MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 72 It-Tnejn, 8 ta' Marzu, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 72

It-Tnejn, 8 ta' Marzu, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.09 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Marzu, 1999

WERREJ MINUTI 580

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 580

TQEGĦID TA' KARTI 584

MESSAĠĠ TAL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA 585 ORDNIJIET TAL-ĠURNATA ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR SELF LOKALI (STOCK U TITOLI REĠISTRATI) (IT-TIENI QARI) 586 LOCAL LOANS (REGISTERED STOCK AND SECURITIES) (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 586

AĠĠORNAMENT 604

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 609

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 71 li saret fit-3 ta' Marzu, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU TAS-SAĦĦA - KARTOLINI TAL-MILIED

L-ONOR.

CARMELO ABELA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dettaljata ta' kemm laħqet l-ispiża għall-istampar jew xiri, ta' kartolini għall- Milied 1998 u kemm ġiet tiswa l-ispiża postali konnessa ma' dawn il- kartolini, kemm mill-ministeru, kemm mid-dipartimenti, li jaqgħu taħtu, dipartiment b'dipartiment, u kemm mill-uffiċċju tas-segretarju permanenti fi ħdan il-ministeru?

Jista' l-Ministru jgħid fejn ġew stampati l- imsemmija kartolini?

Jista' jgħid lil min intbagħtu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Nixtieq ngħid lill-Onor.

Interpellant li l-kartolini tal-Milied li ntbagħtu mid-dipartiment tas- saħħa u mill-ministeru ġew stampati parti għand Beck Graphics San Ġwann, parti L-Eden Foundation u parti fl-istamperija tal-gvern.

Dawn intbagħtu lid-diretturi, kapijiet tad-dipartimenti ambaxxaturi u konsli residenti kemm f'Malta u kemm barra, korpi kostitwiti, bordijiet u korporazzjonijiet.

L-Ispiża għall-istampar u xiri tal-kartolini hija skond kif ġej:

| |MINISTERU |MINISTE| | |TAS-SAHHA, KURA |RU | | |TA' L-ANZJANI U |TAS-SAH| | |AFFARIJIET |HA | | |TAL-FAMILJA | | | |1997 | 1998 | | |Lm |Lm | |Kartol|600.00 |1559.42| |ini | | | |Posta |160.53 |1105.70| |TOTAL |760.53 |2665.12|

DIPARTIMENT TAS-SAHHA

| |Kartolin|Post|Total| | |i |a | | | |stampati| | | |Perm. |S313.35 |23.0|336.3| |Secretary& DC | |0 |5 | |Govt. |12.00 |2.40|14.40| |Pharm.Services| | | | |Nat. |10.60 |5.46|16.06| |CommissionMent| | | | |al Health | | | | |C.G.M.O | 8.00 | | 8.00| |F.M.S. |59.00 |7.66|66.66| |Dept Of Health| |71.2|71.22| | | |2 | |

TOTAL 512.69

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici) L-Onor.

Helen D'Amato, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

HELEN D'AMATO: Fl-okkażjoni ta' Jum il-Mara llum nixtieq nieħu din l-opportunita' biex nistaqsi lill-Ministru dwar xi pjanijiet għandu d- dipartiment għal dak li jirrigwarda s-saħħa in ġenerali tal-mara fuq bażi long-term?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, naħseb li l-amministrazzjoni preżenti trid turi li hija konxja mis-saħħa tal-mara mhux biss illum li huwa Jum il- Mara imma matul is-sena kollha.

Irrid nfakkar li meta għamilna l-Health Vision 2000 Policy Document fl-1995 konna diġa' tajna indikazzjonijiet ċari ta' kemm il-qasam tas-saħħa tal-mara huwa importanti għall- amministrazzjoni preżenti.

Minkejja li gvern wara l-ieħor stinkaw u ħadmu biex iġibu l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel, pero' huwa fatt stabilit li medikament hemm differenza bejn is-saħħa tal-mara u tar-raġel.

Għadni kemm kont f'Villa Chelsea fejn illejla ngħatat ċerta statistika li turi biċ-ċar li minħabba l-impenji u l-iżviluppi li jsiru tul il-ħajja, il-mara ovvjament tkun soġġetta għal perijodi ta' stress differenti, fosthom stress waqt il-puberta', stress waqt il-menstruwazzjoni u stress waqt il-menarkija u sakemm il-mara tibqa' taqdi l-funzjoni tradizzjonali tagħha li trid tieħu ħsieb il-familja ovvjament tkun soġġetta ferm aktar għal dan it-tip ta' stress.

Fil-fatt l-inċidenza tad-dipressjoni fin-nisa minħabba dan l-impenn tax-xogħol hija ta' 'l fuq minn 25% filwaqt li fl- irġiel hija ta' 16%, pero' min-naħa l-oħra l-għajxien fit-tul hija favur in-nisa għaliex jgħixu medja ta' ħames snin iktar mill-irġiel.

Illejla wkoll għadna kif ippreżentajna l-konċett "Inizjattiva Mara 2000", li qed jipproponi t-twaqqif ta' ċentru tan-nisa f'Malta.

Fil-fatt kull mara ta' kwalunkwe eta', klassi soċjali, twemmin jew livell ta' edukazzjoni se tkun tista' tirrikorri f'dan iċ-ċentru biex tikseb informazzjoni aġġornata, support u pariri dwar kwalunkwe aspett relatat mas- saħħa tagħha.

Ovvjament wieħed jifhem li biex titwettaq din l-inizjattiva se jkun hemm bżonn il-koperazzjoni mhux biss tad-dipartiment tas-saħħa li jrid jippromwovi dan il-konċett imma jrid ikun hemm kontribut qawwi wkoll mid-dipartiment għall-politika soċjali, mill-ministeru ta' l-edukazzjoni u mill-kummissjoni għall-avvanz tal-mara.

L-iskop ta' dan iċ-ċentru huwa li jkun l-ewwel punt ta' kuntatt biex mara b'xi problema tkun tista' tiġi riferuta lil persuni li jkunu speċjalizzati f'dik il-materja.

Huwa maħsub ukoll li dan iċ-ċentru jkun jista' jippromwovi s-saħħa tal-mara b'mod attiv u konkret.

Għandu jkun ċentru ta' riżorsi għal kwalunkwe aspett li għandu x'jaqsam ma' issues partikolari għan-nisa u kif diġa' għidt jrid jaħdem ma' servizzi provduti minn dipartimenti oħra.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Michael Farrugia, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nixtieq nagħmel ftit mistoqsijiet lill-Ministru rigward artiklu li deher fil-ġurnali dwar l- isptar l-ġdid.

Qabel nibda nixtieq ngħid li dan l-artiklu fih ineżattezzi kbar.

Issa f'dan ir-rapport issemma li qed jiġi diskuss jekk ir-raba' sular ta' l-isptar il-ġdid għandux jiġi dedikat għal rehabilitation unit.

Apparti li ma nafx min ivvinta li l-gvern preċedenti kien ingħata parir biex ir-raba' sular jintuża għal dan il-għan, nixtieq inkun naf jekk l- isptar l-ġdid huwiex se jiffunzjona bħala sptar ġenerali akut ta' 800 sodda li jista' jwassal sa 1,000 sodda, jew inkella hux se jintuża kif kien il- ħsieb oriġinali u r-raba' sular jintuża bħala rehabilitation unit.

F'dan l-artiklu ntqal ukoll li wara Settembru li għadda d-dipartiment tas-saħħa fassal medical brief estensiv flimkien ma' design brief.

Issa jien nista' nikkonferma li sas-sajf li għadda kien tlesta medical brief li kien audited u kien tlesta wkoll design brief.

Il-mistoqsija tiegħi bażikament hija din: Jekk wara Settembru li għadda sar medical brief estensiv, minn min sar, minn min ġie audited u min ipprepara d-design brief?

X'differenza teżisti bejn l-medical brief li sar taħt l- amministrazzjoni Laburista li tlesta u kien audited f'Ġunju li għadda u l- medical brief li sar wara l-elezzjoni li għaddiet?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nerġa' nirrepeti dak li rripetejna mitt elf darba li qabel l-aħħar elezzjoni ż-żewġ partiti kienu qablu li l-isptar f'Tal-Qroqq kellu jkun sptar aktar akut u ġenerali bl-ispeċjalizzazzjonijiet kollha u li eventwalment kien se jieħu l-funzjonijiet li qegħdin isiru preżentement ġewwa l-Isptar San Luqa.

Kif jaf l-Onor.

Interpellant, bħalissa għaddejjin diskussjonijiet dwar l-isptar l-ġdid mal-consortium SKANSKA għaliex meta tlajna fil-gvern sibna li dan il-proġett kien qiegħed jiġi kkonsidrat bħala unit waħdu mingħajr qatt ma ttieħdet in konsiderazzjoni kif dan l-isptar se jikkorelata jew kif se jipparteċipa fil-bidla u fir- riforma li hemm bżonn fid-dipartiment tas-saħħa.

Fil-fatt il-persuna nkarigata - u fl-aħħar budget kelli l-okkażjoni npoġġi dokument fuq il- Mejda tal-Kamra li kien jagħti resume' ta' x'kien qiegħed jiġri dwar l- isptar f'Tal-Qroqq mill-amministrazzjoni preżenti - kienet ikkonfermat li qatt ma ngħatat l-ebda direzzjoni dwar kif eventwalment dan l-isptar kellu jikkorelata mal-bqija tas-sistema tas-saħħa.

Għalhekk ġimgħa biss wara l-elezzjoni staqsejna kemm kien se jiġi jiswa dan l-isptar u kemm kienet se tkun l-ispiża rikorrenti ta' dan l-isptar pero' ma ngħatajniex risposta għax dan l-exercise qatt ma kien sar.

Jiġifieri minkejja li kienu għaddejjin bit-tkabbir ta' l-isptar ma kienx hemm idea ċara dwar kif dan l-isptar se jiffunzjona.

Preżentement l-isptar għandu kapaċita' li jiflaħ 850 sodda.

Pero' wara l-parir li ngħatajna minn min verament jifhem f'dan it-tip ta' ċaqliq bejn sptar u ieħor, aħna kommessi li l- immigrazzjoni bejn l-Isptar San Luqa u l-isptar l-ġdid ma tistax issir fuq perijodu qasir ħafna ta' żmien imma trid issir fuq perijodu li jagħti ċans li jidħlu sistemi ġodda u jidħol tqassim aħjar dwar l-użu tas-sodod.

Naħseb li huwa importanti li ngħidu wkoll li dan iż-żmien li baqgħalna qabel ma niftħu l-isptar il-ġdid qegħdin nutilizzawh biex inkunu ċerti li s- sistemi ġodda ta' immanniġjar li qed indaħħlu ġewwa l-Isptar San Luqa mhux biss nipprovawhom imma naraw li jaħdmu tajjeb ħafna qabel ma mmorru fl- isptar l-ġdid.

Qiegħed ngħid li hemm bżonn li dawn is-sistemi jaħdmu tajjeb għaliex illum l-enfasi m'hijiex qiegħda fuq in-numru ta' sodod li jkollok ġewwa sptar imma iktar fuq it-turnover, jiġifieri fuq użu aktar għaqli tas-sodod li jkollok.

Naħseb li konċetti bħalma konna bdejna għal dak li għandu x'jaqsam ma' day surgery, fast track investigating clinics u affarijiet oħrajn se juruna eżattament kemm se jkollna bżonn sodod ġewwa l- isptar l-ġdid fil-futur.

Pero' nerġa' nirrepeti li llum l-isptar għandu l- potenzjal li jieħu 850 sodda.

Rigward il-medical brief irrid ngħid li żammejna l-istess wieħed li kien ġie ppreżentat qabel u ma nbidel xejn minnu pero' kif għidt qegħdin inħarsu lejn dan l-isptar l-ġdid u lejn in-numru ta' sodod li eventwalment ikollu bżonn fuq medda ta' żmien u qegħdin naraw ukoll li jridu jidħlu ċerti riformi qabel ma ssir l-immigrazzjoni.

Pero' dan l-isptar se jkun l- uniku sptar akut, ġenerali u speċjalizzat għal pajjiżna.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, naħseb li kieku baqgħu Norman & Dawbarn kien ikun possibbli li nkunu nafu kemm se jiġi jiswa l-isptar għaliex kieku bħal dawn iż-żmenijiet kien ikollna idea iktar ċara ta' fejn aħna sejrin.

Nistaqsi lill-Ministru jekk jafx li kien hemm diġa' bidu ta' korrispondenza għaddejja bejn il-ministeru tas-saħħa, kura ta' l-anzjani u affarijiet tal-familja u l-ministeru tal-finanzi taħt il-gvern preċedenti rigward kemm kienet qed tkun suġġerita n-nefqa rikorrenti.

Nitlob lill- Ministru jgħidli wkoll meta huwa mistenni li jitlesta l-isptar il-ġdid biex jibda jiffunzjona.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naqbel perfettament ma' l-Onor.

Interpellant meta qal li kien hemm xi bidu ta' diskussjonijiet dwar kemm kellha tkun l- ispiża ta' dan l-isptar pero' bħal ħafna affarijiet sibna ħafna truf imma konklużjonijiet ma sibna assolutament xejn.

Irrid ngħid li jiddependi wkoll minn kemm finalment se jkollu bżonn numru ta' sodod dan l-isptar, minn kemm aħna se nkunu kapaċi ndaħħlu r-riformi fil-livell tal-kura primarja u minn kemm aħna se nkunu lħaqna l-iskop tagħna li nsolvu n- numru ta' każijiet soċjali li għandna preżentement - dawn ilhom tul ta' żmien u m'iniex qed ngħid li saru taħt l-amministrazzjoni preċedenti - li qegħdin jokkupawlna sodod li huma bżonjużi għal trattamenti akuti.

Għalhekk għidt li meta wieħed iħares lejn l-isptar l-ġdid m'għandux iħares lejh bħala entita' waħedha għaliex is-suċċess ta' dan l-isptar jiddependi fuq il-ħidma u l-impenn tagħna u fuq il-mod ta' kif aħna nkunu kapaċi nidderieġu r-riformi barra mill-isptar stess.

Huwa antiċipat li l-bini ta' l-isptar ikun lest fi żmien tliet snin oħra pero' kif jaf il-kollega tiegħi wara li jitlesta l-bini jkun hemm perjodu li jista' jieħu anke sa sena sabiex jiġu ttestjati s-sistemi qabel ma jibdew jiddaħħlu l-pazjenti.

Naħseb li huwa importanti li nifhmu li la f'dan l-isptar irridu nidħlu b'sistemi ġodda rridu nkunu ċerti li pprovajna dawn is-sistemi fl-isptar akut ta' San Luqa għaliex b'dan il-mod biss inkunu nistgħu nwettqu dawn it-tip ta' riformi.

Naħseb li l-kollega tiegħi jaqbel miegħi li sptar ġdid jirrikjedi li kollox ikun jiffunzjona tajjeb fih għaliex ma naħsibx li huwa għaqli li tibda ddaħħal il-pazjenti meta tkun għadek trid tagħmel xi tibdiliet.

Fil-fatt diġa' għandna esperjenza diretta ta' x'ifisser meta jkollok xogħol ta' bini għaddej waqt li għandek l-pazjenti fl-isptar u hawnhekk qed nirriferi għar-refurbishment tat-tliet swali ta' l-ortopedija.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, kif kulħadd jaf parti mill-isptar kien qed ikun iffinanzjat mill-fond soċjali tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Riċentement kien hawn fostna xi membri ta' dan il-fond soċjali li żaru wkoll is-site ta' l-isptar f'Tal-Qroqq.

Nixtieq inkun naf x'kien l-outcome ta' din iż-żjara u jekk kienx hemm xi tibdil mill-pożizzjoni li kienet ittieħdet qabel.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, jien kelli ċ-ċans niltaqa' ma' dawn il-persuni u meta fehimthom li dan l-isptar ma rridux nħarsu lejh bħala entita' waħidha imma ridna naraw kif se jikkorelata mar-riformi fil-kura primarja u f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur ta' l-anzjani, apprezzaw is- serjeta' li biha qed nieħdu dan il-proġett u żammew il-commitment li kellhom qabel.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, naf li l-Ministru bħall-ministri ta' qablu, inkluż jien, qed ikun iffaċċjat bil-problema ta' nuqqas ta' tobba fiċ-ċentri tas-saħħa.

Pero' ta' min ifakkar li meta kien ġie ppreżentat rapport li kien sar mill-persuna li llum tokkupa l-pożizzjoni ta director general, li kien fih suġġerimenti għal diskussjoni flimkien mar- rappreżentanti tal-ħaddiema rigward il-possibbilta' li ċerti ċentri tas- saħħa jingħalqu fil-għaxija, dan ma kienx ġie aċċettat min-naħa l-oħra.

Issa llum qegħdin wasalna fis-sitwazzjoni li ċ-ċentru tas-saħħa ta' Birkirkara diġa' qed ikun magħluq fil-għaxija.

Jien informat li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet dwar ftehim ma' grupp ta' tobba privati.

Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-gvern in vista tal-kritika li kienet saret lill-gvern preċedenti fuq xi ħaġa li kienet suġġerita lilu pero' li ma kenitx ġiet aċċettata politikament?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, naħseb li l-ħabib tiegħi jaqbel miegħi li l-problema ta' nuqqas ta' tobba rridu nidħlu fiha fil-fond biex naraw eżattament x'inhi r-raġuni li dawn it-tobba m'humiex qegħdin jibqgħu fis-servizz.

Ħafna mill-problemi li jiltaqgħu magħhom it-tobba li jaħdmu fil-kura primarja huma dovuti għall-fatt li n-nies donnhom għadhom m'humiex edukati biżżejjed dwar l-użu tas-servizzi li huma pprovduti b'xejn u xi kultant anke jabbużaw minnhom.

Jekk wieħed iħares lejn il-programm elettorali tagħna jsib li bħala gvern aħna impenjati li mhux biss noffru dak kollu li huwa possibbli fil-kura primarja imma li naraw il- possibbilta', wara diskussjonijiet ma' l-unions, li s-settur tas-saħħa jinqata' kompletament miċ-ċivil.

B'dan il-mod inkunu nistgħu noffru iktar kondizzjonijiet vantaġġjużi lit-tobba żgħar tagħna.

Barra minn hekk, b'mod attiv qegħdin inħarsu lejn sistemi għal openings aħjar għat-tobba tagħna li biex jimxu 'l quddiem fil-karriera m'għandhomx għalfejn bilfors imorru jispeċjalizzaw barra minn Malta imma jkun jistgħu jieħdu din l-ispeċjalizzazzjoni f'pajjiżna.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Gonzi.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Ministru għall-Politika Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 52 ta' l-1999 - Ordni ta' l-1999 dwar l-Awtorita' tad- Djar (Trasferiment ta' Proprjeta') (Nru 2);

Tagħrif dwar computers fid-dikasteru li għalih jien responsabbli bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3597;

Tabelli li juru l-għadd ta' persuni miż-Żejtun, Ħaż-Żabbar u Wied il-Għajn li kienu jirreġistraw għax-xogħol taħt l-Ewwel u t-Tieni Parti tar-Reġistru bejn Settembru 1998 u Jannar 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5174;

Tabella li tagħti t-total ta' l-applikazzjonijiet pendenti quddiem id- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali sat-3 ta' Marzu 1999 maqsuma skond il-lokalita', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5203;

F'isem il-Prim Ministru, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar computers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3599.

F'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar computers fid-dikasteru li għalih hu responsabbli l-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3598.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea:

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Sur President, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li tagħti tagħrif dwar għalliema u assistenti kapijiet ta' skejjel li bdew jaħdmu f'segretarjati jew uffiċċji ta' ministri jew segretarji parlamentari minn Settembru 1998, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5199.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru. 51 ta' l-1999 – Regolamenti ta' l-1999 dwar Taxxa fuq il- Valur Miżjud (Ħlas lura ta' Taxxa fuq il-Valur Miżjud);

Avviż Legali Nru. 53 ta' l-1999 - Regolamenti ta' l-1999 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (Dikjarazzjoni minn Persuni Eżentati).

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomici): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar sejħiet għall-mili ta' vakanzi f'diversi gradi fil-Maltacom plc u d-dati li fihom saru l-aħħar sejħiet, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4661.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Kopja tar-reklami li għamlet f'ġurnali l-Foundation of Medical Services bejn il-5 ta' Settembru 1998 u Frar 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5217.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Gonzi.

MESSAĠĠ TAL-PRESIDENT TAR-REPUBBLIKA

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għandi messaġġ tal-President:

Ugo Mifsud Bonnici President

Il-President ta' Malta, filwaqt li jagħmel riferenza għas-sentenza mogħtija mill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili fis-7 ta' Jannar, 1997 fuq ir- Rikors Kostituzzjonali numru 544/96 AJM fl-ismijiet Mario Buttigieg proprio et nomine versus l-Avukat Ġenerali et, liema sentenza kienet iddikjarat li l-Artikolu 602 abbinat ma' l-Artikolu 640 kif ukoll l- Artikolu 822 tal-Kodiċi Ċivili (Kap 16 tal-Liġijiet ta' Malta) jilledu l- Artikoli 14 u 8 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, ifakkar lill-istess Kamra tad-Deputati li din l-istess sentenza ġiet notifikata lilha uffiċjalment b'ittra tad-Direttur Ġenerali tal-Qorti li ġġib id-data ta' l-20 ta' Jannar, 1997.

Il-President ta' Malta jħeġġeġ lill-Kamra tad-Deputati biex tieħu l- miżuri leġislattivi neċessarji biex iġġib il-Liġijiet Ċivili ta' Malta konformi ma' l-istess Konvenzjoni kif indikat fl-istess sentenza u dana fi żmien qasir.

19 ta' Frar 1999

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jista' jekk jogħġbu l-kollega tagħna jispjegalna x'hemm f'dan il-messaġġ għaliex ħlief numri, ittri u riferenzi ma smajniex u naħseb li għandna nkunu nafu di che cosa si tratta.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħama jafu l-Onor.

Membri, meta jkun hemm sentenza tal-qorti li bis-saħħa ta' dik is-sentenza xi artiklu ta' xi liġi jiġi ddikjarat li jmur kontra d-drittijiet fundamentali jew jilledi l- Kostituzzjoni, l-obbligu tar-reġistratur tal-qorti jkun li jibgħat kopja ta' dik is-sentenza lill-iSpeaker tal-Parlament li min-naħa tiegħu jqegħidha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Issa fil-messaġġ tiegħu l-President qiegħed jagħmel riferenza għal sentenza li kienet ingħatat fl-1997 u skond il-liġi qiegħed iħeġġeġ lill- Kamra biex tieħu nota ta' dik is-sentenza biex jittieħdu l-passi li hemm bżonn u tinbidel il-liġi.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, oġġett taqrah mod u tisimgħu jinqara mod ieħor, jiġifieri issa qed nifhem x'inhi l-istorja.

L-Eċċellenza Tiegħu l-President qed jiġbdilna l-attenzjoni li hemm ċerti artikoli fil-liġi li jridu jinbidlu, pero' dan m'huwiex qed isir minħabba l-kontenut tal-kawża li fil-fatt waslet għal bdil ta' dawn ir-regolamenti.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għall-iskop ta' dan l-eżerċizzju l-mertu nnifsu tal-kawża huwa irrelevanti u ma nidħlux fih.

Il-messaġġ tal-President ifisser li l-parlament qed tinġibidlu l-attenzjoni li għandhom jittieħdu l- miżuri sabiex il-liġi tiġi emendata u tiġi konformi mal-Kostituzzjoni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kont napprezza kieku ġiet mgħoddija lilna kopja ta' dan il-messaġġ tal-President minn qabel ħalli għallinqas konna nkunu nafu x'se jingħad f'dan il-parlament mill-bidu.

ONOR.

LAWRENGE GONZI: Naturalment il-messaġġ tal-President huwa parti mil-formalita' imma jekk ikollna każ ieħor - pero' nittama li ma jkollniex - inkunu nistgħu navżaw lill-oppożizzjoni fil-bidu tas-seduta jew malli nkunu nafu bil-proċedura li tkun se ssir.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ORDINANZA DWAR SELF LOKALI (STOCK U TITOLI REĠISTRATI)

LOCAL LOANS (REGISTERED STOCK AND SECURITIES) (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

Ikompli mit-3 ta' Marzu, 1999.

THE DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia huwa in possession.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Sur President, kif kont qed nispjega fil-bidu tad- diskors tiegħi, m'hemmx dubju li quddiem liġi bħal din l-Oppożizzjoni Laburista bilfors trid titkellem dwar dak li tabilħaqq qed jinkwetaha u tirrimarka kemm hija skorretta u 'l bogħod mill-verita' l-kritika tal- Gvern Nazzjonalista li qed jerġa' jiġi lura f'dan il-parlament biex jissellef ammont sostanzjali ta' flus sabiex ipatti għad-djun li ħalliet l- amministrazzjoni Nazzjonalista preċedenti.

Il-verita' hija li dan l-istess kejl irid jissarraf fuq numru ta' fatturi li prattikament ċ-ċittadini bħalna qegħdin jinnotaw.

U hawnhekk irrid insemmi l-eżempju ta' l- investiment li sar fl-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Minkejja l- miljuni kbar li ntnefqu fuq dan il-proġett, sal-lum l-ajruport għadu m'huwiex attrezzat b'underground parking meta aħna nafu li n-numru ta' turisti li jżuruna kull sena huwa kważi tliet darbiet aktar mill- popolazzjoni tagħna.

L-aħħar darba kont qed nispjega wkoll li skond l-estimi ta' din is-sena l-ministru tal-finanzi qed jipproġetta li jiġbor Lm60 miljun mit-taxxi u mill-permessi li jridu jitħallsu mis-self-employed u minn min jaħdem fil- qasam ta' l-industrija.

Meta wieħed iqis li fuq id-dejn diġa' akkumulat jridu jitħallsu 'l fuq minn Lm64 miljun f'imgħaxijiet, wieħed ikompli jiġġustifika l-kritika li qed issir mill-oppożizzjoni li qed tipprova tħeġġeġ lil dan il-parlament biex jikkonsidra bis-serjeta' sitwazzjoni li suppost għandha ttejjeb il-qagħda finanzjarja u ekonomika ta' pajjiżna u sitwazzjoni li tabilħaqq tiftaħ opportunitajiet ġodda għall-poplu tagħna.

Għalhekk bilfors wieħed irid jara x'ġara f'pajjiżna bejn is-26 ta' Ottubru, 1996 u l-5 ta' Settembru, 1998 u x'ġara minn dakinhar 'l hawn.

Jien nistaqsi: Possibbli li l-Gvern Nazzjonalista għadu jemmen li l- attivita' ekonomika tabilħaqq miexja 'l quddiem?

Veru li l-bidliet li seħħew matul dawn l-aħħar xhur minn gvern li suppost kellu jispira fiduċja u jagħti direzzjoni lil pajjiżna qegħdin tabilħaqq jimlew bwiet il- ħaddiema li qed irabbu t-tfal u bwiet il-pensjonanti tagħna?

Per eżempju, jien irrid infakkar li l-Gvern Laburista preċedenti kien qed jaħdem sabiex jinstab xogħol alternattiv għall-ħaddiema tal-Kalaxlokk għaliex sfortunatament l-amministrazzjoni Nazzjonalista ta' qabel is-26 ta' Ottubru, 1996 ma kellhiex daqstant viżjoni dwar kif tista' toħloq proġetti ġodda għal dawn il-ħaddiema.

Fil-fatt l-amministrazzjoni Laburista kienet iddeċidiet li parti żgħira mill-ħaddiema ta' Kalaxlokk jibdew jagħmlu x-xogħol tar-riabilitazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa.

Naturalment dan ma kienx sempliċement xogħol ta' riabilitazzjoni li dawn il- ħaddiema kienu esperjenzaw fis-snin l-imgħoddija imma kienet proprju teknika ġdida maħduma minn gvern għaqli, matur u li tabilħaqq kien qabad ir-ritmu sabiex jibda jindirizza ċerti sitwazzjonijiet f'pajjiżna.

Illum il-ġurnata ħadd ma jista' jinnega li din is-sistema hija aċċettata għaliex mhux biss tirrispetta l-flora u l-fawna f'pajjiżna imma fiha l- mekkaniżmu sabiex tipproteġi l-hydrology, il-ġeoġoloġija u l-ekoloġija u tiffranka numru ta' problemi li diversi gvernijiet iltaqgħu magħhom meta wara li kienu jkunu rranġaw il-ħitan fil-widien, jerġa' jiġi l-maltemp u dawn jerġgħu jispiċċaw fil-wied.

Wieħed irid jifhem li kull gvern jara kif joħloq taxxi ġodda ħalli mhux biss isostni finanzjarjament l-laboratorji neċessarji u d-dipartimenti tas-saħħa u ta' l-agrikoltura sabiex ikunu konformi mal-kondizzjonijiet imposti mill-WHO u mill-FAO imma biex ikun jista' jħares ukoll l-ambjent naturali ta' pajjiżna.

IIlum il-Gvern Nazzjonalista qed jibgħat il-pagi d-dar lill-ħaddiema tal-Kalaxlokk għaliex qed jgħid li m'għandux xogħol għalihom u ma ndenjax ruħu jagħtihom iċ-ċans li jkomplu jagħmlu dak ix-xogħol li kienu qed jagħmlu.

