MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Uffiċjali u Rivedut) IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 534 It-Tlieta, 30 ta' April, 1996 Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati Malta Prezz Lm1 IS-SEBA' PARLAMENT Seduta Nru. 534

It-Tlieta, 30 ta' April, 1996

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament il-Palazz, il-Belt Valletta fis-6.05 p.m.

Talba Seduta Nru. 534

It-Tlieta, 30 ta' April, 1996

WERREJ MINUTI 741

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 741

KUMITATI PERMANENTI TAL-KAMRA 748

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL- MEJDA 749

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ELEZZJONIJIET ĠENERALI

GENERAL ELECTIONS (AMENDMENT) BILL (KUMITAT) 749

AĠĠORNAMENT 778

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB 783

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 533 li saret fl-29 ta' April, 1996 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BORDIJIET/KUMITATI TAL-GVERN - MEMBRI

L-ONOR.

MICHAEL FRENDO (Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloġija) (f'isem l-Onor.

Manuel Borda) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti t-total ta' membri f'Bordijiet/Kumitati tal- Gvern, maqsuma (a) rġiel; u (b) nisa, għas-snin 1991, 1992, 1993, 1994 sal- 31 ta' Diċembru, 1995?

Jista' jingħata wkoll il-persentaġġ tan-nisa, ministeru b'ministeru?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru għall-Iżvilupp Soċjali) (f'isem il-Prim Ministru): Nirreferi għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija numru 30654 fit-23 ta' Jannar 1996.

Peress li ġejt informat li f'waħda mit-tabelli li kont poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra kien hemm żball, qiegħed issa npoġġi t-tabelli korretti.

Fil-fatt il-figura ta' nisa li riedet tidher taħt il-Ministeru għall- Għawdex għas-sena 1994 kienet 7 u mhux 87 kif bi żvista ngħad qabel.

MR SPEAKER (Onor. Lawrence Gonzi): L-Onor.

Joe Mizzi, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Onor.

Membru mhux qiegħed hawnhekk preżenti u s-soltu dan jgħid għal ħaddieħor li ma jkunx hawn, se nagħmel il- mistoqsija minfloku, jista' jgħid x'kienet ir-raġuni li ttieħed żball?

Kien żball ġenwin jew inkella min għamel l-iżball ġie ....

Qed nistaqsik għax kien hemm mistoqsijiet oħra fejn ingħad li kien hemm żball mentri fil- fatt ma kien żball xejn imma kienet gidba biex jitgħattew ċerti affarijiet.

Għalhekk qed nistaqsi jekk min hu responsabbli u għamel ir- risposta ġiex ...

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Eddie Fenech Adami.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): L-Onor.

Membru qed jgħid li xi ħadd gideb.

Jekk qed jgħid hekk, jgħid jekk hux qed jirreferi għal xi ministru li ta informazzjoni ħażina u jekk inhu dan, jipprovaha.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Fil-konfront ta' Membru Parlamentari ma jistax isir dak l- istatement.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiġifieri mhux għal ministru qed tgħid.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, jiena lest li nipprovaha u jekk trid nagħtik l- evidenza li r-risposta ma kenitx korretta.

Jien mhux qed ngħid li l- ministru gideb imma li min tah l-informazzjoni gideb u tant gideb li dan l- individwu ngħata charge mill-ministru responsabbli.

(Interruzzjonijiet) Imma issa imbilli ngħata charge, se jittieħdu passi fuq dik il-korruzzjoni li hemm imsemmija f'dik il-mistoqsija?

Jien għalhekk qed nitkellem; veru li dak l-individwu ngħata charge għax ma qalx il-verita', pero' l- korruzzjoni ma ġietx investigata.

Barra minn hekk nixtieq ngħid lill-Prim Ministru li meta tkellimt fuq ir-riżoluzzjoni dwar ħteġijiet speċjali tal-kunsilli lokali, jien semmejt każ li huwa relevanti għall-mistoqsija li qed insemmi.

Jista' l-Prim Ministru jgħid min-naħa tiegħu x'passi ħa fuq dak li semmejt jien?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiddispjaċini li f'dan il-pajjiż l-Oppożizzjoni - f'dan il-każ l-Onor.

Mizzi - jew ma tafx x'inhi korruzzjoni jew inkella qed tipprova tħammeġ lil pajjiż biex tiddestabbilizzah.

Jekk xi ħadd ħa żball u skond l-Onor.

Mizzi stess il-Ministru ħa passi dixxiplinarji, ma jiġix hawn u jagħmel akkużi bħal dawn għax żball ma jfissirx korruzzjoni.

Żball jista' jfisser korruzzjoni wkoll, pero' li nużaw din il-kelma "korruzzjoni" b'dan il-mod naħseb li kulħadd jifhem x'inhuma l-iskopijiet għal rimarki bħal dawn li m'humiex f'lokhom u li m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn ma' din ir-risposta li għandna quddiemna.

Dan kien żball ġenwin, kien diġa' ġie korrett pero' sfortunatament ....

(Interruzzjonijiet) Għal din qed ngħid.

Int staqsejt jekk din saritx bi żball jew inkella xi ħadd għamilhiex apposta jew b'xi ingann.

Jien qed ngħidlek li dan huwa żball ġenwin; sfortunatament diġa' rrikorra u meta ġejna biex nerġgħu nagħtu din ir-risposta li informazzjoni minna kienet diġa' ngħatat, min ikkonsulta; ikkonsulta l-file li kien hemm l-iżball fit- tweġiba.

Jien kont ġejt fil-Parlament u kkoreġejtu dak l-iżball iżda reġgħu għamlu l-istess żball.

Malli ndunajna b'dan l-iżball - safejn naf jien mhux fuq talba tad-deputat - erġajna ġibna d-domanda quddiem il- Parlament biex nikkoreġu l-iżball li xi ħadd għamel meta kien qed jittajpja u daħħal in-numru "8" quddiem in-numru korrett; żball ta' tipografija li jista' jiġri.

Min analizza din il-lista malajr fehem li dik iċ-ċifra hija impossibbli, pero' jien deherli li aħjar nikkoreġuh biex ma jibqax jiġi ripetut.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Għar-rigward ta' dan l-iżball nieħu l-kelma tal-Prim Ministru.

Jien m'għidtx li dan sar malizzjożament, pero' jien għidt ukoll li fil-mistoqsija l-oħra fejn ingħatajt risposta ....

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Point of order, l-Onor.

Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, jista' l-Onor.

Membru jagħmel allegazzjonijiet fuq xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' mistoqsija totalment differenti minn dik li għandna quddiemna u li lanqas qiegħda fuq l-agenda?

MR SPEAKER: Jekk hemm oġġezzjoni, le, ma jistax u jkun out of order.

Qed nifhem li hemm oġġezzjoni allura l-mistoqsija supplimentari hi out of order.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk il-mistoqsija saret lill-Prim Ministru u l-Prim Ministru ma ddelegax lill-Ministru biex jirrispondi minfloku, jista' jitkellem il-Ministru Galea minflok il-Prim Ministru?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli ftit.

Il-Ministru Galea qajjem point of order u r-ruling huwa li l-mistoqsija supplimentari ta' l-Onor.

Mizzi m'hijiex relevanti mal-mistoqsija oriġinali.

ONOR.

JOE MIZZI: Jekk il-Prim Ministru li qiegħed hawn preżenti ma ddelegax lill-Ministru, jista' l-Ministru jqum u jirrispondi l-mistoqsija hu?

MR SPEAKER: Iva, jista'.

Ingħataw rulings fis-sens li dan jista' jsir.

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, fuq point of order jien ma nafx għalfejn il-Prim Ministru juża din it-tip ta' lingwa meta qed jgħid li l- Oppożizzjoni qed tagħmel kampanja ta' ħmieġ u allegazzjonijiet.

L- allegazzjonijiet kienu jsiru meta kien fl-oppożizzjoni hu u kien jgħid li għandu ħafna ....

(Interruzzjonijiet) Iva, dan point of order u tindaħalx; l-iSpeaker jiddeċiedi, Ministru Galea.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli nisma' x'inhu l-point of order.

ONOR.

GEORGE VELLA: L-Oppożizzjoni mhux qed tagħmel kampanja ta' ħmieġ.

Jien niddeskrivi kampanja ta' ħmieġ min jgħid li għandu l-provi f'idejh u li meta jitla' fil-gvern se jippersegwita n-nies, imbagħad meta jitla' fil- gvern ma jagħmel xejn minn dan kollu.

Barra minn hekk tiddestabbilizza l- pajjiż meta tkun barra minn pajjiżek u toqgħod tgħawwi kontra pajjiżek u tagħmel dawk l-affarijiet.

U l-bombi, dawk jiddestabbilizzaw il-pajjiż, Mr Speaker.

Li l-Prim Ministru jitkellem b'dan it-ton fil-konfront ta' l- Oppożizzjoni, jien ma naċċettahiex.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli.

Dan kollu huwa out of order.

(Interruzzjonijiet) Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk inti qed tordna li dak li ntqal ma jiġix rrapportat fil-gazzetta ...

MR SPEAKER: Mhux qed nordna hekk, qed ngħid li dak kollu li ntqal huwa out of order.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Allura nitlob li fuq il-point of order mqajjem u fejn għamel allegazzjonijiet l-Onor.

Vella, nirrispondi.

Jien meta għamilt allegazzjonijiet ta' korruzzjoni ġew ippruvati u hemm rapport tal- kummissjoni fejn ittieħdu passi kriminali kontra ex-ministru u fl- istadju tal-kompilazzjoni l-qorti qalet li, iva, kien hemm każ biex tipproċedu pero' kien hemm il-preskrizzjoni.

Iva, l-allegazzjonijiet ta' korruzzjoni fl-għoti tal-permessi tal-bini ġew ippruvati.

(Interruzzjonijiet)

GROUP 4 - XOGĦOL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Leo Brincat) staqsa lill-Prim Ministru: Mill-1987 sal-lum, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħadet xogħol il-kumpannija tas-sigurta' Group 4 mingħand il-Gvern u mid-diversi korporazzjonijiet pubbliċi u parastatali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li mill-1987 sal-lum, il- kumpannija tas-sigurta' Group 4 ħadet, mingħand Ministeri, kif ukoll mid- diversi korporazzjonijet pubbliċi, b'kemm jiswa xogħol kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jista' il-Prim Ministru jgħid kif jingħata dan ix-xogħol?

Dan jingħata wara sejħa ta' offerti jew isir by direct allocation?

Kien hemm applikazzjonijiet ta' ditti ta' sigurta' oħrajn li kienu interessati?

X'kienet ir-raġuni li ntagħżlet ditta u mhux oħra?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Peress li l-informazzjoni nġabret mingħand il- ministeri kollha u minn ħafna korporazzjonijiet li jaqgħu taħthom, m'iniex f'pożizzjoni li nirrispondi din id-domanda jekk ma ssirlix bil-miktub biex inkun nista' niġbor l-informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jista' għallinqas il-Prim Ministru jgħid x'inhija l- prassi u x'suppost isir meta korporazzjoni, awtorita' jew ministeru jkun se jagħmel dan it-tip ta' allokament, jiġifieri jkun se jsejjaħ ditta ta' sigurta' biex teħodlu ħsieb l-affarijiet?

X'inhi l-proċedura normali?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-proċedura normali hija li kull korporazzjoni taġixxi fl-aħjar interess tal-korporazzjoni u fiċ-ċirkostanzi partikolari l- amministrazzjoni tal-korporazzjoni tiddeciedi kif l-aħjar taqdi l- bżonnijiet tagħha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jiġifieri jfisser li ma jkunx hemm call for applications?

Jiġifieri jkun hemm direct allocations?

Xi tfisser din?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jien naħseb li l-Onor.

Interpellant m'hux qed jifhem preċiż.

Jien għidt "skond kif jidhrilhom l- aħjar".

Per eżempju, nimmaġina li jekk ikun hemm okkażjoni fejn ikun hemm bżonn ta' servizzi ta' din il-kumpannija f'perijodu qasir u f'numru limitat, jista' jkun li jintalab is-servizz mingħand din ll-kumpannija.

Jekk sarux calls for applications meta l-perijodu jkun estiż, jien m'iniex f'pożizzjoni li nirrispondi, pero' nkun f'pożizzjoni li nirrispondi jekk kemm-il darba jagħmilli domanda speċifika għal-liema korporazzjoni partikolari qed jirriferi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, nifhem li l-Prim Ministru ma jistax ikun jaf kollox, allura se nistaqsih fuq il-Management Systems Unit li taqa' taħt l-Uffiċċju tiegħu għax jien naħseb li f'dan il-każ il-Prim Ministru għandu jkun jaf kif ġiet allokata l-inkarigu tas-sigurta' mill- MSU.

F'dan il-każ partikolari, jista' jgħidilna jekk it-talba għal dan is- servizz li jammonta għal Lm117,000 ingħatax b'direct allocation jew b'tender?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, mingħajr ma jkolli ċans li neżamina l- files relattivi jew nitlob l-informazzjoni - evidentement il-files ma jkunux fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru - ma nkunx f'pożizzjoni li off the cuff nagħti l-informazzjoni, pero' jekk jagħmilli din id-domanda li qed jistaqsi bil-miktub, inkun nista' nitlob l-informazzjoni ħalli ngħaddiha lil din il-Kamra.

KARTI TA' L-IDENTITA' - TIĠDID

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joe Cilia) staqsa lill-Prim Ministru: In konnessjoni mat-tiġdid tal-karti ta' l-identita' li qed isir bħalissa jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li minkejja li l- liġi titlob li l-ID card tkun valida għal perijodu ta' għaxar snin, dawn qed jiġġeddu biss sa l-2001?

Jista' jgħidilna wkoll għaliex għalkemm il-liġi titlob li l-istat ċivili ta' l-individwu - ġuvni, xebba, miżżewweġ, separat eċċ. - jidher fuq l-ID card dan mhux qed jitniżżel fuq l-ID cards li qed jiġġeddu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Permezz ta' l-Avviżi Legali Numri 46 u 47 ta' l-1996, dawk il-karti ta' l-identita' li l-Kummissjoni Elettorali kienet ħarġet li, jew l-iskadenza tagħhom jew xi partikolaritajiet oħra ma kenux kif rikjest, issa ġew legalment validati.

L-Att dwar il-Karti ta' l-Identita' kif emendat fl-1993, fost affarijiet oħra, jgħid li l-karta ta' l-identita' tibqa' tiswa għal għaxar snin jew dak il-perijodu li jista' jiġi preskritt.

Tneħħa wkoll l-obbligu li jitniżżel tagħrif dwar l-istat ċivili tad-detentur.

Il-validita' tal-karti ta' l-identita' tirrifletti d-deċizjoni li ħadet il-Kummissjoni Elettorali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jista' l-Prim Ministru jinforma lill- Kamra jekk sarux xi indaġini fuq in-numru ta' karti ta' identita' - madwar 20,000 - li ma ġġeddux?

Jista' jagħti ħjiel ta' x'inhi r-raġuni għaliex dawn il-karti ta' identita' kollha ma ġġeddux?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, jien ma nkunx informat b'dak li jaqa' taħt il-ġurisdizzjoni tal-Kummissjoni Elettorali jekk ma nitlobx l- informazzjoni.

Għalhekk jekk l-Onor.

Membru jrid xi informazzjoni li m'hijiex diġa' pubblika - jista' jkun li diġa' ppubblikata - jagħmilli d- domanda ħalli jien nirriferiha lill-Kummissjoni biex tagħtini l- informazzjoni.

BAĦRIJA - DAWL FIT-TOROQ

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid fejn intalab li jsir aktar dawl fit-toroq tal-Baħrija?

Meta saret kull talba?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): It-talbiet pendenti għal aktar dawl fil-Baħrija huma tnejn: 1.

Quddiem il-Knisja u 2.

Ħdejn il-Country View, Triq il-Girna.

Dawn it-talbiet saru kmieni matul is-sena 1995 u qed ikunu kkunsidrati flimkien ma' talbiet oħra.

DROGA - POLITIKA NAZZJONALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid kif se titmexxa l-istrateġija dwar il-politika nazzjonali fuq l-edukazzjoni dwar id-droga (National policy on drug education)?

Jista' l-Ministru jgħid jekk l-iskejjel privati u tal-Knisja humiex se jiġu mdaħħla f'dan il-proġett u jekk humiex se jiġu kkonsultati?

B'liema mod?

ONOR.

MICHAEL FALZON (Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani): Fid- 29 ta' Marzu 1996 sar colloquium għall-uffiċjali għolja tad-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni, counsellors, welfare officers, psikoloġi, esperti mill-Korp tal-Pulizija, SEDQA, mill-uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali, mid-Diviżjoni tas- Saħħa, Caritas u oħrajn biex isir studju dettaljat dwar l-ewwel draft tan- National Policy on Drug Education.

F'Mejju/Ġunju 1996 se jsiru diskussjonijiet mal-kapijiet ta' l-iskejjel.

Wara dawn it-taħdidiet hu maħsub li fis-sajf li ġej id-dokument jiġi finalizzat u ċċirkolat fl- iskejjel.

L-iskejjel privati kienu rappreżentati fil-colloquium u kienu mistiedna jagħtu l-veduti tagħhom ukoll, kemm waqt il-colloquium kif ukoll wara.

B'hekk hu maħsub li l-iskejjel privati wkoll iqisu din il-politika bħala tagħhom u jimplementawha huma wkoll.

MALTRATTAMENT TA' ANNIMALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li l-liġi li tipprovdi pieni għal maltrattament ta' annimali għadha in vigore dik ta' l-1935?

B'dik il-liġi x'inhi l-ogħla piena li jista' jeħel wieħed li jaħqar l-annimali?

Jista' l-Ministru jgħid jekk jaħsibx li wasal iż-żmien li din il-liġi tiġi aġġornata fuq linji moderni?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO (Ministru tal-Ġustizzja u Kultura): Il-liġi li tirigwarda s-suġġett mqajjem mill-Onor.

Interpellant hi it-Taqsima VIII tal-Kodiċi tal-liġijiet tal-Pulizija.

Din it-taqsima l-aħħar li ġiet emendata kien fl-1977.

Jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi suġġerimenti speċifiċi nitolbu jressaqhom għall-konsiderazzjoni.

VAT - SPETTURI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru tal-Finanzi: Minn mindu d-Dipartiment tal-VAT qed jibgħat lill- ispetturi tiegħu f'lokalitajiet imħabbra minn qabel, jista' l-Ministru jgħid: 1) F'liema lokalitajiet saru dawn l-ispezzjonijiet? 2) X'kienu l-irregolaritajiet prinċipali li ġew innotati? 3) Kien hemm bżonn li jittieħdu passi kontra xi sidien tal-ħwienet?

Fuq liema akkużi?

ONOR.

MICHAEL FALZON (f'isem il-Ministru tal-Finanzi): Ninforma lill- Onor. Interpellant li l-lokalitajiet li fihom saru spezzjonijiet imħabbra minn qabel kienu dawn:

Fit-8 u 9 ta' Frar Valletta Fit-16 u 17 ta' Frar Għawdex Fit-23 u 24 ta' Frar Ħamrun Fit-1 u 2 ta' Marzu Paola Fit-8 u 9 ta' Marzu Sliema

L-irregularitajiet prinċipali li ġew innotati u l-passi li ttieħdu kienu dawn:

Lokalita' Nru ta' Stabbilimenti Irregularitajiet Azzjoni iċċekkjati

Valletta 698 7 ħwienet ma ħarġux ċitazzjoni irċevuta

Għawdex 522 17-il ħanut ma ħarġux ċitazzjoni irċevuta

Ħamrun 677 6 ħwienet ma ħarġux ċitazzjoni irċevuta

Paola 699 9 ħwienet ma ħarġux ċitazzjoni irċevuta

Sliema 764 4 ħwienet ma ħarġux citazzjoni irċevuta

Dawk il-ħwienet li kienu magħluqa fid-dati msemmija li allura ma setax jittieħed X Reading mill-cash register tagħhom li juri kemm biegħu dak inhar, se jiġu kkontrollati aktar tard.

SAĦĦA - KAŻI TA' MENINGITE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Peress li f'xi pajjiżi qed jiġu rrapportati każi ta' meninġite - ftit jiem ilu ġie mħabbar li aktar minn 2000 ruħ mietu f'dawn l-aħħar ġimgħat f'Kano, fin-Niġerja - jista' l- Ministru jgħid x'passi ttieħdu mid-Dipartiment tas-Saħħa biex jiġi evitat kull ċans li din il-marda tidħol f'Malta?

F'Malta matul l-1995 u s'issa din is-sena, kemm kien hemm każi ta' mard tal-meningite?

Kien hemm imwiet?

Ta' liema etajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fuq rakkmandazzjonijiet ta' l- Għaqda Dinjija tas-Saħħa, persuni li jivvjaġġaw lejn pajjiżi fejn hemm riskju tal-Meningococcal Meningitis jingħataw tilqim kontra din il- kundizzjoni.

Dan japplika fil-każ attwali ta' l-epidemija tal-meninġite li hemm bħalissa fin-Niġerja.

Il-vaċċin jinkiseb mis-Sezzjoni tat-Tilqim fiċ- Ċentru tas-Saħħa tal-Floriana.

Waqt li t-tilqim ma jeliminax għal kollox ir-riskju ta' mard, ta' min isemmi wkoll li f'Malta, bħal f'ħafna pajjiżi żviluppati oħra, ikun hawn numru żgħir ta' każi ta' Meningococcal Meningitis matul is-sena.

Pero' dawn il-każi ma jseħħux f'epidemiji kbar bħal fl-Afrika minħabba ċirkostanzi differenti f'dak li hu sorveljanza ta' mard u kundizzjonijiet ambjentali.

Informat ukoll li f'Malta, mill-bidu tal-1995 sa' l-aħħar ta' Frar, 1996, ġew irrapportati 9 każi ta' meninġite ikkaġunata minn batterji.

Fl-istess perijodu kien hemm mewta waħda - persuna bl-eta' ta' 67 sena - minn meninġite ikkaġunata minn batterji.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, darba oħra wkoll kelli okkażjoni nitkellem fuq dan il-punt li se nsemmi; hawnhekk inħoss li d-Dipartiment tas-Saħħa qed jonqos meta qed iħalli dan it-taħwid f'moħħ in-nies rigward il-kwestjoni ta' meningitis.

Ma rridx inkun tekniku żżejjed, pero' hawn qed nitkellmu fuq tip ta' meninġite li hu rari ħafna f'pajjiżna u jidher li t-tilqima qed tiġi meħuda min-nies bħallikieku dan hu l-istess tip ta' meninġite bħal dik li ċerti tobba qegħdin iħajru lin-nies ilaqqmu lil uliedhom kontra tagħha - mentri din hija meninġite minn kawża totalment differenti.

Għalhekk jien inħoss li d-Dipartiment tas-Saħħa għandu jagħmel kampanja sempliċi fuq il-mezzi tax-xandir biex ineħħi l-għagħa u l- paniku li hawn fost xi nies li hawn xi epidemja tal-meninġite.

Tant hu hekk, li qed jiġu ħafna nies biex ilaqqmu lit-tfal tagħhom kontra l- meninġite u inutli nispejgawlhom li t-tilqima qiegħda kontra kwalita' waħda ta' meninġite u hemm ħafna iktar kwalitajiet ta' meninġite li m'hemmx mezzi kontra tagħhom.

Jiġifieri dan li qed insemmu hawnhekk m'għandu x'jaqsam assolutament xejn ma' dak it-tilqim li jingħata lit-trabi.

Għalhekk nitlob lill-Ministru jgħid jekk jaqbilx miegħi li d-Dipartiment tas-Saħħa għandu jagħmilha ċara fuq it-televiżjoni u l-mezzi l-oħra tax- xandir biex jgħarraf lill-pubbliku li hemm distinzjoni bejn kwalita' ta' meninġite u oħra u jgħarrfuh li t-tilqim li jingħata lit-tfal huwa għall- marda speċifika li tiġi mill-influwenza u li għandu jingħata biss lit-tfal ta' taħt il-ħames snin għax jidher li din il-marda għamlet ċerta impressjoni fuq il-biċċa kbira tan-nies.

Per eżempju, jekk xi tfal li jkunu l-iskola jkollhom jintbagħtu l-isptar minħabba l-meninġite, kulħadd jibda jaħseb li din il-marda se tittieħed mill-kumplament ta' l-iskola.

Għalhekk ikun tajjeb jekk il-Ministru jkun konxju ta' dawn l-affarijiet u l- istaff tekniku tiegħu jagħtuh parir biex jaraw kif se jipprovaw ineħħu din it-tensjoni mill-imħuħ tan-nies.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Hemm żewġ riflessjonijiet fuq din il-mistoqsija supplimentari.

L-ewwelnett ngħid iva, se nitkellem mad-Dipartiment tas- Saħħa bl-iskop li tingħata aktar informazzjoni lill-pubbliku fuq dan is- suġġett.

Fil-fatt Mr Speaker, l-informazzjoni li d-Dipartiment tas-Saħħa ta fuq din il-materja, tah b'mod kemm jista' jkun kalm għaliex kultant jista' jiġri li meta tagħti l-informazzjoni u tibni kampanja u ssemmi l- kondizzjoni tal-meninġite, minflok ma fil-fatt tkun qed tagħti informazzjoni biex tikkalma liċ-ċittadini li m'għandhomx għalfejn jallarmaw ruħhom jekk isegwu d-direttivi li jingħataw, ir-riżultat ikun l-oppost ta' dak mixtieq.

F'dan ir-rigward id- Dipartiment tas-Saħħa kien qiegħed jagħti informazzjoni fuq low profile basis għaliex din il-kondizzjoni ta' meningite f'pajjiżna qatt ma assumiet dawn il-proporzjonijiet epidemiċi.

Pero' naqbel ma' l-Onor.

Vella li għandna nsibu iktar opportunitajiet biex infiehmu lill-ġenituri li dan it- tilqim m'huwiex it-tilqim li rridu napplikaw għal kull suspett jew għal kull tip ta' kondizzjoni ta' meninġite imma hemm raġunijiet oħra għala wieħed jista' japplika dan.

Naturalment irridu noqogħdu attenti wkoll għaliex, per eżempju, jekk tara d-domanda ta' l-Onor.

Membru tara li din fiha nnifisha hija allarmista għaliex meta ssir riferenza għal pajjiżi fejn jiġu rapportati każi ta' meninġite - "ftit jiem ilu ġie mħabbar li mietu aktar minn 2,000 ruħ" - u npoġġuha fil-kontest ta' pajjiżna, kultant inkunu qed nagħtu lok għal ċerti diffikultajiet.

Jien fit-tweġiba li tajt - fil-fatt id-draft li bagħtuli erġajt bgħattu lura għax ħassejt li oriġinarjament ma kontx qiegħed nagħti informazzjoni kemm stajt - għamilt mezz biex ngħid: Ejja ma nimpressjonawx ruħna minn dawn it-tipi ta' figuri u ta' aħbarijiet li nisimgħu, għall- finijiet taċ-ċirkostanzi lokali tagħna.

Jien se nitkellem mat-tobba tad-Dipartiment tas-Saħħa dwar Il-kumment li għamel l-Onor.

Vella u se nara li ssir stqarrija biex dawn il-pariri li kien qed jagħti fil-Kamra nipprovaw infissruhom b'mod kemm jista' jkun ċar.

MR SPEAKER: Fil-qosor, l-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk tippermettili anke jien nixtieq nagħmel riflessjoni.

Ma rridx inkun tekniku imma dan it-tip ta' meninġite li qed nirreferu għalih fid-domanda huwa tip li jittieħed by droplet infection u llum bil-mezzi ta' ivvjaġġar moderni li jeżistu, huwa iktar faċli li nġorru l-mard.

