkun iffinalizzat il-kuntratt ta' enfitewsi mal- benefiċċjarji ta' l-istess plots.

PALAZZ TAL-PRESIDENT - GWIDI MAL-VIŻITATURI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jaħtar numru ta' gwidi mħarrġa u kwalifikati biex idawwru lil viżitaturi fil-Palazz tal-President?

Jaf li dan ix-xogħol qed isir mill-messaġġiera li għalkemm jagħmlu ħilithom u huma ta' għajnuna, jibqa' l-fatt li m'humiex gwidi?

Jaf li dawn kellhom xogħol ieħor u mhux dejjem ikunu f'qagħda li jdawwru viżitaturi mal-Palazz lil viżitaturi li ma jkunux akkumpanjati minn gwidi ta' l-aġenziji ta' l-ivjaġġar?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-informazzjoni meħtieġa għadha qed tinġabar u tingħata f'seduta oħra.

BENGĦAJSA - ĦAMRIJA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari tiegħi dwar il-ħamrija li hemm fil-"Mara", qrib Bengħajsa, jaf il-Ministru li ħafna minnha qed tispiċċa l-baħar għax qegħda eżatt max-xifer tal-baħar?

Jista' jagħmel inċentiv lill-bdiewa u jipprovdilhom trakkijiet mid-Dipartiment bla ħlas biex jieħdu l-ħamrija?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li fil-preżent in-numru żgħir ta' trakkijiet li għandu d-Dipartiment ta' l-Agrikoltura huma mpjegati fuq xogħol ieħor.

RABAT - ĊITAZZJONIJIET TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'referenza għat-talbiet tiegħi sabiex jiġu sorveljati u mħarrka l-vetturi kbar li jgħaddu minn Triq Ġorġ Borg Olivier, r-Rabat, Malta meta mhux suppost, jista' l-Ministru jinformani xahar b'xahar matul din is-sena kemm ingħataw ċitazzjonijiet lis-sidien tal-vetturi li għaddew minn din it-triq?

Billi r-residenti jilmentaw miegħi regolarment li l-isforzi tal-Pulizija lokali mhux dejjem ikunu possibbli minħabba xogħol ieħor, li l-istess pulizija tar-Rabat għandha mal-lokal tar-Rabat kollu, jista' l-Ministru jintervjeni sabiex sezzjonijiet oħra tal-pulizija jispezzjonaw din it-triq fir-Rabat sabiex ma jkomplix ikun hemm abbuż u jgħaddu vetturi kbar minn din it-triq?

ONOR.

TONIO BORG: Bejn Jannar u Novembru tas-sena li għaddiet it-Taqsima tat-Traffiku tal-Pulizija ħarġet 60,171 ċitazzjonijiet għal kontravenzjonijiet tat-Traffiku, li uħud minnhom ġew maħruġa għal kontravenzjonijiet li seħħew fir-Rabat.

Ma tinżammx statistika separata tal-kontravenzjonijiet maħruġa f'kull belt jew raħal separatament, minn din it-Taqsima.

BIRŻEBBUGIA - TWESSIEGĦ TA' TRIQ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla x- xogħol fuq it-twessigħ tat-triq bejn St. Patrick Street u Triq il-Port Ħieles, f'Birżebbugia, liema xogħol beda u waqaf ħesrem?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li l-parti msemmija mill-Onor.

Interpellant għada qed tiġi studjata biex isir junction li jinkorpora fih l- entratura tal-Freeport, in-niżla ta' Ħal Far u Triq il-Port Ħieles.

TRASPORT PUBBLIKU - SEATS GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Tista' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku tagħmel ftehim mas-sidien tal-karozzi tal-linja biex numru ta' seats ikunu allokati għal nies bi bżonnijiet speċjali u anzjani kif inhu l- każ barra minn Malta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li s-seats ta' quddiem diġa' huma allokati għan-nies bi bżonnijiet speċjali w anzjani.

Fil-fatt hemm sticker, maħruġa mill-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku, li tindika li dawn is-seats għandhom jitħallew għal dawn in-nies.

L-enforcement officers qed jaraw li dawn is-seats jitħallew vojta fejn hu possibbli.

PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Tista' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku tinnegozja ma' l-Union tat-Taxis biex fil-każ ta' anzjani jew nies bi bżonnijiet speċjali, ir-rata li jiċċarġjaw tkun speċjali, partikolarment jekk dawn juru l-card apposta tal-ħandikappati u l-Kartanzjan?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku se tgħaddi s-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant f'taħdidiet li jkollha mal-White Taxis Association.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija l-waiting list għall- operazzjonijiet tal-ftuq fl-Isptar San Luqa u meta hu mistenni li jinqdew dawn in-nies?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DJAR - KAŻ RO11/95-H12859

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' d-Dipartiment konċernat jilqa' t-talba tas- Sur Saviour Attard ta' 22 Flat 3 Triq il-Foss, il-Birgu (RO11/95 - H12859) biex jingħata l-post 36, Joseph Stivala Street, Raħal Ġdid (li fih kien jgħix iz-ziju ta' martu) peress li għandu ċertifikati mediċi minħabba li għandu 65 tarġa fil-Birgu?