L-oppożizzjoni tkun qed tagħmel xi ħaġa ħażina meta tgħid li l-gvern irid jindirizza l-problemi ekonomiċi u finanzjarji li għandu l-pajjiż.

Għamel xi ħaġa ħażina il-Gvern Laburista preċedenti li wera ftit rispett kemm lejn il-ħaddiema tal-Kalaxlokk u bagħathom jaħdmu biex iżomm l- ambjent rurali ta' pajjiżna fi stat tajjeb?

L-Oppożizzjoni Laburista tkun qed taqbeż il-limitu meta lill-Gvern Nazzjonalista tfakkru li hija tirrappreżenta 47% tal-poplu, li għandha vuċi kredibli, li temmen fil-ġid komuni u trid tara li tabilħaqq pajjiżna jitmexxa fuq l-iktar linji u strutturi professjonali li tabilħaqq jindirizzaw l-iżvilupp sostenibbli meħtieġ għal pajjiżna?

Irrid infakkar li l-Gvern Laburista preċedenti kien ta nifs lil ċerti żoni turistiċi bħalma huma Buġibba u Wied il-Għajn, fejn tabilħaqq sar l-upgrading neċessarju u r-refurbishment ta' ċerti toroq f'dawn iż-żoni, li jilqgħu fihom 'il fuq minn 60% tat-turiżmu.

Dawn kienu kollha inzijattivi li beda Gvern Laburista.

Il-pajjiż huwa għatxan għal inizjattivi u għal xogħlijiet ta' din ix-xorta li jistgħu jagħtu spinta lill-ekonomija tagħna.

Konna aħna nafu li permezz tal-proġett dwar l- agro-turiżmu u l-eco-tourism ikkejterjajna għal dawk it-turisti li kienu jinteressaw ruħhom f'dawn l-affarijiet u tajna nifs ġdid biex inkunu nistgħu nirranġaw l-għamara li għandna abbandunata u traskurata fl-irħula tal-gżejjer tagħna.

Irrid ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-bini tal-fabbrika l-ġdida tal-ħalib.

Taħt l-amministrazzjoni Laburista kien intlaħaq ftehim bejn ir-raħħala, id- dipartiment ta' l-agrikoltura u l-ministeru ta' l-industrija li jekk kemm- il darba l-awtorita' ta' l-ippjanar tapprova l-permessi fuq is-sit propost biex tinbena l-fabbrika ġdida tal-ħalib, id-dipartiment ta' l-artijiet jgħaddi l-art lill-korporazzjoni għall-iżvilupp biex imbagħad isiru l- arranġamenti neċessarji.

Sa qabel ma nżilna mill-gvern din kienet is- sitwazzjoni.

Sal-lum is-sitwazzjoni għadha l-istess u se nikkwota mistoqsija li wieġeb l-ministru konċernat lil sieħbi l-Onor.

Bartolo fejn qallu: "Ġie identifikat sit u qed jiġi propost lill-awtorita' ta' l- ippjanar.".

Imma possibbli li fuq proġett ta' Lm8 miljun, li se jiġi ffinanzjat mill- istess koperattivi tar-raħħala, u li huwa essenzjali għal pajjiżna għaliex għad għandna fabbrika li ilha tiffunzjona għal dawn l-aħħar 42 sena, għadna fl-istadju li qed jiġi propost lill-awtorita' ta' l-ippjanar?

Allura bilfors ikollna nikkonfermaw li s-slowdown ekonomiku fil-pajjiż huwa tort ta' l-amministrazzjoni irresponsabbli tal- gvern preżenti.

Kif jista' jkun meta naraw dawn l-affarijiet ikollna fiduċja li b'xi mod jew ieħor il-problemi ekonomiċi ta' pajjiżna qed jiġu indirizzati?

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Josef Bonnici qal li aħna konna inkonsistenti u konna qed noħolqu problema serja fl-industrija tal-fish farming.

Jien m'iniex xi professur bħalu pero' qgħadt nipprepara ftit statistika u għamilt ftit riċerka biex almenu meta nkun qed nikkomunika ma' sieħbi, l- Onor. Josef Bonnici jifhem li għalkemm forsi m'għandix il-melħ kollu li għandu hu imma kapaċi nikkomunika.

Bħala kelliemi ta' l-oppożizzjoni fuq dan is-settur, irrid ngħid li jien fiduċjuż li d-direzzjoni tagħna kienet waħda li tat nifs ġdid lil dan is-settur u se ngħid għaliex.

Possibbli li l-ministru ma jafx li waħda mill-problemi li teżisti fl- industrija tal-fish farming mhux biss f'Malta biss imma fil-Mediterran hija l-problema ta' l-ispejjeż kbar għall-feed tal-ħut għax jinvolvi iktar minn 30% spejjeż?

Irid jinstab mezz kif jitnaqqsu dawn l-ispejjeż għaliex inkella din l-industrija fil-Mediterran li qed tikber minn sena għal oħra ma tibqax ekonomikament vijabbli.

Possibbli li meta għandek problema bħal din nibqgħu nwaħħlu fil-kwestjoni tal-15%?

Il-ministru ma jafx li l- Isvizzera li tinsab fil-qalba tal-pajjiżi Ewropej pero' ma tifformax parti mill-Unjoni Ewropea tista' tixtri dan il-ħut?

Fl-1990 il-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea pproduċew madwar 4,500 tunnellata awrat u spnot

Issa 'l quddiem nispjega l-kritika bla sens li kienet issir min-naħa ta' l- Oppożizzjoni Nazzjonalista dwar il-free trade u l-qasam ta' l- agrikoltura.

Aħna nafu li peress li l-levy fuq il-laħam frisk proċessat niżlet minn 90c għal 10c, illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn diġa' għandna muntanja kbira ta' laħam maħżun fil-biċċerija tal-gvern.

Għaliex dan il- laħam qed jinħażen u m'huwiex qed jinxtara?

Kienet saret sistema li kienet tissejjaħ il-beef intervention scheme illi kienet tinċentiva lir-raħħal biex iġib Lm80-il qantar għal-laħam tal-baqar u Lm126-il qantar għal-laħam ta' l-għoġġiela.

Issa biex il-gvern ikun jista' jara li din is-sistema tabilħaqq tiffunzjona tajjeb - u wieħed irid jgħid li din kienet miżura tajba - kien joħroġ il-kumplament tal-flus sabiex jixtri dak il-laħam li ma jkunx ġie kkonsmat la mill-ħwienet tal- laħam u lanqas mill-istabilmenti turistiċi u mil-lukandi u mbagħad dan il- laħam li kien jixtri kien inaddfu u jittrimmjah biex jerġa' jbigħu lill- industrija lokali ta' l-ipproċessar.

Imma min se jmur jipproċessa l-laħam jekk ma jkollux protezzjoni fuq dak li jiġi importat?

Allura min-naħa għandek l-Unjoni Ewropea li qed tagħti prezzijiet baxxi lir-raħħala u lill- bdiewa tagħha u fl-istess ħin l-konsumatur Ewropew qed ikollu jħallas prezzijiet għolja u min-naħa l-oħra pajjiżna qed jixtri dak il-laħam li tabilħaqq ikun issussidjat biex il-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea jeħilsu mill-over-production li jkollhom.

Jekk nafu li l-GDP ta' dan is-settur f'pajjiżna huwa ta' 3% u skond id-WTO ġaladarba qed nitkellmu fuq attivita' li ma taqbiżx iktar mill-20% tal-GDP lokali allura hemm raġunijiet ċari li din il-levy tista' tibqa' tiġi mposta, allura aħna min- naħa tagħna nkunu qed inxewxu lill-bdiewa, lir-raħħala, lis-sajjieda u lill- agro-industrija meta nuruhom x'inhi s-sitwazzjoni fil-pajjiż?

Sur President, illum qegħdin f'sitwazzjoni f'pajjiżna fejn għalkemm il- Gvern qed jgħid lil dawn is-setturi biex jimmodernizzaw u qed jgħid lir- raħħala biex iżommu l-merħla nazzjonali iktar produttiva fl-istess ħin qed joħloq numru ta' problemi ekonomiċi meta qed iżarma l-levies.

Aħna ma nistgħux nibqgħu naċċettaw dawn it-tip ta' miżuri mingħajr ma niddiskutuhom għaliex jekk se noqogħdu nagħmlu tip ta' intervention schemes fuq diversi prodotti oħra għaliex forsi dak il-prodott partikolari ma jġibx prezz baxx bħalma jġib l-istess prodott fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea allura se nispiċċaw nitilfu l-flus u jkollna nżidu t-taxxi għaliex jekk ma jkollniex il-levies ta' protezzjoni minn x'imkien iridu jiġu l- flus.

L-ewwelnett qabel ma noqogħdu ngħidu li l-flus jiġu mill-Unjoni Ewropea rridu nkunu nafu x'tissussidja l-Unjoni Ewropea.

Safejn naf jien, aħna ma tantx inkabbru ċereali u qamħ.

Waħda mill-ġlidiet kbar li hemm fil-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea hija li l-Unjoni se tnaqqas 30% tas- sussidju li tagħti u barra minn hekk l-Unjoni Ewropea qed tiġi mbottata mid- WTO sabiex jekk jista' jkun sas-sena 2010 tneħħi wkoll is-sussidju kollu lis-setturi ta' l-agrikoltura u sajd.

Sur President, fir-realta' l-gvern m'huwiex tabilħaqq jindirizza l-prijoritajiet u l-ħteġijiet ekonomiċi tas- settur agrikolu f'pajjiżna.

Bħalissa fl-Unjoni Ewropea qed jissikkaw ħafna ħalli s-settur tal- produzzjoni agrikola jkun ħieles mill-bexx, mis-sustanzi artifiċjali u mill- kimika u qed jaħsbu biex jintroduċu taxxi ġodda fuq il-prodotti tal-bexx ħalli jġibu f'livelli l-inqas possibbli l-maximum residue levels kemm fil- produzzjoni lokali u kif ukoll fil-prodotti esportati.

Allura jekk lill- bdiewa tagħna qed ngħidulhom li l-Unjoni Ewropea se tagħtihom iktar ċans li jsibu suq kbir u li jkunu jistgħu jesportaw ħafna tip ta' ħxejjex u prodotti oħra - għalkemm dawn l-affarijiet iqanqlu diversi mistoqsijiet pero' m'għandix il-ħin li nitkellem fuq dawn l-affarijiet - kif mill-5 ta' Settembru 'l hawn ma sar l-ebda programm edukattiv biex il-bdiewa, kemm dawk li jkabbru fl-uċuħ tar-raba' u kif ukoll dawk li jkabbru fis-serer, jiġu aġġornati dwar il-maximum residue levels li jridu jsostnu kemm-il darba pajjiżna jsir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea?

Kif isiru numru ta' mistoqsijiet parlamentari biex tiġi indirizzata din is-sitwazzjoni ekonomika ta' dan is-settur ...

Issa m'aħniex qed nitkellmu fuq id-daqs jew fuq il-grading tal-prodott li l-Unjoni Ewropea tista' twaħħal multi lill-venditur jew lill-hawker jekk il-prodott ma jkunx up to specifications, imma qed nitkellmu fuq dak li nipproduċu aħna għall- konsum lokali, għas-settur turistiku u għall-esportazzjoni, għaliex aħna nafu li mas-sena 2000 l-Unjoni Ewropea se tkun iebsa u se tittestja l- livelli ta' residwi li jkollu l-prodott.

Huwa importanti li ċertu esportazzjoni li ilna ngawdu għal mijiet ta' snin inżommuha u għalhekk rridu naraw li minn dan is-seklu nidħlu f'seklu ieħor b'inqas problemi u mhux inżiduhom.

Kif nistgħu nemmnu lin-naħa l-oħra meta kien hemm diġa' pjanijiet maħsuba biex fil-farm esperimentali tagħna jsir tkabbir tal- patata b'mod organiku ħalli l-uffiċjali tagħna jifhmu x'għandna bżonn sabiex naġġornaw is-sistema xjentifika tagħna u nkunu nistgħu ngħinu lill- bdiewa u fl-istess ħin nissuġġerixxu lill-gvern x'għandu jiddiskuti ma' l- Unjoni Ewropea, pero' minn dan kollu għadu ma sar xejn?

Kif nistgħu ma niġux hawn u ma nikkritikawx dawn l-affarijiet?

Għaliex qed isiru dawn l- iżbalji li jirriflettu fuq is-settur ta' l-agrikoltura f'pajjiżna?

L-oppożizzjoni għadha ssostni li jekk nidħlu fl-Unjoni Ewropea jiżdied il-qgħad f'pajjiżna.

Issa aħna nafu li f'pajjiżna għandna numru ta' street hawkers u l-gvern huwa obbligat li jgħid x'inhi l-pożizzjoni ta' dawn in- nies għaliex għada pitgħada ħobżhom se jkun mhedded u jridu jaraw minn fejn se jkun sostnut u fejn se tikber l-espansjoni ekonomika ta' dan is- settur partikolari.

Aħna naslu għall-konklużjoni li l-gvern mhux veru qed jifhem x'inhuma l-obbligi tiegħu biex itejjeb il-qagħda ekonomika ta' pajjiżna u jtaffi l-problemi finanzjarji li għandu l-pajjiż għaliex kieku ma niġux f'sitwazzjoni fejn minkejja dawn it-taxxi kollha u minkejja s- sitwazzjoni li aħna dejjem ipprovajna nikkordinaw fit-22 xahar li għamilna fil-gvern biex ma nkunux ħalja imma konna qed nipprovaw nagħmlu dak li kien possibbli sabiex flimkien mal-ħaddiema u ma' l-industrijalisti tagħna ntaffu parti mill-ispejjeż kbar li kellu l-gvern ...

Min irid jidħol fl- Unjoni Ewropea?

Min irid inaqqas il-ħaddiema minn ma' l-Enemalta biex ma jkollhiex nies żejda?

Il-gvern qed jipprova jdawwarha li dan jista' jsir biex il-konsumatur ma joqgħodx iħallas għal spejjeż żejda.

Imma mbagħad dawn in-nies fejn se jmorru jaħdmu?

Wara ħames snin il-gvern suppost ikun laħaq ingrana u pproġetta lilu nnifsu sabiex verament jiġu ndirizzati l- problema finanzjarji u ekonomiċi tal-pajjiż.

Aħna rridu nifhmu x'se jsir mill-futur ta' pajjiżna!

Jiena qed nitkellem biss fuq is-settur ta' l- agrikoltura imma nista' nsemmi sitwazzjonijiet oħra li żviluppaw f'pajjiżi oħra bħal fil-Portugall u fi Spanja, fejn numru ta' żgħażagħ llum qed jilmentaw illi m'humiex isibu xogħol minkejja li ħafna minnhom studjaw il- lingwi biex isibu xogħol fis-settur turistiku.

Sfortunatament, minkejja li l-attivita' tat-turiżmu f'dawn il-pajjiżi hija għolja, xorta waħda dawn iż-żgħażagħ m'humiex isibu xogħol għar-raġuni li żgħażagħ oħra li ġejjin mill-pajjiżi li jitkellmu dik il-lingwa partikolari qed jeħdulhom dawk il-postijiet vakanti.

Allura kif aħna gżira żgħira b'poplu li dejjem għaraf x'kienu l-isfidi li kellu quddiemu bilfors irridu ngħidu li triqtna hija l-Unjoni Ewropea?

Il-verita' hi li l-poplu tagħna dejjem għaraf jifhem x'inhuma l-isfidi tiegħu pero' sfortunatament għandna gvern illi jaħseb li l-unika triq biex pajjiżna jfejjaq il-problemi ekonomiċi u finanzjarji li għandu hija billi jissieħeb fl-Unjoni Ewropea ħalli jkun jista' jġib is-sussidji.

Għall-Gvern Nazzjonalista dan huwa l-uniku mekkaniżmu li jista' jinċentivah biex jingrana u biex itejjeb l-istrutturi tiegħu ħalli jkun jista' jsolvi numru ta' diffikultajiet illi ilhom jakkumulaw is-snin!

Wieħed irid iżomm quddiem għajnejh illi fil-pajjiż jeżistu problemi li s'issa l-ebda gvern m'għadu għaraf jittekilja.

U waħda minn dawn il-problemi li għalkemm issemmiet kemm-il darba f'dan il-parlament ftit tingħata importanza hija l- kwestjoni ta' l-esportazzjoni.

Jekk nafu li rridu nsostnu ċertu investiment illi permezz tiegħu jinħolqu iktar opportunitajiet ta' impjiegi u nemmnu li s-settur ta' l- agro-industrija se jsib numru ta' swieq jistennewh u allura l-produzzjoni kollha li se jkollna fil-futur m'hijiex se tiġi affettwata minn dak li jiġi mportat bla levy f'pajjiżna, jien nistaqsi: Baqa' spazju biex is-settur tal-biedja f'pajjiżna jkun mogħti l-għajnuna u d-direzzjoni li jrid biex jikber ħalli jkun jista' jlaħħaq ma' l-isfidi li l-Gvern Nazzjonalista qed jgħid illi jeżistu fi ħdan l-Unjoni Ewropea?

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn nirrikonoxxu li dan huwa settur importanti għal pajjiżna u li se nsostnuh b'finanzi adegwati sabiex jirriforma u jtejjeb l-attivita' u l-iżvilupp xjentifiku li jeħtieġ, imma mbagħad noqogħdu lura milli nispjegaw dawn il- bidliet neċessarji.

U dan qed jiġri f'oqsma oħra li għandhom x'jaqsmu ma' dan is-settur.

Fis-settur ta' l-agrikoltura s'issa dejjem konna f'sitwazzjoni li, tajjeb jew ħażin, dejjem serħitna u kull min ħaddem rasu ma kellux għalfejn jiġi quddiemna d-deputati biex nagħtuh ix-xogħol.

Is-self-employed kollha f'dan is-settur jikkontribwixxu Lm60 miljun fis- sena f'permessi neċessarji u qed ngħidu li se nkomplu nżidulhom biex inkomplu niġbru aktar taxxi ħalli nkomplu nindirizzaw ċerti sitwazzjonijiet.

Imbagħad niġu f'din il-Kamra u nressqu liġijiet biex isir iktar self u min jaf x'għad irridu niddiskutu f'din il-Kamra!

Sur President, hemm bżonn illi nifhmu li s'issa l-Gvern ma rnexxielu inissel l- ebda fiduċja.

Il-kelma taċ-ċittadini hi li l-Gvern Nazzjonalista għadu ma ngranax u għadu ma bediex joħloq dak il-ġid illi qal illi se joħloq.

Kulma għamel s'issa kien li ħoloq numru ta' sitwazzjonijiet illi aġevolaw lil ċertu kategorija tas-soċjeta' tagħna, pero' l-kategorija tan-nies tax- xogħol qed jaraw inkwiet kbir u disfatti kbar illi qed jolqtuhom bl-iktar mod goff.

Biżżejjed insemmi l-problemi kbar illi qed jiffaċċjaw il- pensjonanti ta' pajjiżna.

Nagħlaq billi nikkwota minn mistoqsija riċenti li għaliha weġibni l- ministru tal-finanzi fejn qalli li f'pajjiżna għandna 'il fuq minn 4,500 pensjonant li minkejja li ħadmu għal aktar minn 30 sena baqgħalhom jieħdu refunds ta' l-income tax.

Jiena kont nemmen li dan il-gvern li jgħid li l- flus m'humiex problema, se jiġġenera soluzzjonijiet għal problemi li ħoloq hu stess tul is-snin u li sfortunatament aħna ma lħaqniex solvejna fi 22 xahar.

Għandna nifhmu li l-ħajja dejjem qed tagħfas fuq l-iktar nies illi jiddependu għall-għajxien soċjali tagħhom mill-pensjonijiet.

Jien ma nistax nifhem kif sitwazzjonijiet bħal dawn illi żgur ma jinvolvux miljuni kbar ta' liri ma jiġux solvuti biex dawn in-nies li għadhom qed jiġu mċaħħda minn dak li huwa dovut lilhom jingħataw ir-rispett illi jixirqilhom wara karriera ta' snin twal ta' xogħol.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

Nitlobkom biex kemm jista' jkun iżżommu mas-suġġett tal-liġi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, nieħu gost b'din ir-rimarka għaliex dak huwa l-iskop ta' l-intervent tiegħi.

Fil-fatt għalkemm quddiemna għandna abbozz ta' liġi li jittratta materja strettament finanzjarja, spiċċajna nitkellmu fuq l-għoġġiela, il-ħaxix, il-laħam u l- ħut, imma ovvjament kulħadd għandu dritt jesprimi l-opinjoni tiegħu bil-mod kif hu jaħseb illi jista' jikkontribwixxi għal dibattitu matur.

Sur President, jien nemmen li f'din il-Kamra rridu ndaħħlu kultura li l- importanti mhux kemm indumu nitkellmu imma x'ngħidu u dan jgħodd għaż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li jneħħi l-bżonn tas-sinking funds għal self lokali.

Pero' qabel nibda tajjeb illi nkunu ftit sempliċi u nispjegaw verament fil-qosor x'inhu l-iskop tas-sinking funds.

U se nagħti eżempju.

Nassumu li l-Gvern se jissellef Lm100 għal għaxar snin u allura xi darba jrid iħallsu lura dan id-dejn.

Issa dan jista' jagħmlu b'żewġ metodi: Jista' jħallas Lm10 fis-sena għal għaxar snin jew iħallas is-somma globali ta' Lm100 wara li jgħaddu għaxar snin.

Ovvjament fiż-żewġ każijiet irid iħallas l-imgħaxijiet fuq dak is-self.

B'mod tekniku dawn jissejħu balloon loans.

Issa l-għaqal jiddetta - u dan hu l-iskop wara l- introduzzjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi - li jekk tista' tevita ħlas żejjed għandek tevitah, sija jekk tkun kap ta' familja, sija tkun kap ta' fabbrika u sija jew tkun gvern ta' pajjiż.

Issa ħafna drabi l-gvern jissellef bis-7% permezz ta' dawk illi jissejħu treasury bonds - l- Amerikani jsejħulhom treasury bills - pero' dak l-ammont li jissellef jinvestih bil-5%.

Dan ifisser li l-Gvern minn kull Lm100 jitlef Lm2 għaliex jinvesti bil-5% pero' jissellef bis-7%.

L-iskop tas-sinking fund huwa li meta tagħmel dan is-self u trid tħallsu f'tant snin oħra, kull sena titfa' f'dan is-sinking fund somma ta' flus biex fl-aħħar ta' dak il- perjodu ta' snin issib dik is-somma f'dan il-fond u ħafna drabi l-gvern ikun qed jispiċċa jħallas aktar interessi milli fil-fatt ikun qed jiġġenera.

Għalhekk il-gvern qed jgħid illi dawn is-sinking funds jikkontribwixxu għal extra payments u allura għandhom jitneħħew.

Dik hija r-raġuni sempliċi għaliex dawn is-sinking funds għandhom jitneħħew.

Pero' l-gvern qed ineħħi r-rekwiżit tas-sinking fund għal skop ta' loans domestiċi biss, jiġifieri meta l-gvern jissellef mingħand il-poplu Malti.

Meta l-gvern jissellef minn fondazzjonijiet, istituzzjonijiet u banek internazzjonali, bħalma hija l-IMF, jintrabat b'ċerti kondizzjonijiet li jrid isir tant ħlas fis-sena bilfors u allura l-gvern se jżomm l-obbligu tas-sinking fund għal self internazzjonali.

Pero' issa rrid niftaħ ftit l-ottika, kemm jista' jkun fil-qosor, dwar is-sitwazzjoni finanzjarja tal- pajjiż.

L-Onor.

Noel Farrugia qal illi l-Gvern Nazzjonalista ħoloq ħafna problemi qabel l-1996 pero' Gvern Laburista ma rnexxilux isolvihom fis-sentejn li għamel fil-gvern.

Imma din hi l-verita'?

Tajjeb illi nfakkru li f'sentejn il-Gvern Laburista, immexxi minn partit maniġerjali u modern, kien qed jiddejjen Lm0.5 miljun kuljum.

Issa dawn il-flus li kien qed jissellef kull sena kienu qed imorru biex jitħallsu l-imgħaxijiet, dak illi jissejjaħ id-debt repayment għaliex il-gvern, bejn wieħed u ieħor, f'sena jħallas Lm55 miljun imgħaxijiet fuq id-dejn.

Nixtieq inkun naf x'għaqal kien ta' dan il-gvern maniġerjali, prammatiku u modern li kien qed idaħħal il- pajjiż f'dan il-kalvarju?

U hawnhekk nixtieq insemmi eżempju ieħor tal- politika inkompetenti tal-Gvern Laburista fejn tidħol il-kwestjoni tal- hedging ta' l-Enemalta.

Aħna smajna li dan l-aħħar l-Enemalta tilfet madwar Lm3 miljun fi ħlasijiet żejda f'sena waħda fuq xiri ta' żejt.

Fi żmien Gvern Laburista l-Enemalta kienet intrabtet li tixtri ż-żejt b'tant prezz u għamlet il-hedging.

Ħalli nispjega b'mod sempliċi x'inhu l-hedging.

Fis- suq finanzjarju internazzjonali kumpanniji kbar li jixtru miljuni kbar ta' liri f'qamħ u żejt - l-Amerikani jsejħulhom il-commodities - jafu li l- prezz ta' dawn il-prodotti jista' jogħla jew jinżel u allura jintrabtu ma' min ikun se jbigħilhom li jixtru mingħandu tant kwantita' ta' żejt għal sena, pero' jekk jogħla l-prezz taż-żejt il-produttur huwa obbligat li jbigħulhom bil-prezz ta' dak li jkunu ftehmu fil-bidu.

Allura jekk għall- grazzja ta' l-argument illum il-prezz taż-żejt ikun Lm5-il barrel u fi żmien sena jogħla għal Lm10, il-produttur taż-żejt xorta waħda hu obbligat jbigħulhom bil-Lm5-il barrel kif kienu ftehmu.

Għal min hu tekniku jaf li dawn jissejħu l-futures contracts, jiġifieri kuntratti miftehmin illum għal tant żmien 'il quddiem pero' bil-kondizzjonijiet viġenti tal-lum.

Fil-fatt l-Enemalta proprju għamlet dan it-tip ta' kuntratt u obbligat ruħha li tixtri ż-żejt tant xhur ilu meta suppost kienet taf - għaliex min jaqra x'qed jiġri fis-swieq internazzjonali ikun jafhom dawn l-affarijiet - illi ż-żejt kien qed jorħos.

Fil-fatt f'dawn l- aħħar sena u nofs il-prezz taż-żejt niżel b'mod qawwi.

Pero' minkejja dan l-Enemalta ntrabtet illi tixtri ż-żejt bi prezz ferm ogħla, bil-konsegwenza li f'sena waħda ħallset żejjed is-somma ta' Lm3 miljun.

Issa dawn it-Lm3 miljun setgħu ntnefqu f'benefiċċji soċjali, fil-qasam ta' l-edukazzjoni u fil-qasam tas-saħħa.

(Interruzzjonijiet) Onor Abela, kontu tiddejnu Lm0.5 miljun kuljum.

Jien nieħu gost bl-interruzzjonijiet għax dak ifisser illi nkun qed noqros.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Azzopardi, indirizza lis- Sedja.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Jien naf li bħalissa f'pajjiżna mhux kollox ward u żahar pero' qegħdin f'sitwazzjoni aħjar milli konna sitt xhur ilu għaliex aħna għandna direzzjoni 'il fejn irridu mmexxu lil pajjiżna.

Kif jgħid tajjeb il-Prim Ministru, min ma jafx fejn ikun sejjer jintilef.

F'dawn l- aħħar sitt xhur aħna erġajna daħħalna l-fiduċja f'dan il-pajjiż pero' tajjeb li niftakru li l-fiduċja takkwistaha bil-mod imma titlifha f'ħakka t'għajn.

F'dawn l-aħħar sentejn intilfet il-fiduċja f'dan il-pajjiż.

Darba kont smajt professur Taljan jgħid li investitur għandu tliet attribwiti: Għandu memorja ta' iljunfant - jiġifieri jiftakar ħafna - għandu qalb dgħajfa - jiġifieri jibża' ħafna - u għandu saqajn ta' lepre, jiġifieri jiġri ħafna u appena jibda jixgħel ir-red light u jħoss l- inċertezza, jlebbet 'il hemm u jmur jinvesti f'post ieħor.

U dak li ġara f'dawn l-aħħar sentejn.

Ma ninsewx li t-taxxa ta' 15% li Gvern Laburista ntroduċa fuq id-dividends tal-banek naffret lill-investituri u s-sens ta' biża' u ta' inċertezza li nissel għadna nħossuha sal-lum.

Kulħadd jaf kemm reġgħu ħarġu flus barra mill-pajjiż appena reġgħet daħlet il-capital assets declaration form!

Gvern Laburista ntroduċa wkoll taxxa fuq l-użu tal-plastic money.

L-għaqal kien jiddetta li tiġi introdotta taxxa fuq min idum biex jagħmel repayment u mhux fuq min jagħmel użu mill-plastic money!

