MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 305 L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 305

L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.09 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000

WERREJ MINUTI 168

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 168

TQEGĦID TA' KARTI 172

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI GĦAT-TWAQQIF TA' AWTORITA' TA' MALTA DWAR IL-KOMUNIKAZZJONI (KUMITAT) MALTA COMMUNICATIONS AUTHORITY BILL (COMMITTEE STAGE) 173

AĠĠORNAMENT 197

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 201

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 304 li saret fit-30 ta' Mejju, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SKEJJEL - SUĠĠETTI OBBLIGATORJI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li jidher li l-iskejjel tal-knisja u dawk indipendenti għad m'għandhomx struzzjonijiet eżatti dwar liema huma s- suġġetti obbligatorji għas-sena skolastika li tibda f'Settembru 2000, jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk is-suġġetti obbligatorji u optional li jridu jiġu mgħallma fil-primarji u/jew sekondarji?

Tista' skola ma toffrix suġġett optional, bħal dak tal-European Studies, lill-istudenti tagħha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru ta' l- Edukazzjoni): Il-kurrikulu minimu nazzjonali jitkellem ċar x'inhuma s- suġġetti bażiċi fil-livell primarju u fil-livell sekondarju.

Il-kurrikulu jagħti wkoll gwida ċara dwar x'tagħlim għandu jiġi offrut fil-lingwi, iżda l-iskejjel min-naħa tagħhom iridu jiddistingwu bejn suġġetti bażiċi u dawk li għalihom hemm għażla, mingħajr ma jinsew li waqt li l-kurrikulu joffri qafas u gwida, jisħaq fuq il-flessibbilta` u fuq pjan ta' żvilupp partikolari għal kull skola.

Wara li l-gruppi mwaqqfa mill-kumitat nazzjonali għat-twettiq tal- kurrikulu jispiċċaw il-ħidma tagħhom u wara l-konferenza nazzjonali dwar l- edukazzjoni li se ssir bejn id-9 u l-11 ta' Ġunju, se jitfassal pjan ta' strateġija li jkollu aktar dettalji dwar it-twettiq ta' dan il-kurrikulu.

Dan il-pjan ta' strateġija wkoll se jgħaddi minn fażi ta' konsultazzjoni ma' skejjel u msieħba oħra qabel jiġi ffinalizzat għal Diċembru 2000.

QRATI - AWLI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex minkejja l-ilmenti dwar l-assenjazzjoni ta' l-awli lill-maġistrati u l- imħallfin, dawn l-ilmenti għadhom isiru?

Jikkonferma li fl-24 ta' Marzu l- Imħallef David Scicluna ħassar seduta għaliex ma kellux awla?

La l-kawżi kienu ġew ippubblikati, għaliex ma ġietx ipprovduta awla għall-Imħallef?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Kif digà kelli okkażjoni nispjega, din l-amministrazzjoni daħħlet sistema ta' pre- booking ta' l-awli biex tigi evitata l-problema li semma l-Onor.

Interpellant.

Fil-każ speċifiku jien informat li meta daħlu l-bookings ta' l-awli ġimgħa qabel id-data msemmija mill-Onor.

Interpellant, id-deputat reġistratur ta' l-Imħallef Scicluna ġie avżat li l-Imħallef ma setax iżomm seduta fl-24 ta` Marzu peress li l-Imħallef Filletti kien ibbukkja l-awla.

L-awli l-oħra kollha kienu wkoll ibbukkjati u fil-fatt ġew użati fl-24 ta` Marzu.

Dawn il-fatti kienu a konoxxenza tad-deputat reġistratur ta' l-Imħallef Scicluna mill-inqas ġimgħa qabel.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li dak li għadu kemm intqal jikkonferma li hemm ħafna aktar burokrazija, jista' l-Ministru jgħid x'miżuri immedjati jistgħu jittieħdu sabiex jiġu evitati inċidenti li jikkawżaw dewmien u inkonvenjenza għal dawk li jkunu msejħa jattendu l-qorti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma naqbilx ma' l-Onor.

Interpellant li hemm ħafna aktar burokrazija.

Daħlet sistema fejn jekk wieħed irid jagħmel seduta barra minn lokha jkun jista' jibbukkja minn qabel - f'dan il-każ ġara li kien hemm imħallef li żamm seduta żejda dakinhar - u allura jekk is-seduta ma ssirx ikollu żmien biżżejjed biex javża li s-seduta se tiġi differita u n-nies jiġu avżati wkoll permezz ta' ittra biex ma jidhrux il-qorti.

Jekk l-istaff ta' l-imħallfin u l-imħallfin infushom ma jadegwawx ruħhom għal din is-sistema, li tippermettilhom li jkunu jafu minn qabel meta jistgħu jżommu l-kawża, allura se jkomplu jinqalgħu dawn l-inċidenti.

Daħħalna din is-sistema proprju biex ikun hemm mod organizzat kif isiru l- kawżi u meta jistgħu jsiru.

Sfortunatament għadha prevalenti fost l- imħallfin l-idea li s-seduti jsiru filgħodu biss - huma biss tlieta l- imħallfin li jagħmlu seduti wara nofsinhar - u allura jeħtieġ issir schedule minn qabel meta se jsiru l-kawżi.

Aħna tlabna lill-imħallfin biex jagħmlu x-schedule tagħhom mhux xi xhur qabel imma ġimgħa qabel, biex wieħed jissettja għal kull ġurnata min, meta u fejn se jintużaw l-awli.

Jekk l-imħallfin u l-istaff tagħhom ma jridux jużaw din is-sistema, allura se nibqgħu b'din il-problema li l-kawżi jiġu differiti bla ma n-nies tkun avżata minn qabel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mil-mod kif qed jirrispondi l-Ministru jidher ċar li l-problema hi waħda ta' spazju, kif fuq kollox ilna nafu.

Issa jien jidhirli li kien hemm il-ħsieb għall-estensjoni tal-bini tal-qorti.

Jekk dan kien il-ħsieb, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal dan il-proċess u meta huwa maħsub li x-xogħol ikun lest?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ma naqbilx mal-premessa ta' l-Onor.

Interpellant għax mhux veru li hemm nuqqas ta' spazju ta' l-awli.

F'ebda pajjiż fid-dinja li naf jien m'hemm qrati fejn l-imħallfin għandhom awla tagħhom, kif nippretendu hawn Malta.

Jiena għandi record ta' l-użu ta' l-awli filgħodu u filgħaxija minn Mejju tas-sena l-oħra, ġurnata b'ġurnata.

Huwa rari ħafna li jintużaw l-awli kollha filgħodu - forsi ġurnata fil-ġimgħa, jekk hemm ġurnata fil-ġimgħa, għax mhix konsistenti - apparti li wara nofsinhar prattikament ma jiġu wżati xejn.

Allura m'hijiex kwestjoni ta' nuqqas ta' spazju meta għax hemm awli biżżejjed, però ma jistax ikun li kulħadd irid jużahom bejn id-9.00 a.m. u nofsinhar.

Ma naħsibx li l-gvern għandu jinvesti miljuni ta' liri f'awli ġodda sempliċement għax għandna sistema li taħdem tliet sigħat jew erba' sigħat kuljum mit-Tnejn sal-Ġimgħa.

Is-soluzzjoni m'hijiex li nagħmlu aktar awli imma li nibnu uffiċċji sura ta' nies għall-imħallfin.

Hemmhekk veru hemm in-nuqqas, għax mhux aċċettabbli fis-sena 2000 li mħallef m'għandux uffiċċju sura ta' nies għall-istaff tiegħu u staff adegwat miegħu minn fejn jista' jaħdem regolarment.

Is-sigrieta, jiġifieri l-kamra ż-żgħira ħdejn l-awla, m'għandhiex tkun l- uffiċċju ta' imħallef, għandha tkun biss staging room fejn, imħallef qed juża l-awla dakinhar, daħal hemmhekk, libes, poġġa l-files, daħal fl-awla, reġa' ħareġ u mar fl-uffiċċju tiegħu.

U allura l-investiment li jidhirli li għandu jsir m'huwiex primarjament f'awli - għalkemm ma neskludix li nistgħu nsibu spazju biex nagħmlu awli oħra - imma għandu jsir f'uffiċċji sura ta' nies għall-imħallfin u għall-maġistrati, biex minn hemmhekk ikunu jistgħu jaħdmu regolarment.

B'dan il-mod l-awli ma jkunux qishom ta' l- imħallef u jekk tidħollu fl-awla qisek dħaltlu d-dar prattikament, imma l- awli jkunu għall-użu ta' kulħadd.

Il-gvern fil-bidu ta' din is-sena kkummissjona perit biex jagħmel studju fuq din it-tematika.

L-istudji ta' qabel kienu kollha bbażati fuq il-premessa li rridu xi għaxar awli oħra, li biex tibnihom trid żgur aktar minn Lm1 miljun.

Jien ma naqbilx mal-premessa u allura nkarigajt perit biex jagħmel eżami ta' l- ispazju li għandna fil-qorti kif ukoll fl-annexe - illum dan qed jintuża mir-reġistru - u fid-dar ta' ħdejh - din kienet ġiet lura f'idejn il-gvern - bl-idea li noħolqu spazju adegwat biex l-imħallfin ikollhom l-uffiċċju tagħhom u nirriorganizzaw l-ispazji li attwalment għandna fil-qorti.

Fil- fatt għandek żewġ floors li jservu ta' stores - id-diżlivelli bejn Strada Rjali u Strada Stretta - u dawn jistgħu jiġu rridisinjati għal xogħol amministrattiv.

Il-perit qal li dan ir-rapport għandu jkun lest probabbilment lejn l-aħħar ta' dan ix-xahar, bl-idea li fl-annexe u fid- dar viċina noħolqu uffiċċji adegwati għall-imħallfin u għall-istaff tagħhom, nirriassenjaw l-uffiċċji amministrattivi minn fejn qegħdin għal postijiet inqas strateġiċi u allura niġu f'sitwazzjoni fejn ikollna uffiċċji tajbin għall-imħallfin u l-awli jistgħu jiġu wżati aħjar.

Nerġa' nirripeti li m'hemmx nuqqas ta' awli, però kulħadd irid jifhem li ma jistax jiddeċiedi kif irid hu u bla ma jikkonsulta ma' ħadd liema awli juża u meta jużahom.

Aħna għandna 32 imħallef u maġistrat u jrid ikun hemm kordinament bejniethom dwar liema awli jużaw u meta jużawhom.

Aħna daħħalna sistema li l-amministrazzjoni toffri dan il-kordinament, però ovvjament din ma tistax tiġi imposta fuq il-ġudikatura.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Imma dan iċ-ċaqliq li qed isemmi l-Ministru jrid isir fid-dawl li l-maġistrati u l-imħallfin iżidu n-numru ta' seduti li jżommu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: La jien bħala ministru u lanqas il-gvern ma nistgħu nimponu n-numru ta' seduti li jagħmlu l-imħallfin jew kemm jagħmluhom twal.

Dik hija r-realtà.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Veru li m'huwiex il-gvern li jiddeċiedi n-numru ta' seduti imma huwa l-gvern li jilleġisla!

Il-gvern għandu l-ħsieb li b'xi mod jara li l-bini tal-qorti jintuża b'mod aktar frekwenti milli fil- fatt qed jintuża biex tiġi solvuta l-problema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: L-Onor.

Interpellant sfortunatament huwa skorrett għax ma tistax tilleġisla kemm-il seduta jagħmel imħallef jew maġistrat u nġib eżempju wieħed.

Fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għandna section partikolari li ddaħħlet fl-1995, li telenka kif għandha timxi kawża - fis-sens ta' meta tippreżenta ċitazzjoni, kif għandek tippreżentaha, f'liema żmenijiet trid tippreżenta l-affidavit, kemm idum l- imħallef jisma' x-xiehda ta' min jagħmel il-kawża, kemm idum jisma' x- xiehda tan-naħa l-oħra - u tgħid li b'mod normali kawża suppost m'għandhiex tieħu aktar minn sentejn biex tinqata'.

Din qiegħda fil-liġi però m'hijiex prattikata.

Jiġifieri fejn jidħlu proċeduri ta' kif jinstemgħu l-kawżi, ebda gvern ma jista' b'xi mod jilleġisla biex imħallef jagħmel xi ħaġa bilfors - mhux qed nitkellem b'mod politiku assolutament - imma l-proċess irid ikun wieħed ta' konvinċiment, bħalma sar f'ħafna pajjiżi barra minn Malta, li għandhom l-istess problemi tagħna, proċess ta' evoluzzjoni tal- ħsieb ta' l-imħallfin, kif jimmaniġġjaw il-kawżi b'aktar awareness, li l- proċess tal-ġustizzja ma jridx jagħmel biss ġustizzja effettiva mal- partijiet imma jitlaq mill-premessa li l-parti quddiemek hija customer tiegħek u trid tingħatha servizz tajjeb.

Din l-idea li dik il-parti għandha wkoll id-dritt għal smigħ f'perijodu ġust forsi għadna m'aħniex konxji biżżejjed minnha hawn Malta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, id-domandi minn din in-naħa tal-Kamra qegħdin isiru fis-sens tas-sitwazzjoni li tirriżulta fil-qrati, cioe' li ħafna ċittadini mhux qed ikunu moqdija minħabba dewmien esaġerat.

Min- naħa tagħna ma staqsejniex jekk il-gvern hux beħsiebnu jimponi numru ta' seduti fuq il-maġistrati u l-imħallfin imma jekk il-problema tad-dewmien hijiex se tissolva bl-eżerċizzju li semma l-Ministru, jiġifieri li jagħmel uffiċini ġodda ħalli l-imħallfin u l-maġistrati jkunu jistgħu jamministraw aħjar ix-xogħol tagħhom.

Issa jekk hijiex kwestjoni li wieħed iżid in- numru ta' seduti jew jekk hijiex kwestjoni li jiżdied in-numru tal- ġudikanti, din irridu narawha fid-dawl tad-densità tal-popolazzjoni li bħalma toħloq diffikultajiet f'setturi oħra tal-ħajja, m'hemmx dubju li l- problemi soċjali dejjem qed jikbru meta għandna average ta' 1,200 ruħ għal kull kilometru kwadru u huwa inevitabbli li n-numru ta' kawżi se jibqa' tiela'.

Dan huwa fattur xjentifiku li ma nafx jekk qattx ġie analizzat.

Imma l-fatt jibqa' - u qed jikkonfermah anke l-Ministru - li t-tibdil li se jsir u l-miljuni li se jintnefqu xorta mhux se jiggarantixxu lill-poplu li mhux se jkun hemm aktar dewmien fil-proċess tal-kawżi fil-qorti.

Din m'hijiex sitwazzjoni li ħoloqha l-Ministru jew ħoloqha dan il-gvern imma ilha ġejja għal numru ta' snin.

Minkejja l-investiment li dejjem sar jidher li l-pubbliku in ġenerali m'huwiex sodisfatt .

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena kelli diversi okkażjonijiet fejn tkellimt u ktibt li f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-amministrazzjoni tal-ġustizzja, il- gvern għandu l-obbligu li joħloq parametri ġusti f'dak li għandu x'jaqsam ma' personnel u ma' amministrazzjoni.

Il-gvern jista' jgħin ukoll billi jagħmel leġislazzjoni li tiffaċilita s-smigħ tal-kawżi, però l-gvern qatt ma jista' jiggarantixxi l-management tal-kawżi, għax dik hija kwestjoni prettament f'idejn l-imħallfin biss.

U allaħares xi gvern - minħabba l- garanzija ta' l-indipendenza - jibda jindaħal u jgħid lill-maġistrati jew lill-imħallfin: Din ismagħha qabel din, din għaġġilha, din tgħaġġilhiex, eċċ. eċċ!

Nerġa' ngħid li l-gvern huwa mpenjat biex jipprovdi dan kollu.

Apparti t-tibdil li semmejt li se jsir fl-uffiċini tal-qorti, il-gvern huwa wkoll impenjat li jżid il-personnel u għall-ewwel darba naħseb f'dawn l-aħħar għaxar snin għandna substitution pool ta' deputati reġistraturi, li huma n-nies li jaħdmu direttament ma' l-imħallef.

Illum għandna żżejjed filwaqt li qabel kien dejjem ikollna n-neqsin ma' l-imħallfin u l- maġistrati.

Għall-ewwel darba daħħalna first degree deputati reġistraturi.

Hemm lista interminabbli ta' affarijiet li għamilna, fosthom li biddilna l- computers kollha u daħħalna sistemi ġodda ta' statistika.

Issa qed inżommu statistika kull xahar ta' x'jagħmel kulħadd, x'jiġi deċiż u kemm jidħlu kawżi.

Għandna listi interminabbli ta' inizjattivi li qegħdin nieħdu u sa nofs is-sena d-dieħla nispera li nkunu ħadniehom kollha.

Sejrin nieħdu passi importanti wkoll u se tiġi ppreżentata leġislazzjoni dalwaqt biex inbiddlu l-kompetenza, jiġifieri quddiem liema qorti tmur kawża skond l-ammont ta' flus in kwestjoni.

Rajna l-esperjenza ta' meta fl- 1996 tbiddlet il-kompetenza ta' l-ismall claims tribunal u tal-qorti tal- maġistrati, fejn allura l-ismall claims bdew jisimgħu kawżi sa Lm250 u l- maġistrati bdew jisimgħu kawżi sa Lm1000.

Din il-bidla kellha effett tajjeb ħafna għax naqset ftit il-load mill-qrati superjuri, waqt li l- maġistrati kellhom disposal rate qawwija ħafna - fil-fatt din is-sena qatgħu aktar milli daħlu kawżi ċivili - u l-ismall claims tribunal ukoll mar tajjeb.

Aħna se nkomplu nsegwu din it-triq billi nerġgħu ngħollu l- kompetenzi waqt li ovvjament inneħħu ċertu xogħol minn fuq il-maġistrati, bl-eżerċizzju tad-depenalizzazzjoni, biex allura nnaqqsu n-numru ta' kawżi li deħlin fil-qrati superjuri.

M'hijiex xi trovata partikolari din għax kull pajjiż mexa lejn din it-triq.

Dan kollu nistgħu nagħmluh però jibqa' l-fatt li ebda gvern ma jista' jidħol fil-management tal-kawżi.

L-appell kostanti tiegħi dejjem kien u jibqa' li l-ġudikatura trid tirrealizza li ma tistax tibqa' tiħħendilja l-kawżi kif kienet tagħmel 40 sena ilu.

Iċ-ċirkostanzi tbiddlu, il-metodi tbiddlu u l-kumplessità tal- kawżi tbiddlet ukoll.

Jekk 40 sena ilu kellek ħafna problemi tal-kirjiet, tal-qbiela, eċċ., illum għandek kawżi marittimi, kawżi fuq finanzi kbar, kawżi fuq kuntratti kkomplikati, allura jridu bilfors case handling totalment differenti minn dak li kien jiġri qabel.