ONOR.

CENSU GALEA: L-applikazzjoni nru.

H 12859 qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' applikazzjonijiet simili.

TELEPHONES - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid meta hu mistenni li jiġi nstallat is-servizz tat-telefon (Nru.336977) lil J. Gatt, 7, Daldel Flats, Sawmill Street, Msida billi ħallas id-depożitu bosta ġimgħat ilu lit-Telemalta?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nformat li s-servizz tat-telefon fuq in- numru 336977 ingħata fl-4 ta' Jannar 1996.

ETC - XERRI G.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jara li tingħata attenzjoni lill-każ ta' G. Xerri, Prekursur, 96A, Triq il-Barrakki, Qormi li wara li tilef l- impjieg tiegħu minħabba korriment qed jirreġistra għal fork-lifter driver, watchman jew store-keeper?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien informat li l-individwu msemmi {I.D. 994969(M)} mar jirreġistra fl-24 ta' Novembru 1995, u qed jirreġistra bħala Fork Lift Driver u Storekeeper.

Mir-records tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ ma jirriżultax li tilef l-impjieg tiegħu minħabba xi korriment jew li għandu xi diżabbilta' temporanja jew permanenti.

Tlabt lill-uffiċjal tal-Korporazzjoni jibagħtu għalih sabiex joffrulu xogħol jew taħriġ addattat.

PESTIĊIDI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jispjega kif pestiċidi li huma projbiti li jidħlu Malta billi huma klassifikati li jagħmlu ħsara kbira lill-bniedem u n-natura, bħat-Tamarfon huma komuni f'idejn ċerti bdiewa?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien informat li l-importazzjoni tal-pestiċidi kollha hija suġġetta għal-liċenzja wara li tkun reġistrata mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura.

Hemm numru ta' pestiċidi li huma kontrollati fl-użu tagħhom u oħrajn li huma pprojbiti li jidħlu f'Malta.

It-Tamaran huwa wieħed mill-pestiċidi li l-użu tiegħu huwa kkontrollat u liċenzji għall-importazzjoni tiegħu jingħataw biss għall-użu minn dawk il- bdiewa li jużawh biss għal prodotti li mhux ta' l-ikel.

Jekk l-Onor.

Membru jaf li xi prodotti pprojbiti qegħdin f'idejn nies li mhux awtorizzati huwa fid-dover li jirrapporta d-dettalji tal-każi nvoluti lid-Dipartiment ta' l-Agrikoltura sabiex jittieħdu l-passi meħtieġa.

MOSTA - TAL-WEJ - XOGĦOL

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet in-notice to treat fuq l-art biex isir ix-xogħol li jidher li se jsir mill-Korporazzjoni Enemalta f'Tal-Wej, il- Mosta?

Jikkonferma l-Ministru li l-post fejn issa jidher li se jsir ix-xogħol mill-Korporazzjoni Enemalta m'huwiex dak fejn oriġinarjament kien ippjanat li jsir?

X'kienet ir-raġuni għal dan il-bdil tal-post?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-art fejn se jinbena is-substation hi proprjeta' tal-Gvern amministrata mill-Joint Office , iżda billi din l-art hi soġġetta għal ċens, dan irid jiġi esproprjat.

Id- Dipartiment ta' l-Artijiet qed jieħu l-passi relattivi għal dan l- esproprju.

Il-post fejn illum huwa maħsub li għandha tinbena s-substation hu l-istess fejn kien pjanat li jsir oriġinarjament.

NAXXAR - TRIQ L-IMSAQQFIN - DAWL

L-ONOR.

FREDDIE MICALLEF staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Ma jidhirlux il-Ministru li Triq l-Imsaqqfin, limiti tan-Naxxar, għandha tkun imdawwla aħjar billi dawn l-inħawi jinsabu fid-dlam li qiegħed ikun ta' inkonvenjent b'mod speċjali għar-residenti tal-lokal?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba biex isir dawl adekwat fi Triq l- Imsaqqfin limiti tan-Naxxar qiegħda tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

SPTAR SAN LUQA - ĦADDIEMA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema fil-grad ta' Health Assistants u Hospital Auxiliaries fil-preżent fl-Isptar San Luqa?

Kif inhu mqassam ix-xogħol tagħhom fid-diversi swali u dipartimenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-numru ta' Health Assistants u Hospital Auxiliaries li jaħdmu fl-Isptar San Luqa huwa:

Health Assistants 403 Hospital Auxiliaries 228

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija l-informazzjoni għad trid tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA - SECURITY GUARDS

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tan-numru ta' surveillance officers li jaħdmu fl-Isptar San Luqa?

Kif inhu mqassam ir-roster tagħhom?