(Interruzzjonijiet) Onor. Abela, sitt xhur għadhom għaddew u aħna għandna ħames snin fil-gvern u nafu fejn irridu nwasslu lil dan il-pajjiż!

Nagħlaq billi ngħid li dan il-pajjiż qed jirpilja wara t-tisbita li ħa fi żmien l-amministrazzjoni Laburista u għalkemm għadu jħoss il-post- concussion syndrome qed jistejqer għaliex nafu fejn sejrin u nafu fejn se naslu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Mr Speaker, l-Onor.

Jason Azzopardi għadu kemm qal x'tgħallem mingħand professur Taljan, pero' jien naċċertah li hawnhekk ma tantx għandna professuri għaliex dawk li saru professuri saru fi żmien Gvern Nazzjonalista meta kulmin kien Nazzjonalist u daħal jgħallem l-universita' sar professur u kulmin kien Laburist u kien jgħallem hemm għadu sal-lum jiġġieled biex jieħu dak li ħaqqu quddiem it-tribunal.

Imma jien m'inix se nidħol f'dawn id-dettalji u ma jien qed innaqqas l- ebda mertu tal-Prof Josef Bonnici.

Fil-fatt irrid nibda biex nirriferi għal dak li qal l-Onor.

Membru meta kkritika lill-Gvern preċedenti Laburista għal dak li għamel f'inqas minn sentejn.

Jien naħseb li bħalma n-naħa l-oħra kellha dritt tikkritika x'għamel Gvern Laburista aħna għandna dritt ukoll nikkritikaw x'għamel Gvern Nazzjonalista f'dawn is-sitt xhur li għaddew.

Jien inserraħ moħħ il- Ministru Dalli li qed narah iniżżel xi punti li se nitkellem fuq il-liġi li għandna quddiemna.

L-Onor.

Bonnici qalilna li li fi żmien Gvern Laburista l-imgħaxijiet mill-foreign investment niżlu bin-nofs.

Issa jien meta smajtu jgħid dawn l-affarijiet skantajt kif professur u wieħed mill- ministri ewlenin li għandu ħafna responsabbiltajiet - u forsi llum qiegħed jaqla' wkoll ħafna kritika għax ġie mgħobbi żżejjed - ma fehemx li dan huwa awgurju tajjeb għall-pajjiż u mhux bil-kontra.

U se nispjega għaliex.

Il-ministru suppost jaf li l-imgħaxijiet mill-foreign investment naqsu fi żmien Gvern Laburista għaliex il-flus li kienu barra minn Malta ġew investiti f'Malta.

U nista' nagħti eżempju tal-fiduċja li kien ġab Gvern Laburista - mhux il-fiduċja ħolma li qal li se jġib il-Partit Nazzjonalista mill-elezzjoni ' l hawn - għax meta ħareġ Lm20 miljun f'bonds, it-talba tant kienet kbira li laħqet il-Lm100 miljun.

Dan ifisser li kien hemm oversubscription u aħna kemm domna fil-gvern ma stampajniex flus bħalma sar fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Fil-fatt nixtieq li ssir domanda parlamentari biex naraw kemm kienu jiġu stampati flus fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Sur President, li ġara kien li dawn il- flus li kienu barra ġew repatriated taħt l-amministrazzjoni Laburista u allura bilfors li l-imgħaxijiet mil-foreign investment jinżlu għaliex jekk tnaqqashom min-naħa biex tinvestihom f'bonds jew f'xi ħaġa oħra, bilfors li l-imgħaxijiet se jonqsu.

Dan huwa eżempju klassiku ta' kemm il- Gvern Nazzjonalista qed jipprova jqarraq għaliex meta tinterpreta l- istatistika, trid tinterpretaha fl-assjem kollu tagħha u mhux taqbadha minn denbha mingħajr ma taralha rasha.

Din hija bħall-kwestjoni ta' l- Unjoni Ewropea. 'inhu jagħmel il-Gvern Nazzjonalista?

Qed jagħmel bħal tal- leġġenda jiġri wara mara sabiħa fil-baħar u x'ħin jasal biex jaqbadha taħrablu minn taħt idejh u jispiċċa waħdu!

(Interruzzjonijiet) Ikun ħela l-enerġija kollha għalxejn.

Jien jiddispjaċini għall-Ministru Dalli li proprju f'dawn il-ġranet, meta qed niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi biex inneħħu l-fond ta' l- ammortizzament fuq il-fondi lokali, l-aġenzija internazzjonali Moody's - li hija waħda mir-rating agencies ewlenin li hemm bħala watchdog fuq il- pajjiżi kollha, l-istess bħalma hija Standard & Poor's - niżlet ir-rating għall-currency government bonds domestiċi b'ħames skaluni għal A3 rating, li hija l-inqas rating fil-kategorija A. Meta staqsew lill-Ministru Dalli dwar dan it-tnaqqis ipprova jtaffi daqsxejn billi qal li dawn l-aġenziji mhux kollha jagħtu l-istess rating u li jekk naraw ir-ratings ta' Standard & Poor's insibuhom daqsxejn differenti.

Dan m'hu veru xejn għaliex normalment ir-ratings ta' Moody's ftit li xejn ivarjaw mir-ratings ta' Standard & Poor's. Nieħdu l-eżempju taċ-Ċina.

Qed insemmi ċ-Ċina għaliex mill-pajjiżi kollha li hawn aħna qegħdin mal-faxxa taċ-Ċina; lanqas ta' Ċipru għaliex Ċipru huwa rated aħjar minna.

Għal dak li huwa domestic loan tefgħuna fir-rata ta' A3, bħal Hong Kong, l-Emirati Għarab Magħquda u s-Slovenja.

Issa meta qabbilt kif jagħtu r-ratings Moody's ma' kif jagħtuhom Standard & Poor's sibt li, per eżempju, Moody's liċ-Ċina tawhom A3 rating bħalna u Standard & Poor's tawha BBB+, li tiġi skaluna jew tnejn inqas; lil Hong Kong Moody's tawhom A3 u Standard & Poor's tawha A+, li tiġi skaluna 'l fuq; u lill-Messiku Moody's tawhom A3 u Standard & Poor's tawhom A. Dan juri li dak li qal il-Ministru Dalli m'hu veru xejn.

(Interruzzjonijiet) Fejn hi l-fiduċja li tant ġejna bbumbardjati biha mill-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni?

Sur President, is-sinking funds huma forma ta' garanzija għaliex għallinqas qed iġġemma' biex tħallas lil min ikun tak kreditu.

Issa l- ministru qalilna li s-sinking funds għall-foreign debt m'humiex se jitneħħew minħabba l-foreign exchange, pero' naħseb li anke fuq din il- kwestjoni huwa żbaljat.

Issa jekk il-ministru verament irid jiġi emmnut li m'huwiex se jneħħi s-sinking funds għal foreign debt ...

Sur President, ma rridx ninftiehem li qed nindirizza lill-ministru personalment imma qed nirriferi għall-Partit Nazzjonalista li llum sar partit ta' bla kreditu għaliex la l-Moody's m'huma qed jagħtuh kreditu, la l-avis ta' l-Ewropa m'hu qed jagħtih kreditu u se jispiċċa li lanqas il- poplu Malti m'hu se jagħtih kreditu!

Il-Partit Nazzjonalista għadu qed idoqq id-diska li għadna ħerġin minn elezzjoni pero' jien ngħidlu li allaħares ma konniex aħna li lestejna ċertu xogħol.

Forsi l-ġimgħa d- dieħla l-Onor.

Fenech Adami jgħidilna li sibna ż-żejt, xogħol li bdejnih aħna wkoll.

(Interruzzjonijiet) Aħna konna serji u fl-interess ta' pajjiżna ridna neħilsu mill-problemi.

Ħalli nkompli fuq il-kwestjoni tal- foreign debt.

Il-gvern qed jgħid li jrid iżomm is-sinking funds għall- foreign debt minħabba l-foreign exchange għaliex jista' jkollok gains and losses.

Imma jien nistaqsi: Jekk il-gvern huwa komdu li jneħħi s-sinking funds għas-self lokali - jien qed ngħidlu biex ma jneħħihomx - u għandu rating tajjeb, ġew eżaminati metodi oħra kif nistgħu nissellfu minn barra billi nipproteġu ruħna xorta u forsi aħjar għall-eventwalita' ta' xi ċaqliq kontinwu minħabba l-munita barranija?

Bilfors irid ikollok sinking funds għall-foreign debt?

Jien m'iniex se ngħallem lill-Ministru Dalli - anzi jmissu jgħallimni hu - u ħdejh għandu lill-Prof.

Bonnici, li jgħallimna żgur, għaliex jgħallem lill-istudenti ta' l-universita'.

Jien nixtieq nistaqsi jekk fl- interess ta' l-ekonomija tagħna ġewx eżaminati ċerti possibbiltajiet, bħalma hija l-iffriżar tal-valur tal-munita' jew jekk jistax isir xi tip ta' hedging.

Sur President, irridu naraw kemm jaqbel lill-poplu Malti that we you eradicate completely dawn is-sinking funds.

Issa kif telgħu b'mod allarmanti l-local debts?

Dawn l-affarijiet m'iniex qed nivvintahom jien imma nsibuhom fl-istess avis li l-Unjoni Ewropea bagħtet lill-Gvern Nazzjonalista.

Il-ġimgħa l-oħra qrajt artiklu ta' Lou Bondi' fil-gazzetta - li żgur m'huwiex Laburist imma huwa wieħed min- Nazzjonalisti li dejjem għen lill-Partit Nazzjonalista fil-kampanja elettorali - fejn qal li d-deficit li għandu l-pajjiż tela' b'mod allarmanti taħt il-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

Fil-fatt bejn bejn l- 1992 u l-1996, taħt amministrazzjoni Nazzjonalista, il-public debt tela' b'mod astronomiku tant li kien qed ikollna budget deficits qawwija.

Meta tlajna aħna fil-gvern fl-1996 sibna li kien kważi tela' għal 90% of the GDP u mbagħad meta konna fil-gvern aħna fl-1997 baqa' tiela' b'2%.

Meta tlajna fil-gvern aħna kellna l-istess problema tal-Brażil għaliex ridna naraw kif insewwu l-problemi li ħallewlna biex niffinanzjaw l-istess debitu.

Is-sistema kienet kważi vvizzjata u għadha vvizzjata.

Inutli li noqogħdu ngħidu li bdejna t-triq għaliex ma bdejna xejn, anzi kulħadd qiegħed iwerwirna.

Jien nixtieq inkun naf jekk kenitx b'kumbinazzjoni li Moody's proprju f'dawn il-ġranet ħarġulna dan ir-rating għal domestic loans.

Fil-fatt jien ipprovajt naqbad lill-Moody's fil-weekend biex jagħtuni xi ftit informazzjoni għaliex safejn naf jien dawn ma ġew imqabbda minn ħadd biex jagħtuna din it-tip ta' informazzjoni u meta ħarġu xi tip ta' rating dejjem ħarġuh għaliex kienu jkunu mqabbda.

U jien ma nkun xejn sorpriż li jagħtuna xi ħasla wkoll fuq il-foreign debts.

Għalhekk jaqbel li mhux niddikjaraw biss fil-parlament li s-sinking fund għal foreign debt m'aħniex se mmissuhom imma rridu nagħmlu ħafna iktar minn hekk jekk irridu nkunu kredibbli għaliex ma' dawn it-tip ta' aġenziji ma tantx tista' tilgħab.

Bir-rispett kollu lejkom, ma tantx għandkom isem tajjeb ma' l-Amerikani!

Il-Moody's hija aġenzija Amerikana, għalkemm ħafna minnhom huma Lhud li joqogħdu l-Amerika.

Aħna konna nimxu ma' l-Amerikani u kellhom fiduċja fina.

(Interruzzjonijiet) Lilkom lanqas l-Ewropa m'hi qed tafdakom għaliex kieku ma bellgħatilkomx avis bħal dak!

Imisskom tlabtu avis iktar modest, inqas esaġerat u li bih stajtu timxu b'xi mod.

Tatkom giljottina biex biha taqtgħu raskom stess!

(Interruzzjonijiet) Dik affari takom.

Aħna qatt ma konna se naċċettaw din il-kwalita' ta' teżi li tqażżek!

(Interruzzjonijiet) Aħna konna wasalna ħafna iktar minnkom ma' l-Ewropa.

(Interruzzjonijiet) Kieku l-Ewropa tistmakom u għandha fiduċja fikom, kieku sar avis b'daqsxejn iktar qalb ħanina u kienu jagħtukom il-wisgħa għad-diskussjonijiet fuq il-merti tas-sitwazzjoni li jinsab fiha pajjiżna, li kif jgħid l-avis stess ġibtuha b'idejkom stess!

Il-public deficit żdied b'mod astronomiku taħt amministrazzjoni Nazzjonalista.

(Interruzzjonijiet) Jien inħobb naqra dwar l-iżviluppi ekonomiċi li jkunu qed iseħħu f'ċerti pajjiżi Latin-Amerikani pero' meta nibda nqabbel il- figuri nsib li aħna agħar mill-Brażil.

Jien ma rridx nallarma nies imma naħseb li hemm toroq oħra minn fejn nistgħu ngħaddu.

Kif nistgħu nibqgħu fuq dan l-avis ta' bla qalb?

Min se joqgħod għal dan it-theddid li jiġu jgħidulna li għandna nkeċċu ċerti ħaddiema minn ċerti intrapriżi jew li ma nagħtux sussidji lix-Shipbuilding jew lill-Maltacom?

Din hija s- serjeta' ta' pajjiżna?

U issa rridu nneħħu s-sinking funds li forsi huma l- uniku kontroll li wieħed kien jista' jkollu fuq is-self lokali!

Nieħu pjaċir naqra artikli fil-gazzetti li huma xhieda tal-preokkupazzjoni li hawn fuq din il-kwestjoni, anke minn membri tal-partit fil-gvern.

Jien ma nkunx sorpriż jekk Moody's inaqqsulna wkoll ir-rating fuq il-foreign debts.

Jien nappella lill-Ministru Dalli biex jaħdem aktar.

(Interruzzjonijiet) M'hu qed nivvinta xejn.

Ħalli naqralek biex nurik li m'iniex qed nivvinta.

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Dalli, on a point of order.

ONOR.

JOHN DALLI: Moody's naqqsu r-rating fi żmien il-Partit Laburista fil-gvern u kienu qalu speċifikatament li naqqsuh minħabba l-friża ta' l- applikazzjoni ta' pajjiżna għall-Unjoni Ewropea u minħabba t-tneħħija tal- VAT.

Din id-darba reġgħu kkonfermaw l-istess rating li kienu taw pero' qalu li qed jieħdu gost li qed jaraw li bdejna nirranġaw l-iżbalji li saru qabel.

Din hija r-realta'.

Meta naqraw irrdu nifhmu x'inhuma jgħidu.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Dan m'hu veru xejn.

(Interruzzjonijiet) L- ewwelnett ma nafx kif reġa' biddel il-ħsieb tiegħu minn jumejn ilu meta qal li m'għandux fiduċja f'Moody's ...

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOHN DALLI: Nitolbu jikkwotani fejn jien għidt li m'għandix fiduċja f'Moody's.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Meta l-ġurnalisti staqsewk fuq ir-rating il-ġdid ta' l-A3, għidtilhom li mhux billi jgħidu l-Moody's għaliex aġenziji oħra jistgħu jagħtuna rating aħjar.

ONOR.

JOHN DALLI: M'għedt xejn minn dan li qed jgħid l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Jiġifieri ġejt ikkwotat ħażin?

ONOR.

JOHN DALLI: Mill-kwotazzjonijiet ma jirriżultax li jien għedt li m'għandix fiduċja f'Moody's. Sur President, nitlob lill-Onor.

Farrugia biex jgħid li jien m'għedtx li m'għandix fiduċja f'Moody's.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Nieħu l-kelma tiegħek li int m'għedtx li m'għandekx fiduċja f'Moody's. (Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ikompli l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Jien meta qrajt il-gazzetti kont sorpriż għaliex bħala ministru tal-finanzi naħseb li għandek tanalizza dak kollu li jkun hemm imniżżel.

Se naqra parti mill-press release tal-Moody's li għandha x'taqsam mar-raġuni prinċipali għaliex kien hemm dak ix-shift fir-rating:

"However in February 1999 the European Commission responded positively to Malta's renewed effort to join the European Union.

The Commission however expressed a number of concerns about the direction of the economy and the failure to implement many of the policies that the Maltese government had agreed with the Commission in 1994.".

Jien nistaqsi: Min kien fil-gvern fl-1994?

(Interruzzjonijiet) Matul l- 1994, l-1995 u l-1996 mhux talli ma implimentajtux dawn il-policies talli lanqas kontu kapaċi tressqu l-budget għall-1997.

Il-Ministru Dalli kien raġel biżżejjed għaliex lill-Onor.

Fenech Adami u lil sħabu qalilhom ...

(Interruzzjonijiet) F'dawn is-sitt xhur ħdimtu ħażin u jien nixtieq inkun naf - biex ma niġi misquoted - jekk hux veru li tliftu l-fondi li kien hemm allokati mill-Unjoni Ewropea.

Jien għandi informazzjoni li tliftu l- fondi ta' l-Ewropa għaliex ma ressaqtux l-proġetti li ridtu tagħmlu.

(Interruzzjonijiet) Imma issa ilkom sitt xhur fil-gvern!

Meta morna għall-elezzjoni tgħidx kemm għidtu affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Jien nispera li dawn il-fondi ma ntilfux pero' l-informazzjoni li għandi hija li diġa' ntilfu b'mod irrevokabbli.

Il-poplu Malti kien sfortunat għaliex qabel l-aħħar elezzjoni bela' kollox u llum spiċċajna f'sitwazzjoni fejn irridu nneħħu anke s-sinking funds.

Qegħdin taħt l-ilma u kulħadd jagħtina fuq rasna!

Sur President, jien ma naħsibx li kienet b'kumbinazzjoni li waqt li qed niddiskutu din il-liġi Moody's minn rajhom ħarġu b'dan ir-rating, pero' għan-naħa tal-gvern qisu ma ġara xejn u lill-ministru ma jinkwetahx il-fatt li proprju waqt li qed niddiskutu din il-liġi qegħdin nassistu għal din it-tbeżbiża min-naħa ta' Moody's?

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li dan huwa warning qawwi.

Jien m'iniex qed ngħid li ma jistax ikun hemm żmien aħjar fejn wieħed ikun jista' jikkonsidra dak li għandna quddiemna llum imma għadna m'aħniex f'pożizzjoni li nagħmlu dan il-pass.

Barra minn hekk, hemm dubji serji fuq il-kredibilita' u dawn l-affarijiet kollha m'humiex qed isiru b'kumbinazzjoni.

Jien ngħid li żgur m'huwiex għaqli u l- mument opportun li jitneħħew is-sinking funds, l-uniku security għall- investitur iż-żgħir li nvesta fil-bonds, iktar u iktar issa li l-Moody's - li l-ministru għadu kemm stqarr li għandu fiduċja fihom - taw rating ta' A3, li hija l-iktar waħda 'l isfel fl-A rating, lil Malta's domestic currency government bonds.

Hekk qalu dawn, sic et semplicitur.

Sur President, jien napprezza li llum in-Nazzjonalisti qed jirrealizzaw l-iżbalji tagħhom ta' politika ta' inkontroll komplet imma l-verita' hi li Moody's u l-Ewropa qed jissorveljaw u naf ukoll - u jekk irid il- ministru nista' ngħidlu wkoll kif sirt naf - li anke l-foreign currency debts qegħdin ikunu ssorveljati minn Moody's u ma nkunx sorpriż jekk fil- ġimgħat li ġejjin joħorġu xi stqarrija oħra.

Allura x'se nagħmlu issa?

Se noqogħdu naqilgħu mingħand kulħadd?

Aħna m'aħniex kapaċi minn dan il- parlament li nirreaġixxu billi naraw l-affarijiet kif inhuma u nagħmlu streaming b'mod li nkunu iktar kredibbli?

Kif tista' tkun iktar kredibbli meta tippreżenta emenda biex tneħħi s-sinking funds?

Nerġa' ntenni li m'huwiex il-mument opportun li nagħmlu dan il-pass u forsi iktar 'il quddiem jista' jkun hemm iż-żmien opportun.

Il-Partit Nazzjonalista rebaħ l-elezzjoni b'mod irresponsabbli u l-verita' hi li l-gvern qed jiffaċċja l- problemi minħabba l-irresponsabilta' tiegħu għaliex il-poplu mhux jafdah.

Jien nistaqsi: Hija wkoll kumbinazzjoni li l-ekonomija hija staġnata?

Inutli li l-Onor.

Fenech Adami joqgħod jgħidilna li hemm indikazzjonijiet li l-affarjiet qegħdin jiċċaqilqu għaliex dan m'huwiex biżżejjed.

Sur President, meta l-Awstralja kienet qed tiffaċċja problemi ekonomiċi kien hemm prim ministru li kien qal lin-nies biex imorru jixtru mis- supermarkets ħalli kulħadd jonfoq u l-ekonomija terġa' tirpilja.

Imma din it-tattika xorta ma ħadmitx għaliex biex l-ekonomija tal-pajjiż timxi 'l quddiem trid il-fiduċja ta' kulħadd, tal-poplu, tal-pajjiżi ta' madwarek u trid iżżomm ukoll l-obbligazzjonijiet li tkun għamilt mal-pajjiżi ta' madwarek.

Ma nistgħux niksru wkoll dak li nkunu ftehemna fuqu mal- pajjiżi ta' madwarna għaliex għandna l-Ewropa tiġri warajna u ssawwatna!

Aħna se noqogħdu għas-swat, Sur President?

Dak li wiegħed lill-poplu Malti l-Partit Nazzjonalista qabel l-elezzjoni?

Jien ngħid li s-sinking funds mhux talli m'għandhomx jitneħħew imma għandhom jiżdiedu ħalli lill-poplu Malti nuruh li għandna fiduċja fih.

Il-Gvern Nazzjonalista waqqaf privatisation committee pero' fuq dan il- kumitat lanqas hemm rappreżentant ta' l-oppożizzjoni, bħallikieku m'għandna lil ħadd li jista' jitkellem fuq privatisation.

Jien naħseb li l-Partit Laburista fil-gvern ta prova li fejn tidħol il-privatisation, l- affarijiet iridu jsiru bis-serjeta'.

(Interruzzjonijiet) Intom kontu tgħajruna li aħna ma naslux s'hemm imma tafu li meta għamilna il- roadshows, Moody's ma qaltilniex li għandna l-problemi għax fi ftit sigħat bigħejna dak kollu li ridna nbigħu.

Fejn hi r-rikonċiljazzjoni meta fuq dan il-kumitat poġġew l-iktar Nazzjonalisti perfidi li jista' joħloq Alla?

THE DEPUTY SPEAKER: Nitolbok biex tuża lingwaġġ iktar parlamentari.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Allura jekk se nipprivatizzaw xi kumpannija, lanqas iċ-chairman ta' dik il-kumpannija ma npoġġu fuq dan il-kumitat?

(Interruzzjonijiet) Din hija l-fiduċja li jrid ikollok fil-poplu Malti.

(Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidlek x'għandu x'jaqsam għaliex flok ikun hemm iċ-chairman tal-kumpannija fuq dan il-kumitat jkun hemm il-permanent secretary tal-ministru biex isir dak li jgħid hu.

(Interruzzjonijiet) Meta aħna konna fil-gvern verament ġibna r-rikonċiljazzjoni f'kollox għaliex ħallejna ħafna minnkom tmexxu magħna.

Waqt id-diskussjoni ta' din il-liġi ngħatajna ħafna lezzjonijiet dwar l- investiment fl-ekonomija u dwar x'inhu jiġri.

Il-bieraħ il-Prim Ministru qalilna li meta wieħed iqabbel il-figuri tan-nies qegħda fl-ewwel xahar ta' din is-sena ma' l-istess xahar tas-sena l-oħra, meta kien għad hemm il- Partit Laburista fil-gvern, isib li m'aħniex f'qagħda daqshekk ħażina.

Imma r-realta' x'inhi, Sur President?

F'Jannar ta' l-1998 il-figura tal- qgħad kienet ta' 7,115 pero' f'sena - li ħames xhur minnhom kellna l- amministrazzjoni Nazzjonalista preżenti - din il-figura żdiedet b'500.

Dawn huma l-figuri uffiċjali li ħarġu mis-central office of statistics dan ix-xahar.

Jien naħseb li l-poplu Malti janalizzahom dawn l-affarijiet u dak li jgħid il-Prim Ministru jew xi membru parlamentari kollu jiġi ċċekkjat.

Jien nipprevedi li jekk il-gvern jimxi fuq dak li qed jintalab biex jagħmel fl-avis sa ħames snin ikollna traġedja f'dan il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Jien nittama li tagħmlu ħames snin fil-gvern u ma jkollniex traġedji.

Jien qed nagħmel din il-kritika mhux biex nallarma lill-poplu imma għaliex irrid li l-affarijiet jimxu aħjar.

Il-poplu m'għandux għalfejn jiġi allarmat imma għandu d-dritt li jkun jaf x'inhu jiġri u kif jaħsibha l-barrani fuqna.

Jien nistaqsi: Kif se nġibu l-investiment?

Il-Gvern Laburista kien miexi biex jinnegozja free trade agreement ma' l-Unjoni Ewropea pero' konna qed nistennew ir-regolamenti dwar il-free trade area.

Issa l-Gvern Nazzjonalista jrid joqgħod għal dak li qed jgħidulu fl-avis u mhux talli tefa' purtiera sewda anke fuq l-investiment lokali talli anke fuq dak li diġa' hemm ippjanat hemm id-dubji dwar kif se jaħdem.

Qabel l-elezzjoni l- Partit Nazzjonalista wiegħdu ħafna affarijiet lill-poplu Malti, pero' qatt ma qallu li, per eżempju, se jerġa' jdaħħal il-VAT.

Il-gvern ried idaħħal il-VAT b'dik l-għaġġla kollha għaliex ried li li meta jiġi ppubblikat l- avis tkun daħlet fis-seħħ.

Pero' dan ma kienx biżżejjed għaliex fl-avis qalulhom li hemm xi affarijiet fis-sistema tal-VAT li jridu jiġu rranġati.

Din tfisser dak li kien ħabbrilna l-Ministru Dalli fil-budget speech meta qalilna li jekk ikun hemm bżonn idaħħal iktar taxxi anke matul din is- sena?

Jekk din ir-realta', kif tista' toħloq l-investiment?

Issa aħna mill-ftit li għamilna wkoll irnexxilna niġbdu investiment u għalkemm xtaqna nġibu iktar investiment ma sibna l-ebda ħajt tal-kenn anzi konna nsibu lin-naħa l-oħra tostakolna u tagħmlilna l-gambetti.

Pero' sfortunatament tilef il-poplu Malti għaliex il-proġetti li kienu se jsiru ntilfu.

U hawn ma nistax ma nsemmix il-proġett tal-Kottonera.

Jien nawgura li nkun żbaljat f'dan li qed ngħid, imma s'issa fil-Kottonera hemm baħħ kbir.

Nittama li f'dawn ix-xhur li ġejjin tagħmlu dak ix-xogħol li konna se nagħmlu aħna għaliex wara kollox l-intenzjoni tagħna kienet li lill-poplu Malti mmexxuh 'il quddiem.

Sur President, waħda mill-affarijiet l-iktar importanti li rridu nikkonsidraw meta nitkellmu fuq sigurta' ta' bonds jew stocks hija s-serħan tal-moħħ.

Fl-aħħar ta' l-1996 u fil-bidu ta' l-1997 aħna konna ġejna awarded rating ta' A+ fil-Malta local currency debt, li kien l-iktar rating tajjeb li kellha Malta f'dawn l-aħħar 12-il sena.

(Interruzzjonijiet) Kien hawn ratings imma ma konniex nippubblikawhom.

Pero' dan ir-rating żgur li m'huwiex se jibqa' tajjeb kif inhu llum għaliex id-domestic currency government bonds jirriflettu ukoll fuq dan ir-rating.

(Interruzzjonijiet) Imma Standard & Poor's għadhom ma tawx ir- rating tagħhom għaliex ġeneralment dawk iridu jiġu mqabbda biex jagħtu rating u ma jagħtuhx minn jeddhom.

(Interruzzjonijiet) Fl-1996, fi żmien meta l-Onor.

Dalli kien ukoll ministru tal-finanzi, Standard & Poor's kienu għollew ir-rating ta' pajjiżna u qalu that there was confidence in the local economy.

Imma llum din il-liġi li għandna quddiemna se tnissel fiduċja?

Fejn hi s-security fuq il-bonds li se toffri lill-poplu Malti meta se tmur tiġbor il-flus mingħandu?

Jien naħseb li l-gvern irid janalizza ċ-ċirkostanzi kollha li daħal għalihom b'dan l-avis bla qalb u kważi disastruż.

Jien qed nitkellem fuq dawn l-affarijiet irrispettivament mill- kwestjoni ta' jekk għandniex nidħlu fl-Unjoni Ewropea jew le u għalkemm fiċ-ċirkostanzi tal-lum għadni nemmen li m'għandniex nidħlu, jista' jkun hemm żmien meta ngħidu li jaqblilna nidħlu.