Iktar ma jkollok postijiet magħluqa u ffullati, bħalma huma d- discos u s-cinemas, iktar huwa liable li l-mikrobu jinxtered.

Jien ma ngħidx li din id-domanda hija allarmista imma wieħed iriq joqgħod kawt fuqha għaliex insibu li kważi 50% tal-popolazzjoni normali, jġorru l- mikrobu fi griżmejhom, imbagħad taħt ċerti ċirkostanzi tista' żżid l- inċidenza li wieħed minn ma nafx kemm-il elf, jieħu l-marda.

GĦalhekk jien inħoss li d-Dipartiment tas-Saħħa għandu jkun kawt u attent għal min ikun ġej minn postijiet fejn hemm prevalenza iktar mis-soltu ħalli b'hekk nżommu ċerti kontrolli.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

KUMITATI PERMANENTI TAL-KAMRA

MR SPEAKER: Bħala President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal- Kamra nippreżenta l-Minuti kkonfermati tal-laqgħa Nru 20 ta' l-istess Kumitat Permanenti li saret fil-15 ta' April 1996.

L-Onor.

Joe Fenech.

ONOR.

JOE FENECH (President tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Mr Speaker, nippreżenta l-Minuti kkonfermati tal- 31 laqgħa tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi li saret fil-15 ta' April, 1996.

Nixtieq nirrapporta wkoll li l-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi approva b'emendi l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Periti - Abbozz Nru. 164.

MR SPEAKER: Grazzi.

Tqegħid ta' karti.

TQEGĦID TA' KARTI FUQ IL- MEJDA

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): F'isem il- Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Informazzjoni dwar l-istaff complement, reinstatement u riżenji fil- Korp tal-Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 32998.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ELEZZJONIJIET ĠENERALI

GENERAL ELECTIONS (AMENDMENT) BILL

L-Ordni għal Kumitat ġie moqri

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mid-29 ta' April, 1996.

Klawsola 23 - Emenda ta' l-artikolu 47 ta' l-Att prinċipali.

(Kont.)

Clause 23 - Amendment of section 47 of the principal Act.

(Cont.)

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-bieraħ ippreżentajt emendi għall- klawsola 23 u llum nistenna r-reazzjonijiet għalihom min-naħa tal-Gvern.

Kif spjegajt waħda mill-emendi li qed jiġu sottomessi hija ż-żieda tal- kelma "valida" wara l-kliem "karta ta' identita" għaliex fl-istess paragrafu (a) ta' l-artiklu 47 tal-liġi prinċipali hemm li fil-każ meta wieħed jiddistruġġi jew jitlef id-dokument tal-votazzjoni, dan għandu l- possibilita' mogħtija mil-liġi li jingħata dokument ieħor imma f'dak il-każ bilfors irid jippreżenta karta ta' identita'.

Din diġa' qiegħda fil-liġi u l-Oppożizzjoni qiegħda tissottometti li l-frażi "karta ta' identita'" għandha ssir "karta ta' identita' valida".

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif qal l-Onor.

Membru, hawnhekk qegħdin nitkellmu fil-każ ta' ħruġ ta' special voting document għal min ikun tilef, iddistruġġa jew b'xi mod ieħor ma baqax fil-pussess tal-voting document jew għal min jinħariġlu l-voting document wara li jkunu ħarġu l-voting documents oriġinali.

Il-liġi s'issa kienet tgħid li għandu jkun hemm kamra tal-votazzjoni li fiha jivvotaw dawk li jkollhom voting document speċjali.

L-esperjenza uriet li filwaqt li hemm bżonn li min ikollu voting document speċjali, ikun jidher ċar li dak il-voting document huwa speċjali - fil-każ ta' voting document li jkun qed jissostitwixxi ieħor ikun hemm il-kliem fuqu li huwa a special voting document - m'hemmx il-ħtieġa li jkun hemm kamra tal-votazzjoni għal min ikollu voting document speċjali.

Dan kemm għar-rigward ta' kontroll u kemm mill-fatt li mhux tajjeb li jkun hemm din il-kamra tal-votazzjoni għax l-esperjenza turi li n-numru ta' special voting documents ikun limitat ħafna - jista' jkun hemm sempliċement tnejn, tlieta, erbgħa jew ħamsa, jiġifieri dawn ma jkunux jammontaw għal mijiet - u peress li jkun hemm kaxxa tal-votazzjoni għal dawk il-ballot papers biss, dawk il-voti li jkunu ntefgħu jkunu faċilment identifikabbli għax in-numru ta' persuni li jkollhom id-dokument għal votazzjoni speċjali jkun limitat ħafna.

Għalhekk qed ngħidu li għandu jkun hemm il-kontroll billi ħdejn l-isem tal-persuna li jkun jidher fil-lista ta' dawk li huma intitolati għall-voting document, ikun hemm indikat li dik il-persuna għandha a special voting document u billi fil-voting document itself ikun hemm indikat li dak huwa a special voting document.

B'hekk ikun hemm il- kontroll sħiħ dwar kif inħareġ, għaliex inħareġ u lil min inħareġ l- ispecial voting document u jkun hemm kontroll għax fil-lista jidher l-isem ta' dik il-persuna u imbagħad il-karta tal-vot tintefa' fil-kaxex normali tal-voti.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Imma dik hija biss parti waħda mill- emenda.

Parti oħra mill-emenda tgħid:

"F'paragrafu (a) ta' l-artikolu 47 wara l-kliem "l-karta ta' identita'" żid il-kelma "valida".".

Din l-emenda tkompli mad-diskussjoni li saret il-bieraħ dwar il-kliem "karta ta' l-identita'" wżati fl-artiklu preċedenti.

Issa qed nitkellmu fuq dawk li jkunu qed jitolbu dokument għal vot speċjali u qed ngħidu li anke hawn, ladarba l-liġi titlob li qabel ma jingħata dokument għal vot speċjali wieħed bilfors irid juri l-karta ta' l-identita' - il-liġi tgħid hekk u se tibqa' tgħid - allura fil-liġi għandha tiżdied il-kelma "valida" wara l-kliem "karta ta' l-identita'".

Dik hija parti waħda mill-emenda.

Parti oħra mill-emenda tgħid li:

"F'kull każ meta jkun meħtieġ li dokument għall-votazzjoni jkun stampat għal darba oħra, ...".

Meta jkun stampat dokument għall-votazzjoni jkun hemm ordni numeriku u kontroll assolut fuq id-dokumenti li jkunu qed jiġu stampati.

F'każ li wara li dokument għall-votazzjoni jkun ġie stampat oriġinarjament u għal xi raġuni jew oħra jkun ġie mislaid - seta' ġie mqatta' jew mitluf mill- elettur - u jerġa' jiġi stampat dokument għall-votazzjoni ieħor, aħna qed nissottomettu li f'dan il-każ għandu jkun hemm immarkat "Reprint" fuq it- tieni dokument għall-votazzjoni biex meta l-aġenti tal-partiti jiċċekkjaw ikunu jistgħu jikkonstataw li dak huwa t-tieni issue ta' l-istess dokument.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Rigward il-valid identity card, il-pożizzjoni tal-Gvern hi magħrufa u anke f'dan il-każ, anzi iktar u iktar f'dan il-każ, m'hemmx il-ħtieġa tagħha.

Għar-rigward it-tielet parti ta' l-emenda fejn qed jingħad li għandu jkun hemm kelma "Reprint" stampata fuq id-dokument, diġa' saret emenda f'dak is- sens proprju fil-klawsola 22 ta' dan l-Abbozz ta' l-Liġi li qed iżżid subartikolu (10) ta' l-artikolu 46 tal-liġi prinċipali.

Fil-fatt fost affarijiet oħra s-subartikolu (10) jgħid li:

"Kull dokument li jiġi hekk stampat mill-ġdid għandu jkollu l-kelma 'REPRINT' tidher fuqu, sakemm din il-kelma ma tkun tgħatti b'ebda mod xi biċċa mit-tagħrif li jkun hemm fuq id-dokument.".

Jiġifieri din diġa' pprovdejna għaliha.

Din hija waħda mir- rakkmandazzjonijiet tal-Kummissjoni ppreseduta mill-iSpeaker Gonzi u ġiet imdaħħla fl-artikolu ta' qabel dan li qed niddiskuti.

Sur President, aħna m'aħniex naqblu ma' l-ewwel parti ta' l-emenda li ġiet proposta għal din il-klawsola; it-tieni parti ta' l-emenda hija biss enumerazzjoni, imbagħad dik il-parti li tirrigwarda l-kelma "Reprint" sabiex tkun stampata fuq id-dokument tal-votazzjoni, diġa' ġiet inkluża - għadni kif tajt tweġiba fuqha issa - u kif diġa' għidt dik il-parti dwar il-karta ta' l-identita' m'hijiex aċċettabbli.

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

L-emenda "R" m'għaddietx.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 23.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 23 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 24 - Emenda ta' l-artikolu 48 ta' l-Att prinċipali.

Clause 24 - Amendment of section 48 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Klawsola 24 hija konsegwenzjali għall-klawsola li għadna kif approvajna.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Klawsola 24 li qed jipproponi l-Gvern telimina l-ħtieġa li min għandu dokument għall-votazzjoni speċjali jivvota f'kamra li tkun destinata lilu mill-Kummissjoni Elettorali.

L-emendi li għamel il-Gvern għall-klawsola preċedenti li l-Oppożizzjoni opponiet għalihom, kienu jeliminaw il-ħtieġa li tiġi destinata kamra speċifika fejn issir il-votazzjoni - kamra mhux kaxxa - għal dawk li għandhom dokument għall-votazzjoni speċjali.

Aħna jidhrilna li l-klawsola 24 m'għandhiex tiġi aċċettata minn dan il-Kumitat għax telimina l-ħtieġa li tiġi ndikata mill-Kummissjoni kamra fejn wieħed għandu jivvota.

Kif għidt diġa', m'aħniex nitkellmu fuq kaxxa imma fuq kamra u allura l-argument li nġab għar-rigward ta' l-artiklu preċedenti fejn intqal li jekk ikun hemm tnejn jew ftit min-nies li għandhom dokument għall-votazzjoni speċjali, dawn jistgħu jiġu identifikati u allura l-vot tagħhom jista' jsir magħruf, ma tapplikax għax dawn jivvotaw f'kamra u mhux f'kaxxa differenti.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-proċess kollu li qed inbiddlu huwa eżattament biex dawn in-nies ma jivvotawx f'kaxxa u f'kamra speċjali, kif tgħid il-liġi sal-lum.

Dan qed isir anke għall-finijiet prattiċi għax kien jiġri li biex jibda l-għadd tal-voti ...

Aħna qed ngħidu li l-iskop jintlaħaq xorta waħda mingħajr ebda diffikulta' u mingħajr ma b'xi mod jitnaqqsu t-trasparenza u l-kontroll tal-proċess jekk il-vot jintefa' fil- kaxex normali.

Imma meta wieħed imur biex jitfa' l-vot, ikun hemm il- kontroll kemm minħabba li fil-lista tal-persuni intitolati għall-vot ikun hemm indikat fuqha li dak għandu dokument speċjali, kif ukoll peress li fid- dokument tal-votazzjoni li huwa jikkonsenja lill-assistant commissioners, ikun hemm indikat fuqu li dak huwa dokument speċjali.

Il-ħtieġa li l- ballot paper li ma jkollha l-ebda indikazzjoni fuqha dwar dan, tintefa' f'kamra differenti, m'hix neċessarja.

Fil-fatt jien informat li din il- prattika diġa' ġiet applikata fl-imgħoddi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Oriġinarjament meta saret il-liġi, ir- raġuni li kienet inġabet kienet li hawnhekk qed nitkellmu fuq persuna li se tingħata t-tieni dokument għall-votazzjoni u fuq l-informazzjoni u l- ġurament li ħadet hi, il-Kummissjoni taċċetta li l-ewwel dokument għall- votazzjoni ta' dik il-persuna huwa distrutt jew inkella mislaid.

Jekk id- dokument huwa distrutt il-periklu ma jeżistix imma jekk huwa mislaid, dan jista' jimplika li qiegħed fil-pussess ta' xi ħaddieħor.

Meta elettur kien jingħata t-tieni dokument għall-votazzjoni, dak li nsejħulu dokument għall- votazzjoni speċjali, il-Kummissjoni mill-ewwel kienet taqta' l-isem ta' dak l-elettur minn fuq il-lista ta' eletturi li se jivvotaw f'dik il-kamra ħalli min seta' akkwista abbużivament id-dokument għall-votazzjoni li kien mislaid u jmur bid-dokument oriġinali li hu seraq jew ġab għandu b'abbuż, sabiex jivvota f'dik il-kamra, l-assistenti kummissjonarji kienu jindunaw u jaqbduh mill-ewwel għax ismu jkun maqtugħ minn fuq il-lista.

Issa jekk ma nagħmlux hekk, x'se jiġri?

Jekk min ikollu d-dokument għall-votazzjoni oriġinali jilħaq imur biex jivvota bih abbużivament, dan jiġi aċċettat mill- assistenti kummissjonarji u l-persuna li tippersonifika lill-elettur li tiegħu kien id-dokument għall-votazzjoni, titfa' l-vot tagħha.

Imbagħad meta l-persuna reali in the second instance tmur bid-dokument għall- votazzjoni speċjali fl-istess kamra, jinstab li dik diġa' vvotat bil- konsegwenza li l-votant ġenwin jiġi mpedut milli jivvota għax għalkemm dan ikollu dokument għall-votazzjoni speċjali, id-dokument għall-votazzjoni oriġinali jkun diġa' ssarraf u jkun diġa' ntefa' fil-kaxxa tal-voti.

GĦalhekk dan jew jiġi mpedut milli jivvota bir-riżultat li tkun ivvotat il- persuna li tkun abbużat, jew inkella jitħalla jivvota u jkun hemm vot żejjed.

L-iskop li l-leġislatur ħaseb biex jinqatgħu mil-lista oriġinali dawk li jkun ingħatalhom dokument għall-votazzjoni speċjali, u jivvotaw f'kamra oħra huwa sabiex ir-red light ikun diġa' mogħti lill-assistenti kummissjonarji; imma issa din il-prekawzjoni se titneħħa.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-punto di partenza hu li fil-kamra tal- votazzjoni jkun hemm il-lista ta' min hu intitolat li jivvota f'dik il- kamra u against the name ta' xi ħadd li jgħid li tilef il-vot jew iddistruġġih u nħariġlu special voting document ikun hemm imniżżel minn qabel ma tibda l-elezzjoni li dik il-persuna għandha a special voting document.

Għalhekk il-kontroll ma jsirx billi titfa' l-ballot paper x'imkien ieħor, imma billi meta wieħed imur jivvota l-assistant commissioners jiċċekkjaw jekk ismu jidhirx fuq il-lista tan-nies intitolati biex jivvotaw u jekk persuna tkun tilfet il-vot u jinħarġilha dokument ieħor, din tkun indikata fil-lista, jiġifieri jekk xi ħadd imur biex jivvota bid-dokument oriġinali, jinqabad.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 24.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 24 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 25 - Emenda ta' l-artikolu 49 ta' l-Att prinċipali.

Klawsola 25 - Amendment of section 49 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Klawsola 25 qed temenda section 49 tal-liġi prinċipali u tirrifletti s-suġġeriment li hemm fil-paragrafu 28 tal- Kummissjoni Gonzi.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Is-subartiklu 49 (1) tal-liġi kif inhu llum jgħid li: "Mhux aktar tard minn tlett ijiem qabel il-bidu tal-votazzjoni, il- Kummissjoni għandha tieħu ħsieb li tippubblika fil-Gazzetta tal-Gvern in-numru ta' poloz tal-votazzjoni stampati għal kull distrett elettorali u n-numru li jkun se jitqassam f'kull kamra tal-votazzjoni individwali.".

Issa l-gvern qed jipproponi li minflok il-kliem "mhux aktar tard minn tlett ijiem qabel," jidħlu l-kliem "Il-Kummissjoni għandha kemm jista' jkun prattikament fil-qrib tal-jum tal-votazzjoni", jiġifieri minflok ma tkun tassattiva "mhux aktar tard minn tlett ijiem" tiġi tgħid "kemm jista' jkun".

B'hekk se nagħtu leeway ikbar lill-Kummissjoni.

Imbagħad din il- klawsola tkompli tgħid:

"Il-Kummissjoni għandha kemm jista' jkun prattikament fil-qrib tal-jum tal-votazzjoni tistampa dak l-għadd tal-poloz tal-votazzjoni daqskemm jista' jenħtieġ għall-votazzjoni f'dik l-għamla u fuq dak il-materjal skond kif jista' jiġi provdut f'dan l-Att u mhux iktar tard minn jumejn qabel";

Mela hawnhekk varja ż-żmien u daħal ukoll l-element ta' "dik l-għamla u fuq dak il-materjal skond kif jista' jiġi provdut f'dan l-Att" li qabel ma kenux jeżistu fis-subartiklu 49 (1).

It-tieni parti tal-klawsola tapplika għas-subartiklu 49 (6) fejn minflok il-kliem "jista' jiġi stampat" qed ngħidu li għandhom jidħlu l-kliem "għandu jiġi stampat".

Subartiklu 49 (6) kien jgħid hekk:

"Jekk mogħti mill-partit li miegħu jkun jagħmel, jista' jiġi stampat fuq il-polza quddiem l-isem ta' kull kandidat li jkun jagħmel ma' dak il-partit kull badge jew distintiv, approvat mill-Kummissjoni ...".

Mela issa minflok "jekk mogħti mill-partit li miegħu jkun jagħmel, jista' jiġi stampat" qed nipproponu li jsir tassattiv u jiġi jgħid "għandu jiġi stampat".

Mela jekk il-partit jagħti badge jew distintiv, f'dak il-każ il- Kummissjoni ma tistax tgħid li dik hija fakultattiva għaliha imma hija obbligatorja fuqha.

L-Oppożizzjoni taqbel ma' din l-emenda imma qed tissuġġerixxi emenda għall-artiklu 50 tal-liġi prinċipali - l-artiklu immedjatament wara dan.

Billi l-Gvern mhux qed jemenda l-artiklu 50, inkludejt l-emendi li l- Oppożizzjoni qiegħda tissuġġerixxi għall-artiklu 50 biex jiġu kkonsidrati issa għax inkella ma jkollhiex l-okkażjoni li tressaqhom.

Jien nista' naqra dawn l-emendi u mbagħad is-Sedja tiddeċiedi jekk humiex rilevanti u jekk jistgħux jiġu aċċettati.

Jidhirli li s-Sedja diġa' kellha prior notice tagħhom għax il-bieraħ ingħatat il-verżjoni bl-Ingliż ta' l-emendi li ġew inkorporati f'emenda waħda u li se naqra issa.

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"S" (1) Klawsola 25 għandha tiġi enumerata subklawsola (1).

(2) Minnufih wara subklawsola (1) daħħal din is-subklawsola ġdida, enumerata subklawsola (2), kif ġej:

"(2) L-artikolu 50 ta' l-Att prinċipali għandu jiġi emendat kif ġej:

(a) minflok is-subartikolu (2) tiegħu għandu jidħol is-subartikolu ġdid li ġej:

"(2) Il-Kummissjoni għandha żżomm il-pakketti kollha f'kamra li tigi ssiġillata bl-istess mod u flimkien mal-kaxex tal-votazzjoni kif provdut fis-subartikolu (2) ta' l-artikolu 69 ta' dan l-Att.

Fil-jum li jiġi minnufih qabel il-jum stabbilit għall-votazzjoni, il-pakketti għandhom jinġarru lejn id-diversi postijiet ta' votazzjoni flimkien mal-kaxex tal-votazzjoni; b'dan li l-pakketti għall-votazzjoni f'Għawdex għandhom jinġarru mal-kaxex tal-votazzjoni għal Għawdex kif provdut fis-subartikolu (2) ta' l-artikolu 69 ta' dan l-Att.

Il-partiti politici għandhom jingħataw l-istess faċilitajiet biex jivverifikaw il-pakketti u jakkumpanjawhom lejn il-postijiet tal- votazzjoni flimkien ma' u bħal ma għandhom għal kaxex tal-votazzjoni kif provdut fit-tieni u t-tielet paragrafu tas-subartikolu (2) ta' l- artikolu 69 ta' dan l-Att.";

(b) is-subartikolu (3) tiegħu għandu jigi enumerat mill-ġdid bħala subartikolu (4) tiegħu; u

(c) minnufih wara s-subartikolu (2) tiegħu għandu jidħol dan is- subartikolu ġdid li ġej:

"(3) Wara l-ġarr tagħhom lejn il-postijiet tal-votazzjoni il-pakketti għandhom jitqiegħdu kollha f'kamra li tigi ssiġillata bl-istess mod u flimkien mal-kaxex tal-votazzjoni ssiġillati kif provdut fis- subartikolu (3) ta' l-artikolu 69 ta' dan l-Att, u jigu kunsinnati lill-Assistenti Kummissjonarji fil-jum stabbilit għall-votazzjoni meta tinfetaħ il-kamra biex jitqassmu l-kaxex tal-votazzioni fid-diversi kmamar tal-votazzioni.

Il-partiti politici għandhom jingħataw l-istess faċilitajiet biex jivverifikaw il-pakketti u l-kunsinna tagħhom lill-Assistenti Kummissjonarji flimkien ma' u bħal ma għandhom għal kaxex tal- votazzjoni kif provdut fit-tieni paragrafu tas-subartikolu (3) ta' l- artikolu 69 ta' dan l-Att.".

"S" (1) Clause 25 is to be renumbered subclause (1).

(2) Immediately after subclause (1) insert the following new subclause renumbered (2):

"(2) Section 50 of the principal Act shall be amended as follows:

(a) The present subsection (2) thereof is to be replaced by the following: "(2) The Commission is to keep all the ballot paper packets in a room which is to be sealed in the same manner as outlined in subsection (2) of section 69 of this Act; and this together with the ballot boxes as also provided for in the said subsection (2) of section 69 of this Act.

On the day immediately prior to the day of the poll, the said packets together with the ballot boxes, are to be transported to the various polling places; saving however the fact, that the ballot paper packets to be used for the poll in Gozo are to be transported with the ballot boxes to be used in Gozo, as provided for in subsection (2) of section 69 of this Act.

The political parties are to be given the same facilities to verify the said packets and to accompany them during their transportation to the various polling places together with the ballot boxes, as they are offered for the transportation of ballot boxes, as provided for in the second and third paragraphs of subsection (2) of section 69 of this Act.";

(b) The present subsection (3) is to be re-numbered as subsection (4) thereof; and

(c) Immediately after subsection (2), the following new subsection is to be added:

"(3) After their having been transported to the various polling places the ballot paper packets are to be kept in one room together with the sealed ballot boxes, which room is to be sealed as provided for in subsection (3) of section 69 of this Act, and then these are to be handed over to the Assistant Commissioners on the day of the poll, when the said room is opened in order that the various ballot boxes be distributed to the various polling booths.

The political parties are to be offered the same facilities to verify such packets and to supervise their handing over to the Assistant Commissioners, as they are allowed in respect of the ballot boxes, as provided for in the second paragraph of subsection (3) of section 69 of this Act.".

Mr Chairman, nitolbok tgħid jekk din l-emenda għandhiex tiġi diskussa f'dan l-istadju.

THE CHAIRMAN: Sussegwentement għar-ruling li kont tajt fil-bidu ta' dan il-Kumitat peress li l-klawsola li qed niddiskutu tirrigwarda artiklu 49 tal-liġi u din l-emenda tittratta l-artiklu, din l-emenda m'għandhiex tiġi diskussa għalissa imma wara li jkunu għaddew il-klawsoli l-oħra kollha.

Għaldaqstant l-emenda "S" mhijiex aċċettata.

Hemm aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'hemmx rimarki, jiena fhimt li l-Oppożizzjoni qed taqbel mal-klawsola 25.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 25.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 25 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-abbozz ta' liġi.

Klawsola 26 - Emenda ta' l-artikolu 51 ta' l-Att prinċipali.

Clause 26 - Amendment of section 51 of the principal Act.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naħseb li jkun aħjar jekk in-naħa ta' l- Oppożizzjoni jagħmlu l-kummenti tagħhom sabiex inkun nista' nara fejn naqblu u fejn ma naqblux.

Prattikament l-emendi kollha huma konsegwenzjali għar-rakkmandazzjonijiet tal-Kummissjoni Gonzi; huma kollha tekniċi.

Jekk hemm xi kummenti negattivi jew kummenti li jirrikjedu xi spjegazzjoni nkun nista' nirreaġixxi għalihom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, l-Oppożizzjoni ma toġġezzjonax għal dawn l-emendi li qed iressaq il-Gvern, pero' naħseb li l-Kumitat għandu jiġi mogħti r-raġunijiet għaliex il-Gvern qed iressaqhom.

Dawn l-emendi jirrigwardaw in-nomini tal-kandidati.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Trid terġa' tifhem preċiż x'jimplika kull artiklu.

Fil-fatt dan inkunu eżaminajnih - kif eżaminajtu jien - żmien ilu qabel ma ġejna biex niddiskutu dan l-Abbozz u trid tiffriska l-memorja fuq kull punt tekniku.

Bir-rispett kollu lejn kulħadd ma naħsibx li l-kumitat għandu interess isegwi fid-dettall emenda teknika.

Jekk hemm xi diffikulta', nista' nagħmel xi emendi, imma l-bqija ma naħsibx li huwa neċessarju li noqogħdu ngħidu x'qed ibiddel teknikament kull artiklu.

Jien qed nifhem li l-Oppożizzjoni m'għandhiex diffikulta' għar-rigward ta' dawn l-emendi, imma jekk għandha xi diffikulta' partikolari jien nipprova nispjegaha imbagħad jekk ma nkunx f'pożizzjoni li nispjegaha, nieħu parir jien ukoll.

Irrid ngħid li dwar dan sar eżami fid-dettall meta ġie ppreparat l-Abbozz ta' Liġi, l-Oppożizzjoni ppreparat Abbozz ta' Liġi hi stess u allura diġa' nafu x'aħna niddiskutu, pero' huwa diffiċli ħafna li toqgħod tispjega kull klawsola b'mod li ma tiżbaljax.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-artiklu 51 li qed jiġi emendat jirrigwarda nomina ta' kandidati u jgħid kif għandha ssir l-applikazzjoni ta' kull kandidat, kif jiġi nominat bil-miktub, il-formula li għandu jimla, li jrid ikollu almenu l-firma ta' mhux inqas minn erba' eletturi reġistrati fid-distrett elettorali li għalih il-kandidat ikun nominat u fejn għandha tiġi kunsinnata din il-formula.

Is-subartiklu 51 (1) mhux qed jiġi emendat.

Is-subartiklu 51 (2) jgħid li:

"Minnufih wara li l-formula tan-nomina tiġi kkunsinnata lill- Kummissjoni, l-isem tal-kandidat għandu jiġi mwaħħal fid-daħla tal- Uffiċċju Elettorali b'indikazzjoni tad-distrett li għalih il-kandidat ikun ġie nominat.".

Issa miegħu il-Gvern qed iżid li:

"Il-kunsinna tal-formula tan-nomina lill-Kummissjoni u l-aċċettazzjoni tal-kunsinna mill-Kummissjoni ma għandhiex minnha nnifisha tindika l- validita' tan-nomina u l-Kummissjoni ma għandha tagħmel ebda dikjarazzjoni dwar dan ħlief li tgħarraf lill-kandidat b'dan u tirċievi l-kunsinna tal-formula u tad-depositu, jekk ikun hemm, u tagħti r-riċevuta dovuta.".

