MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 241 It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 241

It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.07 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000

WERREJ MINUTI 1

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 1

TQEGĦID TA' KARTI 6

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA

(EMENDA NRU.

2) (IT-TIENI QARI)

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL (SECOND READING) 7

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TISMIJA TA' MINISTRI F'DIVERSI LIĠIJIET (IT-TIENI QARI)

DESIGNATION OF MINISTERS IN VARIOUS LAWS BILL (SECOND READING) 17

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-FORZI ARMATI

TA' MALTA (IT-TIENI QARI)

MALTA ARMED FORCES (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 24

AĠĠORNAMENT 28

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 33

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 240 li saret fl-14 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA - OFTALMIJA

L-ONOR.

HELEN D'AMATO (f'isem l-Onor.

Francis Agius) staqsiet lill- Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkun jista' jintuża l- apparat magħruf bħala digital angiogram fid-dipartiment ta' l-oftalmija fl- Isptar San Luqa, liema apparat hu tant meħtieġ għal dijanjosi dejjem iktar aħjar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): L-apparat mistenni jibda' jintuża fi żmien tliet xhur oħra.

SAĦĦA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati fiċ-ċentri tas-saħħa mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

U jekk jirriżulta li lanqas kienu biss applikaw, jista' l-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000 ġew impjegati ħames ħaddiema ġodda fiċ-ċentri tas-saħħa.

Dawn ġew impjegati fuq bażi każwali sakemm is-sejħa għal applikazzjonijiet għall- mili ta' postijiet fuq bażi permanenti tiġi pproċessata mill-kummissjoni dwar is-servizz pubbliku.

Fil-fatt sejħiet għal applikazzjonijiet ħarġu mid-diviżjoni tas-saħħa fil-gazzetta tal-gvern tat-28 ta' Settembru, 1999 u tat-23 ta' Lulju, 1999.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, peress li jirriżulta li jsiru numru ta' ilmenti mill-pubbliku in ġenerali dwar nuqqas ta' faċilitajiet fiċ-ċentri tas-saħħa f'dak li huwa apparat u forsi anke neċessitajiet oħra meħtieġa għall-kura tas-saħħa taċ-ċittadin, jista' l-Ministru jgħid xi programm għandu l-gvern sabiex matul din is-sena jżid l-equipment neċessarju f'dawn iċ-ċentri tas-saħħa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li wieħed irid jara r-raġunijiet għaliex hemm ċerti restrizzjonijiet għall-espansjoni fiċ-ċentri tas-saħħa.

Aħna nemmnu li ċ-ċentri tas-saħħa jridu jagħmlu a gate-keeping role għall- pazjenti li jkunu deħlin l-isptar, u apparti milli joffru servizz ta' emerġenza fuq 24 siegħa jridu wkoll jiżviluppaw f'punt ta' riferenza għat- tobba li jaħdmu fil-privat.

Naħseb li l-aktar ħaġa li qiegħda tirrestrinġina biex inkomplu nespandu ċerti servizzi huwa n-nuqqas ta' spazju fiżiku.

Irridu niftakru li l-health centres kienu bdew bħala miżura ta' emerġenza u allura ma kenux inbnew apposta biex iservu l-funzjoni ta' health centre imma f'ħafna mid-drabi kien instab bini li kien diġa` tal-gvern u nbidel f'ċentru tas-saħħa.

Dan ovvjament joffri ċerti restrizzjonijiet fuq żewġ livelli għax għandek numru ta' health centres, fosthom dak tal-Gżira, li huma strutturalment inaċċessibbli għan-nies - għaliex biex tieħu l-ewwel servizz trid titla' sular u nofs - u barra minn hekk is-servizzi tas-saħħa tant espandu fl-aħħar snin li fiżikament m'hemmx spazju fejn nistgħu nkomplu nespandu.

Kien għalhekk fil-fatt li l-amministrazzjoni Nazzjonalista ħadet deċiżjoni li tgħid li meta jibda jinbena ċentru tas- saħħa jrid jinbena ġdid sabiex ikun hemm verament spazju fiżiku li jaħseb mhux biss għas-servizzi tal-lum imma wkoll għas-servizzi ta' għada.

Fil- fatt meta wieħed iħares lejn x'ġara jsib li l-ewwelnett kienet infetħet health centre ġewwa Ħal Qormi - li nistgħu ngħidu kienet l-iżjed waħda moderna u spazjuża, u fejn ukoll ħsiebna għal ċerti faċilitajiet minn qabel - u s-sena li għaddiet infetħet il-health centre ta' Birkirkara - li sal- lum għadha qiegħda tagħti servizzi restritti - u ftit tal-ġranet ilu erġajna ftaħna dik ta' Bormla, fejn minkejja li bqajna nużaw l-istess struttura, din inbidlet radikament u ddaħħlu wkoll ċerti kunċetti ġodda, anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-ambjent tal-health centre u faċilitajiet għall-istaff.

Pero` kif diġa` għedt, li wieħed jibqa' jespandi ċerti servizzi f'ċerti ċentri tas-saħħa se jkun diffiċli ħafna.

Nista', per eżempju insemmi l-każ klassiku taċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta li jagħmel parti integrali minn blokk bini li fih hemm l-għassa u l-kunsill lokali.

F'dan il-każ min-naħa għandek il-kunsill lokali fejn ovvjament aktar ma jgħaddulu funzjonijiet aktar se jkollu bżonn espansjoni, u min- naħa l-oħra għandek is-servizzi tas-saħħa li jridu jibqgħu jikbru.

Jien ma naħsibx li huwa faċli li wieħed jaqbad u jċaqlaq health centre bħal tal-Gżira għal post ieħor għaliex il-postijiet fejn wieħed jista' jagħmel health centre ġdid huma limitati u fil-fatt aħna dejjem tlabna l- kooperazzjoni tal-kunsilli lokali biex jidentifikaw sites fejn inkunu nistgħu nagħmluh.

Din is-sena beħsiebna nibdew fuq proġett ta' ristrutturazzjoni kbira ħafna fiċ-ċentru tas-saħħa ta' Raħal Ġdid.

Jien informat li għad iridu jitwaqqgħu żewġ sulari minn dan iċ-ċentru tas-saħħa għaliex sa ftit tas-snin ilu fis-sular ta' fuq kien għad hemm il-public works u meta l-post ġie vakat konna għamilna talba lil Lands Department biex neħduh aħna.

Matul din is-sena dan il-proġett huwa mistenni li jkun beda u jkun wasal ukoll fi stadju avvanzat.

Restrizzjoni oħra hija ovvjament in-nuqqas ta' staff.

Aħna ninsabu għaddejjin bil-kunċett li kemm jista' jkun servizzi speċjalizzati li qabel kienu jingħataw esklużivament mill-isptar San Luqa, noħorġuhom fiċ-ċentri tas-saħħa u għal dan il-għan ħtarna numru ta' konsulenti.

Irrid ngħid ukoll li filwaqt li ċ-ċentri tas-saħħa joffru servizz tajjeb ħafna lill-pubbliku, ovvjament għad baqa' post u lok fejn jista' jsir titjib.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jiġifieri skond dak li qal il-Ministru li se jiġri huwa li forsi jsir xi xogħol fil-bini taċ-ċentri tas-saħħa imma mhux se jkun hemm upgrading ta' l-apparat sabiex in-nies ikunu jistgħu jingħataw servizzi aktar professjonali minn dawk eżistenti.

Qed nifhem sew jien?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Le, forsi ma spjegajtx ruħi sew.

Is-servizzi u l- apparat se jibqgħu jiġu upgraded.

Kif għadni kemm għedt, qegħdin noħorġu l- ispeċjalizzazzjonijiet, fosthom ta' l-oftalmija, għal ġol-health centres, bl-għajnuna anke ta' għaqdiet volontarji, u nġab apparat sofistikat għall- glaucoma u screening tests oħrajn.

Pero` ma rridx li tingħata l-idea li l- kwestjoni hija li tissupplixxi l-apparat għax il-problema m'hijiex li tipprovdi l-apparta.

Il-makni ma jagħtux servizz iżda l-makni jgħinu biex tintlaħaq id-djanjosi u jikkonfermawha.

Fil-mediċina l-aktar parti integrali biex inti tasal biex tagħmel djanjosi hija l-istorja u jekk tieħu storja tajba tal-pazjent tasal għad-djanjosi.

Jiġifieri ma rridux indaħħlu l-kunċett li biex tasal għal djanjosi jew biex tagħti servizz aħjar irid ikollok apparat aħjar.

Illum fiċ-ċentri tas-saħħa għandna faċilita` ta' X- rays u ECG, imma mbagħad il-problema tinqala' minħabba nuqqas ta' staff ikkwalifikat f'ċertu livell.

Per eżempju, fil-każ ta' l-X-rays, dawn jittieħdu sas-1.00 p.m. jew is- 2.00 p.m., sempliċement għaliex m'għandniex staff biżżejjed biex iħaddem dawn il-makni.

Anke kieku jkollok l-staff biex tħaddem dawk il-makni, meta tiġi għall-interpretazzjoni ta' X-ray, ħafna drabi - tiġi bżonn ta' a second opinion li tkun speċjalizzata.

U hemmhekk ukoll għad għandna nuqqas ta' trained staff mhux fil-livell ta' tobba biss imma anke fil-livell ta' speċjalizzazzjoni.

U allura qed jiġri li minkejja li hemm il-faċilita` biex wieħed jieħu X-ray ġewwa l-health centre, ħafna drabi dan l-X-ray ikun irid jiġi riferut ġewwa l-Isptar San Luqa, jarah il-konsulent u jibgħatlek ir-riżultat lura.

Kif diġa` għedt, naħseb li waħda mill-affarijiet li nistgħu nagħmlu - fil-fatt qegħdin nattwawha - hija li jiġu kkreati postijiet ta' konsulenti speċifikament għall-kura primarja, jiġifieri biex jaħdmu ġol-health centres.

Hemm bżonn li ndaħħluha f'rasna li servizz tajjeb mhux bilfors jiddependi mill-fatt li jkollok apparat sofistikat imma jiddependi minn kemm għandek nies speċjalizzati u kapaċi jinterpretaw dawk it-tip ta' riżultati.

Jien nista' naċċerta lill-Onor.

Interpellant li minbarra x-xogħol strutturali, il-gvern qiegħed jimpenja ruħu wkoll biex iżomm l-apparat li hemm bżonn juża għas-servizzi li jingħataw fil-health centres fl-aħjar stat u fl-aħjar livell.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, b'riferenza għal dak li qal il-Ministru dwar diskussjonijiet li qegħdin isiru mal-kunsilli lokali - naturalment kien qed jirriferi għall-kunsill lokali tal-Mosta - xtaqt nistaqsih jekk dawn id-diskussjonijiet humiex qed isiru wkoll ma' kunsilli oħra fejn hemm iċ-ċentri tas-saħħa.

Jekk inhu l-każ, x'inhi l-aġenda f'dan ir-rigward?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Aħna dejjem huwa l-pjaċir tagħna li niltaqgħu mal- kunsilli lokali u niddiskutu magħhom biex intejbu s-servizz li jingħata fil- komunita`, pero` l-aktar diskussjonijiet li saru huma ma' dawk il-kunsilli fejn huma stess qegħdin jirrealizzaw li nagħmlu x'nagħmlu se jkun diffiċli ħafna biex nipprovdu post fejn jistgħu jingħataw servizzi li titlob il- mediċina llum.

Kont qiegħed nirriferi partikolarment għall-health centre tal-Gżira.

Naħseb li fir-rigward ta' dan il-health centre, tagħmel x'tagħmel, anke jekk tintroduċi lift fih, hemm restrizzjonijiet kbar fuq il- possibbilta` li wieħed jista' jespandi s-servizzi, aktar u aktar meta hemm dipartimenti oħra, bħal dak tal-posta, li qed jokkupaw parti sostanzjali mill-istess bini.

Mal-kunsill lokali tal-Mosta wkoll għaddejjin diskussjonijiet għaliex minkejja li kien hemm spazju adegwat meta nbeda s-servizz tal-health centre, nistgħu ngħidu li llum hemm tug of war bejn l-espansjoni tal-health centre u l-espansjoni tal-kunsill lokali.

Safejn naf jien il-kunsill lokali tal-Mosta kien qiegħed jaħseb biex jagħmel carpark kbira wara l-knisja u kien sar is-suġġeriment biex id-diviżjoni tas-saħħa tkun tista' tieħu l- aħħar sular minn dak il-carpark.

B'hekk ikollna possibbilta` ta' health centre mibni proprju bħala health centre u fl-istess ħin ikun hemm biżżejjed spazju għal espansjoni fil-futur.

Kif diġa` għedt, id-diviżjoni hija lesta li tiltaqa' ma' kull kunsill lokali.

Fil-fatt meta jittieħdu deċiżjonijiet radikali li jolqtu lill-komunita` kollha, id-diviżjoni dejjem ikollha dan it-tip ta' abbokkamenti mal-kunsill lokali.

Ħafna mill-kunsilli lokali jiġu jkellmuna fuq l-istat li jinsabu fih il- bereġ tagħhom u għalkemm din is-sena ġiet ivvotata somma biex isir upgrading tal-bereġ, sakemm nibqgħu limitati f'ċerti postijiet ...

Per eżempju, jien ma naħsibx li huwa d-dmir jew l-obbligu tad-diviżjoni tas- saħħa li ssib post alternattiv għall-health centre tal-Gżira, ngħid għalija l-aħjar nies li jistgħu jidentifikaw post li jista' jinbidel f'health centre ġewwa l-Gżira huma l-kunsill lokali u fil-fatt f'dan il-każ kien hemm dikussjonijiet b'dan il-għan.

MCC - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mal-Mediterranean conference centre mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr nista' ngħid applikazzjonijiet, jista' l-ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' l-Ministru jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Informat li ma ġie impjegat ebda ħaddiem maċ-ċentru fil-perijodu msemmi.

INFRASTRUTTURA - TRASFERIMENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm trasferimenti ngħataw mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000 lill-ħaddiema tad- dipartiment ta' l-infrastruttura?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex saru dawn it-trasferimenti?

Jista' jgħid huwiex il-ħsieb li jsiru aktar trasferimenti fil-futur qarib?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ninforma lill- Onor. Interpellant li d-dipartiment ta' l-infrastruttura ma jeżistix.

DOI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati mad-DOI mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jista' jgħid ukoll jekk dawn ġewx impjegati wara l-ħruġ ta' sejħa għal applikazzjonijiet?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l- impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) (f'isem il-Prim Ministru): Matul il-perijodu msemmi d-dipartiment kellu żieda ta' impjegat wieħed mill-Maltapost, wara li l-istess persuna xtaqet li tirritorna fis-servizz pubbliku skond ftehim applikabbli għall- istess ħaddiema.

SEDQA - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati ma' l-Aġenzija Sedqa mis- 16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonjiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

U jekk jirriżulta li lanqas biss kienu applikaw għall-imsemmi mpjieg, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Bejn is-16 ta' Settembru u l-4 ta' Jannar, 2000 l- aġenzija Sedqa impjegat żewġ persuni - waħda bħala data input operator għaċ-ċentru detox; u oħra bħala counsellor mad-diviżjoni tal-kura - u dawn iż-żewġ persuni ġew impjegati wara li saret talba lill-ETC, fejn kienu regolarment reġistrati nista' ngħid ukoll li dawn it-tnejn għaddew mill- proċess ta' l-impjieg kif stabilit mill-ETC.

ĊENTRU ĦIDMA SOĊJALI - ĦADDIEMA ĠODDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema ġodda ġew impjegati maċ-ċentru ħidma soċjali mis-16 ta' Settembru, 1999 sal-4 ta' Jannar, 2000?

Jekk jirriżulta li ġew impjegati ħaddiema ġodda mingħajr sejħa għal applikazzjonijiet, jista' jgħid kemm dawk impjegati kien ilhom li applikaw?

Jekk jirriżulta li lanqas kienu applikaw, jista' jgħid xi kriterji ntużaw biex dawn ingħataw l-impjieg in kwestjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fid-dipartiment ħarsien tal-familja mis-16 ta' Settembru, 1999 sa l-4 ta' Jannar, 2000, ma ġewx impjegati ħaddiema ġodda.

PULIZIJA - KAŻI TA' PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l- qorti minħabba reati konnessi ma' prostituzzjoni matul is-sena 1999?

Kemm kienu nisa u kemm irġiel?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Ninsab informat li matul l- 1999 tressqu quddiem il-qorti 130 persuna fuq reati konnessi ma' prostituzzjoni, li minnhom 110 kienu nisa u 20 kienu rġiel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħidilna x'liaison isir bejn il- pulizija u dipartimenti oħra tas-servizzi soċjali - f'dan il-każ anke s- Sedqa - fir-rigward ta' problemi riżultanti minn dan it-tip ta' reat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, fi ħdan il-korp tal-pulizija hemm grupp ta' nies membri fil-korp tal-pulizija li meta jaraw li xi ħadd li jkun akkużat bi kwalunkwe reat, mhux neċessarjament konness mal-prostituzzjoni, ikollu bżonn kura ta' natura soċjali, allura jsir kuntatt ma' l-aġenziji taħt il- ministeru tal-politika soċjali biex jieħdu każ individwali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Peress li ħafna drabi jkun hemm nuqqas ta' koperazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-uffiċjali mħarrġa sabiex jagħmlu dan ix-xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, hemm żewġ spetturi nisa li jieħdu ħsieb il- victim support unit u ukoll hemm xi tliet membri oħra tal-korp li qegħdin jaħdmu full-time fuq każi bħal dawn.

FESTI TAL-MILLENJU - NFIQ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in- nefqa totali biex jiġu organizzati d-diversi attivitajiet konnessi mal- wasla tal-millennju?

Jista' jagħti breakdown ta' din in-nefqa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li f'dan l-istadju l-pożizzjoni għadha dik kif imfisser fit-tweġiba għal PQ nru.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l- qorti matul is-sena 1999 għax kisru l-Litter Act?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul l-1999 tressqu quddiem il- Qorti 63 persuna fuq reati konnessi mal-Litter Act.

PULIZIJA - KAĊĊATURI/NASSABA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ittellgħu kaċċaturi u nassaba l-qorti matul is-sena 1999 u x'tip ta' reat allegatament wettqu dawn il-persuni?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li matul l-1999 tressqu l-qorti 173 persuna fuq reati konnessi mar-regolamenti ta' l-1993 dwar ħarsien ta' l- għasafar u tal-fenek selvaġġ; ir-regolamenti ta' l-1993 dwar l-għasafar u l- fenek selvaġġ (speċi protetti u riservi naturali) u l-Ordinanza dwar l- Armi, Kap. 66.

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA (f'isem l-Onor.

Adrian Vassallo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew irrapportati reati lill-pulizija matul is-sena 1999?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fuq it-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal tqegħid ta' karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' persuni b'diżabilita` li qed jirreġistraw għax-xogħol, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13877.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar servizzi mogħtija minn smoking cessation clinics, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13792.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR DAZJU TAS-SISA (EMENDA NRU.

EXCISE DUTY (AMENDMENT) (NO.

2) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-14 ta' Frar 2000.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hemmx aktar rimarki l-Ministru Dalli jista' jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nibda billi ngħid Deo gratias!

Din hija l-għaxar seduta li qegħdin nagħmlu fuq liġi li jaqbel magħha kulħadd u li titkellem fuq żieda ta' 10c sisa fuq pakkett sigaretti.

Fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi - m'iniex beħsiebni ntawwal u nagħmel xi 25 siegħa oħra nitkellem! - nixtieq li nirriferi għal xi punti li tajjeb li wieħed jerġa' jsemmihom.

F'din id-diskussjoni l-oppożizzjoni kkritikat u tkellmet dwar kollox - jgħidu li għaliex dan huwa money bill jistgħu jitkellmu fuq kollox, għalkemm ma nafx minn fejn ġabuha din - fosthom dwar l-ekonomija, dwar l-impjiegi, dwar l-għoli tal-ħajja, il-levies, il- privatizzazzjoni u saħansitra kellna lill-Onor.

Cuschieri li qralna l- programm elettorali tagħna kollu!

Jiena nixtieq li naqbad ċerti punti minn dawk li ssemmew u nweġibhom, ħalli nipprova nindirizza l-ħafna punti żbaljati u diżonestajiet fil-mod kif ġew interpretati ċerti fatti u ċifri, u npoġġu subajna fuq il-problemi veri tal-pajjiż u naraw kif inħolqu.

Ħalli nibda mill-ħela li tant iħobbu jsemmu.

Mr Speaker, kemm ġew jiswewħ lill-poplu Malti l-għaxar seduti li fihom qgħadna nisimgħu l-istess affarijiet?

Mela dan mhux ħela wkoll!

L- oppożizzjoni għandha aġenda li trid ittawwal id-diskors fil-parlament u minħabba f'hekk, minflok jagħmlu diskorsi ffokati li jistgħu jservu għal xi ħaġa, joqogħdu jogħxew jisimgħu lilhom infushom jitkellmu fuq dak li jiġi għal rashom.

Tkellmu ħafna fuq fuq l-ekonomija.

Din again hija l-aġenda ta' l-oppożizzjoni, li għandha l-interess li tkompli titfa' l-ekonomija lura, toħloq l-inċertezza u tara li l-operaturi ekonomiċi jibqgħu jgħumu f'baħar ta' inċertezza.

Dawn huma esperti fl-inċertezza għaliex fl-20 xahar li għamlu fil-gvern kulħadd kien stordut, ħadd ma kien jaf fejn qiegħed u kellna kriżi, wara kriżi, wara kriżi.

L-ewwel kellna l-kriżi tal- VAT, imbagħad kellna l-kriżi tad-dawl u l-ilma, imbagħad il-kriżi tal- budget, imbagħad fl-aħħar il-kriżi politika, liema kriżijiet lil dan il- pajjiż qatgħulu l-mudullun!

