MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 718 L-Erbgħa, 20 ta' Marzu, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 718

L-Erbgħa, 20 ta' Marzu, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 20 ta' Marzu, 2002

WERREJ

MINUTI 717

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 717

TQEGĦID TA' KARTI 723

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI.

(IT-TIENI QARI)

PRODUCERS' ORGANISATIONS BILL (SECOND READING) 724

AĠĠORNAMENT 743

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 748

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 717 li saret fl-20 ta' Marzu, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SERVIZZI EKONOMIĊI – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal-ministeru, dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH ( Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura) (f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Qed nagħti l-informazzjoni mitluba għar-rigward ta' l-ammont ta' kera li tħallas mill-ministeru, dipartimenti u korporazzjonijiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħi.

Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba dwar kumpanniji.

|Korporazzjoni Maltija |Lm | |għall-Iżvilupp |55,000 | |Korporazzjoni Enemalta |Lm5,178 | |Ministeru |Lm1,088 | |Uffiċju Nazzjonali ta' |Lm1,000 | |l-Istatistika | |

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, ma nistax nifhem għaliex il-Ministru qed jagħżel li ma jirrispondix għal parti mid-domanda li saritlu.

Fil-fatt jien kont għamilt riferenza għall-kera ta' ċerti postijiet tal-gvern li huma okkupati minn ċerti individwi iżda minkejja li ġbidt l-attenzjoni xorta waħda ma ttieħdu l-ebda passi.

Allura jien bilfors neħodha li l- Ministru jrid li aħna ta' l-oppożizzjoni ma nagħmlux xogħolna għax wara li jien kont żvelajt din l-informazzjoni, xorta waħda baqa' ma sar xejn.

Kif jista', ngħid jien, id-dipartiment ta' l-artijiet ma jeħux passi kontra dawk l-individwi li qed jokkupaw imħażen bil-kera mħallsa mill-gvern u bid- dawl jittieħed b'mod illegali mingħajr meter?

Iktar minn hekk, il-Ministru jmissu jaf li aħna l-membri ta' l-oppożizzjoni nagħmlu l-interpellanzi biex jinkixfu l-irregolaritajiet, u mela jiġi jagħtina din it-tip ta' risposta!

X'jiġifieri m'huwiex fl-interess pubbliku li tintalab ċerta informazzjoni?

Issa qed nikxef idejja u lill- Ministru qed ngħidlu li dawn il-mistoqsijiet qegħdin isiru għax min-naħa tal-gvern ma ttieħdu l-ebda passi.

Allura ma jidhirlux il-Ministru li f'dawn iċ-ċirkostanzi għandu jagħti din l-informazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, hawn qed ngħidu li jekk l-Onor.

Noel Farrugia jgħid għaliex qed jitlob din l-informazzjoni - jew jekk l- Onor. Joe Mizzi lest jissostanzja l-allegazzjonijiet li qed jagħmel - wieħed imbagħad ikun jista' jara xi tweġiba tkun meħtieġa skond id-domanda li ssir.

Id-domanda ta' l-Onor.

Farrugia ma tagħmel l-ebda riferenza għal dak li qed jallega l-Onor.

Mizzi imma tirriferi biss għall-ammont ta' kera li tħallas għall-bini li ntuża' mill-ministeru, dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet eċċ. Fil-fatt tweġiba ngħatat għar-rigward tal- ministeru, dipartimenti u korporazzjonijiet.

Pero' ma nemminx li hemm skop għalfejn tingħata wkoll għar-rigward ta' kumpanniji, anke għaliex hemmhekk imbagħad jidħol element kummerċjali.

Anke jekk l-allegazzjoni li qed issir hija minnha - għalkemm m'għandix għalfejn nassumi li hu hekk – l-Onor.

Membru mhux qed jirriferi għal xi kumpannija imma minn kliemu donnu li qed jirriferi għall-ministeru jew għal xi korporazzjoni.

Allura fil-verita' t-tweġiba li qed jitlob diġa' ngħatatlu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett ma nistax nifhem għaliex m'għandix nitlob lill-kollega tiegħi jagħmel mistoqsija parlamentari hu ħalli jien nasal għall-konklużjonijiet tiegħi, aktar u aktar meta għall-interpellanzi li jien nagħmel ma ningħatax l-informazzjoni.

Terġa' u tgħid, kif jaqbad u jgħid il-Ministru li dak li qed ngħid jien m'huwiex korrett?

Għaliex ma jeħdux passi kontra tiegħi meta dak id-diskors jien għedtu barra u mhux biss f'din il-Kamra!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Mr Speaker, naħseb li l-Onor.

Interpellant irid jidra li meta jagħmel allegazzjoni, irid iġib il-provi hu u mhux jipprova jistieden li ssir bħal spedizzjoni u noqogħdu nistadu fil-vojt!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mela issa nistennew lill-Prim Ministru jġib il-provi dwar min qatel lil Raymod Caruana u lil Karen Grech!

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-uża tal-ministeru u jew tad-dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet eċċ. li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il- privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru tal- Ġustizzja u Gvern Lokali): Qiegħed nagħti hawn taħt l-informazzjoni mitluba dwar l-ammont ta` kera li tħallas mill-ministeru u d-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi.

|Ministeru (uffiċċju |Lm 1,000 | |tas-segretarju | | |permanenti) | | |Dipartiment |Lm5,500 | |(tal-kunsilli lokali) | | |Oħrajn |NIL |

Ma hemm ebda kumpanniji jew korporazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux policy biex entitajiet jew korporazzjonijiet li jaqgħu taħt ministeri varji jibdew jokkupaw bini tal-gvern u b'hekk il-kirjiet jiġu kkontrollati?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għalkemm m'hemmx policy miktuba, żgur li dan il- gvern jagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi li għandu.

Jekk hemm bini li huwa proprjeta' tal-gvern u jista' jsir użu minnu, allura jagħmel sens li jsir hekk għax b'hekk inkunu qed niffrankaw flus il-poplu.

POLITIKA SOĊJALI – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal-ministeru u/jew tad-dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet eċċ. li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Sopjal): Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal-ministeru u/jew tad-dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet eċċ. li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il- privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-ammont ta' kera li ħallsu l- ministeru, id-dipartimenti u l-korporazzjonijiet huwa hekk:

|Direttorat għat-trasport |Lm6,000| |pubbliku | | |Awtorita' ta' Malta dwar |Lm13,20| |komunikazzjoni |0 | |Dipartiment tas-servizzi |Lm12,10| |korporattivi |1 |

OPM – SPEJJEŻ TAL-KERA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm tħallas f'kera għall-bini li nkera għall-użu tal- ministeru u/jew tad-dipartimenti, kumpanniji, korporazzjonijiet eċċ. li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu mingħand il-privat matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Ninsab infurmat li l-ammont ta' kera li tħallas lill-privat mill-uffiċċju tiegħi u korporazzjonijiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi hu kif muri fit-tabella.

Kummissjoni dwar l-impjiegi Lm 2,620 Uffiċċju tal-prim ministru Lm240

Sakemm ma ningħatax raġuni 'l għala qed tintalab ma nara l-ebda skop li tinġabar l-informazzjoni mitluba dwar kumpanniji.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Mistra fort huwiex mikri - veru li l-post ma jaqax taħtu imma żgur li dan huwa ta' ċerta importanza – jew jekk min qiegħed fih huwiex qed jokkupah bla titlu u jekk huwiex qed jintuża bħala parti minn fish farm meta m'hemmx il-permess?

Jaf il-Prim Ministru li qed isiru arranġamenti biex min jokkupa dan il-forti jiġi aġevolat b'tali mod li through l-MDC jingħata l-post backdated għall- 1992?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien ma nafx inwieġeb għal dawn id-domandi u nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jistaqsi lill-ministru responsabbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura l-Prim Ministru ma jinteressax ruħu meta xi ħadd jallega abbużi u jsemmi l-fatti!

Jien dawn l-affarijiet għedthom pubblikament.

Nista' naċċertah li mill-files ta' l-awtorita` ta' l- ippjanar jirriżulta li l-okkupant ta' dan il-post m'għandux permess u minkejja li ħarġet enforcement, qed isir tentattiv biex il-forti jingħata b'titlu backdated għall-1992.

Jekk il-Prim Ministru ma jafx b'dan, naħseb li jista' jqum u jirrispondi l-ministru responsabbli mill-artijiet.

U jekk ma jafx, beħsiebu jisvestiga l-akkużi li qed nagħmel jien?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Diġa' għedt li ma nafx nirrispondi u għedt lill-Onor.

Interpellant biex jekk irid risposta bis-serjeta`, jagħmel id- domandi lill-ministru responsabbli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-ministru responsabbli mill-artijiet qiegħed preżenti f'din il-Kamra, jiġifieri jekk irid jista' jagħtini risposta.

Pero' issa nistaqsi lill-Prim Ministru jekk wara li jien għamilt dawn l-akkużi barra minn dan il-parlament u wara li sar ċertu diskors dwar kif qed jitmexxew il- flus, huwiex lest jinvestiga dan il-każ.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jekk il-ministru responsabbli jkollu l- informazzjoni li qed jgħid li għandu l-Onor.

Mizzi u l-każ ikun jimmerita inkjesta, m'għandi l-ebda dubju li l-ministru responsabbli jieħu l-passi kollha meħtieġa.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Mr Speaker, jekk l- Onor. Mizzi qed jgħid li jaf li hemm min qed jgħaddi l-flus biex jinħarġu xi permessi tal-bini, jagħtina l-informazzjoni li għandu.

Dan il-gvern ma jipproteġi lil ħadd pero' ma nistgħux nitfgħu l-akkużi bl-addoċċ.

Din bħal meta l-istess Onor. Membru kien qal li aħna qed intellgħu nies li kissru t-tempji ta' l-Imnajdra għal skopijiet politiċi, iżda mbagħad meta deher quddiem il-maġistrat qal li ma kellu xejn x'iżid ma' dak li kien qal fid-dibattitu parlamentari.

Kulħadd kapaċi jħammeġ - u hawn min hu kapaċi jħammeġ iktar minn ħaddieħor! - pero' meta naslu għall-istadju li jkollna nġibu l-provi kulħadd jaqa' fil-muta.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaħseb li hawn xi ħadd minn din in-naħa tal-Kamra li qed jipprova jipproteġi lil xi ħadd biex ma jitteħdux proċeduri kriminali kontrih, jekk jogħġbu jgħidha barra minn din il-Kamra u jgħidha fil-konfront tiegħi u dak il-ħin stess jirċievi libell.

Waħda mill-akkużi li jħobb jagħmel l-Onor.

Interpellant hija li għan-nom tal-pulizija ....

(Interruzzjonijiet) Dażgur li ma tgħidhiex fil-konfront tiegħi!

Inti titfagħha hekk, b'mod ġenerali!

Jekk b'xi mod xi ħadd jgħaddilu minn moħħu li dan il-gvern jew xi parti minnu qed jipproteġi lil min għamel ħsara fuq sit ta' wirt kulturali dinji biex ma jittellax quddiem il-qorti, ikun qed jigdeb u jinsulta.

Din il-gidba ċħadtha f'Ottubru li għadda u nerġa' niċħadha.

(Interruzzjonijiet) Naturalment l-Onor.

Mizzi jibża' jgħid dan id-diskors barra minn din il-Kamra fil-konfront tiegħi u jiġi hawn jabbuża mill-privileġġ parlamentari biex iqajjem sensazzjoni.

Din ukoll bħal meta qal li kien qed isir tapping tat-telephones, imbagħad skoprejna li din kienet akkuża ta' meta Pierre Muscat kien għadu ħaj – issa ilu 12-il sena li ħalliena, Alla jaħfirlu - u l-famużi provi ma kienu provi xejn.

Bħal dak li qallu xi ħadd jieħu pjaċir joqgħod jissemma' t- telefonati tiegħu!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, l-ewwelnett nistaqsi lill-Ministru jekk jafx li dak li kont għedt jien f'dan il-parlament, għedtu wkoll barra għalkemm mhux lilu bħala ministru.

Jaf il-Ministru li dak li jien għedt, u cioe` li d-droga tgħaddi mill-VVIP, ġie kkonfermat?

Jaf li dak li għedt jien dwar akkużi ta' korruzzjoni fl-awtorita' ta' l-ippjanar illum kollox ħareġ fil-beraħ u qed jingħad minn kulħadd, anke min-naħa tal-gvern?

Ma jħossx il-Ministru - jgħid li jħobb jimxi b'mod trasparenti! - li għandu jagħmel investigazzjoni dwar dan li qed ngħid jien?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, jien lest li nagħmel invstigazzjoni jekk ikolli prova ta' xi ħaġa, imma ma nistax naqbad u ninvestiga għax l-Onor.

Mizzi jiġi hawn u jgħid li qed jgħaddu l-flus.

Għallinqas imissu jġib l-iċken prova!

(Interruzzjonijiet) Faċli tagħmel allegazzjoni, bħall-allegazzjoni li għamel dwar l-Imnajdra fejn issa qed jgħid li m'għamilthiex fil-konfront tiegħi.

Allura fil-konfront ta' min, tal-pulizija?

Għax l-Onor.

Mizzi qed jgħid li l-pulizija jafu min huma n-nies responsabbli u apposta m'humiex jieħdu l-passi kontrihom.

Dik gidba għax il-pulizija għamlu minn kollox biex jippruvaw jaraw min kien responsabbli.

Meta fl-inkjesta maġisterjali l-Onor.

Mizzi issejjaħ biex jgħid dak li kellu jgħid, f'daqqa waħda l-kuraġġ spiċċalu u qal biss li dak kollu li ried jgħid qalu fil-parlament.

U fil-parlament ma qal assolutament xejn, ħlief li għax lil xi ħadd twaqqagħlu l-post u għax lil xi ħadd ieħor twaqqgħatlu d-dura, dak ix-xi ħadd għamel ħsara fit-tempji ta' l-Imnajdra.

Faċli li wieħed jiftagħhom hekk l-allegazzjonijiet, pero' imbagħad li jġib xi forma ta' prova...

Kull min kellu l-iċken enforcement notice f'dawk l- inħawi, jiġifieri madwar 40 persuna, dawk kollha ġew arrestati, interrogati u hemm anke kopja ta' l-istatement li għamlu.

Sfortunatament ma kien hemm l-ebda ħjiel, anke mil-lat forensiku, li wieħed jista' jiġġanċja miegħu.

Naturalment dan sa issa għax fil-futur ma nafx x'jista' jiġri.

L-istess fir-rigward ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, l-aqwa li l-Onor.

Mizzi qabad u tefa' l-akkużi li jgħaddu l-flus.

Forsi l-Onor.

Membru jgħaddilu minn rasu li kieku dan li qed jgħid hu huwa minnu, dan il- ministeru jew xi ħadd minn dan il-gvern għandu xi interess li jipproteġi lil xi ħadd?

Li huwa żgur hu li b'dawn l-akkużi li qed jagħmel qiegħed iwaqqa' l-politika f'livell baxx, għax imbagħad meta wieħed jistaqsih hemmx xi prova jew xi indikazzjoni jsib li m'hemm xejn.

Mhux talli hekk talli meta darba ttieħdu l-passi kontra persuna partikolari, il-Partit Laburista kien ġie f'din il-Kamra u qabeż għalih!

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li qed ninnota li l-Ministru f'moħħu għandu ċertu taħwid - għax l-ewwel qal li jien m'għedt xejn u issa qed jgħid li għedt - ma jidhirlux li meta jien kont għedt li għaddew id-drogi mill-VVIP, dan imbagħad ġie kkonfermat b'ġurament fil-qorti?

(Interruzzjonijiet) Qed ngħid li kien hemm ix-xhieda - u l-Ministru jaf ta' min - tat-tifel ta' ex-ministru u tal-ħbieb tal-Partit Nazzjonalista!

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, id-domanda oriġinali tiegħi kienet jekk huwiex veru li l- fortizza tal-Mistra qiegħda bla titlu għand min qed jokkupaha – u suppost li l-Ministru jaf għax qalulu li qiegħda bla titlu – u jekk jafx li din il- fortizza qed tintuża bħala parti minn fish farm u li biex jinħareġ il- permess għaliha, id-dipartiment ta' l-artijiet irid jagħtiha b'titlu.

Issa d-dipartiment ta' l-artijiet ma jistax jirrikonoxxi lill-okkupant qabel ma jinħareġ il-permess mill-planning authority, filwaqt li l-planning authority ma tistax tagħmel dan minħabba li hemm enforcement.

Il-Ministru jaf li l-okkupant ta' dan il-forti qiegħed f'pożizzjoni fejn minkejja li ma jistax jingħata permess, għandu fishfarm illegali u minkejja li ma jistax jingħata titlu, l-art qiegħda għandu?

Jaf il-Ministru li through l-MDC qed isiru l-arranġamenti biex dik l-art tkun tista' tingħata titlu ħalli l- okkupant ikun jista' jmexxi bl-affarijiet illegali li hemm, backdated għall- 1992?

Jekk il-Ministru jaf b'dan kollu, x'iżommu milli jinvestiga?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, l-Onor.

Mizzi qed jallega li jiena naf b'dawn l-affarijiet, pero' bis-sinċerita' kollha nista' ngħid li dwar il- fortizza tal-Mistra ma naf assolutament xejn.

Issa niċċekkja u nara x'hemm.

Fuq kollox l-Onor.

Membru stess qal li l-okkupant ta' din il- fortizza ħa pussess tagħha għaxar snin ilu.

Rigward dak li ntqal dwar l-MDC – u se nispjega dan biex ma jkunx hawn min jaħseb li din hija xi ħaġa straordinarja – nista' ngħid li meta jkun hemm proġett industrijali jew dak meqjus mill-korporazzjoni bħala tali, l-MDC għandha d-dritt li mingħajr ma toħroġ tender tagħti post għal skop industrijali (Interruzzjonijiet) Fi żmien amministrazzjonijiet Laburisti ngħataw fortizzi biex fihom jitrabbew il-majjali!

Fil-fatt għad hawn min għadu jrabbi l-majjali fil-fortizzi u ovvjament biex lil dawn naqilgħuhom minn hemm irridu nsibulhom akkomodazzjoni alternattiva, u bir-raġun għax inkella mil-lum għal għada nfalluhom.

Jien ma naf xejn dwar dan il-każ u se nara x'inhu dan il-proġett ta' l-MDC.

Dan irid jiġi approvat proprju mill-kunsill ta' l-MDC u jekk isir dan, imbagħad ikun jista' jingħata t-titolu, dejjem pero' jekk ikunu affarijiet li jgħinu fl-ekonomija tal-pajjiż.

Jiġifieri m'hawn xejn straordinarju għax l-MDC se tagħtih it-titolu.

Iva, l-MDC għandha d-dritt tagħmel hekk fuq proġett industrijali u tista' anke jekk trid tagħmlu backdated, ovvjament bi ħlas retroattiv għaliex l-okkupant ta' dan il-forti m'huwiex qiegħed hemm għall-gost imma biex joħloq l-impjiegi u jagħmel proġetti industrijali.

Fi kwestjonijiet oħrajn, tista' tgħid li biex wieħed jingħata l-permess irid jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu mal-planning authority.

Dan biex ma nitkellmux dwar affarijiet oħra li saru fi żmien l-amministrazzjoni Laburista - bħall-bini ta' impjanti kbar fuq art tal-gvern bla permess, mhux tal-planning authority imma tal-lands – u m'għandniex għalfejn noħolqu kjass dwar każi relattivament żgħar.

Pero' il-fatt li l-MDC għandha d-dritt li tagħti t-titolu jirriżulta mill-politika approvata minn dan il-parlament stess.

KULLEĠĠ TAL-BIEDJA - SPEJJEŻ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'apparat inxtara matul dawn l-aħħar tliet snin biex seta' ġie mmodernizzat il-kulleġġ tal-biedja?

Kemm kienet l-ispiża involuta?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni): L- informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ID CARDS - BDIL TA' SESS

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk persuni li jkunu biddlu s-sess tagħhom jistgħux jiżżewġu hawn Malta jekk l-ID card tkun inbidlet wara deċiżjoni tal-qorti, fejn persuna genetikament u fiżikament tkun twieldet bħala tifel u saritilha sex-change operation?