M'hemm l-ebda oġġezzjoni għal din il-proposta, iżda fl-opinjoni tiegħi din għandha ssir għas-subartiklu 51 (1) u mhux wara s-subartiklu 51 (2) għax dan is-subartiklu jitkellem biss dwar fejn għandu jitwaħħal l-isem tal- kandidat li jitfa' l-applikazzjoni; imma din m'hijiex ta' importanza.

Din il-klawsola temenda wkoll is-subartiklu 51 (3) li jgħid:

"Tista' ssir oppożizzjoni għal nomina minħabba li fiha d-deskrizzjoni tal-kandidat ma tkunx biżżejjed sabiex jiġi identifikat, minħabba li l- formula tan-nomina ma tkunx magħmula jew ma tkunx ġiet ikkunsinnata skond id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att jew minħabba li l-kandidat ikun ġa ġie nominat għal żewġ distretti elettorali:".

Issa l-Gvern qed jgħid li minnufih wara l-kliem "nomina minħabba li" għandhom jidħlu l-kliem "il-kandidat ma jkunx reġistrat bħala elettur fir- Reġistru Elettorali l-aħħar pubblikat jew li".

Mela tista' ssir oppożizzjoni għan-nomina minħabba li l-kandidat ma jkunx reġistrat bħala elettur fl-aħħar pubblikazzjoni tar-Reġistru Elettorali.

Issa dan ifisser - skond kif naħseb jien - li strettament l-Onor. de Marco tista' ssirlu oppożizzjoni jekk jipprova joħroġ bħala kandidat fid-distrett ta' Tas Sliema għaliex m'huwiex reġistrat hemmhekk bħala elettur.

Jien ma nafx jekk din hijiex intiża apposta biex ma jsirux ċerti nomini.

Il-qofol huwa li l-kandidat "ma jkunx reġistrat bħala elettur fir-Reġistru Elettorali l- aħħar pubblikat".

Jien ma nafx jekk hemmx ipprovdut, una volta li tidħol din l-emenda, li kandidat li jikkontesta l-elezzjoni fuq żewġ distretti jistax titlob li jkun fuq iż-żewġ distretti.

Ma nafx jekk din l- eventwalita' hijiex provduta.

L-emenda tgħid li waħda mill-oġġezzjonijiet hija li jekk kandidat ma jkunx fil-lista elettorali tad-distrett tiegħu, tista' ssir oppożizzjoni għalih.

Issa aħna għandna kandidati li joħorġu fuq żewġ distretti.

Din l-eċċezzjoni hija koperta fil-każ ta' kandidat li qed jikkontesta żewġ distretti?

Jekk m'hijiex provduta, din l-emenda timplika li kandidati ma jistgħux joħorġu aktar fuq żewġ distretti.

Din hija l-intenzjoni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: M'iniex nifhem.

Jien ħsibt li mhux se jkun hemm diffikultajiet, pero' jekk hemm xi diffikultajiet jien nissuġġerixxi li neħduhom emenda emenda.

Jekk jogħġbok għidli għal-liema emenda qed tirreferi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Paragrafu (b) tal-klawsola 26 jgħid:

"fis-subartikolu (3) tiegħu, minnufih wara l-kliem "nomina minħabba li" għandhom jidħlu l-kliem "l-kandidat ma jkunx reġistrat bħala elettur fir-Reġistru Elettorali l-aħħar pubblikat jew li".

Mela żdiedet skwalifika oħra għax qabel dan is-subartikolu kien jgħid:

"Tista' ssir oppożizzjoni għal nomina minħabba li fiha d-diskrezzjoni tal-kandidat ma tkunx ..."

- issa bejniethom se ndaħħlu l-ewwel kontinġenza, jiġifieri jekk ma jkunx fil-lista elettorali tad-distrett.

Issa jien qed ngħid li billi għandna kandidati li joħorġu fuq żewġ distretti ...

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Skużi, imma "ma jkunx fid-distrett" qed iżżidha int.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa ġejja taqra:

"Tista' ssir oppożizzjoni għan-nomina minħabba li l-kandidat ma jkunx reġistrat bħala elettur fir-Reġistru Elettorali l-aħħar pubblikat jew li fiha d-deskrizzjoni tal-kandidat ...".

U tkompli.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Imma hawn fejn qed tinterpretaha ħażin.

Mhux "reġsitrat fid-distrett" imma reġistrat "fir-Reġistru Elettorali".

Id- distrett m'għandux x'jaqsam.

Jiġifieri l-importanti hu li huwa elettur.

Jekk m'intix fir-Reġistru Elettorali ma tistax tkun kandidat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: X'jiġifieri?

Ma tkunx fid-distrett.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Le, allaħares.

Mela l-kandidat bilfors ikun mid-distrett?

Kandidat jista' jkun minn fejn ikun.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kollox sew, mela d-diffikulta' li kont qed nipprospetta ma teżistix għaliex ma tridx tispeċifika d-distrett.

Mela allura l-Onor. de Marco m'għandux għalfejn jinkwieta!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Hekk jidhirli jien, pero' mhux hu biss; anke l- Onor. Sant jekk joħroġ għall-ewwel distrett.

Kien qiegħed jinterpretaha li l-Onor. de Marco ma jistax joħroġ fuq Tas Sliema għax mhux reġistrat hemm, pero' issa ndunajna li kienet interpretazzjoni żbaljata.

Pero' mhux l- Onor. De Marco biss, imma kull min joħroġ fuq żewġ distretti.

Allura jien ma nistax noħroġ fuq il-Mosta!?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa permezz ta' din il-klawsola qed jiżdiedu erba' subartikoli ġodda, jiġifieri subartikolu (6), (7), (8) u (9).

Jien naħseb li jkun tajjeb li wieħed jgħid x'jgħidu dawn is- subartikoli.

Subartikolu (6) jgħid li meta jkun hemm oppożizzjoni l-Kummisjoni għandha tistabbilixxi data għas-smigħ ta' dik l-oppożizzjoni u tgħarraf bil-miktub lill-kandidat li dwaru saret l-oppożizzjoni.

Subartikolu (7) jgħid li kull oppożizzjoni għan-nomina ta' kandidat għandha tiġi deċiża mhux iktar tard minn jumejn wara l-iskadenza taż-żmien mogħti b'dan l-Att għall-għemil ta' kull oppożizzjoni, jiġifieri within two days.

Subartikolu (8) jgħid li l- Kummissjoni għandha mill-inqas jumejn qabel ma tagħti d-deċiżjoni tagħha tħabbar pubblikament il-ħin u d-data meta tkun se tagħti d-deċiżjoni tagħha, liema deċiżjoni tingħata bil-miktub u l-aħħar subartikolu jgħid li meta d-deċiżjoni ma tkunx waħda favur l-oppożizzjoni - mhux favur l- Oppożizzjoni Laburista imma favur min qed jagħmel l-oppożizzjoni għall- kandidat, jiġifieri jista' jkun kandidat Laburista li qed issir oppożizzjoni għalih - din tkun finali.

Meta d-deċiżjoni tkun waħda favur l-oppożizzjoni, il-kandidat jista' jikkontestaha billi jippreżenta rikors ta' kontestazzjoni mal-Kummissjoni quddiem il-Qorti ta' l-Appell.

Mela hawn rimedju ġdid li min jiġi skwalifikat għaliex tkun ġiet milqugħa l- oppożizzjoni li saret għan-nomina tiegħu, għandu d-dritt li jmur quddiem il-Qorti ta' l-Appell.

Il-Qorti għandha tisma' dak ir-rikors b'urġenza u għandha tiddeċidi qabel iż-żmien kontemplat f'artikolu 29 ta' dan l-Att.

Jiġifieri qabel ma jibda l-istampar tal-poloz tal-votazzjoni għaliex jekk għandu jiġi nkluż - f'każ li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni tinbidel u l- kandidat jiġi aċċettat - għandu jidħol fil-polza tal-votazzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, dawn l-artikoli qed jattwaw rakkmandazzjonijiet li hemm f'paragrafu 30 tar-rapport tal-Kummissjoni, għalhekk jien ma nafx kemm huwa utili li nitkellmu b'mod dettaljat fuq kull artikolu, pero' nixtieq li nissimplifikaw l-affarijiet billi nagħti spjegazzjonijiet fejn hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 26.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 26 għaddiet nem. con. u kienet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 27 - Emenda ta' l-artikolu 53 ta' l-Att prinċipali.

Clause 27 - Amendment of section 53 of the principal Act.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, din hija emenda konsegwenzjali għall-emendi li diġa' saru fejn neħħejna l-konċett ta' working days.

Jiġifieri issa l-liġi m'hijiex qed titkellem iktar fuq "working days" imma fuq "days"u allura qed inneħu l-kelma "tax-xogħol".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, l-emenda hija għar-rigward ta' l-artikolu 53 fejn jistipula li meta ma jsirux nomini għal xi distrett elettorali l-Kummissjoni trid toħroġ rapport fil-Gazzetta tal-Gvern u f'dak il-każ il-President jista' joħroġ Writ ġdid għall-elezzjoni għal dak id-distrett.

THE CHAIRMAN: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 27.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 27 għaddiet nem. con. u kienet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 28 - Emenda ta' l-artikolu 55 ta' l-Att prinċipali.

Clause 28 - Amendment of section 55 of the principal Act.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, din il-klawsola temenda l- artikolu 55 tal-Liġi prinċipali li jgħid li:

"Kandidat jista', fiż-żmien stabbilit għan-nomina, iżda mhux iżjed tard minn sitt sigħat qabel ma jagħlaq iż-żmien hawn fuq imsemmi, jirtira l-kandidaturi tiegħu...".

f'din l-emenda, li hija wkoll suġġeriment tal-Kummissjoni, m'hemmx din in- neċessita' li min irid jirtira l-kandidatura tiegħu jrid jirtiraha sitt sigħat qabel ma jagħlqu n-nominazzjonijiet.

Dan jista' jirtira n-nomina tiegħu fi żmien utili biex il-proċess elettorali jkun jista' jkompli.

Is- suġġeriment li sar mill-Kummissjoni Gonzi kien li "kandidat għandu jkollu l- fakulta' li jkun jista' jirtira n-nomina tiegħu sa għaxart ijiem qabel il- ġurnata ta' l-elezzjoni ġenerali" u għalhekk qed nipproponu l-emenda kif suġġerita mill-Kummissjoni.

THE CHAIRMAN: Aktar rimarki?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, l-Oppożizzjoni tixtieq tressaq emenda għall-artiklu 56 tal-liġi prinċipali u se naqraha:

"T" (1) Klawsola 28 għandha tiġi numerata subklawsola (1).

(2) Immedjatament wara subklawsola (1) għandha tidħol din is- subklawsola:

"(2) Fis-subklawsola (1) ta' l-artikolu 56 ta' l-Att prinċipali minnufih wara l-kliem "bil-mod stabbilit f'dan l-Att" għandhom jidħlu l-kliem:

"L-Assistenti Kummissjonarji għandhom ikunu maħtura minn fost l- eletturi li isimhom jidher fl-aħħar Reġistru Elettorali u għandhom ikunu kwalifikati biex jaqdu d-dmirijiet tagħhom skond il-Liġi Elettorali."".

"T" (1) Clause 28 is to be renumbered subclause (1).

(2) Immediately following subclause (1) add the following subclause:

"(2) In subsection (1) of section 56 of the principal Act, immediately after the words "in the manner herein prescribed", insert the following:

"The Assistant Commissioners are to be appointed from amongst the voters whose names appear on the last Electoral Register, and who are to be sufficiently qualified in order to properly carry out their duties in terms of the Electoral Law."".

Mr Chairman nixtieqek tgħidli jekk nistgħux nitkellmu fuq din l-emenda f'dan l-istadju.

Din l-emenda tgħid li kif isem ta' kandidat irid jidher fir-Reġistru Elettorali, hekk ukoll l-ismijiet ta' assistenti kummissjonarji għandhom ikunu mniżżla fir-Reġistru Elettorali.

THE CHAIRMAN: Peress li din l-emenda ma tirrigwardax l-artikolu 55 li qed jiġi emendat permezz ta' klawsola 28, l-emenda mmarkata "T" m'hijiex aċċettata u nissuġġerixxi li titressaq aktar tard.

Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 28.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 28 għaddiet nem. con. u kienet ordnata biex issir parti mill- Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 29 - Emenda ta' l-artikolu 57 ta' l-Att principali.

Clause 29 - Amendment of section 57 of the principal Act.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Klawsola 29 fiha tliet paragrafi li qed jemendaw artiklu 57 tal-liġi prinċipali.

Rigward dak li hemm imsemmi fil-paragrafu (a) tal-klawsola 29 din tirrifletti dak li ġie rakkommandat f'paragrafu 33 tar-rapport maħruġ mill-Kummissjoni Gonzi.

Ir-rakkmandazzjoni tal- Kummissjoni tgħid hekk: "Il-partiti politiċi għandhom jissottomettu lista bl-ismijiet tal- persuni nominati minnhom bħala assistenti kummissjonarji elettorali u lista oħra bl-ismijiet ta' persuni nominati bħala riżervi.

Il-partiti għandhom ikollhom ukoll id-dritt li jispeċifikaw l-ismijiet fil-listi ta' dawk il-persuni li jkunu ġew nominati biex iservu f'postijiet ta' votazzjoni ta' l-anzjani.

Il-partiti jkunu jistgħu jagħżlu u jissottomettu dawn il-listi bil-miktub jew f'forma elettro- manjetika.".

Prattikament l-emenda li qed nipproponu tinkorpora dak li għadni kif qrajt.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Mr Chairman, għal din il-klawsola se nipproponi din l-emenda:

"U" (1) Fis-subklawsola (b) tal-klawsola 29 ħassar il-kliem kollu mill-kliem "Minkejja li n-nomina" 'l quddiem.

(2) Wara s-subartikolu (1) ta' l-artikolu 57 ta' l-Att prinċipali żid dan il- paragrafu:

"In-nomini għandhom isiru bil-miktub jew f'forma elettro- manjetika u għandhom jindikaw il-partikolaritajiet kollha meħtieġa fl-applikazzjoni għall-Assistenti Kummissjonarji.".

(3) Fis-subklawsola (c) fl-aħħar tas-subartikolu (6) għandu jiżdied dan li ġej:

"B'dan illi d-drittijiet ta' l-Assistenti Kummissjonarji l-oħra konferiti b'dan l-Att ma jiġux mittiefsa.".

"U (1) In subclause (b) of clause 29 delete all the words following the words "in electro-magnetic format.".

(2) Immediately after subsection (1) of section 57 of the principal Act, insert the following paragraph:

"The said nominations are to be made either in writing or by electro-magnetic means, and are to contain all those details asked for in the applications published for Assistant Commissioners.".

(3) In subclause (c) at the end of subsection (6) there shall be inserted the following:

"This, however, that all the rights conferred on Assistant Commissioners by this Act, shall not be impaired.".

Subklawsola (2) tal-klawsola 29 tgħid hekk:

"Meta l-partiti politiċi jkunu qegħdin jissottomettu dawk il-listi ..."

- bl-ismijiet ta' l-assistenti kummissjonarji -

"... huma jistgħu jiddistingwu bejn dawk il-persuni li jkunu jixtiquhom jintbagħtu f'post ta' votazzjoni u dawk il-persuni li jkunu jixtiquhom jinżammu b'riserva, u jkollhom iktar minn hekk id-dritt li jindikaw minn dawk il-persuni li jkunu ġew nominati minnhom għandhom jintbagħtu f'postijiet ta' votazzjoni fi djar ta' mistrieħ u fi sptarijiet.

Il-partiti politiċi jistgħu, jekk ikun hekk jippreferu, jissottomettu dawk il-listi f'għamla elettro-manjetika.

Minkejja li n- nomina ssir minn partit politiku kull min jiġi hekk nominat għandu xorta waħda jippreżenta kull applikazzjoni li l-Kummissjoni tkun soltu teħtieġ minn kull persuna oħra li tkun tixtieq taqdi d-dmirijiet ta' Assistent Kummissjonarju.".

Aħna nħossu li l-kliem minn "Minkejja li n-nomina" 'l quddiem huma żejda għaliex hawnhekk qed nitkellmu fuq assistenti kummissjonarji li huma suġġeriti mill-partiti politiċi.

Il-partiti politiċi jissottomettu l- applikazzjonijiet għalihom u allura naħseb li m'hemmx skop li jkun hemm dupplikazzjoni ta' l-applikazzjonijiet.

L-individwu m'għandux għalfejn jissottometti applikazzjoni huwa wkoll ladarba ismu se jkun diġa' sottomess mill-partit politiku biex jaqdi d-dmirijiet ta' assistent kummissjonarju.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien naħseb li jkun loġiku ħafna jekk minbarra li l-partit jippreżenta l-listi tal-persuni, min irid ikun assistent kummissjonarju japplika huwa wkoll.

Jien ma naħsibx li għalkemm il-liġi tgħid kif għandhom jiġu nominati l-assistenti kummissjonarji għandna ngħidu li dawk magħżulin f'lista tal-partiti qishom awtomatikament qed japplikaw.

L-assistenti kummissjonarji nominati mill-partiti jiġu magħżulin bħala assistenti kummissjonarji nominati mill-partiti imma xorta għandha ssir l-applikazzjoni biex dak li jkun jiġi nominat bħala assistent kummissjonarju.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-Oppożizzjoni qed tagħmel emenda oħra għal din il-klawsola billi wara s-subartikolu (1) tal-liġi prinċipali jiżdied paragrafu.

Subartiklu (1) tal-liġi prinċipali jgħid li kull partit politiku jkollu jedd, fi żmien għaxart ijiem mill-pubblikazzjoni tar-Writ, li jinnomina numru ta' persuni biex jagħmluha ta' assistenti kummissjonarji.

Issa l-Oppożizzjoni qed tissuġġerixxi li n-nomini għandhom isiru bil-miktub jew f'forma elettro-manjetika u għandhom jindikaw il- partikolaritajiet kollha meħtieġa fl-applikazzjoni għall-assistenti kummissjonarji.

It-tielet emenda għal din il-klawsola tirrigwarda s-subartiklu ġdid (6) li qed jiġi suġġerit mill-Gvern u li l-Oppożizzjoni ma toġġezzjonax għalih.

Subartiklu ġdid (6) jgħid hekk:

"L-Assistent Kummissjonarju li jkun ġie nominat mill-Kummissjoni għandu jagħmilha ta' Chairperson fil-kamra tal-votazzjoni li fiha jintbagħat kull grupp ta' Assistenti Kummissjonarji u filwaqt tal- votazzjoni jkun iċ-Chairperson biss, meta jkun hekk meħtieġ, li jikkommunika ma' l-eletturi.".

Mela l-unika persuna li tista' titkellem mal-votant se tkun l-assistent kummissjonarju maħtur u nominat mill-Kummissjoni Elettorali.

Għal dan il- punt m'hemmx oġġezzjoni imma l-Oppożizzjoni trid illi d-drittijiet ta' l- Assistenti Kummissjonarji provduti minn din il-liġi ma jiġux mittiefsa minkejja din ir-restrizzjoni.

Allura l-Oppożizzjoni qed tissuġġerixxi li mas-subartiklu ġdid (6) għandhom jiżdiedu dawn il-kliem:

"B'dan illi d-drittijiet ta' l-Assistenti Kummissjonarji l-oħra ..."

- jiġifieri mhux dawk nominati mill-Kummissjoni Elettorali -

"... konferiti b'dan l-Att ma jiġux mittiefsa.".

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien m'għandix kopja ta' din l-emenda pero' se nipprova ninterpretaha.

L-ewwelnett irrid ngħid illi subartiklu ġdid (6) huwa s-suġġeriment li hemm f'paragrafu 32 fir-rapport tal-Kummissjoni Gonzi u fuq dan l-Oppożizzjoni qed taqbel pero' mbagħad trid iżżid miegħu li d-drittijiet ta' l-assistenti kummissjonarji ma jiġux mittiefsa.

Jien nixtieq li l-Onor.

Mifsud Bonnici jispeċifika għal liema drittijiet qed jirriferi.

Safejn naf jien, qabel - hawnhekk qed nitkellem sotto correzione - kien hemm il-possibilita' li l-assistenti kummissjonarji jikkomunikaw ma' l-elettur.

Is-suġġeriment speċifiku tal-Kummissjoni kien li: "Barra minn dan il-President tas-sede elettorali jkun dak nominat mill- Kummissjoni Elettorali.

Huwa dan il-President biss li għandu jikkomunika mal-votant.".

Issa jekk qabel mhux din il-persuna biss setgħet tikkomunika mal-votant, ma nistgħux ngħidu li dan l-artiklu qed indaħħluh u nħallu mhux mittiefsa l- pożizzjoni ta' l-assistenti kummissjonarji kif kien isir qabel.

Nixtieq ifisser xi jrid jgħid.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Il-liġi ma kenitx tispeċifika li l- assistenti kummissjonarji tal-partiti għandhom id-dritt jikkomunikaw, allura meta inti tgħid id-drittijiet konferiti f'dan l-Att, inti ma tkunx qiegħed titkellem dwar dak id-dritt għax dak id-dritt ma kienx konferit f'dak l-Att u aħna qed nitkellmu biss dwar id-drittijiet konferiti f'dak l- Att.

Mhux qed ngħid li huma ma setgħux jikkommunikaw mal-votant imma setgħu jagħmlu hekk għax ma kienx eskluż li huma jikkommunikaw.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Din hija eżattament id-diffikulta' tiegħi.

Jekk issa qed ngħidu li qabel ma kienx hemm il-projbizzjoni li jikkomunikaw, allura jien ngħid li setgħu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Le, l-emenda hija għad-drittijiet konferiti f'dan l-Att, mela li wieħed jikkomunika ....

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Imma x'inhuma dawn id-drittijiet?

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Kollha; huma x'inhuma.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Imma aħna m'aħna nneħħu xejn.

Hawnhekk qed ngħidu biss, dejjem skond ir-rakkmandazzjoni li għandna, li jikkomunika c- chairperson.

"Fil-waqt tal-votazzjoni jkun ic-Chairperson biss, meta jkun hekk meħtieġ, li jikkomunika ma' l-eletturi.".

Jiġifieri jien irrid nifhem x'tfisser l-emenda għax m'għandniex nagħmlu emenda li m'hemmx każ meta tapplika.

Jekk se ndaħħlu emenda jrid ikollha sinifikat.

U m'iniex nifhem ir-raġuni għaliex għandha ndaħħlu din l- emenda.

Jekk għandhom xi drittijiet dawn se jibqgħulhom u ħadd m'hu se jneħħihomlhom.

Suġġeriment ieħor ta' l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici huwa li wara s- subartiklu (1) ta' l-artikolu 57 ta' l-Att prinċipali għandu jiżdied dan il- paragrafu:

"In-nomini għandhom isiru bil-miktub jew f'forma elettro-manjetika u għandhom jindikaw il-partikolaritajiet kollha meħtieġa fl- applikazzjoni għall-Assistenti Kummissjonarji.".

Jien jidhirli li diġa' għidna li jistgħu jkunu f'forma elettro-manjetika u ma nafx x'inhi l-ħtieġa tagħha hawnhekk.

Fil-paragrafu (b) tal-klawsola 29 diġa' qed ngħidu li l-forma tista' tkun f'għamla elettro-manjetika.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ma nafx jekk wieħed għandux jadotta s- suġġeriment li sar li għandu jkun biss l-assistent kummissjonarju nominat mill-Kummissjoni li jista' jkellem lill-eletturi.

Meta wieħed jirrifletti sewwa fuq ħaġa bħal din, naħseb li m'hemmx ġustifikazzjoni għaliha u wieħed għandu jikkonsidra li jħalli l-affarijiet kif inhuma llum.

Illum m'hemmx dan id-divjet; m'hemmx din il-projbizzjoni li l-assistenti kummissjonarji l-oħra jridu jibqgħu muti quddiem l-eletturi.

Allura ma naqblux li l- Kumitat għandu jaddotta din l-emenda li qed tgħid li l-assistenti kummissjonarji tal-partiti ma jistgħux jitkellmu.

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministrru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk qed nifhem sew, l-Oppożizzjoni qed tgħid li ma taqbilx mar-rakkmandazzjoni li hemm f'paragrafu 32 tar-Rapport tal- Kummissjoni Gonzi.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Iva, hekk qed ngħid, m'għandux ikun hemm dak id-divjet.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Naturalment jien ma kontx preżenti waqt id- diskussjonijiet, pero' ngħid li huwa għaqli ħafna dak li ssuġġerixxiet il- Kummissjoni Gonzi.

L-ewwelnett dan huwa għaqli għax għall-ewwel darba se jkun hemm min jippresjedi.

Fl-opinjoni tiegħi, l-esperjenzi li kellna għar-rigward ta' l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali kienu ftit negattivi għax minħabba n-numru ta' kandidati indipendenti, in-numru ta' assistenti kummissjonarji kien numru esaġerat ħafna, almenu f'ċerti każi.

Forsi f'każ ta' żewġ partiti jew tlieta, ma jkunx daqshekk numru esaġerat, pero' kull meta għandek numru ta' nies li qegħdin jagħmlu xi ħaġa, partikolarment ħaġa bħal din, huwa tajjeb li jkun hemm il-president; il-Kummissjoni qed issejjaħlu president tas-sede elettorali.

Dan m'huwiex xi konċett ġdid anzi huwa konċett komuni ħafna f'kull sistema elettorali li f'kull post tal- votazzjoni jkun hemm il-president ta' dik is-sede elettorali.

Jien naħseb li jkun loġiku li l-kommunikazzjoni ma' l-elettur issir minn dan il-president u b'hekk nevitaw - hawn nerġa' ngħid li ma kontx preżenti fil-Kummissjoni - il-possibiltajiet ta' allegazzjonijiet li jistgħu jsiru li xi persuna nominata mill-partiti tista', għal xi raġunijiet ta' moħħa - ma nimputa xejn lil ħadd - tkellem hi flok ħaddieħor li xi elettur partikolari.

Naħseb li dan għandna nevitawh u naħseb ukoll li huwa tajjeb li l-Kummissjoni ħarġet b'din il-proposta.

THE CHAIRMAN: Hemm iktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jien ma naħsibx li hemm ġustifikazzjoni biżżejjed biex tipprojbixxi lill-assistenti kummissjonarji nominati mill- partiti milli jikkommunikaw ma' l-eletturi.

Li jkun l-assistent kummissjonarju magħżul mill-Kummissjoni li jaġixxi bħala ċ-chairperson m'hemmx oġġezzjoni għaliha, imma li mbagħad ikun iċ-chairperson biss li jikkommunika ma' l-eletturi...

Jiġifieri aħna nħossu li dik il-kelma "biss" m'għandhiex tkun.

Ma nafux kemm kienet espliċita l-Kummissjoni Gonzi li qalet hekk.

Aħna m'aħniex marbutin b'dak li qalet il-Kummissjoni Gonzi.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kienet espliċita ħafna.

Fil-fatt jien diġa' qrajt ir-rakkmandazzjoni fuq dan il-punt u jekk trid, nista' nerġa' naqraha.

Paragrafu 32 jgħid hekk:

"Il-Kummissjoni Eletteroli għandha tkun obbligata li taħtar bħala assistenti kummissjonarji persuni li jkunu kwalifikati u li jistgħu jaqdu d-dmirijiet tagħhom skond it-termini tal-Liġi Elettorali.

Barra minn dan, għandha tiżdied l-iskwalifika li persuni li mhux reġistrati bħala eletturi ma jistgħux jiġu nominati jew magħżula bħala assistenti kummissjonarji.