Il-problema li għandha l-oppożizzjoni hija li ma tifhimx x'jiġifieri fiduċja.

U li qed tipprova tagħmel bid-diskorsi u bil-press releases li qed toħroġ kull sekonda li jgħidu li l-ekonomija hija staġnata, huwa dak li fl-ekonomija stess jissejjaħ self-fulfilling prophecies, profeziji li jippruvaw lilhom infushom, għaliex jekk tkompli tgħid, tgħid u tgħid li l-affarijiet sejrin ħażin, in-nies jibdew jaħsbu li verament sejrin ħażin.

Imma l-fatti m'humiex hekk, Mr Speaker.

Dawn il-ħin kollu għaddejjin jgħidu hekk u ma jippruvaw xejn minn dak li jgħidu.

U xi ġurnalisti fil-gazzetti jirriproduċu kull statement li jsir, qisu huwa xi fatt, mingħajr ma jaraw li dan jiġi ssostanzjat.

Lili qaluli li nhar il-Ħadd li għadda l-Onor.

Alfred Sant, f'wieħed mid- diskorsi tiegħu, qal li mis-CET daħħal daqskemm daħħalna aħna mill-VAT.

Din hija gidba, Mr Speaker!

Dan m'huwiex veru!

Dan qabad u xeħet dan l- istatement mingħajr ma ssostanzjah, u jien persważ li se jibqa' u jibqa' jirripeti dan id-diskors għaliex dik hija t-tattika.

Imbagħad il-gazzetti jibqgħu jirrepetu dak li jgħid hu u jgħinuh f'din il-propagazzjoni ta' gideb, bl-affarijiet jibqgħu għaddejjin.

Ta' l-oppożizzjoni jagħmlu ħafna statements u jgħidu li l-ekonomija hija staġnata għaliex jgħidu li jkunu marru jkellmuhom xi nies.

Minn hekk l-ekonomija hija staġnata, għaliex imorru jkellmuhom in-nies!

Issa wieħed li għandu rasu fuq għonqu jaf li meta jmorru jkellmuh in-nies, qabel jiġi hawnhekk u jparla jrid janalizza u jnaqqas ħafna minn dak li jgħidulu, għaliex dawn ħafna drabi jkollhom interess f'dak li jkunu qed jgħidu.

U għalhekk trid tagħżel u tgħaddi mill- għarbiel dak kollu li tisma' u mhux tiġi hawnhekk u tipprova tieħu opportunita`, għaliex tgħid li ġie xi ħadd jgħidlek li mar ħażin u allura l-ekonomija sejra ħażin!

Ħalli naraw x'inhu jiġri fl-ekonomija llum.

Mr Speaker, fil-preżent l-ekonomija reġgħet qed taqbad ir-ritmu tagħha u qiegħda tinxtered u tiddiversifika ħafna aktar milli kienet qabel, għalkemm għandna ċerti oqsma - semma wieħed tajjeb il-bieraħ l-Onor.

Anġlu Farrugia, għalkemm semmih bi kritika u mhux b'analisi - fejn qed jiġi ddevjat ċertu kapital.

U qed nirriferi għall-istock exchange, fejn ċertu kapital li qabel kien imur f'investiment illum qed jiġi ddevjat fil- logħob tas-sogru - u rrid nenfasizzaha din - għaliex ħafna qegħdin jaħsbu li l-istock exchange huwa xi sellum li bih titla' sas-seba' sema, imma aħna nafu bi stock exchanges li nfetħet l-art bihom.

U jiena dejjem tajt a word of caution lil kulħadd biex mhux jirkeb fuq hypes imma jirkeb fuq is- sodizza u s-serjeta`; u mhux joqgħod fuq kemm jaħseb li se jagħmlu profitt mitt share mill-miljuni ta' shares li jkunu bidlu l-idejn bi prezz għoli imma jara dak il-prezz xi jfisser f'earnings ratio, f'possibbilta` u potenzjal tal-kumpanniji li jkun qed jinvesti fihom.

U jien l-ħin kollu ngħid li l-istock exchange hemm bżonn li tagħmel kampanja ta' edukazzjoni biex teduka lill-poplu Malti.

Jiena ma nibżax mill-ħafna sinjuruni u kapitalisti li qed jilagħbu fuq is-suq u lanqas nibża' mill-advisers tagħhom, imma nibża' għall-investitur iż-żgħir li jinbela' mill-istock exchange għaliex jibda jaħseb li kollox huwa deheb, imbagħad meta tiġi d- daqqa l-kapitalisti jkunu ħasbu għal rashom u l-investitur iż-żgħir jibqa' jgħum f'ilma baxx.

Mr Speaker, l-ekonomija llum reġgħet tinsab miexja 'l quddiem, pero` għandna diversifikazzjoni u proċess ta' strutturar li jrid isir; u hemmhekk fejn jiena ngħid li rridu noqogħdu attenti.

Aħna l-politiċi x'leadership se nagħtu lil dan il-pajjiż?

Se jkun leadership li ngħidu lill-poplu biex jagħmel bħall-ostrich, jitfa' rasu fir- ramel u ma jagħtix kas ta' dak li qed jiġri madwaru!

Jew inkella se ngħidulu biex iħares 'il quddiem, jara d-dinja kif qed tinbidel u jara li jimxi fl-istess direzzjoni li miexja l-kumplament tad-dinja?

Aħna se nkunu dodos f'dan il-pajjiż jew se nkunu ajkli?

Se nkunu razza ta' nies li jispiċċaw fix-xejn, għaliex jaħsbu li m'għandhomx għalfejn jinbidlu, jew inkella se nkunu razza ta' nies li għaliex kapaċi nagħrfu fejn hemm bżonn inbiddlu u kapaċi nagħmlu s-sagrifiċċju, allura jirnexxielna nkunu fost l- aqwa?

U aħna nistgħu nkunu fost l-aqwa allavolja poplu żgħir.

Aħna ma niddejqux li aħna żgħar għaliex nagħrfu li għalkemm hemm il- limitazzjonijiet u l-problemi li dan il-fatt iġib miegħu, hemm wkoll il- vantaġġi u l-opportunitajiet.

U llum qegħdin naraw li l-playing-field ta' l-ekonomija qed tinbidel għal kollox.

U jkun ħażin min jaħseb li hu leader u ma jagħrafx it-tibdil enormi li qed isir fl-ekonomija.

Illum l-ekonomija m'għadhiex tfisser li tagħżaq l-għelieqi - ċertament li dak għadu importanti - imma llum l-ekonomija qed tixxiftja fi proċess ta' teknoloġija, ta' attivita` mentali, ta' internet u kummerċ elettroniku.

Jekk aħna kapaċi nirkbu din il-mewġa, dawn huma l-affarijiet li se jaqtgħulna ħafna mill-iżvantaġġi li għandna ta' pajjiż żgħir u quddiemna allura jfeġġu l-istess opportunitajiet li għandhom pajjiżi kbar.

Imma rridu ninbidlu għax ma nistgħux nirkbu din il-mewġa u nibqgħu fl-irdoss.

Irridu nagħrfu l-futur ta' pajjiżna x'inhu u rridu nieħdu r-riskju li nimxu ma' dan il-moviment qawwi li hawn madwarna llum.

Mr Speaker, il-bieraħ smajna lill-Onor.

Anġlu Farrugia jgħidilna li huma kienu lesti li jgħinuna kieku għamilna l-proġetti li kellhom huma.

Imma x'inhuma dawn il-proġetti li kellhom huma?

Statement ieħor mitfuħ bl- addoċċ!

Dak il-ħin li kien qed jitkellem jiena tlabtu jagħtini lista ta' dawn il-proġetti, pero` forsi ma semagħnix.

X'kienu dawn il-proġetti?

Il- proġett tal-Kottonera?

Il-proġett ta' Manoel Island?

Imma dawn proġetti tagħhom?

Dawn ma kellhom ebda proġett ħlief kif se jdawru lill-Partit Laburista bit-tape biex jagħlqu x-xquq u jgħattu l-qsim ta' bejniethom!

B'hekk hedew fl-20 xahar li għamlu fil-gvern, u l-poplu Malti dan jafu.

Dawn tefgħu lill-poplu Malti f'Lm150 miljun deficit, li huma tellgħu bil- ħafna paroli tagħhom li se jikkontrollaw l-ispejjeż u se jikkontrollaw id- deficit.

Iddamdmu quddiem il-problemi li kellhom u ma kenux jafu minn fejn se jibdew!

Dik hija r-realta'.

Mr Speaker, smajna ħafna wkoll dwar l-impjiegi, b'kelliem wara kelliem jgħidu li ntilfu 1,000 impjieg.

U jiena bdejt nistaqsi lili nnifsi x'kienu qed jgħidu dawn il-kelliema ta' l-oppożizzjon u mort niċċekja ftit l- affarijiet.

U sibt li jista' jkun li ntilfu 1,000 impjieg minn settur wieħed imma mhux mill-ekonomija tal-pajjiż.

Dik hija d-diżonesta` ta' kif wieħed jinterpreta ċ-ċifri.

Il-bidla trid issir, u jekk jiġi xi ħadd minnhom u jgħidli li tlifna 10,000 impjieg mis-settur tat-tessuti fl- industrija kemm ilna fil-gvern mill-1987 ngħidlu li veru dan, imma imbagħad l-ekonomija kollha rebħet għexieren ta' eluf ta' impjiegi.

Allura ma tkunx diżonesta` li tgħid li tlifna 10,000 impjieg fis-settur tat-tessuti?

U m'hijiex diżonesta` li tgħid li tlifna 1,000 impjieg?

Minn fejn tlifnihom?

Miċ-ċifri li rajt jirriżultali li minn mindu dħalna fil-gvern żdiedu aktar minn 700 impjieg fil-pajjiż.

Xi tlifna 1,000 impjieg!

Tilfu 1,000 impjieg huma fl-20 xahar ta' ġlied li għamlu bejniethom minflok ma qagħdu jiggvernaw kif kien l-obbligu tagħhom.

Dawn kienu mehdijin bihom innifishom u minflok raw kif se jiggvernaw lil pajjiżna, tellfuna 1,000 impjieg.

Mhux ta' b'xejn qaċċathom 'il barra l-poplu Malti!

Imbagħad tagħhom jagħtuh lilna!

Altru li hija diżonesta politika li jiġi hawn kelliem wara kelliem ta' l-oppożizzjoni u jgħidulna li kemm ilna fil-gvern tlifna 1,000 impjieg.

Mr Speaker, isemmulna wkoll il-qgħad.

Veru li l-qgħad żdied b'500 kemm ilna fil-gvern aħna pero` fl-20 xahar li għamlu huma l-qgħad żdied b'1,700.

Dawn jiġu hawnhekk jitkellmu quddiemna u quddiem il-poplu Malti qishom qatt ma kienu fil-gvern; u veru li donnu hekk hu għaliex il-pajjiż irid jinsa malajr l-20 xahar tagħhom!

Jien ngħidilhom li fi żmienhom intilfu 1,000 impjieg u l-qgħad żdied b'1,700.

Dawn huma l-fatti, u mela joqgħodu jiġu jitkellmu hawnhekk wieħed wara l-ieħor u jinterpretaw l-affarijiet kif jaqbel lilhom!

Jekk ma nkunux oġġettivi kif qatt jista' jkollna t-tama li nsolvu l-problemi li għandna?

Per eżempju, l-Onor.

Cuschieri qalilna li l- ħaddiema tal-Maltacom huma mbeżżgħin mill-futur tagħhom.

Imma dan ma jistħix jiġi hawnhekk jagħmel statement bħal dan?

Ma jafx l-Onor.

Membru - insomma ma nafx jekk jafx! - li meta għamlu l-privatizzazzjoni tal-Maltacom fl-offerta li għamlu lix-shareholders lokali u l-iħirsa barranin li xtraw dawn ix-shares - illum bdejna nsiru nafu min huma dawn l-iħirsa! - qalulhom li l-kumpannija trid tnaqqas madwar 500 ħaddiem?

Dakinhar l-Onor.

Cuschieri kien fis-sħab!

Illum jinsabu mhedda l-ħaddiema tal-Maltacom?

Dwar il-Maltacom u s-settur tal-komunikazzjoni kulma rrid ngħid hu dak li għedt fil-budget, cioe' li kienet assurdita` min-naħa tal-gvern Laburista preċedenti li jagħmel din il-privatizzazzjoni u jagħti monopolju - illum m'iniex se noqgħod nidħol fuq il-prezz tax-shares - b'riżultat li għal pajjiżna ngħalaq wieħed mill-akbar bibien li hawn miftuħa fid-dinja llum biex jinħolqu l-impjiegi.

Hemm fejn tara n-nuqqas ta' viżjoni totali li biha mexxa l-Partit Laburista meta kien fil-gvern.

Imbagħad kellna anke lill-Onor.

Helena Dalli tgħidilna li skond statistika tal-gvern il-ħajja għoliet b'5%.

Imma din min qalha?

Jiena niskanta u nitnixxef meta nisma' lil dawn in-nies ifaqqgħu ċifri u statements hawnhekk bl-addoċċ!

M'hu veru xejn dan li qalet l-Onor.

Dalli, Mr Speaker.

L-istatistika tal-gvern turi li l-inflazzjoni għadha kkontrollata at 2.1%.

U fuq il-levies x'ma qalulniex?

Jien nixtieq nerġa' nfakkar fid-debate li sar hawnhekk ftit ilu fuq il-legal notice li ħarġet dwar il-levies, fejn ukoll kienu tkellmu ħafna deputati ta' l-oppożizzjoni.

Mr Speaker, dakinhar kont staqsejthom għalfejn kienu qed jgħidu dak il- ħafna kliem meta fiż-żmien li kienu huma fil-gvern kienu qed jgħidu - m'iniex se noqgħod nikkwota l-programm elettorali, fejn kienu qalu li l- levies huma oxxenita` għaliex kienu qegħdin hemm biss biex jgħollu l- prezzijiet - li l-levies iridu jispiċċaw kollha sas-sena 2005.

Din hi r- realta`, li filwaqt li aħna qed ngħidu li dawn għandhom jispiċċaw sas-sena 2003, huma kienu qalu li għandhom jispiċċaw sas-sena 2005.

Wara li għedt hekk, dawn imbagħad għamlu emenda fejn qalu li jekk nibdlu d-data u nagħmluha 2005, huma kienu jivvutaw favur il-legal notice.

U issa jiġu kollha hawnhekk, qishom Cassandra u Ġeremija, u jitkellmu fuq id-diżastri li se jkun hawn għax se nneħħu l-levies, minflok ma jgħidu li huwa importanti għal pajjiżna li nieħdu t-triq li għandna bżonn biex insewwu l- mod kif noperaw, u minflok ma jgħidu li huwa importanti li l-ekonomija nitfgħuha fuq it-track ta' l-effiċjenza ħalli ma nibqgħux fuq it-track tal- protezzjoni, li allura tippermettilna nagħmlu l-affarijiet bl-aktar mod ineffiċjenti u għal ftit taż-żmien nieħdu l-frott xorta daqslikieku qegħdin effiċjenti.

Għaliex meta tkun ineffiċjenti u tkun komdu l-effiċjenza ma tfittixha qatt.

U dawk is-sitwazzjonijiet li jeżistu fil-pajjiż, kemm fis- settur privat kif ukoll fis-settur pubbliku, li huma hekk, irridu naqtgħuhom jekk dan il-pajjiż irridu verament infejquh.

Irid ikollna l- kejl ta' l-effiċjenza f'kollox u f'kulma nagħmlu u jrid ikollna wkoll accountability sħiħa biex naraw jekk din l-effiċjenza hijiex tintlaħaq minn kulħadd.

Kellmuna wkoll dwar il-privatizzazzjoni, u dwar dan irrid ngħid - aktar u aktar għaliex staqsieni l-Onor.

Brincat - li kont tlabt feedback mingħand in-nies biex naraw x'jaħsbu fuq din l-issue kbira li għandna fil-pajjiż, u nista' ngħid li sal-lum irċevejt risposti mingħand iċ-chamber of commerce, il-MUBE u ċ-ċentru tal-Ġiżwiti.

Li beħsiebna nagħmlu hu li norganizzaw konferenza għal nofs Marzu fuq dan il-kunċett ta' privatizzazzjoni imbagħad nibdew nipprogrammaw minn dik id-data 'l quddiem.

Jidher li l-oppożizzjoni għadhom ma fehmuhx xi tfisser il-privatizzazzjoni għaliex l-eżerċizzju ta' privatizzazzjoni tagħhom kien biss wieħed finanzjarju, cioe' kif iġibu l- flus u jbigħu at a price u ma kellhomx il-viżjoni li dan l-eżerċizzju jdawruh f'wieħed ekonomiku.

Anzi, kif għedt qabel, l-eżerċizzju tagħhom - u hawnhekk qed nirriferi għall-Maltacom - kien kontro-produċenti ekonomikament, għaliex minflok fetaħ l-ekonomija tagħna kompla għalaqha.

Minbarra li permezz tagħha ġġib il-flus, il-privatizzazzjoni trid ukoll issir bi skop preċiż ekonomiku, trid issir bil-mod li l-azjendi li tkun se tipprivatizza jiġi njettat fihom enerġija ġdida, teknoloġija ġdida, mod ta' management modern u prattiċi ta' xogħol ġodda, ħalli jkunu jistgħu joħolqu aktar xogħol veru fil-pajjiż u jattiraw investiment akbar u jkunu jistgħu ukoll - aħna hekk nixtiequ - jimirħu barra minn pajjiżna u jsiru enti reġjonali.

Dawk huma l-oġġettivi tagħna bil-privatizzazzjoni.

Imbagħad smajna xi kummenti dwar punti oħra li ssemmew fil-budget.

L- Onor. Joe Cilia tkellem fuq il-bearer accounts u qal li kien hawn min poġġa flusu f'bearer accounts biex forsi jaħbi mill-familja jew min xi ħaddieħor, u allura donnu ried jgħidilna li l-fatt li nneħħu l-bearer accounts jista' joħloq xi inkonvenjent jew tbatija lil dawn in-nies.

Dak li qal l-Onor.

Cilia jiena smajtu u ngħid li jista' jkun li huwa hekk, pero` ir-realta` hija li aħna rridu nersqu lejn sitwazzjoni fejn kemm jista' jkun nibqgħu nsaħħu l-isem serju li għandu pajjiżna fil-qasam tar-regolamentazzjoni finanzjarja u nneħħu kwalunkwe suspett li pajjiżna jista' jintuża għal money laundering.

U l-bearer accounts, minbarra li huma mezz kif taħbi flusek biex imbagħad tieħu s-servizzi soċjali - bħal, per eżempju, iċ- children allowance - tista' tużahom ukoll għal money laundering.

Illum pajjiżna għandu isem tajjeb fil-qasam internazzjonali, f'dawk li huma servizzi finanzjarji, u aħna ninsabu kuntenti b'dan u rridu nkomplu nsaħħuh dan il-qasam.

Mr Speaker, fl-1994 konna għamilna sitt xhur f'dan il-parlament, dejjem bl-għajnuna ta' l-oppożizzjoni, ngħaddu liġijiet ta' servizzi finanzjarji.

U dak iż-żmien dan kien monument għal pajjiżna, monument li minnu għad iridu jibbenefikaw uliedna u wlied uliedna, dejjem jekk inkunu għaqlin u ma nħallu lil ħadd jipprova jużah bħala xi element ta' rikatt fuq il-poplu Malti.

Irridu nkunu għaqlin u oġġettivi fil-mod kif nittrattaw dan is- settur, liema settur għandu bil-koperazzjoni tas-setturi kollha jibqa' jissaħħaħ.

Illum pajjiżna għandu isem tajjeb fil-qasam finanzjarju u dan irridu nkomplu nsaħħuh.

U din il-miżura li ħadna fuq il-bearer accounts hija proprju sabiex ikompli jissaħħaħ l-isem ta' Malta f'dan is-settur.

L-Onor.

Noel Farrugia qal li hawn accountants imdejqin - jien ma nafx għalfejn dawn għandhom ikunu mdejqin! - għaliex qal li tajnihom deadline sabiex jimlew il-karti tat-taxxi tal-klijenti tagħhom.

Hawnhekk ukoll irrid ngħid li hemm bżonn li fil-pajjiż tiddaħħal kultura tas-serjeta`.

Is- sena l-oħra konna tajna avviż fejn għedna li r-returns tat-taxxa jridu jintbagħtu sa l-aħħar ta' Settembru.

Issa l-liġi dakinhar kienet tgħid li d-deadline kien sa l-aħħar ta' Ġunju, jiġifieri f'dawk it-tliet xhur l- accountants suppost kienu qed jippreparaw sabiex jibagħtu r-returns tal- klijenti tagħhom għal dik is-sena, pero` kulħadd kien imdorri bis-sistema li hemm data u ħadd ma jimpurtah minnha.

U dan hu li tbiddel għaliex issa għednilhom li jekk ma jżommux mad-data, jeħlu multa għaliex is-serjeta` hekk titlob.

MR SPEAKER: Ministru, ippermettili ninterrompik għaliex skadielek il- ħin u għandek bżonn Leave of House biex tkun tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

Hawn Leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOHN DALLI: Nirringrazzja lill-Kamra kollha talli għoġobha testendili l-ħin.

Kont qed nitkellem dwar id-deadlines u rrid inkompli ngħid li din is-sena d-deadline hija l-aħħar ta' Ġunju - jew inkella disa' xhur wara li tagħlaq is-sena jekk huma kumpanniji - għaliex is-sena l-oħra kienet eċċezzjoni.

Dawk huma d-dati u m'humiex se jiċċaqilqu.

Issa nispera li ma jkunx hemm xi ħadd li jgħid kemm jien arroganti għaliex qed ngħid li m'humiex se jiċċaqilqu!

Se jkollna serjeta` f'pajjiżna jew le?