Dak il-gvern ma jistax jimponih u m'għandux jimponih u jridu jassumuh l-imħallfin stess.

Effettivament jekk wieħed jara x'ġara barra minn Malta fil-pajjiżi kollha Ewropej, isib li d-differenza sostanzjali saret meta l-imħallfin bdew jirrealizzaw li jridu jkunu ħafna aktar pro-attivi f'dak li huwa case handling.

Fejn qabel l-imħallef kien joqgħod hemm jisma' u jħalli lill- avukati jmexxu l-kawża, illum is-sistema kullimkien tbiddlet u l-imħallef sar protagonist ewlieni fejn hu jgħid lill-avukat kif se titmexxa l-kawża.

F'dan l-ambitu kollu l-kawża ma baqgħetx bejn avukat u mħallef, imma ġiet fuq naħa l-partijiet li jridu ġustizzja u l-imħallef u l-avukati li qegħdin għas-servizz tagħhom.

Dan huwa l-kunċett li tbiddel u li forsi hawn Malta mhux kulħadd huwa konvint li jrid jidħol.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Tonio Borg.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' memorandum of understanding, b'riferenza għall-ftehim li sar f'Novembru 1991 bejn il-Gvern Malti u s-Santa Sede dwar trasferiment ta' art; u

Lista ta' postijiet fejn inħarġu permessi biex jitwaħħlu antennas għas- sistema tat-trasmissjoni ta' mobile phones, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru 16431.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI GĦAT-TWAQQIF TA' AWTORITA' TA' MALTA DWAR IL-KOMUNIKAZZJONI

MALTA COMMUNICATIONS AUTHORITY BILL

L-ordni għal Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mit-30 ta' Mejju 2000.

Klawsola 4 - Funzjonijiet ta' l-Awtorita' Clause 4 - Functions of the Authority

THE CHAIRMAN: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, wieħed jista' jgħid li din il-klawsola hija waħda mill-iktar importanti f'dan l-abbozz ta' liġi għaliex hawnhekk qegħdin nispeċifikaw x'inhuma d-diversi funzjonijiet ta' l-awtorita'.

Nistgħu ngħidu li din hija klawsola li tiddefinixxi l-funzjonijiet ta' l- awtorita' u ma' l-ewwel daqqa' t'għajn nindunaw li dawn huma maqsuma fi tliet partijiet prinċipali.

Funzjoni waħda hi marbuta ma' l-assigurazzjoni li jkun hawn il-liberta' tal-komunikazzjoni u li din il-liberta' m'għandhiex tkun limitata ħlief kif inhu preskritt f'dan l-istess abbozz ta' liġi.

Hemm ukoll il-funzjoni regolatorja ta' l-awtorita', kif ukoll li xogħolha huwa li tagħti pariri lill-ministru dwar punti partikolari li jinqalgħu minn żmien għal żmien u li l-ministru irid ikun informat bihom.

Hawnhekk għandi emenda li rrid inressaq biex minflok ikun id-dmir, ikun l- għan ta' l-awtorita' li tiżgura l-liberta' tal-komunikazzjoni u li l- communications m'għandhomx ikunu limitati ħlief kif inhu preskritt hawnhekk.

B'dan qegħdin ngħidu li hemm limitazzjoni tal-komunikazzjoni meta niġu għall-protezzjoni tad-dritt għall-privatezza, meta niġu għad- difiża tas-sigurta' nazzjonali, integrita' territorjali u sigurezza pubblika u għal numru ta' punti oħra li wkoll huma parti mir- restrizzjonijiet ta' l-istess abbozz ta' liġi.

Jiena naħseb li l-funzjonijiet kif definiti hawnhekk huma pjuttost ċari u għalissa m'għandix iktar x'inżid.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Louis Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jekk inħarsu lejn subklawsola (1) naraw lli din hija importanti ħafna għaliex il-funzjoni ta' din l-awtorita' għandha tkun proprju li tiżgura l-liberta' tal-komunikazzjoni.

Pero' rridu noqogħdu attenti, speċjalment fejn tidħol il-protezzjoni tal-morali u r- rispett għad-dinjita' tal-persuna umana.

Kulħadd jaf li wieħed mill-iżjed mezzi fil-qasam tas-servizzi tal- komunikazzjoni li dan iż-żmien qed jiġi abbużat huwa preċiżament l-internet f'dik li hija pornografija.

Għalhekk huwa importanti li niddefinixxu sa fejn tista' tiġi limitata l-liberta' tal-komunikazzjoni, biex ma jkunx hemm xi ħadd li juża dan il-provvediment biex jillimita l-liberta' tal- komunikazzjoni, billi jfixkel is-sistema ta' sigurta' tal-computers f'dak li hu abbuż ta' l-internet u b'hekk issir ħsara kbira lil dan is-settur.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, mhux qed nifhem sew x'qed jipprova jgħid l-Onor.

Buhagiar.

Qiegħed jgħid li m'għandu jkun hemm xejn li jillimita l- użu ta' dawn il-mezzi ta' komunikazzjoni għat-trasmissjoni tal- pornografija, jew qed jgħid bil-maqlub?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jiena qed ngħid li hemm bżonn inkunu ċari.

Nafu li preżentement is-servizz ta' l-internet qed jiġi abbużat għaliex permezz tiegħu qed tiġi trasmessa l-pornografija.

Skond kif qiegħda l-liġi, jien jew kwalunkwe persuna oħra nistgħu nitolbu lill-qorti biex twaqqaf is- servizzi ta' l-internet għaliex ikun jidhrilna li l-morali u r-rispett għad- dinjita' tal-bniedem mhumiex qed ikunu protetti biżżejjed.

Jiġifieri rridu naraw kif nirranġaw din il-klawsola biex waqt li jiġu protetti l- morali u r-rispett għad-dinjita' tal-persuna umana, ma jkunx possibbli li l- liberta' tal-komunikazzjoni tiġi limitata.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, naħseb li l-Onor.

Interpellant jaf daqsi bil-kontroversja li għaddejja bħalissa dwar dan is-suġġett partikolari ta' l-użu ta' l-internet għal skop ta' disseminazzjoni ta' pornografija u azzjonijiet oħrajn li fihom infushom huma diġa' illeċiti.

Jiena naħseb li għandu jkun hemm mezzi, avolja huwa diffiċli ferm, ta' kif u b'liema mod tista' tipprova tillimita dawn it-trasmissjonijiet.

Attwalment minbarra d- dibattitu dwar jekk għandux ikun hemm kontroll jew limitazzjoni ta' x'jiġi trasmess fuq l-internet, mhux pornografija biss imma wkoll pedofilija u affarijiet bħal dawn, xorta waħda hemm iktar minn linja waħda ta' ħsieb f'dan ir-rigward.

Min jgħid li m'għandna nikkontrollaw xejn u għandna nħallu kollox għaddej, u min jgħid li għandu jkun hemm kontroll iktar strett biex dawk il-persuni li jistgħu kontra qalbhom jiġu esposti għal sitwazzjonijiet bħal dawn, ikunu protetti.

Għalhekk nixtieq li l-Onor.

Buhagiar jispjega f'iktar dettall fejn irid jasal.

Jiena naħseb li kif inhi qiegħda hija wiesgħa biżżejjed.

Jiena mhux qed noħlom li se jirnexxielna niskopru xi mod rigoruż ta' kif nikkontrollaw dawn l-affarijiet, pero' naħseb li għandu jkun hemm id-dritt li jekk jinstabu modi kif wieħed jista' jikkontrolla, din l-awtorita' tkun tista' tagħmel dan.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, ma nafx kif qed ngħidu l-istess kliem u m'aħniex niftiehmu!

Jiena kontra l-użu ta' dawn is-servizzi għat- trasmissjoni tal-pornografija u l-pedofilija.

Kif qiegħda l-liġi bħalissa, jista' xi ħadd jimponi fuq l-awtorita' - bħal, per eżempju, xi organizzazzjoni reliġjuża - biex twaqqaf is-servizzi ta' l-internet minħabba li dan qed jintuża biex jittrasmetti l-pornografija u affarijiet bħal dawn?

Kif inhi l-liġi bħalissa jien naraha li kwalunkwe organizzazzjoni, hi liema hi, tista' tapplika quddiem il-qrati biex jitwaqqfu dawn is-servizzi għax, skond kif qiegħda l-liġi, il-qorti jkollha tilqa dik it-talba u twaqqaf l-użu ta' dawn is-servizzi.

Issa aħna dan ma rriduhx għaliex mhux ġust li għax xi individwi jabbużaw u jagħmlu użu ħażin tas-sistema, is-sistema jkollha titwaqqaf għal kulħadd.

Pero' kif qiegħda l-liġi bħalissa dan jista' jsir.

Għalhekk qed nitlob lill-Ministru biex flimkien naraw kif nistgħu nirranġaw il-liġi biex waqt li nippruvaw nikkontrollaw dan l-abbuż, ħadd ma jkun jista' jwaqqaf dawn is-servizzi għad-detriment tal-pajjiż kollu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, fil-fatt jeżistu modi ta' kif dawn l- abbużi jistgħu jiġu kkontrollati mingħajr ma jitwaqqaf is-servizz ta' l- internet, għax allaħares niġu fil-pożizzjoni li biex inwaqqfu ċertu tip ta' trasmissjoni jkollna nwaqqfu s-servizz kollu.

Naħseb li kif inhi qiegħda il- liġi hawnhekk din ma tistax tiġi applikata, pero' se nikkonsulta ma' l- avukati li hawn hawnhekk għax naħseb li kif inhi qiegħda ma tagħtix il- possibbilta' li xi ħadd jitlob lill-qorti biex jitwaqqaf is-servizz.

Jekk tippermettili se nikkonsulta ftit ruħi.

Fil-fatt jidher li kif inhi qiegħda hawnhekk, din il-liġi m'għandha bl- ebda mod twassal għall-pożizzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Louis Buhagiar, imma iktar minn ħaġa oħra hemm il-possibbilita' ta' ċensura taħt din il-liġi wkoll.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jiddispjaċini imma ma naqbilx mal-Ministru fuq dan.

Jien naħseb li l-liġijiet għandhom ikunu ċari u fejn jistgħu jiġu ċċarati għandna niċċarawhom, speċjalment jekk l-isforz li jkollna bżonn nagħmlu jkun wieħed żgħir.

F'dan il-każ jiena insostni li jekk, per eżempju, il-knisja tapplika biex twaqqaf dawn is-servizzi minħabba li l- morali u r-rispett tad-dinjita' umana m'humiex qed jiġu protetti, skond kif qiegħda miktuba l-liġi m'għandux ikun diffiċli għaliha li takkwista dak li tkun qed titlob.

Jien nissuġġerixxi li dan il-provvediment jitneħħa minn hemmhekk, biex il-liġi ma tkunx ristrettiva b'tali mod li tkun tista' twaqqaf dawn is-servizzi ta' komunikazzjoni.

Bħala alternattiva, wieħed mis- subinċinżi ta' subklawsola (3) ta' klawsola 4 għandu jipprovdi għall- protezzjoni tal-morali u r-rispett għad-dinjita' umana.

B'hekk tiġi solvuta l-problema għax filwaqt li l-awtorita' tibqa' marbuta bil-liġi li tipproteġi l-morali u r-rispett għad-dinjita' umana, fl-istess ħin ħadd ma jkun jista' japplika quddiem il-qrati biex iwaqqaf dawn is-servizzi minħabba l-abbużi li jsiru.

Jiġifieri jien qed nissuġġerixxi li subinċiż (v) ta' subklawsola (1) (a) ta' klawsola 4 jimxi minn hemmhekk u jsir funzjoni ta' l-awtorita' taħt subklawsola (3) dejjem ta' klawsola 4.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Bir-rispett lejn l-Onor.

Buhagiar, naħseb li b'dan is- suġġeriment li għadu kemm għamel ma nkunux qed insolvu l-ebda waħda mid- diffikultajiet li qajjem qabel, rigward il-punt li xi ħadd jista' jipprova jwaqqaf it-trasmissjoni totali minħabba xi parti partikolari tat- trasmissjoni.

Għaliex billi tneħħiha minn subklawsola (1) u tpoġġiha taħt subklawsola (3) ma naħsibx li jkun qed jinbidel xi ħaġa, iktar u iktar meta qegħdin nassoċjaw din is-subklawsola mal-fatt li l-awtorita' trid tiżgura li jkun hemm il-liberta' tal-komunikazzjoni u li l-communications m'għandhomx ikunu limitati ħlief meta jkun meħtieġ għal xi waħda minn dawn ir-raġunijiet.

Jiena ma narax x'jista' jinbidel billi nispustjaw din is- subklawsola minn fejn qiegħda għal x'imkien ieħor, għax jekk il-problema hija li jista' jkun hemm xi ħadd li joġġezzjona u allura jkun hemm il- possibbilta' li s-servizz kollu ta' l-internet jiġi mwaqqaf ...

Jien naħseb li bil-mod ta' kif qed jiżviluppa dan is-servizz mhux biss f'pajjiżna imma madwar id-dinja kollha, nistgħu nkunu f'pożizzjoni li nillimitaw partijiet mit-trasmissjoni mingħajr ma nillimitaw it- trasmissjoni kollha kemm hi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, safejn naf jien fl-istadju ta' kumitat niġu hawnhekk biex niflu u ntejbu l-liġijiet.

Issa jekk min-naħa tal-gvern qed ikun hemm din ir-reżistenza kollha kull darba li niġu biex nitolbu li l-affarijiet jiġu ċċarati, allura m'hemmx għalfejn noqogħdu naħlu ż-żmien u nagħmlu s-seduti filgħodu u filgħaxija ġaladarba nressqu l- oġġezzjonijiet tagħna u xorta ma naslu mkien.

Aħna qed nagħmlu hekk mhux biex intawlu l-ħin imma biex il-liġi nagħmluha aħjar.

Jien naħseb li min illeġisla ma qagħadx jieħu in konsiderazzjoni li ċerti provvedimenti li hawn f'subklawsola (1) (a) ta' klawsola 4 għha jistgħu jiġu użati direttament biex titwaqqaf funzjoni ta' l-awtorita'.

Għalhekk qed ngħid li għandu jsir ċertu rtukkar tal-liġi u għalhekk ma narax għala l-gvern għandu joġġezzjona għas-suġġerimenti validi ta' l-oppożizzjoni, għax kif inhi mqiegħda tista' tintuża minn xi ħadd quddiem il-qrati biex jillimita l- liberta' tal-komunikazzjoni.

Is-suġġeriment tiegħi huwa li l-awtorita' xorta tkun obbligata li tassigura l-protezzjoni tal-morali u r-rispett tad-dinjita' tal-persuna umana, imma dan il-provvediment għandna ndaħħluh bħala waħda mill- funzjonijiet ta' l-awtorita' taħt subklawsola (3) ta' klawsola 4, li allura tiġi taqra li "l-awtorita' għandha wkoll tiżgura l-protezzjoni tal-morali u rispett tad-dinjita' umana", ħalli hekk ħadd ma jkun jista' japplika dan il- provvediment biex iwaqqaf il-liberta' tal-komunikazzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi dan is-suġġeriment huwa validu għax itejjeb il-liġi u ma narax għala l-Ministru għandu jirreżisti b'kull mod kull suġġeriment li nagħmlu aħna.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, din m'hijiex kwestjoni ta' reżistenza għas-suġġerimenti ta' l-oppożizzjoni.

L-Onor.

Buhagiar qed jgħid li subinċinz (v) ta' subklawsola (1) (a) ta' klawsola 4 għandu jinqala' u jitqiegħed f'subklawsola (3) ta' l-istess klawsola.

Imma x'vantaġġ hemm li taqla' xi ħaġa word for word mis-subklawsola fejn qiegħda u tagħmilha bħala subklawsola oħra fl-istess klawsola?

Jekk hemm xi benefiċċju li se jbiddel il-pożizzjoni tal-liġi, lesti nikkonsidraw dan is-suġġeriment bil-qalb kollha, imma jrid ikun hemm raġuni valida għaliex isir dan.

Jien qed nistaqsi x'se jinbidel billi din tinqala' minn subklawsola (1) u titqiegħed taħt subklawsola (3).

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, f'subklawsola (1) (a) ta' klawsola 4, il-liġi qed tassigura l-liberta' tal-komunikazzjoni u li l-communications m'għandhomx ikunu limitati ħlief meta dan ikun meħtieġ għal xi raġuni partikolari, bħalma hija l-protezzjoni tal-morali u r-rispett għad-dinjita' tal-persuna umana.

Jien qed ngħid li jista' jkun hemm organizzazzjoni lokali li jidhrilha li s-servizz ta' l-internet qed jiġi abbużat minħabba l- pornografija li tkun qed tiġi trasmessa u allura din tapplika quddiem il- qrati biex l-awtorita' tiġi ordnata tillimita l-liberta' tal- komunikazzjoni.

Skond kif qiegħda l-liġi hawnhekk, jien inħoss li hemm ċans tajjeb li din l-organizzazzjoni eventwalment jirnexxielha twaqqaf is- servizz ta' l-internet, għax il-liġi tgħid li fejn il-protezzjoni tal- morali u r-rispett għad-dinjita' tal-bniedem m'humiex imħarsa, allura l- awtorita' trid tillimita l-liberta' tal-komunikazzjoni.

Jekk il-provvediment li hemm f'subinċiż (v) ta' subklawsola (1) (a) jitqiegħed taħt subklawsola (3) ta' l-istess klawsola - u allura tiġi taqra li l-awtorita' għandha tassigura wkoll l-protezzjoni tal-morali u r-rispett għad-dinjita' tal-persuna umana - din il-problema tiġi solvuta u nkunu lqatna żewġ għasafar b'ġebla waħda, għax l-awtorita' tkun obbligata li tipproteġi l-morali u r-rispett għad-dinjita' tal-persuna umana, imma fl- istess ħin ħadd ma jkun jista' japplika quddiem il-qrati biex tiġi limitata l-liberta' tal-komunikazzjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Charles Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, naħseb li l-punt li qed iqanqal l- Onor. Buhagiar huwa validissimu għax hawn qegħdin ngħidu li din l-awtorita' hija r-regolatur u l-poteri tagħha huma mifruxa ħafna.

Mela jekk din is- subklawsola titqiegħed taħt it-(3), ikunu l-awtorita' u l-gvern li jiddeċiedu li jipprojbixxu dak li jidhrilhom li hu against public policy - għax l-awtorita' hija estensjoni tal-politika tal-gvern - u min iħoss li jrid jeħodha kontra l-awtorita' jkun jaf bil-quddiem li l-awtorita' għandha s-saħħa kollha tal-liġi li tiffissa hi dak li huwa in the public interest, il-public morals u r-rispett għad-dinjita' umana.