Dawn il-kriterji għandhom ikunu applikabbli wkoll għall-persuni li jintgħażlu biex jgħoddu, jissorveljaw u jikkwalifikaw ..." - din tkompli tgħid ukoll -

"Il-Kummissjoni qiegħda tirrakkomanda wkoll li l-assistenti kummissjonarji elettorali għandhom jilbsu distintiv maħruġ mill- Kummissjoni Elettorali, liema distintiv ikun jindika l-isem tal- persuna u ma jkunx jindika l-partit politiku li jkun innominah.

Barra minn dan, il-President tas-Sede Elettorali jkun dak nominat mill- Kummissjoni Elettorali u huwa dan il-president biss li għandu jikkomunika mal-votant.".

Jiġifieri l-Kummissjoni Gonzi kienet espliċita ħafna fir-rakkmandazzjoni tagħha.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Xorta waħda aħna nħossu li dan id-divjet huwa żejjed u mhux ġustifikat.

Almenu, għandha tinqata' l-kelma "biss".

Aħna naqblu li ċ-chairperson, meta jkun meħtieġ, jista' jikkomunika ma' l- eletturi pero' ma naqblux li l-assistenti kummissjonarji ma jkunux jistgħu f'xi ċirkostanzi jikkomunikaw ma' l-elettur.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, evidentement il-ħsieb tal- Kummissjoni kien li tipproteġi lill-votant.

Votant għandu jikkomunika mal- president li hija dik il-persuna nominata mill-Kummissjoni u mhux persuna nominata mill-partiti politiċi.

Irridu niftakkru li f'pajjiżna kulħadd jaf lil xulxin u naħseb li tagħmel differenza jekk ikunx il-president tas- sede elettorali li jagħmel id-domandi meħtieġa lil min jidħol hemmhekk u jitlob l-assistenza, milli jekk ikun xi rappreżentant ta' xi partit politiku.

Jiġifieri fl-interess tat-trasparenza, fl-interess tal-liberta' tal-vot u fl-interess li l-votant ikun għal kollox ħieles minn kull pressjoni possibbli jew imaġinabbli, naħseb li s-suġġeriment tal- Kummissjoni huwa pass 'il quddiem u allura għandna naddottawh.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Issa la tqanqal dan l-argument nħoss li meta elettur ikollu bżonn l-għajnuna ta' xi assistent kummissjonarju - ikunu ta' liema partit ikunu - għandu jagħżel hu liema assistent kummissjonarju għandu jagħtih dik l-għajnuna; jista' jkun jew għax hu ta' l- istess partit tiegħu jew inkella għax ikollu grazzja miegħu jew magħha.

Jiġifieri l-elettur m'għandux jiġi mċaħħad mill-għajnuna tal-persuna li jagħżel hu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dan huwa l-konċett tat-trusted person li n- naħa tal-Gvern m'hi se taċċetta qatt.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ma fhimtx sew.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dan huwa argument favur l-introduzzjoni mill- ġdid tat-trusted person - jiġifieri fejn elettur ikollu persuna ta' fiduċja tiegħu li tarah jivvota u jgħidilha kif se jivvota.

Dan ikun mezz ta' kontroll kif sar fil-famuż referendum li kien sar fuq l-Integration.

Dan assolutament m'huwiex aċċettabbli u naħseb li hawnhekk il-Kummissjoni riedet eżattament teskludi l-possibbilta' li jsir dan.

Niskanta kif qed terġa' tiġi mqajma din il-kwestjoni.

Qed ngħid "niskanta" għaliex proprju fuq hekk kelli interpellanza u kont irrispondejt li dan m'huwiex aċċettabbli u d-Deputy Leader għall-affarijiet tal-Partit ta' l- Oppożizzjoni, Dr George Abela, f'diskors pubbliku qal li ma jaqbilx mal- konċett tat-trusted person.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Aħna m'aħniex nitkellmu fuq il-konċett tat- trusted person imma qed nitkellmu fuq il-konċett li l-votant għandu jkollu d-dritt li jagħżel hu min mill-assistent kummissjonarju preżenti għandu jagħtih l-għajnuna li jkollu bżonn.

Din l-għażla m'għandhiex tiġi miċħuda.

Jiġifieri din m'hijiex kwestjoni dwar il-konċett tat-trusted person.

Jekk il-votant iħoss li għandu jkollu l-għajnuna ta' assistent kummissjonarju li jagħżel hu - ikun ta' liema partit ikun - m'għandux jiġi miċħud li lanqas biss ikun jista' jkellmu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Mifsud Bonnici rrepeta preċiż il- konċett tat-trusted person li tirrigwarda dik il-persuna li inti tafda.

Naturalment kull partit politiku faċilment jikkomunika ma' l-eletturi u jissuġġerilhom lil min għandhom jafdaw u b'hekk ikun hemm kontroll ta' kif in-nies ivvotaw.

Dan il-konċett li huwa propost mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici jammonta biex jerġa' jiġi ntrodott il-konċett ta' trusted person li assolutament m'huwiex aċċettabbli.

Il-Kummissjoni Gonzi għamlet sew li unanimament irrakkommandat li ċ-chairperson biss jista' jikkomunika ma' l- elettur u li ċ-chairperson tkun il-persuna nominata mill-Kummissjoni Elettorali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Noġġezzjona li l-Prim Ministru jibqa' jħawwad bil-mod li bih qed iħawwad.

Aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq min ikun chairperson, dak huwa paċifiku, u lanqas qed ngħidu li dan huwa suġġeriment magħmul mill-Oppożizzjoni imma qegħdin ngħidu li llum il-liġi hija hekk u għandha tibqa' hekk.

Aħna m'aħna qed nintroduċu l-ebda konċett imma qed nippreservaw il-liġi kif inhi llum.

Wara kollox, jekk illum il- liġi fiha l-konċett ta' trusted person, dan ġie introdott mill-Prim Ministru nnifsu ħames snin ilu meta għamel il-liġi.

Allura la din hija liġi magħmula minnu m'għandniex għalfejn noqogħdu nintroduċu ċerti rimarki għax inkella nirribattu bl-istess ton li jiġu ntrodotti.

Mela ħalli ngħidu ċar u tond li llum l-liġi tipprovdi li l-assistenti kummissjonarji jistgħu jikkomunikaw ma' l-eletturi.

Jekk dan ifisser il-konċett ta' trusted person, ngħid li dan ġie ntrodott fl-1991, imma jiena ngħid li mhux hekk għax qatt ma kien hemm id-divjet li l-assistenti kummissjonarji ma jikkomunikawx ma' l-eletturi, lanqas qabel l-1991.

Mela issa mhux il- konċett ta' trusted person qegħdin nintroduċu imma l-limitazzjoni u r- restrizzjoni fuq l-assistenti kummissjonarji u aħna qegħdin ngħidu li din il-limitazzjoni m'għandhiex tiġi ntrodotta.

Issa jekk hemm argumenti favur biex din il-limitazzjoni tiġi ntrodotta għax tipproduċi stat ta' affarijiet itjeb minn dak li jeżisti, s'issa, iva, imma li noqogħdu ngħidu li dan huwa l-konċett ta' trusted person u ngħidu x'qal Dr. George Abela dwar it- trusted person, m'għandu x'jaqsam assolutament xejn għax allura se nerġgħu niddiskutu dwar jekk votant li jkollu bżonn l-għajnuna għandux dritt jagħżel hu persuna biex tidħol miegħu ħalli jivvota.

Aħna qed nitkellmu dwar nies li jingħataw il-ġurament u li m'għandhomx jikxfu dak li jisimgħu u jaraw hemm ġew!

THE CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Huwa magħruf illi r-raġuni għall-inizjattiva li ħa l-Gvern biex jagħmel emendi għal-Liġi Elettorali ta' l-1991 kienet li wara l-esperjenza ta' kif ħadmet il-liġi, ridna nirranġawha fejn hemm bżonn.

Il-Gvern ħass li din hija waħda mill-affarijiet li kien hemm bżonn li tiġi rranġata.

Per eżempju nafu li f'Għawdex, kien hemm min qal lill- eletturi li meta jmorru biex jivvotaw jitolbu lit-tali persuna jew persuni - skond il-lokalitajiet - li huma rappreżentanti tad-distrett biex jgħinuhom jivvotaw.

Huwa ħażin li fil-prattika dan diġa' sar u hemm bżonn li dan ma jsirx aktar għax jekk isir hekk, inkunu qed naqilbu ta' taħt fuq il-garanzija li tajna li l-proċess ikun assolutament trasparenti u kkontrollat mill-partiti politiċi u nkunu qed indawruh f'mezz ta' kif il- partiti jikkontrollaw in-nies kif jivvotaw.

Jien nifhem li l-Kummissjoni Gonzi għalhekk għamlet din ir- rakkmandazzjoni għax filwaqt li r-rappreżentanza tal-partiti f'kull polling booth għandha tibqa' biex żgur ikun hemm is-sorveljanza u l-partiti jkollhom is-sodisfazzjon sħiħ li l-affarijiet imxew sew, m'huwiex sewwa li xi votant jagħżel hu ma' min jikkomunika.

Nafu li meta votant imur jikkomunika ma' xi ħadd, ma jagħmilx hekk biex jistaqsih jekk huwiex b'saħħtu jew le, imma biex f'każijiet l-aktar konkreti jgħidlu li ma jafx jivvota u li jkun jixtieq l-għajnuna tiegħu.

Issa li l-votanti li jkunu jridu l-assistenza jagħżlu huma l-persuna biex tgħinhom, huwa ħażin - il- prattika hekk urietna - u għalhekk qiegħda ssir din l-emenda.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Chairman, nixtieq niċċara daqsxejn il-pożizzjoni.

Fuq dan il-konċett ta' trusted person qed jintefgħu ħafna akkużi li l- Oppożizzjoni qisha trid tmur għal xi konċetti biex ikun hemm xi abbuż u affarijiet bħal dawn.

Jien personalment kont għamilt mistoqsija lill-Prim Ministru dwar x'jaħseb dwar il-konċett ta' trusted person u se ngħidlu għaliex kont għamiltlu dik il-mistoqsija.

Jiena kont iltqajt ma' persuni li huma neqsin mid-dawl u qaluli li qabel kien hemm il-possibilita' li huma jaħtru persuna biex tgħinhom jivvotaw.

Dawn ikollhom fiduċja f'din il- persuna u ma jkunux jixtiequ jafdaw ruħhom f'idejn persuni li ma jafux u ma jistgħux jarawhom.

Barra minn hekk dawn joġġezzjonaw li jkollhom jieħdu ġurament - li huma jsejħulu "degradanti ", biex ngħidlek il-kliem eżatt li użaw dawn il-persuni - għax sempliċement ibatu minn din id-diżabilita' fiżika.

Jiena kont staqsejt lill-Prim Ministru x'kien il-ħsieb tiegħu dwar dan u f'daqqa waħda Alla jbierek fil-gazzetti u f'postijiet oħra ntqal li l- Oppożizzjoni qed tissuġġerixxi li nerġgħu ndaħħlu l-konċett ta' trusted person.

Din l-attitudni hija waħda fallaċi, misleading u ta' ngann meta l- Oppożizzjoni m'għamlet xejn minn dan.

Li nista' ngħidlek huwa li jien sempliċement staqsejtek x'taħseb dwar dan.

Jien għandi kull dritt nagħmel din il-mistoqsija għax nirrappreżenta l-kostitwenti tiegħi u waħda minnhom hija proprja persuna nieqsa mid-dawl.

Mela timputax affarijiet li aħna ma nkunux għidna jew li ma nkunux issuġġerejna għax m'hijiex dik il- pożizzjoni.

Il-pożizzjoni qed jispjegaha tajjeb l-Onor.

Mifsud Bonnici u apparti dan, aħna għalhekk qegħdin hawn biex ninsistu li ma jkunx hemm ingann u abbuż.

Waħda mis-suġġerimenti tagħna li l-poplu qed jistenniek li tilqa', hija proprja li tintuża wkoll il-karta ta' l-identita'.

Issa l-kuxjenza hija tiegħek u jekk inti tħoss li din hija xi ħaġa ta' barra minn hawn sta għalik.

Inti għandek il-maġġoranza u tiddirieġi kif jiddeċiedu, imma li timputa affarijiet li m'hux minnhom m'huwiex dehen la ta' Prim Ministru u lanqas ta' din il-Kamra.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Id-dehen ta' prim ministru hu li jagħti stima lid-deputati kollha.

Meta l-Onor.

Cilia lili għamilli domanda dwar x'naħseb fuq it-trusted person jiena rrispondejtu u għidtlu x'naħseb.

Għidtlu li jien naħseb li din m'għandhiex issir u għidtlu wkoll li l- esperjenza ta' trusted person fl-unika darba li ġiet użata, jiġifieri fir- referendum ta' l-Integration fis-snin ħamsin, kienet negattiva ħafna.

Jekk m'iniex sejjer żball fir-risposta tiegħi semmejt ukoll l-esperjenza li kelli jien personalment.

Dak iż-żmien kont għadni kif għalaq il-21 sena, u għax kelli bżonn naqla' Lm6 - jew kemm kienet dak iż-żmien, naħseb li dik kienet ir-raġuni prinċipali - applikajt biex immur assistant commissioner u kont ġejt allokat fil-polling booth ta' Bormla li kienet ħdejn il-Knisja ta' Santa Tereża.

Niftakar li dawk kollha li daħlu jivvotaw u riedu l-għajnuna kienu akkumpanjati mill-istess persuni - mhux iktar minn tlieta differenti - u niftakar inċident partikolari fejn persuna li kienet akkumpanjat lil kważi 50% ta' dawk li riedu l-assistenza, ġiet ma' persuna u bdiet tgħidilna li riedet tidħol ma' dik li riedet tivvota.

L-oħra ma ridiethiex tidħol magħha u niftakar li din kellha raġuni valida ħafna għaliex ma ridietx li jkollha dik 'l hekk imsejħa trusted person magħha u jiena rrispondejt b'dan it-ton.

Naturalment l-Onor.

Joe Cilia huwa ħafna iżgħar minni u ma jiftakarx ir- referendum ta' l-1955 - ma nafx eżatt meta kien sar - u għandu jifhem li meta staqsa lill-prim ministru x'jaħseb dwar il-konċett ta' trusted person, jiena bilfors ridt naħseb li l-Onor.

Cilia ried ikun jaf jekk il-Gvern huwiex dispost li jdaħħal il-konċett ta' trusted person.

Jiena rrispondejtu bl-aktar mod ċar li l-Gvern ma jaqbilx u ħadt pjaċir ħafna li ftit ġranet wara f'xi diskors li għamel id-Deputy Leader tal-partit tiegħu, Dr. George Abela, huwa stess qal li ma jaqbilx mal-konċett tat-trusted person.

Naħseb li din hija sempliċi u ċara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Jekk hija din il-pożizzjoni iktar u iktar m'għandekx għalfejn tiġi hawnhekk u tibqa' timputa l-konċett ta' trusted person lill- Oppożizzjoni.

Pero' inti ma weġibtnix aktar parti importanti tal-mistoqsija għax meta Membru Parlamentari individwalment jistaqsi mistoqsija ġo din il- Kamra, ma jfissirx li bilfors jkun qed jistaqsi jew qed jissuġġerixxi xi ħaġa għan-nom ta' l-Oppożizzjoni.

Dan huwa fallaċi.

Jiena għandi kull dritt nagħmel mistoqsija għan-nom ta' kostitwenti tiegħi u jekk qed jaħseb li dan għamiltu b'xi skop ta' abbuż, nista' nagħtih l-isem tal-persuna konċernata - ċertament m'hemmx oġġezzjoni minnha - biex jivverifika u jekk irid din tista' tispjegalu ħafna aħjar il-fehma tagħha u għaliex taħseb hekk dwar dan il-konċett, pero' għadu ma qalx għaliex għandu jimputaha lill- Oppożizzjoni meta kif qal hu stess hemm ċaħda kategorika mid-Deputy Leader.

Jien nerġa' ngħidlu li dik il-mistoqsija għamiltha on a personal basis għaldaqstant m'għandux jibqa' jipprova jimputa lill-Oppożizzjoni pożizzjoni barra minn lokha kif qed jispjega l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Naħseb li m'hemmx aktar xi ngħidu fuq dan.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma naħsibx li għandna noqogħdu niddibattu dan il-punt li qed jgħid l-Onor.

Cilia.

Jiena naf li kull deputat għandu kull dritt li jitkellem għan-nom tiegħu, pero' peress li hawn mhux bħal fil-każ tall-kunsilli lokali fejn hemm ħafna kandidati indipendenti u kollha li aħna nappartjenu ż-żewġ partiti politiċi rappreżentati hawn, ma naħsibx li hija xi ħaġa ta' barra minn hawn li jien ninterpreta domanda ta' Deputat Laburista fis-sens li hemm xi ħsieb f'xi uħud mill-Oppożizzjoni.

M'hijiex il-pożizzjoni uffiċjali ta' l-Oppożizzjoni u nerġa' ngħid li jiena kont sodisfatt ħafna li proprju d-Deputy Leader ta' l-affarijiet tal-Partit Laburista qal li hu ma jaqbilx.

Ma naħsibx li d-Deputy Leader ħass il- bżonn li jgħid hekk jew b'kumbinazzjoni qal hekk imma qal hekk għax tqajmet dik il-kwestjoni.

Jiena lest li nieħu l-kelma ta' l-Onor.

Membru li kulma kien qed jipprova jagħmel hu li jinterpreta x-xewqa ta' xi elettur - għandu kull dritt li jagħmlu dan - pero' il-fatti huma dawk li huma.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Lino Spiteri.

ONOR.

LINO SPITERI: Smajt lill-Prim Ministru jgħid għal tliet darbiet illi d-Deputy Leader tal-Partit Laburista għall-affarijiet tal-partit, l- Avukat George Abela, tkellem f'xi okkażjoni pubblika kontra l-konċett ta' trusted person.

Issa jiena naf li Dr. George Abela qatt ma tkellem favur il-konċett ta' trusted person imma m'hux dak il-punt.

Jekk il-Prim Ministru jħoss li b'kunfidenza għandu jasserixxi u jerġa' jgħid u jerġa' jgħid għal tliet darbiet bħas-serduk ta' ċerta lejla, biex tersaq il- verita' li Dr. George Abela qal pubblikament li huwa kontra l-konċett ta' trusted person, jimporta jikkwota fejn qal dan?

Mr Chairman huwa xieraq li meta f'dan il-Parlament insemmu individwi li m'humiex hawnhekk, nipprovaw insemmuhom f'kontest veraċi kemm jista' jkun.

Waqt li jiena naf li l-Prim Ministru huwa mħabbat b'ħafna affarijiet u għandu affarijiet x'iħabbtuh u x'jimlewlu moħħu, meta jdaħħal lil xi ħadd hawnhekk u jgħid, u jerġa' jgħid u jerġa' jgħid li qal xi ħaġa, ma jagħmilx sewwa.

Aħjar jiċċekkja l- fatti tiegħu, għaliex jiena, li lil Dr George Abela nafu daqsxejn waħda aktar minnu, nista' naċċertah li dak id-diskors ma qalux.

Bħala punt ta' fatt qed ngħid - m'hux jekk iniex favur jew kontra - imma dak id-diskors ma qalux.

U jekk il-Prim Ministru jieħu żball fuq xi ħaġa li fiha nnifisha hija innokwa, huwa faċli ħafna li jattribwixxi għal xi ħadd - forsi anke għall-istess Dr George Abela - xi affarijiet li forsi m'humiex daqstant innokwi imma li lanqas ma jkun qalhom.

Jiena ninkwieta li l-Prim Ministru jidħol hekk fuq xi ħadd b'dik iċ-ċertezza, jgħidha u jerġa' jgħidha u jerġa' jgħidha u mbagħad jirriżulta li jkun żbaljat.

F'dan il-każ lill- Prim Ministru nista' naċċertah jien li huwa żbaljat; mhux f'dan il-każ biss huwa żbaljat imma f'affarijiet oħra wkoll, iżda hawn ġew fuq dan il-każ qegħdin nitkellmu.

GĦar-rigward ta' dan l-imbierek trusted person, għalfejn qiegħed jiżżeffen fin-nofs argument qisha din in-naħa tal-Parlament qiegħda tipproponi xi ħaġa li hija maħsuba biex b'xi mod ikun hemm xi tbagħbis fl- elezzjoni?

Jekk se noqogħdu nsemmu meta l-Prim Ministru kellu 21 sena u kien assistent kummissjonarju f'Bormla, jien nista' nsemmilu meta kont għadni kif għalaqt it-23 sena u ma kontx assistent kummissjonarju imma kont kandidat.

Ngħidlu li dak iż-żmien u mhux talli ma setax ikun hemm trusted person, iżda lanqas ommi ma setgħet tivvota għalija!

Hekk kienu dawk iż-żmenijiet.

Allura se noqogħdu nsemmu kull darba verżjoni ta' l- istorja kif jidhirlu dak li jkun u mbagħad l-istorja sħiħa, minn xiex għaddew il-kandidati Laburisti, ma ngħiduhiex?

Fi żmien meta l-Prim Ministru kien għadu jidħol fil-politika bħalma kont għadni kemm dħalt jiena, għall-kandidati Laburisti ma kenitx kwestjoni ta' trusted person jew m'hux trusted person, imma li jekk tmur tivvotalhom kont tagħmel dnub mejjet.

Jiena niddejjaq insemmihom dawn l-affarijiet imma jekk se nsemmgħu l-istorja, ejja nsemmgħuha kollha.

Kull darba nqajmu xi punt qisu l-Partit Laburista b'xi mod qiegħed jipprova joħnoq lil xi ħadd milli jagħmel xi ħaġa skond il-kuxjenza tiegħu!

Bil-maqlub, hija l-kuxjenza tal- kandidati u tas-supporters laburisti li dejjem ġiet attakkata.

Jien ma niftakarx il-konċett inniffsu tat-trusted person għax fir-referendum ta' l- Integration kelli 17 jew 18-il sena; niftakarha dik il-votazzjoni imma ma kontx qed nipparteċipa fiha.

Niftakar l-okkażjoni, imma dak iż-żmien ma kontx bniedem attiv.

Forsi kont iżjed għaqli - ma nafx - imma żgur li ma kontx attiv ħlief fil-club lokali u ċertament mhux fil-livell nazzjonali.

Imma jekk kien hemm il-konċett ta' trusted person, dan mhux għal kulħadd kien?

GĦan-naħa Laburista biss kien?

Mhux għal kulħadd kien?

GĦaliex illum qegħdin inpoġġu xi ħaġa qisha kienet xi ereżija mentri ma kienet ereżija xejn?

GĦaliex illum qegħdin inpoġġu kliem f'ħalq l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonniċi - smajtu fil-karozza jien u ġej mix-xogħol tiegħi - li qiegħed jipproponi xi ħaġa meta jirriżulta li qiegħda fil-liġi li ressaq il- Prim Ministru stess ħames snin ilu?

Kulma qed jagħmel l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici hija li jgħid: Il-liġi qiegħda hemmhekk, ħadmet tajjeb u ejja nħalluha kif inhi għaliex jista' jkun hemm wieħed mill-kummissjonarji magħżulin hemmhekk - mhux idaħħal lil xi ħadd miegħu; il-konċett ta' trusted person kien konċett differenti - li votat jirrelata iżjed ma' wiċċu milli ma' wiċċ l-ieħor.

Id-dinja m'hux hekk qiegħda; għall-avukati, għall-consultants, għall-qassisin, għat-tobba, għan-nutara?

M'hux dejjem tara wieħed li tippreferih aktar minn ieħor?

Allura ma tistax tikkonċepixxi - in-nutar l-Onor.

George Bonello Du Puis qed jidħak għaliex jaf kemm hawn nies li lilu jippreferuh minn dak il-lat! - li bniedem mar biex jivvota u meta għandu bżonn ċertu għajnuna, minn dawk l-erba' kummissjonarji li jkun hemm, ipprefera wieħed u mhux lill-ieħor?

GĦaliex le?

Dan hu li qed jgħid l-Onor.

Mifsud Bonniċi.

Qed jgħidlu biex ma joqgħodx jispeċifikaha għaċ-chairman biss.

Dan ikun fil-liberta' tiegħu u m'hux xi ħadd jaqbadlu jdejh u jgħidlu li jrid jidħol jgħinu jivvota.

Dan ikun qiegħed fuq in-naħa l-oħra tal-mejda, daħal u għaliex għandu bżonn għajnuna jagħżel lil xi ħadd.

J'Alla ħadd ma jkollu bżonn għajnuna.

J'Alla kulħadd jivvota hu imma dan hu kulma qiegħed jgħid l-Onor.

Mifsud Bonnici u mhux xi konċett ieħor.

GĦalfejn il-Prim Ministru qiegħed idaħħal lingwa li m'hijiex qiegħda tintuża u jagħti interpretazzjoni li m'hijiex qiegħda tingħata?

Kulma qegħdin ngħidu - għaliex l-Onor.

Mifusd Bonnici qiegħed jitkellem f'isem l-Oppożizzjoni - hija li jekk bniedem daħal u għandu bżonn ċertu għajnuna u jippreferi lil dik il-kummissjonarja u mhux lill-oħra jew lill-ieħor, għalfejn se ċċaħħduh milli jgħid: "Sinjur, jew Sinjura, ejja agħtini daqqa t'id."?

X'fiha b'daqshekk?

Issemma l-punt li xi ħadd irid jikkontrolla lill-elettur, imma ejja nkunu ċari dwar x'inhi l-qagħda.

Waqt li ħadd m'għandu jikkontrolla lill- elettur, waqt li għandek biss tipprova tipperswadi lill-elettur u waqt li d- dritt tal-vot huwa sigriet, ejja ma ninsewx li l-liġi kif saret u kif qegħdin inħalluha ż-żewġ naħat tal-Kamra, mhux naħa jew oħra, issa m'għadux il-każ li tista' toqgħod fil-kwiet ta' darek u tiddeċiedi inti tivvotax jew le.

Ejja ma ninsewx kemm fl-elezzjoni li għaddiet kienu organizzati l- partiti, imma kemm kien organizzat iżjed u iżjed il-Partit Nazzjonalista li min ħasbu li ma vvotax - għaliex kien hemm anke minn kien ivvota u xorta għamluhielu din - ġennewh iħabbtulu l-bieb, darba, darbtejn, tliet darbiet, u jċemplulu ħamsa, sitta, seba' darbiet.

Jiġifieri m'għadx hemm is- segretezza li wieħed iħoss li għandu jkun hemm fir-rigward tal-vot.

Jekk jien elettur li rrid noqgħod f'dari u ma rridx nivvota, nista' nagħmel l- argument li l-partiti - l-partiti qed ngħid, m'hux il-Partit Nazzjonalista - m'għandhomx ikollhom id-dritt li jkunu jafu li jien ma vvotajtx u jiġu joqogħdu jiksruli ċerta parti ta' l-anatomija tiegħi biex jimbuttawni 'l barra ħalli nivvota.

Jiġifieri meta nitkellmu fuq il-kontroll li hemm fuq l-elettorat, ejja nitkellmu in the round għaliex jekk argument ma tagħmlux sħiħ tkun qed tagħmel biċċa argument, u biċċa argument bħal biċċa mill- verita', ma tantx hija xi ħaġa sabiħa.

Niġi issa għall-aħħar punt li nixtieq nagħmel.

Naħseb li se nirriferi għall-istess persuna li kien qed jirriferi għaliha l-Onor.

Cilia.

Meta nitkellemu fuq il-kwestjoni ta' nies li jmorru jivvotaw u jħossu li għandhom bżonn l-għajnuna ta' xi ħadd, nappella lil din il-Kamra biex inkunu daqsxejn waħda iżjed sensittivi.

Jiena kelli kostitwenta - ma nafx x'inhi l-politika tagħha - fuq id-distrett ta' Santa Luċija, ħalli nasal s'hemmhekk biss, li f'ċertu żmien f'ħajjitha tilfet id-dawl.