Jien nistaqsi: Fis-sitwazzjoni attwali ta' pajjiżna, il-poplu Malti jiflaħ għax-xogħol kollu li jrid isir biex jiġi attwat dak li hemm fl-avis?

Din hija d-domanda kruċjali u m'għandux għalfejn joqgħod jiġi ħaddieħor biex jgħidilna x'għandna nagħmlu.

Jien ma neħux pjaċir li Moody's joqogħu jgħidulna ċerti affarijiet imma huwa importanti li teżamina r-raġunijiet wara dak li jkunu qed jgħidulna.

Għaliex m'għandniex nieqfu u naraw l-affarijiet qabel ma nkomplu b'din il-liġi fil-parlament?

Moody's tawna rating ta' A3, li hija l-iktar rata baxxa fl-A category, għaliex hemm ċertu riskju u ċerti "elements that indicate a susceptibility to impairment sometime in the future".

Allura bħala pajjiż m'għandniex nagħmlu sforz akbar biex dawn il-ħsebijiet kollha li jdejquna nneħħuhom?

Għaliex ir-rating tagħna m'huwiex fost l-aħjar tal-pajjiżi ta' l-Ewropa u saħansitra Ċipru qegħdin aħjar minna?

Għaliex ir-rating ta' Malta jikkompora ma' ta' l-Emirati Għarab Magħquda biż-żejt kollu li għandhom jew ma' ta' Hong Kong?

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY SPEAKER: Ippermettili Onorevoli, skadielek il-ħin u għandek bżonn extension biex tkompli.

Xi ħadd jipproponi li l-Onor.

Membru jkompli jinstema'.

ONOR.

CHARLES MANGION: Nipproponi li l-Onor.

Farrugia jkompli jinstema'.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nissekonda.

THE DEPUTY SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Anġlu Farrugia jkompli bid- diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha għal din l-estensjoni.

Jien m'għandi xejn la kontra Hong Kong, la kontra ċ-Ċina u lanqas kontra l-Ingilterra imma tliet snin ilu r- rating tagħhom kien ħafna aħjar milli qiegħed illum.

Dan ifisser li xi ħaġa ġara u nafu x'ġara f'dak il-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Għandi għalfejn nieħu pjaċir jekk ir-rating ta' pajjiżi jkun bħal ta' Iżrael li bilfors ikollu rating ta' riskju għaliex dejjem qiegħed fi stat ta'gwerra?

M'iniex qed nippretendi li r-rating ta' pajjiżna jkun bħal ta' l- Ingilterra jew tal-Ġermanja imma għallinqas għandu jikkompara ma' ta' Spanja li għandha rating ta' AAA.

(Interruzzjonijiet)Jien nieħu pjaċir jekk ir-rating ta' pajjiżi bix-xogħol li nagħmlu jitla' għal AAA.

Bl- argumenti li ġab il-Ministru Dalli jista' jkollu raġun li jressaq din il- liġi li għandna quddiemna imma jien insostni li t-timing huwa ħażin.

Jien qed ngħid li s-sinking funds mhux talli m'għandhomx jitneħħew imma għandhom jiżdiedu u għal self barrani ċertament li għandhom jibqgħu.

Sur President, l-avis jelenka wkoll diversi riformi li jridu jsiru fis- sistema bankarja tagħna.

Allura issa aħna se nitilfu s-saħħa tagħna fil- banek prinċipali tagħna li ilna nibnu għal tant snin?

U hawnhekk m'iniex nirriferi biss għall- Bank of Valletta u għall-Mid-Med imma anke għall- APS u għal-Lombard Bank li għamlu ħafna progress fis-snin li għaddew.

Issa se nitfgħuhom jtellqu mat-tigri u ma' l-iljuni ta' l-Ewropa u qisu ma ġara xejn?

Din hi l-Ewropa li nemmnu fiha?

Se nimxu b'ruħna u b'ġisimna warajha qisu xejn m'hu xejn?

Sur President, nagħlaq billi ngħid li l-messaġġ tiegħi huwa li dan il- pajjiż ma jimxix biss b'direzzjoni tajba imma jimxi b'direzzjoni responsabbli u meta niddiskutu emendi ta' din il-kwalita' fiċ-ċirkostanzi attwali li jinsab fihom pajjiżna żgur li ma nkunux qed nimxu bir- responsabbilta' kollha.

Jien nappella lill-ministru u lill-Gvern Nazzjonalista biex din il-liġi ma tibqax tiġi diskussa u għalissa npoġġuha ftit fuq xkaffa għaliex m'huwiex iż-żmien opportun li nneħħu s-sinking funds iktar u iktar wara l-ġibda tal-widnejn ta' Moody's, li jien ngħid li ma saritx b'kumbinazzjoni.

Jien nispera li fi żmien sitt xhur oħra nkunu għamilna progress u din il-liġi tkun tista' terġa' titressaq għad- diskussjoni quddiem din il-Kamra.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, wara li smajna b'interess dak li kellhom xi jgħidu ħafna minn sħabna rigward din il-liġi li għandna quddiemna bħalissa, tajjeb li naraw s'issa fiex wasalna u x'setgħet kienet l-impressjoni li ħa l-pubbliku li qiegħed jismagħna.

Din il-liġi titkellem fuq il-proċeduri li jridu jintużaw meta jsir is-self u kif isir is-self.

L-Onor.

Anġlu Farrugia, li għadu kemm spiċċa d- diskors tiegħu, għoġbu joqgħod jagħmel il-paraguni bejn ir-ratings li jagħtu diversi aġenziji internazzjonali, fosthom Moody's, u appella lill-Ministru Dalli biex ma jneħħix is-sinking funds għas-self lokali għaliex dawn huma mezz ta' serħan tal-moħħ għal min irid jislef flus lill- gvern.

Kien hawn min ukoll ħa din l-okkażjoni biex minflok jitkellem fuq il-liġi nnifisha tkellem fuq dak li ried.

Għalhekk huwa importanti li nispjegaw x'inhi r-raġuni li dan il-gvern f'dan il-mument qed iressaq din il-liġi biex proprju jneħħi s-sinking funds għas-self lokali.

Irridu noqogħdu attenti li ma nagħtux xi impressjoni li għax qed insemmu s-sinking funds qed negħrqu jew li qegħdin f'xi sitwazzjoni diżastruża.

Il-gvern xorta se jibqa' jieħu l-prekawzjonijiet kollha neċessarji biex proprju jerġa' jħallas lura d-dejn li jkun għamel.

Irridu nifhmu li qegħdin nitkellmu dwar emendi fil-proċeduri ta' kif kienet maħsuba l-liġi s'issa, li l-aħħar li kienet emendata kien fl-1991.

Dawn il-proċeduri jirregolaw il-mod ta' kif il-gvern irid jirregola ruħu meta jasal biex jissellef u kif ukoll meta jasal biex iħallas lura d-dejn tiegħu.

Fil-fatt dan il-gvern fl-ewwel sitt xhur tiegħu qiegħed jemenda liġi bl-iskop inkunu iktar prattiċi u nieħdu iktar valur mill-flus li jkollna.

Pero' bħas-soltu dan id-dibattitu qed jieħu żvolta oħra u minflok l-oppożizzjoni qed tikkritika dak li qed jiġi ssuġġerit f'din il-liġi, qiegħda titkellem b'mod li tkun ċerta li tkompli tibgħat ċerti messaġġi li jkomplu jgħarrqu s- sitwazzjoni ekonomika ta' pajjiżna.

Wieħed jista' jgħid li l-intenzjoni ta' l-oppożizzjoni f'din id-diskussjoni m'hijiex li tiddiskuti s- sitwazzjoni ekonomika ta' pajjiżna imma li tara kif jinħela l-iżjed żmien possibbli ħalli l-ministru tal-finanzi jdum jistenna ftit ġranet oħra sakemm din il-liġi tgħaddi minn din il-Kamra.

Sur President, meta nħares lejn iż-żewġ naħat inħobb nimmaġina li qisna qed nilagħbu logħba bil-ballun li f'dan il-każ hija l-ekonomija ta' pajjiżna, pero' r-referee m'huwiex l-iSpeaker iżda huwa l-poplu Malti għaliex hawnhekk kemm-il darba nżeffnuh fin-nofs meta u kif jaqblilna u ħafna drabi l-poplu huwa wieħed għall-oppożżizzjoni u jkun ieħor għall- gvern.

Pero' huwa l-poplu li dejjem jispiċċa jħallas għad-deċiżjonijiet li nieħdu aħna f'din il-Kamra.

Għalhekk issa wasal il-waqt li nitkellmu b'mod ċar ħalli l-poplu jkun jista' jifhem min hu l-iżjed responsabbli fil- mod kif juża flusu bl-aħjar mod possibbli u l-poplu jrid jiddeċiedi jekk dan id-diskors dwar xi proċeduri li jridu jintużaw biex il-gvern iħallas lura l-flus li jkun issellef lokalment - m'aħniex qed nitkellmu fuq self barrani - jagħmilx sens.

Għalhekk jien nistaqsi: Għandna nibqgħu bil- proċeduri li ilna nużaw mill-1991?

M'aħniex kapaċi niddiskutu t-tibdil meħtieġ biex mill-flus li jkollu f'idejh l-gvern nieħdu l-aħjar li nistgħu?

Din hija liġi li qed tiddeċiedi fuq kwestjoni ta' valur.

Illum il- ġurnata għandna għalfejn napplikaw is-sinking funds għal self lokali?

Permezz tal-liġi ta' l-1991, il-gvern kien ħaseb biex ikollu sinking funds, li kif spjega tajjeb l-ministru tal-finanzi xebbaħhom ma' karus li fih il- gvern ifaddal biex imbagħad iħallas lura d-dejn li jkun għamel.

Dwar dan l-għaġeb kollu qegħdin nagħmlu dan il-ħin twil niddibattu!

Illum il- ġurnata għandna għalfejn ikollna karus għas-self lokali li fih il-gvern jibda jfaddal ta' kull sena biex isib il-flus lesti meta jagħlaqlu ż- żmien biex iħallas lura d-dejn li jkun għamel?

Meta wieħed jirraġuna b'mod normali jew għall-fini ta' negozju nistgħu ngħidu li dan huwa l- aħjar metodu u jagħmel sens wkoll għaliex dak li jkun ikun jaf li ssellef ammont ta' flus u jaf li sena wara oħra jrid jibda jiġbor lura dawk il- flus biex iħallashom lura.

Iżda fil-prattika dan m'huwiex il-mod ta' kif jaħdmu ħafna gvernijiet.

Illum il-ġurnata ħafna gvernijiet minflok joqogħdu jfaddlu biex ikollhom ċertu ammont f'dak il-karus, jiddeċiedu li jibqgħu jużaw dawk il-flus il-ħin kollu u, per eżempju, jekk ikunu stocks jew flus li jkunu mislufa għal ħames snin, minflok joqogħdu jitfgħu 2% ta' dawk il-flus bħala imgħaxijiet fil-karus biex imbagħad iħallsuhom lura, jiddeċiedu li jagħmlu użu minnhom.

Filwaqt li għall-fini ta' negozju tista' tagħmel sens li dak li tissellef tibda tfaddlu biex terġa' tħallsu lura, ħafna huma l-gvernijiet li jsibu li dan ma jagħmilx sens fil-prattika għaliex ma jkunux iridu li jkollhom dak l-ammont ta' flus li xi drabi jispiċċa li jkun żgħir wisq meta jiġu biex iħallsu lura u jsibu li jkunu faddluh ta' xejn għaliex ikollhom jerġgħu jisssellfu biex iħallsu lura d- dejn.

Min qed jismagħna malajr jista' jaħseb li jekk illum il-ġurnata qed issellef il-flus lill-gvern u dan m'huwiex qed jieħu ħsieb li jerġa' jiġbor il-flus biex iħallsu lura, jista' jasal f'sitwazzjoni li l-gvern ma jkollux flus biex iħallsu lura!

Imma fil-prattika ma jiġrix hekk.

Huwa importanti li noqogħdu attenti għaliex fil-prattika jiġri - u din ġrat anke f'pajjiżna - li meta l-gvern jiġi biex joħroġ il-flus li jkun idejjen, irid joħroġ ammont ikbar li xi kultant ma jkollux f'idejh - ħafna drabi ma kellux - u jrid jerġa' jissellef fuq dak il-kont biex iħallas id-dejn li jkollu.

Kif spjega l-ministru tal-finanzi fl-ewwel intervent tiegħu, minkejja li l-istess liġi ta' l-1991 ħolqot dawn is-sinking funds u kompliet issaħħaħ din il-prattika kemm għas-self lokali u kif ukoll għas- self barrani - għax għal dak iż-żmien kien metodu tajjeb - illum il-ġurnata meta tħares lura lejn is-snin issib li fil-prattika tista' tgħaddi mingħajr il-proċedura li jkollok karus għas-self lokali għaliex meta l-gvern jiġi biex jifdi d-dejn li jkun għamel, ikun jaqbillu li jerġa' jissellef l- istess ammont mingħand il-poplu.

F'kelma waħda kull gvern li kellna - din m'hijiex kwestjoni ta' Partit Laburista jew Partit Nazzjonalista - rari ħaseb biex ifaddal il-flus ħalli jifdi d-dejn li jkollu.

Din hija l- prattika li tintuża u għalhekk ħadd m'għandu għalfejn jinkwieta jew jaraha daqshekk bi kbira għaliex meta l-Partit Laburista kien fil- gvernħadem bl-istess mod.

Din m'hijiex kwestjoni ta' serħan il-moħħ imma hija kwestjoni li min se jsellef lill-gvern dejjem se jkollu moħħu mistrieħ li se jerġa' jirċievi lura l-flus u allura meta nitkellmu fuq serħan il- moħħ ma nibdewx naraw il-passjoni qabel ma tasal għaliex għad baqgħalha ftit tal-ġranet mhux ħażin!

Sur President, l-emenda tgħid li meta l-gvern jiġi biex jissellef flus mil-lokal m'għandux għalfejn jibqa' bil-proċedura li joħloq sinking fund imma din il-proċedura tal-karus il-gvern huwa marbut li jibqa' iżommha meta jiġi biex jagħmel self minn barra.

U qed nbiddel il-kelma "sinking fund" għall-kelma "karus" biex inkunu nistgħu niftehmu aħjar ħalli ħadd ma jaħseb li qegħdin nitkellmu fuq xi salvauomo għalkemm din il-liġi hija salvauomo, għaliex turi li issa għandna gvern li verament kapaċi jimmanniġja ħwejġu b'mod serju biex jieħu l-aħjar valur tal-flus li jkollu f'idejh.

Din hija liġi ta' għaqal u ta' għażliet dwar kif u meta jaqbel li nfaddlu dak li rridu nħallsu lura u qed nitkellmu fuq kambjament fil-metodu tal-ħlas lura tad-dejn, kif u meta għandu jsir id-dejn.

Pero' qegħdin ngħidu wkoll li dak li huwa prattiku fil-ħlas lura tad-dejn lokali ma japplikax għall-ħlas tad-dejn barrani għaliex id-dejn barrani jrid jitħallas lura f'munita barranija u allura jkun jaqbillek li tfaddal dawk l-istess flus fl-istess munita għaliex meta tiġi biex tħallas lura jista' jkun hemm differenza fil-kambju u allura jista' jkollok telf.

Kieku l- affarijiet mexjin kif suppost f'dan il-parlament, kieku liġi bħal din ma kellhiex għaliex tqajjem dan il-plejtu kollu u d-diskussjoni tinfirex fuq mitt suġġett, għaliex saħansitra smajna min jitkellem anke fuq iċ-ċanga!

Din il-liġi li tirrigwarda l-finanzi tal-gvern għandha x'taqsam mal-mod ta' kif il-gvern iħaddem bl-aħjar mod l-flus li jissellef u għalhekk jagħmel sens li nitkellmu wkoll fuq il-qagħda finanzjarja.

Naħseb li l-oppożizzjoni qed tagħmlilna pjaċir li toqgħod titkellem fuq il-qagħda finanzjarja għaliex iżjed ma jgħidu iżjed qegħdin nirrealizzaw kemm huwa importanti li l-poplu jibqa' jaħdem mal-gvern, insiru iżjed ħaġa waħda u jkompli jsellef lill-gvern tal-ġurnata.

Pero' rridu noqogħdu attenti x'qed tgħid illum il-ġurnata l-oppożizzjoni li sa ftit xhur ilu kienet fil-gvern.

Skond l-Onor.

Anglu Farrugia fl-aħħar elezzjoni tilef il- poplu pero' maż-żmien naraw jekk il-poplu rebaħx jew tilifx fl-elezzjoni ta' sitt xhur ilu.

Jekk hemm xi ħaġa li verament il-poplu jeħtieġ li jirbaħ minn din l-elezzjoni hija li naraw li l-affarijiet nagħmluhom iżjed flimkien iktar minn qatt qabel għaliex l-esiġenzi ta' l-ekonomija preżenti jitolbu li nkunu iktar ħaġa waħda milli qatt konna qabel.

Pajjiżna qiegħed f'salib it-toroq u qiegħed fi stat li jagħmel il-bidliet meħtieġa.

L-oppożizzjoni talbet li tiġi diskussa l-qagħda finanzjarja tal-pajjiż f'dan il-parlament u saħansitra riedet tressaq mozzjoni li titlob li tkun diskussa din il-materja għaliex f'daqqa waħda wara sitt xhur li ilhom fl- oppożizzjoni bdew jippreokkupaw ruħhom għall-qagħda finanzjarja ta' pajjiżna!.

Meta kienu fil-gvern, kollox kien sejjer tajjeb!

Ma rridux ninsew li fis-sentejn li għamlu fil-gvern- u nixtieq li min iqum f'isem l- oppożizzjoni ifakkar minn xiex konna għaddejjin f'dawk is-sentejn - ħadu l- ekonomija ta' pajjiżna lura għal żmien Mose' meta kienu jimxu fuq sistema ta' tpartit.

Kif tela' l-Partit Laburista fil-gvern l-ewwel li m'għamel il- poplu kien li ħeba flusu u wera biċ-ċar li m'għandux fiduċja fil- gvernLaburista għaliex mill-oppożizzjoni kien jitkellem mod u kif tela' fil- gvernbeda jitkellem mod ieħor.

Fil-fatt fi żmienhom dawk il-kuntratturi li riedu jibqgħu fix-xogħol kellhom jirrispondu għat-tpartit għaliex kieku ma kenux jibqgħu iżjed fix-xogħol.

Il-Partit Laburista kien wiegħed ukoll li kif jitla' fil-gvernkien se jneħħi l-VAT pero' dam iktar minn sitt xhur biex neħħiha għaliex ma kienx jaf x'se jagħmel.

U llum jiġu hawnhekk u jxerrdu d-dmugħ tal-kukkudrilli!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mangion min- naħa l-oħra qed jgħidli dmugħ tal-gremxul!

Jien noqgħod għal din il- korrezzjoni u ngħid li jxerrdu dmugħ tal-gremxul għaliex mingħajr ma noffendi lill-gremxul kukkudrill fih ftit preġju!

Fejn tista' tasal iżjed meta tisma' lill-ex-ministru ta' l-Agrikoltura u sajd jikkritika lill- Gvern Nazzjonalista li fil-bini ta' l-ajruport internazzjonali ma ħax ħsieb biex jagħmel underground parking facilities!

L-Onor.

Noel Farrugia ftaħar ukoll li l-Gvern Laburista għamel il-proġett ta' Buġibba u ta' Wied il-Għajn, meta suppost dan ix-xogħol sar mill-kunsill lokali.

Kellna gvern li ried iqajjem l-ekonomija tal-pajjiż billi jieħu xogħol il- kunsilli lokali!

U jekk m'iniex sejjer żball - fil-każ jikkoreġini l-Onor.

Mangion - fl-ewwel proġett li għamel nefaq Lm1 miljun iktar min-nefqa prevista.

ONOR.

CHARLES MANGION: Qed nalludi għall-proġett ta' Buġibba.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Skond il-kontijiet tal-gvern, intnefqu Lm1 miljun iktar minn dak li kien previst fuq il-proġett ta' Buġibba.

Barra minn hekk, kien hemm ħafna taħwid fil-permessi ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar għax dak il-proġett sar mingħajr il-permessi meħtieġa.

Jekk l-awtorita' ta' l-ippjanar qatt ma kienet irsistiet qabel, dak inhar tgħidx kemm ħabirket biex toħroġ il-permess!

ONOR.

CHARLES MANGION: Imma inti qed tgħid li l-proġett ta' Buġibba kienet inizjattiva żbaljata jew ħażina?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Dak iż-żmien jien kont il-kelliemi għall-kunsilli lokali min-naħa ta' l-oppożizzjoni u kont għidt li għalkemm dak il-proġett kien bżonjuż, ma kellux jieħdu l-gvern ċentrali għax kien xogħol il- kunsilli lokali.

U huwa tajjeb li nitkellmu fuq dawn l-affarijiet proprju ftit tal-ġranet qabel ma jkollna l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Il- gvernLaburista beda juri li m'għandux fiduċja fiċ-ċittadin li suppost għalih kien jiġi l-ewwel meta beda jieħu xogħol il-kunsilli lokali.

ONOR.

CHARLES MANGION: Jien rari ninterrompi pero' ma nixtieqx li l- Kamra tiġi mmiżlijdjata għaliex ix-xogħol li sar f'Buġibba kien ta' natura infrastrutturali li huwa beyond ir-responsabbiltajiet tal-kunsilli lokali.

Dan huwa mniżżel fil-liġi ta' l-1993 dwar il-kunsilli lokali u safejn naf jien sal-lum din il-liġi għadha ma ġietx emendata.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Dan il-proġett kien jikkonsisti f'xogħol ta' pavimentar ta' bankini u minflok ma l-Gvern Laburista tah lill-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar u allokalu tant flus biex ikun jista' jwettqu, waqqaf il-Bugibba action committee - li l-membri tiegħu kienu lukandiera u negozjanti tal-post - u ħadu f'idejh bħala gvern ċentrali, u lis-sindku minflok poġġewh chairman ta' dak il-kumitat - u dan juri n-nuqqas ta' stima li l-Gvern Laburista kellu lejn il-gvernlokali - poġġewh bħala wieħed mill- membri ta' dak il-kumitat.

Barra minn hekk, il-gvernLaburista spiċċa ried jifred ir-responsabbilta' ta' l-upkeep ta' l-istess proġett għal dak li għandu x'jaqsam ma' San Pawl il-Baħar u għal dak li għandu x'jaqsam mal- Qawra.

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor.

Mangion irid iqajjem xi point of explanation biex ikompli jippreċiża jien ma nsib l-ebda diffikulta' pero' jekk ifittex id-dibattiti li konna nagħmlu jsib li dak li qed ngħid huwa minnu.

ONOR.

CHARLES MANGION: Fil-fatt saru diversi laqgħat mal-kunsill lokali ta' San Pawl il-Baħar biex naslu għal arranġament biex huma jkollhom is- support neċessarju mill-gvern ċentrali għall-maintenance estensiva ta' proġett ta' din l-entita'.

Din kienet id-diskussjoni kollha li kienet għaddejja.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Dan kien il-mod ta' kif kien jirraġuna l-Gvern Laburista.

Dawk kollha li qegħdin jisimgħuna qed jingħataw prova ta' kemm il-gvernLaburista kienet tieklu qalbu għall-ġid ta' l-affarijiet li kien jagħmel u kien isib kull skuża possibbli biex iwarrab min-nofs il- kunsilli lokali ħalli jieħu f'idejh ir-riedni tad-deċiżjonijiet.

Sur President, l-Onor.

Leo Brincat qal li din il-liġi se ddaħħal kultura żbaljata li tinkoraġixxi self bla rażan u kompla jgħid li se tgħabbi lill- poplu b'piżijiet kbar.

Imbagħad semma d-dejn bla rażan li għamel il- Partit Nazzjonalista fil-gvernpero' l-Onor.

Leo Brincat, li kien ukoll ministru tal-finanzi, nesa jgħid li fi żmien sentejn il-gvernLaburista ssellef Lm320 miljun, iżjed milli kien issellef il-gvernNazzjonalista f'disa' snin.

Huwa veru każ li llum l-oppożizzjoni qed ixxerred d-dmugħ tal-gremxul.

L-Onor.

Leo Brincat qal ukoll li meta tissellef mingħajr ma jkollok sinking funds tkun qed turi li ma jkollok l-ebda arranġament biex dawk il-flus tħallashom lura.

L-uniku investiment li sar mill-Gvern Laburista bis-self ta' Lm320 miljun kien il-proġett ta' Buġibba u ta' Wied il-Għajn.

Mentri f'disa' snin Gvern Nazzjonalista ħaddem is-self li għamel u nvesta dak il-kapital f'ħafna proġetti ġodda, fosthom fil-proġett ta' l- ajruport internazzjonali tagħna.

Sur President, bħalissa l-oppożizzjoni għaddejja minn fażi fejn qed teħodha qatta' bla ħabel u tagħmel attakki ppjanati kontra s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, kemm waqt id-dibattiti li jkollna hawn ġew u kif ukoll waqt l-aġġornament.

(Interruzzjonijiet) Jien naħseb li meta l-poplu Malti jasal biex jagħmel l-għażliet tiegħu se nkunu tajnih l-informazzjoni kollha meħtieġa!

Pero' jien stagħġibt kif il-Kap ta' l-Oppożizzjoni wara l- laqgħa li kellu ma' sħabu tal-partiti soċjalisti fl-Unjoni Ewropea, fejn iddiskutew il-progress li qiegħed isir, ġie ħerqan biex jgħid li Malta m'għandhiex tidħol fl-Unjoni Ewropea qabel nikkalkolaw x'se jkun l-impatt soċjali fuq pajjiżna.

Meta l-Onor.

Sant għolla t-tariffi tad-dawl u l-ilma qagħad jikkalkola x'se jkun l-impatt soċjali?

U jekk għall-argument ma nidħlux fl-Unjoni Ewropea, se naraw x'se jkun l-impatt soċjali?

Il-Partit Laburista fil-gvernried jibqa' fuq l-għatba għaliex ried jagħżel it-triq ta' żona ta' kummerċ ħieles.

L-Onor.

Noel Farrugia qal li ma jistax jifhem għaliex issir din il-kritika kontra l-Onor.

Alfred Sant.

Jien ngħidlu li jekk titkellem fuq l-Onor.

Alfred Sant tkun qed titkellem fuq xi ħadd li huwa differenti mill-Partit Laburista u mill-gruppi kollha soċjalisti fl-Unjoni Ewropea għaliex meta jiġi jitkellem hawnhekk b'dak il- mod ikun l-iżjed wieħed f'minoranza.

Fil-fatt f'dokument li kien ħareġ fil-11 ta' Marzu, 1998 - id-dokument li ħarġu fl-aħħar laqgħa m'għandix - dwar dak li qablu fuqu l-mexxejja ta' l-European socialist parties insibu sentenza li tgħid li "The ESP parties and governments want more than a European free trade zone.

Pero' l-Partit Soċjalista Malti ta' l-Onor.

Alfred Sant huwa differenti mis-soċjalisti kollha ta' l-Unjoni Ewropea u qed jirraġuna mod ieħor għaliex skond dan il-partit pajjiżna għadu m'huwiex preparat biex jissieħeb fl-Unjoni Ewropea għax dak inhar li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni ġie lura mil-laqgħa li kellu barra minn Malta, ġie hawnhekk u għamel diskors twil biex jibgħat messaġġ lil sħabu l-partiti soċjalisti li jrid ikun jaf x'se jkun l-impatt soċjali qabel ma nidħlu fl-Unjoni Ewropea.

Inutli li joqogħdu jbeżżgħu li bi sħubija sħiħa se jiġu l-barranin għaliex bi free trade zone aħna konna nibqgħu fuq l-għatba ta' l-Unjoni Ewropea u l- barranin setgħu jibqgħu f'darhom u jkollhom aċċessibbilta' għas-swieq tagħna minn pajjiżhom, b'kondizzjonijiet aħjar mill-istess negozjanti Maltin.

Naħseb li l-Partit Laburista nesa li bi free trade zone il- prezzijiet tal-prodotti magħmula Malta kienu jogħlew għax l-Unjoni Ewropea kienet tiddettalhom biex iżidu t-taxxa ħalli l-prodotti maħdumin lokalment ikollhom l-istess taxxa bħall-prodotti importati.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru għall- Politika Soċjali jressaq l-Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 9 ta' Marzu, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru. 2) - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru. 3) - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2) – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sekwestru u l-Kustodja ta' Minuri - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

THE DEPUTY SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Gonzi.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, jidhirli li huwa xieraq li llum li mad-dinja kollha u anke f'pajjiżna qed ikun ċelebrat Jum il-Mara, nagħtu tislima xierqa lill-mara Maltija minn dan il-parlament.

Għalhekk tajjeb li nieħdu din l-okkażjoni biex nirriflettu ftit xi tfisser din il-ġurnata u nagħtu ħarsa 'l quddiem ta' kif nixtiequ li jiżviluppaw l-affarijiet.