Jien naħseb li dan l- ispustament ikun qed jagħti aktar saħħa u nħoss li l-Ministru għandu jikkonsidra dan il-fatt, ovvjament wara li jikkonsulta ma' l-esperti konċernati.

Xtaqt nikkummenta ftit ukoll fuq subinċiż (vii) ta' subklawsola (1) (a) dwar prevenzjoni ta' l-iżvelar ta' informazzjoni li tkun ingħatat konfidenzjalment.

Din hija waħda mill-punti delikati ta' din il-liġi għax iktar ma wieħed jiftaħ iktar il-privacy ta' l-individwu aktar qed tispiċċa.

Niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li teżisti liġi dwar is-servizz sigriet fejn, f'każ ta' suspett fondat min-naħa tal-pulizija ta' xi attivita' kriminali, il-pulizija, wara li tgħaddi mill-proċeduri u ġġib il-warrant mingħand il-ministru, tkun tista' tagħmel telephone tapping u tidħol f'sistemi ta' komunikazzjoni biex tippreveni dawk l-attivitajiet ta' natura kriminali.

Jien niġbed l-attenzjoni tal-Ministru wkoll għall-fatt li din il-liġi li għadni kemm semmejt tista' twassal għall-konflitt ma' funzjoni ewlenija ta' din l-awtorita' li qed niddiskutu.

Għalhekk nistaqsi lill-Ministru huwiex il-waqt li jitlob lil-legal advisors biex hawn tidħol riferenza għal dan l- Att partikolari, fis-sens li meta ċertu privacy tinkiser għax il-pulizija jkollha bżonn tidħol f'ċerti sistemi biex tkun taf x'inhu għaddej, azzjoni bħal dik ma tista' qatt tiġi interpretata li tkun in conflict ma' l-obbligi li għandha l-awtorita' li tassigura informazzjoni konfidenzjali li tkun protetta.

Naħseb li dan huwa punt li wieħed irid jikkonsidra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, f'ċertu sens naħseb li l-punt li għadu kif għamel l-Onor.

Mangion huwa l-maqlub tal-punt li għamel qabel l-Onor.

Buhagiar, għas-sempliċi raġuni li filwaqt li l-Onor.

Mangion qed jgħid li l- protezzjoni tal-morali u r-rispett tad-dinjita' umana huma xi ħaġa fundamentali, kif svolġa l-argument iktar kmieni konna sejrin lejn il- pożizzjoni li d-dritt tal-protezzjoni tal-morali u r-rispett tad-dinjita' tal-persuna m'humiex il-fulcrum li fuqhom għandha ddur is-sitwazzjoni.

Infatti l-Onor.

Buhagiar beda jitfa' l-enfasi fuq il-biża' li xi ħadd jista' jikkontesta d-dritt li għandha l-awtorita'.

L-Onor.

Mangion għamel riferenza wkoll għal liġijiet oħra ta' pajjiżna.

Fuq dan il-punt partikolari rrid niċċekkja x'inhi l-pożizzjoni u jekk hemm xi differenzi bejniethom, naqbel li għandna nagħmlu xi forma ta' cross reference.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Se nerġa' nitkellem fuq il-każi fejn il-liberta' tal-komunikazzjoni tista' tiġi limitata.

Jekk, per eżempju, ikun hemm xi theddida għas-saħħa pubblika jew theddida għas-sigurta nazzjonali, skond din il-liġi l-liberta' tal-komunikazzjoni tista' tkun limitata.

Anke għall- prevenzjoni ta' atti ta' diżordni jew atti kriminali, il-pulizija tista' tapplika biex tiġi limitata l-liberta' tal-komunikazzjoni.

F'din il-liġi hawn imniżżel ukoll li jekk ikun hemm xi theddida għall- morali jew rispett għad-dinjita' umana, xi assoċjazzjoni jew xi persuna tista' tapplika biex tiġi limitata l-liberta' tal-komunikazzjoni.

Issa waqt li l-pulizija jkollha id-dritt li tagħmel hekk minħabba li bil-mezzi li għandna bħalissa m'hemm l-ebda mod ta' kif jiġi ristrett l-użu tas- sistemi tal-komunikazzjoni li qed jiġu abbużati, bħall-pornografija jew il- pedofilija, jista' jkun hemm xi ħadd li japplika biex tiġi limitata l- liberta' tal-komunikazzjoni.

Jien qed ngħid biex dan is-subinċiż (v) jiġi spustat minn hemmhekk u jidħol bħala funzjoni ta' l-awtorita', b'tali mod li l-liġi tiġi taqra li l-awtorita' trid tassigura protezzjoni tal-morali u tar-rispett tad-dinjita' umana.

Jien ma narax għala l-Ministru qed isib din id-diffikulta' kollha biex jagħmel dan.

Pero' biex ma nkomplux induru fuq l-istess ħaġa se nitkellem dwar subinċiż (ix) li jittratta dwar rabtiet teknoloġiċi li jeżistu minnhom infushom fil-mezzi ta' komunikazzjoni.

Jien nixtieq li l-Ministru jiftaħ iżjed fuq din il-klawsola biex jagħti eżempju ta' kif din tista' tiġi użata f'dawk il-każi ta' xi ċaqliq dwar il-liberta' tal-komunikazzjoni.

Personalment din naraha ftit vaga, pero' jista' jkun li naraha hekk minħabba n-nuqqas ta' esperjenza f'dan il-qasam.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk f'subinċiż (iii) ta' subklawsola (1) (a) - il-prevenzjoni ta' diżordni jew atti kriminali - huwiex qed jalludi għal dawk il-communication jew technology- related crimes li pajjiżi oħra qed jassistu għalihom, bħalma huwa l- computer hacking.

Rajna kif viruses li oriġinaw minn tfal ta' 16-il sena daħlu f'computer systems u ħarbtu kollox, u għalhekk naħseb li din hija waħda mill-impenji ta' l-awtorita' biex toħloq strutturi li jkunu kapaċi jilqgħu għal każi simili li jistgħu jinqalgħu fil-futur.

Hemm il-ħsieb li l-awtorita' tħarreġ xi nies jew inkella tagħmel arranġamenti mal-pulizija biex ikun hemm uffiċjali speċjalizzati?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Rigward l-aħħar punt li qajjem l-Onor.

Buhagiar, attwalment il-mezzi ta' komunikazzjoni differenti li żviluppaw u li għad iridu jkomplu jiżviluppaw għandhom modi differenti ta' kif iwasslu messaġġ lil min ikun qiegħed f'pożizzjoni li jirċievi dak l-istess messaġġ.

Li qed jingħad hawnhekk huwa li l-awtorita', anke f'dawn il-każi, ma tistax tillimita ħlief min-natura ta' l-istess żviluppi teknoloġiċi.

Rigward il-punt li qajjem l-Onor.

Mangion, fil-fatt aktar 'il quddiem jingħad li mhux bilfors li l-awtorita' tqabbad personnel mpjegati magħha direttament imma tista' tqabbad diversi korpi biex jaqdu funzjonijiet partikolari ta' l-awtorita'.

Għalkemm hawnhekk mhux qed jingħad li se jkunu bilfors impjegati tagħha, nifhem il-punt ta' l-Onor.

Mangion u naqbel miegħu li biex taqdi ċerti funzjonijiet speċifiċi, l-awtorita' se jkollha bżonn tqabbad xi organizzazzjoni biex ċertu xogħol jagħmlu ħaddieħor f'isimha.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jekk fhimt sew il-Ministru qed jgħid li minħabba n-natura tat-telecommunications jista' jkollok sistema li ma taqbilx ma' oħra.

Jiġifieri jekk ikun hemm żewġ kumpanniji fejn tat-tieni jkollha sistema li ma taqbilx ma' ta' l-ewwel, allura l-ewwel kumpannija ma tistax titlob għal-limitazzjoni tas-sistema ta' komunikazzjoni.

Jekk qed nifhem sew dan hu l-użu ta' dan il-provvediment.

Issa jekk hu hekk irridu noqogħdu attenti għax dan jista' jkun konfliġġenti ma' subklawsola (3) (c), li titkellem fuq il-funzjoni ta' l-awtorita' li tirregola u tiżgura li jkun hemm interkonnessjoni, għax ma jistax ikollok kompetizzjoni ġusta jekk kumpannija tuża sistema li tkun inkompatibbli ma' oħrajn.

Fil-fatt din is-sena fil-qrati kellna ħafna kawżi ta' litigazzjoni, fejn minħabba li kien hemm problema ta' interkonnessjoni kellna diżgwid sħiħ bejn żewġ kumpanniji.

Jiġifieri jiena nara li subklawsola (3) (c), li l- awtorita' għandha tiżgura u tirregola li jkun hemm interkonnessjoni, hija importantissima.

Imma jekk fhimt sew lill-Ministru, f'subinċiż (ix) ta' subklawsola (1) (a) qegħdin ngħidu l-kontra, li jekk sistemi ma jkunux kompatibbli dik hija raġuni biżżejjed għal-limitazzjoni tal-komunikazzjoni.

Jien nitlob lill-Ministru jikkonsulta ruħu ma' l-esperti biex jara jekk il-biża' tiegħi li dawn huma inkompatibbli hijiex vera jew le, ħalli jekk mhux hekk naraw kif nistgħu nirranġaw is-sitwazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt biex nippreċiża ftit it-tifsira ta' din is- subklawsola, jekk għandek sistema użata madwar id-dinja li attwalment kulħadd jaf li mhux possibbli li b'xi mod tkun kompatibbli ma' sistemi oħrajn, allura jkun inutli li tipprova tgħid li dawn l-interconnections li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Buhagiar b'xi mod qegħdin jillimitaw.

Jekk għandek mezz ta' komunikazzjoni ġdid li bl-ebda mod ma jista' jingħaqad ma' sistemi oħrajn, għalxejn tipprova tgħaqqdu mal- kumplament għax jekk ma tistax tgħaqqdu ma tistax.

Pero' xorta waħda se nara jekk hemmx xi possibbilta' li jsir dak li qed tgħid inti u jekk hux possibbli li l-wording nbiddluh.

M'iniex qed ngħid li bilfors irridu nibqgħu fuq dan il-kliem u għalhekk se niċċekkja ma' l- experts.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Mr Chairman, xtaqt ngħaddi għal subklawsola (3) (j), fejn l-awtorita' tirregola l-kwalifiki li persuna għandu jkollha biex tiġi ingaġġata f'xi attivita' rregolata minn jew taħt dan l-Att.

Hawnhekk għandna entitajiet privati joperaw u s-suq jiddetta li huma jiddeterminaw xi kwalifiki għandu jkollhom ċerti nes li huma se jiġu bżonn li jkunu jridu għal tip partikolari ta' xogħol.

Qegħdin nitkellmu fuq suq miftuħ u għalhekk ma nistgħux ngħidu li għal dak il-post irid ikollok ċerti kwalifiki u mhux oħrajn.

Is-suġġeriment tiegħi huwa li minflok il-frażi ''jirregola l-kwalifiki'' tidħol il-frażi ''tapprova l-kwalifiki'', għax ma naħsibx li l-awtorita' għandha tirregola l-kwalifiki hi għal min jingaġġa operatur fis-sistema.

Huwa understandable li tirregola dawk li huma l-minimum requirements, imma mill-bqija l-awtorita' għandha biss tapprova l-kwalifiki.

Qed ngħid dan għax jekk ninqabdu f'sistema amministrattiva tqila u xi operatur jitlob li l-awtorita' tapprovalu lil applikant li għandu ċerti kwalifiki, l-awtorita' jkollha tirrispondi malajr għax illum kollox mgħaġġel.

Jekk toqgħod tirregola l-kwalifiki hi naħseb li jista' jkun hemm id-dewmien.

Jien ngħid li għandha tiffissa l-minimum requirements u tara li jkunu osservati, u jekk l-applikant ikollu iktar kwalifiki mill-minimu rikjest, l-operatur can go ahead u jingaġġa lil min jidhirlu hu.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk qed nifhem tajjeb l-Onor.

Mangion qed jgħid li minflok tirregola, l-awtorita' għandha tistabilixxi minimum standards u daqshekk.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Hekk hu, l-awtorita' għandha tapprova l-minimum standards tal-kwalifiki.

Immaġina sitwazzjoni fejn operatur jgħid lill- awtorita' li jrid jingaġġa executive officer li għandu ċerti kwalifiki.

Kulma trid tagħmel l-awtorita' huwa li tara li l-applikant għandu l-minimum requirements u mhux li toqgħod tirregola xi qualifications irid ikollu l- applikant.

Jien inħoss li l-kelma "tirregola" tagħti d-dritt lill- awtorita' li tiffissa l-kriterji li ħafna drabi jistgħu jieħdu tul ta' żmien biex jiġu ffissati u li allura jsiru inprattikabbli.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Jien se nkompli fuq il-punt li qajjem l-Onor.

Mangion.

Fil-fatt jien kont diġa rrimarkajt li jekk l-awtorita' se jkollha l-jedd li tirregola l-kwalifiki li persuna għandu jkollha biex tiġi mpjegata f'xi attivita' regolata taħt dan l-Att, din l-awtorita' se tinbidel f'employment agency li ma naħsibx li hija xi ħaġa mixtieqa.

Naħseb li l-funzjoni ta' l-awtorita' għandha tkun limitata li tistabilixxi l-minimum standards u mhux li tapprovahom.

Għandha biss tistabilixxi l- minimum standards ta' min se jaħdem f'dak il-qasam, imbagħad sta għall- kompetenza ta' l-intraprenditur jew tal-kumpannija li tingaġġa persuni li jkollhom dawk il-minimum standards stabiliti mill-awtorita'.

Qed nistenna li l-Ministru jikkummenta wkoll fuq il-pariri li tawh l- esperti fuq id-diskussjoni dwar l-interkonnessjoni tas-sistemi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Rigward l-interkonnessjoni għadni qed nistenna l- parir.

Rigward il-punt li qajjem l-Onor.

Mangion, naħseb li wieħed irid jara jekk din hijiex qed tirriferi għall-impjiegi ma' l-operaturi differenti inkella hijiex qed titkellem fuq il-kwalifiki ta' persuni li tqabbad l- istess awtorita'.

Jekk din qed tirriferi għall-impjieg ta' kuntratturi u personnel ieħor li jiġu mpjegati ma' l-awtorita', naħseb li kif inhi qiegħda tajba.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mangion.

ONOR.

CHARLES MANGION: Fil-fatt il-kliem eżatt huwa ''tiġi mpjegata f'xi attivita'''.

Issa meta qed nitkellmu fuq xi attivita' jien nifhem xi ħaġa wiesgħa, għax attivita' tolqot anke the activity of an operator within the system.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk ir-riferenza tista' titwessa' bil-mod li qed jgħidu l-Onor.

Mangion u l-Onor.

Buhagiar, li l-awtorita' tista' tikkontrolla wkoll l-impjegati li xi operaturi partikolari jista' jkollhom, allura nifhem il-punt li qed jitqajjem u naħseb li ma jkunx hemm problema biex issir il-bidla neċessarja.

Pero' rrid nara jekk hijiex dik l- intenzjoni tal-leġislatur għax f'dak il-każ ikollna bżonn wording aktar preċiż.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, nixtieq li f'dan l-istadju nagħmel osservazzjoni ta' natura ġenerali fuq din il-klawsola li għandna quddiemna.

Fil-fehma tiegħi l-mod kif qed jiġu definiti l-funzjonijiet regolatorji f'subklawsoli (2) u (3) huwa vag wisq.

M'hemm l-ebda kontenut ħlief l- issettjar tal-kriterji ta' kif din il-funzjoni regolatorja se tiġi eżerċitata.

Li ngħidu li l-funzjoni ta' l-awtorita' hi li tirregola din, din u l-oħra fl-opinjoni tiegħi huwa assolutament nieqes mill-kontenut.

Imbagħad il-punti fejn hemm ċertu ammont ta' kriterju tant huma vagi li ma jfissru xejn.

Per eżempju, subklawsola (3) (d) - "ensure fair competition in all such services, products, operations and activities" - frankament ma tfisser xejn.

Punt fejn hemm ċertu ammont ta' kontenut huwa f'subklawsola (3) (f) - "secure and regulate the development and maintenance of efficient systems in order to satisfy as economically as possible all reasonable demands for the provision of this service etc" - imma l-kontenut tant hu vag li m'għandu l-ebda import ta' regolamentazzjoni.

Ħalli nagħti eżempju ta' kif wieħed kien jistenna li l-kriterji jiġu ssettjati f'dan it-text fuq dak li għandu x'jaqsam man-nuqqas ta' restrictions on market entry.

Hawnhekk m'għandna l-ebda gwida għall-awtorita' li tgħidilha li wieħed mill-kriterji li fuqhom trid taħdem u tirregola huwa li kemm jista' jkun tassigura li ma jkunx hemm restrictions on market entry fis-settur.

U safejn naf jien din hu wieħed mill-kriterji kbar li qed jiġu ssettjati għall-awtoritajiet regolatorji mad-dinja kollha.

Jien nixtieq li l- Ministru jispjega ftit jekk dawn it-tip ta' kriterji humiex jew għandhomx jiġu riflessi fil-liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk il-punt huwa li għandna nidħlu f'aktar dettall ta' x'inhuma l-funzjonijiet ta' l-awtorita', naħseb li wieħed irid iżomm quddiem għajnejh il-fatt li kemm fit-tieni qari kif ukoll f'dan l-istadju ta' kumitat issemma' diversi drabi l-fatt li s-settur qed jinbidel il-ħin kollu, u allura wieħed irid ikun żgur li jkun hemm parametri wesgħin biżżejjed biex l-awtorita' jkollha l-possibbilta' li taġixxi b'mod immedjat fuq dawn ir-regolamenti.

Għal din ir-raġuni li m'hawnx il-punti speċifikati f'aktar dettall ta' x'inhuma l-affarijiet li tista' jew ma tistax tagħmel l-awtorita'.

ONOR.

ALFRED SANT: Hija ħaġa ċara li s-suq qed jinbidel bil-kbir imma nimmaġina li kullimkien qed isir hekk u mhux f'Malta biss.

Imma filwaqt li ħaddieħor jagħmel ċerti parametri li fihom ir-regolamentazzjoni tista' tiġi eżerċitata, hawnhekk m'hawn l-ebda parametri.

U l-parametri x'inhuma?

Per eżempju, parametru ewlieni għandu jkun the absence of any restrictions in market entry other than those justified on the grounds of objective, transparent, proportionate and non-discriminatory criteria relating to the availability of scarce resources.

Hemm ċerta preċiżazzjoni imma bl-ebda mod m'hi qed tirrestrinġi l-fatt li s-settur qed jinfetaħ.