Din il- persuna tħossha degradata b'żewġ affarijiet, li meta tersaq għal xi servizz pubbliku, meta tmur biex issarraf ċekk jew biex tiġbed fuq xi kont bankarju, ma tiġix aċċettata l-kelma tagħha li hija hi, imma jrid imur xi ħadd iżommilha jdejha u jgħidilhom: "Din hija t-talija", waqt li jekk jien immur insarraf xi ċekk jew immur niġbed xi flus mill-kont tal-bank tiegħi, iħarsu waħda lejja u allura jgħidu: Dan ma jistax ikun ħaddieħor ħliefu.

Imma jekk din il-persuna tmur hi - u kulħadd bħala - xi ħadd ikun irid jikkonferma li dik hija t-tali persuna.

Mela din il-persuna - issa m'iniex qed ngħid li m'hemmx raġuni għaliex hemm ċerta salvagwarda - tħossha offiża ħafna.

It-tieni ħaġa li tħossha offiża biha hija li meta tmur tivvota - hawnhekk jiġi l-konċett tat-trust - għax għad m'għandniex il-fakulta' jew forsi jkun diffiċli li jkollna l-fakulta' li l-ballot paper ssibha miktuba bil-braille ħalli b'hekk tkun tista' tivvota b'mod indipendenti bla ma ħadd joqgħod jgħinha, bilfors trid tgħid lil xi ħadd lil min tixtieq tivvota.

Jiġifieri l-punt ta' din il-persuna hu - din hija votant bħall-Prim Ministru, bħali u bħal kull wieħed u waħda minnha - għaliex meta tmur tivvota, jkollha tikxef kif se tivvota ma' persuna li assolutament ma tafhiex u għax ma tkunx tafha, ma tistax tkun ċerta jekk għandhiex tafdaha.

Din hija loġika perfetta u m'hijiex loġika politka.

Ha nerġa' nenfasizza l-każ.

Għadni sal-lum ma nafx il-kulur politiku ta' din il- persuna.

Din irrid nagħmilha ċara jiġifieri m'iniex qed ngħid għal xi ħadd li huwa ferventi Laburist jew ferventi Nazzjonalist.

Din il-persuna kienet kelmitni fuq dan il-punt u fil-fatt fl-imgħoddi jien kont tkellimt dwaru u issa din il-persuna semmitu anke lil ħaddieħor u talbitna nsemmu hawnhekk.

Jiġifieri semmejtu fl-imgħoddi u se nerġa' nsemmih llum, u se nsemmih fil- kontest ta' din il-Liġi.

Iva, f'din is-section jew xi section oħra, għandna ndaħħlu provvediment, Prim Ministru - naf li jekk inti tirrifletti tifhem il-qagħda ta' dawn in-nies - li lil min jeħtieġ l- għajnuna u hemm raġuni speċifika għaliex għandu jkollu l-għajnuna, nħallu lilu jagħżel lil min ikun irid jagħtih dik l-għajnuna.

Issa hawnhekk qed nitkellem ukoll fuq parti mill-konċett ta' trusted person.

Imma jista' xi ħadd jgħid li dan il-konċett li qed jissemma hawnhekk - bħalissa qed insemmih jien pero' ssemma wkoll minn sieħbi, l- Onor. Joe Cilia u forsi minn xi ħadd min-naħa l-oħra tal-Kamra għax persważ li dan il-punt semmietu wkoll lil xi ħadd in-naħa l-oħra tal-Kamra - qed insemmuh għal xi raġuni partiġġjana jew qed jissemma biex nindaħħlu lil dak li jkun?

Allura meta l-argument jinfetaħ, ngħidu "trusted person", u allura dik hija anathema jew xi ereżija?

Le, mhux hekk.

Ejja naraw iċ- ċirkostanzi kollha u hawnhekk qed insemmgħu dawn iż-żewġ ċirkostanzi.

Waħda diġa' ssemmiet fejn dak li jkun għalkemm għandu l-fakultajiet kollha forsi m'huwiex konfidenti minnu nnifsu jew li ma jafx jikteb - għandna inċidenza ta' ftit iżjed minn 10% ta' nies li ma jafux jiktbu fil-pajjiż - u allura jkollu bżonn l-għajnuna.

F'dak il-każ dan għandu dritt jagħżel hu lil min irid mill-kummissjonarji li jgħinuh.

Jiġifieri qed jagħżel hu u mhux xi ħadd qed jimponilu.

Iċ-ċirkostanza l-oħra hija meta dak li jkun ma jkollux il-vista jew forsi jkollu idejh it-tnejn ma jaħdmux u allura ma jkunx jista' jikteb.

Hawn ċirkostanzi bħal dawn; qed insemmi żewġ każijiet li qed jiġu f'moħħi bħalissa.

Dak li jkun forsi ma jkunx jixtieq jiżvela l-vot tiegħu to a total stranger imma jixtieq li jieħu miegħu lil xi ħadd li jkun jafdah u mhux xi ħadd li jibagħtulu xi partit.

Jiġifieri lil dan qed jieħdu miegħu għax jafdah.

Hemm xi ħaġa ħażina f'din?

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Din tiftaħ biebien għall-abbużi u għall-Gvern, biex nuża l-istess kelma li uża l-Onor.

Lino Spiteri, il-konċett ta' trusted person huwa anathema.

Assolutament bl-ebda mod il-Gvern m'hu se jdaħħal il-konċett sħiħ ta' trusted person jew xi parti minnu.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Ħalli nerġgħu nagħmlu l-affarijiet ċari.

Donnu l-Prim Ministru għandu xi skop u intenzjoni li jikkonfondihom u jħawwadhom.

M'aħna qed nipproponu li nintroduċu xejn, anqas u anqas il- konċett ta' trusted person.

Jiena nixtieq nagħmilha ċara darba għal dejjem li li kieku l-Partit Laburista ried li fil-proċes elettorali jkun hemm attwat il-konċett ta' trusted person, kieku kien jagħmilha fil-liġi elettorali meta kellu l-maġġoranza parlamentari biex jagħmilha.

Mela naqtgħuh darba għal dejjem l-argument tal-Prim Ministru li la l-Partit Laburista irid iħalli l-liġi kif inhi, irid jintroduċi l-konċett ta' trusted person.

Il-Partit din seta' għamilha mill-1971 sa l-1987 imma m'għamilhiex.

Kellu s-saħħa biex jagħmilha imma m'għamilhiex; mela ma ridhiex għaliex kieku għamilha.

Mela naqtgħuh dan id-diskors darba għal dejjem.

Issemmiet il-kwestjoni ta' meta kien hawn ir-referendum ta' l- Integration.

GĦaliex ma jgħidx il-Prim Ministru li l-prattika. - allavolja ma kenitx speċifikata fil-liġi - li tagħti d-dritt lill-partiti li jkunu huma li jimmoninaw l-assistenti kummissjonarji, kienet introdotta mill-Gvern Laburista?

Din il-prattika kienet introdotta għaliex il-partiti ma kellhomx fiduċja sħiħa fl-assistenti Kummissjonarji nominati mill- Kummissjoni.

Qabel ma l-partiti ngħataw il-fakulta' li jkollhom preżenti fil-kamra tal-votazzjoni l-assistenti kummissjonarji, l-assistenti kummissjonarji kienu jiġu nominati mill-Kummissjoni.

Issa għaliex il- partiti nsistew li jkun hemm ukoll assistenti kummissjonarji nominati mill- partiti fil-kamra tal-votazzjoni?

GĦaliex bla ebda dubju l-partiti ma kellhomx fiduċja mija fil-mija fil-mod kif kienu jiġu magħżula l-assistenti kummissjonarji nominati mill-Kummissjoni.

Issa jien m'iniex qed noġġezzjona li dik il-prattika li llum saret parti mil-liġi tinbidel, imma qed ngħid li dik tibqa' hemm għaliex fil-liġi m'hemm xejn li jgħid li l- assistenti kummissjonarji li huma nominati mill-partiti ma jistgħux jikkomunikaw mal-votanti jew eletturi.

Aħna m'hux qegħdin ngħidu li rridu nagħtuhom id-dritt li jikkomunikaw imma qegħdin ngħidu: "Ejja ma nneħħulhomx dak id-dritt li għandhom u li dejjem kellhom - minn mindu bdew jeżistu l-assisteni kummissjonarji nominati mill-partiti - li jikkomunikaw".

Allura m'aħna qegħdin nintroduċu l-ebda konċett, imma qegħdin nirreżistu l-konċett li jrid jintroduċi l-Gvern li qed jipprojbilhom li jistgħu jikkomunikaw.

Dawn huma affarijiet ċari.

Issa jekk għandux raġun il-Gvern hija ħaġa oħra, imma li nħawdu l-affarijiet u ngħidu li l-Gvern qed jirreżisti għall-introduzzjoni ta' dan l-abbuż, m'huwiex minnu.

Se mai, l-abbuż jew il-possibilita' ta' abbuż, jeżisti llum fil-liġi li għamel il-Gvern Nazzjonalista fl-1991 u li jien qed ngħid li kienet anke teżisti fil-prattika.

Dan l-abbuż, jekk veru huwa abbuż, il- Gvern irid ineħħih b'din l-emenda, imma mhux jingħad li l-Oppożizzjoni trid tintroduċi dan l-abbuż bl-emenda tagħha!

GĦalhekk qed ngħid li l- affarijeit għandna ngħiduhom b'mod ċar u mhux inħawduhom għaliex min jaqra jew jisma' dak li qed jingħad, jieħu idea żbaljata ta' l-affarijiet.

U għalhekk huwa importanti li kull emenda tiġi spjegata b'riferenza għall- artiklu li qed jiġi emendat u mhux ngħidu biss li dwar dik il-klawsola partikolari m'hemmx kwestjoni jew oġġezzjoni.

Mela ladarba l-konċett ta' l- assistenti kummissjonarji nominati mill-partiti preżenti fil-kamra tal- votazzjoni ġie attwat u mwettaq proprju għaliex il-partiti ma kellhomx fiduċja mija fil-mija - m'iniex qed ngħid li ma kellhom fiduċja xejn - jew kellhom xi suspetti f'numru ta' assistenti kummissjonarji magħżula mill- kummissjoni, illum dak in-nuqqas ta' fuduċja m'għadux japplika?

Jekk ma għadux japplika, jekk għandna fiduċja sħiħa fl-assistenti kummissjonarji nominati mill-kummissjoni, allura m'għandniex għalfejn inħallu assistenti kummissjonarji nominati mill-partiti, għaliex il-fatt li aħna ninsistu - m'iniex ngħid li m'għandux ikun hekk - li fil-kamra tal-votazzjoni jkun hemm assistenti kummissjonarji nominati mill-partiti fllimkien ma' l- assistenti kummissjonarji nominati mill-kummissjoni jimplika li m'għandniex fiduċja mija fil-mija fl-assistenti kummissjonarji nominati mill- kummissjoni.

Allura l-konsegwenza loġika ta' dan il-fatt - u dan huwa fatt - hija li m'għandekx tagħti poteri assoluti lil ċerti nies li bl- insistenza tiegħek qed tinnomina assistenti kummissjonarji tiegħek biex jiċċekkjawhom, jistgħu jikkomunikaw huma biss.

Jekk hemm argumenti superjuri għal dan l-argument, dawn għandhom isiru, imma m'għandniex għalfejn nipprovaw nattribwixxu lill-Oppożizzjoni ħwejjeġ li l-Oppożizzjoni m'hijiex qed tinsisti fuqhom.

Wara kollox, is-sigriet tal-vot ma japplikax biss dwar jekk wieħed jivvotax għal partit jew għal ieħor, imma anke dwar jekk wieħed jivvotax jew le.

L-Oppożizzjoni pproponiet li l-listi ta' dawk li ma jivvotawx ma jiġux mogħtija lill-partiti.

Il-Gvern ma jridx jaċċetta din il-proposta imma jrid li jkun jaf min ma marx jivvota.

Għaliex għandu jkun hekk?

Għaliex il-Gvern hekk iħoss.

Hawnhekk irrid nagħmilha ċara li meta qed ngħid il-"Gvern" qed nirriferi għall-Partit Nazzjonalista.

Il- makna tal-Partit Nazzjonalista għamlet dan il-kalkolu u sabet li hekk jaqbel li jsir għall-Partit.

Ħalli nerġa' niġi għall-punt li qegħdin niddibattu.

Fil-kamra tal- votazzjoni jkun hemm numru ta' assistenti kummissjonarji nominati mill- kummissjoni - li għandhom ikollhom il-fiduċja mija fil-mija ta' kulħadd - u jkun hemm ukoll numru ta' assistenti kummissjonarji nominati mill- partiti.

Nerġa' ngħid, il-fatt innifsu li l-partiti jinsistu - bir-raġun - li jkollhom assistenti kummissjonarji f'kull kamra tal-votazzjoni flimkien ma' l-assistenti kummissjonarji nominati mill-kummissjoni jfisser li l- partiti jridu jikkontrollaw lill-istess assistenti kummissjonarji nominati mill-kummissjoni li proprju għandhom igawdu mija fil-mija l-fiduċja ta' kulħadd.

Mela minkejja l-premessa li suppost li l-assistenti kummissjonarji nominati mill-kummissjoni għandhom igawdu l-fiduċja ta' kulħadd mija fil-mija, il-partiti xorta jinsistu li jkollhom l-assistenti kummissjonarji nominati minnhom.

Ladarba huwa aċċettat li jkun hemm assistenti kummissjonarji nominati mill- partiti, x'inhi r-raġuni li l-istat ta' fatt li jeżisti llum li dawn l- assistenti kummissjonarji ma jkunux biss bħala kandelabri li ma jistgħux jitkellmu ...

Fil-fatt dawn mhux biss ma jistgħux jitkellmu, imma ma jistgħu jikkomunikaw bl-ebda mod, għaliex body language teżisti wkoll.

Jiġifieri dawn la jistgħu jikkomunikaw b'għamża, la b'daħka u lanqas b'tislima għaliex meta wieħed isellem ikun qed jikkomunika wkoll; strettament dawn ma jistgħu jagħmlu xejn hemmhekk ħlief jibqgħu qishom mummji, jiċċekkjaw l-assistenti kummissjonarji nominati mill-Kummissjoni li proprju għandhom igawdu l-fiduċja ta' kulħadd mija fil-mija.

U għalhekk l- emenda oriġinali tagħna kienet li d-drittijiet l-oħra kollha provduti minn dan l-Att m'għandhomx jiġu mittiefsa.

Imma lanqas dik ma ġiet aċċettata.

Għaliex?

Għaliex tqanqal id-dubju li jista' jkun hawn xi dritt espress f'din il-liġi li dawn jistgħu jitkellmu u b'hekk tista' tkun kontradittorja.

Aħna konna staqsejna fejn fil-liġi hawn imniżżel hekk għaliex m'hawn xejn li jgħid hekk.

Il-fakulta' - mhux id-dritt - li jitkellmu toħroġ għaliex ma hawnx l-esklużjoni speċifika, kif se ndaħħlu issa.

Imma l-Gvern qed jibqa' jopponi dawn is-suġġerimenti ta' l- Oppożizzjoni mingħajr ġustifikazzjoni ta' xejn u jġib argumenti li huma irrelevanti għall-kwestjoni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien m'għandix kummenti ġodda x'nagħmel, nista' biss nirrepeti dak li għidt u fil-qosor ħafna ngħid li l-ewwelnett l- Oppożizzjoni f'din is-seduta biddlet il-pożizzjoni tagħha.

Fil-bidu tas- seduta bdejn b'emenda aċċettabbli emenda, purche' l-Oppożizzjoni se tagħmel emenda oħra rigward il-fatt li ċ-chairperson biss tal-kummissjonarji elettorali jkun jista' jikkomunika u allura dan ma jfissirx li neħħejna xi drittijiet.

U r-risposta tiegħi dik kienet, li m'hemmx għalfejn ngħidu, għaliex m'aħniex qed inneħħu drittijiet, qegħdin ngħidu li jkun jista' jikkomunika biss iċ-chairperson tal-kummissjonarji elettorali.

Sussegwentement l-Onor.

Mifsud Bonnici qal li l-Oppożizzjoni ma taqbilx li jkun hemm persuna li tiġi indikata bħala chairperson.

Mill-bqija naħseb li l-argumenti l-oħra kollha diġa' ġew eżawriti miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jiena nerġa' ngħid li din hija rikkmandazzjoni unanima tal-Kummissjoni Gonzi u fiha ħafna sens fl-interess tal-votant.

B'dan il-mod il-votant għandu dritt jivvota kif irid hu mingħajr ebda pressjoni u jekk ikollu bżonn ta' assistenza, din jagħtihielu ċ-chairperson ta' dak is-siġġu elettorali.

L-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Aħna jidhrilna li lill-votant għandek tagħtih id-dritt ta' l-għażla.

F'ħafna affarijiet aħna konna niġu kkritikati li nċaħħdu d-dritt ta' l-għażla.

Issa se nċaħħdu d-dritt ta' l- għażla fis-sens li minkejja li votant jista' jara assistent kummissjonarju li jappellalu iktar minn ieħor, dan la jista' jkellmu u lanqas jitlob l- għajnuna tiegħu.

Qed inċaħħduh minn dan id-dritt ta' l-għażla.

U dan qed nagħmluh biex ma jkunx hemm abbuż!

Aħna jidhrilna li l-affarijiet qed naqilbuhom ta' taħt fuq.

Intqal li l-pożizzjoni ta' l-Oppożizzjoni nbidlet matul id-dibattitu.

Għalfejn isir dibattitu hawnhekk?

Biex niġu hawnhekk u ngħidu x'inhi l- pożizzjoni oriġinali tagħna?

Isir dibattitu biex matulu wieħed ikun jista' jew isaħħaħ l-opinjonijiet li jkollu, jew inkella jbiddilhom.

Għalhekk niddibattu hawnhekk, mhux biex noqogħdu nirreċtaw.

Allura jekk fil-bidu tad-dibattitu fuq dan il-punt l- Oppożizzjoni qalet xi ħaġa u matul id-dibattitu ħasset li l-pożizzjoni għandha tkun mod ieħor, m'għandekx għalfejn tikkritika lill-Oppożizzjoni.

Wara kollox meta l-Gvern iressaq emendi għall-abbozz li jkun ressaq hu stess, xi jkun qed jagħmel?

On second thoughts ikun ħasibha mod ieħor.

Aħna altru li ma nikkritikawx lill-Gvern li jagħmel emendi għall-emendi stess li jkun ressaq fl-abbozz.

M'hix ovvja li b'iktar riflessjoni u b'iktar dibattitu joħorġu ideat oħra u aħjar?

Ma nistax nifhem għaliex din għandha tqanqal kritika jew bjażimu.

Il-fundamentalisti biss ma jbiddlux l- ideat tagħhom u aħna m'aħniex daqshekk fundamentalisti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Chairman, ħalli ngħid xi ħaġa rigward il- kwestjoni tat-trusted person.

Sal-lum ikun hemm żewġ assistenti kummissjonarji minn kull partit u naħseb li dan il-konċett għandu l-fiduċja tal-partiti.

Issa meta qed ngħidu li jrid ikun hemm chairman fosthom, ifisser li fl-oħrajn kollha m'għandniex fiduċja għaliex lill-votant qed tobbligah li meta jidħol biex jivvota jikkomunika biss maċ-chairman.

Jekk jiena bħala individwu ma jkollix fiduċja fiċ-chairman, għaliex bilfors għandi nkun marbut li nikkomunika miegħu biss?

Inti, bħala Prim Ministru u bħala nazzjonalist għandek fiduċja fiċ-chairman, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u l-Oppożizzjoni forsi jkollha fiduċja fiċ-chairman li jkun fit-tali polling booth, imma jien ikolli fiduċja biss f'wieħed mill-assistenti kummissjonarji.

Issa dawn, kif qal l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, huma marbutin bis-sigriet li ma jistgħux joħorġu jgħidu min ivvota u min ma vvotax.

Imma jiena se jibda jidħolli d-dubju li ċ-chairman jista' jikkomunika ma' xi ħadd barra dwar min ġie jivvota u min ma ġiex, bħalma ġara d-darba l-oħra.

Per eżempju, qabel bil-liġi bniedem seta' jitlob l- għajnuna biss meta ma kiens ikun jaf jikteb u jekk xi ħadd kien jinqabad li talab l-għajnuna meta jkun jaf jikteb, kien jeħel multa jew xi piena oħra.

Illum il-Partit Nazzjonalista din bidilha - għax hekk qabillu - u għamilha li bniedem għandu dritt jitlob l-għajnuna jekk irid.

B'kumbinazzjoni, fl- aħħar elezzjoni, tant kien hawn nies imġienen jew inkella ma jafux jiktbu jew li qabdithom ir-rogħda - dik kienet l-iskuża - li kien hawn persentaġġ kbir ta' nies li talbu l-għajnuna.

U din il-proċedura ħadmet għaliex bniedem kien jidħol u jitlob l-għajnuna ta' min irid.

Issa f'daqqa waħda l- Gvern Nazzjonalista, il-Partit Nazzjonalista, din irid jibdilha u jagħmilha li bniedem irid bilfors ikollu fiduċja fiċ-chairman li jkun magħżul mill-Kummissjoni Elettorali.

Issa jiena x'garanzija għandi li se jkolli fiduċja f'dak iċ-chairman?

Nagħtu każ li jkun hawn 400 polling booth; allura inti se ġġegħelni bilfors ikolli fiduċja f'dawk l-400 chairmen?

Jekk jiena nidħol fil-kamra u t-tali chairman ma jogħġobnix - f'dawn l-affarijiet kulħadd bil-passjoni, aħseb u ara meta jkun hawn id- deni ta' l-elezzjoni - ...

L-anġli biss huma indipendenti; lanqas ix- xitan m'hu indipendenti.

Imma allura issa se ġġegħelni bilfors ikolli fiduċja fiċ-chairman sempliċement għaliex hekk qabillu l-Partit Nazzjonalista, għaliex Austin Gatt ħolom hekk?

Mhux inti, għaliex inti f'dawn l-affarijiet ma tindaħalx; ilestihomlok il-Partit Nazzjonalista u tiġi hawnhekk u tagħmilhom.

(Interruzzjonijiet) Ma lestithielek il- Kummissjoni xejn; din lestihielek Austin Gatt.

Mhux bilfors il- Kummissjoni trid tagħżilhom?!

Jekk il-Kummissjoni għażlet ċertu chairman ... u jien m'għandix fiduċja fih, għaliex qed torbotni li bilfors irrid immur fuq dak iċ-chairman?

(Interruzzjonijiet) Toqgħodx issemmi l- Kummissjoni, dik ħawdet tant!

Darba kontu tgħajruna għax qsamna Santa Venera, daqsxejn ta' raħal.

Kontu għamiltu storja u inti stess ġejt tgħid għax qasmuh fi tlieta.

Allura l-Kummissjoni għamlet tajjeb għax qasmitu fi tlieta?

Inti lanqas taf fejn hi Santa Venera għax meta staqsejtek ma kontx taf li nqasmet fi tlieta.

Issa tiġi tgħidli biex ikolli fiduċja fil- Kummissjoni?!

Kieku jkun hemm erbgħa, sitta jew tmienja jista' jkolli fiduċja f'wieħed, imma li tobbligani li jkolli fiduċja f'wieħed biss, le.

U għax għidtu li jrid isir hekk, bilfors irid isir hekk.

Toqogħdux twaħħlu fil-Kummissjoni; għidu li dawn huma r-regolamenti għall-elezzjoni li jmiss, l-aħħar darba qablilkom tagħmlu "hekk" u issa jaqblilkom tagħmlu mod ieħor.

Imma mhux twaħħlu fil-Kummissjoni.

Din bħal tal-kunsilli; fejn jaqblilkom tinħbew wara l-kunsilli u meta tiġi tajba toqogħdu tfaħħru lill-Gvern u lill-Partit Nazzjonalista.

Xbajna nisimgħu, ilkom sejrin hekk tmien snin.

Fejn hu tajjeb tieħdu l-unur intom u fejn hu ħażin tgħidu li mhux intom responsabbli, imma l-kunsilli.

Fejn qablilkom għidtu li r-rapport tal- Kummissjoni Gonzi huwa tajjeb u fejn qablilkom għidtu li huwa ħażin.

Fejn qablilkom għidtu "għamilna kummissjoni, oqogħdu għaliha" u fejn qablilkom għidtu li m'għandniex noqogħdu għaliha.

Dan hu t-taħwid li qed tħawwad.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni fit-8.36 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u rriżuma fit- 8.56 p.m.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU 334

FAVUR : 29

L-Onor

|Abela Wistin |Micallef Freddie | |Attard |Mifsud Bonnici Karmenu | |Montalto John| | |Bartolo |Mintoff Dom | |Evarist | | |Borg Carmel |Mizzi Joe | |Brincat Leo |Moran Vincent | |Buhagiar |Muscat Philip | |Charles | | |Buhagiar |Nicholl Tony | |Louis | | |Calleja Reno |Portelli Alfred | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Debono Grech |Sant Salvu | |Joe | | |Farrugia |Schembri Adami Sandro | |Michael | | |Farrugia Noel|Spiteri Lino | |Gatt George |Vella George | |Grech Edwin |Vella Karmenu | |Mangion | | |Charles | | | | |

KONTRA : 33

L-Onor

|Asciak |Galea Louis | |Michael | | |Bonello du |Galea Mario | |Puis George | | |Bonnici Josef|Gatt Lawrence | |Bonnici |Hyzler George | |Michael | | |Borda Manuel |Mifsud Bonnici Antoine | |Borg Joseph |Muscat Claude | |Borg Tonio |Muscat Richard | |Cassar Joe |Psaila Savona Joe | |Cuschieri |Refalo Louis | |Louis | | |Dalli John |Refalo Michael | |Debono |Spiteri Carm Lino | |Giovanna | | |Deguara Louis|Tabone Anton | |Demarco Guido|Vella John | |Falzon |Zammit Ninu | |Michael | | |Fenech Adami |Zammit Stanley | |Eddie | | |Fenech Joe |Zammit Dimech Francis | |Frendo | | |Michael | | | | |

L-emenda "U" m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 29.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 29 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 30 - Emenda ta' l-artikolu 58 ta' l-Att prinċipali.

Clause 30 - Amendment of section 58 of the principal Act.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Chairman, klawsola 30 temenda artiklu 58 ta' l-Att prinċipali u tittratta l-iskwalifiki u l-pubblikazzjonijiet ta' ismijiet ta' l-assistenti kummissjonarji.

Fil-fatt hawn qed ngħidu li ma' l-iskwalifiki nżidu li wieħed ma jistax ikun nominat bħala assistent kummissjonarju jekk ma jkunx imniżżel bħala elettur fir-reġistru elettorali.

Din ukoll hija konsegwenza tar-rikkmandazzjoni tal-Kummissjoni Gonzi li hemm f'paġna 25, artiklu 32 tar-rapport tal-Kummissjoni.

Pero' hawn irrid nirrimarka li fir-rapport tal-Kummissjoni hemm żball; ir- riferenza għal subartiklu 56 (1) trid tkun għal subartiklu 58 (1) ta' l-Att prinċipali.

Fil-fatt il-Kummissjoni tirrikkmanda hekk:

"Il-Kummissjoni Elettorali għandha tkun obbligata li taħtar bħala assistenti kummissjonarji persuni li jkunu kwalifikati u li jistgħu jaqdu d-dmirijiet tagħhom skond it-termini tal-Liġi Elettorali.