ONOR.

TONIO BORG: Għalkemm m'hemmx definizzjoni ta` żwieġ fil-Kap 255 tal- Liġijiet ta` Malta, il-partijiet għandhom ikunu mara u raġel skond artikolu 15 ta` l-istess Kap.

Fl-Ingilterra, il-projbizzjoni ta` żwieġ bejn persuni li m'humiex bioloġikament ta` sess oppost, ma ġietx meqjusa bħala li tmur kontra l- Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Jekk minflok tibdiliet fl-ID card nitkellmu dwar tibdiliet fiċ-ċertifikat tat-twelid, it-tweġiba tibqa' l-istess?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Iva, għax fil-fatt dak li jiġi ordnat ħafna drabi jinżel bħala annotazzjoni.

Jiġifieri llum, wara ċertu taħbit, żviluppa d- dritt li persuna tista' tagħmel annotazzjoni fuq iċ-ċertifikat tat-twelid tagħha dwar bdil fis-sess.

Pero' biex tnejn jiżżewġu jridu jkunu mara u raġel – u qed ngħid dan fuq il-parir ta' l-Avukat Ġenerali – fis-sens li jridu jkunu bioloġikament ta' sess oppost.

Qiegħed ngħid hekk għax hemm min huwa firmitarju tal-Konvenzjoni Ewropea u jaċċetta ċerti żwiġijiet differenti, pero' l-Ingilterra baqgħet issostni l-kunċett tradizzjonali taż- żwieġ.

Il-fatt li sostniet dan il-kunċett ma ġiex meqjus bħala li jmur kontra d-dritt li persuna tiżżewweġ.

Nikkwota minn sentenza ta' Rees vs United Kingdom tal-Qorti Ewropea tas-17 ta' Ottubru, 1986 u minn sentenza ta' Cossy vs United Kingdom tas-27 ta' Settembru, 1990.

Fl-ewwel każ, il-Qorti Ewropea qalet hekk:

"In the Court's opinion, the right to marry, guaranteed by article 12, refers to the traditional marriage between persons of opposite biological sex.

This appears also from the wording of the article which makes it clear that article 12 is mainly concerned to protect marriage as the basis of the family."

Fit-tieni każ, il-Qorti Ewropea qalet li:

"Although some contracting States would now regard as valid a marriage between a person in Miss Cossy's situation and a man, the developments which have occurred to date cannot be said to evidence any general abandonment of the traditional concept of marriage."

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Ċensu Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 66 ta' l-2002 – civil aviation (route charges for navigation services) (amendment) regulations, 2002; u

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 65 ta' l-2002 – ordni ta' l-2002 dwar tismija ta' post ta' detenzjoni (Att dwar l-Immigrazzjoni);

Tabella li turi l-pajjiżi li minnhom ġejjin il-barranin li matul l- 2001 iżżewġu Maltin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32090; u

Tabella li turi l-għadd u l-ispeċi ta' tajr li nqabdu jew inqatlu matul l-2000, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32092.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Giovanna Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd, il-grad u s-salarji ta' persuni li jitħallsu mill-Vot Rikorrenti 47, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 32289.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Autin Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 67 ta' l-2002 – regolamenti ta' l-2002 dwar il- kontroll ta' ħmieġ minn żwiemel (applikazzjoni ġenerali).

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-GĦAQDIET TAL-PRODUTTURI.

PRODUCERS' ORGANISATIONS BILL

L-Ordni għat-tieni qari ġie moqri

Il-mistoqsija reġgħet tqegħdet

Ikompli mit-18 ta' Marzu 2002

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Edwin Vassallo huwa in possession, u s'issa ħa għaxar minuti.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Fl-aħħar seduta kont qed nirrispondi għad-diskors li kien għadu kif għamel il-kap ta' l- oppożizzjoni.

Il-media ta' l-oppożizzjoni rrapportat lill-kap ta' l- oppożizzjoni li akkuża lill-gvern u qal li l-gvern qed jitradixxi dak li kien ilu jinbena matul iż-żmien.

Jien nixtieq nistaqsi min qed jitradixxi lil min.

Kieku kelli nagħmel din ir-rimarka bla ma rrid kien ikolli nasal għall-konklużjoni li l-oppożizzjoni bil-metodu ta' kif għamlet id-diskorsi tagħha ttradixxiet mhux biss il-pajjiż imma anke l-istess kunċett li qed nippruvaw inressqu f'dan id-dibattitu permezz ta' din il-liġi.

L- oppożizzjoni ddiskutiet l-Unjoni Ewropea u s-settur ta' l-agrikoltura, pero` fuq din il-liġi ma ddiskutiet xejn.

M'huwiex ġust li jkollna l-kap ta' l-oppożizzjoni u l-membri tagħha li jipprovaw ipinġu stampa daqshekk kerha ta' x'qiegħed jiġri, meta fil-fatt aħna m'aħna qed inressqu l-ebda liġi li b'xi mod jew ieħor se tintaxxa lis-settur agrikolu.

M'aħna qed inressqu l-ebda liġi li b'xi mod jew ieħor tisħaq li dan is-settur se titnaqqsulu xi ħaġa.

Kontrarjament qed inressqu liġi li ser tkompli tissoda u tgħin biex dak li nbena matul iż-żmien niddefenduh u nħarsuh.

Ma jistħoqqilniex li jiġi l-kap ta' l-oppożizzjoni jgħidilna li qegħdin nitradixxu lill-pajjiż meta qed inressqu liġi biex inkunu kapaċi norganizzaw lis-setturi kollha tan-negozju.

L-għan tagħha huwa li ngħinu biex f'dan il-pajjiż ikollna strutturi biex is-settur ta' l-agrikoltura - li ħafna drabi bħas-setturi l-oħrajn ta' negozji żgħar diffiċli li jgħaqqad lin-nies biex jaħdmu flimkien – jorganizza ruħu aħjar b'mod strutturat.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit Onor. Vassallo.

Jekk jogħġobkom, poġġu f'postkom għaliex l-Ispeaker qiegħed fin-naħa ta' wara tal-Kamra.

Kompli Onor. Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Qiegħed ngħid li qegħdin inressqu abbozz ta' liġi li meta jiġi fis-seħħ permezz tiegħu se jkollna l-aħjar għodda possibbli ikollna għaqda kummerċjali u biex naraw dan is-settur organizzat aħjar.

B'hekk nifhem li f'ebda ċirkostanza ma qegħdin nittradixxu lil dan is- settur għaliex qed inpoġġu fis-seħħ sistema li se tkun kapaċi tgħinu.

Mr Speaker, l-Onor.

George Vella kkummenta li din qed tkun leġislazzjoni li permezz tagħha l-gvern jindaħal fl-iffissar tal-prezzijiet.

Jien ngħid li mhux veru li l-gvern se jindaħal fil-prezzijiet tal-prodotti agrikoli.

Min jaf kemm-il darba smajna l-idjoma li l-prodott tar-raba' dejjem jiġi r- raba' għaliex jekk ma tagħmilx xita se jkun skars.

Meta jkun skars iġib prezz tajjeb u jekk tagħmel ħafna xita ikun fl-abbundanza u allura l-prezz jorħos.

Dan huwa wieħed mill-iżjed setturi kummerċjali li huwa vulnerabbli għall-iffissar tal-prezzijiet għax jiddependi mid-disponibilita' tas-suq.

Fl-imgħoddi meta kien ikun hemm abbundanza kbira ma setgħux jagħmluh ġo cold store biex jieħdu ħsiebu.

Illum għandna rimedji biex wieħed ikollu l- prodott disponibbli u allura l-prezz ikun jista' jirregolah ftit iktar.

Waħda mill-problemi li kellna kienet li meta kien ikun hemm l-iffissar tal- prezzijiet jew tal-kwalita is-suq ma setax isib qbil għax ma kienx hawn dawn l-għaqdiet kummerċjali tal-bdiewa li bejniethom setgħu jiftehmu.

Bidwi jista' jkun membru ta' diversi għaqdiet skond il-prodott li jkollu u se jkun qiegħed jirregolah permezz ta' dik l-għaqda.

Illum qegħdin nisimgħu dawn il-ħafna kummenti min-naħa ta' l-oppożizzjoni li b'xi mod jew ieħor jew jakkużaw lill-gvern li ser jindaħal fl-iffissar tal-prezzijiet, jew inkella se jkun qed ikisser dak ilu jinbena maż-żmien.

Dan m'hu veru xejn u li kieku ż-żewġ naħat kellhom jiddibattu bis-serjeta' din il-liġi konna nuru li verament għandna interess favur l-iżvilupp ta' dan is-settur agrikolu.

Jiena allura hawnhekk ikolli niġbed l-attenzjoni ta' l-oppożizzjoni li ma naħsibx li dan huwa l-metodu l-iżjed adattat biex jaffrontaw din is-sitwazzjoni.

Illum is-settur agrikolu, bħal kull settur ieħor, irid ikun kapaċi jikkompeti.

Qegħdin ngħixu f'dinja fejn il- kompetizzjoni kummerċjali għandu benchmark li dejjem qed jiġi spustjat.

Xi drabi l-kompetizzjoni qiegħda tant tkun sfrenata li qed tpoġġi lill-players li jkunu qegħdin jilagħbu f'din il-logħba f'qagħda inġusta.

Din hija kritika pero` din hija s-sitwazzjoni.

Irrid nistaqsi hawnx xi ħadd f'dan il-parlament li jista' jwiegħed li se jreġġa' lura l-arloġġ tal- kompetizzjoni fis-suq.

Jekk nagħmlu hekk ma jkollniex l-iffissar tal- prezzijiet permezz ta' l-għaqdiet tan-negozji kif kien hawn min allega li se jkun hawn iżda li jkollna reġim li jikkontrolla l-liċenzja ta' l- importazzjoni, tal-kwoti u tal-levies ferm iktar milli għandna llum.

Iż- żewġ partiti kienu fil-fatt qablu li dawn il-levies għandhom jitneħħew.

Mr Speaker, f'dan id-dibattitu rajt proċess li qed jinbiddel.

Ma ninsewx li l-oppożizzjoni kienet fil-gvern u dan m'ilux ħafna.

Li kieku gvern laburista fl-1998 ma waqafx bħalissa qegħdin f'kampanja elettorali għal elezzjoni oħra wara gvern laburista ta' ħames snin.

Kieku l-gvern laburista kien qed jiftiehem ma' dak li hu llum isejjaħ il-forzi ta' Brusell biex hu wkoll - għax hekk jitolbu r-regolamenti dinjija tal-WTO - jaħdem biex il- levies jispiċċaw.

Il-protezzjoni li llum tant qegħdin jiġġieldu biex iżommu kienu se jżarmawha.

Li kieku għadhom fil-gvern mhux qed jitkellmu kif qed jitkellmu llum u kieku qed ineħħu l-levies mingħajr ma kienu se jdaħħlu l- ebda forma ta' kumpens.

Fis-settur agrikolu n-naħa ta' l-oppożizzjoni ma kienet qed tippermetti xejn għax kienu qed jgħidu li se jpartu.

Nistaqsi b'liema prezz kienu se jippruvaw ineħħu l-levies.

Din hija l-oppożizzjoni li llum tant qiegħda titkellem favur dan is-settur.

Dan qed tagħmlu mhux biex tiddefendih, imma għax jaqblilha titkellem hekk għall-gallerija.

Illum qed tgħid li jaqblilna nżommu l-levies u meta kienu fil-gvern ma tkellmux hekk, Mr Speaker.

Meta kienu fil-gvern kienu qegħdin jippjanaw kif ser ineħħu l-levies ukoll.

Dik hija t-triq ġusta.

Madankollu huwa inġust li jibdlu d-diska u jitkellmu mod ieħor meta hemm x'juri li kienu se jneħħuhom.

Huwa nġust ukoll li jippruvaw jitfu l-programm tal-gvern kif tħabbar fl- aħħar budget li biex ipatti għat-tneħħija tal-levies ser jagħmel tajjeb bi programm ta' Lm8 miljun bħala għajnuna.

Meta l-oppożizzjoni kienet se tneħħi l-levies m' offriet l-ebda kumpens u allura din hija inġustizzja doppja.

Dawn qed jippruvaw inessu lin-nies li kważi erba' snin ilu kien hawn gvern laburista.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni kienet fil-gvern u kellha ċ-ċans tagħha u lis-settur agrikolu mingħajr ħafna dibattitu u konsultazzjoni - jew konsultazzjoni ta' xejn kienet se tneħħi din il- protezzjoni li llum tant qegħdin jibku favuriha.

Mr Speaker, qed ikollna dibattitu rigward leġislazzjoni ta' ftit paġni imma ta' sugu kbir u ta' importanza kbira u ma tinkwadrax fiha biss is-settur agrikolu.

Fir-responsabbilta` ta' segretarju parlamentari fil-ministeru għas-servizzi ekonomiċi ngħid li din hija liġi li jekk inkunu kapaċi nħaddmu f'setturi oħrajn tgħinha ħafna.

Tajjeb li jkollna struttura f'setturi oħrajn bħal ta' l-għamara u anke ta' l-artiġġanat u tajjeb ukoll li jkollna l-għaqdiet tan-negozjanti.

Aħna qegħdin nagħmlu li nistgħu biex niġbru n-nies b'mentalita` individwalista u ngħinuhom biex jaħdmu fi grupp.

Dawn ikunu jistgħu jiddeterminaw flimkien xi kwantita` ta' prodotti jeħtieġu biex ipoġġu fis-suq u b'liema prezz jeħtieġu li jpoġġuh.

Jistgħu jaraw ukoll kif ikollhom is-sistema tal-labelling.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li tant ilhom jitkellmu fuqu.

Qed jgħidu li issa l-qamħ ser jogħla għax nixtruh mill-Unjoni Ewropea.

L-istess qed jgħidu fuq iz-zokkor.

Il-ministru stess qal li Spanja rnexxielha tidħol fi trattat ma' l-Unjoni Ewropea.

Spanja hija membru sħiħ u erbat ijiem ilu kien hawn il-President tagħha hawn Malta.

Spanja rnexxielha tidħol għal arranġamenti biex tkun tista' tixtri bi prezz irħis dawn il-prodotti li hi ma timmanifatturax u tista' tibqa' tixtrihom minn pajjiżi barra mill-Unjoni Ewropea.

Dan il-pajjiż jista' jagħmel kif għamlet Spanja bil-provi.

Ħafna qalu li din hi manna nieżla mid- deżert.

La darba l-Unjoni Ewropea kienet kapaċi tilħaq ftehim ma' pajjiż kbir u mdaqqas m'għandux ma jsirx l-istess ma pajjiżna.

Pajjiżna kapaċi wkoll iġib dawk il-konċessjonijiet u jixtri l-istess prodotti bl-istess prezzijiet kif qiegħed jixtri llum.

Mr. Speaker, m'aħniex deħlin jew qed nagħmlu xi trattati mal-bojja.

Dak li qed tagħmel l-oppożizzjoni huwa għall-akkwist tal-poter personali u qed jinqdew bl-agrikoltura.

Fuq prodotti oħrajn m'humiex jitkellmu bħalma qegħdin jitkellmu fuq l-agrikoltura.

L-oppożizzjoni ma jaqblilhiex titkellem fuq setturi oħrajn.

Min-naħa ta' l-oppożizzjoni kellna kummenti fuq l-ippjanar rurali.

Irrid nistaqsi fi żmienhom xi pjanar rurali kien hemm.

Nispera li ma jqumx xi ħadd u jgħid li kienu qed jirranġaw il-wied ta' San Pawl tal-Qlajja', jew il-wied taċ-Chadwick Lakes.

Dak mhux pjanar rurali.

Illum qegħdin jgħidu li dan huwa bluff, pero` għandna pjan, nafu x'se nagħmlu u għandna miżuri li qegħdin nieħdu anke jekk jidrilhom li t-tneħħija tal-levies se ġġib xi tibdil.

Qalu wkoll li m'hawnx konsultazzjoni.

Dan huwa abbozz ta' liġi li nħoloq u ġie diskuss fl-istadji kollha kif ipprovdut fil-proċess.

(Interruzzjonijet) Issa se jistaqsi l-istess mistoqsija.

MR SPEAKER: Point of order ta' l-Onor.

Farrugia bil-permess tas- Segretarju Palamentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Qiegħed nagħmel point of clarification biss.

Li xtaqtu jgħid hu dwar ir-riabilitazzjoni tal-proġett ta' Wied il-Qlejgħa u x'inhi r-raġuni li ma jassoċjax dan l-iżvilupp ma' żvilupp rurali.

Nistaqsieh għaliex ma jassoċjaħx mat-twettieq tar-riformi ta' l-iżvilupp rurali li pajjiżna jirrikjedi biex jipproteġi l-idroloġija u l-ekoloġija.

MR SPEAKER: Onor. Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Ma stajtx nifhem x'qed jipprova jgħid.

Mr Speaker, issa m'għandux permess u għamel il-punt tiegħu.

Jiena ma stajtx nifhem x'ipprova jgħidli.

(Interruzzjonijiet).

Hu kellu siegħa u nofs.

MR SPEAKER: Onor. Vassallo, jekk huwa point of order irridu nisimgħu il- point of order.

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għall-etika, jekk ma fehmnix jista' jippermettili li nispjegalu.

(Interuzzjonijiet).

Hu qed jgħid li r-riabilitazzjoni ta' Chadwick lakes ma kenitx parti mill-iżvilupp rurali.

Qed nistaqsih jekk almenu jiċħadx jew jikkonfermax dan bħala parti minn struttura li tista' tkun tifforma parti mill-iżvilupp rurali.

MR SPEAKER: Grazzi, jkompli l-Onor.

Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Kull żvilupp u kull inċentiv li jsir biex jiġi rranġat x'imkien irridu ngħidulu grazzi.

Għall-argument jista' jqum xi ħaddieħor u jgħid li dak kien parti mill-ħidma ta' l-ambjent.

Kollox jista' jkun parti minn xi ħaġa oħra.

Il-pjan rurali jrid iwassal ferm iktar minn dak li pprova jagħmle il-partit laburista meta għamel biss xi ħaġa limitata li kienet bżonnjuża u meħtieġa.

Illum il-ġurnata l-pjan rurali li qegħdin insemmu aħna jrid imur ferm iktar 'il bogħod minn dak li ppruvaw imexxu huma.

Huma ppruvaw jaslu u waslu sa ċertu punt.

Għaliex aħna kapaċi ftit iktar minnhom, b'kumbinazzjoni jew grazzi għall-ħila tagħna, se nagħmlu ferm iktar milli għamlu huma.

Mr Speaker, il-konsultazzjoni saret biex għaddiet din il-liġi u saret fil- postijiet fejn l-oppożizzjoni għandha l-opportunita` li tikkonsulta u fejn kull organizzazzjoni tan-negozju għandha l-opportunita` li tkun preżenti.

Kull organizzazzjoni tan-negozju għandha dritt u dmir li tkun qiegħda hemmhekk.

Liġijiet bħal dawn kienu diskussi fil-MEUSAC, fis-SIMS u fil- kumitati kollha meħtieġa fejn kulħadd seta' jkun jaf kollox.

Huwa faċli niġu hawnhekk u ngħidu li ma kienx hemm konsultazzjoni.

Jiena se nitkellem mill-esperjenza tiegħi.

Aħna nipprovaw naraw li jkun hemm kemm jista' jkun konsultazzjoni.

Jiena wieħed minn dawk li ma tantx indum bil- qiegħda fuq siġġu għal sigħat sħaħ u nipprova noħroġ indur ħalli nara li jkollna konsultazzjoni ta' veru.

Ma nafx jafux kemm hu diffiċli li ssib nies li tikkonsulta magħhom.

Kulħadd jgħidli li jrid jikkonsulta wara għax ma jkollhomx ħin.

Huwa sagrifiċju li tkun fil-gvern u tipprova tara li jkollok il-konsultazzjoni.

Madankollu l-konsultazzjoni saret u wasslet biex illum għandna dan id-dibattitu fuq din il-liġi.