Ma jistax ikun li nibqgħu għaddejjin b'returns ta' kumpanniji tat-taxxa jintbagħtu wara erba' jew ħames snin jew meta jkunu komdi.

Hemm bżonn li ndaħħlu s-serjeta`.

U din qed indaħħluha u l-inland revenue department se jibda jmexxi fuq min jagħmel dikjarazzjonijiet tard u nispera li bi qbil u bl-għajnuna ta' l-oppożizzjoni nissettjaw l-istrumenti sabiex inkunu nistgħu b'mod qawwi u serju nikkontrollaw il-kwalita` tar-returns li jirċievi l-gvern.

Pero` dwar dan ikolli ċans nitkellem meta minn hawn u ftit ieħor ngħaddu liġi oħra mill-parlament bl-emendi fuq l-income tax.

Qalulna wkoll dwar in-nefqa tal-gvern u kif ma sar ebda sforz biex titrażżan din in-nefqa.

Issa jien ma nafx kemm-il darba għedt - u m'iniex se noqgħod nirrepeti - li meta tan-naħa l-oħra kienu fil-gvern, bil-ħafna kliem u paroli li se jrażżnu n-nefqa tal-gvern xorta ma rażżnu xejn.

Kemm- il darba smajna hawnhekk li n-nefqa tal-gvern fis-safar u f'affarijiet oħra f'dan il-budget żdiedet b'Lm0.6 miljun?

Kif kulħadd jaf, din is-sena - kumbinazzjoni illum stess - bdejna l-proċess tan-negozjar ma' l-Unjoni Ewropea.

Dan se jirrikjedi numru ta' nies miċ-ċivil li jitilgħu Brussels, jew fejn ikun hemm bżonn, biex jinnegozjaw dettal dettal l-aħjar kondizzjonijiet li bihom Malta tidħol fl-Unjoni.

Allura x'jippretendu ta' l-oppożizzjoni li ma nagħmlux budget għalihom dawn l-affaijiet, biex taparsi ngħid li qed innaqqas l-ispiża tal-gvern?

Din hija spiża raġonevoli li nafu li se ssir u għalhekk aħna rridu naħsbu għaliha.

Imbagħad jiġu ta' l-oppożizzjoni jgħidulna li l-ispiża fis-safar żdiedet b'madwar Lm0.6 miljun!

Dawn huma realtajiet li f'pajjiżna rridu niffaċċjaw u dak huwa li wieħed jagħmel bil-budgeting, ċoe' jara xi spejjeż hemm involuti matul is-sena u jipprovdi għalihom.

Ħalli issa ngħaddi biex inwieġeb għal dak li ntqal fuq il-miżuri tal-budget.

Xi ħadd qalilna - bħalissa ma nistax niftakar min kien - qal li qabel l-elezzjoni aħna konna ngħidu li tant kien se jkun hawn ġid li mhux se jkun hawn bżonn ta' taxxi aktar.

Imma, Mr Speaker, meta ngħidu dawn l-affarijiet ma nkunux qed nisparaw fuq saqajna u nnaqqsu l-kredibilita` tagħna?

Imma min qatt daħallu fil-qurriegħa ta' rasu li se jkun hawn xi gvern fil-pajjiż minn issa sa l-eternita` li ma jagħmilx taxxi?

Jien nixtieq inkun ministru tal- finanzi f'dak il-gvern li jqassam biss!

Imbagħad l-Onor.

Marie Louise Coleiro qaltilna li l-gvern għażel it-triq il-faċli, u biex ma tkunx one down l-Onor.

Helena Dalli qaltilna x'inhi t- triq il-faċli li tagħmel it-taxxi.

Tidher l-Onor.

Membru li ma kenitx ministru tal-finanzi u allura ma tafx x'jiġifieri tagħmel it-taxxi!

Ara l- Onor. Leo Brincat li qiegħed quddiemi hawnhekk, jaf x'jiġifieri tagħmel it- taxxi, jaf x'gost tieħu meta tagħmel it-taxxi u jaf mil-liema turmenti tgħaddi meta tiġi biex tagħmel it-taxxi!

Jekk hawn xi ħadd f'din il-Kamra li jaħseb li hija xi ħaġa faċli li tagħmel it-taxxi, allura għadu ma bediex l-ħajja politika tiegħu għaliex li tagħmel it-taxxi hija neċessita` fil- pajjiż li trid tgħaddi minnha pero` m'hijiex xi ħaġa faċli.

Tagħmel ħafna ljieli ma torqodx meta se tkun se tagħmel it-taxxi u tgħaddi minn ħafna nkwiet intern, l-iktar f'pajjiż bħal tagħna, meta se tkun se tagħmel it- taxxi.

U t-taxxi tagħmilhom għaliex temmen li jkunu neċessarji, imma altru li m'hijiex xi ħaġa faċli li tagħmel it-taxxi.

Daqskemm m'hijiex ħaġa faċli li tenforzahom.

Kulħadd jaf x'għagħa jqum fil-pajjiż meta jsiru attentati u biex jiġu enforzati t-taxxi.

Tal-gazzetti u tal-media kultant jgħidu li l-gvern m'huwiex qed jagħmel sforzi biżżejjed biex jiġbor it- taxxi, imbagħad kif tibda tenforza l-liġijiet jibdew jgħidu li qed tixxotta lill-pajjiż mill-cash flow.

'L hawn jew 'l hemm dawn dejjem jirbħu għaliex dejjem jgħidu xi ħaġa inkella ma jbigħuhiex il-gazzetta!

Jien nixtieq li nisbu metodu kif ninjettaw l-oġġettivita` f'dan il-pajjiż.

Meta bdejt nisma' lill-oppożizzjoni titkellem bdejt nistaqsi lili nnifsi jekk dawn humiex l-istess nies li sa ftit xhur ilu kienu huma fil-gvern u għamlu żewġ budgets.

Imma possibbli li għamlu żewġ budgets u m'għamlux taxxa waħda?

Possibbli li jiġu hawnhekk quddiemna 15-il xahar wara li kienu huma fil- gvern u joqogħdu jgħidulna għaliex għamilna t-taxxi?

Aur President, jien hawnhekk għandi lista tat-taxxi li għamlu fiż-żewġ budgets li għamlu.

Fil-budget ta' l-1997 kienu għamlu levy fuq kull biljett tas-safar, żieda fid-dazju fuq spirti u sigaretti, żieda fid-dazju tal-petrol, żieda fis-sisa tad-diesel, żieda fit-taxxa tar-reġistrazzjoni fuq karozzi privati u importati, żieda fil-liċenzji annwali tal-karozzi privati u ta' vetturi kummerċjali, żieda fir-rata ta' reġistrazzjoni ta' pleasure crafts u l- liċenzji annwali tagħhom, żieda fil-prezz tal-pitrolju, żieda fir-rati ta' l-ilma, reviżjoni tar-rata tas-servizzi postali, dħul tas-sisa fuq il- birra.

Dak f'budget wieħed, imbagħad ġie s-sequel u fih kellna reviżjoni tat-tariffi ta' l-ilma, l-elettriku u l-gass, tariffa ġdida fuq is-servizz tad-drenaġġ, ħlas ta' miżata fuq il-ħruġ ta' mediċini b'xejn, reviżjoni ta' miżati, liċenzji u ħlasijiet oħra dovuti lill-gvern - u hawnhekk għandi lista sħiħa ta' xi jfissru dawn il-liċenzji kull mod ta' ħajja tal-poplu Malti - żieda b'passenger service charge fuq vjaġġi mibdija f'Malta, żieda fil-boll eċċ. eċċ. Mr Speaker, għadni f'nofs il-lista pero` se nieqaf hawnhekk u m'iniex se nsemmi aktar.

Imma dawn imbagħad għandhom il-wiċċ jiġu hawnhekk u jgħidulna li aħna għamilna t-taxxi?

Dawn li semmejt huma taxxi jew le?

Dawn l-affarijiet żiedu l-pay packet tan-nies?

Imma kif tista' titwemmen meta tiġi hawnhekk u tgħid dawn l-affarijiet!

Kif qal il-Prim Ministru nhar il-Ħadd, fiż-żewġ laqgħat li aħna kellna mal-GWU dawn qalulna li hemm bżonn inbiddlu l-miżuri li għamilna u aħna għednilhom: Ejjew naraw il-miżuri waħda waħda u għidulna fejn irridu nbiddlu.

Iddiskutejna l-miżuri waħda waħda u għednilhom: Xi triduna nbiddlu?

Il-miżura ta' l-income tax?

Aħna għednilhom li ma għamilniex bħal-Labour Party u qbadna ntaxxajna lil kulħadd imma qgħadna attenti li min jaqla' Lm100 fil-ġimgħa ma jeħilx sitt ħabbiet income tax oħra.

U hawnhekk irrid inżid ngħid li jekk dawn li jaqilgħu inqas minn Lm100 fil- ġimgħa jaħdmu l-overtime u jaqilgħu sa Lm3,000 oħra, xorta waħda ma jħallsux aktar income tax għaliex il-withholding tax fuq l-overtime baqgħet 15% bħalma kienet.

U lil tal-GWU għednilhom: Dan huwa n-nuqqas ta' ħsieb soċjali?

Jiġifieri issa qed tgħidulna li min jaqla' Lm7,000 huwa ħaddiem?

Lil dawn qegħdin tipproteġu?

U huma qalulna: Le.

Imbagħad ġejna għall- bolla u staqsejnhom jekk dik kenitx il-miżura li riduna nirrevedu u huma qalulna li fuq il-bolla ma kellhomx argumenti għaliex dik hija a deferred payment.

Imbagħad staqsejnihom jekk reduniex nirrivedu ż-żieda għall- għoli tal-ħajja, imma dwar dan ukoll qalulna li m'hemmx argumenti għaliex dik hemm mod kif tinħadem u huma ma kenux se jgħidu li kellha tiżdied.

Mela allura liema miżuri rieduna nirrivedu?

Il-5% VAT fuq il-kont tat- telephone?

U dwar dan nixtieq li nagħmel parentesi ħalli nikkoreġi l-ħafna ineżattezzi li ngħaddu mill-mod kif ħarġu l-kontijiet.

Bħalma għedt fil-budget, il-kwestjoni tat-telephones hija li ddaħħlet VAT ta' 15% fuq il-kontijiet.

Issa billi l-Maltacom sa l-1 ta' Jannar kienet exempt without credit, jiġifieri ma kenitx tieħu refund fuq l-ispejjeż li tagħmel, meta għamilnielha taxxa ta' 15% din ġiet eliġġibbli li tieħu refund u aħna kkalkolajna li l-Maltacom b'daqshekk kienet se tieħu madwar Lm1.7 miljun f'refunds li qabel ma kenitx tieħu.

Issa aħna għedna lill- Maltacom li dawn ir-refunds m'għandhomx jidhru bħala profitti żejda għall- Maltacom.

Tgħid mhux se noqgħod inpaxxi l-40% shareholders privati li hemm!

M'għandhomx dawn jagħmluhom bħal profitti huma u allura għandhom jgħadduhom lill-konsumatur f'roħs fil-prezzijiet!

U fil-fatt x'ġara?

Ġara li l-Maltacom raħħsu l-prezzijiet tagħhom għall-konsumatur domestiku b'10% u żiedu l-VAT bi 15% biex id-differenza fil-prezz ġiet ta' 5% aktar milli konna nħallsu qabel.

Issa f'waħda mill-gazzetti brava ħafna deher artiklu fejn intqal li l-Maltacom qed tiċċarġja 15% lin-negozji.

Huwa veru dan imma l-15% n-negozjant jeħodhom lura bħala refund u allura jiġi li ma żidnilu xejn.

U huwa għalhekk li jiena ngħid li l-gazzetti għandhom jiffilterjaw l-informazzjoni li tiġi mgħoddija lilhom u jaħsbu ftit qabel jaqbdu u jċafalsu.

Min kiteb dak l-artiklu ried li lil tan-negozju nraħħsulhom ir-rati tat-telephone bi 15%, ħaġa li ma ridniex nagħmlu u m'għamilnihiex.

In-negozjant qed jiġi ċċarġjat l-istess prezzijiet li kien jiġi ċċarġjat qabel imma bi 15% VAT fuqhom, liema 15% jieħu lura.

Hawnhekk forsi jkun hawn min jgħidli li mhux kollha jeħdu r-refunds.

Veru dan, imma allura minħabba dak li ma jeħux refund nagħti 15% rebate lil kulħadd?

Il- gvern ma jaqbilx ma' dan.

Imma issa ħalli nkompli nitkellem fuq id- diskussjonijiet li kellna mal-GWU.

Mr Speaker, kont qed ngħid li fil-laqgħat li kellna magħhom aħna staqsejna lil tal-GWU liema kienu dawk il-miżuri li reduna nirrivedu.

Dwar l-income tax, il-bolla u ż-żieda għall-għoli tal-ħajja diġa` għedt x'risposti kellna.

Imbagħad staqsejnihom jekk jaħsbux li kellna nirrivedu l-miżura taż-żieda fil-prezz tal-petrol.

U kif qal il-Prim Ministru nhar il-Ħadd, dawn il-meetings għalqu billi qalulna li minflok żidna l-prezz tal- petrol bi 15% f'daqqa kien missna żidnih b'5% kull sena għal tliet snin.

Dawk kienu d-diskussjonijiet li kellna mal-GWU.

Imbagħad jgħidulna arroganti!

Tkun arroganti meta tisma' u ma tkunx trid tifhem, jew meta tmur għal-laqgħat b'idea fissa f'moħħok li l-gvern irid ibiddel l- affarijiet li għamel u meta tibda tisma' l-argumenti ma tifhimx, ma tammettix u ma taċettax li huma tajbin biex imbagħad tmur quddiem il- gazzetti u tgħid li bqajna status quo.

Hemm qiegħda l-arroganza mhux meta qiegħed fil-gvern u qed tagħmel l-affarijiet bl-aħjar mod li tista' tagħmilhom, wara li tkun studjat u rajt li l-impatt soċjali jkun mill-inqas possibbli!

Jiġifieri biex il-gvern ma jkunx arroganti irid iċċedi għat- theddid tal-unions!

L-Onor.

Adrian Vassallo qalilna li lil tad-dockyard u lil ta' l- universita` ċedejnilhom.

Mhux veru, ma ċedejnilhom xejn!

Din m'hijiex kwestjoni ta' ċċedi u ma ċċedix imma hija kwestjoni ta' fejn qiegħda r- raġuni.

Allura meta niġu biex inressqu l-budget, x'se nagħmlu?

Noqogħdu ninnegozzjaw kull budget li nagħmlu?

It-taxxi tagħmilhom jekk, kemm u kif ikun hemm bżonn u mhux biex tieħu xi ħaġa.

X'qed jieħu l-gvern billi jagħmel it-taxxi?

Ma naħsibx li hawn xi ħadd li jemmen li l-gvern jagħmel it-taxxi għalih!

X'inhu dan il-kunċett li daħħalna, fejn se niġu f'sitwazzjoni li ma tistax tagħmel l-affarijiet sew imma trid tagħmilhom mgħawġin ħalli imbagħad jiġi xi ħadd jitolbok - għaliex dawn żgur ġejjin jitolbu - u jkollok iċċedilu xi ħaġa biex isalva wiċċu, basta kulħadd kuntent u kulħadd ferħan!

Hekk iridu mmexxuh dan il-pajjiż?

Jekk l- affarijiet tagħmilhom bl-addoċċ, bħalma saru fi żmien il-Labour, allura imbagħad bilfors li tibda tagħmel ċertu żlieq.

U niftakru aħna l-kwestjoni tad-dawl u l-ilma.

Dawn qabdu u bażwru dawk ir-rati bl-addoċċ biex imbagħad bdejna nisimgħu l-iskużi.

L-ewwel ġabu l-iskuża li min tahom il- pariri qarraq bihom, imbagħad ġabu l-iskuża li ż-żejt kien qed jorħos meta ż-żejt kien ilu jorħos is-snin, imbagħad skuża wara oħra u bdew jiżżerżqu.

Imma ġralhom hekk għaliex ma kenux fuq is-sod u għaliex l-affarijiet m'għamluhomx sew.

Aħna qgħadna attenti meta għamilna t-taxxi f'dan il- budget.

Mr Speaker, jgħidulna li s-settur medju tal-pajjiż inqaras.

Jien dan għedtlu mill-ewwel ġurnata.

Kulħadd l-istess inqaras dawk li huma fil- faxxa medja, inkluż jien, imma hawnhekk jien irrid nerġa' nfakkar meta fl- 1994 dawn l-istess nies gawdew madwar Lm900 minħabba l-breaks li tajna fit- taxxa.

Issa hemm bżonn li l-pajjiż ikollu ċerti strutturi ta' finanzjament u dak huwa li qed nipprovaw nibnu f'pajjiżna.

U x'inhi d-differenza bejn it-taxxi li għamilna aħna u dawk li għamel il-gvern preċedenti?

Aħna ntaxxajna l-konsum, ħaġa li tista' tikontrollaha, filwaqt li tal-Labour intaxxaw id-dritt ta' l-użu tas-servizzi.

Meta l-gvern Laburista għamel it- taxxi fuq l-arloġġ tad-dawl u fuq id-drenaġġ ma ntaxxax il-konsum ta' l- elettriku imma ntaxxa d-dritt li jkollok id-dawl u t-toilet fid-dar.

Imbagħad għal dak li għandu x'jaqsam ma' karozzi - u għalhekk semmejt il- GWU - fl-ewwel budget tiegħu gvern Laburista mhux biss għolla l-petrol b'14% imma kien għolla wkoll il-liċenzji tal-karozzi b'Lm60 - u dan fuq karozza 1300 cc - ċioe' aktar minn Lm1 fil-ġimgħa.

Jiġifieri dawn mhux biss intaxxaw 15% fuq il-konsum tal-petrol imma ntaxxaw ukoll id-dritt li jkollok karozza, anke jekk iżżommha f'garaxx!

Imbagħad jiġu tal-GWU jgħidulna li 15% wisq!

Fuq hekk se jmorru jimmarċjaw il-Belt?

Immarċjaw, forsi mmur magħkom jien ħalli nniżżel xi ftit!

(Interruzzjonijiet) X'arroganza?

L-arroganza hija li tisma' l-argumenti u ma taċċettax li dak li qed jingħadlek huwa sewwa għaliex il-gvern jista' jkun li jkollu raġun.

Arroganza meta għandek widnejk u ma tismax għaliex ikollok aġenda oħra!

Smajna ħafna diskorsi hawnhekk - l-iktar fl-aħħar tliet seduti - u rajna x'kien l-indirizz tagħhom.

Smajna r-rabble - rousing speech li għamel l- Onor. Anġlu Farrugia l-bieraħ.

X'kienu l-intenzjonijiet tiegħu?

Min jaf il-GWU b'liema aġenda miexja?

Forsi l-aġenda ta' min jikteb fl-economic intelligence unit li jgħid li l-budget se joħloq problemi soċjali fil- pajjiż, u forsi dan irid li fl-issue li jmiss jgħid li kellu raġun!

Hijiex forsi miexja b'dik l-aġenda l-GWU?

Għaliex jien ma nafx min jiktbu l- economic intelligence unit; min kien jiktbu nafu imma min wirtu ma nafux!

Min jaf b'liema aġenda mexjin?

Mela jiġi jgħidli arroganti!

Arroganti meta qed niltaqgħu mal-unions darba darbtejn, infhemuhom l-affarijiet u ma jġibulniex argument wieħed fejn jgħidulna li għandhom raġun?

Arroganti għaliex ngħid li safejn naf jien għamilt l-affarijiet tajbin u nitlobhom jgħiduli fejn m'għamiltx tajjeb u jibqgħu ma jgħidulix u xorta jibqgħu għaddejjin b'li għandhom f'moħħhom?

Min hu arroganti f'dan il-pajjiż?

Ejjew nibdew inwaħħlu l-labels ma' min ħaqqu mhux noqogħdu nparlaw bl- addoċċ!

Mr Speaker, qalulna ħafna affaijiet oħra u naħseb li kollha se nerġgħu nisimgħuhom minn hawn u ftit ieħor, meta ngħaddu l-liġi l-oħra, pero` ma smajniex lanqas kelma waħda biss - u ngħid lill-poplu Malti biex jismagħha sew din - dwar x'jaħsbu li għandha tkun is-soluzzjoni.

F'għaxar seduti sħaħ li għamlu jparlaw ma qalux kelma waħda dwar x'kienu jagħmlu huma kieku kienu fil-gvern.

X'inhi l-alternattiva?

L-Onor.

Brincat qalilna li lilhom kienu tawhom parir biex jgħollu l-income tax u l-ħlas tas-social security imma huma kienu qalu: Le.

Imma allura dwar xiex qalu iva, jew għalxiex kienu qed jgħidu iva dawn?

Għax issa se toqgħodilhom tal-"le", għaliex għal kollox "le" jgħidu.

X'inhi s-soluzzjoni?

Dawluna daqsxejn, għidulna dan id-deficit kif kontu se tnaqqsuh?

Billi terġgħu tneħħu l-VAT u tagħmlu s-CET?

(Interruzzjonijiet) Issa ngħidlek kif ġiet teżisti l- ħofra.

Int ma kontx magħhom dak iż-żmien.

Aħna ma qgħadniex nitwerwru u nwerwru lin-nies, dak m'għamilnihx aħna!

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, kont qed ngħid li dawn lanqas qalulna kelma waħda dwar x'jaħsbu li għandha tkun is-soluzzjoni imma issa se jkollhom opportunita` oħra għaliex fuq l-aġenda tal-parlament diġa` qed jidher abbozz ta' liġi ieħor li permezz tiegħu se jidħlu fis-seħħ il-miżuri tal-budget u jien ċert li se nerġgħu nassistu għall-istess paroli.