Barra minn dan ... "

- din hija l-emenda li qed tiġi introdotta permezz ta' subklawsola 30 (a) -

"... għandha tiżdied l-iskwalifika li persuni li m'humiex reġistrati bħala eletturi ma jistgħux jiġu nominati jew magħżula bħala assistenti kummissjonarji.".

Subklawsola 30 (b) tgħid li wara l-kliem "mhux idoneju" għandu jidħol il- kliem "jew mhux biżżejjed kwalifikat"; naturalment qed nitkellmu fuq l- iskwalifika ta' assistenti kummissjonarji.

Naħseb li fuq dan m'għandux ikun hemm problemi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Karmenu Mifusd Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Aħna nħossu li l-kliem "mhux idoneju" għandu jkun biżżejjed.

Bil-kliem "jew mhux biżżejjed kwalifikat" inkunu qed nestendu d-diskrezzjoni żżejjed.

Min se jkun jista' jiddeċiedi x'inhuma l-l-kwalifiki li jintitolaw lil wieħed li jkun assistent kummissjonarju?

Aħna nħossu li m'għandniex għalfejn nestendu d- diskrezzjoni daqshekk.

Għalhekk nissuġerixxu li paragrafu (b) ta' klawsola 30 jiġi mħassar.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ngħid li l-proposta ta' l-Abbozz ta' Liġi tagħmel sens għaliex għalkemm l-idonejita' tista' tinkludi l-konċett ta' "biżżejjed kwalifikat", il-kelma "idoneju" forsi tista' tirriferi aktar għal kwalifiki ta' maturita' u serjeta', li naturalment huma essenzjali biex jirrenduk idoneju, milli li wieħed ikun biżżejjed kwalifikat.

Per eżempju, jista' jkun li wieħed ma jkunx jaf jikteb.

(Interruzzjonijiet) Il-kelma "idoneju" tista' tfisser li wieħed irid ikun responsabbli, eċċ. Per eżempju, ma naħsibx li għandna nagħmlu assistent kummissjonarju li ma jafx jaqra; forsi tista' tgħid li la ma jafx jaqra allura m'hux idoneu.

Veru li hija ftit plijonastika.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Jekk il-funzjoni tirrikjedi li wieħed ikun jaf jaqra u jikteb allura min ma jafx jaqra u jikteb m'hux idoneu.

Imma jekk tgħid "mhux biżżejjed kwalifikat" jew xi ħaġa oħra, tkun qisek qed iddaħħal xi kwalifika akkademika.

Nixtieq li ma nerġgħux immorru lura għal dak iż-żmien meta l-pajjiż kien jikkonsidra li l-uniċi nies li kienu kapaċi jaqdu d-dmir ta' kummissjonarji - mhux qed ngħid assistenti kummissjonarji - kienu l-professjonisti, in-negozjanti jew il-benestante.

Kien hemm żmien meta l-Kummissjoni kienet magħmula minn avukati u forsi kien ikun hemm wieħed top civil servant.

Issa qed ngħidu li l-kelma "idoneu" hija biżżejjed għall-kwalifika ta' assistenti kummissjonarji.

Ma naħsbux li hemm ġustifikazzjoni biżżejjed biex inżidu l-konċett ta' "mhux biżżejjed kwalifikat".

GĦalhekk nissuġġerixu li paragrafu (b) ta' din il-klawsola għandu jitneħħa.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif diġa' għidt, l-intenzjoni ta' l-emenda hija li l-kelma "idoneu" donnha tirriferi għall-karattru, serjeta', eċċ., pero' naħseb li għandu jkun hemm kwalifika.

Jiena semmejt l-eżempju estrem li wieħed jista' jkun idoneu għar-rigward ta' karattru, imma ma jafx jaqra u jikteb.

F'dan il-każ naħseb li l-Kummissjoni tgħid li m'għandux jiġi nominat.

Naċċetta wkoll li jekk tgħid li ma jafx jaqra, allura tista' tgħid li m'huwiex idoneu.

B'din l-emenda qed namplifikaw ftit il- kwalifika.

THE DEPUTY CHAIRMAN: L-Onor.

Mifsud Bonnici.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Nipproponi emenda għal klawsola 30:

"V" Ħassar il-paragrafu (b) tal-klawsola 30.

"V" Delete paragraph (b) of clause 30.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 30 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

L-emenda "V" ma għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 30.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 30 għaddiet u ġiet ordnata biex isir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 31 - Emenda ta' l-artikolu 59 ta' l-Att prinċipali.

Clause 31 - Amendment of section 59 of the principal Act.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Rimarki.

Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Klawsola 31 hija riżultat tar-rikkmandazzjoni tal-Kummissjoni kif tidher f'paragrafu 34 tar-rapport.

Il-Kummissjoni tgħid li t-terminu li fih il-partiti jistgħu joġġezzjonaw għan-nomini ta' assistenti kummissjonarji elettorali għandu jiżdied minn jumejn għal erbat ijiem.

Il-liġi tipprovdi jumejn biex fihom il-partiti jkunu jistgħu joġġezzjonaw għan-nomina ta' assistent kummissjonarju, imma jumejn huma ftit u għalhekk il-Kummissjoni Gonzi rrikkmandat li jiżdiedu għal erbat ijiem.

Il-Gvern qed jilqa' din ir-rikkmandazzjoni u qed jintroduċi din l- emenda.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: L-Oppożizzjoni m'għandha xejn kontra din l- emenda; fil-fatt kienet issuġġerietha hi stess fl-abbozz ta' liġi propost minnha.

Pero' l-Oppożizzjoni tipproponi li tidħol emenda oħra għal artiklu 59 ta' l-Att prinċipali.

Subartiklu 59 (7) jgħid hekk:

"Wara d-distribuzzjoni finali ta' l-Assistenti Kummissjonarji kollha u sa tmiem il-votazzjoni, tkun il-Kummissjoni waħedha li jkollha l-jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji sakemm dan isir biss għal raġunijiet gravi u suffiċjenti u b'dak il-mod li jkun jassigura li meta l-Assisstent Kummissjonarju sostitwit ikun wieħed nominat minn partit politiku, is-sostitut tiegħu għandha tkun persuna nominata mill- istess partit, sakemm għadd biżżejjed ta' Assistenti Kummissjonarji jkunu ġew nominati minn dak il-partit .".

Aħna nipproponu li minflok il-kliem "tkun il-Kummissjoni waħedha li jkollha l-jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji sakemm dan isir" għandhom jidħlu l-kliem "il-Kummissjoni ma jkollhiex jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji ħlief bil-kunsens tal-partiti politiċi", għax inkella l-Kummissjoni Elettorali se jkollha d-dritt assolut li tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji.

Huwa veru li fis-subartiklu li kkwotajt hemm miktub li s-sostituzzjoni trid tkun għal raġuni tajba u suffiċjenti, imma nħossu li l-partiti politiċi jridu jagħtu l-kunsens tagħhom.

GĦalhekk qed nissuġġerixxu li s-subartiklu jiġi jaqra hekk:

"Wara d-distribuzzjoni finali ta' l-Assistenti Kummissjonarji kollha u sa tmiem il-votazzjoni, il-Kummissjoni ma jkollhiex jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji ħlief bil-kunsens tal- partiti politiċi ...",

- jiġifieri jinqatgħu l-kliem "tkun il-Kummissjoni waħedha li jkollha l- jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji" -

"... u biss għal raġunijiet gravi u suffiċjenti ..."

B'hekk tħalli lok li l-partiti politiċi jistgħu joġġezzjonaw għas- sostituzzjoni ta' l-Assistenti Kummissjonarji.

Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:

"W" Fl-aħħar tal-klawsola 31 wara l-kliem "erbat ijiem" għandu jiżdied dan li ġej:

"u fis-subartikolu (7) ta' l-artikolu 59 ta' l-Att prinċipali minflok il-kliem "tkun il-Kummissjoni waħedha li jkollha l-jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji sakemm dan isir" għandhom jidħlu l-kliem "il-Kummissjoni ma jkollhiex jedd tissostitwixxi lill-Assistenti Kummissjonarji ħlief bil-kunsens tal-partiti politiċi"".

"W" At the end of clause 31, immediately after the words "four days" there shall be inserted the following:

"and in subsection (7) of section 59 of the principal Act, the words "the Commission alone shall have the right to substitute Assistant Commissioners" are to be substituted by the words "the Commission shall not have the right to substitute Assistant Commissioners, except with the consent of the political parties"".

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma naħsibx li nista' nilqa' din l-emenda għar- raġuni ovvja li f'dan l-istadju finali, ma jistax ikun hemm ħela ta' żmien u tfixkil li jista' jkun inutli.

Naħseb li s-salvagwardja tal-partiti ġejja mill-fatt li jekk il-Kummissjoni għal raġunijiet gravi tissostitwixxi assistent kummissjonarju nominat minn partit, tissostitwih b'ieħor nominat mill-istess partit.

Naħseb li din hija garanzija biżżejjed għall-partiti politiċi.

Li ngħidu li l-partiti politiċi f'dan l-istadju aħħari jridu jiġu konsultati u d-deċiżjoni tittieħed bil-kunsens tagħhom, naħseb li nkunu qed ninċampaw ix-xogħol tal-Kummissjoni f'mument delikat, importanti u li b'ebda mod m'għandu jkun frustrat.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Tajjeb li wieħed jagħmilha ċara li qed nitkellmu fuq wara li l-Kummissjoni tkun diġa' għażlet fejn għandhom iservu l-assistenti kummissjonarji.

Qed nitkellmu fuq sostituzzjoni ta' l- assistenti kummissjonarji "wara d-distribuzzjoni finali ta' l-Assistenti Kummissjonarji", u mhux qabel.

Dan hu l-punt.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk tissostitwihom wara, għal raġunijiet gravi - u jridu verament ikunu gravi, per eżempju l-Kummissjoni tinduna li assistent kummissjonarju b'xi mod qed ibagħbas - allura għandha taġixxi u mhux tistaqsi jekk il-partiti jaqblux għax inkella kull partit ikollu l- veto.

U ma naħsibx li jagħmel sens li jsir hekk.

Is-sens prattiku tal- kontroll tal-partiti ġej mill-fatt li assistent kummissjonarju li jkun ġie nominat minn partit jiġi sostitwit b'ieħor nominat mill-istess partit.

Pero' ma naħsibx li f'dak l-istadju delikat għandna ngħidu li biex tbiddel assistent kummissjonarju - u dan ġieli ġara għax ikun hemm rapporti fuq kif wieħed iġib ruħu - trid toqgħod tlaqqa' lill-partiti u tiddiskuti magħhom biex ikun hemm consensus, kif jingħad fl-emenda li qed tipproponi l- Oppożizzjoni li tgħid "bil-kunsens tal-partiti".

F'dawn l-affarijiet trid tara x'ikunu l-allegazzjonijiet.

Jekk ikun hemm allegazzjonijiet li b'xi mod kummissjonarju pprova jbagħbas favur partit, ma nafx kemm dak il-partit jibqa' jiddefendih; għandi nassumi li għas-serjeta' tal-partit innifsu ma jibqax jiddefendih.

Pero' ma naħsibx li f'dak il-mument delikat għandna nintralċjaw ix-xogħol tal-Kummissjoni.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Is-sottomissjoni ta' l-Oppożizzjoni hija bil-maqlub.

Biex ma jkunx hemm possibilita' li wieħed juża dan id-dritt għad-detriment ta' xi ħadd, dan id-dritt m'għandux ikun mogħti f'idejn il- Kummissjoni.

Il-Kummissjoni għandha kwalunkwe dritt li sakemm tagħmel id- distribuzzjoni finali, tuża l-kriterji tagħha biex toġġezzjona għall- assistenti kummissjonarji, imma wara li tkun eżerċitat dik id-diskrezzjoni, m'għandhiex ikollha d-dritt li tissostitwixxi dak li tkun diġa' għażlet, jekk mhux bil-kunsens tal-partiti.

L-Oppożizzjoni qed tgħid li ladarba l- Kummissjoni Elettorali tkun diġa' wżat il-ġudizzju tagħha u ddistribwiet lill-assistenti kummissjonarji, m'għandhiex tbiddilhom f'dak l-istadju fejn jista' jagħti l-każ li jew ma jkunx hemm iktar assistenti kummissjonarji ta' dak il-partit biex jiġu nominati, jew inkella ma jkunx hemm aktar assistenti kummissjonarji li jkunu adattati għal ċerti postijiet.

Ftit ilu għidna li l-partiti għandhom id-dritt jindikaw assistenti kummissjonarji għad-djar ta' mistrieħ u sptarijiet.

Allura f'dak il-każ il-Kummissjoni m'għandhiex twarrab lil dawk in-nies indikati bħala adattati u tissostitwihom b'nies forsi inqas adattati jew mhux adattati għal dak ix- xogħol.

GĦalhekk l-Oppożizzjoni qed tgħid li dan id-dritt m'għandux jiġi eżerċitat jekk mhux bil-kunsens tal-partiti.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ir-raġunijiet gravi f'dak l-istadju ma jkunux li wieħed m'huwiex adattat - dak il-proċess ikun diġa' nqabeż - imma li l- komportament ta' l-assistent kummissjonarju ma jkunx tajjeb.

Jiġifieri l- Kummissjoni ma tkunx qed tara aktar jekk huwiex kompetenti, idoneu jew kapaċi.

Li jista' jiġri huwa li l-Kummissjoni tħoss in-neċessita' gravi li tissostitwih minħabba l-komportament tiegħu.

ONOR.

KARMENU MIFSUD BONNICI: Irridu niftakru li meta ġejna għan-nomina ta' l-assistenti kummissjonarji tajniehom id-dritt ta' l-appell.

F'dan il- każ qed ngħidu li l-Kummissjoni waħedha tista' tissostitwixxi assistent kummissjonarju.

Jista' jagħti l-każ li l-Kummissjoni tissostitwixxi assistent kummissjonarju li jkun adattat għal ċertu xogħol partikolari u jkun intgħażel minħabba f'hekk.

Kif diġa' għidt, fil-liġi diġa' ġie provdut li l-partiti jistgħu jindikaw nies adattati għal ċerti postijiet, bħalma huma djar ta' mistrieħ u sptarijiet.

Biex wieħed jelimina dik il- possibilita', is-sostituzzjoni m'għandhiex titħalla ssir mill-Kummissjoni Elettorali waħedha.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Hemm aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 31 kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

L-emenda "W" ma għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hija klawsola 31.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 31 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Sar il-ħin.

Fid-9.20 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il-permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 6 ta' Mejju, fis-6.00 p.m. b'din l-agenda:

Abbozz ta' Liġi dwar il-Periti - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali - Kumitat (Kont.);

Riżoluzzjoni dwar Ħtiġijiet Speċjali tal-Kunsilli Lokali - Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Emenda Nru 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar is-Sigrieti Uffiċjali - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizz tas-Sigurta' - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Lottu Pubbliku - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Pools tal-Gvern Malti fuq il- Logħob - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 1) (Abbozz Nru 124) - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) (Abbozz Nru 125) - it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Konservazzjoni u l-Amministrazzjoni tas-Sajd - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar ir-Regolament tat-Traffiku - it-Tieni Qari; U xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki.

L-Onor.

Joe Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, illum huwa lejlet l-ikbar festa tal- ħaddiema, Jum il-Ħaddiem, festa li tiġi ċċelebrata mhux biss f'pajjiżna, imma tradizzjonalment kważi madwar id-dinja kollha.

Kien hawn żmenijiet meta f'pajjiżna kienu jgħajru lill-Partit Laburista għax kien jiċċelebra din il-ġurnata, imma nistgħu ngħidu li din il-festa llum tiġi ċċelebrata minn kull partit politiku f'pajjiżna.

Ħassejt li hija ħaġa xierqa li lejlet din il-festa tal-ħaddiema nitkellem ftit fuq il-politika ġdida tal- Partit Laburista għal dak li għandu x'jaqsam maż-żgħażagħ u d-dinja tax- xogħol.

Il-mira ta' din il-politika hija li l-ewwelnett ikun hawn iktar sigurta' fl-impiegi għaż-żgħażagħ.

Ħafna drabi nisimgħu li ħafna żgħażagħ qed ibiddlu l-impieg.

Mill-aspett ekonomiku, dan huwa ċċitat bħala xi ħaġa pożittiva - għalkemm din il-mobilita' mhux bilfors li hija xi ħaġa pożittiva, anzi ħafna drabi tista' tqisha bħala insigurta'; bniedem ma jkunx daqshekk ċert mill-post tax-xogħol li jkollu, ma jarax prospetti ta' avvanz u allura ħafna drabi jipprova jmur xi mkien ieħor.

It-tieni mira tal-politika ġdida tal-Partit Laburista dwar iż-żgħażagħ u d-dinja tax-xogħol hija li jkun hawn iktar opportunitajiet ġusti u ugwali għaż-żgħażagħ.

B'dawn iż-żewġ miri quddiem għajnejna, wieħed imbagħad jasal għall-famuża "kif", jiġifieri kif se tiġi mwettqa din il-politika.

Bħala bażi sseħħ implimentazzjoni sħiħa tad-direttivi li joħorġu mill- Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol, l-ILO.

Dan huwa body li fih huma rappreżentati kważi l-pajjiżi kollha tad-dinja, u hemmhekk jinġabru u joħorġu guidelines jew direttivi dwar kif il-pajjiżi għandhom jimxu fil- qasam ta' l-impiegi.

Aħna qegħdin ngħidu li dawn id-direttivi internazzjonali għandhom ikunu ta' gwida għalina f'dan il-qasam u għandhom jiġu implimentati bis-sħiħ għall-qasam tax-xogħol.

Illum nisimgħu ħafna ftaħir li hawn full-employment fil-pajjiż, li m'hawnx nies ifittxu x-xogħol u li kull min jixtieq jaħdem jista' jaħdem.

Naħseb li r-realta' tas-sitwazzjoni hija ferm 'il bogħod miċ-ċifri uffiċjali li ħafna drabi jiġu ċċitati f'din il-Kamra.

Nemmen li fil-pajjiż għad hawn ħafna nies li qed ifittxu impieg u jixtiequ jaħdmu, imma mhux qed isibu l-opportunitajiet.

Din il-ġimgħa fil-Gazzetta tal-Gvern ġew ippubblikati xi regolamenti dwar il-protezzjoni taż-żgħażagħ fuq il-post tax-xogħol.

GĦall-ewwel ħsibt li dan se jkun pass fid-direzzjoni t-tajba, imma mbagħad rajt fid-dettal x'hemm f'dawn ir-regolamenti u sibt, per eżempju, li l-kelma "tifel" tfisser persuna taħt il-15-il sena, filwaqt li "żgħażagħ" huma persuni bejn il-15-il sena u t-18-il sena.

Bħallikieku żgħażagħ ta' 'l fuq minn 18-il sena ma jimmeritawx protezzjoni adegwata fuq il-post tax-xogħol.

Jista' jkun hawn min jgħid li dawn jidħlu taħt il-liġi ġenerali, imma naħseb li llum dak li qed jiġri fil-pajjiż jimmerita li jkun hemm definizzjoni aktar wiesgħa b'mod li tirrispekja x-xewqa ta' kulħadd li ż-żgħażagħ jaħdmu f'ambjent fejn ikun hemm aktar sigurta' u jgawdu opportunitajiet ġusti u ugwali fuq postijiet tax-xogħol.

Dan l-aħħar ħarġu l-famużi regolamenti tant mistennija dwar il-part- timers li jaħdmu 20 siegħa jew iktar fil-ġimgħa.

Dawn issa jikkwalifikaw għal ċerti benefiċċji, fosthom leave pro rata, eċċ. Pero' jidher li dawn ir-regolamenti sfax fix-xejn għax qed jolqtu ħażin billi ħafna nies qed iduru ma' din il-liġi.

Diversi employers li kienu jimpjegaw żgħażagħ part- time għal iktar minn 20 siegħa fil-ġimgħa, illum qed jgħidulhom li se jnaqqsulhom siegħa fil-ġimgħa biex ma jikkwalifikawx għall-benefiċċji li suppost li jikkwalifikaw għalihom, bħal pro rata leave, bonuses, eċċ. B'hekk qed jiġri li fejn l-aktar li hemm ħtieġa ta' protezzjoni u sigurta' għaż-żgħażagħ fuq il-post tax-xogħol, l-aktar li qed jinħass dan in-nuqqas.

L-ewwel prijorita' tal-politika ġdida Laburista hija li żgħażagħ li jkunu ilhom żmien twil qiegħda jiġu integrati darba għal dejjem fid-dinja tax- xogħol.

Aħna ma naċċettawx li f'pajjiż modern u demokratiku jkun hemm żgħażagħ qiegħda għal ħames snin jew sitt snin.

Dan huwa riżors uman moħli, biex ngħid hekk.

X'inċentiv hemm biex lil dawn iż-żgħażagħ jinstabilhom impieg?

Jissemmew il-korsijiet ta' l-ETC, imma mhux l-ewwel darba li żgħażagħ ingħataw diversi korsijiet mingħajr ebda prospetti ta' impieg.

Aħna nemmnu li għandhom jiġu mnedija skemi biex dawk iż-żgħażagħ li ilhom żmien twil qiegħda jingħataw prijorita' ħalli jinstabilhom impieg.

Dawn iż-żgħażagħ għandhom jiġu ggwidati u megħjuna biex isibu xogħol adattat għalihom skond il-kapaċitajiet, it-tagħlim u t-talenti individwali tagħhom.

Hija ħasra li tara żgħażagħ li jkollhom talent jew ċerta kapaċita' f'qasam li jkunu tħarrġu fih u minħabba nuqqas ta' ppjanar u management serju fil-pajjiż, jispiċċaw f'postijiet tax-xogħol li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dak li jkunu tħarrġu għalih u, agħar minn hekk, kontra qalbhom għax ma jsibux opportunitajiet differenti ta' xogħol.

Permezz tal-politika ġdida Laburista nikkombattu flimkien l- esplojtazzjoni taż-żgħażagħ bħala għajn ta' xogħol irħis.

Ħafna drabi ssib employers li jimpjegaw żgħażagħ proprju biex jiffrankaw il-flus għax ikunu jafu li dik tkun l-ewwel esperjenza tax-xogħol tagħhom, ikunu jridu mpieg u jaqilgħu ftit flus, u allura jaċċettaw l-ewwel post li jsibu.

Issib żgħażagħ li jidħlu jaħdmu mingħajr ma jkunu jafu x'inhuma d-drittijiet u r- responsabbiltajiet tagħhom.

Aħna nemmnu li din hija xi ħaġa li għandha tispiċċa darba għal dejjem.

Fil-postijiet tad-divertiment, fil-media u fuq il-postijiet tax-xogħol għandhom jitfasslu miżuri u jittieħdu passi kontra l-esplojtazzjoni sesswali fost in-nisa żgħażagħ u għandha tingħata kull opportunita' xierqa lin-nisa żgħażagħ biex jidħlu għal xogħol li tradizzjonalment m'huwiex meqjus femminili.

Qegħdin ngħidu wkoll li fil- guidance u fil-pariri dwar karrieri li jingħataw liż-żgħażagħ m'għandux ikun hemm żbilanċ sessista kontra n-nisa u għandhom jiġu integrati miżuri li jaħsbu għat-trażżin tad-diskriminazzjoni abbażi ta' sess fuq il- postijiet tax-xogħol.

Dawk iż-żgħażagħ li jixtiequ jieħdu l-inizjattiva li jaħdmu għal rashom għax iħossuhom kapaċi jfasslu post tax-xogħol għalihom infushom minflok ma jsibu impieg, għandhom jiġu inkoraġġiti billi jitfasslu xi skemi ġodda.

Fl-opinjoni tiegħi, fil-passat sar tentattiv fjakk min- naħa ta' l-awtoritajiet preżenti u minkejja r-rieda li tingħata din it-tip ta' għajnuna, xorta waħda baqa' ħafna nies kapaċi jieqfu fuq saqajhom imma mhux qed isibu l-wisa' u l-opportunitajiet ġusti u ugwali biex jagħmlu dan.

Fil-ftit ħin li fadal nixtieq ngħid xi ħaġa dwar kif ċerti impjegati għadhom jiġu ttrattati f'pajjiżna.

Ftit jiem ilu smajna lill-Kap ta' l- Oppożizzjoni jikkummenta dwar il-Management Systems Unit.

Ta' min ifakkar li l-għan ta' din l-azjenda huwa li torganizza r-riforma tas-servizz ċivili f'pajjiżna.

Jiena ltaqjt u tkellimt ma' xi ħaddiema li l-MSU ssejħilhom contractors, għax tagħmel kuntratti magħhom għal servizzi bħalma huma maintenance, cleaning, eċċ. Jien informat li fil-preżent hemm madwar 20 persuna f'din il-qagħda, impjegati mal-MSU, b'kuntratt ta' tliet snin, jitħallsu bis-siegħa u ma jgawdu minn ebda benefiċċju ta' leave jew bonus.

Mhux talli hekk, talli peress li jissejħu kuntratturi, il-bolla jħallsuha bħala persuni self-employed.

Meta daħlet il-VAT bdew isiru xi tibdiliet u kien hemm imbottar biex dawn in-nies jiġu impjegati mal-MSU bil-ktieb tax- xogħol u mhux jibqgħu qishom ħaddiema għal rashom.

Minkejja li jidher li ma kienx hemm oġġezzjoni għal dan it-tentattiv min-naħa ta' l-ETC, donnu hemm interessi biex din is-sitwazzjoni ma tinbidlix.

Jien informat li hemm nies li qed jidħlu ġodda bħala impjegati f'dawn l-oqsma, filwaqt li lil dawk in-nies li qegħdin f'din is-sitwazzjoni ta' sistema ta' kuntratti, qed jgħidulhom li għad m'hemmx il-possibilita' li jirranġawlhom li jiġu impjegati skond kif qegħdin attwalment jaħdmu.

Meta wieħed jifli għaliex qed jiġri dan, isib li hemm sistema fejn nies imorru jirreġistraw ma' l-ETC għal ftit jiem imbagħad wara ftit ġimgħat jiġu impjegati mal-MSU minn Deputat Nazzjonalista - jekk ikun hemm bżonn lest li anke nsemmi ismu - naturalment tramite l-ETC biex kollox jgħaddi through the regular channel.

Fl-istess ħin hemm oħrajn li qed ifittxu x-xogħol f'dawn l-oqsma, ilhom jirreġistraw aktar ma' l-ETC imma mhux qed jiddaħħlu għax jidħol ħaddieħor minflokhom.

Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa abbuż; diġa' smajt b'każ ta' raġel u tliet nisa li daħlu mal-MSU b'din il-manjiera.

Ta' min ifakkar li fuq kollox l-MSU hija dik l-istruttura li qed tonfoq il-miljuni - mhux eluf ta' liri - minn flus il-poplu biex tipprova tirriforma s-servizz ċivili u għaldaqstant jidhirli li għandha tkun minn ta' l-ewwel biex tagħti eżempju tajjeb ta' kif għandhom jiġu ttrattati l-impjegati.

Mhux sewwa li jsir ħafna tixwix fost l-impjegati tal-MSU - hemm diversi li nafhom jiena personalment u li huma Laburisti - billi jgħidulhom li jekk jitla' l-Partit Laburista jitilfu l-l-impieg tagħhom.

Il-Partit kien ċar fuq dan il-punt.

Fil-politika ġdida Laburista qed ngħidu li m'għandha ssir ebda diskriminazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' impiegi fil-pajjiż.

Xbajna nisimgħu li bniedem ġie impjegat minħabba l-kulur u mhux kulur.

Naħseb li issa din hija xi ħaġa li għandna nitfgħuha warajna.

Jiena persważ li sakemm bniedem jagħmel xogħlu skond it-talenti u l-kapaċitajiet tiegħu u jaġixxi kif għandu jaġixxi fuq il-post tax-xogħol, m'għandux minn xiex jibża'.