Mr Speaker, li jiddispjaċini huwa li nisma' l-oppożizzjoni titkellem u tagħti l-impressjoni li fl-agrikoltura bħas-setturi l-oħrajn trid l-istatus quo fejn kollox jibqa' kif inhu.

Issa jien lest nagħmel mitt elf punt ta' kjarifikazzjoni imma l-idea tagħhom tibqa' l-istatus quo.

S'issa tkellmu diversi kelliema u kieku kellna nimxu mal-proċeduri ta' dan il-parlament u ngħidu li kelliem ikun out of order, konna nagħmlu hekk għall-kulħadd.

Wara kollox din kienu se jagħmluha lili għax kont qed nipprepara għal-liġi.

L- oppożizzjoni kollha hija out of order u qed iġġib lil kulħadd hekk.

Ma jistax ikun li nimxu hekk meta jkollna dibattitu fuq leġislazzjoni sempliċi ta' kif se noħolqu struttura għal assoċjazzjonijiet bejn il-fergħat interessati.

Hawnhekk għandna 6,000 assoċċjazzjoni magħmula minn rappreżentanti ta' attivitajiet ekonomiċi.

Din l-attivita ekonomika ilha teżisti imma rridu naraw kif noħolqu l-aħjar strutturi ħalli min qiegħed jiddependi minnha jibda jifhem li ma jistax ikun tajjeb hu biss jew jibqa' tajjeb biss fis-sengħa agrikola tiegħu, imma jrid ikun tajjeb fis-sengħa ta' l-imprenditorija wkoll.

Min irabbi l-ħut jew ikabbar il-ħaxix irid ikollu wkoll proċess ta' marketing ta' kif se jwassal il-prodott b'mod tajjeb f'suq kompetittiv.

Mr Speaker, jekk inkomplu nħarsu lejn din il-leġislazzjoni naraw kif hemm sistema ta' rtirar mis-suq - il-withdrawal mechanism.

Dwar dan ħadd ma kien għadu tkellem.

Min jaf kemm kellna nies fl-agrikoltura jibku li l- prezz tagħhom ikun waqa'.

Qed nitkellem hekk biex ma jkunx hawn xi ħadd u jgħid li se jogħla l-prezz lill-konsumatur.

Il-konsumaturi ma jgawdux meta l-prezz tal-patata jaqa'.

Hemmhekk xorta ma jgawdux għaliex il-bidwi ma jibqax iktar interessat f'dak il-prodott u l-konsumatur ma jsibux fis-suq.

Il-Ministru Zammit jgħidli li s-suq isuq u rridu nkunu attenti li min-naħa ta' l-oppożizzjoni ma jkollniex iktar krib biex inżommu dan is-settur lura.

Jien nieħu pjaċir nikkwota mill-istess dokument li kkwotajt l-aħħar darba –l-istess dokument li kkwota minnu l-kap ta' l-oppożizzjoni.

Naħseb li warajja se jkun qed jitkellem l-Onor.

Herrera u se ngħaddilu dan id- dokument.

F'paġna 90 jgħid li l-iżjed soluzzjoni effettiva għall-bdiewa ta' l-Unjoni Ewropea hi li jaraw kif jgħollu l-istandards tal-prodotti tagħhom - "raising the EU minimum standards"- Dan qed jitkellem fuq prodotti agrikoli.

Dan hu l-istess dokument li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra l-kap tal-oppożizzjoni u jitkellem fuq "monitoring and enforcing the compliance with all standards and labelling requirements, through the EU".

Dan mhux dokument li ġibt jien iżda li ġab il-kap tal-oppożizzjoni.

Qegħdin jgħidulna li l-aħjar struttura u l-aħjar strateġija hi li l-bdiewa jaħdmu fuq il-labelling tal-prodotti tagħhom biex il-konsumatur ikun kapaċi jagħmel l-aħjar għażliet mhux biss fuq il-prodott għarwien, imma fuq il- prodott imlibbes u ippakkjat bl-aħjar strutturi possibbli.

Dan biex ikun jista' jiggarantixxi anke t-traceability tiegħu - mil-liema għalqa ġej u mil-liema nħawi ġej.

Dan hu dak li jrid il-konsumatur ta' llum.

F'dinja fejn illum għandna ċaqlieqa mill-kwalita` għall-valur tal-flus il- konsumatur qed jgħix f'pajjiż fejn hemm kwalita` ta' ħajja għola, fejn mhux bilfors dak li hu l-irħas huwa t-tajjeb, imma t-tajjeb hu dak li se joffri valur għall-flus li jonfoq.

Huwa importanti li nsemmi dan id-dokument biex in-nies ma jaħsbux li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni poġġa xi dokument ta' barra minn hawn li jitkellem fuq x'qed jgħid hu biss.

Irridu naraw il-paġni kollha ta' dan id-dokument u mhux biss fejn jgħidilna x'għola u x'raħas.

Illum mhux qegħdin f'dinja ta' x'għola u x'raħas.

Dik kienet id-dinja ta' meta kienu jmexxu huma u meta kien jidħol vapur konna naħsbu li daħal il-convoy ta' Santa Maria.

Dik hija d-dinja li jridu li nerġgħu lura għaliha.

Mr Speaker, bil-kuntrarju, il-partit nazzjonalista fil-gvern qed jipprova jara kif bis-serjeta` jorganizza settur li għal ħafna żmien ma kienx mitluq pero` kien qed jimxi bis-sinjali ġurnata b'ġurnata bħas-setturi l-oħrajn.

Għaliex issa nafu li se nkunu qegħdin fi proċess ta' sħubija f'suq ikbar, irridu noffru l-aħjar possibbiltajiet fejn min hu nvolut fl-agrikoltura, fil-biedja u fl-agro-industrija ikun kapaċi jpoġġi l-prodott tiegħu fis- suq.

Ftit ilu jiena u l-Ministru Ninu Zammit konna qegħdin niltaqgħu ma' dawk li qegħdin irabbu t-tiġieġ u li huma responsabbli għall-broilers.

Illum il- ġurnata għandna matassa sħiħa u ppermettili l-Ministru li ngħid hekk.

Hemm dawk li joqtlu l-biċċerija jikkmandaw lil min qiegħed irabbi.

Nassigura li saret konsultazzjoni.

Min qiegħed irabbi t-tiġieġ qed ikun suġġett ta' dawk li qegħdin joqtlu.

Nistaqsi għaliex għandu jkollna settur kontra ieħor u għaliex m'għandux ikollna dawn l-għaqdiet tan-negozji.

Illum dawn in- negozji qegħdin jitkellmu bejniethom u m'humiex emarġinati fl-irziezet u fl- għelieqi tagħhom.

Nistaqsi wkoll għaliex m'għandux ikollna dawn il- mekkaniżmi u l-istrutturi li jgħinu biex nikkontrollaw aħjar id-domanda u l- produzzjoni.

L-equation ta' fejn jiltaqgħu id-demand curve u s-supply curve trid tiġi mill-istandards tal-kwalita`.

Irridu naraw kif se naqdu l- konsumatur aħjar.

Mr Speaker, jiena nieqaf biex nawgura li dan il-parlament jaqbel ma' din il-leġislazzjoni.

Dan il-gvern mhux qed jitradixxi lis- settur agrikolu, pero` qiegħed jara kif jgħin biex mar-realtajiet tal- kompetizzjoni joffri l-aħjar strutturi possibbli.

Il-poplu jista' jagħżel li jissieħeb jew ma jisseħibx pero` rridu nagħtuh l-aħjar għodda possibbli ħalli jibqa' kompettittiv u jżid il-kompettivita` tiegħu ħalli jirnexxi iktar mill-qatt irnexxa s'issa.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Nirringrazzjak, Mr Speaker.

Kif għedna fil-bidu ta' dan id-dibattitu l-oppożizzjoni għandha riżervi kbar dwar dan l-abbozz ta' liġi.

Iddikjarajna u għedna li se nivvotaw kontra u azzardajna ngħidu wkoll li b'dan l-abbozz il-gvern qed jitradixxi l-interessi tal-bdiewa tagħna.

Dan qed ngħiduh għax irridu naraw l-affarijiet f'kuntest u mhux għax normalment nużaw kliem aħrax hekk.

Ir-raġuni hija sempliċi.

Dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex qiegħed isir fl-interess ta' min hu nvolut f'Malta, imma huwa pre-kundizzjoni imposta fuq il-gvern minn Brussels.

Hawnhekk għandna eżempju klassiku ta' leġislazzjoni tailor-made li qiegħda biss sabiex aħna niġu in linja ma' dak li jgħidulna minn Brussels.

Huwa veru li nirripetu dan ħafna drabi, pero` sfortunatament matul dawn l-aħħar tliet snin u nofs, ammont sostanzjali mil-leġislazzjoni lokali kienet immirata f'dan is-sens.

Madankollu naħseb li qatt daqs dan l-abbozz in kwestjoni, ma rajna liġi li sfaċċatament tikkontradixxi l-interessi tal-bdiewa Maltin.

Din il-liġi hija mfassla preċiżament - jew kważi - fuq il-counsil regulation numru 104/2000 tas-17 ta' Diċembru 1999.

Din m'hijiex immirrata għall-agrikoltura imma titkellem "on the common organisation of the markets and fishery and aquaculture products."

Jekk wieħed jaqra din ir-regolazzjoni jaran li l-format ta' dawn l- organizzazzjonijiet huwa appuntu preċiżament kif huwa postulat fil-liġi indiżamina.

Hawnhekk għandna regolament mill-Ewropa li jikkontrolla s-sajd u nafu li fuq il-kwestjoni tal-biedja lanqas il-membri ta' l-Ewropa bejniethom ma ftehmu.

Din hija l-blue print tal-leġislazzjoni tagħna u m'hemmx dubju li l-leġislazzjoni tagħna hija appuntu mmirata għal dan l- għan biss.

Kultant aħna ninstemgħu anti-Ewropej pero nissorprendi ruħi li l- oppożizzjoni dejjem titkellem fuq l-industrija u l-kummerċ u kif għandhom ikunu indipendenti mill-gvern.

Hawnhekk għandna leġislazzjoni fejn il-gvern mhux biss jirregola b'mod ġenerali l-kummerċ fil-pajjiż, imma li jieħu d- dritt li jinterferixxi fl-andament tal-kummerċ tal-biedja.

B'din il- leġislazzjoni dawn l-organizzazzjonijiet se jiġu kkontrollati mid-direttur li jirrispondi għall-ministru.

Hawnhekk il-gvern m'huwiex biss regolatur, imma kważi għandu d-dritt li jinterferrixxi wkoll fuq il-mod ta' kif taħdem l-industrija tal-biedja.

Din hija daqsxejn kontradittorja meta wieħed jara l-linji gwida ta' x'inhu suq ħieles.

Fl-opinjoni tagħna l-leġislazzjoni qed issir minħabba l-kwestjoni li tiela' issa fl-Unjoni Ewropea u li biha se niġu in linja mal-common agricultural policy tagħhom.

Wieħed irid jirrifletti ftit fuq dak li ġie propost mill-gvern Malti għal dak li jikkonċerna l-biedja f'pajjiżna.

L-SMPPMA hu dak id-dokument li ppreżentajna aħna u li suppost ikopri ġo fih l-interessi tal-bdiewa.

Safejn jiena nformat - u nista' nkun skorrett - jirriżulta li dan id-dokument li suppost qiegħed biex jipproteġi l-interessi tal-bdiewa, bl-ebda mod ma ġie approvat mill-istess bdiewa.

Sa fejn naf jien il-bdiewa għandhom ħafna riżervi fuqu u fil-fatt iċekken b'mod drastiku l-protezzjoni li għandhom il-bdiewa serjament fejn jikkonċerna l-levies.

Hemm dokument li suppost ġie maħdum bil-konsultazzjoni kollha tan-nies interessati u naturalment aħna se niġġieldu biex naqbżu għad-drittijiet tal- ħaddiema tagħna wara li qalulna eżattament xi jridu.

Dan id-dokument ma sar bl-ebda konsultazzjonijiet ta' xejn u hawnhekk wieħed jikkritika wkoll il- mod ta' kif isiru n-negozjati.

Aħna ma nikkritikawx biss il-kwestjoni ta' dħul akkost ta' kollox fl-Unjoni Ewropea.

Il-partit laburista jkollu okkażjonijiet jikkritika wkoll il-metodoloġija ta' kif qegħdin isiru n- negozjati.

Anke fuq dak il-livell għandna r-riżervi tagħna.

Kont se nitkellem fuq dan il-punt pero` smajt lill-Onor.

Edwin Vassallo jgħid li l-gvern Laburista ma kellux ideat u inizjattivi f'dak li jikkonċerna l-biedja f'pajjiżna.

Naturalment ma qbiltx miegħu.

Mill- protocol Taljan kien hemm ċerti proġetti xi jsiru.

Kien hemm immirrati Lm3 miljun u jiena ma naqbilx mal-kollega tiegħi l-Onor.

Edwin Vassallo li l- proġett taċ-Chadwick Lakes m'għandu xejn x'jaqsam mal-biedja.

Qed jgħid li mhux hekk qal u allura qed jaqbel miegħi li jekk wieħed jagħti inġezzjoni f'dan is-sens ikun qed jagħmel xi ħaġa tajba.

Lil dawn insejħulhom lakes iżda fil-verita huma riżervi ta' l-ilma.

Sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia qed jgħidli li kien hemm ippjanat li jkun hemm is-serer fl-inħawi ta' Ħal Lija u fejn kienu se jkabbru xtieli u siġar tal- frott b'ċertu mod biex ma jkunx hemm mard fuqhom.

Dawn kellhom jitqassmu lill-bdiewa li jiffrankaw il-flus għaliex ikollhom xtieli u siġar imħarsin tajjeb.

Dak kien proġett ieħor u n-nefqa li kienet se ssir f'dan ir-rigward kienet se tiġi minn dawn il-protocols.

MR SPEAKER: Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ħa nirrepeti ftit dak li ilna ngħidu fuq il- manutenzjoni neċessarja.

Hemmhekk kien ilu 30 sena' ma jkollu manutenzjoni u saret il-manutenzjoni neċessarja u għada qed issir.

Is-serer inbnew biex ikun hemm ir-root stocks.

Hawnhekk isir it-tilqim mir-root stocks u l- prodotti jitqassmu.

(Interuzzjonijiet).

Dan kompla għaddej miż-żewġ gvernijiet.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Jose' Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Jien ma kontx se nsemmi dawn il-punti imma l-Onor.

Vassallo rrimarka li taħt gvern laburista ma kienx hemmx proġetti u semma' l-kwestjoni ta' Chadwick Lakes.

Jien għedtlu li għal dawn kienu se jiġu njettati parti mill-flus tal-protocol Taljan.

Forsi fhimtu ħażin li qal li dan il-proġett m'għandux x'jaqsam mal-biedja.

Ma qbiltx miegħu u qed ngħid għaliex.

L-ideat ta' kif il-partit nazzjonalista se jagħmel użu minn dan il- protocol m'humiex ħżiena iżda mhux se jibbenifikaw minnhom b'mod dirett il- bdiewa.

Kienu qed jgħidu li jridu jagħmlu a coastal green belt - jew bank taż-żerriegħa ta' ħxejjex endemiċi.

Din hi ħaġa tajba li tippreżerva l- ħxejjex endemiċi u nneħħi l-kappell lill-Onor.

Ninu Zammit li joħroġ b'dawn l-ideat.

Ma rridx jaħsbu li l-partit laburista ma jaqbilx.

Madankollu ma naħsibx li dawn għandhom isiru billi jintużaw flus li huma mmirrati għall- biedja.

Naħseb li l-flus li jkunu mmirrati għall-biedja għandhom jiġu wżati u utilizzati b'mod dirett li jibbenefikaw minnu l-bdiewa tagħna.

Hu tajjeb li nippreservaw in-natura w l-ambjent f'pajjiżna iżda mhux tajjeb li qed jiġu allokati flus li huma mmirati biex jirristrutturaw jew jippromwovu l- interessi tal-bdiewa tagħna.

Dak huwa l-argument li qed nipprova nippreżenta.

Kien hemm punt ieħor fuq il-kwestjoni tal-common agricultural policy ta' l- Unjoni Ewropea.

Staqsejna jekk din hijiex attwalment fl-interess ta' pajjiżna jew le.

Il-mistoqsija hi jekk is-suq ikunx regolat jew le.

Din hija ħaġa teknika ħafna u n-nies - ħlief il-bdiewa - ma tantx jifhmuha.

Madankollu jsir ħafna diskors u jiġu ċitati ħafna figuri.

Naħseb li jekk l- Onor. Zammit jew Onor. Edwin Vassallo jmorru passiġġata Strada Rjali u jsaqsu n-nies jafux li teżisti common agricultural policy fl-Unjoni Ewropea jew xi tfisser ħadd ma jifhem għax hemm kliem tekniku ħafna.

Jien m'iniex daqstant tekniku fuq dan is-suġġett pero` se ngħid x'fhimt jien.

Kif jaf kulħadd, persentaġġ qawwi mill-prodott agrikolu tagħna - kemm dak li huwa raw bħal ġwież u affarijiet ta' ikel għall-annimali u kemm dak li huwa prodott li jittiekel bħall-ħxejjex u frott - irid jiġi impurtat.

Jidhirli li 70% ta' dawn il-prodotti f'Malta rridu nimportawhom għaliex ma nipproduċuhomx.

Aħna nagħmlu l-mirakli meta niftakru li hemm biss xi 40% mill-gżira fejn tista' ssir agrikoltura.

Ma nafx eżatt kemm huwa l- persentaġġ iżda huwa ferm iżgħar minn ta' pajjiżi oħra.

Jekk wieħed jieħu l- persentaġġ ta' art li għandna għall-agrikoltura, l-qies ta' Malta u l- popolazzjoni u jqabblu ma' pajjiżi Ewropej jirrealizza li f'Malta nagħmlu l- mirakli għaliex il-persentaġġi huma għoljin ħafna.

Fl-industrija tal-biedja hemm eluf ta' nies li jaħdmu full-time u part-time u din hija industrija indispensabbli.

Is-sena l-oħra mort Singapore, pajjiż li hu xi 30% akbar minn Malta.

Hemmhekk m'għandhomx agrikoltura għaliex hija gżira, il-popolazzjoni kibret u hemm ħafna żvilupp industrijali.

B'hekk l-industrija ta' l-agrikoltura tagħhom spiċċat.

Dawn imissu mal-Malasia u permezz ta' pont wieħed jasal hemm f'ħames minuti.

Dawn jimportaw l-ikel minn hemm u abbandunaw l- agrikoltura kompletament.

Il-biedja tagħmilna pajjiż komplut għax għandna industrija bit-tradizzjonijiet kollha li jmorru magħha u li tikkontribwixxi parti sostanzjali tal-GDP tagħna u timpjega ammont sostanzjali ta' nies.

L- industrija f'Malta m'hijiex xi ħaġa akademika kif jaħsbu ħafna nies.

Ħafna nies jaħsbu li hawn ftit bdiewa.

F'Għawdex il-persentaġġ hu kbir.

Din hija industrija li għadha ħajja f'Malta u hemm ħafna familji jiddependu għal kollox fuqha.

Mhux qed ngħid li l-partit nazzjonalista jrid jagħmel hekk imma jkun gwaj jekk qatt ikun hawn xi gvern jew xi moviment politiku li jgħid li spiċċa żmien il-biedja f'pajjiżna u li nistgħu inkomplu niżviluppaw affarijiet oħra u nħallu ftit spazju għall-kampanja.

Jien mhux qed ngħid li l-gvern għandu xi intenzjonijiet ħżiena imma li ma naqblux politikament.

Alla ħares m'hawnx żewġ partiti li għandhom żewġ modi kif jittrattaw il-kwestjoni.

Hawn qed ngħidu li leġislazzjoni bħal din hija mmirata għal pajjiżi akbar li għandhom biedja fuq skala kbira u għandhom ħafna territorju.

Qed ngħidu li ma tapplikax u m'hijiex tajba għal pajjiżna.

Hawnhekk niġi għall-common agricultural policy u nipprova ngħid u nispjega x'qed jipprova jinnegozja l-gvern.