Imma jekk inħarsu lejn il-proposta li għandna quddiemna naraw li m'hemm l-ebda kriterju li fuqu din se taħdem.

Jekk inħarsu lejn dawn l-items li hawn elenkati f'subklawsoli (2) and (3) ta' klawsola 4 naraw li m'għandhomx meaning, m'għandhomx kontenut regolatorju imma qegħdin jiddeskrivu b'mod totalment astratt x'se taħdem u x'se tagħmel.

Ċertament li l-aktar fatt li jispikka f'dan il-qasam huwa li r- regolamentazzjoni tkun maħsuba b'mod li restrictions to market entry jitneħħew.

Imma r-regolatur ikun qed jingħata parametru kif se jaħdem.

Hawnhekk m'hawn xejn minn dan kollu.

Qed nassumu u għandna nassumu li l- gvern irid - u naħseb kulħadd jaqbel fuqha din - li kemm jista' jkun f'dan is-suq indaħħlu free competiton within the parameters ta' dan is-settur li veru tkun free competition fl-interess ta' min qed jinvesti u fl-interess tal-konsumatur.

Imma l-kriterji li jwasslu għal dan iridu jiġu specified għax inkella nkunu qed nagħżqu fl-ilma.

Naħseb li dan huwa l-iżball enormi li qed nagħmlu f'din il-klawsola li qed nibqgħu fuq livell tant ġenerali u tant astratt li fil-prattika r-regolatur mhux se jkollu liġi li tgħid, bħal f'liġijiet oħra regolatorji, x'inhuma l-parametri.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, jien ma nistax naqbel mal-Kap ta' l- Oppożizzjoni li m'hemm l-ebda parametru.

Jekk wieħed iħares lejn il- kontenut minn subklawsola (3) (a) sa subklawsola (3) (f), partikolarment din ta' l-aħħar, jara li din tgħid:

''tiżgura u tirregola l-iżvilupp u l-manutenzjoni ta' sistemi effiċjenti sabiex tiġi sodisfatta, daqskemm ikun ekonomikament possibbli, kull domanda raġonevoli għall-provvediment ta' servizzi, prodotti, operazzjonijiet jew attivitajiet li jirrigwardaw kull ħaġa regolata minn jew taħt dan l-Att.''

Mela hawnhekk hawn il-parametru ekonomiku.

Issa jekk il-Kap ta' l- Oppożizzjoni qed jgħid li hemm bżonn ta' aktar parametri, nistgħu niddiskutu jekk hemmx lok għalihom jew le.

Wieħed jista' jiddiskuti wkoll is-suġġeriment li qed jagħmel il-Kap ta' l-Oppożizzjoni jekk hux il-każ li f'dan ir-rigward jidħlu parametri iktar ristrettivi minn dak li hawn f'dan l-abbozz ta' liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Naħseb li hawnhekk il-parametri la huma miftuħin u lanqas magħluqin imma non-eżistenti.

Għax irridu nkunu nafu x'inhu l-qafas li jrid jitmexxa 'l quddiem għall-iżvilupp tas-settur.

U jekk qed naqblu li l-iżvilupp li rridu f'dan is-settur huwa kemm jista' jkun ta' free competition taħt ċerti parametri, irridu nispeċifikaw kif qed naraw din il- ħaġa.

Issa l-mistoqsija tiegħi hija jekk it-tneħħija ta' barriers to market entry għandhiex tkun parti mis-sistema regolatorja.

Għax imkien ma jirriżulta li fis-sistema regolatorja għandna dak il-valur li rridu mmexxu 'l quddiem.

Mhux qed ngħid biex nikkopjaw eżattament lill-European Union jew lill-Amerikani jew lit-Taljani, imma li huma għandhom kunċett li aħna m'għandniex naħseb li huwa fatt li rridu naċċettawh.

Jien nista' nagħtik iktar parametri imma ejja nibdew mir-restrictions on market entry biex kemm jista' jkun jitneħħew, ovvjament subject għal ċerti affarijiet li jkunu oġġettivi, trasparenti eċċ. Dan huwa punt ieħor.

Imkien minn dan il-qafas regolatur ma toħroġ il-kelma "trasparenza".

Jien ma nistax nifhem għaliex meta jekk hemm xi ħaġa li hija kruċjali li r- regolatur irid ikun bound by law li jagħmilha, ċertament li hija d- dimensjoni tat-trasparenza.

To be fair, kull ħaġa trid tkun marbuta mat- trasparenza.

Bħala dimensjoni għal kif irridu li r-regolatur jaħdem, naqblu fuq l-absence of resctrions on market entry within reasonable bounds jew le?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, jien se mmur iżjed minn hekk u ngħid li l-liġi kif inhi qiegħda kważi tiskoraġġixxi li operaturi ġodda jidħlu fis-suq.

Għax apparti dak li għadu kif qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li m'hemm l-ebda parametri jew l-ebda delineation ta' operaturi ġodda fis-suq, jekk wieħed iħares sew lejn subklawsola (3) (p) isib hekk:

''tinkoraġġixxi l-provvediment ta' servizzi ta' komunikazzjonijiet f'Malta u tagħti opportunita' lil persuni li jipprovdu servizzi ta' komunikazzjonijiet f'Malta li jikkompetu b'mod effettiv fil- provvediment ta' dawk is-servizzi barra minn Malta.''

Jiġifieri qed ngħidu li nistgħu nikkompetu u ndaħħlu servizzi biex ikun hemm provvediment ta' servizzi barra minn Malta imma dwar operaturi li se jidħlu fis-suq lokali m'hemm l-ebda klawsola.

Jiġifieri hawnhekk irridu naraw kif se nirregolaw id-dħul ta' operaturi ġodda fis-suq.

Jien nifhem li mhux sewwa li kulmin ifettillu jidħol fis-suq ma jiġix regolat imma jiġi mġiegħel jidħol għall-fini ta' kompetizzjoni ġusta, għax b'hekk tista' ssir ħsara lill-interessi tal-konsumatur.

Jiġifieri jrid ikun hemm xi forma ta' regolamentazzjoni li tirregola lil min jidħol fis-suq biex ikun żgurat li min jidħol ikollu ċertu know-how u effiċjenza fis-servizz biex niżguraw l-interessi tal-konsumatur.

Dan irid isir imma fl-istess ħin ma trid issir l-ebda klawsola li tillimita l-operat ta' dawn l-operaturi.

Jiġifieri filwaqt li ninkoraġġixxu lil dawn l-operaturi, nirregolawhom ukoll.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jekk qed nifhem tajjeb, donnu li l-Kap ta' l- Oppożizzjoni u l-Onor.

Buhagiar qed jgħidu li rridu nkunu aktar speċifiċi u jkun hawn miktub b'mod iktar ċar x'jistgħu jkunu l-funzjonijiet ta' din l- awtorita'.

Qed jingħad li dan li hawn hawnhekk mhux biżżejjed.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qal li la hi miftuħa u lanqas magħluqa imma non- eżistenti.

Jien ma naqbilx ma' din l-analisi.

Hawn diversi punti li jassiguraw li l-awtorita' għandha funzjonijiet speċifiċi x'taqdi, u jekk wieħed irid jidħol f'iktar dettall u jgħid li għandu jkun hemm iktar parametri miktubin, li huma mniżżla wkoll bħala parti mil-leġislazzjoni, jien se nara jekk is-suġġeriment ta' l-oppożizzjoni nistgħux nilqgħuh.

Jiġifieri bl-ebda mod ma jien qed ngħid li jekk hemm punti li jistgħu jiċċaraw il-pożizzjoni m'għandniex ninkluduhom.

Madanakollu s'issa għadni mhux qed nifhem x'inhu l-għan wara dan kollu, apparti li hawn min irid jara aktar dettalji.

Rigward il-fatt li m'hemm l-ebda riferenza għall-kelma "trasparenza", jien naħseb li t-trasparenza hija l-underlying theme fil-funzjoni ta' din l- awtorita' u għalhekk m'hemm l-ebda lok li titniżżel bil-miktub.

Donnu li n- nuqqas ta' din il-kelma jimplika li m'aħniex qed naħsbu b'mod trasparenti dwar kif nagħmlu l-affarijiet.

Għall-kuntrarju, jien naħseb li wieħed mill-għanijiet prinċipali ta' din l-awtorita' huwa li tkun trasparenti fil- funzjonijiet tagħha.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk ma jimpurtax se nirrispondi fuq l-aħħar punt li jekk irridu li din l-awtorita' tkun trasparenti, ma rridux ngħidu underlying u implied imma rridu niktbuha.

Fid-draft ta' leġislatura oħra li għandi quddiemi, kważi f'kull subparagraph tissemma' l-kelma "trasparenti".

Ħalli nagħti eżempju ta' kif nistgħu nkunu ħafna iktar konkreti, vis-a-vis subklawsola (3) (d) ta' klawsola 4:

''Ensure fair competition in all such services, products, operations and activities''

Għalija, in real terms din hija meaningless għax la hemm trasparenza u lanqas hemm parametri kif tista' tiġi implimentata.

Ħalli nerġa' nikkwota dak li għedt ftit ilu biex nuri kif ikun parametru li jkun preċiż u ċar.

Minflok ngħidu "ensure fair competition" etc, nistgħu nagħmluha iktar preċiża u ngħidu "ensure the absence of any restriction on market entry other than those justified on the grounds of objective, transparent, proportioned and non-discriminatory criteria relating to the availability of scarce resources".

Tista' tkun aktar preċiża minn hekk mingħajr ma tirristrinġi lir-regolatur fuq l-affarijiet li jistgħu jinqalgħu?

Imma ċertament hemm ħafna iktar kontenut milli ngħidu "fair competition" fl- ajru.

Il-punt tiegħi hu li hemm affarijiet li għandhom jidħlu biex inkunu ħafna iktar preċiżi u biex jiggwidaw lir-regolatur mingħajr ma jagħlqulu jdejh, imma lanqas ma rridu nħallu d-definition ta' kif se jaħdem ir- regolatur mingħajr l-ebda kontenut.

Eżempju ieħor li nista' nagħti huwa l-award procedures.

Il-frażi "ensure the implimentation of objective, transparent, non-discriminatory award procedures criteria" m'hijiex qiegħda hawn imma naħseb li tkun tagħmel sens kieku kellha tidħol f'dan il-kuntest.

Il-punt tiegħi huwa li hemm bżonn li nħarsu ftit lejn dawn il-funzjonijiet u nagħmluhom aktar utli.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Biex inkompli fuq dan li qed jgħid il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, il-fatt li l-liġi hija astratta jidher anke minn subklawsola (3) (i), provvediment importanti ħafna minħabba li jitkellem fuq il- prezzijiet.

Issa jekk kien hemm xi ħaġa li l-poplu gerger minnha u minħabba fiha tilef il-fiduċja fl-affarijiet li qed isiru, kien il-fatt li l-Vodafone talbu biex iraħħsu l-prezzijiet tas-servizzi li jipprovdu u għal raġuni li diffiċli wieħed jifimha, kien hemm ċerta resistenza mir-regolatur biex dan iseħħ.

Jekk inħarsu lejn subklawsola (3) (i) ma naraw l-ebda titjib ta' kif wieħed jista' jevita ċirkostanzi bħal dawn għax din tgħid li:

''tirregola l-istruttura tal-prezzijiet għal kull attivita' regolata b'dan jew taħt l-Att u meta jkun adattat li tistabilixxi l-mekkaniżmi li bihom jiġi stabilit il-prezz li jkollu jitħallas għas-servizzi, prodotti, operazzjonijiet jew attivitajiet.''

Hawn għandna kollox fl-astratt għax m'hemmx kriterji konkreti dwar kif se jiġu regolati l-prezzijiet.

Aħna se nħallu s-suq miftuħ, se nħallu lis- suq jiddetermina l-prezz?

Ċertament li m'huwiex sewwa li nħallu lis-suq jitbaxxa awtomatikament għax imbagħad tista' tonqos il-kwalita'.

Imma f'dan il-paragrafu m'hemm l-ebda kriterju konkret ta' kif se jkun hemm kompetizzjoni ġusta, prezzijiet ġusti li waqt li jkunu ta' vantaġġ għall- konsumatur ma tixxellifx il-kwalita' tal-prodott.

Jiġifieri aħna rridu nistabilixxu kriterji iżjed ċari biex meta nitkellmu fuq fair competition u liberalizzazzjoni, ta' l-inqas nibdew naraw xi titjib fil-prezzijiet u fil- kwalita' tas-servizzi.

Imma li niktbu li l-awtorita' se jkollha l-funzjoni li tistabilixxi l-mekkaniżmu hija astratta wisq.

(Interruzzjonijiet)

Jien ma nħossx li l-awtorita' għandha b'xi mod tistabilixxi xi mekkaniżmu imma għandu jkun is-suq li jiddetermina l-prezz.

L-awtorita' mbagħad għandha tiżgura li l-kwalita' tas-servizzi tkun tajba u adatta.

Għalhekk aħna ngħidu li din il-liġi ġiet formulata bl-għaġġla mingħajr ma ġew ikkonsidrati liġijiet oħra fil-qasam internazzjonali - m'hemmx għalfejn nikkopjaw eżatt xi liġi barranija, imma ta' l-inqas għandna nieħdu l-ideat - għax mill-mod ta' kif inhuma fformolati l-klawsoli, ċertament li dan ma sarx.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, b'riferenza għall-aħħar kumment ta' l- Onor. Buhagiar, diġa' għedna li għamilna riferenza għal liġijiet oħra, imma b'daqshekk ma jfissirx li se naqbdu liġi ta' ħaddieħor u nagħmluha parti mil-leġislazzjoni tagħna.

Rajna t-tajjeb u l-ħażin ta' ħaddieħor u jien nemmen li attwalment ħadna l-partijiet li l-iktar li jistgħu jagħmlu sens fiċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Rigward il-punti li ssemmew mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni iktar kmieni, bħall-parametri li qegħdin ngħidu li m'humiex ċari biżżejjed u li m'hemmx id-dettall neċessarju, tajjeb li wieħed jagħmel riferenza għall-fatt li klawsola 4 titkellem fuq il-framework li fih ser taħdem l-awtorita', imbagħad dettalji oħrajn joħorġu minn partijiet oħra tal-liġi.

Hawn riferenza kontinwa għall-fatt li permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi se nkunu qed inħarsu lejn liġi oħra, fejn insibu f'aktar dettall il-parametri partikolari li wieħed irid jistabilixxi, bħal per eżempju l-funzjoni regolatorja ta' din l-awtorita' rigward it-telecommunications.

Id-dettalji ta' parametri li huma neċessarji f'dan ir-rigward joħorġu mit- Telecommunications (Regulation) Act kif inhu sal-lum u kif se jiġi emendat biex joħorġu parametri iktar dettaljati minn dawk li għandna llum.

Rigward il-punt li qajjem l-Onor.

Buhagiar dwar il-mod astratt ta' kif jiġu stabiliti l-prezzijiet u dwar jekk għandhiex tkun l-awtorita' regolatorja li tistabilixxi l-mekkaniżmi li permezz tagħhom jiġu ffissati l- prezzijiet, ma nistax naqbel mal-punt li m'għandux ikun hemm mekkaniżmu fi ħdan l-awtorita' u li għandna nħallu f'ċertu sens il-liberta' li kulħadd jagħmel li jrid.

Huwa proprju minħabba dan li l-awtorita' għandha l- obbligu li tistabilixxi mekkaniżmi ċari li jekk hemm bżonn ikunu wkoll pubblikati biex kulħadd ikun jaf x'inhu jsir.

Safejn naf jien, mhux f'pajjiżna biss imma anke f'diversi pajjiżi barranin diġa' hemm stabbiliti mekkaniżmi interni fi ħdan awtoritajiet regolatorji li bihom jiġu stabiliti l-prezzijiet.

Ċertament li din mhiex xi ħaġa li qed nipprovaw nivvintawha aħna.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, sinċerament m'iniex sodisfatt bir- risposta tal-Ministru għaliex qed jgħidilna li t-talba għall-konkretezza se tiġi indirizzata iktar tard vis-a-vis t-telecomms.

Dan m'huwiex il-każ għax hawn mhux qed nitkellmu fuq konkretezza ta' kif in the short run se tiġi mibdula s-sitwazzjoni tat-telecomms f'pajjiżna.

Mela l-bieraħ ħlejna ma nafx kemm ħin biex qalulna li kull ħaġa li hemm fit-text hija regulation, fis-sens li jekk qed nitkellmu fuq telecomms allura għandna the regulation of telecomms u jekk qed nitkellmu fuq data protection għandna the regulation of data protection ...

Mela jekk din hija l-liġi li suppost se tirregola b'mod ġenerali kif se ssir din ir-regolamentazzjoni, il-prinċipji jridu jitilqu minn hawnhekk.

Ma jridux ikunu fl-arja li jgħidu "regulate, monitor and keep under review all practices, operations and activities relating to any matter regulated by or under this Act".

That is meaningless in a real sense għax b'hekk ma nkunu qed nissettjaw l- ebda framework ta' kif jinħadmu dawn l-affarijiet b'mod ġenerali.

Ser nerġa' naqra mill-mod ta' kif ġiet defined "regulatory procedure" f'dokument internazzjonali biex nindika t-tip ta' lingwaġġ li jintuża:

''The absence of any restrictions on market entry other than those justified on the grounds of objective, transparent, proportionate and non-discriminatory criteria relating to the availability of scarce resources.''

Din tapplika għad-data protection, għat-telecomms u għal kull settur li qed nitkellmu dwaru.

M'hemm xejn partikolari għal xi settur wieħed biss imma fl-istess ħin qed tissettja l-punt li fil-kwestjoni ta' x'market competition irridu, barriers to entry are one of the things to hit.

It-tieni frażi hija:

''The implimentation of objective, transparent and non-discriminatory award procedures and criteria.''

Allura din qed tfisser li hemm xi ħaġa li tiddependi daqstant minn dik il- liġi jew legal notice?

Le, għax bl-istess mod din tista' tidħol f'kull settur u m'hemm assolutament xejn li hemm għalfejn niddelegawh jew nistennewh minn liġi jew minn legal notice oħra.

Ħalli nagħti eżempju ieħor.

''The efficient management of essential resources and particularly frequencies, numbers and right of way to ensure the equitable treatment of the various market players.''

X'hemm iktar miftuħ u preċiż minn dan u li japplika għat-telecomms, għad- data protection u għall-areas kollha li suppost li din il-liġi tapplika għalihom, from the context of regulation, electronic commerce, internet services, eċċ, eċċ?

Eżempju ieħor huwa dan:

''The obligation placed on certain operators to provide a defined minimum range of services of specified quality.''

M'huwiex importanti li regolatur ikun jaf li leġislatur qed jistennih li jpoġġi ċerti obbligi fuq ċerti operaturi biex jassiguraw a defined minimum range of services in communications?.