Kumment li sarli dalgħodu stess minn diversi nisa li ltqajt magħhom fl- attivitajiet li saru f'din il-ġurnata kien li kellna bżonn naslu f'sitwazzjoni fejn Jum il-Mara ma jkollux għalfejn jiġi ċċelebrat f'ġurnata partikolari għaliex dan il-ġurnata tibda u tgħaddi qisu qatt ma ġara xejn imma jum il-mara għandu jkun apprezzat u pprattikat matul is-sena kollha.

Naħseb li dan il-kumment huwa validu mhux biss għal pajjiżna imma għad-dinja kollha.

Pero' jibqa' l-fatt li sakemm naslu f'sitwazzjoni fejn is-soċjeta' tkun żviluppat b'mod u manjiera li l-mara jkollha l-post li jixirqilha, ikun tajjeb li darba f'sena jkun hemm ġurnata li fiha l- pajjiż kollu jkollu l-opportunita' li jirrifletti x'qegħdin nipprovaw nagħmlu biex inġibu 'l quddiem il-mara fis-soċjeta'.

U dan li se nipprova nagħmel fil-ftit minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi.

L-ewwelnett nixtieq li f'din il-ġurnata l-Parlament Malti jsellem lin- nisa kollha fis-soċjeta' tagħna għaliex in-nisa minn dejjem kienu, għadhom u jibqgħu parti integrali mis-soċjeta' tagħna.

Bl-ebda mod ma tista' titkellem fuq soċjeta' jekk ikun hemm xi parti minnha li b'xi mod jew ieħor tkun qed titħalla barra, tingħata l-ġenb jew ma tkunx qed tingħata l- opportunita' li tiżviluppa ruħha.

Irrid nibda billi nsellem lin-nisa kollha fl-oqsma kollha tal-ħajja.

Naturalment meta jien qed nitkellem fl- ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, irrid bilfors nirrikonoxxi li f'din il-Kamra għandna rappreżentanti denji tan-nisa - mhux daqskemm nixtiequ bħala pajjiż - u rrid nibda billi nsellem lilhom mhux biss bħala individwi imma għaliex huma stess huma prova li l-mara Maltija tista' tipparteċipa fil- ħajja politika u tagħti s-sehem tagħha fid-deċiżjonijiet li jittieħdu wara d-dibattiti li jkunu qed isiru f'din l-ogħla istituzzjoni.

B'dan il- mod il-mara tkun esprimiet l-opinjoni tagħha u tat kontribut assolutament kruċjali għad-deċiżjonijiet li jkunu qegħdin jittieħdu.

Bla dubju ta' xejn nagħmlu żball - u fil-fatt dan l-iżball diġa' sar fis-snin l-imgħoddija - jekk nieħdu d-deċiżjonijiet wara li nkunu kkonsidrajna l-argumenti kollha li jistgħu jsiru mingħajr ma nieħdu in konsiderazzjoni l-perspettiva tal- mara fis-soċjeta'.

Għalhekk irrid insellem lis-sitt deputati nisa miż-żewġ naħat tal-Kamra li jirrappreżentaw lin-nisa fis-soċjeta' tagħna f'din l- ogħla istituzzjoni u nirringrazzjahom f'isem dan il-parlament għax-xogħol, għall-impenn u għas-sagrifiċċju li qegħdin jagħmlu - u dan ma jgħoddx biss għad-deputati nisa imma għal kull deputat li jiġi magħżul mill-poplu biex jirrappreżentah f'din l-istituzzjoni - għaliex qegħdin jaqdu funzjoni importanti f'dan il-parlament u huma xhieda ħajja li huwa possibbli li fis- soċjeta' tagħna l-mara Maltija ssib postha kif jixirqilha mingħajr ma tingħata ebda vantaġġ, mingħajr ma tingħata ebda preferenza u mingħajr ma noqogħdu nirriservawlha xi siġġu fit-tarf ta' din il-Kamra qisna qed nagħmlulha xi pjaċir.

Dawn is-sitt deputati nisa rnexxielhom ikunu eletti f'dan il-parlament, irnexxielhom jirbħu l-fiduċja tal-poplu bħala rappreżentanti denji u wħud minnhom miż-żewġ naħat tal-Kamra qegħdin jokkupaw karigi ta' responsabbilta'.

Apparti li għandna ministru mara fuq in-naħa tal-gvern, għandna wkoll żewġ chairpersons ta' kumitati permanenti f'dan il-parlament, li huma l-Onor.

Helen D'Amato li hija c-chairperson tal-kumitat permanenti għall-affarijiet soċjali u l-Onor.

Dolores Cristina li tippresjedi l-kumitat permamenti għall-affarijiet barranin, flimkien mat-tliet kelliema min-naħa ta' l-oppożizzjoni li huma wkoll kelliema ewlenin fuq xi settur partikolari.

Aħna nirrikonoxxu s-sehem li qegħdin jagħtu u nirringrazzjawhom ukoll.

Naturalment ma jistax jonqos li nsellem lil dawk in-nisa li rnexxielhom jirrappreżentaw parti mill-poplu tagħna fil-livell tal-kunsilli lokali.

Bħalissa qegħdin fl-aħħar ftit ġranet qabel l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali li se jsiru nhar is-Sibt li ġej u nafu li f'pajjiżna għandna numru sostanzjali ta' kunsilliera u ta' sindki nisa, u fid-dawl ta' dawn l- elezzjonijiet li ġejjin se jkollna numru ta' kandidati nisa li kollha kemm huma għal darba oħra qegħdin juru li pajjiżna qiegħed dejjem jiftaħ l- opportunitajiet biex il-mara tkun tista' tiżviluppa l-potenzjal kollu tagħha, mhux biss għall-ġid tagħha personali - u dan inħobb nenfasizzah u nibqa' nenfasizzah għaliex jidher li huwa kruċjali - imma għall-ġid tas- soċjeta' kollha kemm hi.

Is-soċjeta' tagħna għandha x'tirbaħ jekk tagħti opportunitajiet sħaħ lil kull min jifforma parti minnha biex jiżviluppa ruħu.

Sur President, irrid insellem ukoll lil dawk in-nisa kollha li rnexxielhom jilħqu suċċess fil-karriera tagħhom, fuq il-post tax-xogħol tagħhom, fil-kummerċ, fl-industrija u fil-fabbriki tagħna.

Bis-sehem tagħhom dawn in-nisa kollha qegħdin jagħtu daqqa t'id biex l-ekonomija ta' pajjiżna timxi 'l quddiem u l-kontribut tagħhom huwa assolutament kruċjali għal pajjiżna.

Anzi nasal biex ngħid li dan il-kontribut hemm bżonn li jikber iżjed u hemm bżonn li naħdmu biex dawn it-talenti f'pajjiżna ma jkunux moħbija.

Dan jista' jsir billi niftħu dejjem iżjed l- opportunitajiet ta' xogħol għal dawk in-nisa li jkunu jixtiequ jidħlu fid- dinja tax-xogħol ħalli jikkontribwixxu għall-iżvilupp tagħhom infushom u għall-iżvilupp tal-pajjiż.

Sur President, ma jistax ma nsellimx ukoll b'mod speċjali lil dawk in- nisa li ħadu d-deċiżjoni li jiddedikaw ruħhom għall-familji tagħhom u għat- trobbija tat-tfal.

Kulħadd jaf kemm dik iċ-ċellola li aħna nsejħulha l- familja hija importanti għas-soċjeta' Maltija.

Għalina l-Maltija l-familja hija speċjali għaliex hija l-pern ta' kollox u żgur li meta nsemmu l- familja, il-figura tal-mara u b'mod partikolari l-figura ta' l-omm tilgħab parti importanti.

Issa nixtieq nagħmel ftit kummenti dwar fejn wasalna f'pajjiżna f'dan il-qasam.

Jien naħseb li jekk nieqfu nirriflettu b'mod oġġettiv nirrealizzaw li kemm Gvern Nazzjonalista u kif ukoll Gvern Laburista tul dawn l-aħħar 15-il sena wrew impenn qawwi biex jagħmlu l-bidliet kbar li kien hemm bżonn isiru f'pajjiżna fil-mentalita' u fil-kultura tagħna.

Irridu nammettu li sa ftit snin ilu l-kultura tagħna kienet twarrab lill-mara fil-ġenb u għalkemm kienet tirrikonoxxi d-dinjita' tagħha ma kenitx tħalliha tiżviluppa l-potenzjal kollu tagħha u kienet taħseb biss fiha bħala l-mara tad-dar.

Fil-fatt kellu jsir sforz kbir biex f'temp ta' bejn għaxra u 15- il sena jkun hemm din il-bidla kulturali li tirrikonoxxi li l-mara tirrappreżenta potenzjal, li hija parti importanti mir-riżors uman tagħna u ma nistgħux naffordjaw nitilfu dak il-potenzjal.

Għalhekk bejn l-1987 u l-1988 beda l-proċess biex issir il-bidla li kien hemm bżonn pero' bħalma jiġri f'ħafna każijiet, jekk ma tisforzax il-bidla bil-liġijiet, il-bidla ma sseħħx.

Huwa veru li billi tbiddel il-liġijiet ma tkun akkwistajt xejn pero' malli tpoġġi l-giljottina fuq ras dak li jkun bis- sewwa jew bid-dnewwa, ikollu joqgħod għar-regola.

Sur President, irrid nirrikonoxxi llum kemm kienu kuraġġużi dawk li ħadu d-deċiżjonijiet fl-1987/88 li kienu ġabu bidliet radikali fil-liġijiet tagħna b'mod partikolari l-bidla li saret fil-Kostituzzjoni fejn għall- ewwel darba fl-istorja tagħna daħlet il-kwalifika li ma tistax tiddiskrimina, la abbażi tar-reliġjon, la abbażi ta' fehma politika u lanqas abbażi ta' sess.

Dalgħodu l-Prim Ministru f'laqgħa li kellu f'Kastilja mal-kummissjoni għall-avvanz tal-mara enfasizza punt li tajjeb li nirrepetuh.

Huwa qal li meta kienet saret il-Kostituzzjoni oriġinarjament fl-1964, il-kwalifika li ma tistax tagħmel diskriminazzjoni abbażi ta' sess kienet tħalliet barra apposta għaliex dak iż-żmien f'pajjiżna kellna liġijiet li kienu jgħidu li jekk mara tibda taħdem u tiżżewweġ, allura jkollha titlaq minn fuq il-post tax-xogħol.

Din il- kwalifika kienet tħalliet barra mill-Kostituzzjoni ta' l-1964 għaliex dak iż-żmien min kien responsabbli qal li kienet bidla kbira wisq u pajjiżna kien għad irid jiżviluppa biex din it-tip ta' diskriminazzjoni ma ssirx u biex il-mara tiġi ugwali daqs ir-raġel.

Fil-fatt kellhom jgħaddu s-snin sakemm fl-1988 beda l-proċess sabiex tinbidel il-Kostituzzjoni u jinbidlu l-liġijiet u fis-snin li għaddew għamilna kambjamenti kbar tant li llum nistgħu nħarsu lura b'sodisfazzjon u ngħidu li l-parti l-kbira tal-liġijiet f'pajjiżna ma jiddiskriminawx bejn il-mara u r-raġel.

Irrid ngħid li għadna ma lħaqniex il-perfezzjoni u għad fadlilna liġijiet li għad iridu jiġu rfinuti biex ma jagħmlux diskriminazzjoni bejn il-mara u r-raġel pero' żgur li għandna nħarsu lura b'sodisfazzjon għaliex il-bidliet li għamilna fil-liġijiet tagħna ġabu wkoll bidla kulturali f'pajjiżna.

Naħseb li llum lkoll kemm aħna bħala Maltin nistgħu ngħidu b'sodisfazzjon li s-soċjeta' tagħna saret taċċetta ħafna iżjed il-fatt li mara għandha l-potenzjal tagħha, għandha x'toffri lill-pajjiż u li l-pajjiż jitlef jekk hu jagħlaq il-bibien u l-opportunitajiet għall-mara f'pajjiżna.

Pero' nista' ngħid li filwaqt li mxejna f'din it-triq illum wasalna f'mument kritiku dwar x'inhu l-pass li jmiss biex inkomplu f'din it-triq li qabad pajjiżna u li tant bbenefika minnu.

Jiena naħseb li jekk noqogħdu nirriflettu ftit mill-ewwel nindunaw li dak kollu li għamilna s'issa, tajjeb kemm hu tajjeb, kien il-minimum li stajna nagħmlu.

Ħalli nispjega ruħi, Sur President.

Jien naħseb li meta tgħid li ma tistax tiddiskrimina fil-konfront ta' persuna għax hi mara tkun qed tgħid xi ħaġa ovvja għaliex ma tista' tiddiskrimina kontra ħadd għall-ebda raġuni.

Għalkemm huwa tajjeb li ngħidu li llum wasalna f'sitwazzjoni fejn m'għandniex niddiskriminaw fil-konfront tal-mara u li l-mara għandu jkollha drittijiet ugwali daqs ir-raġel, irridu nammettu li dan huwa biss il-bidu u l-minimum li pajjiżna jista' joffri.

Allura x'inhu l-pass li jmiss?

Jien inħoss li la llum f'pajjiżna wasalna f'sitwazzjoni li qed nirrikonoxxu li sehem il-mara fis-soċjeta' tagħna huwa kruċjali u qed nagħrfu li din hija riżorsa umana li pajjiżna ma jistax jitlifha, allura l- pass li jmiss huwa li fid-deċiżjonijiet kollha li nkunu qegħdin nieħdu, nagħmlu evalwazzjoni u eżami ta' kif dawk id-deċiżjonijiet se jolqtu kemm lill-irġiel u kif ukoll lin-nisa f'pajjiżna.

Din il-kwestjoni hija differenti minn drittijiet ugwali u minn opportunitajiet indaqs.

Dan huwa pass ieħor 'il quddiem li jfisser li min qiegħed jieħu l-inizjattivi u min qiegħed jiddeċiedi f'pajjiżna, irid jaħseb ftit kif dik id-deċiżjoni se tolqot lill-mara fis-soċjeta' Maltija.

Jien inħoss li dan l-eżerċizzju għandna nagħmluh ukoll f'oqsma oħra bħal, per eżempju, fil-qasam taż- żgħażagħ fejn irridu naraw kif ċerti deċiżjonijiet se jolqtu liż-żgħażagħ f'pajjiżna u kif nistgħu noħolqu opportunitajiet biex liż-żgħażagħ li huma l-leaders futuri ta' pajjiżna nagħtuhom vuċi iktar qawwija u nisimgħu iżjed x'iridu jgħidu.

Wasalna f'din is-sitwazzjoni speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-mara fis-soċjeta' tagħna.

Jien naħseb li issa rridu nibdew nieħdu din it-triq bis-serjeta'.

Sur President, din m'hijiex xi ħaġa ġdida li vvintajniha aħna min-naħa tal-ministeru jew li vvintaha l-gvern, imma hija riflessjoni li ħarġet mill-konferenza internazzjonali li kienet saret Bejing fl-1995 li kienet laqqgħet lin-nisa li kienu ġejjin kważi mid-dinja kollha biex jiddiskutu dawn l-issues.

Waħda mill-konklużjonijiet li kienu waslu għalihom kienet li fid-dinja kollha hemm bżonn li l-gvernijiet u kulmin qiegħed fi stat li jieħu d-deċiżjonijiet, qabel ma jieħu d-deċiżjonijiet - u mhux wara li tkun saret il-froġa għaliex imbagħad ikun diffiċli biex tiġi rranġata d- deċiżjoni - irid jipprova jfassal dik id-deċiżjoni b'mod li joħroġ l-aħjar possibbli tal-poplu kollu li se jintlaqat b'dik id-deċiżjoni; inkluż ovvjament in-nisa.

Il-kelma teknika li qiegħda tintuża llum hija ''mainstreaming''.

Xi tfisser?

Din tfisser li qisek għandek xmara għaddejja li tolqot kulma jiġi fi ħdanha u għalhekk mainstreaming tfisser li tpoġġi l-issues tan-nisa fil-ħsieb tiegħek il-ħin kollu u qabel ma tieħu xi deċiżjoni li jista' jkollha x'taqsam mat-tmexxija ta' dan il- pajjiż jew ma' xi kwalunkwe aspett ieħor, trid teżamina dik id-deċiżjoni u tara kif se tolqot lill-mara fis-soċjeta' tagħna.

Irrid nagħmilha ċara li m'iniex nirriferi biss għal dawk l-affarijiet li mad-daqqa t'għajn jolqtu bilfors lin-nisa għaliex f'dan il-pajjiż għandna ħabta nitkellmu fuq in-nisa meta xi ħaġa nassoċjawha awtomatikament man-nisa.

Per eżempju, malli jissemma l-għoli tal-ħajja, ħafna nies jaraw kif se jassoċjaw l-impatt ta' l-għoli tal-ħajja mal-mara jew malli jissemmew aspetti li għandhom x'jaqsmu mal-familja, mill-ewwel tissemma l-mara.

Jiena qed ngħid li jekk bħalissa qed niddiskutu liġi li għandha x'taqsam ma' l-istocks tal-gvern, għandna neżaminaw jekk b'xi mod jew ieħor din il- liġi jistax ikollha impatt fuq il-qasam tan-nisa.

Jekk aħna qegħdin nitkellmu fuq l-infrastruttura, fuq xi proġetti jew fuq xi sistemi ta' trasport f'pajjiżna, dawn kollha għandna neżaminawhom mill-perspettiva tal- mara Maltija u naraw daqsxejn jekk hemmx konsiderazzjonijiet partikolari għall-mara Maltija minħabba dik l-inizjattiva partikolari.

Fi ftit kliem, dan li jfisser mainstreaming.

Aħna qegħdin ngħidu li f'kull deċiżjoni li nieħdu f'pajjiżna għandna neżaminaw dawn l-affarijiet, anzi rrid immur pass iktar 'il quddiem u ngħid li dan m'għandux ikun biss eżerċizzju tal-gvern.

Fil-fatt il-gvern qed jieħu l-inizjattiva u dalgħodu stess f'laqgħa tal- kabinett ġie diskuss memo biex internament fil-gvern stess ikollna strutturi iktar b'saħħithom li jkunu jistgħu jgħinu lill-ministri, lill- kapijiet tad-dipartimenti tagħna u lill-kapijiet ta' l-aġenzji tagħna biex qabel ma jieħdu d-deċiżjonijiet, jagħmlu assessment u jeżaminaw jekkk hux se jkun hemm xi impatt fuq il-qasam tan-nisa.

Dan l-eżerċizzju qiegħed isir mill-gvern pero' hemm bżonn li jinfirex fuq setturi oħra u jiġi kkoppjat mis-settur privat, mill-organizzazzjonijiet ta' pajjiżna, mill- korpi kostitwiti ta' pajjiżna u anke mill-Knisja stess.

Fi kliem ieħor hemm bżonn li l-kultura sħiħa ta' dan il-pajjiż tidra li waqt li qed tieħu d-deċiżjonijiet tagħmel din l-analisi.

Sur President, din l-analisi tista' tħalli ġid u mhux deni u jkun ta' benefiċċju għall-pajjiż jekk aħna nderru lilna nfusna naħsbu f'dawn il-linji.

Min-naħa tal-gvern, l- intenzjoni tagħna hija li nkunu aħna stess eżempju tajjeb ta' kif għandhom isiru dawn l-affarijiet.

Sur President, wieħed jista' jitkellem fuq diversi suġġetti biex jagħti eżempju ta' kif jista' jsir dan il-mainstreaming.

Pero' l-iktar eżempju li joħroġli bl-iktar mod naturali huwa fil-qasam soċjali.

Issa hawnhekk irridu noqogħdu attenti li meta nitkellmu fuq il-mara Maltija nitkellmu f'sens pożittiv.

Jien nixtieq li nitkellmu fuq x'għandha x'toffri l-mara u kemm huwa riżors uman importanti li l-pajjiż ma jaffordjax jitlef pero' l-fatt jibqa' li f'pajjiżna fejn jidħlu problemi soċjali, issib li l-mara tkun fost l-iktar dgħajfin.

Irridu nirrikonoxxu li dan ma jiġrix biss f'pajjiżna, imma jiġri anke f'pajjiżi oħra.

L-inizjattiva li ħadet l- Unjoni Ewropea biex din is-sena t-tema li għandha x'taqsam ma' Jum il-Mara tkun marbuta mal-vjolenza domestika fiha tifsira.

Dan juri li anke f'pajjiżi oħrajn hemm l-għarfien li l-mara hija dgħajfa f'dak li għandu x'jaqsam ma' vjolenza fil-konfront tagħha.

Issa l-vjolenza tista' tieħu forom differenti u anke f'pajjiżna bdejna nitkellmu fuq dawn l-affarijiet u hemm bżonn li naħdmu u nimpenjaw ruħna biex noħorġu bis-soluzzjonijiet.

Per eżempju, mara tista' ssofri vjolenza fuq il-post tax-xogħol meta b'xi mod jew b'ieħor tkun qed tiġi sfruttata u mqiegħda taħt pressjoni minn min huwa fuqha għaliex hija mara, dak li bl-Ingliż insejħulu harassment.

Din it-tip ta' vjolenza tista' ma tkunx vjolenza fiżika imma vjolenza psikoloġika li tista' tkisser lill-mara, ittellfilha mid-dinjita' tagħha u anke ttellfilha l-karriera u l-opportunitajiet tagħha.

Imbagħad għandek il-problemi ta' dawk in-nisa li minħabba problemi interni fil-familja jispiċċaw vittmi anke ta' swat, dik li nsejħulha l-vjolenza domestika.

Il-fatt li l-Unjoni Ewropea għażlet din it-tema juri li din il-problema tippreokkupa lil kulħadd.

Aħna bħala parlament irridu nimpenjaw ruħna biex insolvu din il-problema u fil-fatt aħna bħala ministeru qed nagħtu importanza kbira lill-qasam tal-vjolenza domestika.

Fil-fatt waħda mill-ewwel deċiżjonijiet li kienu ttieħdu malli nbidel il- gvern f'Settembru li għadda kienet li nżidu n-numru ta' social workers fl- aġenzija ewlenija li għandna f'pajjiżna, is-social welfare development programme, magħrufa bħala l-SWDP.

Din l-aġenzija tispeċjalizza fis- servizzi soċjali u tagħti għajnuna professjonali lil min ikun għaddej minn xi problema soċjali u tgħinu joħroġ minnha.

L-SWDP għandha unit speċjalizzat fuq il-vjolenza domestika u żidna n-numru ta' social workers ma' l-SWDP biex huma jkunu jistgħu jgħinu fix-xogħol li jkun qiegħed isir minn dik l-aġenzija speċjalment fil-qasam tal-vjolenza domestika u kif ukoll fil-qasam ta' l-abbuż mit-tfal.

Fil-fatt għandna ħafna xogħol x'nagħmlu f'dan il-qasam u jien tlabt biex isir eżerċizzju dwar x'inhi l- qagħda bħalissa tas-servizzi li aħna noffru f'pajjiżna għal dak li għandu x'jaqsam mal-vjolenza domestika.

Dalgħodu stess ġie ppreżentat lili rapport li janalizza x'inhi s-sitwazzjoni u nittama li minn hemmhekk inkunu nistgħu nimxu biex infasslu proposti leġislattivi li jkunu jistgħu jitressqu quddiem dan il-Parlament biex din il-problema li teżisti f'pajjiżna nibdew nindirizzawha kif jixraq.

Sur President, irridu naħdmu fuq oqsma oħra li għandhom x'jaqsmu mal- opportunitajiet tan-nisa fid-dinja tax-xogħol.

Jekk il-mara Maltija jkollha l-opportunitajiet li tiżviluppa l-personalita' tagħha, tkun trid taħdem u r-responsabbiltajiet tagħha jippermettulha li tagħmel dan, allura pajjiżna għandu jkollu dawk l-istrutturi u l-miżuri li jgħinuha biex tkun tista' tidħol għal dawk l-opportunitajiet.

F'dan il-każ aħna impenjati li naħdmu biex ikollna dawk li nsejħulhom il-family friendly policies.

Dawn huma miżuri u deċiżjonijiet li jkunu qegħdin jittieħdu biex il-mara tkun tista' tlaħħaq mar-responsabbiltajiet tal-familja u fl-istess ħin tkun tista' tidħol għal dik l-esperjenza fid-dinja tax-xogħol.

Eżempju ta' dawn il-family friendly policies kien proprju l-collective agreement li ġie ffirmat f'Novembru, 1998, bejn il-gvern u s-settur pubbliku fejn daħlu konċetti ġodda li jippermettu lill-mara tieħu dak li jissejjaħ responsibility break.

Dan ma japplikax għall-mara biss, imma jista' jieħdu anke dak l-individwu li jkun irid idur b'xi ħadd fil-familja u allura għal perjodu ta' żmien ikun jista' jaqta' minn fuq il-post tax- xogħol biex jaqdi d-dmirijiet familjari tiegħu.

Dawn huma kollha inizjattivi u hemm ħafna oħrajn li rridu naħdmu fuqhom.

L-iskop ta' dawn l-inizjattivi huwa li naraw li l-mara Maltija tieħu l-post li jixirqilha, li jagħtiha d-dinjita' sħiħa tagħha u li jagħmlilha ġieħ bħala persuna.

Sur President, irridu nżommuha f'moħħna li jekk aħna nagħtu l-ġieħ u d- dinjita' lill-mara Maltija fl-aħħar mill-aħħar inkunu qegħdin nagħtu l-ġieħ u d-dinjita' lis-soċjeta' tagħna.

Il-komunita' tagħna titlef jekk għal xi raġuni jew oħra nħallu persuna waħda mill-komunita' tagħna fil-ġenb u ma nagħtuhiex l-opportunita' li tkun parti sħiħa minnha.

Jekk nagħmlu dan ma nkunux soċjeta' komunita' vera.

Dan huwa l-messaġġ li xtaqt inwassal f'din il-ġurnata.

Nagħlaq billi ngħid li l-impenn ta' dan il-parlament kollu, kemm min-naħa tal-gvern u kif ukoll min-naħa ta' l-oppożizzjoni, huwa li naraw li l-mara Maltija tkompli tiżviluppa fis-soċjeta' tagħna għall-ġid tagħna lkoll.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 9 ta' Marzu, 1999, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦAL TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq il-Fieres minn Triq id- Dejma f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li t-talba ġiet approvata fit-22 ta' Frar, 1999.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq Gan Anton Tanti ħdejn id-drive-in tal-garaxxijiet f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant qed tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Minisatru jara li titwaħħal lampa fil-parti li tagħmel ma' Triq it-Tarzna f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-tlaba ta' l-Onor.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq l-Annunzjata fuq il- ħanut "Candy Candy" f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fil-Qasam tal-Bini tal-Gvern wara misraħ ir-Repubblika f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

TARXIEN - DAWL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li titwaħħal lampa fi Triq il-Ġdida bejn Triq Dun Karm Sant u Triq l-Assedju l-Kbir faċċata tar-razzett f'Ħal Tarxien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li t-talba ġiet approvata fis-17 ta' Frar, 1999.

MINISTERU TA' L-EDUKAZZJONI - COMPUTERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computers kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma nemminx li hu fl-interess tal-Kamra u tal-poplu nuża uffiċjali pubbliċi biex jiġbru t-tagħrif mitlub stante li biex inxtraw l-eluf ta' computers li hemm s'issa fid-dipartimenti u taqsimiet li jaqgħu fil-ministru tiegħi dejjem ġew segwiti l-proċeduri stabiliti mill-liġijiet in materja.

MINISTERU GĦALL-POLITIKA SOĊJALI - COMPUTERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu computers kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Dokument li jipprovdi l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Membru tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Irrid ngħid li t-tip ta' nformazzjoni li talab l-Onor.

Membru f'din il- mistoqsija ma jidher li hi ta' ebda interess partikolari għall-pubbliku u għalhekk, kif ukoll għax il-ġbir ta' din l-informazzjoni tinvolvi ħafna xogħol u tbatija għall-impjegati konċernati, fil-futur f'każijiet simili ma jidhirlix li għandi nirrispondi fid-dettall li qed nipprovdi f'dan il-każ.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - COMPUTERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għandu computers kemm fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

GUIDO DE MARCO: Skeda li tagħti nformazzjoni li setgħet tinkiseb mill-files tal-ministeru dwar il-computers li jinsabu fid-diversi taqsimiet u uffiċċji tal-ministeru, kemm f'Malta kif ukoll barra minn Malta tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

OPM - COMPUTERS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm għandu computers kemm fil-ministeru kif ukoll fid- dipartimenti kollha li jaqgħu fir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħu dipartiment b'dipartiment?

Jista' l-Ministru jgħid x'ditta huma?

Meta nxtraw?