Kif għedt għandna kważi 70% tal-prodotti li huma impurtati.

Naturalment l-Unjoni Ewropea twieldet minħabba f'hekk u għandha interess li tipproteġi l-kummerċ u l-biedja tagħha.

Hekk twieldet l-Unjoni Ewropea u mhux bħala blokk politiku, ekonomiku jew kummerċjali.

Illum naturalment saret aktar tiffunzjona bħala blokk politiku u allura għandha l-modi tagħha biex tipproteġi.

Meta prodotti tal-biedja jew affarijiet simili fl-Unjoni Ewropea jiġu esportati barra l-Unjoni Ewropea ikun hemm export refund.

Dan ifisser li jekk wieħed ikollu prodott magħmul jew imkabbar l-Italja, Franza, l-Ġermanja u pajjiżi oħra u jrid jiġi esportat għall-Amerika jew għal pajjiż ieħor, dak il- pajjiż jista' jitlob export refund.

Dan għaliex kif jaf kulħadd il-prodott imkabbar fl-Unjoni Ewropea jista' jkun ta' kwalita` tajba kif qal l-Onor.

Edwin Vassallo u tajjeb jew ħażin huwa ogħla mill-medja madwar id-dinja kollha.

Biex l-Ewropa tkun tista' tikkompeti fid-dinja u fis-swieq internazzjonali għamlet dawn l-export refunds biex b'hekk il-prodott tagħha jkun jista' jinbiegħ.

Biex nagħti eżempju tal-pożizzjoni Maltija, z-zokkor għandu 22ċ, il-ġobon 52ċ u l-laħam aħmar Lm1.

Dawn huma l-export refunds li aħna nieħdu u li jieħdu l-pajjiżi barra mill-Ewropa jekk jimportaw l-ikel mill-Ewropa.

Jekk wieħed ikun membru fl-Ewropa dawn l-exports refunds ma jeżistux aktar u wieħed jasal għall-konkużjoni li l-prodott jogħla.

Il-gvern qed jgħidilhom li f'din il-kwestjoni jrid id-derogi u l-protezzjoni almenu għal perjodu ta' żmien.

Almenu għall-prodotti li nimportaw illum l-Unjoni Ewropea tista' tagħmel speċi ta' muratorju u b'hekk inkomplu nibbenefikaw mill-export refunds.

Din tissejjaħ il-European supply measure.

Meta jkollu ċans l-Onor.

Ninu Zammit jista' jirrispondini.

Hawnhekk qegħdin nitolbu biex almenu dak li qed nipproduċu s'issa inħalluħ bl-istess prezz.

L-ammont ta' konsum lokali qiegħed dejjem jikber għaliex il-popolazzjoni dejjem tikber.

Minħabba f'hekk jekk naqbżu l-ammont jew il-kwoti li jiġu mposti fuqna mill-Unjoni Ewropea, id-differenza mhux se tkun koperta bl-export refunds.

(Interruzzjonijiet) Jiena għedtlu biex jirrispondi fl-aħħar.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nifhem x'qed jgħid dwar l-exports refunds iżda biex ikollna l-dawn irid ikollna x'nesportaw.

Irridu niftakru li fil- limitazzjonijiet li għandna kulma rnexxielna nesportaw kienet il-patata.

Għandna prezz tajjeb ogħla mill-prezz ta' l-Unjoni u allura m'hemmx għalfejn nitolbu l-export refund, għaliex aħna kompetittivi.

Nixtieq li għandna kwantita` ta' affarijiet x'nesportaw, pero` jiddispjaċini ngħid li pajjiżna m'għandux prodotti oħra x'jesporta.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Herrera.

ONOR.

JOSE' HERRERA: Il-Ministru Zammit huwa l-espert fil-biedja min-naħa tal-gvern kif l-Onor.

Noel Farrugia huwa espert ta' l-oppożizzjoni fuq l- istess suġġett.

Jien ma naqbilx mal-kollega fuq l-interpretazzjoni u minn dak li qrajt jien.

Nistgħu nieħdu l-eżempju ta' jekk l-industrija trid tkattar aktar laħam aħmar u għandha ammont ta' ġwież protett.

Hawnhekk l- ammont tal-ġwież ikollu jitla fl-ammont u ż-żieda ma tkunx protetta.

Hemm ukoll it-tariff quotas li naturalment jaffettwaw diversament l-industrija tal-biedja lokali u minħabba li nkunu fl-Unjoni Ewropea se nibilgħu dawn it- tariff quotas.

Ridt ngħid ukoll li l-għajnuniet diretti mill-Unjoni Ewropea biex wieħed jissussidja r-ristrutturar tal-biedja lokali, biex niġu in linja mal-common agricultural policy mhux se jingħataw għal ammont ta' snin.

Hemm min qal ukoll li għall-ewwel għaxar snin din it-tip ta' għajnuna fiskali mill- Unjoni Ewropea ma tingħatax.

Se nneħħu malajr malajr u b'mod traumatiku ċerti levies u se jidħol fis-seħħ dak ix-xenarju li ppruvajt nippostula jiena anke meta m'aħniex kompetittivi biżżejjed.

Il-bdiewa tagħna diġa` qegħdin f'diffikulta` u naturalment se jsibu ruħhom f'diffikultajiet ferm aktar milli huma llum.

Darba kien hemm deputat li qal li nistgħu nivvintaw affarijiet oħra bħal micro agriculture fejn jitkabbru ħxejjex żgħar ħafna biex jiġu preżentati f'parties u affarijiet simili.

Jien naħseb li l-bdiewa tagħna ma tantx jinteressahom li jidħlu f'din it-tip ta' industrija.

Naħseb li dak li jinteressahom hu li jippreżervaw mhux biss l-għajxien tagħhom imma il-kwalita` u t-tradizzjoni tal-ħajja tagħhom li qed tiġi mminata serjament.

Skond il-liġi l-ġdida, d-direttur ta' l-agrikoltura jew tas-sajd se jassumi r-rwol ta' regolatur ukoll fis-sens li se jkollu f'idejh ir-rikonoxximent ta' dawn l-organizzazzjonijiet kif ukoll li jara li dawn l- organizzazzjonijiet qegħdin japplikaw ir-regoli tal-common agricultural policy.

Dan m'huwiex biss regolatur li jara li ma tinkisirx il-liġi imma għandu wkoll funzjoni li permezz tagħha l-gvern jindaħal fil-kummerċ.

S'issa din ma kenitx teżisti u fis-snin 70 kienu jgħajjru lill-partit laburista li kien jindaħal fil-kummerċ meta kien jagħmel quotas, bulk buying, u affarijiet oħra.

Id-direttur illum se jkollu poteri simili għal dak li tant kienu jgħajjruna bihom, almenu fil-qasam tal-biedja u tas-sajd.

Tant se jkollu poteri li dejjem irid jagħti rendikont lill-ministru - jiġifieri direttament lill-gvern.

Ħa jkollu poteri meta wieħed jara klawsola 72 illi tgħid li jista' jimponi wkoll penalitajiet fuq dawn l- organizzazzjonijiet.

Jekk jiġi mfassal pjan, naturalment ikun imfassal b'ċertu mod u manjiera u jrid jimxi favur il-common agriculture policies.

Dan jista' jillimita' kemm wieħed jipproduċi minn ċerti prodotti.

Il-gvern jista' jindaħal kif wieħed jipproduċi w ma jipproduċix u jista' jqabbad lil xi ħadd jipproduċi aktar minn ħaġa u inqas minn oħra.

Din hi it-tip ta' għajnuna li se jieħdu l-bdiewa.

Din m'hijiex għajnuna ta' ristrutturar imma ta' ndħil dwar x'se jipproduċu u kif se jipproduċu l-prodott.

Jekk dawn l-organizzazzjonijiet ma jimxux skond il-pjani imposti fuqhom mill- Istat, id-direttur għandu l-poter li jimponi penalitajiet qawwija sa Lm1,000.

Dan jista' jsib seba' jew tmien infringements u dawn l- organizzazzjonijiet jistgħu jissokkombu pieni u penalitajiet.

Dan huwa piż finanzjarju li forsi jkollhom jibdew jiffaċċjaw il-bdiewa tagħna li juru ruħhom intransiġenti jew liberi ż-żejjed fil-mod ta' kif joperaw il-biedja tagħhom.

F'taqsima 3 għandna l-programm ta' l-operat.

Dan se jkun programm ta' kif organizzazzjoni għandha timmarkitja l-prodotti li tipproduċi.

Dan se jkun obbligu impost fuqhom u ma jagħmluhx jekk iridu.

Fl-opinjoni tiegħi din se żżid l-ispejjeż amministrattivi.

Ħafna mill-ħwienet u n-negozjanti ż-żgħar batew ħafna mill-VAT għax il-15% għola minħabba l-backup organizzattiv li kellhom jidħlu għalih.

Kulħadd jaf li n-negozjanti ta' ċertu livell ma tantx jiddilettaw b'din it-tip ta' organizzazzjoni.

Il-bdiewa tagħna huma esperti tal-prodotti, tan-natura u tal-kampanja u jafu kif imorru l- affarijiet skond l-istaġuni.

Ma naħsibx li huma l-aħjar nies meta jiġu għal amministrazzjoni, kitba u affarijiet simili.

Ma nistgħux norganizzawhom qishom xi negozjanti kbar meta dawn huma bdiewa.

Il-bidwi kapaċi jmexxielek ir-raba' pero` ma naħsibx li huwa persuna daqstant kapaċi li jagħmilha ta' amministrattur.

Dawn qishom managers ta' l-għelieqi tagħhom.

Se jiddejqu għax dan kollu mhux parti mit-tradizzjoni tagħhom.

Se jkun hemm ukoll il-fond ta' l-operat li se jkun amministrat mid-direttur u l-fondi minnu se jitqassmu mill-organizzazzjoni.

Dan il-fond se jiġi ffinanzjat mill-fondi tal-Kummissjoni Ewropea.

L-iskop ta' dan il-fond se jkun biex jgħin lill-bdiewa u lis-sajjieda biex jimplimentaw regolaritajiet ta' l-UE billi, per eżempju, jkollhom jirtiraw il-prodotti mis-suq ħalli jiggarantixxu ċerti prezzijiet.

Dawn m'humiex għajnuniet biex ikun hemm qligħ imma għax se jitilfu l-flus minħabba l-policy ta' l-Unjoni Ewropea.

Din hi għajnuna negattiva għax tkopri telf u mhux qliegħ.

Ma nafx jekk hux se jagħtu parti jew il-fondi kollha iżda din mhix għajnuna ideali.

L-Unjoni Ewropea jkollha over production ta' ċerti prodotti bħal ħalib, bajd u tadam u jarmu kollox biex il-prezz jibqa' kif inhu.

B'hekk iżommuh ħaj artifiċjalment.

Dan huwa l-mod kif inhuma kontrollati l-forzi tas-suq fl-Unjoni Ewropea.

Dawn m'humiex swieq liberi.

Jekk is-supply ikun qawwi inaqqsuh biex il-prezz jibqa' kif inhu.

Meta jaħdmu b'mod naturali s-swieq iridu jaħdmu fuq supply in demand.

Hawnhekk wieħed qed jikkontrolla dak li għandu bżonn u għalhekk dieħel dan it-tip ta' sussidju.

Meta wieħed jara klawsola 14 fil-fatt isib li din tirregola kif għandu jingħata l-kumpens u wieħed għandu jiddisponi mill-prodotti li ġew irtirati mis-suq.

Dawn mhux se jibqgħu jagħtu l-għajnuna w jgħidu kif wieħed irid jiddisponi minnhom.

Mr Speaker, ma tantx baqa' ħin u għalhekk naħseb li wasalt għall- konklużjoni tiegħi.

L-argument illi s-sħubija tal-bdiewa jew sajjieda f'organizzazzjonijiet simili se ikun wieħed volontarju ma jreġix.

Teknikament kull bidwi jew kull sajjied jista' jissieħeb u jekk jagħżel li ma jisseħibx, ma jisseħibx.

Jekk ma jisseħibx ma naħsibx li se jeħel xi penali pero` din hija Hobson's choice.

Wieħed irid jgħid illi teknikament u fuq il-karta veru li m'hemm xejn li jimpedixxi lill-bidwi li jħaddem waħdu r-regoli ta' l-EU.

Jista' jkun hemm bidwi u jgħid li ma jridx jidħol f'din l-iskema.

Madankollu jekk ma jidħolx f'din l-iskema u f'dawn l- organizzazzjonijiet diffiċli jbiegħ il-prodott tiegħu meta l-maġġoranza jkunu daħlu.

Jekk wieħed jiskatta l-common agriculture policy jrid jieħu ċertu prodott u ċertu bejgħ u garanziji.

L-għajnuniet jingħataw jekk wieħed jirtira l-prodott.

Jekk hawn dan l-indħil politiku kollu u jekk hawn dawn ir-regolamentazzjonijiet kollha f'dan il-qasam diffiċli li wieħed jopera.

Hija tad-daħk li ngħidu li hemm għażla għax l-għażla l-oħra tkun li dan jaqbad karretta u jmur ibiegħ fl-irħula.

Minħabba f'hekk wieħed ikollu jabdika l-volonta` tiegħu u jissieħeb f'dawn l-organizzazzjonijiet illi safejn jien infurmat, ma tantx saru konsultazzjonijiet dwarhom mal-bdiewa interessanti.

Ma naħsibx li hawn xi ħadd ta l-parir tiegħu jew wera li hu favur jew kontra imma se jkollhom joqogħdu għal din il-liġi jridu w ma jridux.

Niftakar li fis-snin 80 in-nazzjonalisti kienu jiftaħru li se jippromwovi l-politika tagħhom billi jiltaqgħu ma' dak konċernat, jiddibattu miegħu u mbagħad jiddeċiedu.

Dik kienet wegħda ta' gvern trasparenti.

Din il-wegħda ilha li ntesiet u fl-1987 kienet waħda mis-slogans prinċipali tal-partit nazzjonalista.

Din il-wegħda ma dehret fl-ebda slogan ieħor wara dik l- elezzjoni.

Fil-prattika l-partit nazzjonalista m'għadux iħaddem din il- politika għax la hu għandu l-aġenda imposta fuqu jrid isegwiha fiż-żmien li jingħata.

Jiena ma naħsibx - u nikkonkludi hawn - li m'għandniex nirristrutturaw jew norganizzaw il-biedja tagħna iżda li din il-liġi llum imposta f'dawn iċ- ċirkostanzi hija interpessiva, jiġifieri ġiet kmieni wisq.

Hija ristrettiva u kif għidt kważi ġiet ikkuppjata kollha mir-regolament 104 tal-counsil regulation ta' l-Unjoni Ewropea.

Ikkuppjajna astratti minnu u għandna timeframe biex nimponu din il-liġi.

Din il-liġi mhux veru li hi fl-interess tal-bdiewa tagħna u fl-interess ta' pajjiżna u naħseb li l-kap ta' l- oppożizzjoni, Dr Alfred Sant għamel sew li kien aħrax.

Dak li qal qatt ma qalu f'leġislazzjoni simili imma biss f'din il-liġi.

Qal li f'din il-liġi l- partit nazzjonalista qiegħed jitradixxi l-interessi ta' pajjiżu biex jakkomoda l-interessi ta' pajjiżi barranin.

Jien naqbel ma' din l- essersjoni tal-kap ta' l-oppożizzjoni u nagħmilha tiegħi ukoll.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Nirringrazzjak, Mr Speaker, talli tajtni l-fakulta` li nitkellem.

Qegħdin niddiskutu liġi li tirrigwardja l-futur mhux biss ta' l- agrikoltura ta' pajjiżna, imma ta' dawk l-eluf ta' familji li b'xi mod jew ieħor, dirett jew indirett għandhom l-għajxien tagħhom jiddependi fuq l- operat tad- dipartiment ta' l-agrikoltura.

Mr Speaker, irrid ngħid li meta qrajt l-ewwel avviż ta' din il-liġi u mort biex nistudjaha aktar bir-reqqa, l-ewwel impressjoni li ħadt kienet li waqgħet mis- sema ta' Brussel.

Sfortunatament qegħdin għal darba oħra niddisktu liġi li ħa taħseb biex toħloq strutturi li diġa` għandna xi ħaġa simili tagħhom hawn Malta.

Qed ngħid hekk għaliex wara kollox din il-liġi qed tiġi mogħtija lil din il-Kamra biex taħseb u tipprovdi għall-ħolqien ta' għaqdiet ta' prodotturi fis-setturi ta' l-agrikoltura u tas-sajd, u kif jaf kulħadd hawn Malta diġa` għandna l-koperattivi ewlenin tal-pajjiż li jduru ma' dan l-operat.

Bħalma ġara fil-passat fil-qasam li nirrapreżenta jiena mill-oppożizzjoni li huwa l-politika soċjali, kellna l-eżempju tad- dipartiment tal-health and safety biex imbagħad waqqafna l-health and safety authority.

Hawnhekk diġa kellna struttura u minflok tejjibna dik li diġa` kellna u rfinajniha, għaddejna biex ħloqna awtorita` ġdida li wara kollox ma ġietx imqiegħda hemmhekk biex tieħu post dak li kellna qabel, imma żiedet ma' ta' qabel.

Sfortunatament jiena nħoss li sa ċertu punt din il-liġi għandha din il-problema warajha.

Qegħdin niddiskutu wkoll liġi li tolqot fil-laħam il-ħaj settur tal- popolazzjoni u l-istess settur lanqas biss jaf dak kollu li qiegħed jinħema għalih.

Filwaqt li l-bdiewa u s-sajjieda tal-gżejjer tagħna jinsabu mehdijin b'xogħhom, il-gvern qiegħed litteralment igerfex u jbażwar b'din il-manjiera u qiegħed anke jippjana baxx baxx il-ġejjieni tagħhom.

Għal darba oħra qegħdin naraw li din hija liġi autokratika oħra li tagħti poteri kważi assoluti lill-ministru konċernat u lid-delegat ewlieni tiegħu fil- persuna tad-direttur ta' l-agrikoltura.

Wara kollox din il-liġi tagħti poteri assoluti lill-ministru.

Dawn huma poteri li lanqas l-istess liġi fiha nnifisha ma tista' tiddefinixxi.

Dan għaliex meta wieħed jaqra artiklu 19 isib ħafna kliem ġenerali ta' x'se jibqa' f'idejn il-ministru u m'hemm xejn speċifikat bl-eżattezza li għandu x'jaqsam ma' regoli f'dan il-qasam.

Minħabba f'hekk qiegħed insejħilha liġi autokratika, għaliex meta fl- introduzzjoni tagħha tiddiskuti d-definizzjonijiet u tagħmel riferenza għal artiklu 19 u tipprova tifhem x'se jkunu l-parametri li bihom iridu jaħdmu dawn l-organizzazzjoni tibqa' bil-għatx u l-kurżita` ma tinqatax għaliex hemm ħafna affarijiet fl-arja li huma kollha għad-diskrezzjoni tal- ministru.

Mr Speaker, jiena mhux qed ngħid hekk għaliex għandi xi ħaġa personali kontra l-Ministru Ninu Zammit, imma l-fatti huma dawn u għalhekk għandna niġu f'din il-Kamra u għandna l-obbligu sagrosant għal dawk kollha li eleġġewna f'din il-Kamra biex nivvotaw skond ir-responsabbilta` tagħna.

Meta niġi biex nivvota rrid inkun naf għaliex qed nivvota.

Ma jistax ikun li jkollna liġi nofs kedda u mbagħad in-naħa l-oħra tippretendi li nivvuttaw favuriha.

Nerġa' ntenni li aħna kontra din il-liġi għax hi awtokratika aktar mil-liġijiet l-oħra li għadda dan il-gvern biex jikkonforma ma' l-aquis communautaire u biex iqarreb lill-għażiża Malta tagħna mal-liġijiet ta' l-Unjoni Ewropea.

Mr Speaker din hija liġi iktar awtokratika u arroganti minn dawk li ddiskutejna fil-qasam soċjali stess.