Din tapplika għall-internet, għat- telecomms u għal kollox.

Nagħti eżempju ieħor.

''The obligation for operators within the framework of certain categories of licences and authorisations to satisfy reasonable requests for interconnection in a non-discriminatory way and in line with essential requirements.''

Din tapplika għal kull waħda minnhom u m'hi qed tirrestrinġi xejn mill- iżvilupp li jista' jiġri, anzi qed tagħti guidelines għal kif taħt kondizzjonijiet ta' free competition, defined għall-communications li għandna quddiemna f'ambjent regolatorju, nistgħu niggwidaw parametri ċari lill-communications authority li qed narawha bħala awtorita' regolatorja fuq dawn l-areas kollha.

Minflok qed ngħidu affarijiet li ma jfissru xejn.

Issa billi ngħidu ''carry out studies, research or investigations relating to any matter regulated by or under this Act'' jew "regulate the qualifications or approve the qualifications to be possessed by any person who is engaged or employed in any activity regulated by or under this Act'', b'daqshekk x'qed ngħidulha?

Billi ngħidu "establish measures for the protection of the environment in the provision of the services, products, operations or activities relating to any matter regulated by or under this Act'', b'daqshekk x'inkunu qegħdin ngħidulha biex tagħmel l- awtorita'?

Il-qalba ta' l-isfida regolatorja hija kif se nippermettu li f'kuntest ta' free competition, f'era ta' taħt technological changes qawwija, ikun hemm xi ħaġa trasparenti u mhux diskriminatorja bejn A versus B, b'mod li tassigura a fair deal lill-konsumatur u n-national interest taħt ċerti kriterji.

Minn dan kollu m'hawn xejn.

Mhux billi ngħidu kollox implied għax fir-realta' ma jkun hemm xejn implied, waqt li jekk inħallu l-liġi tat-telecomms u xi legal notices jitkellmu dwarhom, allura f'dak il-każ stajna m'għamilna xejn.

Jien naħseb li din il-ħaġa għandha tiġi kkonsidrata.

Biex inkun poġġejt il-karti kollha tiegħi fuq il-mejda, dan li qed nikkwota minnu huwa dokument ta' l-European Union.

Qed nikkwota mill- Council Resolution ta' l-EU tat-22 ta' Lulju, 1992 u tat-22 ta' Diċembru, 1994, jiġifieri din m'għandhiex tmur kontra l-idea tal-gvern għax daqskemm hu ossessjonat bl-Ewropa, dawn l-affarijiet għandu jaċċettahom.

Għalhekk l-affarijiet li huma meaningful, li jagħmlu sens, għandna ndaħħluhom.

Jien mhux qed ngħid affarijiet li ma naqbilx magħhom, avolja ma japplikawx għalina, imma qed nikkwota xi ħaġa ta' l-EU, li ma tistax tkun preċiża iktar minn hekk, għax trasparenza tiela' u trasparenza nieżla.

F'din il- leġislazzjoni li qed niddiskutu l-kelma "trasparenza" lanqas tidher darba, meta suppost li tant aħna ossessjonati bl-Unjoni Ewropea li kull ħaġa li jgħidulna nibilgħuha.

Lanqas għandna s-sens li l-affarijiet tajba nikkopjawhom u ndaħħluhom.

Issa biex żgur inkun fair, l-EU ikkopjat dan kollu mill-US, jiġifieri ħafna minn dawn il-provisions huma meħudin mill-framework regolatorju tal- US.

Imma l-punt jibqa' li jekk hemm xi ħaġa tajba neħduha.

Jien qatt m'għedt li jekk hemm xi ħaġa tajba ta' l-EU ma nagħmluhiex għax inkun miġnun jekk ngħid hekk.

Jien stess qed nissuġġerixxi li f'dan il-każ indaħħluha, imma mhux fuq ossessjoni niftħu kemm irridu imbagħad affarijiet prattiċi li japplikaw għal pajjiżna ma nagħmluhomx.

Nerġa' nirrepeti li kif inhi miktuba l-liġi f'dak li għandu x'jaqsam mal- functions ta' l-awtorita', il-funzjoni regolatorja m'hijiex qed tagħmel the basic task li suppost għandna din il-liġi, li tiddefenixxi b'mod konkret, b'mod serju u b'mod teknikament aċċettabbli mingħajr ma toħloq problemi għall-futur.

Il-kuntest tant qed jitħalla vojt u miftuħ li ma jfisser xejn.

Dnub li hemm mudelli li jistgħu jintużaw imma li mhux qed jiġu wżati.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, għalkemm il-Kap ta' l-Oppożizzjoni ikkwota minn direttivi ta' l-EU, wieħed irid jara xi żviluppi seħħew mill- 1994.

Jien konvint li minn dak iż-żmien 'l hawn kien hemm xi aġġornamenti ta' dawn l-istess direttivi.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma kienx hemm għax kont qed nikkwota mill-aħħar update tar-resolutions.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jikkwota minn dawn id-direttivi u qed jakkużana li lanqas it-tajjeb ta' dawn ma kkopjajna, iżda donnu li mhux jinduna li qed ikisser l-argument li ntuża diversi drabi, anke fid-dibattitu ta' din il-liġi stess, li tant aħna ffissati li nsiru membri ta' l-Unjoni li nikkopjaw kulma jgħidulna.

Jekk kien hemm bżonn ta' prova, din hija l-prova li aħna nadottaw l-affarijiet skond il-ħteġijiet ta' pajjiżna.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li jekk m'aħniex se ndaħħlu dawn id- diversi punti fil-leġislazzjoni għat-twaqqif ta' l-awtorita' dwar il- komunikazzjoni, allura nistgħu nieqfu hawn għax dan li qed nagħmlu ma jfisser xejn.

Pero' qabel ma nitkellmu b'dan il-mod irridu nifhmu bis- serjeta' l-underlying theme ta' din il-liġi.

Ma nafx kemm-il darba għedniha li meta niġu għal klawsola 32 u t-Tieni Skeda ta' dan l-abbozz ta' liġi, se nkunu qed nemendaw l-Att ta' l-1997 biex jirregola t- Telekomunikazzjoni; u lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni nerġa' ngħidlu li ċerti punti parametriċi li qed jistaqsi fuqhom, joħorġu mill-provvedimenti ta' dak l-Att li se nkunu qed nemendaw.

Per eżempju, waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' regolatorja attwalment toħroġ mhux minn xi legal notice jew minn short-term programme - biex nuża kliem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - imma toħroġ b'mod l-iktar ċar mill-emendi li qed nagħmlu għall-Att li jirregola t-Telekomunikazzjoni.

Nafu wkoll li hemm abbozz dwar data protection, li huwa ppublikat f'forma ta' white paper, u li eventwalment se jagħti wkoll parametri fuq il-mod ta' kif wieħed jista' jħaddem dik is-sistema partikolari.

Ċertament li mhux il-każ li ngħidu li qed nitkellmu fl-ajru.

Qegħdin nitkellmu fuq abbozz ta' liġi li jistabilixxi l-framework u l-linja ġenerali, pero' mbagħad id-dettalji tal-parametri u t-trasparenza u ħafna affarijiet oħra li ssemmew dalgħodu min-naħa ta' l-oppożizzjoni joħorġu minn leġislazzjoni oħra li għaliha kontinwament qed jaċċenna dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

THE DEPUTY CHAIRMAN (Onor. Carmelo Mifsud Bonnici): Il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, aħna qatt m'għedna li jekk hemm xi affarijiet li huma tajbin ma ndaħħluhomx u ma nużawx il-mudell leġislattiv li għandhom l-EU - aħna nikkritikaw il-fatt li minħabba l-ossessjoni tiegħu l-gvern idaħħal regoli u policies ta' l-EU li ma japplikawx għalina - għax fejn hemm affarijiet li nistgħu nużawhom, għandna nużawhom.

Lili jdejjaqni wkoll il-fatt li fejn hemm mudelli tajbin li nistgħu nużawhom, dawn nitfgħuhom fil-ġenb.

Issa l-Ministru ta l-impressjoni li aħna qed nitkellmu fuq dettalji.

Aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq dettalji.

Mela l- prinċipju tat-trasparenza huwa dettall!

Dan il-prinċipju ma jidher u ma jissemma mkien f'din il-liġi.

Il-Ministru qal ukoll li fuq telecomms se nitkellmu iktar 'l quddiem fl- emendi għat-Telecommunications (Regulation) Act ta' l-1997.

Imma skużi, il- kontradizzjoni hija flagranti f'dan li qed jintqal.

Il-bieraħ jew il- bieraħt lura l-Ministru qal li dawk huma liġijiet dwar l-aspett operattiv u din hija liġi dwar l-aspett regolatorju u allura l-prinċipji li se jirregolaw strutturi jew sistemi differenti ma nsibuhomx f'din il-liġi imma fil-liġijiet l-oħrajn tal-posta, tad-data protection u oħrajn.

Skużi imma din x'loġika hi!

Il-prinċipji ġenerali għandhom jidhru f'din il-liġi.

Per eżempju barriers to entry huwa prinċipju u m'għandux x'jaqsam mat-telecomms biss jew mad-data protection biss.

Qed nipprovaw inneħħu l-barriers to entry jew le fis-setturi kollha?

U jekk nemmnu f'dan il-kunċett irridu ngħidu li ma naqblux ma barriers to entry within limits li huma parametri għar-regolamentazzjoni.

X'inhi r-raġuni li ma rridux ngħiduha din hawn?

Jekk imbagħad inħarsu lejn l-emendi li l-gvern irid idaħħal għat-telecomms insibu li dawn huma emendi ad hoc - issa jekk se nanalizzawhom dawn għandna nanalizzawhom minn issa - u ma tibnix prinċipji minnhom.

Dawn jirriżultaw minn negozjati fil-magħluq - għandna x'nikkritikaw ħafna fuqhom ukoll - u ma joħorġux prinċipji regolatorji minnhom għax dawn sempliċement jissettjaw ċerti targets bħala riżultat ta' negozjati.

Xi prinċipji regolatorji joħorġu minnhom dawn?

Jekk se nagħmlu xi ħaġa nagħmluha bis-serjeta'.

Qed nitkellmu dwar mudelli li jagħtu prinċipji ta' serjeta' u ma nistax nifhem kif qed niskartawhom, bl-iskuża li fl-opinjoni tiegħi m'hijiex tajba li prinċipji regolatorjji nistgħu nsibuhom f'liġijiet differenti.

Dan m'huwiex minnu f'dan il-livell ġenerali.

Li jkun hemm trasparenza fl-award procedures u li ma jkunx hemm barriers to entry huma affarijiet li japplikaw għas-setturi kollha.

Mhux għal kulħadd tapplika l-policy li jkun hemm possibbilta' li tagħmel obbligi separati fuq service providers fit- telecomms jew fid-data protection għar-raġunijiet ta' ċertu tip li jiddefendu l-konsumatur?

Ma nistax nifhem kif dawn l-affarijiet ma jidħlux hawnhekk.

Għaliex għandna nagħmlu din id-distinzjoni kollha bejn liġi ta' regolamentazzjoni u liġi li tmexxi l-operat?

Issa qed ngħidu li l- prinċipji tar-regolamentazzjoni nwaddbuhom fil-liġijiet ta' l-operat!

Qed naqilbu l-argument ta' taħt fuq għax daqqa ngħidu ħaġa u daqqa ngħidu oħra, meta l-mudell jeżisti u mhux qed nivvintawh jien, anzi kkwotajt riżoluzzjonijiet ta' l-EU.

Stajt ikkwotajt riżoluzzjoni ta' l-Amerikani bl- istess mod.

Ma nistax nifhem din ir-resistenza, għax kieku jien minflok il- Ministru kont nikkonsidra li naġġorna d-diskussjoni fuq dan il-punt u nagħmel draft ieħor.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, nirrepeti l-punt li diġa' għamilt qabel u nipprova nagħmlu iktar fil-qosor.

Il-liġi li għandna quddiemna li biha qed inwaqqfu l-awtorita' dwar il-komunikazzjoni hija l-framework li fuqu se jiġu stabiliti l-prinċipji.

Imbagħad il-punti l-oħra li saret riferenza għalihom joħorġu minn leġislazzjoni oħra li l-istess abbozz ta' liġi jagħmel riferenza għalihom.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Tajjeb, mela ħalli nieħu l-Ministru fuq dan li qed jgħid u nistaqsih: Bħala prinċipju huwa aċċettat li kemm jista' jkun ma jkunx hemm barriers to entry?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, il-prinċipju diġa' huwa stabilit f'subklawsola (1)(a) meta jingħad li l-awtorita' għandha:

"tiżgura liberta' ta' komunikazzjoni u li l-komunikazzjonijiet m'għandhomx ikunu limitati ..."

Il-prinċipju ta' trasparenza diġa' għidt iktar qabel li huwa l-underlying theme.

F'ċertu sens meta nipprovaw inniżżlu l-kelma "trasparenza" fil- leġislazzjoni nnifisha, minflok inkunu qed ngħinu biex bis-serjeta' kulħadd jemmen li l-proċess huwa trasparenti, inkunu qegħdin nimplikaw li altrimenti ma jkunx hemm trasparenza.

Dan il-punt diġa' għamiltu aktar qabel.

ONOR.

ALFRED SANT: Bir-rispett kollu, din l-aħħar argumentazzjoni żgur hija falza għax għadni kemm ikkwotajt minn EU Council Resolution li għadha viġenti fejn il-kelma "trasparenza" tidher kemm-il darba.

Mela issa dawn huma l-injoranti li ma jafux jiktbu u ma jafux kif jagħmlu l-phrasing u t- terminoloġija!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Skużi, Sur President, jien fl-ebda ħin m'għedt li dawn huma l-injoranti li ma jafux jiktbu affarijiet bħal dawn.

Jien għedt għal iktar minn darba waqt dan id-dibattitu li l-leġislatur jkun ra dawn id- direttivi u riżoluzzjonijiet u mhux jikkopjahom word for word imma jara kif japplika dik il-leġislazzjoni għal ħteġijiet ta' pajjiżna.

Jien onestament ma nifhimx kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, li l-ħin kollu jikkritika lil din in-naħa li aħna ffissati li nagħmlu l-affarijiet kif jgħidulna ta' l-EU u issa qiegħed ukoll jikkritikana għaliex m'aħniex nikkopjawhom.

F'din il- leġislazzjoni u f'leġislazzjoni oħra hemm adottati l-prinċipji u ma narax għalfejn għandna nimplikaw li xi ħadd huwa injorant jew inkella għaref.

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa immaterjali jekk hux mill-EU jew minn xi post ieħor, il-punt huwa li m'huwiex minnu li l-prinċipji li għandhom jidħlu f'regolamentazzjoni serja qegħdin hawn.

Anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' market entry, it-text bl-ebda mod ma jimplika li prevention of barriers to market entry tagħmel parti mill-prinċipju ta' regolamentazzjoni.

Trid iġġebbed it-text qisu lastiku biex tasal għaliha.

It-trasparenza wkoll imkien m'hi msemmija.

Tajba din, issa qed nargumentaw li meta ssemmi xi ħaġa tkun qed iddaħħal is-suspett li mhux dik ix-xi ħaġa tapplika imma n-nuqqas tagħha u allura aħjar ma ssemmihiex f'liġi.

Dan prinċipju ġdid u nifraħlu lill-Ministru li ħareġ bih!

Biex nassiguraw li jkun hemm trasparenza ma nsemmux trasparenza fil-liġi, argument veru tajjeb dan!

Allura ma nsemmu regolamentazzjoni xejn mill-ewwel u żgur tkun fil-liġi, ma nsemmu awtorita' xejn u żgur tkun fil-liġi; dak hu l-argument li qed jagħmel il-Ministru.

Ma nsemmu xejn trasparenza għax jekk insemmu trasparenza jgħidu li m'hemmx trasparenza imma hija implied biss.

Allura ssemmi xejn awtorita' u tkun implied fil-liġi; u jssemmi xejn prevention of market entry barriers għax qiegħda implied fil-liġi.

Fejn qiegħed, per eżempju, il-prinċipju li l- award procedures ikunu trasparenti u oġġettivi?

Imkien!

The award procedure huwa l-essenza ta' din it-teknoloġija, iżda dan il- prinċipju imkien ma jissemma.

Issa jekk se tgħidli li din tissemma fl- emendi li trid tagħmel għat-Telecommmunications (Regulation) Act, jiena ngħidlek urihomli, għax m'hu veru xejn li l-emendi li qed tressaq għat- Telecommunications Act ta' l-1997 jitkellmu fuq prinċipji regolatorji.

Kulma jagħmlu hu li they set the ad hoc conclusion ta' negotiations ad hoc.

Dak li jagħmlu, u m'hemm l-ebda prinċipju regolatorju li joħroġ minn dik l- iskeda li rriferejt għaliha.

Dik l-iskeda kulma qed tagħmel hu li qed iddaħħal emendi għat-Telecommunications (Regulation) Act ta' l-1997 biex takkomoda u ddaħħal ftehim li diġa' sar.

Fejn huma l-prinċipji regolatorji li joħorġu minnha din?

Imkien?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, fil-fatt l-iskeda li għamilt riferenza għaliha tmur iktar 'il bogħod minn dak li qed jgħid il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Hemmhekk qegħda tinbidel b'mod pjuttost importanti leġislazzjoni li kellna f'pajjiżna biex tkun tapplika f'sitwazzjonijiet differenti minn dik li għandna sal-lum.

Għal darba oħra nerġa' nirrepeti li l-għan ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa li noħolqu framework mingħajr ma nistabilixxu prinċipji ġodda - u jiena m'għandi bżonn lil ħadd li jifraħli ta' xi prinċipju ġdid - imbagħad il-funzjonijiet speċifiċi joħorġu minn leġislazzjoni oħra.

Din ma nafx kemm 'il darba rrepetejtha.

ONOR.

ALFRED SANT: Jekk qed tgħid fit-Telecommunications (Regulation) Act se ddaħħal parametri ġodda, għidli x'inhuma.

Tista' tgħidilna minn issa jekk jogħġbok?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, jekk wieħed imur fuq artikli 8 u 9 tal- liġi tat-telekomunikazzjoni wieħed isib li hemm stabiliti l-prinċipji li qed nitkellmu dwarhom.

Hemm ukoll il-liġi tal-kompetizzjoni, li wkoll għandha prinċipji fiha li jistabilixxu l-mod ta' kif xi ħadd jista' jidħol u ma jidħolx fis-suq.

ONOR.

ALFRED SANT: Stenna ftit għax issa naħseb li qed inħawdu apposta.

X'għandha x'taqsam il-Competition Act ma' dan li qed nagħmlu hawn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Hemm tliet faċċati jew erba' f'din il-liġi li jispjegaw dan!

ONOR.