Jien naħseb li nistgħu nġibu t- tape ta' dawn l-għaxar seduti u noqogħdu ndoqqu lilu għaliex probabbilment l-istess affarijiet se nerġgħu nisimgħu!

Jgħidulna, Mr Speaker, kif kienu se jnaqqsu l-ispejjeż u x'tip ta' taxxi kienu se jagħmlu.

Dan huwa partit modern, programmat, miexi fuq ir-rubini u kollu proġetti!

Jien naħseb li jekk jagħmlu project schedule tal-budget isibu x'kienu se jagħmlu u ma jagħmlux fil-ħames snin li ġejjin.

Għidulu lill-poplu Malti ħalli jara ta' min huma l-aħjar soluzzjonijiet!

Dak huwa li jrid jisma' mingħandkom il- poplu Malti mhux il-krib għaliex jaf jokrob kulħadd.

Il-poplu Malti azzjoni pożittiva jrid mhux li toqogħdu tokorbu!

Għidulna x'kontu se tagħmlu ħalli tkunu daqsxejn kredibbli!

Issa ħalli niġi għall-ħofra.

Xi ħadd mill-kelliema qal li fl-1987 aħna sibna l-kaxxa ta' Malta mimlija flus.

Taf x'sibna fl-1987?

Sibna pajjiż jokrob għall-ilma, pajjjiż imxennaq għal servizz tajjeb ta' telekomunikazzjoni u pajjiż jitlob għal servizz ta' l-elettriku li ma jinqatax kontinwament u li kaġun ta' hekk l- affarijiet li jkollok fil-fridge imorrulek u jkollok tarmihom kollha - dik hi l-għoli tal-ħajja mhux iż-żieda fil-prezzijiet ta' l-oġġetti! - jekk ma jkollokx tibdel ukoll il-fridge minħabba l-voltage tiela' u nieżel qisu yo- yo!

Dak li sibna aħna fl-1987, pajjiż tar-raċanċ.

Imbagħad jiġi l-Onor.

Anġlu Farrugia jgħidilna li biex iġġib l-investiment fil-pajjiż irid ikollok infrastruttura tajba!

Veru, u aħna għalhekk għamilna dak kollu li għamilna.

Issa ħalli niġi għad-deficit.

(Interruzzjonijiet)

Id-deficit fi żmienkom telaq ilebbet għaliex webbistu raskom u neħħejtu l- VAT.

F'sena waħda aħna mill-VAT - u din kienet l-ewwel sena - daħħalna Lm30 miljun iktar milli daħħalna mis-CET, u hija gidba li tgħid li dan mhux veru.

Ħalli naraw meta tħaffret il-ħofra?

"Fl-1983 f'Malta kien hawn wieħed għaref li kien kiteb hekk:

"Jekk il-gvern jaqbad jimpjega eluf ta' nies u jħallashom, malajr jifqa l-kaxxa ta' Malta u jkollu jżid it-taxxi fuq il-ħaddiema u fuq il-kumpanniji.

L-ispiża fuq l-indusrija u fuq it-turiżmu togħla minħabba dawn it-taxxi, jintilfu aktar swieq, aktar kumpanniji Maltin ifallu u l-qgħad ikompli jiżdied.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-gvern ma jistax jispiċċa jimpjega lil Malta kollha fuq xogħol li mhux produttiv."

Dan l-għaref li kiteb dan il-kliem ta' l-għerf f'"it-Torċa" tat-30 ta' Jannar, 1983 m'hu ħadd ħlief il-Kap ta' l-Oppożizzjoni tal-lum, l-Onor.

Alfred Sant.

U kellu għajnejh miftuħa hu u sħabu meta erba' snin wara wettqu l-isfreġu f'pajjiżna li dan l-għaref qed jgħid li kien se jitwettaq.

B'għajnejn miftuħa, fi ftit xhur wara li għaddiet l-emenda kostituzzjonali f'dan il-parlament li tiggarantixxi l-gvern lil min ikollu l-maġġoranza, biex mingħalihom jerġgħu jisirqu l-gvern bil-voti li jixtru fuq dahar il- poplu Malti, daħħlu 8,000 ruħ mal-gvern!

Mr Speaker, meta sar dak l-isfreġju - u aktar 'il quddiem se npoġġi dan il-kalkolu fuq il-Mejda tal-Kamra - l-Onor.

Alfred Sant kien president tal- partit u l-Onor.

Coleiro kienet segretarja tal-partit.

Kontu mpjegajtu nies li ma kienx hemm bżonn mal-gvern, farraktu l-ekonomija, kif kien qal l-Onor.

Alfred Sant li se tagħmlu, fqajtu l-kaxxa ta' Malta, kif kien qal l- Onor. Alfred Sant li se tagħmlu, u sal-lum daħħaltu lill-pajjiż fi spejjeż ta' Lm631 miljun!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Coleiro qed tafferma li għamlet sew imma ma nafx kemm hi konxja li 69% tad-deficit ta' din is-sena huwa minħabba din id-deċiżjoni li ttieħdet meta l-Onor.

Membru kienet segretarja tal-partit.

Nista' ngħid li 78% tad-deficit li għandna f'pajjiżna jista' jiġi ttraċċat lejn din il-manuvra.

U allura m'hijiex diżonesta` li jiġu tan-naħa l-oħra jgħidulna li l-ħofra għamilnieha aħna?

Il-ħofra għamiltuha intom biex mingħalikom tisirqu l-gvern u biex tieħdu vantaġġ politiku.

U jmisskom tistħu tqumu u tippuntaw subgħajkom lejna u tgħidulna li l-ħofra għamilniha aħna, imisskom tistħu!

(Interruzzjonijiet)

Mr Speaker, kuntrarjament għal dak li għamlu huma, meta aħna sibna dawn il-ħneżrijiet m'għedniex lill-poplu Malti biex jerġa' jmur fl-għerien imma xammarna l-kmiem u bdejna naħdmu ħalli nibnu l-ekonomija mit-tifrik li sibna min-naħa tagħhom.

Dak hu li għamilna aħna fis-snin bejn l-1987 u l- 1996, u dak hu li se nerġgħu nagħmlu f'dawn il-ħames snin li ġejjin.

(Onor. Membri: Hear, hear)

Mr Speaker, qabel nagħlaq xtaqt nitlob il-permess sabiex inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra d-dokument li rriferejt għalih aktar kmieni fid-diskors tiegħi.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella intitolata "L-akbar kaġun tal-ħofra; Cost to Taxpayer of abusive employment in the public sector by the MLP Government before the 1987 election".

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi issa l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas-Sisa", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kamra ġiet sospiża fl-10.38 a.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jemenda l-Att ta' l-1995 dwar Dazju tas- Sisa", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU: 231

FAVUR: 33

L-Onor.

|Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi |Gonzi Lawrence | |Frederick | | |Azzopardi Jason |Hyzler George | |Bonnici Josef |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Borg Tonio |Mugliett Jesmond| |Cristina Dolores |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George| |Dalli John |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Louis | |

KONTRA: 26

L-Onor.

| | | |Abela Carmelo |Farrugia Michael| |Agius Chris |Farrugia Noel | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Borg Karmenu |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Chircop Karl |Sammut Joseph | |Cilia Joe |Sant Alfred | |Coleiro Marie |Vassallo Adrian | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vella George | |Farrugia Angelo |Vella Karmenu |

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TISMIJA TA' MINISTRI F'DIVERSI LIĠIJIET

DESIGNATION OF MINISTERS IN VARIOUS LAWS BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Tonio Borg jekk jogħġbu jressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, nipproponi t- Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'diversi Liġijiet.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, dan huwa abbozz ta' liġi li nistgħu nsejħulu tekniku, fis-sens li hemm diversi liġijiet - 'il quddiem se nelenkahom - li jirriferu għal ministri partikolari li pero` maż-żmien is- suġġett ta' dawk il-liġijiet ma baqax jirriferi għalihom, għaliex minħabba li jkunu saru l-elezzjonijiet id-dmirijiet tal-ministri jkunu nbiddlu.

Dawn huma l-iktar id-dikasteri li llum jaqgħu taħt il-ministru ta' l- intern, skond l-allokazzjoni tad-dmirijiet ministerjali.

Li qed nipproponu aħna f'dan l-abbozz m'huwiex li ngħidu li l-ministru ta' l-intern jew xi ministru ieħor ikun responsabbli għal dawn l-affarijiet iżda qegħdin nipproponu emendi sabiex minflok f'dawn il-liġijiet jissemma ministru partikolari, jissemma l-ministru responsabbli għal dak is-suġġett li jkun hemm fil-liġi.

U se nagħti eżempju.

Per eżempju, fil-każ tar-reġistru pubbliku, li tradizzjonalment dejjem kien dikasteru li jaqa' taħt il-ministeru tal-ġustizzja imma minn Settembru 'l hawn beda jaqa' taħt il-ministeru ta' l-intern, m'aħniex se ngħidu li r- regolamenti konnessi miegħu għandu joħroġhom il-ministru ta' l-intern una volta għaliex dan il-gvern jew xi gvern ieħor jista' jerġa' jbiddel l- allokazzjoni tad-dmirijiet ministerjali u nispiċċaw bl-istess problema.

Għalhekk aħna qed nipproponu li fil-liġi jkun hemm imniżżel "il-ministru responsabbli għar-reġistru pubbliku"; jekk dan ikun il-ministru tal- ġustizzja, ikun il-ministru tal-ġustizzja; jekk ikun il-ministru ta' l- intern, ikun il-ministru ta' l-Intern.

Fost il-liġijiet li qegħdin nemendaw permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi hemm il-Kodiċi Ċivili fejn f'ċerti artikli tiegħu li għandhom x'jaqsmu ma' l-acts of civil status hemm riferenza għall-ministru responsabbli mill- ġustizzja u minflok issa se jidħlu l-kliem "il-ministru responsabbli għar- reġistru pubbliku" ikun min ikun.

L-istess japplika għall-Att dwar il- Professjoni Notarili u l-Arkivji Notarili, fejn hemmhekk hemm riferenza kontinwa għall-ministru tal-ġustizzja.

Illum l-arkivji notarili u l- uffiċċju tan-nutar tal-gvern jaqgħu taħt il-ministru ta' l-intern, pero` m'aħniex se ngħidu li l-ministru ta' l-intern se jkun responsabbli għall- uffiċċju tan-nutara imma se ngħidu li se jkun "il-ministru responsabbli għall-affarijiet notarili".

L-istess japplika għall-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku, fejn kull fejn hemm riferenza għall-ministru responsabbli għall- ġustizzja issa se jidħlu l-kliem "il-ministru responsabbli għar-reġistru pubbliku".

Qed nagħmlu emenda żgħira oħra għall-Ordinanza dwar ir-Regolamenti tat- Traffiku.

Aħna nafu li matul dawn l-aħħar seba' snin ħafna mix-xogħol konness mal-karozzi u mar-regolamenti tat-traffiku għadda għand il-ministru responsabbli mit-trasport u allura qed nagħmlu emenda għal artiklu 4 ta' din l-Ordinanza sabiex għall-finijiet tiegħu l-kelma "ministru" tkun tfisser "il-ministru responsabbli għat-trasport".

L-istess se nagħmlu fil- każ ta' l-Att dwar id-Dekontroll.

Din dejjem kienet amministrata mir- reġistru pubbliku u peress li r-reġistru pubbliku jaqa' taħt il-ministru ta' l-intern, allura qegħdin ngħidu li minflok "il-ministru responsabbli għall-ġustizzja" jidħlu l-kliem "il-ministru responsabbli għar-reġistru pubbliku".

Hemm imbagħad lista twila ta' emendi għall-Immigration Act.

Tradizzjonalment l-intern dejjem kien jagħmel parti mill-uffiċċju tal-prim ministru u aħna deherilna li peress li taħt diversi amministrazzjonijiet l- ministeru ta' l-intern ġie sseparat mill-uffiċċju tal-prim ministru, tajjeb li ngħidu "l-ministru responsabbli għall-intern" mhux iktar "il-prim ministru".

Naturalment jekk il-prim ministru jkun responsabbli għall- intern ikun hu wkoll li japplika din il-liġi.

Irrid ngħid hawnhekk pero` li ċerti affarijiet serji ħafna f'din il-liġi żammejnihom taħt idejn il- prim ministru.

Mr Speaker, b'dan l-abbozz ta' liġi ħadna wkoll l-opportunita` sabiex noħolqu uffiċċju ta' nutar fil-joint office.

Forsi hawnhekk wieħed jistaqsi għaliex hemm bżonn ta' liġi biex isir dan.

Dan għaliex il-liġi tan-nutara ma tippermettix li mpjegati pubbliċi jkunu nutara - jiġifieri nutar ma jistax ikun impjegat pubbliku ħlief fejn il-liġi tagħmel eċċezzjoni - iżda l-liġi tagħmel eċċezzjoni għan-nutara tal-gvern, tal- housing authority, tar-reġistru pubbliku u tal-lands.

F'dawk il-każi biss in-nutara jistgħu jkunu wkoll civil servants.

Aħna jidhrilna - jew għallinqas in-nies li jaħdmu hemmhekk jidhrilhom - li għandu jkun hemm nutar pubbliku mal-joint office u allura qegħdin nagħmlu l-emenda neċessarja sabiex inkunu nistgħu noħorġu l-applikazzjonijiet u naħtru nutar pubbliku ma' l-uffiċċju konġunt.

Dan huwa dak li kelli xi ngħid għalissa, Mr Speaker.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, huwa veru li dan l-abbozz ta' liġi huwa wieħed tekniku pero` hemm storja warajh.

Dan l-abbozz qiegħed jitressaq sabiex jirranġa dik li jiena nsejjaħ anomalija fil-mod kif ġew imqassmin id- dikasteri mill-gvern Nazzjonalista.

Niftakar li meta xi xhur ilu - għall- ħabta ta' Ġunju tas-sena l-oħra - konna qegħdin niddibattu abbozz ta' liġi mressaq mill-ministru ta' l-intern dwar l-atti notarili, jiena kont ġbidt l- attenzjoni tal-Kamra għall-fatt li kienet ħaġa stramba ħafna li abbozz li jemenda liġi li minn dejjem ta' dejjem kienet f'idejn il-ministeru tal- ġustizzja, kien qed iressqu l-ministru ta' l-intern.

Dan mhux b'nuqqas ta' rispett lejn il-ministru ta' l-intern għedtu - għax bħalma kien kapaċi jippilota liġijiet li diġa` għaddew minn dan il- parlament, kapaċi wkoll jippilota liġijiet oħra - pero` ħassejt li kien hemm xi ħaġa ħażina f'dan il-fatt.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi huwa ntiż sabiex jirrattifika dik ix-xi ħaġa ħażina, pero` fil-fehma tiegħi l- gvern qed javviċina din il-kwestjoni b'mod ħażin.

(Interruzzjonijiet) Iva, pero` xorta waħda jien qatt ma stajt nifhem kif fl-1998 - mhux b'nuqqas ta' rispett lejn il-ministru attwali, li nemmen li diġa` għandu ħafna fuq il-platt tiegħu peress li fid-dikasteru tiegħu, fost affarijiet oħra, għandu l-pulizija, iċ-ċittadinanza, is-sigurta` fl-ajruport u l- awtorita` ta' l-ippjanar - meta l-Prim Ministru kien ġie biex iqassam id- diversi dikasteri, qabad id-dipartiment tar-reġistru pubbliku u d- dipartiment tan-nutar tal-gvern u neħħihom mill-ministeru tal-ġustizzja - fil-fatt dak iż-żmien as such ma kienx jeżisti - u tefagħhom mal-ministeru ta' l-intern.

Din hija xi ħaġa li lili dejjem sfuġġietli.

Safejn naf jien, l-unika darba fejn il-ministru ta' l-intern kellu funzjoni wkoll ta' ministru tal-ġustizzja kien meta kien ministru tal-ġustizzja u ta' l-intern f'daqqa l-Prof.

Guido de Marco.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħidli li anke Dr Boffa antikament kellu dawn iż-żewġ funzjonijiet f'daqqa.

Imma allura f'dawk iċ-ċirkostanzi l-persuna responsabbli mill- intern kienet qed taqdi funzjoni li għandha x'taqsam mal-ġustizzja għaliex kien qed jesprimiha tramite l-ministeru tal-ġustizzja li kellu l-ministru ta' l-intern stess.

Hija anomala li jkollok ministeru ta' l-intern li jkun qiegħed jamministra ħwejjeġ li minn dejjem kienu affarijiet tal- ministeru tal-ġustizzja.

Jistona wkoll il-fatt li affarijiet li għandhom x'jaqsmu man-nutara jagħmilhom il-ministru ta' l-intern.

Irrid nerġa' nenfasizza li dan mhux qed ngħidu b'nuqqas ta' rispett lejn il-kapaċita` tal-ministru ta' l-intern attwali.

(Interruzzjonijiet) Imma dik tgħidhiex Ministru għaliex imbagħad tirrifletti ħażin fuq l-ieħor!

Dan l-abbozz ta' liġi qed ineħħi minn diversi liġijiet funzjonijiet li dejjem kienu responsabbilta` tal- ministru tal-ġustizzja.

Per eżempju, il-Kodiċi Ċivili mhux il-ministru tal- ġustizzja jrid jemendah?

Huwa veru dak li qal il-Ministru fid-diskors introduttorju tiegħu li m'aħniex qegħdin ngħidu li se jkun il-ministru ta' l-intern li se jibda jirregola l-Kodiċi Ċivili imma se jkun il-ministru responsabbli mir-reġistru pubbliku, pero` xorta waħda qegħdin inneħħu xi ħaġa li dejjem kienet f'idejn il-ministru tal-ġustizzja.

U dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex qed jitkellem biss dwar il-Kodiċi Ċivili imma qed jitkellem ukoll dwar l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Notarili, li l-emendi għalihom dejjem ġew proposti mill-ministru tal- ġustizzja.

Għalkemm f'dan l-abbozz jissemmew diversi liġijiet - fosthom l- Att dwar ir-Reġistru Pubbliku, l-Att dwar il-Professjoni Notarili u l-Att dwar iż-Żwieġ - l-aktar li jolqotni huwa l-fatt li d-dipartiment tar- reġistru pubbliku u dak tan-nutar tal-gvern tneħħew minn taħt il-ministeru tal-ġustizzja u tpoġġew taħt il-ministeru ta' l-intern.

Għal dawn l-aħħar 16-il xahar kien hemm l-anomalija fejn il-ministru ta' l-intern kien amministrattivament responsabbli għad-dipartiment tan-nutar tal-gvern u għad-dipartiment tar-reġistru pubbliku pero` r-responsabbilta` legali kienet għadha f'idejn il-ministru tal-ġustizzja.

Allura meta l- ministru ta' l-intern kien jixtieq jagħmel ċerti tibdiliet jew regolamenti - għaliex huwa responsabbli mil-lat amministrattiv għal dawk iż-żewġ dipartimenti - kellu bżonn bilfors il-firma tal-ministru tal-ġustizzja.

Nista' nimmaġina xi kwantita` ta' karti għaddiet matul dawn l-aħħar 16-il xahar bejn il-ministru ta' l-intern u l-ministru tal-ġustizzja!

Din kienet sitwazzjoni anomala għall-aħħar u issa b'dan l-abbozz ta' liġi se tiġi rrettifikata.

Jiġifieri mil-lum 'il quddiem il-Ministru Tonio Borg mhux se jkollu bżonn aktar il-firma tal-Ministru Austin Gatt!

Mr Speaker, jiena nemmen li din m'hijiex sitwazzjoni feliċi u fil-fatt diġa` kelli okkażjoni nitkellem dwar dan meta konna qegħdin niddiskutu abbozz ta' liġi li żgur għandu x'jaqsam mal-ministru tal-ġustizzja u kien ippreżentah il-Ministru Tonio Borg qua ministru ta' l-intern u kont ktibt artiklu li kont semmejt "Portafolli bla Direzzjoni".

Jien nemmen li din il-kwestjoni nqalgħet proprju għaliex f'Settembru ta' l-1998 il-Prim Ministru ma ħatarx ministru responsabbli mill-ġustizzja mal- ewwel imma kien ħatar segretarju parlamentari.

Pero` la dan is-segretarju parlamentari kellu l-għadma tal-qorti, faċilment seta' ħallielu dawn iż- żewġ dipartimenti - qed nirriferi għar-reġistru pubbliku u għan-nutar tal- gvern - imma għal xi raġuni dawn ingħataw lill-ministru ta' l-intern.

Meta imbagħad ġara l-inevitabbli, jiġifieri meta l-Onor.

Austin Gatt laħaq ministru responsabli mill-ġustizzja - kulħadd kien jaf li l-ħatra ta' segretarju parlamentari kienet biss manuvra temporanja u wara ftit xhur kien se jsir ministru tal-ġustizzja l-Onor.

Austin Gatt, kif fil-fatt ġara - sfortunatament il-Prim Ministru ma tax lil Cesare dak li hu ta' Cesare u lil Alla dak li hu ta' Alla imma ta' lil Cesare dak li hu ta' Alla u lil Alla dak li hu ta' Cesare u spiċċajna biex il-ministeru tal-ġustizzja baqa' mingħajr dawn iż-żewġ dipartimenti li minn dejjem ta' dejjem kienu jaqgħu taħt ir-responsabilita' tiegħu.

U allura jekk forsi kien hemm xi ġustifikazzjoni għalfejn dawn id-dipartimenti temporanjament sakemm kien hemm segretarjat parlamentari fl-uffiċċju tal-prim ministru marru taħt il- ministeru ta' l-intern, ċertament ma kienx hemm raġuni għalfejn meta eventwalment sar ministru responsabbli mill-ġustizzja l-Onor.

Austin Gatt dawk iż-iż-żewġ dipartimenti ma jmorrux lura taħt il-ministeru tal- ġustizzja.

Anke bħala pride tal-professjoni legali, irid ikollok ministeru tal-ġustizzja li jkun komplut.