Nafu li li għandna problemi kbar mhux biss fost iż-żgħażagħ f'dak li għandu x'jaqsam ma' impiegi u karrieri, imma anke fost irġiel u nies li huma ta' 'l fuq minn ċerta eta' - speċjalment minn 40 sena 'l fuq - u jixtiequ jsibu xogħol.

Għal dawn in-nies, meta jitilfu l-impieg tagħhom tkun donnha spiċċat id-dinja għax ma qed isibu ebda possibilita' oħra.

Lil dawn in-nies mhux qed ninsewhom u l-Partit Laburista żgur li se jniedi skemi għal din il-kategorija ta' nies.

Jiena bħala l-kelliem ewlieni ta' l- Oppożizzjoni dwar il-qasam taż-żgħażagħ ridt nagħmel dawn il-kummenti dwar il-politika ġdida Laburista f'dan is-settur u ċert li din il-politika tinżel tajjeb fost iż-żgħażagħ.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rirmarki.

L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, din il-ġimgħa l-Partit tal-Ħaddiema jfakkar żewġ avvenimenti kbar.

L-ewwel avveniment huwa tat-28 ta' April ta' l-1958 meta l-ħaddiem Malti ngħaqad u beda l-ġlieda għall-ħelsien ta' pajjiżu u l-Gvern Laburista ta' dak iż-żmien kien irriżenja għax ma riedx iservi ta' tapp tal-Gvern Ingliż.

Fil-Parlament Malti dak iż-żmien kienet għaddiet b'maġġoranza l-Break With Britain Resolution u l-Partit tal- Ħaddiema waħdu, mingħajr għajnuna ta' ħadd, kien beda l-ġlieda vera għall- ħelsien ta' Malta.

Hawnhekk irrid insellem lill-ħaddiema tad-Dockyard, tas-Servizzi, tax-Xatt u lill-ħaddiema in ġenerali li dak iż-żmien ingħaqdu wara l-Moviment tal-Ħaddiema, il-General Workers' Union u l-Partit Laburista biex, flimkien, fit-28 ta' April taw bidu biex il-poplu Malti jikseb il-ħelsien tiegħu.

Kienet triq iebsa li matulha l-poplu Malti bata, mar il-ħabs, tilef il-jobs, issawwat, tkisser imma baqa' jiġġieled.

Matul dawk iż-żmenijiet, filwaqt li l-ħaddiema kienu qed jiġu tturufnati għaliex kienu bi ħġarhom wara l-mexxejja tagħhom, jiġġieldu għall-ħelsien ta' Malta, ħaddieħor kien qed iċekċek it-tazzi u jispjuna biex il-Laburisti jitilfu l-jobs, jiġu mkaxkra quddiem il-qorti u jintbagħtu l-ħabs.

Hija ħaġa sabiħa li nsemmu l-Assedju l-Kbir u lil La Valette, imma donnu ħadd ma jsemmi lill-ħaddiema li ġġieldu fl-Assedju l-Kbir.

Huwa tajjeb li nsemmu s- Sette Giugno meta erba' ħaddiema tilfu ħajjithom, imma daqstant ieħor huwa tajjeb li nsemmu t-28 ta' April 1958, meta l-ħaddiem ingħaqad wara l- mexxejja tiegħu biex iġib il-ħelsien ta' pajjiżu.

Dak iż-żmien il-Moviment tal-Ħaddiema kien waħdu; ma kellu lil ħadd miegħu, la lill-Partit Nazzjonalista u lanqas lill-qassisin politikanti.

Kien għaddej jiġġieled waħdu, jaqla' l-interdetti, jissawwat, jitkisser, jitlef ix-xogħol u jiġi eżiljat minn Malta.

Imma l-ħaddiem xorta waħda baqa' sod.

Dik il-ġurnata kienet il-magħmudija tal-Moviment tal-Ħaddiema u tal-poplu Malti biex jibda t-triq tal-ħelsien li swiet ħafna sakemm wasslitna għall-31 ta' Marzu 1979, meta l-poplu Malti kiseb il-ħelsien mill- barrani darba għal dejjem, għolla rasu quddiem il-ġnus tad-dinja, wera li hu Malti u li m'hu seftur ta' ħadd.

Tajjeb li nfakkru dawk iż-żmenijiet għax matul dawk iż-żmenijiet il-ħaddiem Malti b'sagrifiċċju, waħdu, mingħajr għajnuna ta' ħadd, lanqas tal-barrani, beda l-ġlieda biex jikseb dak li qed igawdi llum.

GĦada huwa Jum il-Ħaddiem.

Jgħidu x'jgħidu, ilaqqmuha biex ilaqqmuha, jgħammduha kif jgħammduha, din il-ġurnata tibqa' mniżżla fl-istorja tal- Moviment tal-Ħaddiema, mhux ta' Malta biss imma tad-dinja kollha għax aħna nagħmlu parti mill-Moviment tal-Ħaddiema tad-dinja kollha.

Din il-ġurnata hija ddedikata lix-xogħol u lill-ħaddiema u hija ġurnata li fiha l-poplu jirringrazzja lill-ħaddiema kollha, inkluż dawk li llum m'għadhomx magħna imma ħadmu biex il-poplu jimxi 'l quddiem.

Hija diżgrazzja li noqogħdu nlaqqmu din il-ġurnata għal dak u għall-ieħor.

Meta jiġi Jum l-Omm, Jum il- Missier jew Jum il-Ġnus Magħquda ma noqogħdux ngħidu li hu jum it-tali qaddis, imma meta jkun Jum il-Ħaddiem, lill-ħaddiem nipprovaw nisirqulu din il-ġurnata billi noqogħdu ngħidu li hija ddedikata lil dak jew lill-ieħor.

GĦada huwa Jum il-Ħaddiem, ġurnata li fiha l-ħaddiema tad-dinja kollha jiftakru fit-tbatija li għaddew minnha biex waslu fejn qegħdin illum.

Hekk ukoll f'Malta l-ħaddiema kollha, inkluż il-ħaddiema tax-Xatt, tad- Dockyard u tal-fabbriki, il-ħaddiema li jaħdmu mal-Gvern u l- professjonisti, kull min irid jaħdem biex jaqla' biċċa ħobż, inkluż il-mara tad-dar, għada jixirqilhom jiffesteġġjaw il-ġurnata tagħhom u jirriflettu minn xiex għaddejna fis-sena li għaddiet u fiż-żmenijiet li għaddew, jirriflettu kemm bata l-ħaddiem biex wasal fejn wasal illum, biex kiseb il- pensjonijiet, l-għajnuna tal-mard, iċ-children's allowance u benefiċċji oħra, inkluż id-dritt li jissieħeb f'unions.

Il-ħaddiem bata biex wasal hawnhekk u għalhekk tajjeb li għada l-ħaddiem jiftakar f'dan kollu għax inkella jkun qed jissogra li jħalli lil min jgħaddi minn fuqu u jfarrku.

Dan m'hux tixwix għax meta nitkellmu hekk, jgħidulna li qed inxewxu.

Jien kont ħaddiem u nifhem minn xiex għaddejna.

Kieku ma kenitx il-General Workers' Union tul dawn iż-żmenijiet, kieku llum il-ħaddiem m'għandu xejn.

Kieku ma kienx il-Partit tal-Ħaddiema tul dawn il-75 sena - għax din is- sena il-Partit tal-Ħaddiema jagħlaq 75 sena -u kieku l-Moviment tal- Ħaddiema ma kienx b'saħħtu u organizzat, kieku l-ħaddiem illum m'għandu xejn minn dak li qed igawdi.

Filwaqt li huwa tajjeb li ż-żgħażagħ jieħdu pjaċir u jmorru jiddevertu fid-discos, huwa tajjeb ukoll li jiftakru illi kieku ma kienx għall- Moviment tal-Ħaddiema, għall-General Workers' Union u għall-Partit Laburista, il-ħaddiem illum m'għandux benefiċċji soċjali.

Tgħid x'tgħid u tagħmel x'tagħmel in-naħa l-oħra, dawn huma l-kuruna tal-rand tal-Moviment tal-Ħaddiema għax bis-saħħa tal-Moviment tal-Ħaddiema, bix-xogħol li għamel u bil-leaders sodi li kellu, wasal fejn wasal illum.

Pero' liż-żgħażagħ tal-lum ngħidilhom biex għada jiftakru kemm hawn ġid.

Kien il-Partit tal- Ħaddiema li għamel l-edukazzjoni b'xejn għal kulħadd.

Kien il-Partit tal- Ħaddiema li daħħal l-iskola obbligatorja, l-ewwel sa 14-il sena u mbagħad sa 16-il sena, u wara għen lill-ħaddiem biex uliedu jkunu jistgħu jmorru l- Universita'.

In-naħa l-oħra dejjem ivvotat kontra dawn l-affarijiet, anke meta konna se ndaħħlu l-pensjoni tax-xjuħ.

Anke meta introduċejna ċ-children's allowance, in-naħa l-oħra vvotat kontra u kienet tgħidilna: X'jiġifieri tagħti l-allowance lil żewġt itfal jew tlieta biss?

Ara llum neħħew kollox u spiċċajna biex min għandu ċertu income ma jeħux children's allowance.

Imma dawn il-ġlidiet il-ħaddiem rebaħhom bil-għaqal, mhux billi kisser u farrak imma billi ġġieled bil-għaqal permezz tal-mexxejja tiegħu.

Għada l- ħaddiem għandu jiftakar minn xiex għadda fit-28 ta' April 1958 sakemm wasal biex fl-1979 ħeles mill-barrani darba għal dejjem.

Il-ħaddiem irid jiftakar illi qabel ma kien hawn il-Moviment tal-Ħaddiema - meta ngħid Moviment tal-Ħaddiema qed nirriferi għall-General Workers' Union u l-Partit Laburista - il-ħaddiem ma kienx jaħdem 40 siegħa biss fil-ġimgħa, imma kien jaħdem minn fil-għodu sa fil-għaxija.

Qabel ma kien hawn il-Moviment tal- Ħaddiema, il-ħaddiem ma kellux overtime, ma kellux sigurta' fuq ix-xogħol u ma kien ikollu ebda għajnuna meta jirtira, anzi kien jispiċċa jkollu jmur jittallab.

Ma kienx hawn għajnuna tar-romol u meta mara kien imutilha żewġha, kien ikollha jew tbigħ ġieħha, jew tmur taħdem, jew inkella tħalli lil uliedha jmutu bil-ġuħ.

L-ulied li jmutilhom xi ħadd mill-ġenituri ma kenux jistgħu jibqgħu d-dar, imma kien ikollu jmur f'istitut.

Il-paga tal- ħaddiem ma kenitx tiżdied, u tiżdied bi dritt.

Ma kienx jingħata bonus matul is-sena; ma kienx hawn children's allowance; lanqas kien hawn sptarijiet b'xejn jew għajnuna waqt il-mard.

Ma kien hawn xejn.

Il- ħaddiem kien irid jaħdem minn x'ħin Alla jtella' x-xemx sakemm tinżel, jiġifieri minn dlam sa dlam.

Illum il-ħaddiem jaħdem 40 siegħa u jgawdi dawn il-benefiċji li ġabhom bis-saħħa tal-Moviment tal-Ħaddiema.

Il-ħaddiem rebaħ il-ħelsien tiegħu bis-saħħa tal-Perit Mintoff u għada l-ħaddiem imissu jsellem lil dan il- bniedem li qegħidlu l-pedament, tah is-saħħa u għamlu nies.

Il-ħaddiem għada għandu jsellem lill-antenati tiegħu.

Minn hawnhekk jien irrid insellem lil dawk il-ħaddiema li fit-28 ta' April 1958 iġġieldu u marru l-ħabs.

Ħafna minnhom illum mietu imma xorta waħda għandna nsellmulhom u nibqgħu grati lejhom u lejn il-familji tagħhom, ħaddiema li għax kienu Laburisti tilfu x-xogħol, issawtu, tkissru u sabu ruħhom itturufnati bil-banda lejn l-Awstralja, il-Kanada u l-Amerika.

Minn hawnhekk insellmu lill-emigranti li ħadmu biex illum il-ħaddiem qiegħed fejn qiegħed bis-saħħa tal-Moviment tal-Ħaddiema, bis-saħħa tal-Partit Laburista u bis-saħħa tal-General Workers' Union.

Liż-żgħażagħ ngħidilhom biex għada, waqt li jkunu qegħdin jiddevertu jew fuq il-postijiet tax- xogħol, jirriflettu għal ħames minuti illi huma marru għax-xogħol, qed jaħdmu 40 siegħa fil-ġimgħa, għandhom il-leave, il-benefiċċju tal-mard u l- benefiċċju tal-qgħad f'każ li jitilfu l-impieg, bis-saħħa tal-Moviment tal- Ħaddiema.

In-nisa u l-irġiel miżżewġin, iż-żgħażagħ u l-anzjani għada għandhom jiftakru li dawn is-servizzi soċjali ġabhom il-Partit tal- Ħaddiema, il-General Workers' Union u l-Moviment tal-Ħaddiema bix-xogħol li għamlu u bil-ġlidiet li ġġieldu.

Jekk issa ż-żagħżugħ ma joqgħodx attent u għada jerġa' jkun hemm Gvern Nazzjonalista, dawn is-servizzi soċjali jista' jitlifhom wieħed wieħed, bħalma llum qed jintilef is-servizz tas-saħħa għax l-isptar ma ssibx mediċini, bħalma llum qed naraw li ċ-children' allowance taparsi ġiet family allowance u bħalma diġa' bdiet ittektek tal-pensjoni.

Jgħidu x'jgħidu, dawn l-affarijiet ġabhom il-Moviment tal-Ħaddiema u tajjeb li għada l-ħaddiem jiftakar bis-saħħa ta' min inkisbu dawn l-affarijiet kollha.

U bħalma l-ħaddiem kien leali lejn l-Onor.

Mintoff u lejn l-Onor.

Karmenu Mifsud Bonnici, għandu jkun leali wkoll lejn l-Onor.

Alfred Sant li se jmexxi l-mixja għall-elezzjoni li jmiss biex naslu għal rebħa Laburista.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 6 ta' Mejju 1996, fis-6.00 p.m. bl-agenda kif komunikata mill-Prim Ministru.

Fid-9.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET-IMWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILLI LOKALI - ELEZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm swew elezzjonijiet għall-kunsilli lokali li saru fi 23 lokalita' nhar is-Sibt 9 ta' Marzu?

Kemm tħallas għall-użu tal- lukanda Les Lapins fejn ivvotaw dawk li joqogħdu Ta' Xbiex?

Sar xi ħlas/kontribuzzjoni għall-użu ta' l-iskejjel jew postijiet oħra fejn saru l- votazzjonijiet l-oħra?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li l-elezzjonijiet għal kunsilli lokali li saru fid-9 ta' Marzu 1996 swew madwar Lm320,000.

Ninsab infurmat ukoll li tħallsu Lm175 għal użu tal-lukanda Les Lapins fejn ivvutaw dawk li joqogħdu Ta' Xbiex u ser titħallas somma ta' anqas minn Lm100 għall-użu ta' kamra fil-Posta f'Balzan.

Ma sarx ħlas għal użu ta' l- iskejjel fejn saru l-votazzjonijiet.

QORTI - CARD TELEPHONE BOXES

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jordna li fil-Qorti jkun hemm aktar card telephone boxes peress li hemm tnejn biss (waħda minnhom ma taħdimx sewwa) u qed ikun hemm queues kbar biex iċemplu?

Jista' jordna li fis-sular t'isfel ikun hemm sitt phone boxes u waħda f'kull sular għal konvenjenza tal-pubbliku?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: L-Onor.

Membru qed jibbaża' d-domanda tiegħu fuq premessa żbaljata u dan peress li fil-Qorti hemm sitt 'cardphones' u mhux tnejn.

Għal preċiżjoni dawn ġew installati xi tlett xhur ilu.

Jekk jinħass il-bżonn li jiżdied is-servizz ċert li l-Aġent Reġistratur tal-Qrati tal-Ġustizzja ma jonqosx milli jagħmel ħiltu u jara li jiġu provduti aktar sets.

QORTI - SISTEMA KOMPUTERIZZATA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Kultura: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi ntrodotta fil-Qorti sistema komputerizzata - kif hemm fl-Ajruport għat-tluq u nżul ta' l-ajruplan - fejn kull kawża li tkun qed tiġi ttratta tidher fuq screen apposta?

Ma jaħsibx li jekk fuq l-iscreen jidher dan it-tagħrif flimkien ma' l-Imħallef jew Maġistrat li jkun qed jippresjedi u l-Avukati li jkunu fil-kawżi, jinqata' ħafna ġiri għalxejn?

Ma jaħsibx li jekk screen bħal dan ikun f'kull awla, l-avukati jkunu jafu x'inhu għaddej u jkunu f'qagħda li jqassmu x-xogħol tagħhom ferm aktar aħjar?

ONOR.

MICHAEL ANGELO REFALO: Naf li s-suġġerimenti simili għal dawk li qed jagħmel l-Onor.

Interpellant ilhom jiġu studjati bil-għan li jiġu mplimentati.

ATTARD - TRIQ DUN MIKIEL XERRI

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jordna li tiġi rranġata Triq Dun Mikiel Xerri, f'Ħ'Attard li fiha ħafna toqob, speċjalment fil- bidu tagħha?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Il-Manutenzjoni ta' Triq Dun Mikiel Xerri, Ħ'Attard hija responsabbilta' tal-Kunsill Lokali.

FORZI ARMATI - KAŻ TA' ĠUŻEPPI BUĠEJA

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kif baqa' l-każ ta' Ġużeppi Bugeja li sofra ħsara fil-luzzu tiegħu meta l-patrol boat ta' l-Armata No. 24 daħlet fih u għamlitlu ħsara ta' Lm450?

Jaf li dan il-każ ilu jkarkar mill-20 ta' Marzu tas-sena l- oħra?

Il-patrol boats u l-vetturi ta' l-Armata inxurjati?

Jekk iva, għaliex l-Armata ma daħħlitx l-insurance biex dan l-individwu jitħallas?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li mhux minnu li "Patrol Boat No 24" daħlet fil-luzzu ta' Gużeppi Bugeja.

Peress li s-Sur Bugeja għadu qed jikkontesta dan il-fatt, ma jidhirlix li għandhom isiru iżjed kummenti.

Il-"Patrol Boats" u l-vetturi ta' l-Armata m'humiex inxurjati.

TOROQ - TISWIJA TA' TOROQ

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Peress li jien inħoss li l-pjan tal-Gvern li jgħaddi t-tiswijiet tat-toroq f'idejn il-kunsilli falla għal kollox għax qatt f'Malta ma kien hawn toroq imħaffra u mħarbta daqs dan iż-żmien.

Jikkonsidra l-Ministru li dan is-suġġeriment li se nagħmillu; kull kunsill jkollu miegħu żewġ jew tliet ħaddiema mislufa mid-Dipartiment tat-Toroq, jarmaw b'romblu u cutter biex tinqata' l-ħofra u jkollhom programm li kuljum jsewwu triq?

Ma jaħsibx il-Ministru li jekk il-kunsilli jħallsu tliet ħaddiema u jixtru l-materjal, tiġihom oħros mill-flus li qed iħallsu jew mid-dipartiment jew meta dan ma jkunx jista' jaqdihom, jmorru għand il- privat?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li mhux il-funzjoni tal-Ministeru tiegħi li jindaħal lill-Kunsilli Lokali dwar kif għandhom iwettqu r-responsabbiltajiet tagħhom.

Fil-fatt ħafna Kunsilli Lokali għandhom arranġamenti mhux mad-Dipartiment tat-Toroq, kif forsi qed jaħseb l-Onor.

Interpellant, imma mad-Dipartiment tad-Distretti tal- Ministeru għall-Ambjent.

SKEJJEL - TRASPORT

L-ONOR.

RENO CALLEJA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Billi sena wara sena, matul dawn l-aħħar 15-il sena dejjem kien hemm problema biex il-privates, karozzi tal-linja jew mini- buses jaqdu l-ħteġijiet tat-trasport ta' l-iskejjel minkejja l- intenzjonijiet tajba li għandhom l-uffiċjali tad-dipartiment, is-sistema tal-ġarr tat-tfal ta' l-iskejjel għall-iskejjel tal-Gvern hi ferm bogħod minn sodisfaċenti, jikkonsidra l-Ministru li jiftiehem mal-kunsilli lokali biex dawn jieħdu r-responsabbilta' li jorganizzaw it-trasport huma u naturalment id-dipartiment jgħaddilhom il-flus li kien jonfoq biex jipprovdi dan it-trasport?

Billi l-interpellant japprezza li mhux fl- irħula u l-bliet kollha hemm kunsilli lokali, jista' jibda dan l-esperiment fejn hemm il-kunsilli?

Ma jaħsibx il-Ministru li jekk dawn il-kunsilli li jikkuntrattjaw huma lis-sidien ikun hemm aktar effiċjenza flok is-sistema ċentralizzata li hemm illum fejn id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni jrid ilaħħaq ma' eluf ta' tfal f'daqqa minn għerixien ta' bliet u rħula?

ONOR.

MICHAEL FALZON: L-iskema ta' trasport għat-tfal ta' l-iskola, fil- parti l-kbira tagħha, tagħti servizz lil tfal li jmorru fl-iskejjel sekondarji u Junior Lyceums.

Dawn l-istudenti jmorru l-istess skola minn diversi lokalitajiet, filwaqt li gruppi ta' tfal mill-istess lokalita' jattendu diversi skejjel ġie li anke aktar minn erbgħa.

Għalhekk ma tantx jidher possibbli li dan it-trasport jingħata f'idejn il- Kunsilli Lokali.

Madankollu, jekk xi Kunsill Lokali partikolari jidhirlu li hu possibli għalih li jieħu ħsieb it-trasport ta' l-istudenti tar-raħal tiegħu, d- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni lesta li tiddiskutu din il-possibilita' ma' dan il-kunsill.

GĦAWDEX - APPOINTMENT TA' MPJEGATI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema raġuni l-appointments ta' l-impjegati Għawdxin li jaħdmu f'Għawdex jiġu mqassma mill-Ministru?

Min ma jattendix għaċ-ċerimonja jibqa' ma jieħux l-appointment?

Għaliex f'Malta ma jsirx hekk u kull min jieħu promotion jirċievi l- appointment fid-dipartiment fejn ikun qiegħed jaħdem?

ONOR.

ANTON TABONE: L-ittri ta' ħatra ta' l-impjegati tal-Gvern f'Għawdex ġeneralment jitqassmu f'laqgħa għal dawk l-impjegati li tingħatalhom il-ħatra l-ġdida tagħhom.

Naħseb li l-onor interpellant jaf li dan il-Gvern ma jqisx lill-ħaddiema tiegħu bħala numru kwalunkwe u l-anqas ma jagħti ħatriet ġodda għal skopijiet elettorali.

Kull ħatra hi ma liema organizzazzjoni hi għandha sinjifikati ferm differenti.

Huwa propju għalhekk li fil-kaz ta' ħatriet ġodda ssir laqgħa għall- ħaddiema konċernati.

Fil-fatt f'dawn il-laqgħat

i il-ħaddiema jingħataw stampa ċara tal-għanijiet u l-miri tal-Gvern;

ii jiġi spjegat lill-istess ħaddiema l-kontribut importanti li huma qed jagħtu u li għandhom dejjem jagħtu għall-kwalita' ta' ħajja tal-poplu kollu;

iii jiġi spjegat ukoll li permezz tal-kariga l-ġdida l-impjegati għandhom igħollu l-kontribut tagħhom; u iv il-ħaddiema jiġu motivati biex jagħmlu dan.

ĊIRKOLARI M.F. 256/89 - XIRI TA' KAROZZI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: In vista taċ-ċirkolari M.F. 256/89 datata 5 t'April, 1994, jista' l- Ministru jgħid jekk iż-żewġ diretturi u ċioe' d-Direttur tal-Proġetti u Żvilupp u d-Direttur għall-Corporate Services setgħux jixtru l-karozzi direttament u mingħajr is-sejħa ta' l-offerti?

ONOR.

ANTON TABONE: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jiċċara l- Mistoqsija tiegħu peress li jiena nfurmat li l-ittra tal-Finanzi tal-5 ta' April 1994 bir-riferenza MF 256/89 indirizzata lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għal Għawdex ma tistabilixxix il-limitu tas-setgħa tad- Diretturi dwar kif isiru akkwisti minnhom iżda tistabbilixxi l-limiti tal- valur tal-karozza li huma ntitolati li jkollhom għall-użu tagħhom.

Jiena nfurmat li l-karozzi li nxtraw għaż-żewġ Diretturi huma taħt il-limitu stabbilit mill-Finanzi u viġenti fid-data ta' l-akkwist.

BOARD TA' L-EŻAMIJIET LOKALI

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni u Riżorsi Umani: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura stabbilita dwar meta jkun se jsir xi eżami pubbliku mill-Bord ta' l- Eżamijiet Lokali u persuna li tkun taħdem fl-Uffiċċju ta' l-Eżamijiet tkun se toqgħod għall-eżami?

Jidhirlu l-Ministru li meta jiġri hekk dawn il-persuni għandhom jiġu trasferiti temporanjament mill-Uffiċċju ta' l-Eżamijiet għal xi post ieħor minn numru ta' ġranet qabel ma jsir l-eżami sa meta jiġi ppubblikat ir- riżultat?

Billi f'Għawdex wieħed mill-kandidati li se joqogħdu għall-eżami ta' principal officers jaħdem fl-Uffiċċju ta' l-Eżamijiet f'Għawdex stess, ma jidhirlux il-Ministru li l-etika titlob li sieħbu ma għandux ikun supervisor għal dan l-eżami?

ONOR.

MICHAEL FALZON: Jien infurmat li meta persuna li taħdem fid- Dipartiment ta' l-Eżamijiet tkun ser tpoġġi għal xi eżami pubbliku, din ma titħalla tipparteċipa assolutament f'xejn fil-preparazzjoni tal-karta ta' l- eżami u anqas f'xi proċeduri oħra sussegwenti sa ma joħroġ ir-riżultat finali.

Għalhekk ma jidhirx li f'xi każi bħal dawn hemm għalfejn isiru xi arranġamenti biex dawn il-persuni jkunu trasferiti mid-Dipartiment meta xogħolhom ikun meħtieġ in konnessjoni ma' eżamijiet oħra differenti.

Fuq kollox ħadd ma jista' jkollu aċċess għall-karta ta' xi eżami, li daż-żmien fejn hu umanament possibli dejjem qiegħda tkun ippreparata fil-jum ta' l- eżami nnifsu, fit sigħat qabel jibda - kif fil-fatt sar f'dan il-każ.

Minħabba li l-eżami tal-'Principals' f'Għawdex mhux ser isir għal persuna waħda iżda għal erbgħa u tletin ruħ inkluża l-persuna li taħdem fil-Fergħa ta' l-Eżamijiet ta' Għawdex, u dawn ikunu kollha flimkien waqt l-eżami, ma jidhirx li hemm raġuni għaliex is-supervisor tas-soltu, li hu responsabbli mill-Fergħa, m'għandux imexxi l-eżami hu - fid-deher u quddiem kulħadd.

SPTAR SAN VINĊENZ DE PAULE - ADMISSION WARD

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex ix-xogħol ta' bini fl-admission ward fl-Isptar San Vinċenz de Paule ma ngħatax lill-kuntrattur iżda qed isir minn persuni li suppost qed jagħmlu xogħol ieħor fl-isptar?

Meta beda dan ix-xogħol?

Kemm tlesta minnu u meta huwa ppjanat li jitlesta?