ALFRED SANT: Qed tgħid għall-għoti jew rifjut ta' awtorizzazzjoni?

X'għandha x'taqsam dik!

Dawn m'humiex prinċipji imma proċeduri.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-punti li qed jagħmel riferenza għalihom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni joħorġu minn paġni C621 u C622, fejn hemm il-mod ta' kif joħorġu l-awtorizzazzjonijiet ġenerali u l-liċenzji u wkoll liema huma l- liċenzji individwali u l-limitazzjonijiet li jistgħu joħorġu dawk il- liċenzji individwali.

ONOR.

ALFRED SANT: Issa naħseb li qegħdin nidħlu fit-teatru ta' l- assurd!

Qed nitkellmu fuq paġni C621, C622, C623, C624 u C625 fit-test Malti?

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, Sur President, we are talking at cross purposes.

X'għandha x'taqsam din ma' li bdejna niddiskutu!

Hawnhekk għandna proċeduri u options li tista' ssegwi l-awtorita' - f'dan il-każ l-awtorita' tal-komunikazzjoni wkoll - biex tagħti liċenzji.

Dan x'għandu x'jaqsam!

Aħna mhux fuq proċeduri suppost li qegħdin nitkellmu imma fuq prinċipji.

Fost affarijiet oħrajn qegħdin ngħidu li:

"Jistgħu jinħarġu liċenzji individwali għal dawn l-iskopijiet biss:

(a) sabiex id-detentur tal-liċenzja jkollu permess jidħol fil- frekwenza tar-radju u numri

(b) sabiex id-detentur tal-liċenzja jingħata drittjiet partikolari dwar xi art pubblika jew privata."

Imma x'aħna qed ngħidu?

X'għandha x'taqsam din?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-fatt li inti għandek l-awtorizzazzjoni ġenerali li kulmin jilħaq ċerti kriterji se jkollu dawn il-permessi huwa wieħed mill- punti prinċipali tat-trasparenza li qed jagħmel riferenza għalihom il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jiġifieri l-Ministru qed jgħid li rridu nsibu t- trasparenza billi ngħarblu l-proċeduri li qed jiġu ssuġġeriti u nifhmu li kull waħda minnhom tilħaq l-għan tat-trasparenza.

Dan huwa l-mod kif jinkitbu l-liġijiet u kif jiġu set il-prinċipji!

Aħna mhux dwar il- proċedura qegħdin nitkellmu imma fuq l-operat kollu ta' din l-awtorita' meta tkun qegħda tmexxi x-xogħol regolatorju tagħha.

Biex jispjega għaliex m'hemmx bżonn ta' trasparenza fil-prinċipji ġenerali tat-tmexxija tagħha, il-Ministru qed jirriferina għall-emendi li jrid idaħħal fil-proċedura ta' kif se tagħti l-liċenzji għat-telecomms biss.

Hu qalli: Ħares lejn dik il- proċedura u għidli tistax tkun aktar trasparenti minn hekk!

Imma mhux dak il-punt.

Fil-linja ta' kif se nolqtu t-targets regolatorji tagħna biex nassiguraw free competition kemm jista' jkun, taħt il-constraints ta' teknoloġija li qed tiżviluppa u qed tinbidel, taħt il-constraints li rridu nagħtu l-aħjar deal lill-konsumatur u taħt il-constraints ukoll li waqt li nżommu t-trasparenza nassiguraw li tassew ikun hemm competition ġusta, x'se jkunu l-prinċipji li se jmexxuna, fosthom il-prinċipju ta' barriers to market entry?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien fl-ebda mument ma għedt li t-trasparenza b'xi mod m'għandhiex tkun jew inkella mhijiex parti mill-affarijiet li qed isiru.

Jien qed ngħid li l-mod kif qed isiru l-affarijiet huwa fih innifsu l-iktar proċess trasparenti.

Jekk xi ħadd jilħaq il-kriterji li huma wkoll stabiliti b'leġislazzjoni allura dan ikollu l-possibilta' li jidħol fis- suq, u dan huwa l-iktar mod trasparenti kif isiru l-affarijiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: La qegħdin nitkellmu fuq it-trasparenza, jista' l- Ministru jispjegalna x'inhuma l-mekkaniżmi li se jkollha l-awtorita' biex tistabilixxi l-prezzijiet?

Jekk hemm ħaġa li għandha tkun trasparenti u l- poplu jkollu fiduċja fiha hija l-mekkaniżmu li se tadotta l-awtorita' biex tistabilixxi l-prezzijiet.

Skond subklawsola (3)(i) ta' klawsola 4, l- awtorita' trid:

"...tirregola l-istruttura tal-prezzijiet għal kull attivita' regolata b'dan jew taħt dan l-Att u meta jkun adattat li tistabilixxi l- mekkaniżmi..."

Importanti li meta jkollok liġi bħal din tara x'inhuma l-kriterji li se tuża l-awtorita' biex tistabbilixxi l-prezzijiet.

Jekk se jkollna awtorita' li se tuża l-mekkaniżmi tagħha kif trid hi meta l-prezzijiet tas- suq jiddettaw mod ieħor, dawk il-mekkaniżmi rridu nkunu nafu x'inhuma.

Jekk ma jsirx dan se nerġgħu naqgħu fis-sitwazzjoni fejn se jkollok operaturi li jitolbu li jgħollu jew iraħħsu l-prezzijiet, l-awtorita' tirrifjuta jew taċċettahom u ma jkun hemm xejn trasparenti.

Jekk jiġri hekk il-konsumatur se jibqa' mbellaħ bħalma baqa' mbellaħ din is-sena meta kellek il-Vodafone titlob biex traħħas il-prezzijiet u għal raġunijiet li ma jifhimhom ħadd dawn il-prezzijiet baqgħu għoljin.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Din il-ħaġa ssemmiet it-tielet darba dalgħodu.

Il- prezzijiet kif mitluba mill-Vodafone ġew approvati ħlief għal talba waħda li mbagħad kienet irtirata wkoll mill-istess applikazzjoni vis-a-vis t- telefonati Vodafone to Vodafone.

L-oħrajn ġew kollha aċċettati mir- regolatur kif kienu sottomessi mill-kumpannija.

Din il-ħaġa ssemmiet tlieta jew erba' darbiet dalgħodu u naħseb ikun aħjar li wieħed jistabilixxi r- realta' x'inhi.

Għar-rigward tal-mekkaniżmi jien naħseb li tkun illużjoni li xi ħadd jitlob lil dan il-parlament jew lil xi leġislatur biex jispjega wkoll il- mekkaniżmi li se jintużaw.

Jekk għada jkun hemm fattur ġdid, x'se nagħmlu?

Niġu hawnhekk biex inbiddlu l-mekkaniżmu b'mod legali, jew inħallu l-mekkaniżmu kif ikun sakemm xi darba jkun hemm xi ħadd li jressaq abbozz ta' liġi u jemenda s-sistema?

L-awtorita' se jkollha l-mod ta' kif tistabilixxi l-mekkaniżmi li jiena nispera li jkunu ċari għal kulħadd u possibbilment ukoll pubblikati biex kulħadd ikun jaf x'inhu l-mekkaniżmu li qed jintuża, pero' ma naħsibx li nistgħu b'xi mod ngħidu li dawn il- mekkaniżmi għandhom jidħlu fil-leġislazzjoni u nerġgħu niġu fl-assurdita' li għexna lkoll meta l-pjan ta' żvilupp kien isir b'liġi.

Il-mekkaniżmu jrid jiġi stabilit mill-awtorita' u se mai ikun pubblikat, imma żgur m'għandux ikun parti mil-leġislazzjoni li qegħdin niddiskutu hawnhekk.

Il- mekkaniżmi jinbidlu minn żmien għall-ieħor u ma tistax tagħmilhom bħala parti mil-leġislazzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, mela ħalli nissuġġerixxi kif setgħet tiġi din il-klawsola.

Din setgħet tiġi li:

''...il-prezz ta' kull servizz f'dan is-settur jiġi stabilit mis-suq ħlief meta dan ikun ta' detriment għall-kwalita' tas-servizz.''

Jien naħseb li artiklu ċar iżjed minn hekk ma jistax ikollok.

Permezz ta' provvediment bħal dan tkun qed tiġi protetta l-kwalita' tas-servizz u fl- istess ħin ma tkunx qed ixxekkel l-operat tas-suq li fi klima ta' kompetizzjoni ġusta jiddetermina l-prezz.

Jien ngħid li jekk aħna nemmnu fil-kompetizzjoni ġusta u fil-liberalizzazzjoni rridu nħallu l-prezzijiet tas-suq, pero' l-awtorita' trid tara li dan ma jkunx ta' detriment għall- kwalita' tas-servizz.

B'hekk tkun trasparenti u ġust u jekk verament tan- naħa l-oħra jemmnu fil-forzi tas-suq dawn għandhom iħalluh jopera dejjem b'salvagwardji għall-kwalita' tas-servizzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar kummenti?

Il-Ministru

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, m'għandix iktar kummenti x'ngħaddi dwar din il-parti partikolari.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ħalli nistaqsi issa fuq prinċipju ieħor, li jsegwi fuq dak li qal l-Onor.

Buhagiar.

Meta tkun qed tagħmel ix-xogħol tagħha l- awtorita' għandha xi obbligu li tħares l-interessi tal-konsumatur?

Jekk għandha, minn fejn joħroġ dak l-obbligu?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Diġa' ngħad fl-istadju tat-tieni qari - u naħseb li dan huwa punt li missna ddiskutejnih fit-tieni qari u mhux f'dan l-istadju - li l-għan aħħari ta' l-awtorita' huwa dak li tassigura li l-konsumatur ikollu l-aħjar deal possibbli.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, għandna quddiemna subklawsola (3)(i) ta' klawsola 4 fejn qed ngħidu hekk:

''The authority shall also regulate the price structure for an activity regulated by or under this Act and where appropriate to establish the mechanism whereby the price to be charged for the services, products, operations or activities is determined;

Din il-parti hija l-aktar parti li suppost tirrifletti l-ħteġijiet tal- konsumatur pero' dan lanqas biss jissemma.

Ma nistax nifhem kif il- Ministru qed jgħid li kull ħaġa f'dan l-abbozz hija designed għas-servizz tal-konsumatur meta mbagħad f'ħaġa bażilari bħal din, fejn qed nitkellmu fuq regulation tal-price structure, lanqas biss qegħdin nissettjaw il- parametri li fuqhom se taħdem l-awtorita'.

Per eżempju, a rate of return adegwata lill-commercial players, l-idea li jkollok aktar minn kompetittur wieħed, u li trid iżżomm ċertu prezz li jippermetti lil tnejn, tlieta jagħmlu profitt u l-interess tal-konsumatur li jkollu the best quality at the cheapest prices - dawn imkien ma jidhru hawnhekk.

U kif nistgħu nemmnu li kull ħaġa hija mfassla għall-konsumatur jekk anke f'dan il-punt strateġiku m'hemm ebda riferenza għal ħaġa bħal din?

Nerġa' naqra:

''The authority shall also regulate the price structure for an activity regulated by or under this Act and where appropriate to establish the mechanism whereby the price to be charged for the services products, operations or activities is determined.''

Mela hawnhekk m'għandna xejn speċifiku, imma mbagħad, meta jrid, ikun speċifiku ta' l-għaġeb.

Per eżempju, f'subklawsola (3)(q) - dejjem qed nitkellem fuq klawsola 4 - jingħad li:

''Encourage users of communication services to establish places of business in Malta.''

Hemmhekk speċifiċi.

Hemmhekk nidħlu tant f'dettall li lanqas tagħmel sens in a real way.

Mela r-regolatur qiegħed hemmhekk biex jinkoraġġixxi li jiġi l-business f'Malta.

Din qisha bħal dak li għandna fil-Malta financial services centre li min-naħa qed tirregola s-settur u min-naħa qed tinkoraġġixxi kumpanniji tal-financial services biex jiġu Malta.

F'dan il- każ waħda mill-functions ta' din l-awtorita' hi li tinkoraġġixxi lil kumpanniji biex jiġu jistabilixxu places of business f'Malta meta fl-istess ħin hija r-regolatur tal-places of business stess.

Hemmhekk insemmuhom u nkunu preċiżi imma fuq il-konsumatur ma nsibu xejn!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, l-ewwelnett naħseb li naqblu li huwa importanti li kemm jista' jkun jiġu stabiliti attivitajiet ta' negozju li permezz tagħhom ikomplu jinħolqu l-impjiegi fil-pajjiż.

Naħseb li għandha tkun ukoll waħda mill-funzjonijiet ta' l-awtorita' li fejn hu possibbli jiġi stabbilit ukoll in-negozju f'dan ir-rigward.

Intqal ukoll li l-konsumatur ma jissemmiex.

Ta' min jgħid li fuq nett ta' paġna 686 hemm riferenzi ċari fejn jintqal li għan ta' l-awtorita huwa:

"... to promote the interest of consumers, purchasers and any other users ..."

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma skużi, il-Ministru għadu kemm qalilna li m'għandux għalfejn isemmi il-consumers għax kull ħaġa fl-abbozz hija indirizzata lejn il-consumers u issa f'daqqa waħda sab x'imkien fejn hemm il-kelma "consumers".

Għandu jkun din il-kelma hija xi jack in the box!

Ovvjament il-punt li semma "to encourage users of communication services to establish places of business in Malta" hija xi ħaġa tajba, imma l- mistoqsija hija: Din il-ħaġa għandha taqa' taħt awtorita' regolatorja?

Bħala eżempju klassiku nsemmi dak li qalu dan l-aħħar fil-Maltacom li jridu jgħollu t-tariffi tat-telefonati f'Malta ħalli jkunu jistgħu jraħħsu dawk tat-telefonati għal barra.

Din il-ħaġa ilhom jgħiduha tliet snin.

Fi żmienna kienu jgħidulna biex nagħmluha din imma ma konniex inħalluhom.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħid li lanqas issa m'huma jħalluhom jagħmluha, imma qed jgħid lil din l-awtorita' biex tieħu ħsieb din il- kwestjoni hi.

Issa din l-awtorita' tista' tiddeċiedi li taċċetta din il- ħaġa għax subklawsola (3)(q) ta' klawsola 4 tgħid:

"... to encourage users of communications services to establish places of business in Malta."

Veru huwa tajjeb li nġibu l-business 'l hawn, imma dan għandu jkun parti mit-terms of reference ta' din il-awtorita' li hija regolatorja wkoll?

Hemm dubbji kbar fuq ħaġa bħal din.

Issa fl-aħħar, wara li qalilna li m'hemmx għalfejn jissemmew il- konsumaturi, il-Ministru qalilna li dawn issemmew.

L-ewwel kien qed jgħidilna li l-konsumaturi qegħdin kullimkien f'din il-liġi u issa sabilna punt wieħed fejn jissemmew.

Minn hawn u ftit ieħor isibilna punt fejn tissemma l-kelma "trasparenza" wkoll - għax l-ewwel qalilna li m'hemmx għalfejn insemmu t-trasparenza - u noqogħdu nilagħbu jack in the box.

Bir- rispett kollu, jekk il-konsumaturi ssemmew fejn qed jgħid li ssemmew, messhom issemmew ukoll fil-functions ta' l-awtorita'.

Dan hu l-punt kollu.

Hemm xi ħaġa fuqxiex għandna nikkustinjaw?

La qed tgħid li you are happy li sibtha f'punt wieħed, daħħal din il-kelma fil-funzjonijiet ukoll.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, la hemm jack in the box, la hija kwestjoni li tkun jew ma tkunx happy u lanqas hemm kontradizzjoni f'dak li qed ngħid!

Kontinwament għedna li l-awtorita' regolatorja għandha funzjonijiet li joħorġu wkoll mill-leġislazzjoni l-oħra, li hemm cross reference għaliha kontinwament fl-abbozzi l-oħrajn.

U r-referenza tal- konsumatur li kkwotajt jien m'hija l-ebda jack in the box imma hija parti mil-leġislazzjoni l-oħra dwar it-telekomunikazzjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mela l-Ministru daħħal l-aspett tal-consumer taħt it- Telecommunications (Regulation) Act ta' l-1997, fejn ma kellhiex tidħol - għax dik il-liġi hija line Act - u taħt l-Att regolatorju din ma riedx idaħħalha.

Din il-ħaġa ma tagħmilx sens.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, m'għandi l-ebda ħsieb noqgħod nirribatti lill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Jien qiegħed inkun konsistenti ma' dak li għedt aktar qabel diversi drabi, li hemm liġi oħra li tistabilixxi framework dwar il-mod ta' kif se taħdem l-awtorita' regolatorja, fejn hemm riferenzi għall-konsumatur b'mod mill-iktar lineari.

Din m'hijiex kwestjoni ta' jack in the box!

Hemm konsistenza f'dak li qed jingħad u fil- mod kif inhija strutturata wkoll il-liġi li għandna quddiemna.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Mr Chairman, nerġa' niġi lura għall-kwestjoni li l- Ministru wegħedni li se jispjegali dwar l-inkonsistenza f'dak li huwa interkonnessjoni ta' servizzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Fil-fatt il-verżjoni Ingliża tidher iktar ċara.

Fil- verżjoni Maltija hemm il-kliem "rabtiet teknoloġiċi" u t-translation tagħha bl-Ingliż hija "technical constraints inherent in the means of communication".

Jekk per eżempju, m'hemmx frekwenzi available allura inti ma tistax tagħti servizzi.

Il-probabbilta' hi li l-kelma fit-test Malti se tiġi mibdula b'kelma oħra li tirrispekkja l-kelma ''constraints'' aktar mill-kliem ''rabtiet teknoloġiċi''.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Nixtieq immur lura għal dak li qal il-Kap ta' l- Oppożizzjoni.

Kif għedna anke qabel, huwa punt kardinali f'din il-liġi li l-konsumatur għandu jiġi protett.

Wieħed mill-punti ta' kritika li kellna anke fit-tieni qari hu preċiżament minħabba li aħna nħossu li din l- awtorita' għandha tirregola l-affarijiet biex kollox imur sew, kemm fl- interess tal-konsumatur kif ukoll fl-interess ta' l-operaturi.

Aħna nħossu li waħda mill-funzjonijiet ewlenin ta' l-awtorita' għandha tkun li tipproteġi l-interessi tal-konsumatur - tant nemmnu fiha din li ppreparajna emenda meta konna qed nitkellmu dwar klawsoli preċedenti - u aħna lesti li nressqu emenda oħra biex jiġi enfasizzat l-interess li għandu jkollha din l- awtorita' fil-konsumatur.

Sur President, qed inressaq din l-emenda:

"F" Wara l-paragrafu (r) tas-subklawsola (3) fi klawsola 4 għandu jidħol dan il-paragrafu ġdid li ġej:

"(s) tara li f'kull każ l-interessi ta' l-utenti tas-servizzi tal-komunikazzjoni jiġu mħarsa, kemm f'dak li huma prezzijiet u kemm f'dak li huwa kwalita' u f'kull każ jiġu protetti minn għaqdiet jew assoċjamenti li jxekklu l-kompetizzjoni ġusta.".