Għallinqas fil-liġijiet li ddiskutejna fuq il-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita` jew fuq il-health and safety authority li semmejna qabel, għalkemm il-ministru ġie mogħti ħafna prijoritajiet u ħafna poteri l-parametri ta' kif jista' jopera u ta' x'jista' jagħmel qegħdin imniżżlin fl-istess liġi.

F'din il-liġi il-parametri tal-ministru ħadd ma jafhom.

Fejn noqgħod jiena, l-Gudja hemm ħafna bdiewa u meta staqsejthom x'jaħsbu baqgħu iċċassati għax ħadd minnhom ma kien avviċinat jew ikkonsultat dwar il-liġi.

Dan mhux qed ngħidu b'partiġġjaniżmu iżda bl-akbar onesta`.

Meta bdejt nipprepara fuq din il-liġi u kellimt lill-sħabi l-bdiewa kemm nazzjonalisti u kemm laburisti kollha baqgħu imbellħin għax ma kienu semgħu xejn.

Hawnhekk ngħid li jew il-Gudja huwa lokal maqtugħ mill-kumplament tal-pajjiż jew dawn in- nies għandhom saqajhom litteralment ma' l-art għaliex jaħdmu r-raba' litteralment b'saqajhom.

Dawn jagħmlu ħafna sagrifiċċji u jbatu u l-mezzi tad-dipartiment tal-agrikultura ma kenux biżżejjed f'dan il-kuntest.

MR SPEAKER: Il-Ministru bil-permess ta' l-Onor.

Chircop.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirringrazzja lill-kollega tiegħi, Mr Speaker.

Irrid ngħid li konsultazzjoni u djalogu kien hemm.

Tant kien hemm konsultazzjoni li fis-sena 2000 marret delegazzjoni magħmula mill-kumitat ċentrali tal- koperattiva tal-bdiewa ma' nies esperti tad-dipartiment ta' l-agrikoltura biex jaraw x'tgħid il producers' organisations fil-Portugal.

Din qed ngħidha biex ma niżvijjawx.

MR SPEAKER: Grazzi.

Kompli Onor. Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jien ħallejtu jikkjarifika pero rrid ngħid li d- delegazzjoni marret il-Portugal u mhux il-Gudja u fejn hemm il-biedja Maltija.

Il-konsultazzjoni trid issir mal-bdiewa Maltin u Għawdxin, f'ġieh il-Bambin.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jiena għedt li d-delegazzjoni marret ma' nies eletti fil-kumitat ċentrali u kien hemm laqgħat ma' diversi koperattivi wkoll.

MR SPEAKER: Grazzi.

Kompli Onor. Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Jiena tabib u ma jfissirx li l-familji li jinqdew bija jkunu jafu xi jkun għaddej fl-isptar San Luqa.

Inkun naf x'inhu għaddej fl- isptar San Luqa għaliex nagħmilha prijorita` tiegħi biex nara xi jkun għaddej.

Ħaddieħor mhux bilfors ikollu dak l-interess.

Dawn il-bdiewa jaħdmu minn x'ħin jisbaħ sa ma' jidlam u ma jistgħux ikunu jafu x'inhu għaddej jekk ma jibgħatulhomx in-nies fl-irziezet.

Il-fatt hu li effettivament il-bdiewa ma jafux b'dan it-tibdil, u din hija r-realta` sagrosanta.

Mr Speaker, għalkemm rari nitkellem dwar dan is-suġġett nista' nassigura lil kulħadd li dan huwa suġġett ferm u ferm għal qalbi, għaliex minn dejjem kelli ġibda lejn il-kampanja u wisq u wisq iktar lejn l-annimali.

Jien kont membru fl-għaqda tat-trobbija tal-klieb, u saħansitra llum il-ġurnata anke nieħu interess fit-trobbija ta' diversi annimali li jitrabbew fl-irziezet, b'mod speċjali n-nagħaġ.

Għalkemm la jiena part-time u lanqas full-time farmer, naf is-sagrifiċċji li jridu jgħaddu minnhom ta' kuljum dawn in- nies.

Kif ngħidu; "tfal u bhejjem għali dejjem" u mhux darba jew tnejn li f'razzett jinqalgħu problemi li wieħed ma jkunx qed jistenna u li jekk wieħed ma jieħux azzjoni mal-ewwel jista' jkollu effett kbir fuq il- produzzjoni.

Minn dejjem kelli relazzjoni tajba max-Xlukkajri li għalkemm m'humiex strettament fid-distrett tiegħi narahom darba fil-ġimgħa jew ħmistax.

Ftit tas-snin ilu jien mort noqgħod fir-raħal tal-Gudja fejn kemm hemm interess fil-biedja.

Ma tidħol fl-ebda familja fil-Gudja li l-kap tal-familja tagħha ma jkollux wejba raba' jew xi biċċa għalqa li jmur jaħdem fiha biex jegħda u anke biex jipprovdi lill-familja tiegħu.

Din hija xi ħaġa li wieħed ta' min jammira fost dawn in-nies li bl-għaqal u bil-bżulija jinsistu għall- għajxien tal-familji tagħhom u fl-istess ħin ikunu qegħdin anke jinsistu għall-andament agrikolu ta' pajjiżna.

(Interuzzjonijiet).

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

L-Onor.

Membri jieħdu posthom.

Kompli Onor. Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Dawn in-nies qatt ma qatgħu qalbhom mill-elementi naturali u sfortunatament issa mhux se jibqgħu jiġu affaċjati b'elementi naturali biss imma b'elementi politiċi wkoll.

Dawn l-elementi politiċi huma barranin ukoll u qajl qiegħed isir sforz mill-gvern biex jiġi spjegat x'tibdil se jseħħ u kif se jaffettwa n-negozju tagħhom.

Il-Partit Laburista kien u għadu favur ir-ristrutturar tal-biedja.

Il- biedja Maltija u Għawdxija għandha l-limitazzjonijiet tagħha u meta nqabblu l-persentaġġ ta' kemm tikkontribwixxi għall-GDP insibu li huwa persentaġġ minimu iżda qiegħed hemm.

Aħna mhux se niskartaw il-biedja minħabba din ir- raġuni anzi rridu ntellgħuha aktar 'il fuq u npoġġuha fuq il-pjattaforma li vera tixirqilha.

Irrid ngħid, Mr Speaker, li dan ma ngħiduhx bil-kliem biss iżda bil-fatti kif għamel anke sieħbi l-Onor.

Noel Farrugia meta kien ministru.

Dan ħadem b'mod intensiv f'dan il-qasam, kif jaf anke l-Ministru preżenti, l-Onor.

Ninu Zammit.

Dawn huma ħbieb ħafna u fil-fatt l-Onor.

Noel Farrugia kien insista ħafna rigward Wied il-Qlejja li kien proġett li kien intesa.

Dan – popolarment magħruf bħala Chadwick lakes - ġie rranġat ħafna u l-użu ta' l- ilma ġie sfruttat b'mod aktar effiċjenti.

Il-ħamrija li ġiet spustjata ġiet mgħoddija għall-bżonnijiet tal-bdiewa li tant u tant għandhom bżonnha għaliex kif jaf kulħadd hawn Malta din hija wkoll riżors limitat.

Kellna wkoll il-problema ta' nuqqas ta' ilma li huwa tajjeb għall-biedja fin-Nofsinhar ta' Malta u hemmhekk tajna spinta biex dak li jissejjaħ second class water mill-ipjant ta' Sant'Antnin jiġi sfruttat u wżat b'mod aktar adekwat għall-biedja.

Dan mhux jien biss qed inħossu iżda anke deputati min-naħa tal-gvern.

Din il-ġimgħa rajt mistoqsija parlamentari li tikkonċerna din il-problema magħmula minn sieħbi l-Onor.

Frans Agius.

Sfortunatament il-bdiewa li fi żmienna kienu jinqdew b'dan l-ilma ma baqax jiġi provdut lilhom b'mod regolari.

Barra minn hekk anke l-kwalita` tiegħu marret għall-għar.

Meta jiena tkellimt ma' bdiewa qaluli li jew il-prodotti tagħhom inqatlu meta saqqew bih jew il-palat tal-prodott mar għall-agħar u meta ġew biex ibiegħuh fil-pitkalija ma ġabux prezz tajjeb għalih.

Sfortunatament, Mr Speaker, hemm nuqqas ta' sforz jew ta' interess min-naħa tad-dipartiment ta' l-agrikoltura biex iħaddem din is-sistema u jagħtiha l- ispinta li jixirqilha biex ikollna provediment ta' ilma adekwat fl-inħawi ta' Bidni ta' Wied il-Għajn u postijiet oħra bħal San Tumas.

Hemm indikazzjoni li matul dawn l-aħħar tliet snin dawn il-bdiewa ma tantx ingħataw ilma ta' din ix-xorta u jekk ingħataw kien ta' kwalita` mhux adekwata għall-biedja tagħhom.

Barra minn hekk konna bdejna wkoll proġett fejn bnejna żewġ serer li diġa' rriferew għalihom.

Dawn iż-żewġ serer li kienu swew madwar Lm1.5 miljun kienu proġettati biex inaqqsu l-ispejjeż tat-tkabbir tas-siġar u biex jinkoraġixxu li l-bdiewa tagħna jkollhom jirrikorru għal inqas bexx inorganiku.

Min-naħa l-oħra konna qegħdin b'mod indirett ninkoraġixxu dak li jissejjaħ organic farming u għalkemm f'Malta dan il-kunċett hu limitat nista' ngħid li ppruvajna b'mod ġenwin.

Naturalment din hija inizjattiva li ta' min jinkoraġġiha, għalkemm ma wasalniex fejn kellna naslu fiż-żmien limitat li kellna.

Din tnaqqas il-kontaminazzjoni fir-raba' tagħna u fl- aħħar mill-aħħar wieħed dejjem jipprova jressaq lejn is-suq prodott li huwa iktar naturali u iktar tajjeb għal saħħitna.

Fuq kollox irridu naraw li dan ma jagħmilx ħsara lil saħħitna meta nikluh u nikkonsmawh.

Permezz ta' dan il-proġġett ridna nippruvaw inżidu l-prodotti fis-suq tagħna u li nżidu anke l-agroindustrija sabiex il-bdiewa jsibu aktar x'jipproċessaw f'termini ta' siġar tal-frott bħad-dwieli.

Ridna wkoll li permezz ta' dawn iż-żewġ serer nipprovdu aktar siġar għal-landscaping fil- gżejjer tagħna.

Jiena nistaqsi lil kull wieħed u waħda minnha u dawk kollha li qegħdin jisimgħuni l-lejla kemm huwa faċli li jsibu kampanja fejn jieħdu 'l uliedhom.

Ftit huma l-postijiet fejn wieħed jista' jmur u tant huma ftit li meta wieħed isib roqgħa tkun iffullata bin-nies u ma jkunx jista' jirrilassa.

Dan il-proġett konna qegħdin nagħmluh, Mr Speaker, biex verament inkunu nistgħu intejbu u nsaħħu l-landscaping ta' pajjiżna.

Jien ċert li min siefer u jkun ġej lura l-ewwel ħaġa li tolqtu hi kemm il-gżejjer Maltin huma neqsin mill-ħdura u kemm huma xotti.

Dan anke meta nqabblu ma' pajjiżi barranin anke dawk li qegħdin fin-Nofsinhar tagħna.

Mr Speaker, jidher li anke f'dak li għandu x'jaqsam mat-tkabbir ta' annimali hemm ħafna nuqqas ta' qbil u l-bdiewa ma jafux fejn sejrin.

Hawnhekk irrid nistaqsi permezz ta' din il-liġi x'se jiġri mill-industrija tat-tkabbir ta' l-annimali, speċjalment meta l-kwoti ta' kif nimportaw il- bhejjem tagħna se jiġu liberalizzati.

Nistaqsi wkoll x'se jiġri minn dawk in-nies li nvestew f'eluf ta' liri biex ikunu jistgħu irabbu l-qżieqeż.

Lil dawk li jimpurtaw in-nagħaġ minn barra qegħdin nagħtuhom għajnuna esperta ħalli jagħżlu r-razzez li verament jixtiequ jimpurtaw, għaliex kif jaf kulħadd ir-razzez tan-nagħaġ huma varji ħafna.

Hemm nagħaġ li jiġu mrobbija għal-laħam, oħrajn biex jipproduċu s-suf, u nagħaġ li jiġu mkabbrin biex jipproduċu l-ħalib.

Sfortunatament mhux bidwi jew tnejn li jrabbu n-nagħaġ jingidmu minħabba l-''injoranza" li teżisti speċjalment fit-taħlit ta' razzez li qed ikollna.

Jien nawgura li fil-każ tan-nagħaġ ma jiġrilniex bħal ma ġara fil-każ tal-gendus fejn ir-razza tiegħu ġiet kważi estinta.

Irridu naraw kif se nagħmlu biex nippreservaw ir-razzez antiki li kellna ġewwa l-gżejjer u li forsi baqa' ftit minnhom fin-naħa ta' fuq ta' Malta.

Minn dawn hemm ukoll Għawdex.

Huwa importanti li nfehmu lil dawn il-bdiewa li jekk jista' jkun ma jħalltux in-nagħaġ ma' razzez oħra bħalma huma razzez mill-Ġermanja, li qegħdin jeqirdu r-razzez antiki li kellna ġewwa l- gżejjer tagħna.

Ġaladarba semmejt ir-razzez tan-nagħaġ li huma mrobbija biex jipproduċu s- suf irrid insemmi l-industrija tan-newl li mietet għal kollox ġewwa pajjiżna.

Meta mort noqgħod il-Gudja sirt naf li wħud min-nies kienu u għadhom jaħdmu n-newl bl-idejn.

Bqajt skantat ukoll bil-lingwa relatata ma' din it-tradizzjoni u kif tintuża'.

L-użu tal-lingwa speċjalment fejn jidħlu nomi u verbi relatati ma' snajja' antiki huwa sfreġju ieħor li qed iseħħ f'pajjiżna.

Meta wieħed imur jara dawn in-nies jaħdmu n-newl b'mod manwali jsib li jużaw għejjun sħiħ ta' nomi li ma nistħix ngħid li jiena stess qatt ma smajt u li bejniethom għadhom jużaw qishom m'humiex huma.

Hija ħasra li l-iskejjel tagħna m'għadhomx jgħallmu dan in-nomi u verbi.

Tajjeb li l-ministeru ta' l-agrikoltura jieħu l-inizjattiva biex bil-mod il- mod jipprovdi għajnuna diretta għat-trobbija tan-nagħaġ biex l-industrija tan-newl terġa' tieħu l-ispinta li verament jixirqilha.

Nerġa' ndur għal-liġi Mr.Speaker u ngħid li din ġiet imfassla proprju biex il-pajjiż tagħna jikkonforma aktar ma' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea.

Sfortunatament m'aħniex nispjegaw lill-konsumatur il-fatti li diġa' ġew mressqa f'din il-Kamra minn sħabi ta' l-oppożizzjoni.

In-naħa tal- gvern ma ssemmix dawn il-fatti speċjalment kemm se jogħlew l-affarijiet.

Dan qed ngħidu għal fejn jidħlu tariffi, l-ispecial safeguards li ġew reġistrati mad-WTO, l-export refunds, il-kwoti u affarijiet oħrajn.

Dawn huma kollha dikjarazzjonijiet ċari min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

Nafu li l-konsumatur Malti u t-turisti jridu jħallsu aktar għall-prodotti li jikkonsmaw.

Dan qed ngħidu wkoll għat-taxxi diretti u indiretti fuq l-ikel li se jikkonsmaw.

Jien niżżilt minn fuq l-internet artiklu li kien hemm fil- Maltastar.com li ħarġet bejn is-16 u s-17 ta' Marzu fejn jgħid li studju li ġie magħmul mill-Kummissjoni Ewropea indika b'mod ċar li l-prezzijiet tal- prodotti maġġuri agrikoli huma ferm ogħla mill-prezzijiet fil-kumplament tad-dinja.

Iz-zokkor fl-Unjoni Ewropea ogħla 160% aktar mill-kumplament tad- dinja.

Il-butir u l-laħam tal-ħaruf huma 126% ogħla fl-Unjoni Ewropea mill- kumplament tal-prezzijiet li nsibu fil-kumplament tad-dinja.

Id-diary products ukoll huma aktar għoljin.

Fil-kwestjoni tal-qmugħ għandna żewġ problemi.

Dan mhux kif ipprova jgħid il-Ministru Zammit meta għamel point of order lil sieħbi Jose' Herrera għaliex nafu li fil-kwestjoni tal-qmugħ, il-problema hija doppja.

Ħa ngħidu l-ewwel minn fejn bħalissa qed nimpurtaw il-qamħ.

Pajjiżna jimpurta l-qamħ mill-Amerika ta' fuq bi prezzijiet vantaġġużi ħafna.

Min- naħa l-oħra jekk aħna nsiru membri fl-Unjoni Ewropea d-dritt sagrosant li niddeċiedu minn fejn jaqblilna nġibuh se jintilef.

Pajjiżna dejjem iddeċieda mingħajr ħadd ma mponielu.

Dan ġara mis-sittinijiet 'il hawn meta Malta kienet saret indipendenti.

Il-qamħ se jkollna nibdew nimpurtawħ bilfors mill-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Il-Ministru Zammit bil-permess ta' l-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirringrazzjak.

Nieħu gost meta nkunu qed nitkellmu b'dan il-mod ta' bejn il-ħbieb hawn ġew.

Meta niġu għall-importazzjoni tal- qmugħ b'mod partikolari irridu nagħtu ftit spjegazzjoni.

Biex nagħti eżempju aħna għadna nimportaw 50,000 tunellata qamħirrum kull sena'.

Minn meta Spanja u l-Portugal daħlu fl-Unjoni Ewropea – jiġifieri mill-1986 - sittax-il sena ilu, kellhom doroga li jimpurtaw il-qamħirrum mis-suq internazzjonali bħalma kienu jagħmlu meta daħlu membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea.

Dawn ħadu deroga li jimpurtaw 2,500,000 tunnellata.

Meta wieħed jara l-proporzjon tagħna ma'dak li jimpurtaw Spanja u l-Portugal fl-1986 isib li xorta baqgħu jixtru bil-prezzijiet internazzjonali u awnhekk qegħdin nitkellmu fuq 2% ta' l-ammonti li jimpurtaw Spanja u l-Portugal.

L- Onor. Chircop għandu japprezza li bħalma ngħata ċans lil Portugal u Spanja m'għandniex ma ningħatawx aħna li nimpurtaw 2% biss ta'dawk li jimpurtaw huma.

Dan qed ngħidu biex niċċaraw l-affarijiet.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Karl Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Il-punt hu li meta qabel konna niddeċiedu aħna xorta se jkollna noqogħdu nitolbu għal deroga, u din ma nafux jekk hux se jagħtuhielna jew le.

Nistaqsi wkoll jekk id-deroga tkunx għal-perjodu ta' żmien jew għal żmien indefinit.

Spanja u l-Portugal huma kbar u permezz tal- kobor li għandhom jistgħu jiddiversifikaw u jibdew jipproduċu huma stess, imma aħna xorta se nibqgħu niddependu fuq barra biex nimpurtaw il-qmugħ tagħna.

Niġi għall-filosofija ġenerali ta' din il-liġi, Mr Speaker.

Jien sibt paper li ġiet pubblikata minn żewġ professuri f'dan il-qasam - George W. Hendrics u C. Verman.

Dawn huma professuri li jaħdmu fl-Erasmus fl-universita' ta' Rotterdam u din il-paper tittratta marketing coperatives and financial structure - a transaction cost economic analysis.

Dan l-istudju jipprova jeżamina x'qed iġiegħel il-koperattivi agrikoli Ewropej biex jibdlu l- format tagħhom.

Ma ninsewx li sitt xhur ilu f'din il-Kamra ddiskutejna fid- dettall il-liġi tal-koperattivi u n-naħa ta' l-oppożizzjoni tat kontribut siewi biex il-koperattivi f'pajjiżna verament jiġu 'l quddiem.

Dan għamilnieh b'mod speċjali għall-koperattivi ta' l-agrikoltura.

Madankollu l-koperattivi Ewropej, Mr Speaker, qegħdin ifittxu li jbiddlu l- kostituzzjoni tagħhom rigward il-formazzjoni tagħhom.