Kemm swew fi spejjeż?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

SAĦĦA - LINJI DIRETTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandu fil-ministeru kif ukoll fid-dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, dipartiment b'dipartiment, linji diretti tat-telephones b'aċċess għal telefonati diretti għal barra minn Malta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru tal-linji diretti tat-telefon b'aċċess għal telefonati diretti għal barra minn Malta fil-Ministeru tas-Saħħa u d- dipartimenti li jaqgħu taħtu huwa kif jidher hawn taħt:

MINISTERU Secretarjat 7 2(faxes) PERMANENT SECRETARY Ufficcju 2 1(fax) DIRECTOR CORPORATE SERVICES Ufficcju 1 1(fax) HEALTH Environmental Health Branch 1 Head Office - Director General 2 Head Office - Human Resources 1 Head Office - Public Health 2 Health Information 1 Health Promotion 1 Majjistral Region 1 Mount Carmel Hospital - Administrator 1 Mount Carmel Hospital - Management Team 1 Primary Health Care 1 SLH - Administration 1(fax) SLH - Ante Natal Ward 1 SLH - Chief Executive 1(fax) SLH - Cardiology Department 1 SLH - Diabetes Clinic 1 SLH - Engineering Division 1 SLH - Medical Administration 1 SLH - Medical Administrator 2 SLH - National Blood Transfusion Service 1 SLH - National Blood Transfusion Centre 1 SLH - Supplies Section 1 Boffa Hospital - Chairman Oncology 1 Policy and Planning 1

GOVERNMENT PHARMACEUTICAL SERVICES Administration 2 2(faxes) Director GPS 1(fax) Procurement Section 1(fax) GĦAWDEX - LINJI DIRETTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm għandha fil-ministeru tagħha kif ukoll fid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha, dipartiment b'dipartiment, linji diretti tat-telephones b'aċċess għal telefonati diretti għal barra minn Malta?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nformata li fil-Ministeru għal Għawdex hemm b'kollox 14-il linja diretta tat-telephones b'aċċess għat-telefonati diretti għal barra minn Malta.

Tlieta minnhom jinsabu fis-Segretarjat Privat, tlieta oħra fis-Segretarjat Permanenti u d-Dipartiment għas- Servizzi Korporattivi u tlieta fid-Dipartiment tal-Customer Services.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Wara l- kritika li għamel il-Ministru Dalli fid-diskors tal-budget għall-1999 dwar l-iskartar tal-ħaddiema tal-gvern minn fuq il-post tax-xogħol, jista' l- Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu mill-MPO biex jinqata' dan l-abbuż?

X'riżultati ħallew dawn il-passi?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-passi dwar l-iskartar mhux l-MPO għandu jeħodhom iżda l-kap tad-dipartiment u kull uffiċjal ieħor li jkun responsabbli għal dawk il-ħaddiema li jiskartaw.

Sadanittant ninsab informat li r-regolamenti tad-dixxiplina qed jiġu riveduti sabiex il-passi li jittieħdu jkunu aktar effettivi.

Dawn huma mistennija li jidħlu fis-seħħ dalwaqt.

Dwar l-abbuż ta' sick leave il-kapijiet tad-dipartimenti wkoll ingħataw l- awtorita li jibagħtu tobba privati fejn ikun hemm suspett ta' abbuż.

PULIZIJA - SAG

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex permess li pulizija tal-SAG ikollu kumpannija li tipprovdi s-servizz ta' 24 hours towing service?

Hemm pulizija li talbu li huma jew marthom ikollhom kumpannija tat-towing service?

Ingħataw permess?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi xogħol u investiment privat minn impjegati fis-settur pubbliku, inkluż il-membri tal-Korp tal-Pulizija, huwa rregolat bl-Estacode.

Ninsab informat ukoll illi l-Pulizija ma kellha ebda talba bħal dik li rrifera għaliha l-Onor.

Interpellant fil-mistoqsija tiegħu.

TA' ĠIORNI - TISWIJA F'RESIDENZA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta se tiġi rranġata l-gallerija tar-residenza fi Block 13, Door 15, Triq Bertha K.Ilg fil-Qasam tad-Djar f'Ta' Giorni (file 981102) peress li tinstab fi stat ħażin u hija perikoluża għal min jgħix fid-dar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jidher li hemm xi żball fl-indirizz billi ma jeżistix blokk 13 iżda aktarx blokk B. Jekk inhu l-każ jien informat mid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar li x-xogħol ġie approvat u għandu jsir fi żmien qarib.

PENSJONIJIET - SERVIZZI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-pensjonanti li kienu jaħdmu mar-Royal Navy, Army u Royal Air Force ħadu kull sena żieda għall-għoli tal-ħajja mill-1979 sa l-1998 ħlief fl-1987 u fl-1989?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bejn is-snin 1982 u l-1989 ma ngħatat l-ebda żieda għall-għoli tal-ħajja.

Għaldaqstat, ma kien hemm l-ebda pensjoni tas-sigurta' soċjali miżjuda b'xi żieda għall- għoli tal-ħajja f'dan il-perijodu.

FABBRIKA ĠDIDA TAL-ĦALIB

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjani biex tinbena fabbrika ġdida tal-produzzjoni tal-ħalib?

Fejn se tinbena?

Kemm se tkun kbira?

X'se tkun il-kapaċita' produttiva tagħha?

Kemm se jiswa l-proġett?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ġie ddentifikat sit ta' xi 3.7 ettaru biex tinbena l- fabbrika l-ġdida tal-ħalib.

Hu ppjanat li l-fabbrika jkollha kapaċita' ta' iżjed minn 35,000 gallun ħalib kuljum.

Dan il-proġett għandu jqum madwar Lm8 miljun.

Dalwaqt jibdew il-konsultazzjonjiet ma' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar dwar is-sit identifikat.

SKEJJEL - FACILITATOR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex tifel ta' erba' snin li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament qed jitħalla mingħajr facilitator?

X'ċans hemm li sa tmiem din is-sena skolastika jkollu facilitator?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni bdiet il- proċess biex toħroġ sejħa oħra għal supply kindergarten assistants biex tissodisfa dan il-bżonn u bżonnijiet l-oħra.

SAĦĦA - RIĊETTI TAL-MEDIĊINI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid huwiex jikkonsidra li jirranġa s-sistema tar- riċetti għal mediċini fil-health centres?

Jaf il-Ministru bil-queues twal li jkun hemm f'health centres bħal, per eżempju ta' Ħal Qormi biex jagħmlu dawn ir-riċetti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-Dipartiment tal-Kura Primarja flimkien ma dak tas- Servizzi Farmaċewtiċi dejjem jaħdmu biex jaraw kif jistgħu jtejbu s- servizzi mogħtija f'dan il-qasam.

Id-dewmien li jista' jkun hemm huwa dovut għall-fatt li jkun hemm ġranet fejn in-numru ta' tobba fiċ-Ċentru tas-Saħħa jkun limitat minħabba n-nuqqas li hemm fil-compliment.

SIGURTA' SOĊJALI - ASSISTENZA SOĊJALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid għaliex omm xebba b'żewġt itfal (uliedha rreġistrati b'unknown father) mhijiex tieħu assistenza soċjali?

Kemm suppost tieħu assistenza soċjali f'dan it- tip ta' każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sabiex omm xebba b'żewġt itfal li huma rreġistrati b'unknown father, tieħu l-Assistenza Soċjali, din għandha tapplika fl- Uffiċċju Distrettwali tal-lokal tagħha.

L-ogħla rata fil-ġimgħa ta' din l-għajnuna li hi tista' tikkwalifika għaliha, jekk ma jkollhiex riżorsi u tkun qegħda tgħix bħalha familja għal rasha, hija ta' Lm34.13 fil-ġimgħa.

Barra minn dan hija tikkwalifika wkoll għall-bonus Speċjali ta' Lm1.34 fil-ġimgħa u għall-bonus ta' Lm58 li jitħallas f'Ġunju u f'Diċembru.

Hija tista' tikkwalifika wkoll għal 50 ċenteżmu fil-ġimgħa jekk tkun qegħda tħallas il-kera.

Il-persuna li tkun qegħda trabbi t-tfal tista' wkoll taħdem xogħol part- time, sakemm id-dħul mill-impjieg tagħha ma jeċċedix is-Lm16.75 fil-ġimgħa.

Barra minn hekk, jekk ulied din il-persuna għadhom taħt l-eta' ta' 16-il sena, hija tikkwalifika wkoll għal Lm12.98 fil-ġimgħa f'allowance tat-tfal.

Persuni f'dawn iċ-ċirkostanzi jistgħu jikkwalifikaw għal benefiċċji oħra bħal rebate tad-dawl u l-ilma, il-karta roża eċċ.

PULIZIJA - HOLD-UP F'ĦAL QORMI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet dwar il-hold-up li sar fl-10 ta' Frar, 1998 f'nru.

8, Freemond Str, Qormi?

Jista' l-Ministru jgħid fejn waslu l-proċeduri dwar dan il-każ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-każ li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant hu suġġett ta' inkjesta Maġisterjali u li l- investigazzjonijiet dwaru għadhom għaddejjin.

Għaldaqstant ma nħossx li hu opportun li tingħata xi informazzjoni dwar dan il-każ f'dan l-istadju.

MALTACOM PLC - VAKANZI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-iktar kopji riċenti ta' sejħiet għal mili ta' vakanzi għal Clerk 1, Executive Officer, Assistant Principal, Customer Service Assistant u Customer Service Officer fil-Maltacom plc?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MALTCOM PLC - CUSTOMER SERVICE OFFICER

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3663, jista' l-Ministru jgħid kif il-Bord ta' l-intervista wasal biex ta l-marki lill- kandidati fil-kriterji ta' l-abilta' u mertu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif jirriżulta mid-dokument li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3663, il-Bord ta' l-Intervista qassam it-total ta' 100 marka b'mod ekwu fuq erba' kriterji; servizz, abilta', esperjenza u mertu.

Naturalment l-intervista kienet tkopri dawn il-kriterji.

MALTACOM PLC - BORD TA' L-APPELLI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Bord ta' l- Appelli (Promozzjonijiet) fil-Maltacom plc kemm wara l-protesta u l- petizzjoni li xi impjegati kienu ressqu lill-istess Ministru u kemm wara diversi rapporti li dehru fil-media?

Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-bord, jekk il-bord huwiex qed jiltaqa' u jekk le, għaliex u jekk huwiex qed jisma l-appelli mressqa u jekk le, meta beħsiebu jibda jismagħhom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-fatt li kien hemm bidla f'wieħed mill-membri tal- Bord ta' l-Appelli (Promozzjonijet) fil-Maltacom ma jfissirx li l- pożizzjoni ta' l-istess bord inbidlet minn dik li kienet qabel.

Il-bord huwa magħmul miċ-chairman is-Sur George Borg Cardona u minn żewġ Membri, is-Sinjur Gaston Debono u John L. de Gray.

Is-segretarju tal-Bord huwa s-Sur David Buttiġieġ, uffiċjal tal-Maltacom.

Il-bord kellu jagħmel l-ewwel laqgħa preliminari tiegħu fit-18 ta' Frar 1999, pero` peress li wieħed mill-membri ma setax jattendi minħabba impenji aktar urġenti, il-laqgħa ġiet posposta.

Fil-fatt il-bord iltaqa` l-ewwel darba fit-2 ta' Marzu, 1999.

BORMLA - TWAQQIGĦ TA' BINI ANTIK

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra f'liema stadju wasal it-twaqqigħ tal-bini l-antik fi Triq San Ġwann, Bormla billi dan wara li qabad ritmu tajjeb waqaf f'dawn l-aħħar jiem?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li x-xogħol tat-twaqqigħ waqaf sakemm jiġu solvuti xi problemi ma xi evictees li għad għandhom xi affarijiet fil- bini li se jaqa'.

Biss, sadanittant ix-xogħol ta' taħmil u anki tal-ġebel fuq l-ewwel parti tal-proġett se jibdew f'dawn il-ġranet.

DJAR - BORMLA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra kemm appartamenti huma previsti li jinbnew fi Triq San Ġwann, Bormla wara li jitwaqqa' l-bini l-antik u kemm huwa mistenni li jiġi jiswa dan il- proġett?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-ewwel fażi se jinbnew 20 appartament u dawn ser jiswew madwar Lm270,000.

Fit-tieni fażi li se tibda madwar sentejn oħra, ser jinbnew 49 appartament li se jiswew madwar Lm650,000.

KALKARA - APPARTAMENTI INDIPENDENZA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jinforma lill- Kamra jekk matul is-sena kurrenti hemmx previst li t-toroq li qegħdin idawru l-Appartamenti Indipendenza, il-Kalkara jsiru billi hemm ħafna ilmenti mir-residenti li huma aktar milli ġustifikati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- responsabbilta' għall-irranġar tat-toroq fil-housing estates hija tal- kunsill lokali fil-każ li dawn jenħtieġu patching, jew tad-Dipartiment tat- Toroq fil-każ li dawn iridu jsiru mill-ġdid.

Jien informat li fl-estate tal-Kalkara magħruf bħala tas-Salvatur, il-kunsill qed jippjana li jirranġa t-toroq fil-futur immedjat.

Biss għal aktar informazzjoni nagħti parir lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Onor.

Prim Ministru li taħtu jaqgħu il-kunsilli lokali.

WIED IL-GĦAJN - FORTI SAN TUMAS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: In vista tal-fatt li l-Forti San Tumas f'Wied il-Għajn issa jinsab f'idejn l-awtoritajiet kompetenti, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm- il darba bediex isir xi xogħol fl-intern u fl-estern ta' l-istess?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġibiet li jien tajt għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3682 u numru 4317, nitolbu biex jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

WIED IL-GĦAJN - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'tip ta' xogħlijiet qed isiru fil- Fortizza tat-Torri ta' San Tumas ġewwa Wied il-Għajn?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li x-xogħlijiet li diġa' nbdew fit-Torri ta' San Tumas huma:

* tindif tal-faċċati u bejt mill-ħaxix * tindif tal-foss madwar it-torri * tneħħija ta' bini fil-foss li kien sar fiż- żmien li t-torri kien għand il-Jerma Hotel * tneħħija ta' sejjieħ minn fuq ir-redoubt quddiem it-torri.

Xogħlijiet li se jinbdew fil-ġimgħat li ġejjin huma:

* tiswija tal-kmamar fuq il-bejt tat-Torri (bdil ta' travi msewsa, xorok maqsumin eċċ)

* xogħol fuq waħda mill-faċċati (ix-xogħol fuq il-faċċati se jinqasam f'erba' fażijiet.

Xogħlijiet li għandhom jinbdew fis-sajf huma:

* Landscaping madwar it-Torri (irranġar tar-redoubt, landscaping fil-foss eċċ).

DJAR - FILE 2766/97HD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għaċ-ċirkostanzi diffiċli li qed jiffaċċjaw il-familjari tal-każ fil-File Nru.2766/97HD u l-informazzjoni li konfidenzjalment għarraft biha lill-Ministru, jista' d-Direttur ta' l- Akkomodazzjoni Soċjali jalloka l-fond in kwestjoni?

Peress li l-persuna b'diżabilita' in kwestjoni tenħtieġ għajnuna mmedjata għaliex is-sitwazzjoni li ilha pendenti s-snin m'hijiex kontrollabli, jista' l-Ministru ġentilment jintervjeni sabiex issir ġustizzja u l-każ jiġi rimedjat immedjatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-applikazzjoni indikata qed tiġi kkonsidrata flimkien mal-oħrajn kollha li hemm pendenti, u li ċ- ċirkostanzi speċjali ġew nnotati, u qed jingħataw l-attenzjoni meħtieġa.

BIEDJA - MAKNA TAL-ĦASIL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-makna ġdida tal-ħasil tal-kaxxi tal-bdiewa, jista' l- Ministru jinforma lill-Kamra meta ħarġet it-tender għal din il-makna, kemm- il darba ħarġet din il-makna u meta ġiet stallata din il-makna?

Kemm fil-fatt swiet din il-makna fi flus lill-kumpannija konċernata?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 305 magħmula mill-istess Interpellant fuq l- istess suġġett.

FISH FARMING - IKEL TAL-ĦUT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid xi kwantitajiet u x'valur ta' ikel ta' ħut inxtara sena b'sena mill-1992 sa l-1997 fil-NAC għall-fattening tal-ħut?

Kemm skond in-normi ta' dan l-ikel kellu jkun il-piż tal-ħut sena b'sena u kemm fil-fatt inbigħ f'piż sena b'sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-kwantitajiet u l-valur ta'ikel ta' ħut li ġie mixtri sena b'sena mill-1992 sal-1997 fil-NAC għall-fattening tal-ħut qed jiġu mogħtija f'tabella 1.

Tabella 1

Kwantitajiet u valur ta' ikel ta' ħut li nxtara mill-NAC għat-tkabbir tal- ħut:

Sena Kwantita' Valur (Kg) (Lm) 1992 35,000 14,365 1993 15,500 6,296 1994 19,500 7,951 1995 - - 1996 - - 1997 - - TOTAL 70,000 Lm28,612

Skond l-ammont ta' ikel li nxtara mis-sena 1992 sal-1994, il-produzzjoni ta' ħut mistennija kella tkun madwar 28,000 kgs.

Dan l-estimi huwa bbażat fuq informazzjoni xjentifika.

It-tip ta' ikel li nxtara, jidher illi l-ħut mkabbar f'dan il-perijodu kienu Tilapia, Spnott, Awrat u Sallur.

Ma nistgħux ngħatu l-produzzjoni tal-ħut sena b'sena għax il-ħut idum aktar min sena biex jitkabbar (market size) u m'għandniex records ta' kemm ġie wżat ikel sena b'sena.

Kemm fil-fatt mbiegħ piż sena b'sena qed tingħata f'tabella 2.

Tabella 2

Records ta' bejgħ ta' ħut:

Sena Piż (kg) 1992 2,288.90 1993 949.50 1994 477.60 1995 34.50 1996 - 1997 - TOTAL 3,750.50

NAC - GRADING TAL-ĦUT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 4518 dwar is- sistema tal-grading tal-fingerlings li jinħarġu mill-NAC?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-grading tal-ħut hija proċedura li hija rrakkmandata li ssir tul il-ħajja tal-ħut imrobbi fil-fish farms.

Kif u meta dan isir jiddependi skond iċ-ċirkostanzi attwali ta' kull farm.

Dan il-grading jew għażla jsir biex ħut ta daqs uniformi dejjem jiġi mrobbi flimkien biex b'hekk jiġi evitat il-kannibaliżmu (cioe' il ħut kbir jiekol ħut żgħir) u biex il-ħut jikber aktar uniformi.

Fil-grading jiġi wkoll magħżul ħut li jkollu xi forma ta' difett.

Fiċ-Centru Nazzjonali ta' l-Akwakultura l-prattika tal-grading ġiet imdaħħla sa mill-bidu anke fl-ewwel snin meta kienet titrabba t-Tilapia; difatti sal-lum wieħed jista' jsib tilari tal-injam li kienu ġew maħduma apposta biex tiġi graded it-Tilapia.

Meta beda jitfaqqas l-awrat (1992) kienu ġew importati graders apposta li jintużaw barra minn Malta (huma speċi ta' tilari apposta ta' daqsijiet differenti skond l-eta' tal-ħut) u dawn għadhom jintużaw sal-lum.

Il- grading huwa proċess li suppost għandu jibqa jsir anke wara li l-ħut jiġi trasferit fil-gaġeġ dejjem skond iċ-ċirkostanzi ta kull farm.

BINI STORIKU - RESTAWR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4508 dwar il-bini storiku ta' l-Imdina u r-Rabat, jista' l-Ministru ġentilment ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport tal-Works Division li rrifera għalih il-Ministru?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jidhirlix li f'dan l-istadju għandi impoġġi d- dokumenti msemmija fuq il-Mejda tal-Kamra.

NAC - SISTEMA PERIKOLUŻA TAD-DAWL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 4516 dwar sistema tad-dawl perikoluża fl-NAC?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant jaf iżjed minn kullħadd li minkejja li fi żmienu nxtraw chillers u minkejja l-fatt li kient saret ħafna propaganda dwar l-istess chillers l-amministrazzjoni preċedenti lanqas biss ħadet il-passi neċessarji biex dan l-apparat ikollu supply ta' elettriku adegwata.

Barra minn hekk, minkejja l-ħafna stqarrijiet fl-ajru, dan iċ-chiller għadu ma jistax jintuża peress li fis-sentejn li għaddew ma ġewx installati switchboards, transformers etc. apparat bażiku u neċessarju għat-tħaddim taċ-chillers.

Nirriferi wkoll għar-risposta li diġa tajtu għad-domanda 2794.

QRATI - ĦLAS BI CREDIT CARDS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: In vista għar-risposta għad-domanda parlamentari numru 2346 mogħtija mill- Prim Ministru, jista' l-Ministru jinforma lill-kamra jekk kemm-il darba jistax jiġi ffurmat kumitat sabiex jinvestiga u jara huwiex possibbli li l- pubbliku jkun jista' jagħmel pagamenti lill-gvern permezz ta' l-użu tal- credit cards?

ONOR.

JOHN DALLI: Qed isiru arranġamenti biex il-pubbliku jkun jista` jagħmel pagamenti lill-Gvern permezz tal-credit cards.

Meta dawn l- arranġamenti jidħlu fis-seħħ, il-pubbliku jkollu mezz ieħor effiċjenti kif jagħmel dan.

Ir-riċevuta mid-dipartiment tibqa' tinħareġ bħas-soltu.

MUŻEW TAL-GWERRA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li kien hemm diversi rapporti ta' serq u ħsarat fil-War Museum, jista' l- Ministru jgħid x'insteraq, x'inhuma l-ħsarat strutturali li hemm, x'inhuma l-opinjonijiet tal-Gvern rigward il-futur ta' dan il-Museum, jekk ikunx hemm watchman bil-lejl u x'għajnuna finanzjarja jista' jagħti l-Gvern?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li l-informazzjoni mitluba għadha ma waslitlix, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MIA - MONITORS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew jiswew il-monitors il-ġodda li twaħħlu minflok dawk qodma, biex jimmarkaw il-wasla u t-tluq ta' l-ajruplani fl- MIA?

Kien hemm ħruġ ta' offerti pubbliċi?

Meta ħarġu?

Kemm kien hemm?

Min ħa dawn l-offerti?

X'sar mill-monitors il-qodma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-monitors il-ġodda li twaħħlu minflok il-qodma, biex jimmarkaw il-wasla u t-tluq ta' l-ajruplani fl-MIA huma parti minn Airport Management and Flight Information System ġdida.

Wara sejħa għall-offerti li ħarġet f'Ġunju 1997, Malta International Airport plc irċeviet għaxar offerti.

Il-kuntratt għal din is-sistema l- ġdida ġie mogħti f'Jannar 1998, wara approvazzjoni tal-bord tad-diretturi tal-kumpanija ta' dak iż-żmien.

Dan il-kuntratt intrebaħ mill-kumpannija SPEA SRL, minn Milan, fl-Italja għal prezz totali ta' LIT 850,000,000.

Ta' min jgħid li x-xogħol ta' din is-sistema kien jinkludi wkoll xogħol ta' stallazzjoni li sar mill-ħaddiema tal-MIA, u xogħol ta' testing and termination ta' Fibre Optic Cables li ngħata lill-Mlatacom plc.

Il-monitors il-qodma jinsabu fl-istores tal-MIA u hemm il-ħsieb li dawn jinbiegħu wara sejħa għall-offerti.

ĊENTRU TAD-DISTRIBUZZJONI TAĊ-ĊILINDRI TAL-GASS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Peress li ċ-ċentru tad-distribuzzjoni taċ-ċilindri tal-gass mhuwiex fiċ- ċentru ta' Malta u peress li mhux dejjem ikun faċli li jinxtraw dawn iċ- ċilindri minn dawk li jqassmu bit-trakk, jista' l-Ministru jara li jinstabu xi ċentri oħra żgħar madwar Malta biex minnhom jitqassmu dawn iċ-ċilindri u l-pubbliku jkun jista' jinqeda aħjar u malajr?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Korporazzjoni Enemalta qed tistudja l- possibbilta' għall-bejgħ ta' ċilindri tal-gass minn postijiet alternattivi.

B'danakollu mhux faċli jinstabu postijiet li jridu jkunu konformi mar- Regolamenti tas-Sigurta' biex fihom jinħażnu kwantitijiet ta' ċilindri.

Postijiet ta' dan it-tip jirrikjedu ċerta distanza minn l-abitant u mezzi oħra ta' sigurta'.

RAĦAL ĠDID - ĠNIEN PAWLU BOFFA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li l-ġnien Pawlu Boffa, f'Raħal Ġdid jitnaddaf, titneħħa l-kitba minn fuq il-ħitan u tingħata dehra aktar attraenti?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-Ġnien Pawlu Boffa, f'Raħal Ġdid mhux inkluż fil- kuntratt li l-kunsill ta' Paola għandu mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura u għalhekk jaqa' taħt ir-responsabbilta tal-kunsill lokali.

SAĦĦA - SIRINGI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Peress li dan l-aħħar kien hemm diversi rapporti li pazjenti ma' kienux qed jingħataw siringi biżżejjed biex jieħdu l-insulina, jista' l-Ministru jgħid kemm se ddum din is-sitwazzjoni ta' nuqqas ta' siringi u jekk dawk dipendenti mid- droga, li huma wkoll intitolati għal siringi b'xejn, humiex se jingħataw anqas b'periklu li jxerrdu l-marda ta' l-Aids?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Kemm fil-preżent kif ukoll dan l-aħħar id-dijabetiċi dejjem ingħataw l-intitolament kollu tagħhom tas-siringi fix-xahar mill- ispiżeriji taċ-Centri tas-Saħħa u m'hemm l-ebda nuqqas ta' siringi f'dan ir- rigward.

Skond ir-records tad-dipartiment il-persuni dipendenti mid-droga dejjem jingħataw siringi meta jitolbu dawn miċ-Ċentri tas-Saħħa u m'hemm l-ebda pjan sabiex jingħataw inqas siringi.

VETTURI - CCTV

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjani tal-Gvern rigward l-introduzzjoni ta' cameras u tagħmir ieħor li jiġbdu r-ritratti u jirrekordjaw l-ispeed tal-karozzi magħrufa bħala CCTV biex ikun hawn kontroll u sewqan aħjar fit-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-kontroll ta` l-ispeed tal- karozzi u l-infurzar ta` liġijiet konnessi mat-toroq huma responsabbilta` tal-Pulizija, għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

MINISTERU GĦALL-AGRIKOLTURA U SAJD - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus s'issa fl-uffiċini tal- Ministeru biex jiġu rranġati mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum?

Jista' l- Ministru jagħti rendikont itemized dwar l-flus li ntnefqu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 4683.

Sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex qed jintalab, ma nara l-ebda skop li jingħata r-rendikont itemized mitlub fit-tieni parti tal- mistoqsija.

SAĦĦA - INFIQ TA' FLUS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm intnefqu flus s'issa fl-uffiċini tal-Ministeru biex jiġu rranġati mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum?

Jista' l-Ministru jagħti rendikont itemized dwar l-flus li ntnefqu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nixtieq ngħid lill-Onor.

Interpellant li mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-lum ma ntnefqux flus fl-irranġar ta' l-uffiċini tal- ministeru.

L-uniku xogħol li qed isir bħalissa hu xogħol ta' restawr fit- taraġ u l-indana prinċipali, liema xogħol qed isir mill-istudenti ta' l- iskola Ġilormu Cassar.

IMPJIEGI - CSA'S

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 3370, jista' l-Ministru jgħidilna fuq liema kriterju huwa ġudikat il- kompatibilita' mal-klijent ladarba l-klijent u CSA ma jkunux għadhom iltaqgħu?

Jista' l-Ministru jelenka minn liema lokalita' ġejjin is-CSA's ġodda u f'liema lokalita' tal-komunita' qegħdin jaħdmu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mir-risposta mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 3370, b'kompatibbilta' wieħed jifhem illi meta s-supervisors ikollhom bżonn xi Casual Social Assistant, dawn jgħidulhom jiġu fl-uffiċċju biex jaraw id- dispożizzjonijiet tagħhom inkwantu ta' karattru, jekk persuna tkunx verament kapaċi tkampa mall-problema ta' l-anzjani (nervi, burdati, eċċ.)

In-nies imsemmija fl-istess mistoqsija ġejjin minn dawn il-lokalitajiet:

Mġarr, Swieqi, Kalkara, B'Kara, Ħamrun, San Ġwann, Naxxar, Żejtun, Attard, Qormi, Fgura.

Mqabba, Gżira, Marsa, Sliema, Paola, Żebbuġ, Lija, St Paul's Bay, Sta.

Venera, Balzan, Cospicua.

SWDP - SERVIZZ TA' HELPLINE

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid minn meta ġie ntrodott is-servizz fejn hemm linja pprovduta mill-SWDP għat-tfal li jsofru minn xi abbuż: kemm tfal għamlu użu minn dan is-servizz; kemm minn dawn it- tfal ġew identifikati; kemm minn dawn il-phone-ins kienu jirrikjedu follow- up; u bħala riżultat ta' din l-inizjattiva kemm tressqu nies il-qorti mixlijin b'abbuż ta' tfal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-mistoqsija qegħda tirriferi għas-servizz Supportline 179 li mhuwiex miftuħ biss għat-tfal abbużati, iżda għal nisa msawta wkoll u għal individwi u familji bi problemi oħra.

Minn mindu beda jopera s-Supportline 179 f'Jannar ta' l-1996 sa tmiem is-sena 1998, kien hemm dawn it-telefonati minn tfal u adulti dwar tfal abbużati.