"F" Immediately after paragraph (r) of subclause (3) of clause 4, there shall be added the following new paragraph.

"(s) has the duty to see that in every case the interests of users of communication services are protected both with regards to prices and also with regards to quality of services provided and in each case that these users are protected from business associations that limit free competition.".

B'dan il-mod l-awtorita' se jkollha l-funzjoni li tħares il-konsumatur minn cartels li jistgħu jiffurmaw ruħhom f'dan il-qasam.

Pero' li enfasizzajt fuqu fit-tieni qari huwa li aħna nissuspettaw li liġi bħal din tista' ġġib il-quddiem l-interessi tal-cartels u din l-emenda hija ntiża proprju biex tiġi evitata din il-ħaġa.

Il-Ministru l-ħin kollu jgħid li l-interessi tal-konsumatur jidhru kull fejn tħares f'din il-liġi u allura ma narax għaliex m'għandux jaċċetta din l-emenda.

Dawn ovvjament huma affarijiet li ċ-ċittadini li aħna qed nirrappreżentaw jistennew minna.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, min-naħa tiegħi għandi żewġ emendi oħra x'inressaq:

''G'' Minflok in-nota marġinali għall-klawsola 4 għandha tidħol din li ġejja: "Skop u funzjonijiet ta' l-Awtorita'." u fis-subklawsola (1) tagħha, minflok il-kliem minn "Mingħajr preġudizzju" sa "ta' l- Awtorita' li -" għandhom jidħlu l-kliem "L-Awtorita' jkollha bħala għan li -".

"G" For the marginal note to clause 4 there shall be substituted the following: "Scope and functions of the Authority" and in subclause (1) thereof for the words from "Without prejudice" to "of the Authority to -" there shall be substituted the words "It shall be a purpose of the Authority to -".

"H" Is-subklawsola (3) tal-klawsola 4 għandha tiġi emendata billi fil- paragrafu (f), minflok il-kliem "sistemi effiċjenti" għandhom jidħlu l- kliem "sistemi ta' komunikazzjoni effiċjenti".

"H" Subclause (3) of clause 4 shall be amended in paragraph (f), by substituting for the words "efficient systems" the words "efficient communication systems".

Għar-rigward ta' l-emenda li għadu kif ressaq l-Onor.

Buhagiar, għaddejtha lid-drafters biex nara jekk hux possibbli li tiġi aċċettata wkoll.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Nixtieq inqajjem punt differenti issa, Mr. Chairman.

Subklawsola (3)(e) ta' klawsola 4 tgħid:

''The authority shall also establish minimum quality and security standards for any of the said services, products, operations and activities and to regulate such measures as may be necessary to ensure public and private safety.''

Quddiem dan il-parlament bħalissa hemm liġi oħra għaddejja li hija l-liġi li twaqqaf mill-ġdid l-awtorita' Maltija għall-għemil ta' standards u subklawsola (10) ta' klawsola 3 ta' din il-liġi tgħid hekk:

''The authority shall be the authority in Malta entrusted with the coordination of standardisation and related activities, and in the exercise of its functions under this or any other law, it shall, unless otherwise expressly provided, not be under the direction or control of any person or authority.''

Aktar 'l quddiem mbagħad tgħid li l-awtorita':

"...with the concurrence of the Minister , enter into agreements with any person or authority whereby such person or authority shall on behalf of the authority carry out such functions and services..."

Il-funzjonijiet ta' l-awtorita' li qed nitkellmu dwarha hawnhekk vis-a-vis l-istandards, huma tagħha b'delega mill-awtorita' l-ġdida ta' l-istandards?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Chairman, fil-fatt il-punt li għadu kif qajjem il- Kap ta' l-Oppożizzjoni dwar l-establishment of minimum quality and security standards hija funzjoni ta' din l-awtorita' b'mod separat minn dak li huwa għamel riferenza għalih għar-rigward tal-Malta standardisation authority.

Hija funzjoni separata.

MR CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Għaliex hija funzjoni separata?

Ħalli nifhmu x'qed ngħidu.

"Minimum quality and security standards for any of the said services" naħseb japplikaw anke għat-tip ta' apparat jew il-wiring li jintuża.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-istandardisation authority tagħmel riferenza għat- telecommunications wkoll?

ONOR.

ALFRED SANT: Across the board safejn naf jien.

Jien qed naqra mill- functions ta' l-awtorita'.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kien komplikat biżżejjed li dħalt f'din, imma f'dik ma dħaltx!

ONOR.

ALFRED SANT: Aħna nidħlu f'kollox għax aħna ta' l-oppożizzjoni jack of all trades.

''The authority shall be the authority in Malta entrusted with the coordination of standardisation and related activities and in the exercise of its function under this or any other law ...''

F'din il-liġi m'hawnx cross reference għall-istandardisation authority.

Qed tifhmu l-punt tiegħi?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien il-pożizzjoni li tawni issa hija li din hija funzjoni separata mill-istandardisation authority.

THE CHAIRMAN: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Imma fuq liema bażi qed jgħidu hekk?

Għand id- definizzjoni ta' "standard" taħt il-liġi dwar l-istandardisation authority hi:

"... technical specification approved by a recognised standardisation body for repeated or continuous application, with which compliance is not compulsory..."

Issa bil-liġi li għandna quddiemna llum mhux biss they establish imma they also regulate such measures, jiġifieri they must be monitoring and following it up.

Ma rridx infettaq fuqha imma naħseb li għandha tkun iktar ċara.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Niċċekkja biex nara jekk hemmx ħtieġa li jew f'din il- liġi jew fil-liġi ta' l-istandarisation ikun hemm cross reference għal- leġislazzjoni.

F'din kif inhi qiegħda ma jidhirx li hawn.

Mr Chairman, se nressaq emenda żgħira oħra dwar il-punt li qajjem l-Onor.

Buhagiar dwar id-differenza bejn il-verżjoni Malti u dik bl-Ingliż.

"I" Il-klawsola 4 għandha tiġi emendata kif ġej:-

Fit-test Malti, fis-subklawsola (1), paragrafu (a), subparagrafu (ix) minflok il-kliem "ir-rabtiet" għandhom jidħlu l-kliem "il- limitazzjonijiet".

"I" Clause 4 shall be amended as follows:-

In subclause (1), paragraph (a), subparagraph (ix) of the Maltese text for the words "ir-rabtiet" there shall be substituted the words "il- limitazzjonijiet".

Waqt id-diskussjoni rriżulta li kien hemm translation li ma kenitx preċiża u adottajt it-translation.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

LOUIS BUHAGIAR: Kif qed jipproponi l-Ministru tidher iżjed ċara l- intenzjoni tal-leġislatur.

Qabel ma kenitx ċara biżżejjed.

Huwa importanti li f'liġijiet bħal dawn il-leġislatur ikun ċar dwar x'irid ifisser biex l- awtorita' tkun tista' timxi b'mod ċar u ma tiġix ikkontestata fil-qrati.

Issa f'subklawsola (3)(b) ta' klawsola 4 hemm miktub hekk:

''Tagħti liċenzja, permess jew awtorizzazzjoni oħra għal għemil ta' kull operazzjoni jew attivita' li tirrigwarda kull ħaġa regolata minn jew taħt dan l-Att.''

Din l-awtorita' awtomatikament se tagħti liċenzja lil kull min jitlobha liċenzja?

Se tkun marbuta li tagħti open cheque lil kulħadd?

Jekk mhux hekk - u jien nispera li mhux hekk - allura f'din is-subklawsola bilfors irridu nispeċifikaw meta jkun possibbli għall-awtorita' li tagħti liċenzji u meta tista' tirrifjuta li tagħmel hekk.

Din is-subklawsola kif qegħda bħalissa tindika li l-awtorita' għandha tagħti liċenzji lil kulmin jitlobha.

Hawnhekk irridu nagħmlu definizzjoni iżjed ċara.

Dan jorbot dak li qal l-Kap ta' l-Oppożizzjoni qabel dwar barriers to entry.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Għalissa nieqfu hawn għax sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla l-Erbgħa, 31 ta' Mejju, 2000 fis-6.00 p.m. b'din l-agenda;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Bastimenti Merkantili - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' għas-Saħħa u s-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi għat-Twaqqif ta' Awtorita' ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Kumitat (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Artiġjanat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Interpretazzjoni - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Riżoluzzjoni mressqa mill-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Kumitat Permanenti; Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, fost il-problemi prinċipali li wieħed jiltaqa' magħhom fil-kostitwenza - fil-każ tiegħi l-Ewwel Distrett elettorali - jibqa' jsib il-problema ta' persuni li qed ifittxu akkomodazzjoni alternattiva.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn it-total ta' applikazzjonijiet pendenti mad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali sal- 21 ta' Marzu 2000, wieħed isib li minn total ta' 3,470 applikazzjoni 21% jew 739 ġejjin mill-Belt Valletta, Floriana, Ħamrun, Pietà u Santa Venera.

Għalhekk huwa importanti li l-kummissjoni li twaqqfet mill-gvern sabiex tagħmel studju u tirrivedi l-liġijiet tal-kera tagħmel il-konklużjonijiet tagħha.

Naf li l-gvern preżenti qed jagħmel pressure kbira fuq iċ- chairperson ta' din il-kummissjoni sabiex jagħmel ir-rapport finali tiegħu mill-aktar fis.

Mr Speaker, huwa fatt li s-supply ta' djar hija pjuttost tajba, allura wieħed għandu jagħmel iżjed riċerka dwar id-djar vojta.

Jekk wieħed iħares lejn ftit ċifri jsib li miċ-ċensiment ta' l-1995 rriżulta li minn 155,000 dar għandek madwar 35,000 jew 23% li huma vojta jew parzjalment użati.

Fl-1967 din iċ-ċifra kienet madwar 15%, fl-1985 kienet madwar 19% u fl-1995 telgħet għal 23%.

Iżda jekk wieħed jistudja dawn il-35,000 dar li huma vojta jew parzjalment użati wieħed isib li fl- aħħar mill-aħħar - u dan jirriżulta anke minħabba housing stock survey li għamlet l-awtorita' ta' l-ippjanar fl-1990 - m'hemmx wisq iktar minn 10,000 minn dawn il-postijiet li fil-fatt jistgħu jintużaw għall-kiri.

Għandek ħafna minn dawn il-35,000 dar li huma summer residences, għandek oħrajn li jintużaw bħala holiday flats, għandek ħafna kategoriji li fil-fatt ma jirriżultax li jistgħu jinkrew faċilment, imma mbagħad għandek 10,000 oħra li jistgħu jibdew jinkrew.

Tul is-snin l-amministrazzjoni Nazzjonalista ħasbet sabiex dawn il-postijiet vojta noħorġuhom fis-suq u fil-fatt minn Marzu 1995 twaqqfu r-rekwiżizzjonijiet.

Mill-1 ta' Ġunju, 1995 ġew liberalizzati l-kirjiet għal dawk il- postijiet li bdew jinkrew mill-1 ta' Ġunju, 1995 'l hawn.

Imma b'daqshekk x'ġara, Mr Speaker?

Ġara li l-kirjiet għolew mas-smewwiet u minkejja li l- gvern preżenti kompla żied is-sussidji fuq il-kirjiet - u issa telgħu anke sa Lm315 fis-sena - skond l-income tal-familja konċernata u anke skond il- kera tal-post li tkun qed tikri l-familja, rajna żidiet mhux raġonevoli fil- kirjiet.

Ovvjament dan ma għenx għax fil-fatt nafu li l-postijiet vojta ma naqsux.

Allura wieħed irid jistenna dan ir-rapport tal-kummissjoni dwar ir- reviżjoni tal-liġijiet tal-kera sabiex nipprovaw naslu f'consensus li jagħmel iktar ġustizzja mas-sidien biex ikollhom kirjiet aktar xierqa u l- kirjiet ma jibqgħux jintirtu minn ġenerazzjoni għall-oħra.

Imma mill-banda l-oħra l-gvern jrid jinsisti li l-kirjiet ma jogħlewx b'mod sproporzjonat.

Il-kirjiet għandhom jogħlew skond il-kwalità tal-post in kwestjoni.

Meta ngħid kwalità qed nirriferi għal lokalità, għan-numru ta' kmamar, għall- istat ta' l-infrastruttura tal-post, u rridu nieħdu in konsiderazzjoni wkoll min se jieħu ħsieb il-manutenzjoni tal-post, is-sid jew min qed jikri.

Dawn huma l-kriterji li din il-kummissjoni għandha tidħol fihom sabiex issir ġustizzja mas-sidien u mill-banda l-oħra l-kirjiet jogħlew b'mod gradwali sabiex ma joħolqux inġustizzji ma' min jgħix f'postijiet li qed jikri mingħand is-sidien.

Mr Speaker, jekk tirnexxi din il-politika li l-postijiet vojta jkunu jistgħu jibdew jinkrew, allura huwa minnu li l-awtorità tad-djar se tibda toħroġ aktar flus għal sussidji fuq il-kera u sussidji sabiex jiġu rranġati postjiet li ilhom vojta għal tant snin, però jkunu tajbin biex familja tgħix fihom b'mod diċenti.

Jirriżulta wkoll li l-gvern ikollu nefqa akbar għaliex ir-retail price index jogħla minħabba ż-żieda fil-kirjiet, imma mill-banda l-oħra l-gvern ikun jista' jnaqqas min-nefqa tiegħu fil-bini ta' postijiet ġodda għaliex jekk jintużaw il-postijiet vojta tonqos il-ħtieġa li l-awtorità tad-djar tonfoq iktar flus sabiex tibni postijiet ġodda, kif sal-lum l-awtorità qiegħda tagħmel.

Hija ħaġa pożittiva li l-awtorità tad- djar qiegħda tkompli b'din il-politika sakemm nibqgħu fis-sitwazzjoni li l- postijiet vojta jibqgħu ma jinkrewx.

Tajjeb wieħed jgħid li għal din is-sena l-awtorità tad-djar għandha ppjanat li toħroġ għall-bejgħ madwar 330 post mxerrdin ma' Malta u Għawdex, u se toħroġ ukoll 184 post għall-kiri, fosthom 34 post fil-Belt.

Għall- ewwel darba wara ħafna snin l-awtorità tad-djar se toħroġ postijiet għall- kera għaliex postijiet għall-bejgħ ma jissodisfawx il-bżonnijiet ta' l- iktar kategoriji soċjali batuti.

Lanqas irrid nemmen li l-Partit Laburista meta kien fil-gvern lanqas ħareġ post wieħed għall-kiri.

Din is-sena l- gvern Nazzjonalista se joħroġ 184 post għall-kiri.

Naturalment l-awtorità tad-djar se tara l-iktar persuni li għandhom problemi soċjali fejn jidħol housing u tallokahom lilhom.

Kif kont qiegħed ngħid, il-ħtieġa li jibqgħu jibnew postijiet ġodda tonqos jekk il-postijiet vojta jibdew jinkrew.

Allura niġu f'sitwazzjoni fejn is-settur privat mhux biss jieħu ħsieb il- bejgħ lil income groups għoljin, imma jieħu ħsieb ukoll il-kiri ta' postijiet lil income groups inqas għoljin, ovvjament bl-għajnuna ta' l- awtorità tad-djar fejn jidħlu sussidji.

Fejn jidħol kiri għal-lower income groups l-awtorità tad-djar tista' minn żmien għal żmien tibqa' tibni ftit postijiet sabiex tissodisfa wkoll lil dawn il-persuni bl-ikbar problemi.

Taħt din l-amministrazzjoni Nazzjonalista l-awtorità tad-djar bdiet tippjana li jiġu nstallati lifts f'appartamenti tal-gvern fil-Kottonera, fil-Belt u fil-Furjana fejn hemm l-ikbar problemi ta' persuni anzjani, persuni b'diżabilità eċċ. Għal dawn in-nies din kienet proposta importanti ferm, imma dan il-proġett jeħtieġ li jitlaq illum qabel għada għaliex hemm ħafna nies li kuljum qegħdin ibatu minħabba n-numru ta' taraġ esaġerat li għandhom u ma jifilħux jistennew iktar.

Minn mistoqsija parlamentari li għamilt f'Jannar li għadda rriżulta li l-awtorità tad-djar qiegħda fil- proċess li timpjega mechanical engineer u perit biex ikunu jistgħu jikkonstataw jekk jistgħux jiġu nstallati lifts fil-postijiet li jien semmejt.

Hemm il-flus ivvotati għal dan il-proġett u l-ministru diġà qalli li l-flus li huma vvotati, anke jekk ma jintużawx din is-sena, se jgħaddu biex jintużaw is-sena d-dieħla.

Jiġifieri dik mhix tant problema imma jenħtieġ nifhmu li l-bżonnijiet ta' dawn in-nies huma urġenti.

Wieħed irid ikun iktar flessibbli wkoll, fis-sens li mhux bilfors isir lift biss fejn hemm spazju biex jidħol wheelchair.

Preferibbilment isir fejn hemm spazju għal-lift li jista' jidħol wheelchair fih għax trid taħseb anke għall- futur, imma mhux bilfors wieħed jinsisti fuq dawk il-kriterji għaliex fl- aħħar mill-aħħar aħjar ikollok lift żgħir fejn jista' jidħol persuna anzjana li m'għandux bżonn wheelchair u qdejtu għal ftit żmien milli inti tippjana għall-futur u qed tinsa l-bżonnijiet tal-lum.

Jiġifieri huwa mportanti li nkunu ftit iktar flessibbli f'dan il-qasam.

Mr Speaker, irrid nitkellem dwar diversi problemi fil-kostitwenza tiegħi, fosthom dwar il-problema ta' infestazzjoni tal-ġrieden fl-iskola primarja tal-Belt, fil-Camerata, tant li numru sostanzjali ta' tfal ma kenux qegħdin jattendu l-iskola.

Illum stess ġejt informat minn kostitwenta tiegħi li għalissa l-iskola ngħalqet biex tiġi trattata din is-sitwazzjoni.

Tajjeb li wieħed jittekkilja din il-problema bl-akbar serjetà għax huwa importanti li din il-problema tinqered darba għal dejjem, anke jekk l-iskola tibqa' magħluqa għal ftit żmien iktar.

Problema oħra tikkonċerna l-iskola primarja fil-Furjana.

Ġejt informat illum stess li bniet ta' għaxar snin - li għadna kif qrajna fil-gazzetti li fil-maġġoranza tagħhom huma obese - ilhom ma jagħmlu lezzjoni tal-physical education xhur sħaħ.