Kemm hemm postijiet vakanti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fl-Isptar San Luqa hemm b'kollox 94 Security Guards li huma mqassma hekk:

77 fuq Day-Night-Rest-Off 17 fuq Morning-Morning-Off

Wara l-ftehim ta' ri-organizzazzjoni, iffirmat f'Lulju 1995, għadu kemm ġie konkluż l-eżerċizzju ta' l-assimiliation.

Qiegħed isir xogħol bħalissa biex jiġi determinat u stabbilit il- complement skond il-gradi diversi kif jipprovdi l-ftehim u għalhekk mhux possibbli li nagħti figuri ta' postijiet vakanti.

SPTAR SAN LUQA - KĊINA

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema jaħdmu fil-kċina ta' l-Isptar San Luqa?

X'inhu l-grad tagħhom?

Kemm hemm kokijiet li għandhom iċ-ċertifikat rekwiżit għax-xogħol tagħhom?

Isiru xi korsijiet ta' in-service training għal dawn il-ħaddiema?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SPTAR SAN LUQA - MESS

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti breakdown tal-ħaddiema li jaħdmu fil- Mess ta' l-infermiera fl-Isptar San Luqa?

X'inhu l-grad tagħhom?

X'qed isir biex il-livell tal-catering f'dan il- Mess jitjieb u jkun iżjed varjat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fil-Mess ta' l-Isptar San Luqa hemm jaħdmu tmintax-il persuna.

Dawn imqassmin hekk:

3 koki; 6 Health Assistants; 6 Hospital Auxiliary; 3 Supervisors

Il-livell tal-catering huwa tajjeb u l-ikel huwa varjat.

SPTAR SAN LUQA - HELICOPTER PAD

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jindaga ma' l-awtoritajiet ta' l-Isptar San Luqa dwar meta ġie mnaddaf il-helicopter pad u l-inħawi ta' madwaru billi għandi informazzjoni li tindika li f'dan il-post jinġabar ħafna skart li jista' jkun ta' periklu għal dan is-servizz?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ġejt assigurat li l-helicopter pad u l-inħawi ta' madwaru jitnaddfu regolarment u kull meta jkun meħtieġ.

L-akkumulu ta' trab jiġi kkawżat primarjament għax dawn l-inħawi huma esposti ħafna għar- riħ.

SPTAR SAN LUQA - ILBIES PROTETTIV

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jindaga għaliex l-impjegati li jieħdu ħsieb l- iskart fl-Isptar San Luqa mhux qed jingħataw ingwanti u lbies iġjeniku u protettiv sabiex fil-ħidma tagħhom jitnaqqas ir-riskju għal saħħithom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li l-impjegati li jieħdu ħsieb l- iskart fl-isptar San Luqa għandhom ilbies protettiv u ingwanti biex iwettqu x-xogħol tagħhom bl-inqas riskju jew periklu għal saħħithom.

VAT - DĦUL MILL-VAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsalill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti breakdown tal-VAT miġbura tul l-1995?

Kemm minnha ġiet mill-importazzjoni, mill-prodotti lokali u minn fuq is- servizzi?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif diġa' għidt fi stqarrija pubblika ma huwiex possibbli li tagħmel allokazzjoni preċiża tal- VAT miġbura bejn VAT fuq prodotti importati u VAT fuq prodotti lokali mingħajr ma tintalab analiżi dettaljata mit-taxpayers fir-returns tagħhom.

Ħaġa li m'aħniex beħsiebna nagħmlu.

Ta min jerġa' jispjega li l-VAT finali hi realment dik miġbura fl-aħħar fażi ta' bejgħ.

Il-VAT miġbura qabel hi potenzjalment taxxa li tintradd lura.

Nista' ngħid li: Il-VAT miġbura mid-Dwana tammonta għal madwar Lm59 miljun.

Din tħallset fuq materja prima u makkinarju minn azjendi ta' manifattura li mbagħad jitolbuhom lura fuq provvisti minn min jagħti

servizz li mbagħad ukoll jingħata lura u fuq prodotti ta' konsum.

Madwar Lm10 miljun inġabru minn fabbriki.

Dawn jistgħu jkunu jinkludu provvisti lil min jagħti servizz li jinġabru lura.

Madwar Lm14-il miljun inġabru minn servizzi.

Dawn ukoll jinkludu servizzi lill-azjendi li finalment tintalab lura.

Ta min jgħid li per eżempju, mal Lm5 miljuni ingħataw lura lill- produtturi ta' oġġetti u servizzi li fuqhom ma titħallasx VAT.

DAZJI - RIFUŻJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm tħallsu refunds ta' dazji (xahar b'xahar) lill- importaturi tul l-1995?

Kemm għad hemm refunds pendenti?

Meta u f'liema xhur tas-sena l-ġdida mistennija jitħallsu?

Se jsir xi offsetting kontra pagamenti tal-VAT dovuti lill-Gvern?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba għal din il-mistoqsija tingħata f'xi seduta oħra.