Dawn qed ifittxu xi forma ta' equity biex ma tibqax is-sistema' ta' one-member, one-vote.

Kif jaf kulħadd kulmin ikollu xi forma t'investiment f'koperattiva għandu dritt għall-vot.

Jien nista' nkun investejt Lm10 u inti Mr Speaker tista' tkun investejt Lm1,000 imma jien se jkolli dritt għall-vot daqs kemm ikollok int. Hawnhekk jidħol l-għan tal-partit nazzjonalista u għalhekk lill-bdiewa m'humiex juruhom il-verita'.

Il-koperattivi ta' l-agrikoltura Ewropej qegħdin ifittxu li jibdew jipprattikaw xi forma ta' ekwita'.

Hawnhekk is-saħħa tal-vot tkun tiddependi fuq skond kemm ikollhom investiment f'termini ta' flus.

Hawnhekk qed nirreferu għal surplus markets.

Il-pajjiżi Ewropej jipproduċu ammont żejjed prodotti agrikoli waqt li aħna le.

Is-suq tagħna huwa a shortage market u din hija d-differenza kardinali bejn is-suq tagħna u s-swieq ta' pajjiżi Ewropej.

Hawnhekk se taqa' l-bużilla ta' l-iskop ta'din il-liġi.

Sfortunatament meta aħna qegħdin nippruvaw inċaqilqu l-koperattivi Maltin u nimponu fuqhom organizzazzjonijiet li m'humiex koperattivi l-għan soċjali tagħhom jispiċċa għal kollox.

L-organizzazzjonijiet fl-Unjoni Ewropea għandhom għalfejn jagħmlu dan.

Dawn l-organizzazzjonijiet żgur li għandhom għalfejn għaliex hemmhekk għandhom surplus market.

Jekk dawn il-bravi tal-MIC iridu jkunu onesti mal- poplu tagħna iridu jispjegaw dawn il-fatti lin-nies speċjalment lill- bdiewa, għaliex wara kollox hawnhekk mhux qegħdin nitkellmu mhux fuq il- benessere tal-konsumatur biss, imma fuq dawk li l-għixien tagħhom u tal- familji tagħhom jiddependi kompletament fuq il-biedja.

Sfortunatament li se jiġri permezz tal-liġi huwa li l-bdiewa ż-żgħar – bħal dawk li semmejt jien fil-bidu - se jaqilgħu daqqa ta' ħarta kbira għaliex se jiġu formati organizzazzjonijiet li ħadd ma jaf il-format tagħhom minħabba li dan mhux spjegat fil-liġi.

Il-parametri m'humiex hemm u l- ministru biss jafhom.

Min irid jimporta l-patata alfa se jimporta l-alfa u min se jimporta s-sante' se jimporta s-sante'.

Lil tas-sante' se nagħtuhom u ta' l-alfa ħadd ma jaf kemm se jieħdu.

Permezz ta' din il-liġi ġej favoritiżmu politiku kbir u qed nagħtu lok għal abbuż kbir u poter enormi lill-ministru.

(Interruzzjonijiet) Jien naf x'qed ngħid u l-Onor.Ministru jifhimni sewwa.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru on a point of order.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, hawnhekk saret allegazzjoni.

Hu qal li l-minstru jaf għal min qed jirreferi.

Din il-liġi qiegħda tgħid li l-bdiewa magħqudin permezz tal-organizzazzjoni jiddeċiedu huma stess x'varjeta' ta' żerriegħa jġibu.

Qed ngħid huma stess u mhux il-ministru jew xi aġent.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Chircop.

ONOR.

KARL CHIRCOP: Mr Speaker, il-bdiewa dejjem setgħu jiddeċiedu huma stess meta jimpurtaw u x'jimportaw imma issa kemm se jimpurtaw u minn meta u sa meta, ħadd ma jaf.

(Interruzzjonijiet) Jekk il-ministru jistaqsi lill- bdiewa jkun jaf kemm jafu.

Intenni, Mr Speaker, li din hija liġi awtokratika u sfortunatament dawk kollha li huma direttament konċernati ftit li xejn jafu x'se jolqothom u ma ġewx konsultati.

F'dan il-perjodu li aħna qegħdin niddiskutu din il-liġi nixtieq li l-gvern jieħu l-inkarigu u li m'għamilx fil-passat jagħmlu issa.

Nappella biex lill-bdiewa verament jinformahom b'dak kollu li jixirqilhom ikunu jafu.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, ħafna minn sħabi tkellmu f'dan id- dibattitu u semmew il-protezzjoni ta' l-industrija tal-biedja u jien ċerta fuq l-argumenti u se ngħid għax inħobb inkun daqshekk determinista fid- diskorsi tiegħi.

Jien ċerta li l-ħabib tiegħi l-Ministru Ninu Zammit fil- winding-up se jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra intervista li kien ta Dr Alfred Sant fid-29 ta' April 1998.

F'din l-intervista kien qal hekk: "we wouldn't be able to protect our milk and meat industries".

Jien ċerta li l-Ministru Zammit se jagħmel hekk - issa qed jagħti b'rasu u allura qed jikkonferma.

(Interruzzjonijiet) Nitolbu jagħmilli point of order.

(Interruzzjonijiet) Jekk ngħidha jien ikun aħjar.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Zammit, on a point of order.

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Dalli qed tikkwota kopja ta' dak l- istatement li fih l-Onor.

Alfred Sant qal li bil-politika ta' Svizzera fil- Mediterran se tispiċċa l-protezzjoni u l-levies.

Dan id-dokument poġġejtu kemm-il darba u nerġa' npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Grazzi, Onor Ministru.

Permezz tiegħu min qed jisma' se jikkonferma li għidt jien.

Mr. Speaker, meta kont qed nisma' lil sħabi jsemmu l-protezzjoni għedt li se jiġri bħalma jiġri s-soltu.

Hawnhekk għandi mniżżel li din tpoġġiet fuq il-mejda tal-Kamra tliet darbiet iżda ċerta li tpoġġiet aktar drabi.

Darba minnhom kien fid-9 ta' Diċembru 1998, darba oħra fl-20 ta' Ottubru 1999 u l- aħħar darba fit-12 ta' Frar 2002.

Jien tkellimt mad-diriġenti tal-gazzetta li magħhom saret din l-intervista biex naraw li din l-istorja tinqata'.

Qaluli li mdejjqin ħafna bl- affarijiet li qegħdin jiġru u li dan l-istatement kien żmentit.

Jien se se nikkwota fejn kien żmentit.

Dr Sant kien qal: "we would be able to protect our milk and meat industries".

Fit-traskrizzjoni din kienet mod ieħor.

(Interruzzjonijiet) Nitolbu jħallini nitkellem.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru, on a point of order.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien se nitkellem ta' ħbieb li aħna.

L-Onor.

Dalli ħarġet b'din l-iskuża li jien diġa smajt.

Jien irrid infakkar lis-Sinjura Dalli li f'Settembru tas-sena li għaddiet, ħames xhur ilu kien hemm intervista oħra u kien hemm stqarrija oħra mill-Onor.

Dr. Alfred Sant li ġiet imniżżla u rrekordjata fil-gazzetti ħażin.

L-għada ħarġet stqarrija li kkorreġiet dak l-iżball li sar fil-gazzetta.

F'dan il-każ li qed insemmi llum kellhom jgħaddu tliet snin biex jgħidulna li kien hemm żball.

Meta jkun hemm żball ġenwin jikkoreġuh l-għada mhux tliet snin wara.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Jien tkellimt mad-diriġenti tal-gazzetta u qaluli l-affarijiet preċiżi.

Jien tlabt il-permess ta' dawn in-nies biex ngħid dan f'din il-Kamra għaliex ma niflaħx aktar għal dan l-ingann.

(Interruzzjonijiet) Nerġa' nitolbu jħallini nitkellem.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma jistax ikun ngħidu li kien ingann.

Dan m'hu ingann xejn.

Jien lis-Sinjura kellimtha wkoll u mxejt kif jimxu l- affarijiet f'pajjiż ċivilizzat.

Meta xi ħadd jiġi kkwotat ħażin f'gazzetta, l-għada jgħidu li ġie kkwotat ħażin u mhux tliet snin wara.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Dan ma kienx point of order.

Nitlob lill-Onor.Dalli tkompli.

ONOR.

HELENA DALLI: Sur President, jien tlabt il-permess biex ngħid dawn l-affarijiet.

Nerġa' ngħid li meta ntervistaw lil Dr Sant qallhom: "we would be able to protect our milk and meat industries".

Fit- traskrizzjoni ma fehmitux ċar u ħarġet: "we wouldn't be able to protect our milk and meat industries".

Kull darba li aħna ngħidu li se nkomplu nipproteġu l- industrija tal-biedja permezz tal-politika tagħna l-ministru joħroġ jitkellem bil-maqlub.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġbok, Mr Speaker, għidlu jħallini.

Biex jitkellem għandu l-winding up.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk mhux point of order Ministru, nitolbok titkellem fil-winding up.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

HELENA DALLI: Issa daqshekk.

Mr Speaker, m'inix protetta minnek.

(Interruzzjonijiet) Nitolbok taqtagħlu l-mikrofonu.

THE DEPUTY SPEAKER: Ma kienx qed jinstema'.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Point of order, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order , il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qed tgħid li għandha permess mid-diriġenti.

Nistaqsiha jimpurtax tgħid min huma dawn id-diriġenti.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Tkompli l-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: M'hemmx għalfejn ngħidlu jien lill-Ministru.

L- intervista jaf min għamilha u d-diriġenti ta' "The Times" jaf min huma wkoll.

Jien se nikkwota x'qalu biex ikun jaf kulħadd: "The line was garbled in transcription".

Kulħadd jaf li garbled tfisser imgerfxa.

Kif kont qed ngħid qabel ma nterrompieni għar-raba' darba l-Ministru, bejn "would" u "wouldn't" m'hemmx ħafna differenza fi transkrizzjoni minn tape.

Aħna lkoll umani u għamilna traskrizzjonijiet u nafu li faċli li wieħed jieħu żball.

F'dan il-każ hekk ġara.

Jien qed nikkwota minn "The Times" tas-16 ta' Awissu tas-sena l-oħra.

Din tgħid hekk: "the line was garbled in transcription and the error was picked up when the draft was approved".

Minħabba dan ngħid lill-ministru biex ma joqgħodx jitlobni aktar provi.

Il- korrezzjoni tkompli tgħid li: "Dr Sant had also said that the levies on agriculture will not be removed".

Kif diġa' semmejt min kien responsabbli għal dak li ġara lanqas ried jemmen li għadna għaddejin biha fil-parlament minkejja l-ilmenti minn Noel Farrugia.

Madankollu l-ministru jibqa' jippersisti u sal-lum għadu jgħidilna li se jpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra anke wara li qed nagħti l- provi konkreti.

Li jinkwetani hu li permezz ta' dan, is-serjeta' u l-livell tal-politika Maltija niżlu fil-baxx.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

NINU ZAMMIT: Point of order, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Point of order, il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi għall-allegazzjoni fuq is-serjeta'.

Min jara li jkun ġie misquoted jikkorreġi l-għada jew pitgħada bħalma għamel f'Settembru u mhux iħalli tliet snin.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Tkompli l-Onor.

Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Is-serjeta' qegħda f'min jgħid li ħa żball.

Apparti li dan m'huwiex mod serju li bih nagħmlu l-politika jien ngħid li jekk dan huwa l-uniku argument li għandu l-Ministru fuq il-protezzjoni ma jawgurax tajjeb għall-industrija.

Il-kwestjoni ta' protezzjoni hija serja għaliex tidħol fiha l-industrija tal-produzzjoni lokali.

Din taffettwa x'se nimpurtaw, x'se nieklu u l-prezzijiet u għaldaqstant taffettwa l-livell ta' l-għixien tal-familji tagħna.

Jekk l-uniku argument favur it-tneħħija tal-protezzjoni huwa li l-gvern laburista - skond kif qed jgħid il-Ministru meta jikkwota mill-intervista li kien fiha żball - kien se jneħħi l-protezzjoni, ma tantx għandu argument b'saħħtu.

(Interruzzjonijiet) Sur President, nitlob il-protezzjoni tiegħek għaliex qed itellifni.

THE DEPUTY SPEAKER: Onor. Ministru ħalli lill-Onor.

Dalli titkellem.

Fil- winding-up għandek il-ħin biex tagħmel il-kummenti tiegħek.

ONOR.

HELENA DALLI: L-uniku argument favur din it-tneħħija tal- protezzjoni hi li aħna konna se nagħmlu l-istess.

Fil-verita' aħna mhux hekk konna se nagħmlu għaliex kull darba jikkwota din l-intervista.

Dan hu argument dgħajjef.

Dan qed jagħmel bħal raġel li qed jegħreq u jżomm mat- tibna proverbjali.

It-tibna li qed iżomm magħha m'hijiex reali għax issa għandu anke l-ammissjoni tal-gazzetta u allura mhix serjeta' li jkompli jġib dan l-argument.

Sur President, aħna nafu li fl-agrikoltura il-pajjiżi kollha għandhom uġieħ ta' ras.

Din kulħadd jafha u mhux se noqogħdu nargumentaw fuqha.

Nafu wkoll li fl-Unjoni Ewropea l-akbar intopp għall-pajjiżi kollha huwa l- common agricultural policy.

(Interruzzjonijiet) Jimpurta Sur President, hemm l-għajjat warajk, għax qed itellfuni.

(Interruzzjonijiet) Le, issa mhux il-Ministru.

Min bħali jsegwi x'qed jiġri fl-UE jaf kif dawn ir- regolamenti jolqtu setturi oħra ta' l-agrikoltura u oqsma oħra.

Dawn jolqtu l-ambjent u anke s-saħħa.

Il-kapitlu tas-settur tal-biedja tħalla għall- aħħar ukoll għaliex fih l-iktar għadma iebsa u hija l-iktar biċċa xogħol diffiċli għaliex hawn mhux biss irid jiġi assorbit l-acquis fid-dipartiment tal-qasam involut iżda jolqot setturi oħra.

Il-kritika tiegħi f'dan l-aspett hija li aħna nafu li bil-mod kif qed isiru l-affarijiet lanqas qed ikollna ċans nassorbu dipartiment dipartiment, aħseb u ara meta dipartiment jaħbat m'ieħor.

Iktar ma nkunu ċari fl- affarijiet iktar se nkunu nistgħu nagħmluhom sew pero' bil-mod kif mexjin ma jidhirx li qed isir hekk.

Jien għidt li l-agrikoltura hija ugigħ ta' ras.

Wieħed jista' jkollu uġigħ ta' ras għaliex għandu kanċer, għaliex ma jkunx kiel jew għax ikun qagħad fix-xemx.

Is-sintomi madankollu huma l-istess imma r-riċetta tal-mediċina li jkun irid jieħu tkun differenti għax mhux kulħadd għandu bżonn l-istess mediċina.

Jien ngħid li aħna m'għandniex bżonn il-mediċina li għandhom bżonn pajjiżi oħra b'realtajiet differenti minn tagħna.

Jista' jkun li dawn ikunu għaddejjin mill-istess problema imma l-kawża tagħha ma tkunx l-istess u r- realtajiet li qegħdin jgħixu jkunu differenti.

Fil-kwestjoni tal-biedja rridu naraw kollox mill-perspettiva ta' l-oqsma l-oħra li jkunu se jintlaqtu.

Hawnhekk qisna morna għand tabib b'tarbija li għandha uġigħ ta' ras u għax filgħodu jkun ra żewġ pazjenti rġiel b'uġigħ ta' ras itiha l- istess mediċina.

Dan it-tabib mhux talli ma jfejjaqx lit-tarbija talli jkompli jmarradha jekk ma joqtolhiex.

Huwa tajjeb allura li t-tabib jeżamina lill-pazjent.

Hawnhekk għandna riċetta ta' pajjiżi oħrajn li qed nieħdu għall-istess sintomi.

Ma nistgħux nagħtu lit-tarbija l-mediċina tal-irġiel għax dawn jifilħu ħafna aktar.

Il-kritika qed issir fuq żewġ livelli.

Għandna l-livell strateġiku li għandna hawnhekk u nistaqsi għaliex ma wasalniex għalih.

Aktar ma nifli l- liġi aktar ninduna kemm ma sarx studju u kemm qed nużaw l-istess riċetta.

Il-livell l-ieħor huwa dak li jirrigwarda kunsiderazzjonijiet operattivi.

Id-dettalji ta' din il-liġi għadhom qed jinbnew.

Ħafna mill- implimentazzjoni ta'din il-liġi torbot fuq il-kapaċita' tad-direttur u jissemmew il-business plans.

Jien irrid nistaqsi jekk hux qed inħarrġu l- bdiewa biex jagħmlu business plan jew jekk hux se nagħtuhom il-flus u wara li jużawhom jerġgħu jiġu bil-problemi li għandhom illum.

Nafu x'jiġri għax għandna esperjenza minn oqsma oħrajn.

Dawn il-flus ikunu kieluhom għax ikunu xtraw xi biċċa apparat jew makkinarju u ma jinvestuhomx biex jagħmlu business plan biex tgħinhom fil-produzzjoni tagħhom.

Jidher li dan l- abbozz se jiddependi ħafna fuq il-fine letter tal-miżuri li jridu jittieħdu.

Għandna wkoll is-sens ta' direzzjoni tajba.

Hawnhekk nistaqsi jekk hux qed nieħdu dawn il-miżuri minħabba li għamilna studju jew jekk hux imposti minn xi ħadd.

Minħabba f'hekk qed nitkellmu fuq pjan strateġiku għalkemm jgħidulna li mhux qed nagħmlu xogħolna sew.

L-istess ngħid għall-operation.

Dan jiddependi fuq min se jmexxi l-proċess u kif se jitmexxa għax permezz tal-hand-outs biss ma nimxux.

Id-direttur irid ikun ċert li l-operational programme ikun xi ħaġa li l-pajjiż għandu bżonn u huwa sostenibbli, għaliex jekk le wara tliet snin dawn se jerġgħu jiġu bil-problemi.

Meta wieħed jidħol fid-dettal isib hekk: "the minister may make regulations for the better carrying out."

Irrid nistaqsi xi tfisser better f'dan il- kuntest.

Hemm ħafna dettalji li jidhru żgħar pero' kif jgħidu the devil is in the detail.

Tajjeb li jkun hemm kriterji għaliex minnhom toħroġ id- direzzjoni.

Madankollu jekk nikkupjaw x'għamlu l-Belġju, il-Ġermanja jew l- Ingilterra mhux se nirnexxu għaliex aħna m'aħniex dawk il-pajjiżi.

Dak li għandhom bżonn il-bdiewa Maltin m'huwiex dak li għandhom bżonn il- bdiewa ta' pajjiżi oħrajn.

Għad hemm ħafna u ħafna xogħol u s-suċċess jew il-falliment ta' dak li qed jiġi propost hawnhekk qiegħed f'dettalji li ma jidhrux hawnhekk.

Dawn id-dettalji huma kruċjali għad-direzzjoni li jrid jagħti dan il-bill.

Dan il-bill jiddependi ħafna fuq kemm il-bdiewa huma kapaċi jorganizzaw ruħhom u jagħmlu operational programme.

Fuq dawn l-affarijiet ftit li xejn hemm dettal u l-miżuri u l-policies li jridu jiġu stabbiliti għadhom vagi.

Jien nibża' li bil-mod mgħaġġel kif qed isiru l-affarijiet dawn l- operation programmes isiru b'mod superfiċjali u jekk isir hekk nistaqsi fejn se naslu.

B'hekk nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn il-bdiewa jkunu qed jingħataw il-fondi għal mument u xejn aktar.

Jien għidt li d-direttur se tkun persuna li se jkollha ħafna saħħa.

Eżempju ta' dan hu fejn xogħol jista' jiġi rtirat mis-suq u dan se jiddependi ħafna mill- kwalitajiet ta' dan id-direttur li jrid ikollu foresight safejn se jasal is-suq u jrid ikun jifhem fil-marketing.