Sena Tfal li cemplu Adulti li cemplu Total ta'telefonati dwar abbuz tat-tfal dwar abbuz tat-tfal mit-tfal stess fuq problemi varji

1996 m'ghandniex m'ghandniex 169 statistika statistika 1997 48 240 1149 1998 44 256 1605

Nota: dawn iċ-ċifri huma ta' telefonati, u mhux ta' każijiet separati

Fl-1996 ma kienx jinżamm tagħrif dwar jekk min ċempel kienx minuri jew adult.

It-tfal li jċemplu lis-Supportline 179 iċemplu għal raġunijiet differenti, fosthom: abbuż minn adulti, problemi mal-ġenituri, problemi mal- ħbieb, problemi fl-iskola, eżamijiet u homework, biża' (ez biża' mid-dlam), etc. L-istatistika t'hawn fuq tindika biss in-numru ta' telefonati u mhux in-numru tal-każijiet għaliex f'ċertu każijiet il-persuna tista' tkun ċemplet aktar minn darba waħda.

Għalhekk dawn m'għandhomx jittieħdu bħala każijiet separati.

Mhijiex il-proċedura tas-Supportline 179 li jiġi ddentifikat min iċempel, billi dan is-servizz jassigura konfidenzjalita' u anonimita' lil min iċempel.

Għalhekk, sakemm il-persuna stess ma tindikax li trid tirriferi lilha nnifisha, minn iċempel ma jitteħdulux dettalji personali.

Min iċempel lis-Supportline 179 jkollu l-opportunita' li jikseb tagħrif sabiex ikun jista' jċempel lis-servizz li hu marbut l-aktar mat-tip ta' problema li għandu, jew li jgħaddi tagħrif lis-Supportline 179 sabiex jiġi riferut mill-SWDP lil servizz xieraq.

Fil-każ ta' abbuż ta' tfal, meta xi ħadd iċempel dwar abbuż ta' tfal, is- Supportline 179 iżomm it-tagħrif kollu li jingħata.

Dan it-tagħrif jingħata lit-Taqsima Ħarsiem tat-Tfal ta' l-SWDP sabiex tinvestiga.

Mill-1996 sa' Diċembru ta' l-1998 is-Supportline għadda 207 każijiet differenti lit-Taqsima Ħarsien tat-Tfal (32 fl-1996, 95 fl-1997, u 80 fl- 1998).

Minn dawn il-207 każ ta' abbuż ta' tfal riferuti mis-Supportline, 22 (11%) ma setgħux jiġu nvestigati għaliex it-tagħrif li ngħata minn min ċempel ma kienx biżżejjed biex it-tfal jiġu ddentifikati.

Dan il- persentaġġ (22%) ta' każijiet riferuti mis-Supportline li ma setgħux jiġu ddentifikati huwa għola mill-persentaġġ ta' 3% ta' każijiet ta' abbuż ta' tfal irrapportati fl-istess żmien minn persuni li ċemplu direttament lit- Taqsima Ħarsien tat-Tfal (Total ta' 1,17).

Ma tinżammx statistika dwar kemm eżattament kien hemm każijiet - fost il- każijiet kollha ta' abbuż ta' tfal - fejn dawk li abbużaw mit-tfal fil-fatt spiċċaw biex ittellgħu il-qorti mixlijin b'abbuż ta' tfal.

DJAR - APPLIKAZZJONIJIET MINN SINGLE PARENTS

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm applikaw single parents għall-housing units tul dawn l-aħħar ħames snin?

X'persentaġġ minn dawk li applikaw kull sena ngħataw dar għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li, fil-każ tad-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali, matul l-aħħar ħames snin kien hemm 91 applikazzjoni minn single mothers u 147 minn persuni isseparati bit-tfal, b'kollox 238, li applikaw mad-dipartiment.

Minn dawn ġew allokati 60 li jagħtu figura ta' ftit aktar minn 25%.

Fil-każ ta' l-Awtorita' tad-Djar, in-numru ta' single parents li applikaw ma' l-Awtorita' tad-Djar f'dawn l-aħħar ħames snin kien ta' 499.

Il- persentaġġ ta' dawk li bbenefikaw għal kull sena hu kif ġej:

SENA NUMRU TA' APPLIKAZZJONIJIET % TA' ALLOKAZZJONI MINN GENITUR WIEHED

1995 26 23% 1996 385 12% 1997 71 8% 1998 17 6%

TOTAL 499

Dawn il-persentaġġi ta' allokazzjonijiet jinkludu xi każijiet ta' persuni li jkunu rrifjutaw l-allokazzjoni.

GĦAQDA TAL-PENSJONANTI - NEWSLETTER

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: B'riferenza għan-Newsletter "Il-pensjonant Jannar - Marzu 1999" fejn hemm rapportat li l-Għaqda tal-Pensjonanti kienu bagħtu memorandum lil Ministru għall-Politika Soċjali li kienet tinkludi sottomessjonijiet ta' l-għaqda biex jiġu kkonsidrati fit-tfassil tal-budget għas-sena 1999; u fid-dawl tal-fatt li dawn l-istess sottomissjonijiet huma riflessi fil-wegħdi elettorali tal-Partit Nazzjonalista (wegħdi 214, 215, 216, 218, 203, 204 u 205), jista' l-Ministru jgħarrafna għaliex il-Gvern Nazzjonalista sab diffikulta' iwettaq il-wegħdiet li kienu għamlu fil- programm elettorali tagħhom għax skond l-istqarrija li ħarġu l-Kunsill ta' l-Għaqda Nazzjonali tal-Pensjonanti, lanqas waħda mit-talbiet ta' l-għaqda ma ġiet milqugħa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Gvern Nazzjonalista qatt ma sab diffikulta' fit-twettiq tal-wegħdiet tiegħu.

Jekk qatt kien hemm prova ta' dan, kienu l-għexieren ta' emendi li Gvernijiet Nazzjonalista ġabu fis-seħħ biex jassiguraw mhux biss it-titjib fil-livell ta' għixien ta' benefiċċjarji soċjali, iżda wkoll li jara li jitneħħew ħafna anomaliji li f'ċerti każi kienu qed joħolqu inġustizzja soċjali lil dawk li huma l-aktar fil-bżonn.

Hu propju fil-qasam tal- pensjonijiet li Gvernijiet Nazzjonalista ħadu passi biex jassiguraw titjib sostanzjali.

Jien ċert li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li l-akbar miżura li qatt saret fil-qasam tal-pensjonijiet kienet dik li ġab fis-seħħ Gvern Nazzjonalista fl-1996 li biha estenda il-pensjoni taż-Żewġ Terzi lil kulħadd, inkluż dawk li rtiraw qabel l-1979.

L-Onor.

Interpellant jaf li mmedjatament wara l-elezzjoni ġenerali ta' Settembru '98 ittieħdu passi biex intaffu sostanzjalment il-piż li kien se jkollhom iġorru l-pensjonanti fil-ħlas ta' miżati fuq mediċini u fil- kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Fl-aħħarnett, infakkar l-Onor.

Membru li l-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista hu programm għal ħames snin, u mhux għal ftit xhur.

PULIZIJA - KORS TA' SURĠENT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' dawk li applikaw u qegħdin isegwu l-kors għall-surġent fil-Korp tal-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vakanzi għall-surġenti u kemm minn dawn se jimtlew mill-kandidati aktar 'il fuq indikat?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' kuntistabbli li kienu applikaw għall-kors għall-surġent fil-korp kien ta' 150, li minnhom 94 qed isegwu dan il-kors.

Ninsab informat ukoll li n-numru ta' vakanzi fil-grad ta' surġent preżentament hu ta' 25 u dawn il-vakanzi jimtlew skond l-eżitu ta' dan il- kors, dejjem skond l-esiġenzi tas-servizz tal-korp.

AGRIKOLTURA U SAJD - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t-28 ta' Frar, 1999: x'kienu l-kuntratti li ngħataw mill-ministeru tiegħu; min għamel l- ispecifications; min għamel l-award; intalbu quotations; kemm kienet kull quotation; min rebaħ kull kuntratt; u ngħataw extensions?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, minn meta fetaħ dan il- Parlament f'Ottubru li għadda b'risposta għal diversi domandi fir-rigward ta' din il-mistoqsija, diġa' tajt informazzjoni dettaljata, li f'kull każ inħlew ħafna żmien u enerġija biex tinġabar.

Għallhekk, sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex l-informazzjoni mitluba għandha tingħata, ma nara l-ebda skop li dan isir.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t-28 ta' Frar, 1999:- x'kienu l-kuntratti li ngħataw mill-ministeru tagħha; min għamel l- ispecifications; min għamel l-award; intalbu quotations; kemm kienet kull quotation; min rebaħ kull kuntratt; ingħataw extensions?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, minn meta nfetaħ dan il-Parlament f'Ottubru li għadda b'risposta għal diversi domandi fir- rigward ta' din il-mistoqsija, diġa' tajt informazzjoni dettaljata, li f'kull każ inħlew ħafna żmien u enerġija biex tinġabar.

Għalhekk, sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex l-informazzjoni mitluba għandha tingħata, ma nara l-ebda skop li dan isir.

MINISTERU TAS-SAĦĦA - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid bejn il-5 ta' Settembru,1998 u t-28 ta' Frar, 1999: x'kienu l-kuntratti li ngħataw mill-ministeru tiegħu; min għamel l-ispecifications; min għamel l-award; intalbu quotations; kemm kienet kull quotation; min rebaħ kull kuntratt; u ngħataw extensions?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Billi x-xogħol li jrid isir fuq din il-mistoqsija huwa wieħed voluminuż, jista' l-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku jekk għandu xi ħaġa partikolari f'moħħu.

PBS - AĦBARIJIET

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t-28 ta' Frar, 1999 ixxandru fl-aħbarijiet tal-PBS: items relatati mal-ministri tal-Gvern Nazzjonalista; u items relatati mal-Partit Laburista?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jidhirlix li hu xogħol tiegħi jew tal-ministeru tiegħi inżomm monitoring tal-PBS tat-tip li qed jitlob l-Onor.

Membru.

MINISTERU TA' L-INTERN - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t-28 ta' Frar, 1999: x'kienu l-kuntratti li ngħataw mill-ministeru tiegħu; min għamel l-ispecifications; min għamel l-award; intalbu quotations; kemm kienet kull quotation; min rebaħ kull kuntratt; ingħataw extensions?

ONOR.

TONIO BORG: Kif jaf l-Onor.

Għalhekk, sakemm ma ningħatax raġuni valida għaliex l-informazzjoni mitluba għandha tingħata, ma nara l- ebda skop li dan isir.

MINISTERU TAT-TRASPORT U PORTIJIET - KUNTRATTI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid bejn il-5 ta' Settembru, 1998 u t-28 ta' Frar, 1999: x'kienu l-kuntratti li ngħataw mill-ministeru tiegħu; min għamel l-ispecifications; min għamel l-award; intalbu quotations; kemm kienet kull quotation; min rebaħ kull kuntratt; ingħataw extensions?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, minn meta fetaħ dan il-Parlament f`Ottubru li għadda b`risposta għal diversi domandi fir- rigward ta` mistoqsijiet simili diġa' tajt informazzjoni dettaljata, li f`kull każ inħela ħafna żmien u enerġija biex tinġabar.

UE - SĦUBIJA TA' MALTA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-reazzjoni tal-gvern għas-suġġeriment tal-FOI biex isir economic impact assessment tas-sħubija prospettiva ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-Gvern ħa nota tas-suġġerimenti tal-Federazzjoni ta' l-Industriji u dawn se jingħataw il-konsiderazzjoni li jixirqilhom.

UE - AVIS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjani tal-gvern biex il-Parlament jiddiskuti l-impatt ta' l-aġġornamenti ta' l- Avis tal-Unjoni Ewropea fuq l-ekonomija u s-soċjeta' Maltija u Għawdxija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bħalma jaf l-Onor.

Membru, il-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra jiddiskuti l-programm tax-xogħol parlamentari.

Bħalma qed jiġu diskussi liġijiet finanzjarji urġenti li, kif kien dikjarat, qed joffru opportunita' biex tiġi diskussa l-qagħda ekonomika, kif talbet l- Oppożizzjoni.

Malli jitlesta dan ix-xogħol urġenti, jiġi diskuss fil- kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra l-ħtieġa ta' dibattitu fuq is-suġġett imsemmi, li jista' jsir faċilment fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin.

SAĦĦA - INVENTARJU

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-ministeru kif ukoll id-dipartimenti li jaqgħu taħtu jżommux inventarju aġġornat ta' l-affarijiet kollha li wieħed jista' jsib f'dawn il-postijiet imsemmija aktar 'il fuq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-risposta hija fl-affermattiv.

IMPJIEGI - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti ċ-ċifri ta' dawk li qegħdin jirreġistraw miż-Żejtun, Ħaż-Żabbar u Wied il-Għajn għax-xogħol taħt Part 1 u Part 2, xahar b'xahar, minn Settembru sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

ĦAMRUN - TRIQ IL-KBIRA SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk wasalx biex jibda x-xogħol fuq Triq il-Kbira, San Ġużepp, il-Ħamrun li fuqu diġa' saru ħafna diskussjonijiet ma' diversi ministri?

Jaf il-Prim Ministru li dan kellu jkun il-proġett tal-millenju?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant il-kunsilli huma korpi statutorji ta' gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet, jaġixxu skond il-prioritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-kunsill konċernat.

SPTAR SAN LUQA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hi twila l-waiting list għall-operazzjonijiet tal- katarretti?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fil-preżent hemm 503 pazjent jistennew operazzjoni tal-kataretti.

275 minnhom huma ta' waħda mill-firms u għandhom waiting time ta' seba' xhur.

Il-firm l-oħra għandha 225 pazjent u waiting time ta' ħames xhur.

L-ebda minn dawn l-operazzjonijiet m'huma urġenti.

F'sitwazzjoni meta l-pazjent ikollu kataretti avvanzati f'għajnejh it- tnejn w allura jkollu problemi kbar tal-vista, l-operazzjoni tingħata priorita' u l-pazjent ma jitħalliex jistenna fil-waiting list normali.

PENSJONI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid meta u kif iridu japplikaw nisa li jkunu ħadmu tul ħajjithom sabiex jieħdu l-pensjoni ta' l- eta'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lil-Onor.

Interpellant li fil-każ ta' pensjoni ta' l-Eta', li hija pensjoni mhux kontributorja, persuna għanda tapplika ftit qabel ma tagħlaq l-eta' ta' 60 sena biex tirċievi l-pensjoni mill-eta' ta' sittin sena.

Id-dritt għal din il-pensjoni jkun jiddependi minn test tal-mezzi.

Mill-mistoqsija ta' l-Onor.

Membru, aktar naħseb li qed jirriferi għall- pensjoni kontriburorja għal min jirtira.

Dan għaliex qed isemmi nisa li jkunu ħadmu u għalhekk ikkontribwew permezz tal-kontribuzzjoni tas-Sigurta' Soċjali.

F'dan il-każ, dejjem kienet il-prassi li l-persuna assigurata tintalab li tagħmel it-talba sa tliet xhur qabel ma tilħaq l-eta' ta' irtirat.

Dan isir biex id-dipartiment f'dan iż-żmien jilħaq jiġbor l- informazzjoni kollha li tkun tenħtieġ biex tiġi kkalkolata r-rata ta' pensjoni dovuta u b'hekk din titħallas kemm jista' jkun ma' l-ewwel pagamenti ta' pensjonijiet li jkun hemm wara li tilħaq l-eta', ta' l- irtirat.

It-talba trid issir fuq formola apposta li tinkiseb mill- Uffiċċji Distrettwali li għandu d-dipartiment imxerrdin ma' Malta u Għawdex.

SVPH - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara hijiex possibbli li ssir rotta diretta lejn l-Isptar San Vinċenz de Paule peress li bħalissa hemm mixja twila mill-istage sa l-istess sptar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku qed tipprova ssib mod kif il-karozzi tal-linja tar-Rotta Nru. 35 ikunu jistgħu jgħaddu qrib il-kumpless San Vinċenz de Paule.

KOTTONERA - PROĠETT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid meta ż-żewġ konsorzja magħżula għall-proġett tal-Kottonera se jippreżentaw il-pjani bl-iżvilupp li se jwettqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-gvern fi żmien opportun se jressaq quddiem il-Parlament reżoluzzjoni għall-approvazzjoni tal-kuntratt suġġerit maż-żewġ konsorzja, fejn kien ukoll indikat it-termini li dwaru qed isaqsi l-Onor. kollega.

COTTONERA - SWAR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid xi pjanijiet għandu l-gvern sabiex is-swar tal-Cottonera jingħataw l-attenzjoni li jixirqilhom?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-pjan biex is-swar tal-Kottonera jingħataw l-attenzjoni xierqa jifforma parti minn pjan akbar għas-swar kollha ta' Malta inklużi dawk tal-Belt, il-Furjana, tal-Kottonera u ta' l- Imdina fost l-oħrajn, liema pjan qiegħed jiġi ikkordinat ma' l-Universita' ta' Bologna.

Matul din is-sena kif l-Onor.

Interpellant jaf il-Gvern ivvota is-somma ta' Lm600,000 li hija ntiża biex jibda x-xogħol preparatorju fuq dan il-proġett.

TUG MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni mpjegati mat-Tug Malta mill- 1985 sal-lum, sena b'sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

SENA NUMRU TA'IMPJEGATI

1985 45 1986 45 1987 46 1988 40 1989 42 1990 44 1991 50 1992 52 1993 53 1994 52 1995 55 1996 56 1997 55 1998 55 1999 55

ĊIMITERJU TA' L-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Minħabba li fiċ-Ċimiterju ta' Santa Maria Addolorata hemm ħafna oqbra mitluqa u jidher li m'huma ta' ħadd, waqt li hemm ħafna li qegħdin fuq il-waiting list jistennew biex jixtru qabar, jista' l-Ministru jgħid x'jista' jagħmel?

Kemm hemm oqbra vojta preżenti f'dan iċ-Ċimiterju?

Kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għal qabar ġdid?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa għaddej eżerċizju mid-Dipartiment tas-Saħħa sabiex jiġu ddentifikati l-oqbra privati li ilhom ħamsin sena jew aktar ma jintużaw għad-dfin.

Meta jitlesta dan l-eżercizju nkun f'pożizzjoni aħjar sabiex ninvestiga x'jista' jsir.

Għalhekk l-informazzjoni għal din il-parti tad-domanda tingħata aktar tard.

Dwar oqbra vojta, bħalissa jeżistu 50 qabar vojt.

Iżda dawn huma kollha tal-komun jiġifieri jintużaw għal dfin ta' persuni li m'għandhomx jew ma jistgħux jindifnu f'qabar privat.

Ninforma wkoll li sal-lum hemm 1349 applikazzjoni pendenti għal qabar ġdid.

SKEJJEL STATALI - SIGN LANGUAGE

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-sign language tiġix mgħallma fl-iskejjel ta' l-istat?

Jekk iva, kemm hawn għalliema u f'liema skejjel?

Kemm hemm studenti fl-Universita' li qed jieħdu dan is-suġġett biex ikunu għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għalkemm is-sign language tiġi wżata mill- għalliema fl-iskejjel ta' l-Istat fejn ikun hemm il-ħtieġa, is-sign language ma tiġix mgħallma.

Rigward l-aħħar domanda, l-informazzjoni mitluba għadha ma waslitlix.

PULIZIJA - ENBARCATION CARDS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li twaqqaf il-mili ta' l-enbarcation cards għal min ikun se jsiefer?

X'se jagħmlu issa jew x'alternattiva oħra se jieħdu l-pulizija għal skopijiet ta' records?

ONOR.

TONIO BORG: Fil-għatba tal-Millenju l-ġdid, ġie deċiż li m'hemmx għalfejn li jimtlew 340,000 cards minn ċittadini Maltin biex jitilqu minn u jidħlu f'art twelidhom.

Il-passaport xorta waħda jibqa' jiġi ittimbrat fil- mument tat-tluq u dħul fil-pajjiż.

Għar-rigward il-barranin, il-mili tal-cards għadu meħtieġ.

Il-pulizija stess irrakkmandat u qablet ma' dan it-tibdil.

Ta' min isemmi li fl-1997 biss imtlew 340,000 cards mill-Maltin biex jidħlu u joħorġu minn pajjiżhom stess.

Għalhekk din il-miżura se tneħħi inkonvenjent żejjed lill-Maltin meta jsiefru; u se jnaqqas parti mix-xogħol lill-Pulizija u Immigration Officers

Jekk l-Onor.

Interpellanti jidhrilha li hemm xi raġuni għala l-Maltin għandhom jimlew card biex isiefru, hija ġentilment mitluba tinformani dwarha.

BORD GĦALL-KONTROLL TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk it-Traffic Control Board huwiex imwaqqaf u jiffunzjona?

Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri ta' dan il-bord?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellanti tirriferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

FURJANA - ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li jinżabru s-siġar fl-inħawi tal-playing fields fi Triq Vilhena, fil-Furjana?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-siġar li hemm fi Triq Vilhena huma responsabbilta' tal-kunsill lokali u mhux tal- Gvern Ċentrali.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - VAN GVH 236

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jindaga kif qed jintuża l-VAN GVH 236 u jistax jikkonferma li dan jintuża wkoll wara l-ħin tax-xogħol?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-van GVH 236 qed jintuża mis-surveyors tal-Building and Engineering Department, u jintuża spiss wara l-ħin tax-xogħol u s-Sibt meta jkun hemm xogħol ta' overtime.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - VETTURI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni fuq kif qed jintużaw dawn il-karozzi tad- Dipartiment: BAK - 494, LCK - 328, FBK - 317, IAK - 158, GVN - 159 U GVH - 236?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-karozzi li n-numri tagħhom jidhru hawn taħt qed jintużaw kif ġej:

BAK 494 u LCK 328 huma wżati minn żewġ uffiċjali li jaħdmu dirett mad- Direttur Ġenerali u li għandhom xogħlijiet kif assenjati lilhom dirett minnu fosthom xogħol f'Kastilja, St. James Cavalier, B'Kara Civic Centre, xogħol f'diversi skejjel, u xogħol ieħor.

FBK 317 qed tintuża minn uffiċjal li qed jagħmel xogħol tal-G.I.S. (Geographical Information System) fuq is-sistema tad-drenaġġ madwar Malta u Għawdex.

IAK 158 - L-ebda karozza b'dan in-numru ma teżisti fid-dipartiment.

GVN 159 qed tintuża minn uffiċjal li jaħdem dirett mad-Direttur tad- Dipartiment tal-Bini u Inġinerija li bħalissa għandu f'idejh xogħol tal- Qormi Flood Relief, Ħad-Dingli u St. Venera.

GVH 236 - L-informazzjoni ngħatat fil-mistoqsija parlamentari numru 5195.

QORMI - PROĠETT

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jagħti ġustifikazzjoni għal overtime (inkluż Sibtijiet) mogħti fuq il-proġett ta' Ħal Qormi?

(Numru tal-file qed jintbagħat separatament).

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-overtime li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant fuq il-proġett ta' Ħal Qormi kien approvat.

Dan l-overtime ikopri żewġ ħaddiema mit-Tnejn 1 ta' Marzu sal-Ħadd 7 ta' Marzu, 1999, erba' ħaddiema oħra s-Sibt 6 ta' Marzu, 1999 u l-Ħadd 7 ta' Marzu, 1999.

Dawn il-ħaddiema huma meħtieġa biex isegwu xogħol ta' toroq b'urġenza li qed isir fl-inħawi u fit-tmiem il-ġimgħa biex jagħmlu ċertu xogħol li jrid jikkomplimenta dak tal-kuntrattur.

Barra dan se jintużaw ukoll biex iċaqalqu bollards u xi sinjali tat-traffiku in kollaborazzjoni mal-Pulizija li se ikunu fuq is-sit tax-xogħol.

QRATI - KSUR TA' COPYRIGHT TA' SOFTWARE

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet s'issa fil-Qorti dwar ksur ta' copyright ta' software tal-computers mindu ġiet emendata l-liġi fl-1997?

X'kienet is-sentenza li ngħatat f'kull każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li persuni akkużati b'dawn ir- reati jitressqu l-Qorti mill-Pulizija ta' l-Administrative Law Enforcement.

Għaldaqstant l-informazzjoni mitluba fl-ewwel parti tal-mistoqsija għandha tintalab lill-Ministru ta' l-Intern.

Ir-risposta għat-tieni parti tal-mistoqsija tkun tista' tingħata meta jiġu stabbiliti l-każi individwali.

MINISTRI/SEGRETARJI PARLAMENTARI - EX GĦALLIEMA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il għalliem/a mill-iskejjel statali kollha bdew jaħdmu f'segretarjati jew uffiċċji ta' Ministri jew Segretarji Parlamentari minn Settembru, 1998?

Jista' l-Ministru jagħti lista, persuna b'persuna, fejn qed jaħdmu llum u f'liema skola kienu jaħdmu qabel Settembru, 1998?

Jista' l-Ministru jgħid min issostitwixxa lil kull persuna f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

DJAR - ALLOKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jindika kemm ġew allokati postijiet mid-Dipartiment ta' l-Akkomodazzjoni Soċjali bejn Settembru, 1998 u Jannar, 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni li qed tintalab mill-Onor.

Membru, kif ukoll informazzjoni aktar dettaljata, se tingħata fis-Seduta Nru. 74 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5104.

OPM - KONSULENTI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra min huma l-konsulenti ġodda li mill-elezzjoni 'il hawn, bi ħlas jew mingħajru, qed jaħdmu fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infprmat illi mill-elezzjoni 'l hawn ma ġie ffirmat l-ebda kuntratt ta' ħatra ta' konsulent fid-dipartimenti li jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

DJAR - AKKOMODAZZJONIJIET ALTERNATTIVI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar kemm kien in-numru ta' applikanti għall-akkomodazzjoni soċjali fl-aħħar ta' l- 1998?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fl-aħħar ta' l-1998 kien hemm 3083 talba għall- akkomodazzjoni alternattiva.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' applikanti għall-akkomodazzjoni alternattiva f'Malta u f'Għawdex f'kull belt u f'kull raħal?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li tipprovdi l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is- seduta.

PA - BINI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 5066?

ONOR.

TONIO BORG: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5066, ninsab informat li t-tagħrif mitlub dwar in-numru ta' applikazzjonijiet deċiżi mid-DCC u mill-Bord ta' l-Appelli ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għar-rigwrd ta' bini f'Għawdex hu kif ġej :

01.01.1998 - 06.09.1998

D.C.C. 820 applikazzjoni u 15 gew withdrawn Bord ta' l-Appelli 36 applikazzjoni

07.09.1998 - 16.02.1999

D.C.C. 304 applikazzjoni u 15 gew withdrawn Bord ta' l-Appelli 20 applikazzjoni

GĦAWDEX - KUNTRATTI TA' XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 5072?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

WSC - IMPJEGATI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'dawn l-aħħar xhur, u preċiżament mis-7 ta' Settembru 1998 sas-16 ta' Frar 1999, iddaħħlux jaħdmu f'Għawdex stess persuni mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma?

Jekk ir-risposta hi fl- affermattiv, kemm-il persuna daħħlu ma' l-istess korporazzjoni f'Għawdex u xi kriterju ġie adottat fl-għażla ta' l-istess persuni?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul il-perijodu msemmi l-ebda persuna ma' daħlet taħdem mal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma f'Għawdex.

B'KARA BYPASS - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li waħda mill-postijiet fejn qed jiġu ppjanati traffic lights fi Triq Dun Karm (Birkirkara Bypass) iżomm ħafna ilma u jinżel gelgul ta' ilma meta ssir xi maltempata, jista' l-Ministru jara x'passi jistgħu jittieħdu jekk jirriżultalu li ma ttieħdu l-ebda passi biex dan l-inkonvenjent li jagħmel is-sit ta' dawn it-traffic lights bla użu meta tagħmel ix-xita jitneħħa?

Barra minn hekk, x'passi se jittieħdu biex karozzi ma jiskartawx it-traffic lights billi jgħaddu mis-service road fil- ġenb tat-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li t-traffic lights (pelican crossings) tqegħdu f`post li fih jidher l-inqas inkonvenjent.

Dawn il- lights twaħħlu wkoll wara li ġew approvati mit-Traffic Control Board.

FMS - REKLAMI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm għamlet reklami l-Foundation of Medical Services mill- 5 ta' Settembru, 1999?

Tista' titqiegħed kopja ta' kull reklam fuq il- Mejda tal-Kamra?

Kemm ġew jiswew kull sensiela ta' kull reklam fil- ġurnali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru ta' reklami mill-5 ta' Settembru, 1998 magħmula mill-Foundation of Medical Services kienu skond il-lista kif ġej:

Ingagg ta' Lm

Medical Equipment Engineer 1164.90

Personal Assistant to Chief Executive Officer

Transport Officer for Ambulance 653.78 Garage SLH

Financial Controller for Government Pharmaceutical Services (1) 352.50

Financial Controller for Government Pharmaceutical Services (2) 1369.35

Head of Institutional Operations 1307.55

Appointment of: Financial Auditors - F.M.S. 304.50

Avviz dwar: Technical Information and Specifications on Medical Equipment 1307.55

Spiza Totali 6460.43

FMS - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri l-ġodda tal-Foundation of Medical Services?

X'inhi l-professjoni tagħhom?

X'inhi l-ID Card tagħhom?