X'kienet in-nefqa s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva, x-xogħol tal-bini fl-'Admission Ward' fir- Residenza ta' San Vinċenz de Paule qed isir minn 'team' ta' ħaddiema fil- 'Maintenance Section'.

L-impjegati huma motivati u qed juru l-kapaċita' tagħhom f'dan ix-xogħol.

L-ispejjes huma ferm inqas milli kieku dan ix- xogħol ingħata lil xi kuntratturi privati.

L-entita tax-xogħol kienet tali li ma tirrekjedix li jingħata lil kuntrattur privat.

Ix-xogħol fuq dan il-proġett beda għall-aħħar ta' Ottubru tas-sena l-oħra u wasal fi stat avvanzat.

Infatti tlestew ix-xogħol ta' ġebel, ta' l-ilma, ta' l-elettriku u tal-madum ta' l-art u l-proġett kollu mistenni jitlesta f'nofs din is-sena.

In-nefqa s'issa kienet Lm16,139.

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li x-xogħol ta' bini fl-admission ward fl-Isptar San Vinċenz de Paule qed isir minn persuni li x-xogħol tagħhom fl-istess sptar huwa dak ta' drivers, ġardinara u fattigi?

Dawn il- ħaddiema għandhom liċenzja biex jaħdmu bħala bennejja?

Min qed jagħmel ix- xogħol proprju li dawn il-ħaddiema suppost għandhom fl-isptar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li nirreferi għat-tweġiba għall-Mistoqsija preċedenti, informat li dawn l-impjegati għandhom esperjenza u kapaċita' fix-xogħol tal-bini.

Fost l-impjegati li qed jaħdmu fuq dan il-proġett hemm bennej kwalifikat, żebbiegħa u kaħħala, 'electrical fitter', u 'plumbers', kollha kwalifikati.

Il-bqija ta' l-impjegati l-oħra huma ex- Awżiljari, li meta kienu f'dan il-Korp kienu jaħdmu fuq xogħol ta' ġebel.

Dawn l-impjegati qed jaħdmu taħt 'Supervisor' kwalifikat f'dan ix-xogħol u għandu esperjenza sewwa.

Ix-xogħol qed isir taħt is-sorveljanza ta' Perit.

Ix-xogħol ta' 'maintenance' li s-soltu jsir ma ġiex imfixkel u baqa' jsir normali minn impjegati oħra li jaħdmu wkoll fil-qasam tal-'maintenance'.

SPTAR SAN LUQA - PAIN RELIEF CLINIC

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk fl-Isptar San Luqa ġietx imwaqqfa Pain Relief Clinic?

Jekk le, hemm xi pjan biex dan is-servizz jitwaqqaf fil-futur qarib?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li d-Diviżjoni tas-Saħħa toffri numru ta' servizzi intiżi biex jikkontrollaw l-uġiegħ:

Kontroll ta' uġiegħ permezz ta' mediċinali jsir fid-Dipartimenti kliniċi kollha.

Servizz ta' 'chemical sympathectomies' lil pazjenti bi problemi serji ta' ċirkolazzjoni fir-riġlejn ('Angiosuite' kull nhar ta' Sibt).

'Nerve blocks' ta' natura aktar permanenti.

'Spinal facet injections' minn 'visiting neurosurgeon' (Mr Afshar).

Servizz ta' akupuntura miċ-Ċentru tas-Saħħa, Floriana.

Barra minn hekk fid-Dipartiment ta' l-Onkoloġija ser jibda jiġi organizzat servizz ta' 'Palliative Medicine' wara li għadu kemm ġie maħtur 'Senior Registrar' għal dan l-iskop.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - SPINAL WARD

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pazjenti bħalissa rikoverati fl-ispinal ward fl-Isptar Sir Paul Boffa?

X'inhi l-medja ta' żmien li dawn il-pazjenti ilhom rikoverati f'din is-sala?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fl-'iSpinal Unit' bħalissa hemm rikoverati 8 pazjenti.

Il-medja ta' żmien li dawn il-pazjenti ilhom f'din il-'Ward' hu ta' sentejn u tmien xhur.

SPTAR SIR PAUL BOFFA - SODOD

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-bed complement preżenti ta' l- Isptar Sir Paul Boffa?

Kif inhuma mqassmin dawn is-sodod skond id-diversi dipartimenti u sessjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 30835.

Il-'bed complement' ta' l- Isptar Boffa hu ta' 115-il sodda.

Dawn huma mqassmin hekk:

Onkoloġija 26 Mard Infettiv 12 Mard fl-ispina tad-dahar 9 Mard tal-ġilda 10

Il-kumplament tas-sodod huma mimlija minn każi ta' 'terminal cancer', u minn anzjani morda.

SPTARIJIET - ĦLASIJIET

L-ONOR.

EDWIN S. GRECH staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien in-numru ta' ħlasijiet (confinements) kull sena minn 1991-1995 fl-Isptar Karen Grech u fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex rispettivament?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li n-numru ta' ħlasijiet ('deliveries') fl-Isptar Karen Grech u fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex kien hekk:

Sena KGH GGH

1991 4894 373 1992 4743 397 1993 4588 434 1994 4423 401 1995 4416 387

SIGURTA' SOĊJALI - TRANSFER TA' MRS.

CALLEJA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 30514 tad-9 ta' Jannar, 1996, (Seduta Nru 499), jista' l-Ministru jgħid min kienu t-tliet uffiċjali li rrifera għalihom fit-tieni paragrafu tat-tweġiba tiegħu li talbu biex imorru jaħdmu fl-Uffiċċju tal-Beach Cleaners?

ONOR.

ANTON TABONE: Ma jidhirlix li huwa xieraq u meħtieġ li jixxandru ismijiet ta' min jitlob transfer.

ĦAMRUN - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li persuna mill-Ħamrun li (d- dettalji tagħha qed nibgħathom taħt separate cover) jingħata akkomodazzjoni alternattiva?

(File No. 12999).

ONOR.

CENSU GALEA: L-applikazzjoni qed tkun ikkunsidrata ma' oħrajn bħala.

GUDJA - TRIQ EGĦLEJJEL - TARMAC

L-ONOR.

SANDRO SCHEMBRI ADAMI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu passi mmedjati biex Triq Egħlejjel, il-Gudja tinkesa bit-tarmac peress li r- residenti qed ibatu ħafna inkonvenjenzi?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt lill- Onor. Interpellant għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 29510 fis-Seduta Nru. 491 fil-11 ta' Diċembru 1995.

DISTRETT NRU.

12 - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'riferenza għall-intervent tiegħi fil- question time dwar it-talba tar-residenti ta' Għar Barka r-Rabat u l- iMtarfa sabiex ikun estiż is-servizz tat-trasport pubbliku f'dawn il- partijiet tar-Rabat, Malta u r-risposta tiegħek, ċioe' li kellek tistħarreġ il-każ għaliex kellek l-impressjoni li din il-problema diġa' kienet ġiet solvuta, tista' tinforma lill-Kamra bl-iżviluppi?

Tista' tara li tikkoordina l-programm ta' xogħlijiet meħtieġa sabiex ir- residenti ta' Għar Barka u dawk ta' l-iMtarfa ma jkomplux jistennew aktar snin biex jiġu milqugħa t-talbiet tagħhom?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku tinsab f'taħdidiet mad-Dipartiment tat-Toroq sabiex ix-xogħol li hemm bżonn isir f'Għar Barka biex tkun tista' taħdem l-estensjoni tar-rotta 84 isir kemm jista' jkun malajr.

DJAR - SUSSIDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għat-talba fuq sussidju lill-inkwilini li għandhom ir-riferenza (File No. HOS 74/90), jista' l-Ministru jara li jiġu rimedjati l-problemi ġenwini li jistgħu jirriżultaw sabiex jiġu rikonoxxuti għas- sussidju dovut?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li jekk qed issir referenza għal- bilanċ tal-għotja fuq il-plot, din l-għotja tkun tista tingħata wara li l- benefiċjarju jottjeni il-permess tal-Planning Authority biex ikopri il-bini eżistenti fuq il-plot.

Dan il-benefiċjarju kellu l-obbligu li jidħol jabita fid-dar sas- 16 ta' Jannar, 1996.

Fl-aħħar ispezjoni li saret mill- Awtorita tad-Djar irriżulta li kien qed isir xogħol ta' invjar mhux għal użu personali tal-benefiċjarju.

LUKANDI - SODOD REĠISTRATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' sodod reġistrati f'pajjiżna tal-hotels u self-catering din is-sena?

Kemm kien dan in-numru fl-aħħar tas-sena 1986?

ONOR.

JOSEF BONNICI : In-numri ta` sodod fl-1986 u fl-1995, reġistrati skond kategorija differenti, kienu dawn:-

KATEGORIJA 1986 1995

Hotels 13,680 21,815

Complexes/Villages 8,389 13,924 u ApartHotels

Guest Houses u Hostels 921 1,569

Holiday Flats 8,700 8,040

TOTAL 31,690 45,348

RABAT - XOGĦLIJIET F'HOUSING ESTATE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Billi x-xogħlijiet li saru fi Block E, Għajn Qajjed Housing Estate, Rabat kienu jikkonsistu biss fit-tibjid ta' nofs ix-shaft tal-blokk, jista' l-Ministru ġentilment jara li jitkomplew ix-xogħlijiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

TALBA NRU.

MVR/ONP/12/96 - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lid-dipartimenti konċernati sabiex jirrimedjaw bix-xogħlijiet mitluba skond it-talba numru NVR/ONP/12/96?

Billi t-talba hija ta' natura urġenti, jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa?

ONOR.

Interpellant jagħti aktar dettalji dwar it-talba indikata minnu.

MTARFA - CARD PHONE BOXES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: B'riferenza għat-talba tiegħi f'isem ir- residenti ta' l-iMtarfa nhar l-14 ta' Marzu, 1994, ċioe' sabiex jiġu nstallati card phone boxes fil-belt ta' l-iMtarfa, billi għadda ħafna żmien u ma kien hemm l-ebda żviluppi, jista' l-Ministru jirrispetta t-talba pendenti u jirrimedja bi stallazzjoni ta' phone card box immedjatament?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li fid-19 ta' April 1996 ġiet installata cardphone fl-Imtarfa fl-inħawi ta' ħdejn il-"playing field".

SANT'ANDRU - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li meta kienu qed isiru x-xogħlijiet fuq block 10 flt.

8 u d-dar 2 "ocotilli" (Bajada), f'St. Andrew's HE dawn baqgħu ma tkomplewx?

Fil-każ ta' l-ewwel għad hemm umdita' kbira fis-soqfa li ma ġietx irrimedjata, filwaqt li fit-tieni każ ċertu xogħol tant baqa' nofs leħja li lanqas sar it-tkaħħil meħtieġ fis-soqfa.

ONOR.

SANT'ANDRU - TRIQ MEDJEZ - FOND NRU.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinvestiga dwar il-fili miftuħin li hemm fil-ħitan tal-fond 3B, Sant'Andru HE ġewwa Medjez Road kif ukoll il-periklu eżistenti kkawżat minn biċċiet tal-veranda li qed jaqgħu għal għand il-ġirien ta' taħt din il- maisonette?

ONOR.

Interpellan jagħmel din il-Mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DJAR - SANT'ANDRU

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid meta mistennija li jiġu pproċessati it- talbiet għal xiri ta' djar ġewwa St. Andrews HE?

X'qed iwassal għal dan id- dewmien kollu?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li t-talbiet għax-xiri ta' residenzi f'St Andrews H.E. jiġu kkunsidrati meta il-pjan lokali jiġi finalizzat.

SANT'ANDRU - TISWIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jsiru treatment dwar il-fili miftuħin u chipping li hemm fil-ħajt tad-dar 2A (Aloisio) f'St. Andrews HE?

ONOR.

SANT'ANDRU - TELEPHONE BOX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid tistax titwaħħal telephone box bit-telecard qrib l-iskola ta' Verdala ġewwa St. Andrews HE?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li fl-iskola ta' Verdala f'St. Andrew diġa hemm cardphone installata.

Madanakollu il-Korporazzjoni Telemalta qiegħda tieħu l-passi meħtieġa sabiex tinstalla cardphone oħra fl- inħawi ta' ħdejn l-iskola.

DJAR - KAŻ HO 3454

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 32557, l-Ministru ma jħossx li l-każ HO 3454 jirrikjedi attenzjoni xierqa minħabba l-element umanitarju involut kif ukoll billi inti ikkonfermajt li dan il-każ ilu pendenti snin sħaħ?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-każ Nru HO 3454 qiegħed jiġi kkunsidrat fuq il-merti tiegħu.

PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-complement attwali tal-Pulizija?

Kemm support hu l-istaff complement?

Kemm daħlu pulizija mill-1987 'l hawn sena b'sena?

Kemm irriżenjaw sena b'sena?

Hemm il-ħsieb li joħorġu applikazzjonijiet għall-Pulizija nisa u rġiel?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid meta bejn wieħed u ieħor hu ppjanat li joħorġu?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għar-Risposta mgħotija għall-Mistoqsija Parlamentari numru 32118.

Għall-kumplament tal-Mistoqsija qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l- informazzjoni mitluba.

SIGURTA' SOĊJALI - KAŻ B'ID NRU.

109648 (M)

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna soċjali teżisti għall-każ tal-mara bl-ID 109648(M) li hija separata legalment u trid tgħaddi b'Lm35 fix-xahar hi u żewġt itfal?

ONOR.

LOUIS GALEA: Bħala regola ġenerali mara separata b'żewġt itfal li la għandha manteniment u lanqas dħul ieħor tirċievi Lm30.79 u Lm1.34 Bonus Addizzjonali fil-ġimgħa bħala Għajnuna Soċjali.

PERITI LOKALI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jindaga jekk hux minnu li l-Periti lokali qed jingħataw inċentivi biex jużaw il-"bricks" minflok il-"ġebla Maltija" fil-kostruzzjonijiet?

X'miżuri qed jittieħdu biex tiġi kkonservata it-tradizzjoni tal-ġebla Maltija fil-kostruzzjoni ta' edifiċi ġodda?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ma naf b'ebda każ fuq dak li qed jgħid l- Onor. Interpellant.

TARXIEN - TRIQ DUN KARM SANT - DAWL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li tiddawwal Triq Dun Karm Sant, Tarxien partikolarment fejn il-parti li tidħol fi Triq San Tumas, peress li tinsab mudlama ħafna?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba għal aktar dawl qed tkun kunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN - TRIQ BIRBIXKILLA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jinvestiga jekk ikunx aħjar li Triq Birbixkilla,Ħal Tarxien titranġa u ssir "one way" "l isfel inti u nieżel min-naħa tal-Knisja?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Ser nirreferi s-suġġeriment, ta' l-Onor.

Interpellant, għall-konsiderazzjoni tal-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku.

PORT ĦIELES - CELLS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara jekk hijiex qed issir supervision għat-tqegħid ta' "cells" li qed jitpoġġew fil-baħar fil-Freeport?

Min se jbati l-ħsarat li kien hemm minħabba xogħol ħażin meta hemm minnhom li nqassmu (partikolarment) is-"cell" Nru.17?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma l-Onorevoli membru li ssir supervision sħiħa waqt it-tqegħid ta` `cells` fil-baħar fil-Freeport.

L-assikurazzjoni, għax il-ħsara saret mill-maltemp.

TA' XBIEX - QASAM TAD-DJAR - LIFT

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li qed jingħad lir- residenti ta' Block D 3 Qasam tad-Djar Ta' Xbiex li l-blokk mhuwiex attrezzat għal-"lift" meta żgur li hemm wiesa' biżżejjed, u dan meta hemm familja li għandha tifel ta' 8 snin handikappat?

ONOR.

CENSU GALEA: Sal-lum għadha mhix il-policy ta' l-Awtorita tad-djar li tistalla lifts f'postijiet mhux ġodda tal-Gvern, madankollu diġa ngħad diversi drabi li l-Awtorita qegħda tikkunsidra l-possibilta li jiġu stallati dawn l-lifts.

WSC - PRODUZZJONI TA' DAWL/ILMA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni ta' l-elettriku fl-1986 u fl- 1995?

Kemm kienet il-produzzjoni ta' ilma fl-1986 u fl-1995?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: l-Informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

STABBILIMENTI TURISTIĊI - SODOD

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm sodod f'lukandi, kumplessi, irħula turistiċi u guest houses fl-1986 u fl-1995?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fl-1986 kien hemm 13,680 sodda fil-lukandi, 8,389 fil- kumplessi, rħula turistiċi u `aparthotels` u 921 fil-`guest houses` b`total ta` 22,990.

Fl-1995 kien hemm 21,815, 13,924 u 1,569 rispettivament b`total ta` 37,308.

WSC - SERVIZZ TA' ILMA/DAWL

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Minstru jgħid kemm kienet in-nefqa kapitali tas-servizz ta' ilma fis-snin 1978/86 u 1987/95?

Kemm kienet in-nefqa kapitali għas-sistema ta' l-elettriku bejn l-1978/86 u l-1987/95?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba qiegħda tinġabar.

STABBILIMENTI TA' L-IKEL - MWEJJED

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' mwejjed f'eating establishments fl-1986 u fl-1995?

ONOR.

JOSEF BONNICI:Ma tinżamx statistika ta` numru ta` mwejjed iżda ta` numru ta` `covers` fi stabbilimenti li jservu ikel.

Fl-1986 kien hemm 500 stabbiliment li pprovdu 19,929 `covers` u fl-1995 kien hemm 775 stabbiliment li pprovdu 31,410 `covers`.

TELEKOMUNIKAZZJONI - NEFQA KAPITALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in- nefqa kapitali għall-qasam tat-telekomunikazzjoni bejn l-1978/86 u l- 1987/95?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li n-nefqa kapitali fil-qasam tat- telekommunikazzjoni fiż-żewġ perjodi msemmija kienet kif jidher hawn taħt:

1978 - 1986 Lm16,865,310 1987 - 1995 Lm45,473,163

TAXXA TAD-DĦUL - WERRIETA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid fejn wirt jiġi rilaxxat u mqassam lil werrieta (għax it-Taxxa tas-Suċċessjoni tkun tħallset) jekk xi werriet, b'nuqqas ta' tagħrif dwar it-Taxxa ta' Dħul, jinkludi bħala dħul (fuq il-formula IT 1) l- ammont hekk muri jiġi ntaxxat bħala dħul (income)?

Jekk fil-formula IT 1 t-taxpayer jinforma li l-ammont tal-wirt ikun fil- fatt ġie minn dan is-sors dan jiġi ntaxxat ukoll?

ONOR.

JOHN DALLI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni li talab tingħata f'xi seduta oħra.

ĦAL FARRUĠ - BINI TA' MPJANT

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-investigazzjonijiet ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar imsemmija fir-risposta tad-domanda numru 32463?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Dan il-każ għadu qiegħed jiġi investigat mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

ŻEBBUĠ - TRIQ IL-POETA NAZZJONALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li tintlaqa' t-talba li saret mill-familja residenti fid-dar fi Triq il-Poeta Nazzjonali c/w Triq is-Siġġiewi, Żebbuġ sabiex il- Korporazzjoni Enemalta tneħħi bracket li miegħu hemm imwaħħlin il-wires tad- dawl elettriku, peress li dan il-bracket faqa' l-ġebel tal-faċċata (min- naħa ta' Siġġiewi Street) u qiegħed joħloq periklu kbir?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-ħsara msemmija diġa' ġiet investigata u x-xogħol meħtieġ sejjer isir mill-iktar fis.

FORZI ARMATI - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jispjega b'liema mod jingħataw il-promozzjonijiet fl-Armata bħal meta bombardier jilħaq surġent?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-promozzjonijiet fl-Armata jingħataw skond ir-Regolamenti ta' l-1970 dwar in-Nomini u l-Kundizzjonijiet tas-Servizz tal-Forza Regolari tal-Forzi Armati ta' Malta.

Fost affarijiet oħra, dawn ir-Regolamenti jistipulaw li promozzjoni għandha ssir skond rakkomandazzjoni bażata fuq effiċjenza, anzjanita', kwalifiki u għażla biex timtela vakanza.

DJAR - IMTARFA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 32983, jista' l-Ministru jgħid b'liema "policy" qiegħed isir il-bejgħ tal-"common parts" ta' l-"ex-married quarters" ta' l-Imtarfa?

ONOR.

CENSU GALEA: Jien infurmat li l-Awtorita offriet għal-bejgħ il- verandi li jiġu quddiem kull maisonette, kemm fil-pjan terran kif ukoll fl- ewwel sular.

F'każ ta' mezzanin fi pjan terran, sid it-terran hu mitlub jixtri il- veranda ta' quddiem ir-residenza tiegħu oltre sehem indiviz tal-entrata/ tunnels fil-pjan terran.

Dan għal prezz nominali ta' Lm 50.

Dawn is-sidien għandhom id-dritt li fuq il-bejt tal-maisonette sovrapost iżommu tank tal- ilma, aerial tat-television u tar-radio.

Għandhom aċċess għal-fuq il-bejt għal-manutenzjoni tagħhom.

F'każ tal-maisonette fl-ewwel sular oltre il-veranda, sid il-maisonette hu mitlub jixtri sehem indiviz (1) tat-taraġ mill-pjan terran sa fuq il- bejt, (2) tat-tromba tat-taraġ, (3) tat-tunnels u l-indana fil-pjan terran, (4) tal-indana fl-ewwel sular, (5) tal-bejt u (6) tal-washroom.

Dan bil- prezz nominali ta' Lm 100.

MELLIEĦA - DAWL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħlu bozoz pubbliċi fi Triq Ġdida fi Triq Marfa, Mellieħa fl-inħawi tal-Half Way Inn peress li bħalissa f'din l-area qiegħed ikun hemm dlam kbir li qiegħed joħloq periklu lil kull minn jgħaddi minn dawn l-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tkun kunsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Ikel, Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għal każ tal-persuna bl-ID Card No. 438558(M) li tinsab "homeless" għax wara li l-post li kellha f'Bormla tatu lura lid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u dan offrielha post f'Tas-Sliema li ma ħaditux għax qalet li m'huwiex adattat għaliha, għal żewġha u għal ħames uliedha, għalhekk jista' d-dipartiment joffrielha post xieraq?

ONOR.

CENSU GALEA: Kuntrarjament għal dak li qed igħid l-Onor. interpellant, il-każ imsemmi hu ta' familja li taħseb li d-dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali hu xi aġenzija ta' bejgħ u xiri u allura tista' tbiddel u tpartat postijiet kemm trid.

ENEMALTA - GENERATION OFFICERS

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jikkonferma jekk dawk id-WTO's li ġew promossi għal Generation Officers fit-taqsima Generation ta' l-Enemalta, preżentament, humiex se jgawdu biss żieda ta' Lira (Lm1) fis-sena?

Jista' għaldaqstant jgħid ta' min kienet id-deċiżjoni li jassimila lill-imsemmija ħaddiema fil-grad il- ġdid billi jimxi maċ-ċirkolari ta' l-OPM?

Għaliex m'attwax l-assimilazzjoni skond kif jesiġi Artiklu 16 tal-Ftehim Kollettiv?

L-Artiklu 47 ta' l-istess Ftehim Kollettiv jagħmilha ċara li fejn ikun hemm għażla, l-ħaddiema għandhom igawdu minn dak li hu l-aktar vantaġġuż.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li l-assimilazzjoni tal- Generation Officer fis-salarju l-ġdid saret skond it-termini tal-Ftehim tar- Riforma fis-Servizz Pubbliku.

Għalhekk dawk il-Works Technical Officers li saru Generation Officers daħlu fi skala 11 minn skala 12 billi ngħataw increment fuq is-salarju li kellhom.

Ovvjament kull individwu għandu l-każ għalih.

Din l-istruttura ġdida fil-Generation Section seħħet bi ftehim ma' l- Union skond nota li saret fit-23 ta' Novembru 1993 u li kopja tagħha qiegħda fil-Ftehim Kollettiv.

Spjegazzjoni fuq l-assimilazzjoni diġa' ngħatat bil-miktub fit-23 ta' April 1996 lil kull min talabha.

FGURA - TRIQ IL-KAMPANELLA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jieħu passi biex jara x'inhu jikkaġuna li kull meta tagħmel ix- xita il-main tad-drenaġġ qed ifur fi Triq il-Kampanella ħdejn id-dar "Vella Hse", Fgura?

Jista' l-Ministru jitlob biex isir rimedju ħalli dan il- fawran ta' drenaġġ ma jibqax iseħħ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li biex tinstab ir-raġuni għaliex qed ifur id-drenaġġ meta tagħmel ix-xita fi Triq il-Kampanella, għadu kemm sar inspection bis-CCTV camera.

Kif joħroġ dan ir-riżultat isiru t-tiswijiet jew manutenzjonijiet neċessarji.

AJRUPORT - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Kommunikazzjoni u Teknologija: Jista' l-Ministru jgħid meta Alfred Mangion, Simon Sultana, Louis Buhagiar u Mario Muscat, ġew impjegati mal- Malta International Airport u kemm-il promozzjoni ħadu dawn il-persuni minn meta ġew impjegati mal-Malta International Airport sal-lum?

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Jiena nfurmat li l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant hi kif tidher hawn taħt:

ISEM DATA TA' IMPJIEG PROMOZZJONIJIET

Alfred Mangion 15.5.92 1 Simon Sultana 1.1.92 2 Louis Buhagiar 1.1.92 3 Mario Muscat ma jeżistix fuq il-kotba ta' l-MIA

PENSJONIJIET - KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' d-dipartiment konċernat jara li l-pensjonant li d- dettalji tiegħu qed nibgħathomlok separatament qed jingħata l-ammont ta' pensjoni li suppost qed jingħata?

Bħala ex-impjegat mal-Gvern, meta se jirċievi l-arretrati?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif meħtieġ ser jintbgħat lill-benefiċjarju mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

ALFRED PORTELLI staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema eta' mara tingħata l-pensjoni tagħha?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li fejn jirriżulta li mara tkun tissodisfa l-kundizzjonijiet tal-kontribuzzjonijiet kif hemm provdut fi ħdan l-iskala tal-Liġi u ma tkunx skwalifikata taħt l-Artiklu 45 tal-Liġi tkun intitolata għall-pensjoni kontributorja meta tagħlaq 60 sena.

Kemm-il darba mara tibqa' taħdem wara 60 sena u mill-impjieg jew minn xogħol li taħdem għaliha nnifisha tkun teċċedi l-Paga Minima Nazzjonali, l- pensjoni tkun miċħuda sakemm tagħlaq 65 sena jew sa kemm tieqaf mix-xogħol qabel 65 sena.

SAĦĦA - APPLIKAZZJONI GĦAL XIRI TA' QABAR

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Iżvilupp Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l-applikazzjoni bir-Ref.

No. 1342 dwar talba ta' xiri ta' qabar?

Din il-Maltija li tgħix barra tixtieq tiġi hawn Malta u ġġib magħha l-fdalijiet ta' żewġha li miet barra minn Malta.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħtini aktar informazzjoni dwar dan il-każ biex inkun nista' inwieġbu aħjar għaliex in- Numru ta' Riferenza 1342 jirreferi għall-Maltija li trid iġġib il-fdalijiet ta' ommha u mhux tar-raġel.

ENEMALTA - SUBSTATION

L-ONOR.

SALVU SANT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Imbilli l-Enemalta għandha substation li qiegħda parti minn blokk ta' flats f'No. 4, Misraħ l-4 ta' Settembru, Isla u din qed tikkawża ħsejjes kontinwi, jista' l-Ministru jara li jinstab mezz sabiex dawn il-ħsejjes jitnaqqsu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lill-Korporazzjoni Enemalta tinvestiga dan il-każ.