Il-ministru responsabbli mill-ġustizzja qatt ma kien biss responsabbli mill-qrati imma dejjem kien responsabbli wkoll min-nutara.

In-nutar jieħu l- lawrja bħalma ħadtha jien u bħalma ħaduha l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, l- Onor. Tonio Borg u l-Onor.

George Hyzler; u l-warrant tingħata mill- ministru responsabbli mill-ġustizzja mhux mill-ministru ta' l-intern.

Jien naħseb li fuq din għandna naqblu mhux noqogħdu ndawru l-argument u ngħidu li qed nagħmlu dan biex sempliċement naħsbu għall-eventwalita` li d- dikasteri jerġgħu jiċċaqalqu.

Tan-naħa l-oħra jafu li jekk mhux taħt dan il-gvern, taħt gvern ieħor aktarx li dawn iż-żewġ dipartimenti jerġgħu jmorru għand il-ministeru tal-ġustizzja u għalhekk qegħdin jagħmlu dan ħalli f'każ li jsir dan ma jkollniex għalfejn nerġgħu niġu hawnhekk quddiem il-parlament u naqilbu kollox imma jkollna liġi li tkun newtrali.

Pero` jien naħseb li this is being tackled the wrong way.

Jien personalment nemmen li aktar ma r-reġistru pubbliku u n-nutar tal-gvern jirritornaw malajr fil-ministeru tal-ġustizzja aktar ikun aħjar għaliex posthom huwa hemmhekk.

Mr Speaker, apparti minn hekk, normalment ministru tal-ġustizzja jkun avukat - għallinqas dejjem hekk kien f'dawn l-aħħar 20 sena - għaliex hu jkun jifhem fl-affarijiet tal-qorti u fl-affarijiet notarili u mhux il- ministru ta' l-intern.

Veru li l-ministru ta' l-intern attwali nzerta avukat u jifhem fl-affarijiet tal-qorti u fl-affarijiet tan-nutara, pero` il-ministru responsabbli mill-intern mhux dejjem ikun avukat, u kellna diversi li ma kenux.

Għalkemm huwa veru li b'dan l-abbozz ta' liġi il- ministru responsabbli mill-intern mhux se jkollu bżonn aktar il-firma tal- ministru tal-ġustizzja meta jkun irid jippreżenta xi ħaġa, m'huwiex tajjeb li dawn iż-żewġ dipartimenti jibqgħu taħt il-ministeru ta' l-intern.

Mr Speaker, illum il-Prim Ministru m'huwiex qiegħed hawnhekk għaliex jinsab l-Iżvezja jixxennaq li forsi Malta eventwalment tissieħeb fl-Unjoni Ewropea, pero` xtaqt li qiegħed hawnhekk biex forsi jismagħni.

Jien diġa` kont appellajtlu qabel biex jibdel din is-sitwazzjoni u nerġa' nappella minn hawnhekk sabiex din il-problema tiġi solvuta.

Din assolutament m'hijiex xi mother of all battles, pero` din in-naħa tal-Kamra temmen li l- ministeru tal-ġustizzja għandu jkollu dipartimenti sħaħ tiegħu f'idejh u mhux f'idejn xi ministeru ieħor.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Mr Speaker, għalkemm - kif qal tajjeb il- ministru fl-introduzzjoni tiegħu, din il-liġi hija waħda li tagħti indikazzjoni għal xi affarijiet tekniċi, m'għandniex nagħmlu l-iżball li nikklassifikawha bħala waħda kożmetika li kulma qiegħda tagħmel huwa biss li tibdel l-ismijiet.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni qiegħda tikkritika l-punt li l-funzjoni partikolari tar-reġistru pubbliku u tan-nutar tal-gvern qiegħda għall-ewwel darba tgħaddi f'idejn il-ministeru ta' l-intern u ma tibqax taħt il-kappa tal-ministeru tal-ġustizzja.

Illum dawn iż-żewġ dipartimenti tant espandew li jagħmel sens li ma jibqgħux jaqgħu taħt il- ministeru tal-ġustizzja u naħseb li in the long run inkunu nistgħu naraw ukoll l-aspetti pożittivi ta' dan iċ-ċaqliq.

Qed ngħid dan għaliex il-funzjoni tal-ġustizzja, li primarjament tittratta problemi ta' litigazzjoni u kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ġudikatura u l-prokuraturi legali, mhux dejjem issegwi l-istess ħsieb f'dak li għandu x'jaqsam mal-funzjonijiet tan-nutara.

Fi żmenijiet oħrajn, in-nutara kont tista' tagħmel elenku tagħhom fuq ponot subajk, pero` llum l- ammont ta' nutara tant kiber li jagħmel aktar sens li wieħed jikkonċentra aktar fuq dan is-settur b'mod li jifirdu mill-ġustizzja, peress li l- problemi li jiffaċċjaw l-avukati, l-imħallfin, il-maġistrati u l- prokuraturi legali huma differenti minn dawk li jiffaċċjaw in-nutara.

U ladarba wieħed mill-aktar aspetti importanti ta' din il-liġi huwa proprju l- emendi għall-att dwar il-professjoni notarili u l-arkivji notarili ma stajtx ma nagħmilx parentesi żgħira u kważi eloġju għall-funzjoni tan-nutar pubbliku.

Ċerti drabi wieħed irid imur lura lejn il-liġi biex jiskopri li aħna segwejna prinċipju verament interessanti f'dak li għandu x'jaqsam man-nutar pubbliku għaliex għat-termini ta' artiklu 2 ta' l-istess liġi, in-nutar pubbliku huwa kkonsidrat bħala uffiċċjal pubbliku li huwa awtorizzat jirċievi atti fost il-ħajjin u testmenti, li jagħtihom fidi pubblika, li jwieġeb għall-kustodja tagħhom u li jagħti kopji u estratti ta' dawn l- atti.

U jiena xtaqt nagħti ftit ta' importanza għal din il-kwestjoni tal- kustodja ta' dawn l-atti.

Ngħid għalija jkun żball li wieħed iħares biss lejn in-nutar bħala xi ħadd li għandu funzjoni strettament legali u jieqaf hemm.

Illum l-esperjenza tagħna qed turina li l-arkivjar tad-dokumenti tan- nutara fih ukoll aspett storiku kulturali.

Per eżempju, Pietru Kaxaru li kien nutar fis-sena 1400, kien l-ewwel poeta Malti li uża l-lingwa Maltija - nieħu din l-opportunita` biex infakkar fl-opra tassew tajba li għamel Stanley Fiorini, fejn ippubblika d-diversi kuntratti tan-Nutar Giacomo Żabbara, li kien ħadem Għawdex - u hemm numru kbir ta' testmenti u kuntratti li ġew ippubblikati u li permezz tagħhom wieħed jista' jara x'kien l-oriġini tal-liġi f'dawk iż-żmenijiet.

Minn dawn id-dokumenti storiċi wieħed jista' jara l-aspetti kulturali u soċjali ta' pajjiżna, u nistgħu ngħidu li dan kollu baqa' magħna, mertu tax-xogħol li jagħmel in- nutar pubbliku.

Irrid infakkar lil din il-Kamra li Pietru Pawl Castagna fil-ktieb tiegħu kien fakkarna li l-antennati tagħna, wara li kienu jagħmlu ftehim ma' pajjiżi oħra, kienu jieħdu ħsieb li jibagħtu nutar biex jiġu ssiġillati dawn id-dokumenti.

Infakkar per eżempju li waħda mid-diplomi li Malta ngħatat - qed nirriferi għad-diploma mill-Viċi Re ta' Sqallija biex ma tħallasx dwana - tniżżlet fl-atti tan-Nutar Antonio Falzon li tela' hemmhekk biex jieħu dan id-dokument u fit-30 ta' Jannar ta' l-1433 dan kien inqara quddiem l-Imħallef Matteo Delia u quddiem erba' xhieda.

Infakkar ukoll li l-konservazzjoni ta' dawn id-dokumenti tant kien importanti għal missirijietna li huwa magħruf li l-universita` kienet iżżommhom ġo kaxxaforti taċ-ċomb proprju biex il-karti ma jitmermrux.

Quddiem dan l- aspett storiku kollu - qed insemmi 600 sena ilu - wieħed jara b'liema diliġenza n-nutara żammew dawn id-dokumenti.

Għalhekk jien ngħid li din il- liġi tkompli tagħti importanza akbar lin-nutara għaliex qegħdin inqiegħduha taħt ministeru separat minn dak tal-ġustizzja, pero` fl-emendi m'aħniex ngħidu li dan huwa l-ministeru ta' l-intern imma qed ngħidu li huwa l- ministeru responsabbli mill-affarijiet notarili.

Naħseb li din hija deċiżjoni għaqlija għaliex billi din hija l-ewwel darba li dawn id- dikasteri qegħdin jinfirdu minn xulxin, wieħed ma jridx ikun marbut b'mod li jekk irid jerġa' jirritorna għas-sitwazzjoni kif kienet użata s'issa tul is-snin, ikun irid jerġa jgħaddi att bħal dan fil-parlament.

Proposta oħra li nsibu f'dan l-abbozz ta' liġi hija dik ta' nutar pubbliku fl-uffiċċju konġunt.

Din ukoll hija introduzzjoni ġdida, interessanti u tajba u naħseb li ta' min wieħed jikkonsidra jekk fil-futur għandux jibdel il-liġi - f'dak li għandu x'jaqsam mal-professjoni ta' l- atti notarili - għaliex fil-fatt qiegħda wkoll tiġi proposta emenda għal artiklu 24, fejn fih qed indaħħlu lin-nutar pubbliku fl-uffiċċju konġunt.

Dan l-artiklu huwa tassew interessanti għaliex jgħid li n-nutara pubbliċi ma jistgħux jagħmlu ċerti forom ta' kuntratti, fosthom kuntratti li fihom waħda mill-partijiet fl-att tkun mart jew żewġ in-nutar jew tkun imħallta man-nutar bid-demm jew biż-żwieġ fil-linja diretta f'kull grad jew fil- linja kollaterali sat-tielet grad inklussivament.

Jien naħseb li in vista ta' l-iżvilupp li sar u tal-kwantita` kbira ta' nutara li għandna, wasal iż- żmien biex wieħed jaħseb biex jara li anke nutara li jkunu appuntati mal- gvern, fosthom in-nutar pubbliku fl-uffiċċju konġunt, jiġu miżmuma milli jagħmlu dawn it-tip ta' kuntratti.

Naħseb li jkun għaqli li jsir dan, speċjalment meta qed naraw li kull kuntratt li jsir isib ruħu hawnhekk fil- parlament, ċerti drabi wżat anke b'mod żbaljat.

Peress li n-nutar pubbliku fl-uffiċċju konġunt se jkollu wkoll id-dmir - fost dmirijiet oħra - li jikkonserva l-atti li għandu dak l-uffiċċju u anke jirrilaxxa d-dokumenti uffiċjali - jekk xi ħadd jitlob kopja uffiċjali ta' wieħed minn dawn il- kuntratti huwa n-nutar pubbliku fl-uffiċċju konġunt li joħroġhom - jagħmel sens li tiġi eliminata l-possibbilta' li huwa jagħmel dawn it-tip ta' kuntratti.

Mr Speaker, in ġenerali wieħed ma jistax ma jaqbilx ma' l-emendi li hawn proposti f'dan l-abbozz ta' liġi għaliex huma emendi li se jagħmlulna ġieħ u naħseb li in the long run amministrazzjonijiet oħrajn se jsegwu dan l- eżempju u jżommu l-uffiċċji ta' l-atti notarili u tar-reġistru pubbliku separati minn dawk tal-ġustizzja.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Mela nistieden lill-Ministru sabiex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, kif diġa` għedt fl-introduzzjoni tiegħi, din hija liġi teknika.

Fl-intervent tiegħu, l-Onor.

Gulia ikkritika l- allokazzjoni tad-doveri - kif bsart li se jagħmel - pero` ma kkritikax il- liġi.

Din il-liġi m'hijiex neċessarjament riżultat tal-bidla ta' l- allokazzjoni tad-doveri imma hija liġi li tgħid min huwa l-ministru responsabbli mid-diversi dekasteri.

Dan huwa l-istil il-ġdid ta' kif isiru l-liġijiet.

Jekk wieħed iħares lejn il-liġijiet illum isib li m'għadniex norbtuhom ma' dikasteru partikolari għaliex il-gvernijiet jagħmlu diversi bidliet fl-allokazzjonijiet tad-doveri tal-ministri.

Per eżempju, fl-amministrazzjoni preċedenti kellna lill-Onor.

Vella li kien responsabbli mill-affarijiet barranin u mill-awtorita` ta' l-ippjanar.

Wieħed jista' jikkritika dan u jista' ma jikkritikahx pero` jibqa' l-fatt li huwa l-prim ministru li jiddeċiedi kif jalloka d-doveri.

Jien nista' noqgħod nikkritika l-fatt li meta kien hemm il-gvern Laburista, il-prim ministru kellu taħt idejh il-pulizija, il-Maltacom u mitt elf ħaġa oħra, filwaqt li l-Air Malta kienet taħt ir-responsabilita' tal-ministru tat- turiżmu minflok taħt il-ministru għas-servizzi ekonomiċi.

Pero` jien nifhem li kull gvern - anke l-istess gvern u mhux biss gvern ta' natura politika differenti - ibiddel u anke joħloq ministeri ġodda.

Il-verita' hi li b'din il-liġi l-allokazzjoni tad-doveri saret irrilevanti għaliex issa l- ministru responsabbli għar-reġistru pubbliku la se jkun il-ministru tal- ġustizzja bilfors u lanqas il-ministru ta' l-intern bilfors, imma se jkun proprju l-ministru responsabbli għar-reġistru pubbliku.

Hemm xi ħaġa milli żżomm lill-prim ministru jgħid li għandu proġett għar-reġistru pubbliku u għalhekk iridu jagħmel parti mill-finanzi?

Jekk per eżempju nħarsu lejn il- joint office naraw li t-trattattivi kienu saru mill-ministru ta' l- edukazzjoni, imbagħad għadda għand il-ministru tal-finanzi għaliex fil- ftehim kien hemm aspetti finanzjarji qawwija, imbagħad għadda għand il- ministru tal-ġustizzja u llum jinsab għand il-ministru ta' l-intern.

Allura biex f'każi bħal dawn ma noqogħdux inbiddlu l-liġi erba' darbiet, qed nagħmlu liġi li tgħid li l-ministru responsabbli għall-joint office - biex nieħdu dan l-uffiċċju bħala eżempju - huwa proprju l-ministru responsabbli għall-joint office, hu min hu.

Imbagħad l-Onor.

Gulia kkritika l-fatt li r-reġistru pubbliku ma jibqax jagħmel parti mill-ministeru tal-ġustizzja.

L-importanti m'huwiex taħt liema ministeru jaqa' imma r-riformi li jsiru; u jien nista' ngħid li l- akbar riforma li saret fir-reġistru pubbliku kienet proprju meta dan kien jaqa' taħt il-ministeru ta' l-intern mhux meta kien taħt il-ministeru tal- ġustizzja.

Iċ-ċirkostanzi nzertaw tali li kemm jien kif ukoll il-ministru tal-ġustizzja t-tnejn li aħna avukati u fil-futur jista' jkun hemm prim ministru li jgħid li l-ministru ta' l-intern m'għandux ikun avukat u jaqbad u jitfa' r-reġistru pubbliku taħt ministeru ieħor.

Jiġifieri l-poter kostituzzjonali tal-prim ministru li jqassam id-doveri ministerjali huwa wieħed assolut, u wieħed dejjem jista' jsib x'jikkritika.

Per eżempju, f'pajjiżna kien hawn żmenijiet meta l-ministeri tal-ġustizzja u ta' l- intern kienu fdati fi bniedem wieħed.

Issa jekk dan kienx minħabba l- kapaċitajiet partikolari ta' dak li jkun jew għaliex ma kienx hemm biżżejjed nies li jagħmlu ż-żewġ affarijiet, jew għaliex iż-żewġ ministeri huma relatati, ma tantx huwa mportanti.

Nafu wkoll li f'ħafna mill-pajjiżi ta' l-Ewropa, il-ministru tal-ġustizzja u l-ministru ta' l-intern huma l- istess persuna.

Jien niftakar li meta fl-ewwel tliet snin ta' gvern Nazzjonalista ta' l-1987-1992, il-Prof. de Marco kien sar ministru tal- ġustizzja u ta' l-intern kien qam pogrom sħiħ għaliex qalu li issa spiċċat is-seperation of powers u l-bniedem li huwa responsabbli għal min jarresta n-nies, jiġifieri l-pulizija, se jtellagħhom il-qorti u se jżommhom ukoll il-ħabs!

(Interruzzjonijiet) Imma xorta waħda nħolqot din il-konfużzjoni.

(Interruzzjonijiet) Fi żmien l-amministrazzjoni preċedenti kien hemm diversi ministeri li ma kellhom x'jaqsmu xejn ma' xulxin u xorta waħda tawhom lill-istess persuna.

Per eżempju, id-djar x'għandhom x'jaqsmu mal- kunsilli lokali jew mal-biedja?

Xejn ħlief li l-prim ministru dak iż-żmien iddeċieda hekk!

L-istess jista' jingħad għat-trasport li għal żmien twil kien f'idejn il-ministru reponsabbli mill-pulizija.

B'din il-liġi t- traffic control board se jgħaddi għand il-ministeru tat-trasport li ilu għal żmien twil jagħżel in-nies hu u jien sempliċement niffirma.

Mr Speaker, jiena nagħlaq billi ngħid: What's in a name?

A rose by any other name would smell as sweet!

L-importanti m'huwiex taħt liema kappell jaqa' imma li l-affarijiet ikunu qegħin jitwettqu.

U mingħajr ma niftaħar ngħid li f'dawn l-affarijiet li l-Onor.

Gulia għandu ħeġġa kbira, bir- rispett kollu li għandu lejja, li jneħħihom mid-dikasteru tiegħi, saru riformi kbar fihom.

Per eżempju, fir-rigward tan-nutara kien ilu jingħad li hemm bżonn li nsibu soluzzjoni biex il-kuntratti kollha jidħlu fl- uffiċċju tan-nutara, u dan għamilnih.

Fil-każ tar-reġistru pubbliku wkoll għamilna riforma kbira - ovvjament mhux mingħajr prezz, għaliex jekk xi ħadd ikollu bukkun f'ħalqu u teħodulu ma tantx jieħu gost, pero` aħna nemmnu li l-gvern għandu jħares l-interessi tiegħu - għaliex ma stajniex nibqgħu b'sitwazzjoni fejn minn 17,000 kuntratt f'sena l-gvern idaħħal biss Lm200.

U l-Onor.

Gulia dan jafu għaliex kien ministru responsabbli mir- reġistru pubbliku.

Pero` filwaqt li kulħadd kien jaf x'kien qiegħed isir, kulħadd iħares in-naħa l-oħra. llum għandna sistema - in parti managed minn kumpannija privata - fejn ir-riċerki qed joħorġu komputerizzati, garantiti u li minn fuqhom il-gvern qed idaħħal l-eluf ta' liri f'VAT kull xahar minflok il-Lm200 fis-sena li kien idaħħal qabel.

Huwa veru li għad hemm ċerti problemi pero` wieħed jistenna li jrid jgħaddi ftit ta' żmien biex taqleb minn sistema li kienet ilha titħaddem għal 30 sena.

Minbarra li b'hekk solvejna l-problema li kien hemm, il- gvern igwadanja wkoll mill-fatt li s-sistema tar-reġistru pubbliku se tkun komputerizzata, u dan in return ta' għaxar snin esklussivita` li ta lil kumpannija partikolari biex tikkomputerizzalu d-data kollha tar-reġistru pubbliku.

Barra minn hekk il-gvern qed idaħħal dak li hu dovut lilu kull xahar, il-pubbliku se jkun moqdi aħjar u r-riċerki huma garantiti.

Qabel, apparti mill-fatt li r-riċerki kienu jsiru manwali u allura kien ikun hemm id-diffikulta` li wieħed jaqra l-kitba, dawn lanqas kienu jkunu ffirmati, u jekk kien ikun hemm żball f'xi waħda minnhom ma kont tista' tfittex lil ħadd.

Issa hemm kumpannija responsabbli u malli nirraffinaw is-sistema b'mod li din tkun qed tiffunzjona mija fil-mija, ir-riċerki jibdew jsiru wkoll uffiċjali.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għal emenda fit-titlu ta' Ministri responsabbli għal ċerti dikasteri f'diversi liġijiet u għall-ħatra ta' Nutar Pubbliku ma' l- Uffiċċju Konġunt" ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li dan l-Abbozz ta' liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għal emenda fit-titlu ta' Ministri responsabbli għal ċerti dikasteri f'diversi liġijiet u għall-ħatra ta' Nutar Pubbliku ma' l- Uffiċċju Konġunt" ikun trattat mill-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' l-Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-FORZI ARMATI TA' MALTA

MALTA ARMED FORCES (AMENDMENT) BILL

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru, nipproponi t- Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, sa l-1971 il-piena tal-mewt kienet tagħmel parti mil-liġijiet ta' Malta pero`, minkejja dan, l-aħħar darba li din ġiet applikata kien fl-1943 fil-ġuri msejjaħ "Ta' Moħħu".

Fl-1942 kien hemm l- eżekuzzjoni ta' Karmenu Borg Pisani, pero` mill-gwerra 'l hawn qatt ma ġiet esegwita l-piena tal-mewt, mhux għaliex ma ġewx ikkundannati nies għall- piena tal-mewt imma għaliex wara l-kundanna kien hemm bidla tal-piena għal waħda inqas.

Jekk wieħed iħares lejn dak li jiġri fid-dinja jsib li għad hemm ħafna pajjiżi, uħud minnhom jikklassifikaw ruħhom bħala pajjiżi ċivilizzati, fejn il-piena tal-mewt għadha ammessa.