X'rwol se tilgħab il-Foundation of Medical Services fuq il-proġett ta' bini ta' sptar ġdid f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ir-risposta ghad-domanda ta' l-Onor.

Interpellant hija skon kif ġej:

Membri Professjoni I.D. No.

Dr. Joseph L. Pace Dermatologist 467546(M) Dr. Ray Busuttil Director General Health 415957(M) Dr. Ray Xerri Director Policy & Planning 252156(M) Dr. Natasha Azzopardi Muscat Medical Officer 349573(M) Mr. Albert A. Attard Retired 186436(M) Mr. Rene H. Formosa Retired 743435(M) Mr. David Spiteri Gingell Central Information Managment Officer 000166(M)

Il-bord ta' FMS se jkollu l-funzjoni tal-klijent u responsabbilta' totali tal-proġett ta' isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq.

SAĦĦA - IMPJEGATI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta ħadem u x'ħinijiet tax-xogħol ħadem tul ix-xahar ta' Frar, 1999 il-hospital surveillance officer li ismu qed jintbagħat separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-imsemmi Security Guard bħalissa huwa temporanjament posted fil-Construction and Maintenence Department tal-Works Division, l-informazzjoni għadha qed tinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAĦĦA - MENINGOCOCCOL MENINGITIS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ta' meningococcol meningitis mill-1 ta' Jannar, 1999 sal-lum?

Kemm kien hemm każi ta' meningococcol septicaemien mill-1 ta' Jannar, 1999 sal-lum?

Kemm kien hemm każi ta' mwiet f'kull każ?

X'kienu l-etajiet ta' dawk li mardu fiż-żewġ każi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi mill-1 ta' Jannar, 1999 sal-lum kellna ħames każi ta' mard kaġunat mill-Meningococcus li jinqasmu kif ġej: Każ wieħed Meninġite u erba' każi Septicaemia.

Minn dawn, il-każ ta' Meninġite u wieħed mill-erba' każi ta' Septicaemia rriżultaw f'imwiet.

L-etajiet tal-każi huma kif indikati fit-tabella hawn taħt.

| Tip ta' Marda | Eta' |

| MM | 50 sena | | SM | 7 snin | | SM | 22 xahar | | SM | 48 sena | | SM | 13 il-sena |

SM = Septicaemia Meningococcal MM = Meningitis Meningococcal

SAĦĦA - KAŻI TA' L-MRSA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każi ġodda ta' MRSA mill-1 ta' Jannar, 1999 sal-lum fl-Isptar San Luqa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-każijiet ġodda ta' Methicillin Resistant Staphylococcus Aureus ġewwa l-Isptar San Luqa fl-ewwel xahrejn tas-sena 1999 kienu dawn:

| JANNAR 25 | | FRAR 37 |

NAXXAR - ASFALTAR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk ħarġux it-tenders relattivi għall-għoti ta' tarmac u wkoll bankini fi Triq il-Ġnien, Naxxar?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li s-sejħa għall-offerti biex isiru bankini u l-illivellar ta` Triq il-Ġnien, Naxxar ħarġet fil-5 ta` Frar, 1999.

Jien informat ukoll li x-xogħol ta` l-asfalt ma jistax isir għalissa.

VALLETTA - UFFIĊĊJU TAL-MAM

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 4756 u r- risposta mogħtija, jista' l-Ministru jgħid u jikkonferma li ma tqegħdux partitions fissi bħala parti minn dan ix-xogħol?

Jista' l-Ministru verament jgħid li ma nfetaħx iktar minn bieb wieħed?

X'ġiegħel li x-xogħol ma tkompliex kif ġie ppjanat?

Jista' l-Ministru jgħid min ordna dan ix-xogħol u jekk dan kellux l- awtorizzazzjoni biex jagħmel dan?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li bħala parti mix-xogħol imsemmi tqiegħdu żewġ demountable partitions.

Mhuwiex magħruf għal-liema pjanijiet qed jirriferi għalihom l-Onor.

Interpellant.

Dan ix-xogħol sar fuq istruzzjonijiet maħruġa miċ-Chief Executive ta` l- Awtorita` Marittima.

NAXXAR - SINJALI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jitwaħħlu l-pelican lights fit- tarf ma' Għargħur Road kantuniera ma' St Paul's Street, Naxxar u dan peress li t-traffiku li jkun ġej minn St Paul's Street m'huwiex iċedi lit-traffiku li jkun irid joħroġ minn Għargħur Road għall-istess St Paul's Street?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jara x`jista` jsir.

NAXXAR - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li kull meta l-karozzi tal-linja li jgħaddu minn Naxxar bħalma hi l-karozza numru 55 li tidħol il-Għargħur, ma jkunux jistgħu jidħlu minn Naxxar minħabba xi festa jew fiera bħat-Trade Fair, jgħaddu mill-Iklin u b'hekk iniżżlu lill-passiġġieri li jkunu għan- Naxxar fejn ir-roundabout, ħdejn iċ-Ċimiterju tan-Naxxar u tibqa' sejra r- rotta normali għall-Għargħur?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li fi żmien it-Trade Fair, il-venda tan-Naxxar tkun trasferita għal ħdejn il-grounds tal-fiera u l-karozzi għal Għargħur jibqgħu jaħdmu b`mod regolari.

Meta jkun hemm il-festa fin-Naxxar, jien informat li s-servizz bin-numru tar-rotta 56 jibqa' jaħdem minn u lejn il-Għargħur kull siegħa u jgħaddi mill-Iklin.

PA - REF.

PAB 587/95/E

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni ttieħdet wara r-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari numru 2688 datata 15/12/98 tas-Seduta 35?

ONOR.

TONIO BORG: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 2688 segwita b'dik li ġġib in-numru 5228 ninsab informat illi l-Awtorita' ta' l- Ippjanar laħqet ftehim mas-sid sabiex ineħħi l-irregolarita' hu stess sabiex jiġu evitati spejjeż li normalment ilaħħqu ammonti konsiderevoli jekk l-operazzjoni issir mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Is-sid ġie mwissi li jekk jonqos u ma jneħħix l-irregolarita' kif kommess minnu fi żmien qasir, l-awtorita' tneħħi hi a spejjeż tiegħu.

Dan hu konformi mal- politika ta' l-awtorita' li fil-każi fejn is-sid jaċċetta li jneħħi hu stess, l-istess awtorita' tagħti ċ-ċans biex dan isir.

PULIZIJA - LIĊENZJI TA' SNIETER

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li t-transfer tal-liċenzji tas- snieter minn fuq persuna għal terzi, qegħdin jieħdu tul twil ta' żmien, jekk mhux xhur?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll għaliex qed ikun hemm dewmien żejjed biex jiġu pproċessati l-applikazzjonijiet għal ħruġ ta' liċenzji to keep u to carry?

Ma jaħsibx il-Ministru li dan id-dewmien qed jikkawża inġustizzja mal- kaċċaturi u nassaba?

ONOR.

TONIO BORG: Infakkar lill-Onor.

Interpellant li fil-ftit xhur li din l-amministrazzjoni ġiet fdata bit-tmexxija tal-pajjiż, diġa' ttieħdu diversi inizjattivi fosthom li l-liċenzja to keep ma tiġix ekwiparata għal- liċenzja to carry u b'hekk il-liċenzja raħset minn Lm19 għal Lm7.

Ġew solvuti wkoll problemi konnessi mal-polza ta' l-assigurazzjoni marbuta mal- liċenzja tas-snieter.

Kif jaf ben tajjeb l-Onor.

Interpellant, minn Jannar ta' din is-sena s- sistema ta' liċenzjar ta' armi ġiet komputerizzata.

Kull meta tiġi ntrodotta xi sistema ġdida wieħed jistenna li għal bidu jinqagħlu xi problemi iżda skond ma jien infurmat dawn il-problemi qed jiġu ndirizzati sabiex jintlaħaq l-għan li għalih kienet introdotta din is-sistema, ċioe' li jitħaffef il-proċess u jitnaqqas l-inkonvenjent għall-pubbliku.

UE - PITKALA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid jekk Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea, iridux jiġu liberalizzati l-permessi li jingħataw lill-pitkala billi sal-lum dawn igawdu minn ċertu protezzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-permessi tal-pitkala huma regolati mill- Agricultural Produce Marketing Regulations 1952.

Ma jidher li hemm l-ebda konflitt bejn dawn ir-regolamenti u d-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea fir- rigward tal-ħruġ ta' liċenzi tal-pitkala.

UE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea tkunx trid issir liberizzazzjoni ta' dawn is-setturi u l-permessi dwarhom li sal-lum huma protetti: (i) funeral hearses; (ii) karozzini; (iii) fran; (iv) hawkers tal-pitrolju; u (v) bejjiegħa u distributuri tal-gass?

ONOR.

TONIO BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

KUMPANNIJA AIR SUPPLIES

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Billi sal-lum il-kumpannija air supplies biss tissupplixxi l- ajruplani b'dak li għandhom bżonn fl-ajruport, jista' l-Ministru jgħid jekk Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea dan il-monopolju li tgawdi din il-kumpanija iridx jispiċċa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-Onor.

Interpellant mhux korrett fil-premessa għall-mistoqsija tiegħu peress li barra l-Air Supplies hemm numru ta' kumpaniji oħra li jissuplixxu lill-ajruplani, kemm dawk ta' l-Air Malta kif ukoll dawk barranin, bil-ħtiġijiet tagħhom, bħal ma huma fuel, catering, in- flight stores, etc.

KAĊĊA - REGOLAMENTI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kif iridu jiġu emendati r-regolamenti tal-kaċċa u nsib jekk Malta tosserva l-Bird-Directive ta' l-Unjoni Ewropea?

Jista'l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-bird-directive ta'l-Unjoni Ewropea?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4992 (Seduta 69) li kien ta l- Prim Ministru.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li marru u taw ruħhom f'idejn il-pulizija wara li kienu kkommettew reat?

Kemm kien in- numru sena b'sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

X'tip ta' reat ikkommettew?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija ma żżommx statistika dwar it-tagħrif mitlub.

UE - POMPI TAL-PETROL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk kemm-il darba Malta ssir membru sħiħ ta' l-Unjoni Ewropea l-ħruġ tal-permessi għall-pompi tal-petrol ikunx liberalizzat u kulħadd ikun jista' japplika biex jiftaħ pompa tal-petrol?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma naħsibx li jkun għaqli li wieħed jesprimi ruħu minn issa dwar xi pass li jista' jkun meħtieġ li jittieħed fil-futur.

Madankollu meta jkun il-waqt, il-gvern mhux ser joqgħod lura milli jagħmel dan.

Dan jgħodd għal kull qasam ta' l-ekonomija.

RABAT - TRIQ ĠORĠ BORG OLIVIER

L-ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO staqsa lill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'se tkun il- pożizzjoni tal-Ministeru tiegħu fir-rigward tal-problema li nibtet dan l- aħħar fil-kwestjoni ta' Triq Ġorġ Borg Olivier, fir-Rabat, peress li kif jaf il-Ministru sar suġġeriment li din it-triq issir one way u dan jaf ikun ta' inkonvenjent kbir għar-residenti ta' Ħad-Dingli?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 4281.

ŻABBAR - TRIQ ĦADD IN-NIES

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Possibbli li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma taċċerta li tagħti l- provvista ta' l-ilma lir-residenti kollha li joqogħdu fi Triq Ħadd in-Nies, f'Ħaż-Żabbar, minħabba li hemm min ilu joqgħod f'din it-triq aktar minn għaxar snin u għadu bla servizz ta' ilma?

Jaħseb il-Ministru li din is-sitwazzjoni hija inaċċettabbli u għandha tiġi rimedjata fl-iqsar żmien possibbli?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma qed tieħu ħsieb biex twassal is-servizz ta' l-ilma fl-imsemmija triq.

Fil-fatt bħalissa fil-post hemm kuntrattur imqabbad mill- korporazzjoni biex jinstalla main ta' l-ilma u x-xogħol mistenni li jitlesta fi żmien qasir.

Pero` se tibqa' parti żgħira mit-triq, li diġa' hemm nies joqgħodu fiha, li ma jistax jingħatalhom is-servizz ta' l-ilma dan għaliex fil-preżent ma jeżistix aċċess għal din il-parti tat-triq, ħlief minn proprjeta' privata.

Is-servizz lil din il-parti tat-triq ikun jista' jingħata meta jinfetaħ aċċess għal din il-parti.

GĦAWDEX - DCC

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5067 u r-risposta li ngħatat, jista' l-Ministru jgħid jekk saritx xi waħda minn dawn it-62 seduta tad-DCC fil-gżira Għawdxija fil-conference room tal-Planning Authority?

Jekk ma sarux seduti tad-DCC f'Għawdex, jista' l-Ministru jispjega r-raġuni għaliex u min hu responsabbli għal dan in-nuqqas fil- konfront tal-poplu Għawdxi?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija ninsab infurmat li t-tweġiba hija fin-negattiv.

Ninsab infurmat ukoll li r-raġuni għaliex ma sarux seduti tal-Kummissjoni għall-Kontroll ta' l-Iżvilupp ġewwa Għawdex kienet waħda amministrattiva.

Wara li nbidlet il-kompożizzjoni tal-kummissjoni, hu maħsub li 'l quddiem il-laqgħat jerġgħu jkomplu jsiru f'Għawdex.

GĦAWDEX - WIED TAR-ROMBLU

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid jekk it-taħmil tal-Wied tar-Romblu li qiegħed isir min-naħa tax-Xagħra, huwiex kopert bil-permessi neċessarji ta' l-Awtorita' ta' l- Ippjanar?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li t-taħmil li sar f'Wied tar- Romblu m'għandux bżonn ta' permessi mill-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

DJAR - ALLOKAZZJONI TA' POST

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid lil min se jiġi allokat il-post numru 126, Archbishop Street, Valletta peress li hemm ħafna għaqdiet li jixtiequ jikruh?

Tista' tittieħed deċiżjoni malajr?

Jekk diġa' ġie f'arranġament, lil min ġie allokat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tagħmel il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

SKEJJEL - ĠUŻEPPI DESPOTT - HEADMASTER

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx headmaster fl-iskola Ġużeppi Despott Boy's Junior Lyceum?

Min hu?

Peress li kelli diversi rapporti mill- ġenituri tat-tfal li dan il-head ikun assenti ta' spiss, jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-head huwiex ikun assenti għal xi raġuni?

Jaf il-Ministru li ħafna mill-istudenti, speċjalment dawk tal-Form I's, qed ibatu għax donnu ma tantx hemm kontroll tat-tfal ta' l-iskola?

Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jaħtar head ieħor? (jirriplejsjah)

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li l- headmaster fl-Iskola Ġużeppi Despott Boys' Junior Lyceum irriżenja fil-21 ta' Frar u diġa' bdew jittieħdu passi biex jiġi maħtur kap f'din l-iskola.

Sadanittant, kif diġa' għedt fil-Kamra l-ġimgħa li għaddiet, innominajt grupp ta' uffiċċjali biex jgħinu l-iskola toħroġ mid-diffikultajiet li tinsab fihom.

DIPARTIMENT TAX-XOGĦLIJIET - SAHRA

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kif inhu ġustifikat l-overtime fis-sezzjoni tas-salarji tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet u jikkonfermax li l-overtime ta' Jannar 1999 ma kienx affettwat?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jien infurmat li l-overtime fis-sezzjoni tas-salarji hu ġustifikat u ġie approvat kemm mid-Direttur tal-Finanzi u Amministrazzjoni li taħtu taqa' s-sezzjoni tas-salarji, kif ukoll mid- Direttur Ġenerali u mis-Segretarju Permanenti.

L-overtime sar f'Jannar u se jibqa' sejjer sa April.

PA - SERVIZZI ĠODDA

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 5070 u r-risposta li ngħatat fl-1 ta' Marzu 1999, jista' l-Ministru jserrah moħħ l-Għawdxin (speċjalment il-periti u l-avukati li jaħdmu f'Għawdex u jiddefendu każijiet quddiem l-Awtorita' ta' l-Ippjanar f'Għawdex) kemm beħsiebu jdum dan "l-istudju" u hemmx xi target date biex dan is-servizz jiġi estiż għal Għawdxin?

ONOR.

TONIO BORG: F'inqas minn 22 xahar.

IMPJIEGI - ĦADDIEMA GĦAWDXIN

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid jekk mill-aħħar elezzjoni 'l hawn kienx hemm impjiegi ġodda ta' Għawdxin, sew maċ-Ċvil u sew mal-korporazzjonijiet?

Jekk fl- affermattiv, kemm kien in-numru, fejn ġew impjegati u min huma dawk li ġew impjegati?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li mill-aħħar elezzjoni 'l hawn ma kien hemm l-ebda mpjieg ġdid mad-dipartimenti li jaqgħu taħt il- Ministeru għal Għawdex.

Fir-rigward tal-korporazzjonijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant ipoġġi l-mistoqsija lill-Ministri konċernati.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA - RAĦĦALA

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid x'inhu n-numru ta' raħħala Għawdxin full-time u part-time reġistrati mad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura?

Matul dawn l-aħħar sitt snin kien hemm reġistrazzjoni ta' raħħala ġodda ma' dan id-dipartiment?

Jekk fl-affermattiv, kemm kien in-numru sena b'sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li n-numru ta' raħħala Għawdxin reġistrati ma' l-uffiċċju ta' l-Agrikoltura f'Għawdex huma:

Full-time 80 Part-time 1101

Mis-sena 1994 'l hawn ir-reġistrazzjoni ta' raħħala ġodda kienu:

1994 123 part-time 1995 1280 part-time 1996 - 1997 1 part-time 1998 -

Ma jeżistux dokumenti ta' reġistrazzjoni ta' raħħala part-time għas-sena 1993.

RAĦĦALA GĦAWDXIN - BEJGĦ TA' ĦALIB

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid x'kien l-ammont ta' ħalib frisk li r-raħħala Għawdxin biegħu lill-Koperattiva tal-Ħalib matul dawn l-aħħar għaxar snin, sena b'sena?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li l-ammont ta' ħalib frisk li r- raħħala Għawdxin biegħu lill-Malta Dairy Products Ltd f'dawn l-aħħar għaxar snin huwa kif ġej:

1989 - 1548254 galluni 1990 - 1618092 galluni 1991 - 1645639 galluni 1992 - 1725894 galluni 1993 - 1829077 galluni 1994 - 1923417 galluni 1995 - 1997662 galluni 1996 - 2198693 galluni 1997 - 2341425 galluni 1998 - 2337103 galluni

GĦAWDEX - UFFIĊINI TAL-POSTA

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid min hu responsabbli mit-tqassim ta' l-overtime fl-uffiċini tal-posta ġewwa Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ipoġġi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

SKEJJEL - GĦAWDEX - G.P. AGIUS DE SOLDANIS

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li r-riżultat ta' l-eżamijiet ta' nofs is-sena fl-iskola G.P. Agius De Soldanis fir-Rabat, Għawdex, għadu ma ħariġx?

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proċedura hijiex li r-riżultat ta' l- eżamijiet joħorġu qabel ma ssir il-parents day?

Jekk fl-affermattiv, x'inhi r-raġuni li ma sarx hekk fl-iskola msemmija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li r-riżultat ta' l-eżamijiet ta' nofs is- sena fl-iskola G.P. Agius De Soldanis ser jiġi pubblikat f'dawn il-ġranet.

Qaluli li dan mhux żmien twil esaġerat minn meta spiċċa l-eżami ta' nofs is- sena.

Hija drawwa komuni, iżda mhux proċedura preskritta, li r-riżultat ta' l- eżamijiet joħroġ qabel ma ssir parents day.

Fl-iskola G.P. Agius De Soldanis il-parents day' 1999 saret fl-aħħar ta' Jannar, qabel ma sar l-eżami, bi skop speċifiku li parents day ma tirriduċix ruħha biss f'diskussjoni tar-riżultat ta' l-eżami iżda tkun tittratta mix-xogħol u l-progress kollu ta' l-istudenti.

GĦAWDEX - TAQSIMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tgħid kemm ilhom ma jitħallsu d-drainage allowance l-ħaddiema li jaħdmu mat-taqsima tad-drenaġġ ġewwa Għawdex?

X'inhi r-raġuni għal dan id- dewmien?

Meta hemm il-ħsieb li dawn l-allowances jingħataw lill-ħaddiema konċernati?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li l-aħħar pagament ta' drainage allowances lill-ħaddiema tad-drenaġġ f'Għawdex, sar f'Diċembru 1998.

L-allowances pendenti qegħdin jiġu verifikati u pproċessati u l-pagament ta' dawn ser jiġi effetwat mill-aktar fis possibbli.

PULIZIJA - ŻEBBUG - STREET VENDORS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jagħtina informazzjoni għaliex il-pulizija qiegħda tippermetti street vendors fi Triq Sciortino, Ħaż-Żebbuġ, man-naħa ta' l- istess triq fejn joqogħdu r-residenti?

Jikkonsidra l-Ministru li dan mhux qiegħed iħalli spazju għall-parking tar-residenti u fl-istess waqt qiegħed ikun ta' periklu għax-xerrejja li qegħdin ikollhom jaqsmu min-naħa għall-oħra tat-triq f'area tant traffikuża f'Ħaż-Żebbuġ?

X'permess għandu l-istreet vendor li jarma ħdejn iż-zebra crossing fi Triq Sciortino kull nhar ta' Ġimgħa li mhux talli juża l-van (vettura) iżda wkoll area mdaqqsa oħra li qed tkun okkupata b'ħafna kaxxi tal-ħaxix għal għonq it-triq?

Jekk dan il-venditur għandu permess, jista' l-Ministru jgħid meta nħareġ u jekk hemmx aktar applikazzjonijiet/permessi għal street vendors f'din in- naħa ta' Triq Sciortino, Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija diġa' ħadet passi dwar l-ilment li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant.

Dwar l-aħħar parti tal- mistoqsija ninsab infurmat ukoll illi, dejjem jekk qed nirreferu għall- istess persuna, din għandha permess ta' bejjiegħ fit-toroq biex tuża vettura bil-mutur għall-bejgħ ta' frott u ħxejjex u permess biex tbiegħ l- istess prodotti f'suq miftuħ, liema permessi ħarġu għal bidu ta' l-1998.

Infurmat ukoll li m'hemmx permessi u lanqas applikazzjonijiet pendenti għal street vendor f'post fiss fit-triq imsemmija.

ELEZZJONIJIET ĠENERALI - TQASSIM TA' VOTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jikkonsidra l- Prim Ministru li ssir emenda fil-liġi elettorali dwar it-tqassim tal-voti għal kull elezzjoni li ssir f'pajjiżna, fis-sens li l-voti ma jibqgħux jitqassmu fid-djar iżda l-persuna hekk intitolata biex tivvota tkun tista' tippreżenta l-ID Card (jew xi identifikazzjoni oħra awtorevoli) dakinhar tal-votazzjoni u tingħata lilha dak il-ħin il-vot tagħha biex taqdi d-dover tagħha ta' ċittadin?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Is-suġġeriment li għamel l-Onor.

Membru jinħtieġ tibdil fil-liġi elettorali li jwassal għat-tneħħija tal-voting document.

Ninsab infurmat li delegati tal-partiti politiċi fl-imgħoddi ltaqgħu mal-Kummissjoni Elettorali fuq dan is-suġġett li jidher li jista' jintlaħaq ftehim dwaru.

ETC - GRADWATI JIRREĠISTRAW

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għal Politika Soċjali u Kap tal-Kamra tad-Deputati: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm gradwati jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: F'Jannar 1999 in-numru ta' gradwati li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol mal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ kien ta' 38.

SKEJJEL - SKOLA PRIMARJA - LUQA

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-pjanijiet biex tiġi rranġata u estiża l-iskola primarja ta' Ħal Luqa?

Jifhem il-Ministru li x-xogħol huwa urġenti u hemm bżonn isir mill-aktar fis?

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien informat li d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni ssottomettiet applikazzjoni formali lill-Awtorita' ta' l-Ippjanar biex tiġi riabilitata u estiża l-iskola primarja ta' Ħal Luqa liema applikazzjoni għadha qiegħda tiġi evalwata mill-istess Awtorita'.

Dan il-proġett ikun jista' jinbeda skond l-allokazzjoni finanzjarja li se jkollha d-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni kif ukoll abbażi tal-prijoritajiet ta' l-istess diviżjoni.

SPIŻERIJI - BUĠIBBA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-allegat każ ta' abbuż etiku kif rapportat f'gazzetta lokali riċentement minn spiżerija privata f'Buġibba u għal fatt dikjarat li l-Medical Council ma jista' jieħu l-ebda azzjoni jekk ma jkunx hemm rapport uffiċjali, jista' l-Ministru jikkonsidra emenda b'mod urġenti fl-istatut tal-Medical Council sabiex simili bħalma hemm stipulat fil-liġi ta' l- ombudsman ikun jista', fuq inizjattiva tiegħu, jinvestiga rapporti fil- mezzi ta' komunikazzjoni soċjali jew fejn ikun hekk magħruf, dwar allegat ta'abbużi etiċi fil-kamp mediku in ġenerali?

Xi żviluppi kien hemm s'issa fil-każ imsemmi ta' Buġibba?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-proposta ta' l-Onor.

Interpellant ġiet innotata u qed tiġi kkunsidrata fid-dawl tat-tibdil li jrid isir fid-Department of Health (Constitutions) Ordinance.

Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li għadu kmieni wisq biex wieħed jikkummenta dwar l-investigazzjonijiet li qed isiru dwar dan il-każ, minħabba li dawn għadhom fl-ewwel fażi tagħhom.

LUKANDI - KONTIJIET

L-ONOR.

KARMENU VELLA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista tal-hotels kollha f'Malta u f'Għawdex u l-ammonti tad-dawl u l-ilma pendenti jew le li għandha kull lukanda mal-Water Services Corportation u mal-Korporazzjoni Enemalta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ma narax li jkun etikament korrett li nagħmel pubblika l-informazzjoni mitluba.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI GĦAWDXIN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk ħaddiema Għawdxin li jaħdmu Malta (fis-Servizz Pubbliku) għandhomx xi konċessjonijiet fuq ħinijiet tax-xogħol?

Jekk iva, x'inhuma?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi l-konċessjoni li għandhom l-impjegati tal-gvern li huma residenti f'Għawdex imma li jaħdmu Malta hija illi huma jistgħu jidħlu ftit tard nhar ta' Tnejn filgħodu u jitilqu ftit kmieni nhar ta' Ġimgħa filgħaxija.

PROPRJETA' - ĦLASIJIET

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari numru 4790, fejn il- mistoqsija oriġinali saret għax hu magħruf li l-informazzjoni mitluba suppost kienet qed tiġi komputerizzata u mhux għax kont qed nippretendi li jsir eżami tal-files u records bl-idejn, jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess ta' komputerizzazzjoni ta' l-informazzjoni fuq l-akkwist ta' art mid-Dipartiment ta' l-Artijiet u meta jista' jkollna informazzjoni bħal dik mitluba f'mistoqsija parlamentari numru 4790 permezz tal-computer?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li f'Diċembru ta' l-1998 tlesta business study dwar il-komputerizzazzjoni tad-Dipartiment ta' l-Artijiet, liema studji qed jiġi evalwat mill-istess dipartiment.

Hu mistenni li l- implimentazzjoni ta' dan l-istudju li jkopri ukoll geographical information system, tibda matul din is-sena u titlesta fi żmien 4 snin.

KON-KATTIDRAL TA' SAN GWANN - FONDAZZJONI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se tiġi kostitwita l-Fondazzjoni għall-Kon Kattidral ta' San Ġwann imħabbra fid-diskors tal-budget?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li ma kienx hemm żviluppi minn meta kont irrispondejt mistoqsija parlamentari oħra f'seduta numru 57 dwar dan is-suġġett.

SERVIZZ ĊIVILI - IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4791, jista' l-Prim Ministru jagħti lista kompluta ta' l-uffiċjali li jokkupaw l-ewwel ħames gradi taċ-Ċivil u l-informazzjoni l-oħra mitluba f'mistoqsija parlamentari numru 3859, għaliex fil-lista ppreżentata fl-imsemmija tweġiba parlamentari hemm uffiċjali fl-ewwel ħames gradi taċ-Ċivil li m'humiex inklużi u għalhekk din il-lista, kif diġa' ġbidt l-attenzjoni, ma tirriflettix is- sitwazzjoni sa l-1 ta' Jannar 1999?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li ma hemmx iżjed x'wieħed iżid ma l-informazzjoni li diġa' tajt fit-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari numri 3859 u 4791.

Nitlob l-Onor.

Interpellant biex jekk trid xi informazzjoni oħra, tispeċifika aħjar dak li trid għax jien infurmat li l-lista li poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra mat-tweġiba għall-mistoqsija numru 3859 kienet tkopri l- uffiċjali kollha magħrufa bħala officers in grade 1 sa officers in grade 5 li kienu fis-Servizz Pubbliku fl-1 ta' Jannar 1999.

Jekk l-Onor.

Membru qed tirreferi għall-gradi kollha li qegħdin fl-ewwel ħames skali ta' salarju, jew għal xi wħud minn dawn l-iskali, allura hija mitluba tagħmel riferenza għal dawn l-iskali fil-mistoqsija tagħha.