Ma nistgħux naqbdu u npoġġu liġi biex inkunu poġġejniha.

Tissemma l-assistenza finanzjarja li se jagħti l-gvern, u qegħdin ngħidu li jekk wieħed ma jidħolx fil-producers' organisation ma jieħux assistenza.

Hawnhekk ma nistgħux ngħidu li l-iskema hi voluntarja.

Se tispiċċa l- protezzjoni u se jkollna prodotti li ma nistgħux nimportaw.

Dawn l- affarijiet u sistemi oħra se jispiċċaw, imma qed jgħidu li d-dħul huwa volontarju.

Ma naħsibx li nistgħu ngħidu li se nneħħu l-levies u nagħmlu quotas u ngħidu li d-dħul fl-organizzazzjoni huwa volontarju.

Il- bdiewa qed jifhmu li dan kollu qed jiddaħħal b'mod mgħaġġel u mhux moħmi.

Dan kollu qed isir għar-raġunijiet ħżiena u m'hemmx pjan strateġiku.

Jien ngħid li jekk dawn l-istrutturi qed isiru minħabba l-UE dawn qed ikunu biss stop gap measures għaliex se jitneħħew il-levies u se nagħtu l-flus.

Jekk il-flus ma jintużawx b'mod li jservu ta' żvilupp sostenibbli, din se tkun sempliċement hand-out li qed nagħtu lill-bdiewa.

Il- hand-out se tittiekel bħal kwalunkwe hand-out u l-bdiewa hand up għandhom bżonn.

Il- bdiewa għandhom bżonn għajnuna ikomplu jaħdmu b'mod sostenibbli u mhux li ntuhom il-flus għal perijodu qasir ta' żmien u meta jispiċċaw dawk il-flus nerġgħu niġu għal li konna.

Jien ngħid li ma nistgħux nagħmlu l-affarijiet bis-sistema ta' cut and paste mingħajr ma neżaminaw ir-realta' tagħna u mingħajr m'għamilna l- homework fuq x'inhuma l-bżonnijiet u xi jridu l-bdiewa tagħna.

Ħmistax ilu ħareġ il-policy act u dan għandu tliet direttivi li rridu ndaħħlu sa l- aħħar ta' din is-sena.

Dawn qalu li ħarġu l-white paper fuq il-quality act.

Meta aħna ħdimna fuq il-quality act, mhux biss addottajna d-direttivi ta' l- Unjoni Ewropea imma addattajnihom għaċ-ċirkostanzi tagħna.

Ma ħadniex id- direttivi biss imma ħadna r-riżoluzzjonijiet u r-rakomandazzjonijiet u għamilna studju u xogħol komprensiv biex din tkun liġi għall-ugwaljanza komprensiva.

Il-gvern skarta dan ix-xogħol kollu u qabad it-tliet direttivi li jrid idaħħal bilfors sa l-aħħar ta' din is-sena u ħareġ il- white paper.

Fil-qasam tan-nisa msawwta, għaliex m'hemmx direttivi, m'għamel xejn u ħallihom fuq l-ixkaffa.

Il-gvern kien qal li sa Ġunju tas- sena 2000 se jaħdem fuq il-liġi tal-vjolenza domestika u se jressaqha fil- parlament.

Ma sar xejn għaliex fuq il-vjolenza domestika m'hemmx direttiva ta' l-Unjoni Ewropea.

Dik m'hijiex prijorita, u minkejja l-ħafna tbatija li nafu li hawn fejn dawn in-nisa m'għandhomx protezzjoni legali, l- affarijiet ma ċċaqilqux.

Semmejt suġġett ieħor biex nuri li dak li qed isir fil-qasam tal-biedja qed isir fl-oqsma kollha.

Qed ninsew x'għandu bżonn il- pajjiż u l-komunita basta llestu sa l-aħħar tas-sena'.

Irrid insemmi wkoll il-prezzijiet li se jiġu affettwati, u mhux se noqgħod nagħti statistika hawnhekk għax smajna biżżejjed.

Insemmi biss ir-ross, iz- zokkor, iċ-ċanga, il-butir u l-ġobon.

Hawnhekk ġew preżentati rapporti ta'ekonomisti li jaħdmu fl-Ewropa stess u pparagunaw il-prezzijiet fl- Ewropa ma' pajjiżi barra mill-Ewropa.

Dawn sabuhom aktar għoljin.

Dan mhux qed jgħiduh ekonomisti laburisti imma tal-Unjoni Ewropea stess.

Jien ma niskantax li dawn l-affarijiet ma jinkwetawx lil dan il-gvern.

Li jinkwetaw huma l-familji li jmorru jixtru u jsibu li l-oġġett ikun għola l- għada.

Hemm ħafna iktar ġej għalina jekk inkompli f'din it-triq li għażel dan il-gvern.

Jien qed nagħti l-eżempji fuq ġobon, butir, ċanga, zokkor u ross li qed isemmu ekonomisti mill-Ewropa stess u dawn qed jgħidu kemm huma iktar għaljin minn ta' pajjiżi oħra barra l-Ewropa.

Għadu jidwi f'widnejja dak li kienqal il-prim ministru Dr Fenech Adami meta kellu dibattitu ma' Dr Alfred Sant taħt it-tinda.

Dan kien qallu hekk: "issa jien se noqgħod nitkellem fuq il-prezz taz-zokkor?".

Kien qal ukoll li lilu jinteressah il-macro u mhux il-micro jiġifieri l-kbir u mhux iż- żgħir.

Huma ġustifikati r-reazzjonijiet tan-nies li jgħidu li lilhom tinteressahom il-ħajja ta' kuljum ukoll.

Hawn qed nitkellmu fuq l- ispending power tal-konsumaturi u n-nies jinteressahom jekk ma jkunux jistgħu jixtru l-affarijiet li jkunu draw bihom.

Minħabba dan kollu jien ma neħodhiex bi kbira li l-prim ministru ma jinteressahx fil-prezz taz- zokkor.

MR SPEAKER: Ikkonkludi, jekk jogħġbok, Onorevoli.

ONOR.

HELEN DALLI: Aħna mhux se nkunu nistgħu nipproteġu dak li nipproduċu aħna u lanqas nixtru bl-irħas prezz dak li ma nipproduċux għaliex jekk oġġett jiġina irħas jekk nixtruh min New Zealand jew mill- Awstralja għax fil-Ġermanja jkun aktar għali ma narax għaliex m'għandniex nixtru minn New Zealand u l-Awstralja.

Il-prim ministru qed jgħidilna li dawn m'humiex affarijiet importanti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ issa lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu, jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 9 ta' April, 2002 fis-6.00 p.m., bl-aġenda kif se tiġi komunikata iktar tard.

Jekk tippermettili, nispjega għaliex din il-Kamra qed taġġorna għat-Tlieta 9 ta' April 2002 u mhux għat-Tnejn 8 ta' April 2002.

Kif ikkomunikajt diġa' lill-whip ta' l-oppożizzjoni, qed isir dan għax f'dawk il-ġranet hemm maħsub li jkun hawn fostna, fuq żjara statali, il-President Vaclav Havel.

Parti mill-programm ta' din iż-żjara tinkludi proprju attivita' statali li se ssir nhar it-Tnejn filgħaxija fil-bini tal-parlament u għalhekk ikun xieraq li dakinhar il-parlament ma jiltaqax biex din l-attivita' statali tkun tista' sseħħ.

Nirrepeti li din il-Kamra qed taġġorna għat-Tlieta, 9 ta' April 2002, fis-6.00 p.m.

Mr Speaker, jekk tippermettili wkoll, nieħu l-okkażjoni biex f'din l-aħħar seduta qabel l-aġġornament ta' dan il-parlament għall-festi ta' l-Għid, mill-ġdid nirringrazzja lil kull min ħadem f'dan il-parlament fix-xhur li għaddew; lilek Mr Speaker, lill-istaff u lill-mezzi kollha ta' l-istampa.

Jiena nawgura li kulħadd ikollu l-opportunita' li jipparteċipa u jgawdi dawn il-ġranet ta' festi biex wara li jgħaddu, nerġgħu niltaqgħu ħalli nkomplu bix-xogħol ta' din il-Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien ukoll nixtieq li f'isem l-oppożizzjoni nawgura l-festi t-tajba mhux biss lill-membri ta' din il-Kamra imma lil kull min b'xi mod jew ieħor għandu konnessjoni max-xogħol tal-parlament, fosthom l-istaff, il-pulizija u s-suldati.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Is-Sedja tingħaqad max-xewqat espressi mill- Viċi Prim Ministru min-naħa tal-gvern u mill-Onor.

Joe Mizzi min-naħa ta' l- oppożizzjoni, u tawgura lill-membri kollha ta' din il-Kamra u lill-familji tagħhom ġranet sbieħ ta' festi.

J'Alla dawn il-ġranet iservu biex id- deputati jkollhom ħin biżżejjed mal-familji tagħhom filwaqt li jagħmlu r- riflessjonijiet meħtieġa ħalli dan il-parlament ikompli għaddej bil-ħidma tiegħu u jagħti s-servizz li huwa mistenni minnu mill-poplu u mill-pajjiż.

Hawn rimarki?

Il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, filwaqt li ningħaqad mas-sentimenti espressi mill-Onor.

Gonzi u mill-Onor.

Mizzi, se niddedika il-ħin li għandi biex nitkellem dwar affarijiet oħra.

Fl-aġġornament li għamilt tmint ijiem ilu, tkellmit dwar diversi punti pero' f'mument minnhom għamilt riferenza għax-xogħol li qed isir fit-triq ta' Burmarrad u għall-fatt li finalment, kien hemm kuntrattur wieħed biss li kien għadu fit-tellieqa biex jieħu x-xogħol u għalhekk id-dipartiment tal-kuntratti kien prattikament kostrett li jagħti x-xogħol lil dak l-uniku kuntrattur li kien fadal.

Irrid ngħid li wara li rajt it-transcript ta' dak li għedt, irrealizzajt li kien hemm xi inezattezzi u għalhekk illum iddeċidejt Ii nerġa' nitkellem mhux minħabba l-ineżattezzi fihom infushom imma minħabba l-fatt li dawn l- ineżattezzi għaddew għand wieħed mill-kuntratturi li semmejt u li min-naħa tiegħu dan, jew xi ħadd f'ismu, għoġbu jwieġeb b'mod li fl-opinjoni tiegħi mhuwiex ġust.

Hawnhekk m'iniex se noqgħod infettaq fuq xi kelmiet, pero' se ngħid dak li fil-fatt ġie transcribed u għadda għand dan il-kuntrattur - ma nafx b'liema mod, forsi permezz ta' l-internet - u nenfasizza fuq dak li hawn miktub u dak li fir-realta` għedt jien.

It-transcription tgħid hekk:

"Is-sistema hija li inti tiġi kkanċellat minn kuntrattur interessat u naturalment kien fadal il-kuntrattur Penza Tarmac u l- kuntrattur Mizzi Group...",

dan kif recorded fit-transcription li saret.

Eventwalment, tħalliet barra il-kelma "ukoll" – "...fil-każ tal-kuntrattur Mizzi Group ma wasalx biex jissodisfa l- ħtiġijiet, it-talbiet...",

min għamel it-transcript żied il-kelma "tat-tender", kelma li jien m'għedthiex u dan huwa supported mir-recording li ħadt qabel ma kont naf li se jiġri dan li fil-fatt ġara, recording li għandi wkoll kopja tiegħu.

Il- kelma "tender" ma ssemmiet imkien u daħlet eżattament qabel –

"li kien għamillu d-dipartiment tal-kuntratti biex ġejna fil-pożizzjoni biex attwalment...",

- u għal darba oħra hawnhekk hawn il-kelma "fiżakament" li hija nieqsa –

"...kien għad fadal kuntrattur wieħed li qed jagħmel it-tender - li kien Penza Group....",

- imbagħad l-argument ikompli.

Fil-fatt l-insistenza fuq il-kelma "talbiet" li kien hemm fid-diskors tiegħek kienet marbuta mal-fatt li attwalment, id-dipartiment tal-kuntratti kien għamel talbiet lill-kuntrattur li għamel il-pubblikazzjoni li dehret fil-gazzetti "L-Orrizont" u "The Times" b'mod prominenti, u l-contracts committee kien talab lil dan il-kuntrattur biex jiddeċidi jekk huwiex lest li jraħħas il-prezzijiet li kien issottometta bi tnaqqis sostanzjali.

Jumejn wara li kien mitlub jagħmel dan mill-contracts committee, il- kuntrattur bagħat ittra lill-kumitat tal-kuntratti, fejn qal li kien se jraħħas il-prezzijiet tiegħu bi 3% u jieqaf hemm, jiġifieri ma ssodisfax it- talbiet li kien għamillu l-kumitat tal-kuntratti biex iraħħas il-prezz għal- livell li kien mitlub, bil-konsegwenza li ma baqax ikkunsidrat bħala kuntrattur li kien interessat li jagħmel ix-xogħol.

Din hija prassi li tintuża kontinwament.

Jien fl-ebda ħin ma għedt, la l-aħħar darba u lanqas illum, li kont qed nagħmel riferenza għal xi kwalita' tax-xogħol u affarjiet bħal dawn, imma għalissa, dwar dan il-punt partikolari, nieqaf hawn.

Nerġa' niċċara li fl- ebda ħin ma kont qed nitkellem dwar requirements tax-xogħolijiet infushom, imma dwar talbiet li kienu saru mill-kumitat tal-kuntratti dwar traħħis fil- prezzijiet.

Fl-istess aġġornament ukoll kont għedt li ma jistax ikun li korporazzjonijiet oħra li jkunu qegħdin jagħmlu ċertu xogħol jaħsbu, għax hekk hija l-perception popolari, li l-ministru tat-toroq għandu jmur fiżikament u jirranġa kull ħofra u kull trinka li hawn f'Malta.

Kont semmejt it-triq li minn Ħal Qormi tagħti għal Ħal Luqa bħala eżempju wieħed ta' post fejn ix-xogħol ma kienx sar b'mod li jissodisfa l-ħtiġijiet tad- direttorat tal-kuntratti.

Mr Speaker, ftit tal-ġranet qabel, waqt il-ħin tal-mistoqsijiet issemma' arblu fi Triq ir-Redentur f'Ħaż-Żabbar.

Dakinhar jien kont ġejt irrapportat b'mod tajjeb ngħid li ma jistax ikun li nibqgħu fis-sitwazzjoni fejn isir rapport għal darba, tnejn, tlieta, jittieħdu l-passi neċessarji u x- xogħlijiet, sa ċertu punt, sekondarji, pero' li wieħed ma jkunx jista' jgħaddi mingħajrhom, jibqgħu ma jsirux.

Fil-gazzetta "The Malta Independent", il-communications officer ta' l-Enemalta llum qal li din il- korporazzjoni ġiet f'din il-pożizzjoni għax ir-roads department ma kienx avżaha kmieni biżżejjed biex tagħmel ix-xogħol.

Qal ukoll li fi żmien qasir, dan l-arblu li hemm f'nofs it-triq se jiġi maqlugħ.

Mr Speaker, iddeċidejt li nitkellem illejla għax ovvjament, meta weġibt id- domanda kont qed nagħmel dan abbażi ta' l-informazzjoni li kelli min-naħa tad-direttorat tat-toroq u ridt inkun ċert li dik l-informazzjoni li ġiet mgħoddija lili, kienet korretta.

Illum nista' ngħid li mhux talli d- direttorat tat-toroq ma nfurmax lill-Enemalta, talli hawn sensiela ta' korrispondenzi li jmorru lura sa l-4 ta' Ottubru tas-sena li għaddiet, jiġifieri madwar ħames xhur u nofs ilu.

Id-dipartiment tat-toroq, permezz waħda mill-periti tiegħu, kien kiteb lill-Enemalta u minn dakinhar sal-lum għaddew ħafna korrispondenzi biex dan l-imbierek arblu jinqala' min-nofs.

M'huwiex possibbli li affarijiet żgħar bħal dawn jitħallew isiru b'dan il- mod u għalhekk huwa importanti li kull min ikun f'ċerta pożizzjoni, f'korporazzjoni, jerfa' r-responsabbilta' tiegħu.

Dan għedtu u nerġa' ngħidu llum, filwaqt li ngħid ukoll li se jkolli nasal fil-pożizzjoni li allura, l-uniku mod ta' kif wieħed jista' jasal ma' ċerti persuni f'ċerti korporazzjonijiet, huwa billi jsemmi lill-persuna responsabbli għax m'huwiex sew li l-korporazzjoni, il-ministru responsabbli jew iktar u iktar, il-gvern tal-ġurnata jiċċappsu b'dawk li huma mankanzi fl- istrutturi, fil-mod ta' kif isiru ċerti affarijiet.

Huwa mportanti li min għandu responsabbiltajiet x'jerfa, attwalment jerfgħahom u ma jippruvax iħalli ż-żmien għaddej biex jgħid li ma kienx jaf u li ma wasalx għal ċerti konklużjonijiet għax ma kienx mgħarraf kmieni biżżejjed.

Jien naħseb li ħames xhur u nofs huma iktar minn biżżejjed biex arblu wieħed jinqala' minn post partikolari.

Marbutin ma' dan li qed ngħid, mhux bilfors ma' l-Enemalta biss imma probabbilment anke ma' korporazzjonijiet oħra, huma seba' eżempji li ltqajt magħhom f'dawn l-aħħar erbat ijiem, fejn żgur li ma kienx id-direttorat tat- toroq li ma nfurmax lil xi korporazzjoni jew oħra u x-xogħol li sar minn korporazzjonijiet differenti baqa' ma ġiex imqiegħed f'postu minn min kien responsabbli li jagħmlu, bil-kosegwenza li kull min jgħaddi minn dawn il- postijiet li se nsemmi qed jitkaża bil-gvern preżenti li ma ħa il-passi neċessarji biex kollox jerġa' jitqiegħed f'postu.

Fi Triq Durumblat fil-Mosta sar xogħol fuq iż-żewġ trinek li hemm mal-ġenb tat-triq u fuq dik li hemm f'nofs it-triq, u issa li ilhom żmien miftuħin, suppost li dawn diġa' ingħalqu.

L-istess jista' jingħad għat-trinka li hemm ħdejn il-ġibjun ta' Ta' Qali, ħdejn il-Pitkalija, li ilha miftuħa għal numru ta' ġimgħat li ilha miftuħa u min suppost jieħu l-passi neċessarji biex l-affarijiet jitlestew, jekk ħa xi passi, dawn għadhom ma jidhrux, u ma jistax ikun li din il-ħaġa tirrepeti ruħa f'postijiet differenti.

Fil- junction ta' Triq Geronimo Abos fl-Iklin u l-bypass ta' Birkirkara, li huma żewġ toroq importanti li minnhom infushom huma perikolużi, sar xogħol minn korporazzjoni li ilu biex jiġi rranġat għal numru ta' ġranet, u żgur li ma nistgħux inħallu li dan jiġri.

Fl-inħawi ta' Bużugrilla fir-Rabat ukoll hemm xi xogħol għaddej u huwa mportanti li dan ix-xogħol ma jibqax iktar mikxuf.

Ħdejn iċ-ċimiterju tal-Jugoslavi, fit-telgħa tal-Mellieħa hemm trinka li taqsam it-triq, li wkoll suppost li ġiet irranġata minn min għamel ix-xogħol imma sfortunatament, din baqgħet kif kienet.

Għalkemm illum se nirreżisti milli nsemmi lill-korporazzjoni, lill- kuntrattur u lill-inġinier responsabbli b'isimhom, naħseb li hemm bżonn li dawn in-nies jibdew huma wkoll iġorru r-responsabbilta' tax-xogħlijiet li jieħdu u jaraw li l-affarijiet jagħmluhom b'mod aħjar.

Pero' jekk inhu konvenjenti għal xi ħadd f'dawn il-korporazzjonijiet li jagħti t-tort lill- gvern għal dawk l-affarijiet li ma jkunux saru, allura naħseb li wasal il- mument li min jerfa' r-responsabbilta', jekk ma jagħmilx dmiru, jingħata t- tort bħalma jingħata torot il-gvern meta jonqos mir-responsabbilta` tiegħu.