Fl-Istati Uniti ta' l-Amerika hemm dibattitu kontinwu dwar jekk il-piena tal-mewt għandhiex tibqa' jew le u għalkemm hemm ċerti Stati li neħħewha, hemm oħrajn, bħall-Istati ta' Texas u ta' Virginia, li mhux biss jaċċettawha imma anke japplikawha.

Kien hemm diversi tentattivi biex il-Qorti Suprema Amerikana tiddikjara l-piena tal- mewt bħala anti-kostituzzjonali pero` dawn it-tentattivi ma rnexxewx.

Li rnexxew kienu t-tentattivi biex wieħed jirrestrinġi l-applikazzjoni ta' dan id-dritt, fis-sens ta' jekk per eżempju xi ħadd jipprova li hemm diskriminazzjoni razzjali fil-mod kif tiġi applikata l-piena tal-mewt jew inkella jekk wieħed jipprova li tant dam jistenna biex din tiġi applikata fil-konfront tiegħu, li allura dik l-istennija stess tkun ħolqot trattament inuman u degradanti.

Dan iwasslek għall-konklużjoni li jekk il-piena tal- mewt tiġi esegwita minnufih m'hijiex trattament inuman pero` jekk iddum biex tiġi applikata tiġi trattament inuman.

Mr Speaker, wara ċertu dibattitu li kien hawn dwar jekk il-piena tal-mewt għandhiex tiġi abolita, fuq proposta tal-gvern Laburista u bl-approvazzjoni tal-Kamra sħiħa, fl-1971 il-parlament kien neħħa l-piena tal-mewt mil-liġi tagħna pero` mhux mill-Kostituzzjoni tagħna, għaliex il-Kostituzzjoni tinkludi bħala wieħed mir-restrizzjonijiet għad-dritt tal-ħajja l-piena tal- mewt.

Pero` l-istess Kostituzzjoni mbagħad tgħid li jrid ikun hemm liġi li tippermetti l-piena tal-mewt u aħna neħħejna dik il-liġi li tippermetti l- piena tal-mewt fil-Kodiċi Kriminali.

Imma mil-lat kostituzzjonali jibqa' l- fatt li kieku gvern xi darba jerġa' jintroduċi l-piena tal-mewt, dak ma jkunx imur kontra l-Kostituzzjoni.

Fl-1971 l-abbozz inizjali għall- abolizzjoni tal-piena tal-mewt kien jgħid li din kellha tiġi abolita fil- konfront ta' kulħadd ħlief għal min jipprova joqtol lill-kap ta' l-istat, jew lill-prim ministru.

Pero` imbagħad iż-żewġ partiti kienu qablu fil- parlament li din kellha tiġi abolita fil-konfront ta' kulħadd għal kwalunkwe tip ta' reat, ħlief għal dak li jirrigwarda l-att dwar il-forzi armati.

U allura l-piena tal-mewt ġiet abolita ħlief għall-persuni li jaqgħu taħt dixxiplina militari.

Fl-1991 il-Gvern Malti ried jirratifika l-protokol numru 6 tal- Konvenzjoni Ewropea li tabolixxi l-piena tal-mewt u tippermetti l-Istati firmatarji tal-protokoll li jżommuha biss għar-rigward personnel militari fi żmien ta' gwerra.

Għalhekk il-gvern kien emenda l-Att dwar il-Forzi Armati b'mod li kompla jirrestrinġi l-piena tal-mewt u ġabha tapplika biss għal dawk il-każi fejn reat jiġi kommess minn xi ħadd li jaqa' taħt dik il- liġi waqt żmien ta' gwerra.

Jiġifieri f'każ li nkunu qegħdin fi gwerra u xi ħadd fil-militar jipprova jagħmel kolp ta' stat jew inkella jikkopera ma' l-għadu, allura f'dak il-każ, minkejja li kellna abolizzjoni tal-piena tal-mewt, tinżamm dik il-piena.

B'dan il-mod aħna stajna nirratifikaw il- protokol numru 6 tal-Konvenzjoni Ewropea.

Issa li se nagħmlu b'dan l- abbozz ta' liġi huwa li nabolixxu wkoll dan il-każ eċċezzjonali fejn tista' tiġi applikata l-piena tal-mewt u minflokha tidħol piena ta' għomor il- ħabs.

Issa hawnhekk hawn min jargumenta b'mod li jgħid li l-bniedem huwa maħluq xbiha t'Alla - jew inkella jekk ma teħux il-kunċett nisrani tgħid li l- bniedem għandu ċerti drittijiet għax huwa bniedem - u allura ħadd m'għandu s-setgħa jneħħi l-ħajja ta' ħadd, f'liema każ ma tagħmilx differenza jekk hux żmien tal-gwerra jew żmien tal-paċi jew jekk hux suldat jew inkella persuna normali ordinarja tas-soċjeta`.

Iżda hawn min jgħid ukoll li għalkemm huwa veru li d-death penalty tmur kontra d-dinjita` tal-bniedem - il-ħajja tant hija prezzjuża li ħadd, lanqas l-Istat, m'għandu dritt ineħħiha - f'każ meta inti qiegħed f'sitwazzjoni tant estrema li għandek gwerra u xi ħadd li suppost qed jiddefendi lill-pajjiż u allura għandu dmirijiet speċjali qiegħed hu stess jikkopera ma' min qiegħed jattakka l- pajjiż fl-istat tal-gwerra, allura hemmhekk għandha tiġi applikata l-piena tal-mewt.

Il-gvern iddeċieda li għandna nkunu konsistenti mija fil-mija u allura l-piena tal-mewt għandha tiġi abolita anke f'dan il-każ estrem u minflokha tidħol, kif ġara fil-Kodiċi Kriminali, il-piena ta' għomor il- ħabs.

Mr Speaker, xtaqt nieħu din l-opportunita` biex infakkar lil kulħadd li piena ta' għomor il-ħabs tfisser dik li hi, jiġifieri tgħix u tmut ġewwa l- ħabs.

U meta l-qorti tagħti din il-piena, dawk li jkunu qegħdin jiskontawha ma jgawdux mir-remission ta' terz li jieħdu l-priġunieri l- oħrajn; l-uniku mod kif dik is-sentenza ta' għomor il-ħabs tiġi mibdula huwa biss permezz ta' maħfra presidenzjali.

U m'huwiex veru dak li jgħidu li għomor il-ħabs f'Malta tfisser 20 sena ħabs; meta jkun hekk li jkun ġara huwa li jew tkun ingħatat xi tip ta' maħfra, jew inkella ma tkunx ingħatat il-piena ta' għomor il-ħabs imma tkun ingħatat sentenza ta' 20 sena ħabs.

Dan qed ngħidu biex nagħmilha ċara li f'Malta teżisti din it-tip ta' piena u preżentement hemm persuni ġewwa l-ħabs, għalkemm m'humiex ħafna, li qegħdin iservu piena għal għomorhom.

Issa jekk wara li dawn ikunu servew 30 sena mill-piena tagħhom xi ħadd ikun jidhirlu li għandna nagħtuhom maħfra hija kwestjoni oħra, imma mil-lat legali l-piena ta' għomor il-ħabs hemm qiegħda u fejn ma teżistix għaliex ma tkunx ingħatat mill-qorti.

U l- qorti għandha diskrezzjoni jekk tagħtix għomor il-ħabs.

Anke l-idea li jekk il-verdett ma jkunx wieħed unanimu l-qorti ma tagħtix għomor il-ħabs hija żbaljata - veru li fil-prattika jsir hekk imma fil-liġi m'hemm xejn li jgħidlek li għandu jkun hekk - u m'hemm xejn xi jżomm lill-qorti biex f'każ ta' qtil ċar u vendikattiv, anke jekk il-verdett ikun ta' tmienja b'wieħed, tapplika l-piena ta' għomor il-ħabs.

Mr Speaker, l-aħħar ħaġa li xtaqt ngħid hija li b'dan l-abbozz ta' liġi qegħdin nemendaw ukoll artiklu 113 u qed ngħid li fejn wara li l-qorti marzjali tkun tat sentenza ta' priġunerija għal għomor il-ħabs, din tista' tirrikmanda bil-miktub lill-ministru fi żmien 24 siegħa xi jkun l-inqas perijodu li fil-fehma tagħha jkollu jgħaddi qabel ma l-priġunier jinħeles mill-ħabs.

Pero` dan il-parir ma jorbotx.

Fil-fatt f'każ partikolari fejn persuna ta' nazzjonalita` Għarbija kienet ġiet ikkundannata għal għomorha l- ħabs, l-imħallef issuġġerixxa li dan m'għandux joħroġ qabel ċertu żmien.

Imma dik hija biss rakkmandazzjoni u ma jfissirx li dak il-priġunier ma jistax jagħmel aktar minn dak il-perijodu ġol-ħabs.

Aħna deherilna li ladarba din teżisti fil-Kodiċi Kriminali, allura għandna ndaħħluha wkoll fl- Att dwar il-Forzi Armati.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jiena se nitkellem fuq dan l-abbozz mhux mil-lat legali pero`, bħalma għamel il-Ministru Borg, xtaqt nibda billi nagħti ħarsa lura lejn kif ġraw il-fatti.

Ma rridux ninsew li qegħdin nitkellmu fuq il-piena tal-mewt u kull meta nitkellmu fuq dan is-suġġett it- tendenza hi li nkunu daqsxejn emozzjonali.

L-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa sabiex jabolixxi l-piena tal-mewt saħansitra anke fi żmien ta' gwerra, u b'hekk jabolixxi għal kollox il-piena tal-mewt minn pajjiżna.

Kif diġa` qal il-ministru, ikun hawn min jgħid li huwa sewwa li se jsir hekk għaliex il-ħajja hija prezzjuża u ħadd m'għandu dritt ineħħiha, pero` dan jista' jqanqal reazzjonijiet emozzjonali.

U l-periklu ta' dan huwa li minflok wieħed ikun oġġettiv u jitkellem b'mod kalm, idaħħal ħafna reazzjonijiet emozzjonali li għalkemm ħafna drabi jkollhom valur u anke jagħtu ftit kulur lid-diskussjoni, ma jħalluhx ikun oġġettiv u fattwali.

U għalhekk f'dan il-każ hemm bżonn ta' deċiżjonijiet ibbażati fuq l- oġġettivita` u l-prinċipji morali u li kemm jista' jkun ikunu 'l bogħod mill-emozzjoni.

Veru li min ikun għamel xi ħaġa ħażina lil għajru jew lil pajjiżu għandu jpatti għaliha, pero` meta tiġi applikata l-piena tal-mewt lill-individwu tkun qed iċċaħħdu mill-egħżeż ħaġa li għandu u allura m'hemmx fejn tmur oltre.

Jekk inħarsu ftit lejn x'ġara fil-passat rigward din il-piena nsibu li pajjiżna kien minn ta' quddiem li fl-1971 iddeċieda li din m'hemmx postha f'pajjiż li jistqarr prinċipji kattoliċi - m'hemmx dubju li l-argument kien ġiet dibattut - u għalhekk kienet tressqet liġi - dak iż-żmien kien ressaqha Anton Buttigieg - sabiex din titneħħa minn fost il-pieni li jistgħu jingħataw minn qorti ċivili.

Pero`l-piena tal-mewt kienet inżammet fl-Att dwar il-Forzi Armati sabiex tkun tista' tintuża fuq personnel ta' l- armata.

Meta mbagħad bdejna noqorbu biex ikun hemm in-notifika tal- protokol 6 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, il-gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien kien illimita l-applikazzjoni tal-piena tal- mewt għal żmien ta' gwerra biss, ċioe' paragrafu (a) ta' artiklu 77 li jgħid li minkejja kull ħaġa oħra li tinsab fl-Att Dwar il-Forzi Armati, il-piena tal-mewt m'għandhiex tingħata ħlief fi żmien ta' gwerra.

F'taqsima 4 tal-liġi prinċipali, li titkellem dwar il-proċess u l-pieni għal reati militari, jingħad li l-ewwel piena hija l-mewt, it-tieni priġunerija u jibqa' jsemmi waħda wara l-oħra.

Fl-1990 kienet saret emenda għall-paragrafu (a) ta' artiklu 77 li biha dan kollu ġie ristrett biss għal żmien ta' gwerra.

U kif qal korrettement il-kollega tiegħi, din kienet ukoll konformi ma' artiklu 33 tal- Kostituzzjoni, liema artiklu jgħid li ħadd ma jista' jiġi pprivat mill- ħajja tiegħu intenzjonalment ħlief fl-eżekuzzjoni tas-sentenza ta' qorti dwar reati kriminali skond il-liġi ta' Malta li tiegħu jkun misjub ħati.

Jiġifieri f'dan il-każ il-liġi tal-forzi armati kienet tipprovdi dik il- liġi li kien hemm bżonn biex tissodisfa dak li titlob il-Kostituzzjoni ħalli tkun tista' tiġi applikata l-piena tal-mewt.

Issa llum qegħdin niddiskutu abbozz ta' liġi li se jemenda l-liġi dwar il-forzi armati ta' Malta u qegħdin ngħidu li kull fejn hemm riferenza għall-piena tal-mewt se tidħol priġunerija għal għomor.

Issa hawnhekk forsi jkun għad hawn min jistaqsi jekk aħniex se nagħmlu sew li nneħħu dan id-deterrent lil min f'sitwazzjoni ta' gwerra, fejn forsi tkun qed tiġi pperikolata il-ħajja ta' poplu sħiħ, minflok jiddefendi lill- pajjiż ikun b'xi mod qiegħed jittradih billi jgħin lill-għadu.

Jien ngħid li kważi kważi dawn huma affarijiet li aktar tidħol fihom il-morali minn ħaġa oħra u jeżistu ħafna opinjonijiet differenti dwarhom.

Jista', per eżempju, wieħed joqgħod jipprova jkun oġġettiv u jistaqsi jekk billi jħalli l-piena tal-mewt, b'xi mod huwiex se jbeżża' lil ħaddieħor milli jagħmel dak li għandu jagħmel.

Ħafna drabi ċ-ċirkostanzi f'sitwazzjonijiet bħal dawn ikunu tali li jew ikun hemm lukru ta' flus, jew lukru ta' poter, jew lukru ta' xi ħaġa oħra u l-bniedem sfortunatament hu dak li hu, kultant moħħu jiddeċiedi b'mod stramb.

Dan l-argument japplika wkoll għal dawk il-ħafna pajjiżi li sal-lum għad għandhom il-piena tal-mewt għal reati kriminali, bħal qtil u rape.

Mill-istudji li saru jidher ċar li l-fatt li jkun hemm il-mewt imdendla bħala piena ma jfissirx li n-numru ta' reati kriminali jonqos.

Li huwa żgur huwa li meta jsir xi reat kbir, awtomatikament l-għajta tal-pubbliku tkun biex tingħata l-piena tal-mewt u sal-lum għadna niltaqgħu ma' nies li hekk kif jisimgħu b'xi delitt aħrax, jgħidulek mal-ewwel li kieku kienu huma jdaħħlu l-piena tal-mewt għal dawn it-tip ta' reati.

Dan jingħad għaliex il-bniedem iħoss ġo fih li għandu jkun hemm ċerta tpattija.

Pero` din m'hijiex l-opinjoni li meta tirrifletti fuqha tibqa' ssostniha għaliex, kif għedt fil-bidu, inti ma tistax tiġġustifika li toqtol bniedem biex tirranġa għall-ħsara kbira li jkun għamel.

Biex inti jkollok politika favur it-tneħħija tal-piena tal-mewt - jien ngħid li din in-naħa taqbel li wieħed irid jimxi mal-linja ċivilizzata pero` mhux neċessarjament demokratika, għaliex mhux il-pajjiżi kollha demokratiċi jemmnu f'din il- linja; l-Amerika ma nistgħux ngħidu li m'huwiex pajjiż demokratiku imma xorta waħda ma tadottax il-linja favur it-tneħħija tal-piena tal-mewt minkejja l-argumenti kollha - huwa importanti ħafna li jkollok edukazzjoni ta' l-opinjoni pubblika, ħalli tipprova twassal lil dak li jkun biex jaqbel miegħek.

Sur President, din hija deċiżjoni li titlob ħafna riflessjoni.

F'ħafna pajjiżi nstab li meta l-piena tal-mewt tkun parti mill-ktieb tal-liġi l- poplu jitlobha, pero` nstab ukoll li meta titneħħa diffiċli biex terġa' tiddaħħal.

Mill-ftit riċerka li għamilt jirriżultali li ħadd mill-pajjiżi kollha li neħħewha ma reġgħu daħħluha.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħidli li fil-Filippini biss reġgħu daħħluha u jien nieħu l-kelma tiegħu.

Imma issa ħalli nirriflettu ftit fuq għalfejn hija ħażina l-piena tal-mewt u ejjew nagħmlu dan mingħajr ma nidħlu fl-aspett morali u reliġjuż.

Jien ngħid li hemm bżonn li nedukaw u nikkonvinċu lin-nies għalfejn il-piena tal-mewt hija ħażina, għaliex jien ċert li fost dawk li qegħdin jisimgħuna żgur hemm min ma jaqbilx li jekk fi żmien ta' gwerra jkun hemm xi ħadd li jagħmel atti kontra l-pajjiż u jgħin lill-għadu, m'għandnix intajrulu rasu.

Pero` deċiżjoni trid tittieħed u wieħed irid jirrifletti fuqha b'mod intelliġenti.

Naturalment meta nitkellmu fuq il-piena tal-mewt inkunu qegħdin nitkellmu fuq l-aktar eżempju estrem ta' tortura.

Issa aħna kontra t-tortura pero` mbagħad issib min jistaqsik jekk f'każ li tkun taf li jekk bniedem tilwilu jdejh tista' tikseb mingħandu ftit informazzjoni għall-ġid ta' pajjiżek, inti tkunx lest li tagħmel dan.

U hawnhekk fejn inħalli l-argument joqgħod għaliex dan huwa każ fejn diffiċli li tiġbed linja.

Jiġifieri naqblu li l- piena tal-mewt hija l-akbar eżempju estrem ta' tortura; għax mhuwiex każ fejn lil dak li jkun se tilwilu idejh jew tiġbidlu widintu imma se toqtlu.

M'hemmx dubju li dan huwa kastig li jmur kontra d-drittijiet tal-bniedem u wieħed ma jistax jiftaħar li huwa paladin tad-drittijiet tal-bniedem jekk mbagħad huwa stess jieħu deċiżjoni biex joqtol bniedem.

Jiġifieri l- kunċett fih innifsu li tgħid li individwu m'għandux jibqa' jgħix - taħt liema ċirkostanzi, penali, diffikultajiet u sagrifiċċji hija storja oħra - assolutament imur kontra d-drittijiet tal-bniedem.

Kif diġa` għedt, il-fatt li jkun hemm id-deterrent tal-piena tal-mewt ma jħalli l-ebda effett fuq in-numru ta' reati kriminali li jsiru.

Jekk inħarsu lejn is-sitwazzjoni fl-Amerka naraw li minkejja li f'ċerti Stati l- piena tal-mewt tingħata spiss ħafna, m'hemmx differenza fin-numru ta' reati kriminali mwettqa f'dawn l-Istati u n-numru ta' reati mwettqa f'dawk l- Istati li m'għandhomx din il-piena.

Jiena naħseb li nasal biex ngħid li huwa sagrifiċċju akbar li wieħed ikun jaf li se jagħmel għomru magħluq ġewwa ħabs milli li taqbad u toqtlu.

Hemm imbagħad il-fatt li din il-piena tagħti messaġġ kontro produċenti, fis-sens li toqtol biex tagħmel tajjeb għall-ħażin li jkun għamel ħaddieħor.

Hemm imbagħad l-argument li l- bniedem m'huwiex infallibbli, il-ġudizzju sfortunament jista' ma jkunx perfett - il-perfezzjoni qiegħda f'Alla biss - u jista' jagħti l-każ li jinqatlu nies innoċenti.

Wieħed jista' anke jargumenta u jgħid li meta tħalli nies għal għaxar jew ħmistax-il sena jistennew fuq death row - għamel aċċenn għal dan anke l-Ministru - tispiċċa b'sitwazzjoni fejn emmh hedawn jibdew iqanqlu ħniena għaliex ikunu rriformaw ruħhom u jkun qed jidhru differenti f'għajnejn in- nies.

U allura inti lil min tkun se toqtol, lil dak il-mostru li fil-bidu kien jirraġuna mod jew lill-bniedem riformat?

U hawn fejn tispiċċa b'effett kontro-produċenti.

MR SPEAKER: Onor. Vella, ippermettili ninterrompik għaliex sar il-ħin.

Se tibqa' in possession?

ONOR.

GEORGE VELLA: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob issa lill-Viċi Prim Ministru sabiex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

F'12.20 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, it- Tlieta, 15 ta' Frar 2000 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) – Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Forzi Armati ta' Malta - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar Drittijiet dwar Proprjeta' Intellettwali (Miżuri Intrakonfini) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, il-ġimgħa l-oħra waqt wieħed mill- aġġornamenti tkellimt dwar persuna li skond informazzjoni li għandi kienet involuta f'każ ta' serq ta' pittura.

Għedt ukoll li din il-persuna hija viċin ħafna ta' rjus għolja fil-Partit Nazzjonalista.

Dejjem skond l- informazzjoni li għandi, għedt ukoll li din il-persuna ntlemħet diversi drabi viċin il-post fejn instabet il-pittura u li l-pulizija taf b'dan u għal xi raġuni jew oħra qed iżżomm lura milli jittieħdu l-passi neċessarji.

Bl-akbar responsabbilta', jien tlabt lill-ministru ta' l-intern u anke lill-kummissarju tal-pulizija biex jinvestigaw dan il-każ.

Saħansitra kont lest li bl-aktar mod konfidenzjali ngħaddi lill-ministru l-informazzjoni li għandi dwar dan il-każ.