Fil-Furjana m'għandhomx problema għax hemm open spaces fejn jistgħu jmorru jagħmlu physical training, mhux bilfors fil- bitħa ta' l-iskola.

Huwa importanti li l-physical education jingħata l- importanza meħtieġa.

Biex inkun għedt kollox kien pożittiv ħafna li sar musical fil-prize day fl-iskola primarja tal-Furjana li tant ġie apprezzat.

Ngħaddi issa għall-iskola primarja tal-Ħamrun.

Proprju l-ġimgħa l-oħra rajna lill-kunsill lokali tal-Ħamrun jiffesteġġja Jum il-Ħamrun billi jagħti rikonoxximent lill-Prof.

Camillieri u anke għamel bust u sejjaħ ġnien għall-mibki Oreste Chircop li kien mill-Ħamrun.

Dan juri proprju kemm il-Ħamrun jagħti importanza lill-mużika.

Għalhekk issa, permezz tal- kurrikulu nazzjonali, fejn qed nagħtu iktar awtonomija lill-iskejjel, postijiet bħall-Ħamrun fejn il-mużika hija tant importanti u għandek baned li tant jagħtu mportanza lill-mużika, huwa importanti li forsi wieħed jibda jaħseb biex anke fi skejjel primarji tibda tiġi mgħallma l-mużika.

Dwar l-iskola primarja tal-Ħamrun irrid ngħid ukoll li din tinsab viċin ħafna tal-fabbrika tal-ħalib li tant tniġġes l-arja ta' l-inħawi minħabba l- ipproċessar tad-dairy products.

Naf li din il-kumpannija kellha pjan biex tmur f'post inqas viċin in-nies u jien nappellalha - wara kollox din għandha monopolju tas-suq u sejra tajjeb finanzjarjament u nfakkar li l- gvern m'għandux il-maġġoranza ta' l-ishma f'din il-kumpannija - biex tagħmel l-applikazzjonijiet meħtieġa quddiem l-awtorità ta' l-ippjanar ħalli tmur f'post fejn tgħarraq inqas saħħet in-nies.

Wara kollox dawk in- naħat diġà għandhom problemi kbar minħabba t-tniġġis tal-power station tal- Marsa, minħabba l-inċineratur ta' l-Isptar San Luqa u anke minħabba t- traffiku.

Mr Speaker, meta kont qed nara tweġiba għal mistoqsija parlamentari dwar towing u clamping fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena, innotajt li l- ewwelnett il-clamping donnu qed isir biss fl-ewwel distrett, fl-ajruport u f'Għawdex.

Filwaqt li kien hemm total ta' 811-il każ ta' towing minn Jannar sa April, 2000, 257 minnhom, jiġifieri 32%, ġejjin mil-lokalitajiet ta' l-ewwel distrett.

Dan juri l-problemi kbar tat-traffiku u ta' ipparkjar ta' karozzi li għandna fl-ewwel distrett.

Dan iġegħelni nwassal il-messaġġ li qabel ma ninforzaw il-liġi, anke permezz tal-gwardjani lokali, huwa importanti li lir-residenti ta' dawn l-inħawi nipprovdulhom iktar faċilitajiet ta' parking.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, nixtieq nieħu l-opportunità f'dan l-aġġornament biex ngħaddi xi kummenti rigward dak li qal il-bieraħ l-Onor.

Joe Cilia u li ġie wkoll ikkwotat fil-ġurnal ''l-orizzont''.

Dan qal li l-gvern qed jikkontribwixxi biex tonqos il- likwidità tan-negozji ż-żgħar.

Sa ftit tal-ġranet ilu kienu jiddieħku bina meta konna nagħmlu programmi ta' laqgħat biex niltaqgħu mas-settur tas-self-employed għaliex kienu jgħiduli li jien kont niltaqa' ma' dawn in-nies u daqshekk biss ma joħroġ xejn minn dawn il-laqgħat, però b'sodisfazzjon ninnota li llum il-ġurnata l- oppożizzjoni stess, partikolarment l-Onor.

Joe Cilia, qed tagħmel dawn il- laqgħat biex tisma' u tkun qrib tal-problemi li jista' jkollna fis-suq.

Ninnota b'sodisfazzjon li l-Partit Laburista għandu wkoll l-organu li permezz tiegħu qiegħed jasal qrib is-settur tan-negozju.

Dawn huma bidliet pożittivi għaliex illum il-ġurnata ma jistax ikollna l-iżvilupp ekonomiku li jixirqilna jekk kemm-il darba ma nagħtux l-importanza lis-settur tan- negozji ż-żgħar.

Mr Speaker, nimmaġina li inti qed tgħid kemm-il darba smajtu dan id- diskors u ngħidlek veru.

Min jaf kemm-il darba ntqal dan id-diskors, però dan id-diskors irridu nipprovaw nagħtuh il-ħajja kuljum.

Meta s-settur tan- negozju ż-żgħir jisma' dan id-diskors minn xi persuna fil-gvern jew fl- oppożizzjoni jrid jirreaġixxi billi jgħid: Dawn qegħdin jifhmu x'inhuma jgħidu.

Jekk kemm-il darba jingħad dan id-diskors u xi ħadd mis-settur tan- negozju ż-żgħir jgħid li m'aħniex nagħmlu sens, allura jkolli ngħid li l- gvern jew min-naħa ta' l-oppożizzjoni jew it-tnejn inkunu qegħdin infallu.

Però l-gvern - u nitkellem għalija fir-responsabbiltà li għandi jien - mhux beħsiebu jfalli mas-settur tan-negozju ż-żgħir.

Meta nitkellmu ma' min investa, ma' min qed jaħdem mingħajr limiti ta' ħinijiet u ta' xogħol, ma' min il-liġi kważi dejjem kienet kontrieh minflok favurih, ma nistgħux nipprovaw niddieħku bih u nwiegħduh il-manna nieżla mis-sema.

Allura nawgura lill-Onor.

Cilia bħalma nawgura lili nnifsi li meta nitkellmu ma' dawn in-negozjanti nitkellmu bis-sinċerità, fejn hu tajjeb ngħidu li hu tajjeb u fejn hu ħażin ngħidu li hu ħażin.

Jien wieħed li forsi nissogra żżejjed, li meta nikkritika m'għandix limitu safejn nikkritika għaliex irrid li l-affarijiet isiru sew.

Jagħmel min jagħmel il- ħażin jew jonqos min jonqos li jagħti r-riżultati li suppost jagħti, jien nikkritikah.

Mr Speaker, qed ngħid dan kollu għaliex irrid li jkun hemm is-sinċerità meta nitkellmu mas-self-employed u ngħidulhom x'inhi l-verità f'dan il-qasam.

Però mhux qed niddejjaq li qed ikun hemm din il-kritika min-naħa ta' l- oppożizzjoni, anzi nħossni sodisfatt ħafna li jkun hawn min jitkellem rigward il-problemi li qed jiffaċċja dan is-settur.

Ejjew inkomplu nitkellmu, però ejjew inkunu sinċiera u mhux nieqfu fuq problema biex nipprovaw nagħmlu gwadann politiku minnha u naqbdu mal-problema tan-nuqqas ta' likwidità u ngħidu li l-gvern qed joħloqha.

Dak statement falz, ma nistgħux nieqfu hemm.

M'aħniex ngħinu lil dan is-settur meta nagħmlu hekk.

Problemi jeżistu imma ejjew inħarsu lejhom b'mod oġġettiv.

Għalfejn għandna din il-problema tal-likwidità fis-settur tan-negozji ż-żgħar?

Irridu naraw minn fejn qed toriġina l-problema.

U proprju dak li qed jipprova jagħmel il-gvern, qed jipprova joħloq l-istruttura li biha ngħinu lil dan is-settur jegħleb id-diffikultajiet li għandu u fl-istess ħin jipprepara ruħu għat-tibdil li jkun hemm fis-suq, għalkemm it-tibdil teknoloġiku ta' għada ma tistax tipprevedih illum.

Din hi l- mentalità li għandna bżonn, li dak li kien tal-bieraħ irid jitbiddel.

Għaldaqstant nawgura li nkomplu nitkellmu mas-settur tan-negozju, però nkunu sinċiera u nkunu lesti biex dak li huwa tajjeb ngħidulu li huwa tajjeb.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla l- Erbgħa, 31 ta' Mejju 2000, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

CAP - LESS FAVOURISED AREAS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa l-vot totali tal-Less Favourised Areas tal-CAP għall-pajjiżi kollha tal-UE għas-sena 2000?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għal council regulations no. 1257/99, li jittratta l-għajnuna għar-rigward ta' l- iżvilupp rurali (EAGGF).

CAP - INDUSTRIJA TAĊ-CANGA FRISKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-regoli/sistemi ġodda tal-CAP li jridu jiġu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir-rigward tal-industrija taċ-ċanga friska?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant suppost jaf li CAP qiegħda fi tħejjija ta' riforma u l-qafas ikun magħruf fis-sena 2003.

CAP - PRODUZZJONI TAL-ĦALIB

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Karma ir-regoli/sistemi ġodda tal-CAP li jridu jiġu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir-rigward tal-produzzjoni tal-ħalib frisk?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant suppost jaf illi CAP qiegħda fi tħejjija ta' riforma u l-qafas ikun magħruf fis-sena 2003.

CAP - PRODUZZJONI TAL-POULTRY

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-reġoli/sistemi ġodda tal-CAP li jridu jiġu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir-rigward tal-produzzjoni tal-poultry?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant suppost jaf illi CAP qiegħed fi tħejjija ta' riforma u l-qafas ikun magħruf fis-sena 2003.

CAP - PRODUZZJONI TAL-MAJJAL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-regoli/sistemi ġodda tal-CAP li jridu jiġu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir-rigward tal-produzzjoni tal-majjal?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

CAP - NAGĦAĠ U MOGĦOŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ir-regoli/sistemi ġodda tal-CAP li jridu jiġu fis-seħħ fis-sena 2003, 2005 u 2008 fir-rigward tan-nagħaġ u l-mogħoż?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

PA - IRZIEZET TAL-ĦUT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' rapporti li saru f'dawn l-aħħar sentejn għall-Awtorita' ta' l-Ippjanar dwar l-impatt ambjentali ta' l-irziezet tal-ħut fuq l-ibħra ta' Malta, Għawdex u Kemmuna?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li d-dokumenti mitluba huma relatati ma` applikazzjoni għall-żvilupp, skond l-artikolu 35 tal-Att tal-1992, pjanti dettaljati huma aċċessibli biss lil dawk il-persuni li jkunu detenturi tal- warrant ta`arkitett u inġinier ċivili, u f`kull każ ma jinħarġux kopji ta` dawn id-dokumenti, iżda jistgħu jiġu biss spezzjonati fir-Reġistru tal- Awtorita` tal-Ippjanar.

L-EIA`s mitluba jinkludu pjanti dettaljati u jaqgħu taħt l-artikolu fuq imsemmi.

Ninsab informat ukoll li fil-preżent qed jiġi rivedut rapport ieħor fuq applikazzjoni għall-razzett tal-ħut `il barra minn Anchor Bay.

MALTA SHIPBUILDING - VAPURI GĦAL GOZO CHANNEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ordnijiet ta' xogħol għat- tarzna tal-Malta Shipbuilding wara li jitlesta x-xogħol fuq il-vapuri tal- Gozo Channel?

Hemm xi ħaddiema li fix-xhur li ġejjin mhux se jkollhom xogħol x'jagħmlu għax lestew dak li kellhom jagħmlu fuq il-vapuri tal-Gozo Channel?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sal-lum, il-Malta Shipbuilding għadha ma rebħet ebda kuntratt ta` xogħol ġdid.

Il-management tal-kumpannija qed ikompli bl- isforzi tiegħu biex jinkiseb xogħol ġdid.

Meta x-xogħol fuq il-vapuri t`Għawdex joqrob lejn it-tmiem tiegħu, numru ta` ħaddiema jiġu rilaxxati minn fuq il-proġett u jkun meħtieġ li jinstabilhom xogħol alternattiv.

PA - ANTENNAS TAL-MOBILE PHONES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħtini lista ta' l-indirizzi kollha tal-postijiet fejn s'issa nħarġu permessi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jitwaħħlu l- antenni għas-sistema tat-trasmissjoni tat-telephone mobile?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li s`issa l-Awtorita` ta` l-Ippjanar ħarġet sebgħa permessi sabiex jitwaħħlu l-antenni għas-sistema tat- trasmissjoni tat-telephone mobile.

Id-dettalji mitluba dwarhom hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

SKEJJEL - PEMBROKE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompa x-xogħol meħtieġ fuq il-junior lyceum tal-bniet Sir Adrian Dingli, Pembroke?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-preżent id-Dipartiment tal-Kuntratti qiegħed jagħmel analisi ta' l-offerta għal xogħlijiet ta' finitura fil- parti ċentrali tal-liċeo msemmi, liema analisi ladarba titlesta għandha twassal biex jitkompla x-xogħol fl-istess imkien.

SKEJJEL - IMTARFA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani hemm fit-tliet snin li ġejjin biex l- iskola primarja ta' l-Imtarfa tikber biex ikun hemm biżżejjed spazju għat- tfal ta' l-Imtarfa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kuntrattur ingħata x-xogħol ta' rranġar, manutenzjoni u dekorazzjoni tat-tielet sular ta' l-iskola primarja ta' l- Imtarfa.

Dan ix-xogħol se jsir tul is-sajf li ġej u previst li jitlesta qabel tibda s-sena skolastika 2000-2001.

Skond l-awtoritajiet ta' l-iskola dan is-sular se jintuża għall- klassijiet tas-sitt sena u b'hekk l-iskola jkollha l-ispazju kollu meħtieġ biex topera fis-snin li ġejjin.

Skond statistika ta' l-awtoritajiet ta' l-iskola, ma jidhirx li n-numru ta' tfal li jattendu din l-iskola, għat-tliet snin li ġejjin, se jiżdied b'tali mod li jkun jenħtieġ spazju addizzjonali.

SKEJJEL - PEMBROKE - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani hemm fit-tliet snin li ġejjin biex l- iskola primarja ta' Pembroke tikber biex ikun hemm spazju biżżejjed għat- tfal tal-komunita' ta' Pembroke?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-preżent qegħdin jiġu ffinalizzati l- pjanti biex issir applikazzjoni formali lill-Awtorita` ta' l-Ippjanar wara li dawn ġew diskussi ma' l-istess awtorita` diversi drabi.

Sadanittant qegħdha titħejja wkoll l-offerta għal xogħlijiet ta' ġebel u konkos li għandhom iwasslu biex jiżdied sular fuq l-iskola eżistenti wara li jsiru għadd ta' modifikazzjonijiet fil-pjan terran.

SKEJJEL - SCHOOL GIRLS' MOTHER UNIT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal ta' l-iskola li ma humiex qed jattendu l-iskola llum għax huma tqal u kemm hemm li qed jattendu counselling mill-ischool girls' mothers unit?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħalissa, 27 tfajla m'humiex jattendu skola minħabba tqala:

13 għadhom kif kellhom it-tarbija; 14 għadhom qed jistennew.

MALTACOM - KONTIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqatgħu linji tat-telephone din is-sena għaliex il-kerrej ma ħallasx il-kont pendenti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul l-ewwel tlitt xhur ta` din is-sena saru 7,323 restrizzjoni u 1,601 qtugh tas-servizz tat-telefon.

Tajjeb jingħad li meta l-Maltacom tagħmel restrizzjoni fuq servizz, l- abbonat ikun jista` jirċievi biss telefonati u ma jkunx jista` jcempel, filwaqt li meta jsir qtugh is-servizz jinqata` ghal kollox.

Il-Maltacom tiehu dawn il-mizuri wara li ghal diversi drabi tkun avzat lill-abbonat biex jikkonforma ruhu dwar ammonti dovuti lilha.

ENEMALTA - DEJN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandha dejn l-Enemalta u kemm hu d-debt servicing fuq dan id-dejn din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Sa l-24 ta` Mejju, 2000 id-dejn li għandha l- Korporazzjoni Enemalta, bejn general banking facilities u loans, kien ta` Lm125,408,287 u bir-rati tal-kambju ta` l-istess ġurnata fuq loans f`munita barranija.

L-istima ta` debt servicing għas-sena finanzjarja li tkopri l-perijodu bejn l-1 ta` Ottubru, 1999 u t-30 ta` Settembru, 2000 hija ta` Lm6.7 miljuni.

Fis-sena finanzjarja bejn l-1 ta` Ottubru, 1998 u t-30 ta` Settembru, 1999 l-istima kienet ta` Lm8.2 miljuni.

WSC - DEJN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandha dejn il-WSC u kemm huwa d-debt servicing fuq dan id-dejn din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li d-dejn tal-Korporazzjoni ghas- Servizzi ta` l-Ilma fil-31 ta` Marzu ta` din is-sena kien ilaħħaq Lm70,434,110 li minnhom Lm31,400,000 huma government debenture.

L-interessi, jigifieri debt servicing, għas-sena li għalqet fil-31 ta` Marzu, 1999 kienu jammontaw ghal Lm4,010,563; filwaqt li dawk ghas-sena li ntemmet fil-31 ta` Marzu ta` din is-sena kienu jlaħħqu Lm3,999,617.

Ta` min jgħid li f`dawn l-interessi hemm inkluz l-ammont ta` Lm1,883,000 li jirrappreżenta interessi fuq il-government debenture imsemmi aktar `l fuq.

TARZNARI - DEJN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandhom dejn it-tarznari ta' Malta llum u kemm huwa l-ammont fuq id-debt servicing din is-sena u s-sena l-oħra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fir-rigward tal-Malta Shipbuilding, id-dejn mal- gvern jammonta għal Lm149 miljun inklużi l-imgħaxijiet.

Id-dejn ma` banek kummerċjali jammonta għal madwar Lm3 miljuni.

L-ammont dovut fuq debt servicing din is-sena huwa stmat għal madwar Lm4.5 miljuni.

Dan l-ammont jinkludi imgħaxijiet kemm fuq id-dejn akkumulat tal-gvern kif ukoll fuq xi faċilitajiet bankarji.

Id-debt servicing matul is-sena l-oħra laħaq iċ- ċifra ta` Lm4.3 miljuni.

Sa l-14 ta` April ta` din is-sena d-dejn li għandha t-Tarzna ta` Malta kien jammonta għal Lm137.2 miljuni.

FREEPORT - DEJN

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu dejn il-Freeport illum u kemm huwa d-debt servicing fuq dan id-dejn is-sena l-oħra u din is-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li d-dejn fuq long term bonds li għandha l-Korporazzjoni tal-Port Ħieles jammonta ghal Lm108.7 miljuni.

L-interessi fuq dan l-ammont matul l-1999 kien ta` Lm7.3 miljuni; waqt li għal din is-sena l-ammont se ilaħħaq ghal Lm8 miljuni.