Mr Speaker, qabel nagħlaq irrid nagħmel riferenza għax-xogħol li sar f'Independence Avenue, li kien dam mikxuf għal diversi ġimgħat, u x-xogħol li qed isir bħalissa fl-inħawi tan-Naxxar, li t-tnejn saru mill-Water Services Corporation.

Jien nappella lill-kuntrattur li ġie ngaġġat minn din il-korporazzjoni biex jagħmel ix-xogħol tajjeb u aħjar minn dak li sar fiż-żewġ lokalitajiet.

Jekk hemm diffikulta', bħalma minn żmien għall-ieħor ikollhom il-kuntratturi minħabba l-prezzijiet li jkunu qed iħallsu, naħseb li ma nistgħux nibqgħu nġibu l-iskuża li l-kuntrattur qed jitħallas ftit biex ix-xogħol ma jitkompliex sa l-aħħar.

Naħseb li wasal iż-żmien fejn l- affarijiet li għandhom isiru, jibdew isiru b'mod tajjeb u kif insistejt anke diversi drabi, wieħed imbagħad jitħallas b'mod korrett.

Pero', min ma jagħmilx xogħol tajjeb ma jistax jistenna li jitħallas ta' dak li jkun għamel.

Nirringrazzjak. -unedited

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Bonnici.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, fil-ftit ħin li għad fadal xtaqt nagħti l-kontribut tiegħi fuq iż-żgħażagħ.

Għada huwa jum iż-żgħażagħ u tajjeb li wieħed jagħmel ftit minuti ta' kommemorazzjoni għal din is- sezzjoni taċ-ċittadini tad-dinja li kulħadd iħares lejha bħala l-futur ta' għada.

Illum nikkonsidraw l-eta taż-żgħożija bejn 15 u 25 sena, u allura hawnhekk wieħed jara kemm huwa importanti li wieħed jagħti l-attenzjoni mixtieqa lil dan is-settur tal-popolazzjoni mhux ta' Malta biss imma anke tad-dinja għaliex fihom naraw il-futur ta' pajjiżna.

Permezz ta' dawn iż-żgħażagħ id-dinja jista' jkollha l-futur li tixtieq.

Wieħed jara li l-mira ta' diversi organizzazzjonijiet politiċi, soċjali u kulturali tkun iffukata fuq iż-żgħażagħ.

Bħal ma nagħmlu dibattitu fuq il- ħidma tal-gvernijiet fuq is-sezzjoni tan-nisa nemmen li għandna nagħmlu dibattitu fuq iż-żgħażagħ.

Il-ħin ta' dan id-dibattitu m'għandux ikun limitat għal ftit ħin iżda għandu jieħu żewġ seduti.

Dan biex inkunu nistgħu nitkellmu aħjar fuq il-futur taż-żgħażagħ u allura ta' pajjiżna.

L-isport, il-banek, il-każini u setturi oħrajn għandhom għajnejhom mitfugħin fuq iż-żgħażagħ.

Jekk kull soċjeta' ma trawwimx żgħażagħ biex jilħqu flok in-nies li hemm imexxuha ma nkunux nistgħu naħsbu sew għall- futur.

Għandu jkollna l-ikbar fiduċja fihom, imma biex ikollna din il- fiduċja għandu jkollna gvern u oppożizzjoni li b'responsabbilta' jafdawhom huma stess.

Anke l-partiti politiċi għandhom iħarsu lejn iż-żgħażagħ bħala l-futur tal- partiti u jien nittama li jkollna aktar okkazzjonijiet bħal ma jkolli meta nġib żgħażagħ u studenti mill-iskejjel iżuru dan il-parlament.

Lil dawn inħeġġiġhom u nistaqsihom min jaf min minnhom se jkun fuq dawn is-siġġijiet fil-futur.

Iż-żgħażagħ illum għandhom ħafna diffikultajiet.

Il-ħajja llum hija mgħaġġla u titlob ħafna mill-persuna speċjalment miż-żgħażagħ.

Dan qed ngħidu partikolarment għall-edukazzjoni u hawn nagħmel l-ewwel appell tiegħi biex inħeġġeġ liż-żgħażagħ jagħmlu dak kollu possibbli biex ikollhom l-aħjar edukazzjoni biex lill-pajjiż ikunu jistgħu jagħtuh futur.

L- edukazzjoni ma tridx tkun limitata għax-xogħol biss imma għal kull sfera tal-ħajja.

Hemm bżonn il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ f'kollox u hemm bżonn nedukawhom f'kull settur li jeħtieġ li jidħlu fih.

Nafu wkoll li llum hemm ħafna theddid għaż żgħażagħ.

L-entitajiet kummerċjali u spekulattivi jimmiraw ħafna propaganda lejn iż-żgħażagħ partikolarment lejn dawk li jkollhom eta' tenera u allura ma jkunux żviluppati biżżejjed biex jagħżlu.

Dan narah f'affarijiet pożittivi wkoll bħal tagħrif fuq il-komputer, fuq it-teknoloġija moderna, fuq il-mediċina u fuq ħafna aspetti oħra ta' xejnza.

Biex iż-żgħażagħ jidħlu f'organizzazzjonijiet qed inkunu domandanti ħafna.

Ma rridux ninsew ukoll li hemm ukoll il-lat negattiv tal-barunijiet tad-droga li jimmiraw lejn il- vizzji taż-żgħażagħ.

Jien nara li hemm il-lat pożittiv u l-lat negattiv.

Jekk inwarrab il-ftit inċidenti li jikkonċernaw iż-żgħażagħ speċjalment li jkunu daħlu f'kumpannija ħażina, nara li pajjiżna u ż-żgħażagħ li jgħixu fih għandhom futur kbir.

Nemmen li qed nagħtu futur tajjeb liż-żgħażagħ tagħna kemm permezz tal-edukazzjoni u anke tar-reliġjon.

Naraw ukoll il- parteċipazzjoni taż- żgħażagħ f'diversi organizzazzjonijiet.

Nafu pereżempju kemm għandna żgħażagħ li jipparteċipaw fil-maratona tal- volleyball u affarijiet oħra fl-isport.

Jien nappella liż-żgħażagħ minn dan il-parlament biex jidħlu aktar f' dawn l-attivitajiet għax iserrħuhom u jaljenawhom mill-istudju u l-ħajja mgħaġġla.

Dawn għandhom dritt għad- divertiment għaliex dan huwa żmien ta' hena li għandha tiġi prattikata bl- aktar mod onest.

Irridu nħarsu lejn iż-żgħażagħ u l-parteċipazzjoni mil- lenti edukattiva, kulturali u reliġjuża.

Jien nawguralhom li jkomplu f'din il-ħidma u jużaw il-ħiliet kollha tagħhom biex jikbru bħala ċittadini ta' għada u jagħtu l-ikbar kontribut.

Dawn imbagħad jagħtu eżempji lin-nies ta' warajhom.

Insellem ukoll, Mr Speaker, lil dawk iż- żgħażagħ qalbiena Maltin li minkejja l-istudji u l-konnessjoni li jkollhom mal-familji qegħdin ukoll imorru ġewwa pajjiżi oħra biex jagħtu servizz soċjali ta' karita' mill- aqwa.

Hawnhekk insemmi ż- żgħażagħ li jmorru l-Albanija u dawk il-postijiet fit-tielet dinja fejn qed jagħtu l-ikbar kontribut tagħhom.

Dawn għandhom ukoll it-tifħir tal-pajjiżi fejn imorru.

Infaħħar, Mr Speaker, ukoll lil dawk iż- żgħażagħ li jipparteċipaw fl- isports.

Kieku ma kellniex żgħażagħ sports ma jeżistix.

Hawnhekk ninkoraġġixxi biex l-isports ikun nadif u naf x'jien ngħid.

Hawn jista' jagħti l-każ li jkun hawn żgħażagħ li qegħdin jieħdu ċerti mediċini sabiex ikunu jistgħu jżidu fl-attivitajiet tagħhom.

Dan huwa ħażin u l-isports iridu jipprattikawh bil-ħila tagħhom.

Ma nistax ma nsemmix ukoll liż- żgħażagħ b'diżabilita'.

Hawn żgħażagħ li ġew korruti fuq il-postijiet tax-xogħol u oħrajn li twieldu b'mankamenti.

Jien insellem lil dawn u ninkoraġġihom biex jagħmlu kuraġġ.

Lil dawn hemm min qed jieħu ħsiehom.

Barra l-kummissjoni li waqqaf dan il-parlament hemm ċerti nies li qed jiddedikaw il-ħin u l-enerġija għall-persuni b'diżabilita'.

Ma nistax ma nsemmix ukoll il-qalb tad-deheb ta' dawn iż- żgħażagħ li jgħinu lil sħabhom li jkollhom diżabilita'.

Mr Speaker, ma nistax ma nsemmix dawk in-novitajiet u l-inizjattivi li qed jieħdu ż-żgħażagħ stess fl-edukazzjoni.

Dan il-gvern qed jinkoraġġihom ukoll.

Nirreferi wkoll għall-parteċipazzjoni taż- żgħażagħ fl-Unjoni Ewropea fejn il-gvern qed jiftħilhom bibien beraħ.

Jien nappella liż- żgħażagħ biex jaraw x'opportunitajiet hemm fl-Unjoni Ewropea.

Jien rajt diversi rapporti dwar l-implikazzjonijiet ta' l-Unjoni Ewropea fis-sezzjoni taż- żgħażagħ.

Il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fi programmi bħal Leonardo da Vinċi, Socrates u Youth for Europe turi l-opportunatijiet kbar li qed jiftaħ il- gvern nazzjonalista.

Mill-viżti li nagħmel fid-djar ninduna kemm iż- żgħażagħ huma favur li Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea.

Jien ngħidilhom biex jiftħu widnejhom u għajnejhom f'dan il-kamp li se jinfetaħ quddiemhom, fejn l-opportunitajiet huma kbar ħafna.

Għandna ċerti skejjel li diġa' qed jieħdu sehem fil-parteċipazzjoni tal-programmi ta' l-Unjoni Ewropea.

Dawn l- istudenti anke tal-primarja qed jieħdu ħafna tagħlim u anke jħeġġu lill- ġenituri jitgħallmu fuq l-Unjoni Ewropea.

Dawn għadhom żgħar u diġa qed jaraw il-bieb miftuħ għall-Unjoni Ewropea.

Jien nagħmlilhom il-kuraġġ biex ikomplu jaħdmu u jirsistu f'dawn il-materji.

Għada hemm l-elezzjonijiet tal-kunsill ta' l-istudenti universitarji.

Jien inħajjarhom u ngħidilhom biex jiftħu moħħom u widnejhom u jivvotaw għal min jirrispetta u jimmanifesta d-demokrazija f'dan il-pajjiż.

Dan il-manifest qed jidher fil-vot li jagħtu u lil min jikkontribwixxi fil-ħidma ta'dan il- kunsill.

Nawgura wkoll li għada tkun ġurnata ta' ferħ għalihom u li minnha joħroġ il-frott.

Nawgura liż-żgħażagħ kollha l-aħjar opportunitajiet li jista' jkollhom, l-aħjar edukazzjoni li tista' tingħatalhom u ngħidilhom li l-poplu Malti qiegħed warajhom u jħares lejhom bħala ċ-ċittadini futuri tagħna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta, 9 ta' April, 2002 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĊITTADINANZA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru żwiġijiet is-sena l-oħra?

Kenm minnhom kienu ċivili?

Kemm kien hemm żwiġijiet bejn maltin u barranin u ta' liema nazzjonalita kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2001 it-total ta` żwiġijiet kien ta` 2,153 (Malta - 2,017, Għawdex - 136) li minnhom 474 kienu żwiġijiet ċivili (Malta - 455, Għawdex - 19).

Il-barranin li żżewġu Maltin kienu ġejjin mill-pajjiżi kif jidher fit- tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

PULIZIJA - FIREARMS - LIĊENZJI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn persuni liċenzjati to use a firearm for sporting purposes illum?

Kemm hemm applikazzjonijiet pendenti u kemm kien in-numru ta' persuni li ingħataw dan il-permess is-sena l-oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-preżent in-numru ta` persuni liċenzjati biex iġorru arma tan-nar for sporting purposes jammonta għal 11,519.

Infurmat ukoll illi hemm 781 applikazzjoni pendenti li minnhom 323 huma ta` persuni li għadhom ma għalqux il-21 sena.

Ninsab infurmat ukoll illi 427 persuni ngħataw dan il-permess is-sena l- oħra.

PULIZIJA - KAĊĊA U NSIB

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew dikjarati li inqabdu u/jew inqatlu għasafar fid-dikjarazzjonijiet li għamlu il-kaċċaturi u nassaba is- sena l-oħra?

X' tip ta' għasfar kienu u jista' jgħid u/jew jagħti breakdown ta' kemm inqabdu għasafar minn kull kaċċatur?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mid-dikjarazzjonijiet li ġew mgħoddija lid-dipartiment għall-ħarsien ta` l-ambjent fis-sena 2001 li jkopru qtil u qbid ta` għasafar matul is-sena 2000, in-numru ta` dawn l- għasafar li nqabdu jew inqatlu matul is-sena 2000 huwa ta` 129,260, li naturalment huma dawk l-għasafar li ma humiex imħarsa bil-liġi.

Dan in-numru huwa maqsum skond l-ispeċi li nqabdu jew inqatlu kif jidhru fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Mhux possibli li tingħata l-informazzjoni dwar kemm inqabdu għasafar minn kull kaċċatur minħabba li s-sistema kompjuterizzata li għandu d-direttorat għall-ħarsien ta` l-ambjent mhijiex ipprogrammata biex tagħti din l-informazzjoni.

PULIZIJA - TOWING U CLAMPING

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew towed u clamped veikoli is-sena l- oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2001 kien hemm 1,994 vettura irmunkata u 245 vettura ikklampjata.

PULIZIJA - SERQ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rappurtati serqiet minn yachts marbuta malta s-sena l-oħra?

Kemm minn dawn kienu ġo Ta' Xbiex u l-Imsida?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2001 ġew irrapurtati lill-Pulizija 125 każ ta` serq minn opri tal-baħar.

Minn dawn 11 kienu l- Imsida u 13 kienu Ta` Xbiex.

SLIEMA - TĦASSIR TA' LINJI TAT-TOROQ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema raġuni lukandi ewlenin f'Tas-Sliema, fosthom The Diplomat fi Triq it-Torri, tħassrulhom il-linji fit-toroq quddiemhom u tneħħietilhom il-possibilita' li jtellgħu u jniżżlu turisti?

X'sens tagħmel miżura bħal din?

Liema lukandi ntlaqtu minn miżura bħal din?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li minn stħarriġ li għamel id-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku flimkien mal-kunsill lokali ta' tas-Sliema, irriżulta li r-reserved parking bays for loading and unloading li ġew allokati lill-lukandi matul iż-żmien ma kienux qed jintużaw għall-iskop intenzjonat meta dawn kienu oriġinarjament approvati.

Diversi minn dawn il-parking bays kienu qed jibqgħu vojta jew qed jintużaw b'abbuż mill-istess staff tal-lukandi.

Għal din ir-raġuni ttieħdet id-deċiżżjoni li l-loading and unloading bays tal-lukandi jsiru bħal dawk ta' entitajiet oħra kummerċjali u għal mhux iktar minn erba' siegħat konsekutivi filgħodu u erba' siegħat konsekutivi wara nofsinhar.

Il-Kunsilli lokali kollha u s-Segretarju tal-Malta Hotel and Restaurants Association ġew infurmati b'dawn ir-regolamenti ġodda u ġew infurmati biex jaġġornaw is-sinjali tat-traffiku billi juru l-ħinijiet li l-parking bays kienu riservati għalihom.

Peress li l-lukandi ma ħadu ebda passi biex jaġġornaw is-sinjali tat- traffiku, id-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku assuma li dawn ma kien baqa' ebda bżonn għalihom u talab lill-kunsilli lokali biex is-sinjali jiġu mneħħija.

Rigward il-każ tad-Diplomat Hotel partikolari, id-direttorat għall-maniġġ tat-traffiku mhux talli ma neħħiex il-post riservat iżda indika fejn dan għandu jsir waqt l-embellishment project li kien f'idejn il-ministeru għall- ambjent.

NEFQA PUBBLIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

32004 u cioe, jista' jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

31568 għas-sempliċi raġuni li dawn huwa fondi pubbliċi li joħorġuhom iċ-ċittadini li jħallsu t-taxxi u wkoll għax hija funzjoni essenzjali tal-parlament li jiskrutinja n-nefqa pubblika?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Linformazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq ilmejda talKamra.

STANDARDISATION AUTHORITY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kif ġie reklutat il-persuna li d- dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament ma' l-standardisation authority?

B'liema kundizzjonijiet tax-xogħol?

Meta ġie reklutat?

X'inhu x- xogħol tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li kuntrarjament għal dak li qed jingħad fil-mistoqsija, ma hemm l-ebda persuna impjegata ma' l-Awtorita' Maltija dwar l-Istandards bl-isem u l-indirizz mogħtija mill-Onor.

Interpellant.

SHIPBUILDING - SKEMA TA' RTIRAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm s'issa ħaddiema 1) tat- tarzna ta' Bormla 2) tas-shipbuilding li ħadu l-offerta tal-iskema ta' rtirar kmieni mix-xogħol?

Min huma f'kull każ?

Kemm ħadu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li s'issa kien hemm 397 ħaddiem mill- Malta Drydocks u 44 ħaddiem mill-Malta shipbuilding li applikaw għall- offerta ta' rtirar kmieni mix-xogħol.

Ma narax raġuni għaliex għandi nippubblika l-ismijiet ta' dawn il-persuni u l-ammont relattiv għal kull wieħed minnhom.

HILTI LOCAL CENTRES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw persuni biex jaħdmu fil-hilti local centres tal-fondazzjoni għas-servizzi edukattivi ċentru b'ċentru?

F'kull ċentru min applika?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn kull skola fejn hemm stabbilit ċentru Ħilti kien hawn dawn in-numru ta' persuni li applikaw biex jassistu lil- local programme animator biex imexxu ċ-ċentru wara l-ħin ta' l-iskola:

|Ċentru |Numru ta' | | |applikanti | |Cospicua |9 | |Dingli |4 | |Għaxaq |4 | |Gżira |4 | |Ħamrun |7 | |Valletta |7 |

HILTI LOCAL CENTRES

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid f'kull każ tal-persuni reklutati għall-hilti local centres x'inhuma r-rati ta' ħlassijiet għad-diversi dmirijiet?

Kif ġie stabbilit il-ħlas?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tweġiba għall-ewwel parti tal-mistoqsija hija nkluża fit-tweġbia għall-mistoqsija parlamentari nru.

Informat li r-rati ġew stabbiliti hekk: - Il-Co-workers tal-local programme animators: l-ogħla rata ta' supply teacher.

- Local programme animators li jmexxu ċentru Ħilti: l-ogħla rata ta' supply teacher u Lm1 fis-siegħa marbuta ma' koordinament ta' tim magħmul minn co-workers u voluntiera.

QUALITY CONTROL LABORATORY

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija nru.

32204, jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehiem li intlaħaq mad- ditta Harrison Malta Environmental Ltd?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li l-ftehim huwa ta' natura kummerċjali, ma jkunx fl-interess taż-żewġ partijiet li jsir pubbliku.

Madankollu ta' min jgħid li dan il-ftehim intlaħaq fl-ambitu tal-ko- operazzjoni bejn is-settur pubbliku u dak privat.

PLANNING AUTHORITY – SUR TA' L-IMDINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari nru.

32201, jista' l-Ministru jgħid jekk ingħatax permessi mid-dipartiment ta' l- artijiet għall-aċċess u allura użu ta' l-ispazju fuq is-Sur ta' l-Imdina minn Casa Magazzini?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-taqsima proprjeta` tal-gvern ma tat l-ebda permessi biex isir aċċess u użu ta` l-ispazju fuq is-Sur tal- Imdina minn Casa Magazzini.

Infurmat ukoll illi dan il-każ qed jiġi investigat mill-imsemmija taqsima.