B'diżappunt ikolli ngħid li għaddiet kważi ġimgħa u la l-ministru u wisq inqas il-kummissarju tal-pulizija ma taw kas ta' dak li għedt jiena.

Ħadd minnhom ma interessa ruħu li jibgħat għalija sabiex ngħaddielu l- informazzjoni li għandi.

Kont staqsejt ukoll jekk din il-persuna hijiex tiġi protetta minn xi ħadd fil-Partit Nazzjonalista.

Għedt hekk għax jirriżulta li din il-persuna hija viċin irjus għolja fil-Partit Nazzjonalista u għal dawn l-aħħar snin ġiet protetta mill-Partit Nazzjonalista kif ukoll ingħatat rigali mill-istess partit.

Jidher issa li matul din il-ġimgħa xi ħadd iċċaqlaq u l-pulizija bagħtet għal din il- persuna li kont qed nirreferi għaliha u bagħtet ukoll għal xi nies oħra li għamlu stqarrija dwar dan il-każ.

Hawnhekk irrid ngħid li l-affarijiet ma sarux bis-serjeta' għaliex il-pulizija ma messhiex qagħdet tistenna lili jew lil xi ħaddieħor iqajjem dan il-każ fil-Parlament biex tieħu l-passi li kien hemm bżonn.

Mr Speaker, irrid nistaqsi jekk issa huwiex tard biex wieħed ikun jista' jinvestiga jekk din il-persuna kenitx tassew involuta f'dan il-każ.

Jiena ngħid li ż-żmien li ntilef biex issir investigazzjoni jekk din il-persuna kenitx involuta jew le huwa ta' ħsara fil-proċess ta' investigazzjoni fuq dan il-każ u mhijiex serjeta' li l-pulizija toqgħod fuq sempliċement stqarrija li ttieħdet tliet xhur wara li sar il-każ, u dan għax sempliċement il-każ ikun tqajjem fil-parlament.

Jiena nagħlaq billi ngħid li dawn huma affarijiet serjissimi li fihom hemm involut il-korp tal-pulizija, li suppost igawdi l-fiduċja tal-poplu, u l-ministru ta' l-intern m'għandux jaħrab milli jiġi f'dan il-parlament u bl- akbar responsabbilta' jagħti spjegazzjoni dwar dan il-każ.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, nirriferi għar-rapport maħruġ mill- kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni dwar l-allegazzjoni u t-talba għall-investigazzjoni li jien għamilt f'April tas-sena l-oħra dwar bejgħ ta' kunsinna ta' tiġieġ li kienet importata f'pajjiżna.

Din il-kunsinna ta' tiġieġ inbiegħet bil-prezz ta' inqas mil- levy li suppost titħallas fuq l- importazzjoni ta' dan il-prodott.

Il-kummissjoni stqarret li ma kien hemm ebda indikazzjoni ta' korruzzjoni.

Stqarret ukoll li allegazzjonijiet infondati dwar korruzzjoni jagħmlu deni daqs il-korruzzjoni nnifisha.

M'għamiltx ir-reazzjoni qabel għax kont imsiefer fuq xogħol ta' riċerka dwar l-impatt li ħalliet fuq l- industrija tas-sajd fl-Ingilterra l-politika komuni tas-sajd ta' l-Unjoni Ewropea u wasalt proprju l-bieraħ fil-għaxija.

B'wiċċi minn quddiem ngħid li l-konklużjonijiet tal-kummissjoni u l-mod kif ippreżentathom ikomplu jikkonfermaw kemm din il-kummissjoni qed isservi ta' paraventu biex ma jitqajmux mistoqsijiet serji dwar kif qed jitmexxew l-affarijiet ta' l- Istat.

Il-kummissjoni qalet li sabet kif il-kunsinna li nħarġet bil-prezz esaġerament baxx, saħansitra inqas mil-levy fuq l-importazzjoni dovuta, iddaħlet f'Malta għar-raġunijiet ta' natura kummerċjali.

Dwar dan il-każ tajjeb li niċċara li kien il-gvern Nazzjonalista li awtorizza l-eżenzjoni tal-levy biex jgħin kumpannija privata tiffranka taxxa dovuta fuq din l-importazzjoni.

Kien il-gvern li awtorizza eżenzjoni ta' levy meta fis-suq lokali hawn produzzjoni ta' kwalita' u biżżejjjed biex tlaħħaq mad-domanda tal-poplu tagħna.

Kien il-gvern u l-Ministru Ninu Zammit, responsabbli mis-settur tal-biedja u s-sajd, li warrab kompletament l-interessi ta' l-industrija tat-trobbija tat-tjur u ta' l-iproċessar tagħhom biex jgħinu direttament ċirkostanzi partikolari ta' kumpannija privata.

Kien il-gvern li mar kontra l-għanijiet u r-raġunijiet tal-liġi li jipproteġi l-industrija lokali.

Kien il-gvern li approva li jidħlu dawn il-prodotti bla dazju minkejja li ż-żmien li fih il-kunsinna tal-laħam setgħet tiġi kkonsmata kien se jiskadi.

Kien il-ministru li ffavorixxa attivita' kummerċjali ta' kumpannija privata u fl-istess sena njora kompletament li jgħin lill-produtturi tat-tiġieġ Maltin u Għawdxin li ntlaqtu ħażin finanzjarjament mill-effetti li kellha l-heatwave fuq din l- industrija.

Hija ħaġa ta' skantament kbir kif minkejja li l-kummissjoni taf aktar minn dan li qed ngħid jien, ma sabet xejn ħażin fil-mod li bih inbiegħet din il-kunsinna u qalet li dak li sar sar b'mod naturali u morali, bħallikieku xi ħaġa naturali u morali li s-sistema tal-levies titneħħa a favur ta' kumpannija li ħadet sogru kummerċjali u ma rnexxilhiex fit-tir tagħha.

Irrid ngħid li dan il-pass sar a skapitu ta' produtturi u processors Maltin u Għawdxin li qed jinvestu u jimmodernizzaw ħalli jaħdmu għas-suq lokali.

Sur President, fuq dan kollu l-kummissjoni ma rat ebda problema.

Il-kummissjoni lanqas ġietha f'moħħha li meta tinqala' problema bħal din, soluzzjoni waħda biss għandha tiġi kkonsidrata, jiġifieri dik li l- importatur konċernat jaċċetta t-telf li jkun għamel u jgħaddi l-kunsinna b'xejn lill-istituti tal-karita'.

Il-kummissjoni lanqas ġietha f'moħħha tgħid x'se tkun il-pożizzjoni tal-gvern f'każ li jsiru talbiet oħra għall- eżenzjoni mil-levy fuq prodotti oħra sew minn din il-kumpannija kif ukoll minn kumpanniji oħra privati.

Il-kummissjoni anke għoġobha tgħaddi r- rimarki dwar l-effett ta' "allegazzjonijiet infondati ta' korruzzjoni".

Biex wieħed jieħu bis-serjeta' dak li qalet f'dan ir-rigward il- kummissjoni, wieħed l-ewwel għandu jisma' x'qalet l-istess kummissjoni dwar il-każ tax-xiri tal-flats mill-awtorita' tad-djar, qabel Awissu ta' l- 1998, mingħand il-Lay Lay Co. Ltd. u wkoll dwar il-każi finti li qajjem il- Ministru Josef Bonnici fil-parlament dwar il-promozzjonijiet tal-Maltacom.

Ngħid ċar u tond li biex każi ta' korruzzjoni tassew jiġu investigati b'mod serju hemm bżonn ta' għodda serja li ma tkunx nieqsa mill- kredibilita' bħalma hi l-kummissjoni permanenti kontra l-korruzzjoni.

Sur President, jien ġibt għall-attenzjoni ta' dan il-parlament il-ksur ta' dawn regolamenti u liġijiet li jipproteġu l-industrija tat-trobbija tat-tjur.

Ġibt ukoll għall-attenzjoni ta' dan il-parlament fatti li juru li l-gvern iffavorixxa kumpannija billi eżentaha milli tħallas taxxi fuq xogħol purament kummerċjali.

Għax ġbidt l-attenzjoni tal-parlament għal dan kollu l-Partit Nazzjonalista qed jitlob ir-riżenja tiegħi.

Jien ngħid li għandu jirriżenja min awtorizza l-eżenzjoni tat-taxxi akkost li jmur kontra l-Att li Jipproteġi l-Industrija Lokali.

Jirriżenja min għamel akkużi fuq il-każi tal-Lay Lay u tal-Maltacom u min ma jridx jinvestiga l- każ tad-Daewoo.

Jirriżenja min mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn ma kienx kapaċi jgħid lill-poplu Malti u Għawdxi kemm se jintilfu miljuni ta' liri fuq l-importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel mill-Unjoni Ewropea u min għadu ma jafx kemm se jkunu l-levies l-ġodda fuq l-ikel importat minn barra l-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea wara li Malta tissieħeb fl-Unjoni.

Sur President, jiena nistaqsi lill-Ministru Ninu Zammit x'għamel hu dwar l-allegazzjonijiet ta' korruzzjoni dwar l-esportazzjoni tal-patata.

F'dan il-każ kien ivverifika qabel ħareġ jakkuża?

Issa li għandu l-files kollha għad-dispożizzjoni tiegħu, għamel investigazzjoni dwar l-allegazzjoni ta' korruzzjoni?

X'passi ħa kontra l-uffiċjali li kienu responsabbli mill- esportazzjoni tal-patata, jekk fil-fatt kien hemm korruzzjoni fl- esportazzjoni li kien għamel riferenza għaliha hu fl-1998?

Sur President, nassigura liċ-ċittadini kollha li l-ebda theddida jew kalunnja m'hi se tagħlaq ħalqi.

Bħala deputat tal-poplu, se nibqa' nagħmel dmiri f'kull ħin u kull fejn nara li hemm abbuż jew li jidher li qed jingħata spazju għall-abbuż, se nibqa' nsemmi leħni fl-interess tal-bdiewa, tar-raħħala, tas-sajjieda u ta' l-industrija u fl-interess tal-pajjiż.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Michael Farrugia.

ONOR MICHAEL FARRUGIA: Mr Speaker, fl-aħħar jiem tħabbar mill- awtoritajiet tas-saħħa - u kienet anke ħarġet ċirkolari mid-dipartiment tas- saħħa f'dan is-sens - illi operazzjonijiet meqjusa bħala cold surgery f'St. Luke's, jiġifieri operazzjonijiet li m'humiex urġenti, qed jitħassru mil- lista ta' operazzjonijiet.

Ir-raġuni li ngħatat kienet li minħabba l-passa ta' influwenza li kienet qed taħkem fl-aħħar ġimgħat, ħafna sodod f'St. Luke's kienu qed ikunu okkupati minn pazjenti, b'mod speċjali pazjenti anzjani, li kienu qegħdin ibatu mill-effetti ta' din l-influwenza.

Sa hawnhekk wieħed jista' jiddibatti jekk id-dipartiment kellux raġun jew le jwaqqaf dawn it-tip ta' operazzjonijiet u b'hekk tkompli titwal il-waiting list.

Dan ġara proprju wara li tul il-perijodu tal-festi tal-Milied, minħabba l-problema tal-Y2K, kienu diġa' twaqqfu l-operazzjonijiet għal ħmistax oħra.

B'hekk f'inqas minn xahrejn l-operazzjonijiet ġew imwaqqfa għal tliet ġimgħat sħaħ.

Mr Speaker, illum m'iniex se nidħol f'dan l-argument imma wieħed irid jagħmel ċerti mistoqsijiet.

Illum l-Isptar San Luqa, li jieħu aktar minn 900 sodda, mhux kapaċi jlaħħaq mal-problemi li jinqalgħu minn żmien għal żmien bil-konsegwenza, li jekk wieħed imur l-isptar, b'mod speċjali fis- swali tal-mediċina jsib li hemm ruxmata sodod fil-kuruturi saħansitra li jwasslu anke sal-bieb ta' barra tas-sala.

Il-mistoqsijiet iqumu l-aktar meta f'dawn l-aħħar ftit ġimgħat intqal li l-isptar il-ġdid ġewwa Tal- Qroqq, li se jinfetaħ fuq tliet fażijiet - u bejn fażi u oħra se jkun hemm numru ta' snin - se jkun jikkonsisti f'650 sodda bħala in-patients.

Mela llum l-Isptar San Luqa jieħu aktar minn 900 sodda u hemm problema ta' spazju aħseb u ara meta s-servizzi li jagħti l-Isptar San Luqa jibdew jingħataw fl-isptar il-ġdid, kemm se tikber iktar din il-problema.

Mr Speaker, dan se jkun sptar imċekken ikkomparat ma' dak li kien ippjanat mill-amministrazzjoni laburista bejn l-1996 u l-1998.

Dakinhar kien ġie deċiż li jkun hemm 850 sodda.

Issa dan in-numru ta' sodod ma kenux deċiż b'kapriċċ imma kienu saru madwar 600 laqgħa ma' diversi persuni nvoluti fit-tmexxija ta' l-isptarijiet, ma' ħaddiema ta' l-Isptar San Luqa u anke ma' ħaddiema ta' l-isptarijiet psikjatriċi.

Meta d-dipartiment tas- saħħa għamel l-planning ta' l-isptar il-ġdid ma waqafniex hemmhekk.

Kienu nġiebu numru ta' health planners Ingliżi biex jaraw jekk dak li kien qed jgħid id-dipartiment tas-saħħa, wara l-konsultazzjonijiet kollha li kien għamel, kienx tajjeb jew le.

U wara li r-rapport kien ġie audited minn speċjalisti fuq hospital planning kien ġie deċiż li jkun hemm 850 sodda.

Kif f'daqqa waħda issa dawn se jinżlu għal 650!?

Meta wieħed jagħmel mistoqsijiet parlamentari u jistaqsi kull speċjalita' jew inkella sub- speċjalita' kemm se jkollna sodod allokati għaliha, ir-risposta kull darba ma tingħatax.

Donnu wieħed għadu ma jafx u qisu għadhom qed isiru l-istudji neċessarji.

Meta wieħed jara dawn l-affarijiet kollha allura jasal fil-punt li minn issa jrid iwissi lil dawk kollha li qegħdin jagħmlu l-pjanijiet għal dan l-isptar il-ġdid ħalli ma jgħabbux lill-pajjiżna bi sptar li jkun jiswa' l-miljuni tal-liri, li jkollu l-aqwa apparat, imma mbagħad joħloq diżastru fil-kura akuta hawn Malta.

U qed inwissihom minn issa u ngħabbihom bir-responsabbilta' għaliex għada pitgħada jinbidel il-gvern u l-ministru imma t-tmexxija u l-effett la se jkun fuq il-gvern u lanqas se jkun fuq il- ministru, imma se jkun fuq il-poplu Malti.

Mr Speaker, waħda mill-affarijiet li veru nemmen fiha hija li hemm bżonn ta' riformi fit-tmexxija ta' l-isptarijiet kollha.

Aħna konna diġa' bdejna b'riforma fl-Isptar Boffa u fl-Isptar Monte Carmeli fl-1997 u konna se nibdew ir-riforma fl-Isptar San Luqa.

Hemmhekk hemm bżonn riformi kbar fil- mod ta' kif il-pazjenti jidħlu u joħorġu mill-isptar, riforma fil-mod kif jiġu trattati l-pazjenti u riforma fil-mod tat-tmexxija in ġenerali.

Hemm bżonn ukoll li l-management ta' l-isptar kollu kemm hu jinbidel u biex tagħmel dan hemm bżonn ta' riforma.

Aħna naqblu li hemm bżonn ta' riforma, imma fl-istess ħin nemmnu ukoll li għandu jkun hemm riforma anke fil-kura primarja fil-komunita'.

Minkejja l-paroli li ħafna drabi jingħadu hawn ġew u anke barra, aħna konna diġa' qed naħsbu għal dawn ir-riformi.

Kien hemm diskussjoni anke ma' hospital planners Ingliżi li kienu ġew hawnhekk apposta li apparti li kienu se jagħmlu l-auditing tax-xogħol li kien għamel id-dipartiment tas-saħħa dawn riedu jaraw x'tibdil ta' management se jkun hemm fejn jirrigwarda t-tmexxija ta' l-isptar, x'użu se jsir minnu l-Isptar San Luqa - u dawk kienu żewġ konċetti li verament hemm bżonn li wieħed jaħseb fuqhom u kien qed isir ħafna ħsieb u ħidma fuq din il-linja - u l- kwestjoni ta' riabilitazzjoni wara li wieħed jingħata l-kura neċessarja fl- isptar akut.

Mr Speaker, wara dan ix-xogħol kollu, b'kapriċċ ġie shelved l-istudju kollu li kien għamel gvern laburista.

Għal tan-naħa l-oħra la għamlu l- gvern laburista allura huwa ħażin.

Issa reġa' beda x-xogħol kollu mill-ġdid biex b'hekk ix-xogħol fuq l-isptar Tal-Qroqq diġa' waqa' aktar minn sena u nofs lura.

Dan m'hu tort ta' ħadd ħlief tal-gvern preżenti mmexxi minn Dr. Fenech Adami.

Mr Speaker, minkejja t-tibdil kollu ta' management hawn Malta qegħdin f'sitwazzjoni li għandna bżonn ferm aktar mis-650 sodda li l- gvern qiegħed jalloka għall-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq.

Mr Speaker, issa xtaqt niġi għal punt ieħor li nħoss li huwa importanti fiċ-ċirkostanzi tal-lum.

Jidher li f'dan il-pajjiż għandna problema, Mr Speaker.

Il-maġġoranza tal-ħames siġġijiet li għandu l-gvern tant telgħulu għal rasu li qed jiġi jaqa' u jqum minn dak li jħoss ħaddieħor.

L-arroganza tal-gvern kibret ħafna u bħalissa hija ħafna agħar minn dik li kien hawn bejn l-1992 u l-1996.

Il-gvern tal-ġurnata nqata' miċ-ċittadin.

Minkejja li l-Ministru tal-Finanzi qiegħed jgħid li bil-miżuri tal-budget intlaqtu biss dawk li jaqilgħu 'l fuq minn Lm5,500, għall-ewwel darba ġewwa pajjiżna qed nisimgħu diversi ħaddiema li mhux qed jilmentaw għaliex il-paga tagħhom kienet iffriżata imma għax issa ġiet imnaqqsa.

Infakkar kemm il-partit ta' Fenech Adami kien ikkritika lill-gvern laburista meta ġiet iffriżata l-paga ġewwa pajjiżna.

Meta wieħed iqis dik il-kritika kollha, x'jippretendu mingħand ħaddieħor li jagħmel, kemm min-naħa ta' l-oppożizzjoni laburista kif ukoll anke min-naħa tar-rappreżentanti tal-ħaddiema, meta l-ħaddiema bil-miżuri li ttieħdu fil-budget qed jieħdu paga inqas mis-sena ta' qabel.

Fejn kien hemm xi wħud li ħadu xi żidiet irriżulta li dawn kienu biss xi ftit ċenteżmi il-bqija kulħadd imur jiċċekkja għand il-personnel ħalli jara jekk il-paga tiegħu hijiex maħduma tajba jew le ħalli fil-każ jitlob li jiġi rivedut iċ-ċekk tiegħu.

Din hija s-sitwazzjoni, u hija xi ħaġa li qed tiġri ta' kuljum.

Mr Speaker, dan l-aħħar xi ħadd qalilna li l-petrol u d- diesel għolew biex kemm jista' jkun innaqqsu n-numru tal-karozzi mit-toroq.

Intqalet din, Mr Speaker.

Allura n-noll tal-karozzi tal-linja għola biex innaqqsu mill-użu tal-karozza tal-linja ħalli kulħadd jibda jmur għax- xogħol bil-mixi u kulħadd jibda jiċċaqlaq?

Huwa veru li d-dipartiment tal- promozzjoni tas-saħħa qed iniedi programm ta' eżerċizzju intitolat ''Ċaqlaq'' imma ma naħsibx li dan huwa l-iskop tiegħu.

Mr Speaker, ladarba qed nitkellem fuq il-promozzjoni tas-saħħa tajjeb li wieħed jgħid xi ħaġa fuq l-importanza tad-dieta mediterranja li tinkludi fiha l-użu tal-ħobż.

Bħalissa għandna sitwazzjoni fejn id-dipartiment tal- promozzjoni tas-saħħa jgħidilna li għandna bżonn immorru għad-dieta mediterranja li tinkludi l-ħobż u l-gvern ta' Fenech Adami jgħollilna l- ħobż.

Id-dipartiment tal-promozzjoni tas-saħħa jgħidilna kemm huma importanti l-ħxejjex għas-saħħa tagħna u mbagħad għandna gvern li jrid imexxi lil Malta fid-direzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea li r-regolamenti tagħha stess se jwasslu li l-prezzijiet tal-ħxejjex f'pajjiżna jisplodu.

Mela min-naħa għandna lil xi ħadd jgħidilna x'inhu tajjeb għal saħħitna u għandna wkoll gvern li qed jgħolli m'għola s-smewwiet dak li dawn qed jgħidu li hu tajjeb.

Jekk il-Ministru tal-Finanzi huwa maqtugħ mill-poplu Malti nista' nassigurah li l-Partit Laburista mhux maqtugħ miċ-ċittadini Maltin.

Il-Partit Laburista qed jisma' liċ-ċittadini Maltin x'inhuma jgħidu, qed jisma' l-karba tagħhom u għalhekk aħna qegħdin ngħidu liċ- ċittadini Maltin li għandhom jagħtu s-support kollu għall-protesti li se jsiru f'Malta fil-jiem u fil-ġimgħat li ġejjin ħalli jkomplu juru bil-qawwa verament x'qed iħoss il-poplu Malti ħalli forsi l-gvern jiftaħ widnejh, jiftaħ għajnejh u jisma' l-karba tal-poplu Malti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lum it- Tlieta 15 ta' Frar, 2000 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill- ministru.

Fis-12.52 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PULIZIJA - ANZJANI VITTMI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' anzjani li sfaw vittmi ta' reati matul l-1999 xahar b'xahar?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-seduta.

Dawn kienu jinkludu kull tip ta` reat, per eżempju, serq minn jew ta` vettura ta` persuna 'l fuq minn 60 sena.

Reati ta` vjolenza fuq il-persuna kien hemm 17.

EU - SPETTURI BARRANIN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid min se jibda jħallas lill-ispetturi barranin li jridu jispezzjonaw kull qabda tal-ħut tas-sajjieda Maltin u Għawdxin wara li Malta ssir membru ta' l-Unjoni Ewropea?

Jikkonferma l- Ministru li ebda sajjied Malti ma jkun jista' jdaħħal ebda ħuta fis-suq lokali qabel tkun ġiet spezzjonata minn dawn l-ispetturi ta' l-Unjoni Ewropea?

Jekk iva, kemm saru laqgħat mal-koperattivi dwar dan u x'ġie spjegat lis-sajjieda Maltin u Għawdxin?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li normalment l-ispezzjonijiet fuq territorju jsiru minn inspectors ta' dak it- territorju fuq bażi regolari u mhux minn barranin.

Huma stabilimenti u dgħajjes li darba kultant jiġu spezzjonati mis-servizzi tal-Kummissjoni Ewropea.

L-Onor.

Interpellant għandu jibda jiċċekkja l-fatti qabel ma jibbaża domandi fuq informazzjoni ħażina.

TAXXI INTERNI - ARRETRATI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-arretrati f'ċifra ta' flus li jrid jiġbor id- dipartiment tat-taxxi interni f'arretrati ta' kontribuzzjonijiet tas- sigurta'soċjali għas-sena 1998 u 1999?

Kemm mill-arretrati huma ta' korporazzjonijiet u kumpanniji li fihom il-gvern għandu sehem?

ONOR.

JOHN DALLI: L-arretrati f`ċifra ta` flus li trid tinġabar mid- dipartiment tat-taxxi interni ta` kontribuzzjonijiet tas-sigurta` soċjali għas-sena 1998 hija ta`Lm2,056,678.

Min din iċ-ċifra is-somma ta` Lm108,216 hija dovuta f`arretrati għall-1998 minn kumpanniji li l-gvern għandu sehem fihom.

Iċ-ċifra ta` arretrati għall-istess kontribuzjonijiet għas-sena 1999 għadha mhux magħrufa minħabba li d-dokumenti li kellhom jintbagħtu sa l- aħħar ta` Jannar 2000, għadhom qed jiġu pproċessati.

GFCM - LAQGĦAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 12675 u l-fatt li sajjieda Maltin u Għawdxin jenħtieġu immedjatament li jispiċċa l-użu ta' l-ajruplan u xibka in kwestjoni fis-sajd tat-tonn ħalli fl-istaġun li ġej ma jkunux żvantaġġjati ma' sajjieda Mediterranji li jistadu llegalment għat-tonn, jista' l-Minstru jitlob li ssir laqgħa urġenti, u jekk hemm bżonn anke jiffinanzjaha l-gvern fid-dawl li jkunu rispettati r-regoli tal-ħarsien ta' l-ambjent u tas-sajjieda tal-gżejjer tagħna?

ONOR.

Interpellant illi miżuri ta' din ix-xorta jiġu attwati wara li jkunu tressqu riżoluzzjonijiet għal dan il-għan lill-ICCAT u ħadd mill-membri ma joġġezzjona għalihom.

L-aħħar sett ta' riżoluzzjonijiet fuq l-użu tax-xibka u l-ajruplan fis-sajd tat- tonn bix-xibka kienu:

L-użu tax-xibka fil-Mediterran huwa projbit bejn l-1 ta' Awissu sal-31 ta' Awissu.

L-użu ta' ajruplani jew helicopters fis-sajd huwa projbit fil-Mediterran fix-xahar ta' Ġunju.

Dawn iż-żewġ rakkmandazzjonijiet ġew adottati mill-ICCAT fil-meeting li sar fi Spanja bejn it-22 u d-29 ta' Novembru, 1996 fuq suġġerimenti li kienu saru fl-1994 u fl-1995.

Dawn iż-żewġ rakkmandazzjonijiet kellhom effett mill-4 ta' Awissu, 1997.

Fl-1998 l-ICCAT ressqet rakkmandazzjonijiet oħra li fosthom ġie mibdul il- perijodu tal-projbizzjoni ta' l-użu tax-xibka fil-Mediterran għall- perijodu bejn is-16 ta' Lulju sal-15 ta' Awissu.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li sal-lum aħna osservaturi biss ta' l- ICCAT u mhux membri sħaħ.

Għaldaqstant m'għandniex il-fakulta' li nivvutaw fuq rakkmandazzjonijiet.

SPTAR SAN LUQA - RAPPORTI TA' VELENU FL-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 12670?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Fl-Isptar San Luqa ma kien hawn l-ebda każ irrapportat ta' velenu fl-ikel matul l-1999.

BIĊĊERIJA - ĊANGA FRISKA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 12689?

B'riferenza għaċ-ċertifikat taċ-ċanga, x'kienu r-raġunijiet li tneħħa?

Ġiet ikkonsultata l-meatsellers association?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Iċ-ċertifikati ta' xiri taċ-ċanga għadhom jingħataw lil min jitlobhom u mhux kif qed jallega l-Onor.

Interpellant mingħajr ma jiċċekja l-fatti, kif għandu ħabta jagħmel.

Kieku qara r-risposta li tajt għal-mistoqsijiet parlamentari numri 7252 u 8235, ma kienx jibbaża d- domanda tiegħu fuq informazzjoni żbaljata.

BDIEWA/SAJJIEDA/RAĦĦALA - BOLLA TAS-SIGURTA'

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12556, jista' l- Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' bdiewa, raħħala/produtturi u sajjieda sena b'sena li ħadu s-sussidju tal-bolla (NI)?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba diġa ġiet mogħtija lilu stess fir-risposta għall- mistoqsija parlamentari numru 12556.

Jista'jkun li l-Onor.

Interpellant ma qarax ir-risposta.

Jista' jkun ukoll li għandu l-idea żbaljata li "għajnuna fuq il-bolla tas-sigurta nazzjonali (PQ 12556) u "s-sussidju tal-bolla (NI) li qed isemmi hawnhekk huma differenti.

Fil-fatt huma l-istess ħaġa.

Kieku fittex qabel staqsa, ma kienx jaħli domanda.

ANZJANI - ĦRIEQI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji li fuqhom jingħataw il-ħrieqi lill-anzjani?

Kemm hemm anzjani li qed jieħdu l-ħrieqi?

Kemm hemm talbiet ta' anzjani pendenti biex dawn jieħdu l-ħrieqi?

Kemm hemm anzjani li jħallsu għall-ħrieqi u kemm hemm anzjani li ma jħallsux?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-ħrieqi bi prezz issussidjat jingħataw lill- applikanti li għandhom 60 sena jew aktar u li huma ċertifikati li għandhom problema ta' kontinenza.

Total ta' anzjani li qed jieħdu l-ħrieqi huwa ta' 1473.

Talbiet ta' anzjani pendenti biex jieħdu l-ħrieqi m'hemm xejn.

Hemm 1393 anzjani li jieħdu l-ħrieqi bi ħlas u 80 li jieħdu l-ħrieqi b'xejn.

VAT - YELLOW PAGES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk id-ditta responsabbli għar-reklamai tal-yellow pages għandhiex aċċess għad-database ta' nies jew ditti bil-VAT registration number, peress li meta dawn jikkuntattjaw lin-nies qed juru li jafu min għandu VAT number, jew le?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li mill-1995 ilha l-prattika tad-Dipartiment tal-VAT li jforni bi ħlas tagħrif dwar persuni reġistrati mad-Dipartiment, liehma tagħrif jikkonsisti fl-isem tal-persuna reġistrata, n-numru tar-reġistrazzjoni, l-indirizz tan-negozju, u n-numru tat-telefon.

BORMLA - KUMPLESS SPORTIV

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista'l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fil-kumpless sportiv li se jinbena f'Bormla se jkun hemm ground tal-5-aside u mhux full size?

Jista' jgħid ukoll fiex waslu l-preparamenti u meta hemm il-ħsieb li dan ix-xogħol jibda?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor Membru għat-tweġiba għall- Mistqsija Parlamentari Numru 13702.

COMMONWEALTH - GĦAJNUNA TEKNIKA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'għajnuna teknika u mod ieħor se tingħata mill- Commonwealth matul din is-sena finanzjarja fit-taqsimiet ta' l-edukazzjoni, kultura u sport, separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

SKEJJEL - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 13079, jista' l-Ministru jgħid: (1) liema huma dawk l-iskejjel li fil-fatt saret manutenzjoni fuq l-impjanti sportivi tagħhom mindu sar l-istudju fl- 1995/96; (2) għalkemm fit-tweġiba jingħad li fis-sajf ta' l-1997 il- faċilitajiet sportivi ma kenux meqjusa bħala prijorita', issa inbidlet din il-politika?

Jekk iva, kif?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn meta sar l-istudju fl-1995/96, fl- impjanti u faċilitajiet sportivi sar xogħol kemm ta' manutenzjoni kif ukoll ta' titjib.

Dan ix-xogħol sar fuq l-inizjattiva tal-Kunsilli ta' l-iskejjel; sar ukoll bħala parti mill-Pjan ta' Żvilupp maħsub u mwettaq mill-iskejjel infushom; kif ukoll fil-programm ta' manutenzjoni tas-sajf.

Informat ukoll li bħalissa qed isir 'up-date' ta' l-istudju msemmi (1995/96) u minnu nkun nista' ngħati tweġiba preċiża u attwali għad- dettalji kollha mitluba.

SKEJJEL - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel li skond it-tweġiba għall-mistoqsija tiegħi numru 13079 "hemm faċilitajiet biżżejjed iżda jirrikjedu xogħol ta'manutenzjoni, x'uħud konsiderevoli"?

X'inhu x-xogħol li hu rikjest f'kull każ?

Sar xi ppjanar biex isir xi xogħol f'xi waħda minn dawn l-iskejjel matul din is-sena finanzjarja?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 13722.

SKEJJEL - FAĊILITAJIET SPORTIVI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-iskejjel li skond it-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 13079 "l-istruttura fiżika u spazju ma jippermettux il-bini ta' faċilitajiet ġodda?"

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba għll- Mistoqsija Parlamentari Numru 13722.

FURJANA - GROUND

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija stmata l-ħsara li saret fil-ground tal- football tal-Furjana, wara ċ-ċelebrazzjonijiet tal-Millennju?

Jista' jgħid jekk hemmx xi ħsieb li dan il-ground jingħata lit-tim Furjaniż biex imexxih?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-istima tal-ħsara li saret fil-ground tal-football tal-Furjana qed tiġi kompilata.

It-tmexxija tal-ground hi materja ta' konsiderazzjoni fid-dawl tal-pjan ta' struttura li jirriserva l- ispazju bħala wieħed ta' importanza nazzjonali.

STA VENERA - UPGRADING TA' AREA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir upgrading ta' l- area, fi Triq il-Batterija c/w Triq il-Palazz l-Aħmar, f'Sta Venera?

U meta se jsiru arranġamenti tat-traffiku aħjar, bħal xi stop sign eċċ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li xogħolijiet ta` `upgrading` u ta` arranġamenti tat-traffiku ġeneralment isiru mill-Kunsill Lokali, u għalhekk l-Onor.

Interpellant hu mitlub jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

QORMI - BUS SHELTERS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir xi tip ta' bus shelter għan-nies li jkunu qed jistennew Ħal Qormi, San Bastjan fl-area ta' ħdejn il-każin tal-banda Pinto?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li fl-Awtorita` dwar it-Trasport Pubbliku ma jirriżultax li hemm talbiet ta` din ix-xorta, madankollu, wieħed irid jara jekk hemmx lok ta` `Bus Shelter` fil-post imsemmi.

ADULT TRAINING CENTRES - STUDENTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk din is- sena l-adult training centres humiex se jaċċettaw studenti li spiċċaw mill- ispecial schools?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Ministeru għall-Politika Soċjali s-sena l-oħra għamel il-pjanijiet tiegħu biex ikun jista' jilqa' persuni b'diżabilita' li jridu jimxu mill-iskejjel speċjali għall-"Adult Training Centres".

Sabiex dawn il-pjanijiet ikunu jistgħu jitwettqu jkun jinħtieġ, fost ħwejjeġ oħra, r-reklutaġġ ta' aktar "care workers".

SULDATI - EŻAMIJIET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti l-order of merit tal-kandidati li qagħdu għall-eżami għad-dħul bħala suldati fl-Armata?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba diġa' ġiet pubblikata u min għandu interess jivverifika jista' javviċina lid-Dipartiment ta' l- Eżamijiet.

QORMI - ĊIMITERJU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta d-dipartiment se jsewwi t- turġien taċ-ċimiterju ta' Ħal Qormi (fuq in-naħa ta' wara) li tkissru minn trakkijiet li jgħaddu minn hemm?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li peress li dan it-tip ta` manutenzzjoni isir mill-Kunsill Lokali l-Onor.

SKEJJEL - SLIEMA - TISWIJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'arranġamenti saru fl-iskola primarja ta' Tas- Sliema dan l-aħħar wara li xxaqqaq it-taraġ li jieħu għal fuq?

X'periklu hemm għall-istudenti u għalliema ta' l-iskola?

Meta se jibda x-xogħol tant meħtieġ fuq il-bini ta' l-iskola u meta se jitlesta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li tqiegħdu seratizzi ta' l-injam u puntali tal-ħadid fit-truf tal-branki biex jissudaw l-istruttura tat-taraġ.

B'dawn il-miżuri ma jeżistu ebda perikli għall-istudenti u l-għalliema ta' l- iskola.

Informat ukoll li fil-preżent qiegħed jitħejja d-dokument għall- pubblikazzjoni ta' offerta għax-xogħlijiet meħtieġa.

SKEJJEL - BORMLA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu dwar l-ilmenti kontinwi li qed ikun hemm fl-iskola primarja ta' Bormla minħabba r-riħa qawwija ta' drenaġġ?

Instab imnejn ġejja din ir-riħa?

X'qed isir biex din il-problema tiġi solvuta?

ONOR.

LOUIS GALEA: F'dan l-istadju m'għandix x'inżid mat-tweġiba li tajt ġimgħa ilu għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 13450.

L-Onor.

Membru jista' wkoll jirreferi l-ilment lill-Ministeru ta' l-Ambjent.

HEALTH PROMOTION DEPARTMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid min qiegħed jikkordina bħalissa l-ħidma kontra t-tipjip fil-Health Promotion Department?

Xi pjan hemm tul din is-sena biex jitħarrġu iżjed persuni biex imexxu smoking cessation clinics?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Għadha ma ġietx appuntata persuna fid-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa biex jikkordina l-ħidma kontra t-tipjip.

Diġa' tħarrġu iżjed persuni biex imexxu l-kliniċi li jgħinu l-pubbliku jieqaf mill-vizzju tat-tipjip.

Fil-fatt ġew imħarrġa tmien persuni fil- bidu ta' din is-sena biex dan is-servizz ikun jista' jlaħħaq mad-domanda meħtieġa.

Il-pubbliku huwa mistieden biex japplika għal dawn il-kliniċi fuq formola li tintbagħat id-dar jew permezz ta' l-Internet fuq il-website tad-dipartiment.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN - UFFIĊJALI

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm uffiċjali jaħdmu fil- Ministeru ta' l-Affarjiet Barranin fl-1 ta' Settembru, 1998 u fl-1 ta' Jannar, 2000?

X'inhu l-grad ta' kull uffiċjal u x'inhuma r-responsabbilitajiet tagħhom f'dipartimenti jew direttorat li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

BIRGU - FORT SANT'ANĠLU - TELEPHONE

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13618 u ċioe': jista' jara hux possibbli li f'Forti Sant'Anġlu fil-Birgu, ikun hemm faċilita' ta' telephone għal watchman anke faċilitajiet sanitarji adegwati peress li dawn huma ineżistenti u huma mfittxija u bżonnjużi anke għat- turisti li jżuru l-inħawi?

ONOR.

MICHAEL REFALO: It-talba ta l-Onor.

Interpellant qed tkun mistharrga.

Kif jaf l-Onor. kollega il-provista tas-servizzi mitluba mhumiex fil- kompetenza tal-Ministeru tieghi.

TIPJIP

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu l-qorti u kemm instabu ħatja u kemm saru multi relatati ma' tipjip f'postijiet fejn dan mhux permess matul l- 1999?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li matul l-1999 inqabdet persuna waħda li kienet qed tpejjep f`post fejn mhux permess.

Din ġiet meħlusa taħt il- provediment ta` artikolu 9 ta` Kap. 152.

SMOKING CESSATION CLINICS - SERVIZZI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm qed jiġu offruti servizzi tas-smoking cessation clinics u kemm qed ikunu ffrekwentati mill-pubbliku?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Bħal issa hemm tmien kliniċi għaddejjin biex jgħinu l-applikanti jaqtgħu l-vizzju tat-tipjip.

L-applikanti kollha qed jiġu mistiedna għal kors ta' seba' ġimgħat skond kif jidher mit-Tabella li qed titpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Fil-fatt hemm total ta' 160 persuna li qed jużaw dan is-servizz li joffri d-dipartiment għall-Promozzjoni tas- Saħħa.

SKEJJEL - UMBERTO COLOSSO - WOODWORK

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li ninsab informat li hemm klassijiet tal-woodwork fl-iskola Umberto Colosso li tilfu numru konsiderevoli ta' lezzjonijiet, jista' l-Ministru jgħid x'se jsir fuq din il-problema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fl-iskola Umberto Colossa ma jirriżultax li ntilfu lezzjonijiet fil-klassi tal-woodwork.

SAĦĦA - VISION 2000

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-mira li 50% tat-tfal ta' l-iskola ma jaqbdux il- vizzju tat-tipjip li saret policy document VISION 2000 hux se tintlaħaq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ġejt infurmat li d-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa qed jaħdem flimkien mad-Diviżjoni ta`l-Edukazzjoni biex isir 'survey' li jħares lejn l-imġieba tat-tfal ta` l-iskola bejn l-etajiet ta` 11 u 16-il sena.

Minnu għandu joħroġ kemm hi kbira l-problema tat-tipjip fl-iskejjel.

Is-'survey', msejjaħ 'Health Behaviour Survey in School Children' isir mill-pajjiżi membri tal-WHO.

Dan se jsir fil-bidu ta`Marzu.

ENEMALTA - ENERĠIJA ELETTRIKA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani għandha sa l-aħħar ta' din is-sena l- Enemalta biex issaħħaħ is-sistemi tad-distribuzzjoni ta' l-enerġija elettrika?

X'xogħol se jsir fuq id-distribution centre tal-Marsa f'dawn il- pjani?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ghal din is-sena, il-Korporazzjoni Enemalta ghandha diversi pjani biex is-sistemi tad-distribuzzjoni ta` l-energija elettrika jissahhu.

Fost dawn il-pjani ta` min isemmi:

a) il-bidu ta` mina bejn il-Marsa u Delimara

b) hrug ta` offerta biex isir cable iehor ta` 33 KV bejn Malta u Ghawdex

c) tkabbir ta` zewg transformers minn 15MVA ghal 22MVA fic-centru tad- distribuzzjoni ta` Hal Tarxien

d) xiri ta` art biex jinbnew progetti sabiex isiru zewg centri godda tad- distribuzzjoni, wiehed ghall-Belt Valletta u l-iehor ghal Marsascala biex tissahhah is-sistema tal-11 KV f`din il-parti ta` Malta

e) xoghol ta` preparazzjoni ghall-hrug ta` offerti biex jitkompla c-centru tad-distribuzzjoni tal-Mosta li bhala bini jinsab fi stadju avvanzat

f) tkomplija ta` cable gdid bejn ic-centru tad-distribuzzjoni tal-Marsa u s- Siggiewi

g) bdil tas-switchgear fis-substation tal-Warda, fil-Qrendi

h) cables godda ghal Pembroke mic-centru tad-distribuzzjoni ta` Paceville

i) tkomplija ta` tishih tas-sistema tal-11KV f`Tas-Sliema

j) tkomplija tal-progett biex jitnehhew parti mill-linji tal-11KV minn San Pawl il-Bahar u jinbidlu f`sistema taht l-art

k) tqeghid ta` cable biex tissahhah il-provvista f`Belt is-Sebh, il-Qasam tad-Djar tal-Floriana u parti mill-Isptar San Luqa l) progett sabiex jitnehhew linji tal-11KV u jinbidlu f`cable taht l-art bejn ix-Xghajra u Haz-Zabbar

m) tqeghid ta` cable tal-11KV biex tissahhah il-provvista f`Santa Lucija, Hal Ghaxaq, il-Gudja, fiz-zoni tas-Sellem u Santa Marija Estate fil- Mellieha, fil-Qasam Industrijali tal-Marsa, fil-Kottonera in vista tal- progett tal-Cottonera Waterfront u fil-Qasam Industrijali ta` Ricasoli.

Huwa l-hsieb tal-Korporazzjoni li matul din is-sena, jitlestew diversi substations f`Malta u Ghawdex, pero` dan jiddependi minn diversi fatturi.

Tajjeb jinghad ukoll li nbeda x-xoghol fuq progett biex tissahhah il- provvista ta` l-elettriku ghall-kumpanija ST Microelectronics.

Dan ix- xoghol ghandu jwassal biex jitwaqqaf centru tad-distribuzzjoni f`Hal Kirkop.

Il-pjani msemmija ma jaffettwawx ic-centru tad-distribuzzjoni tal-Marsa hlief ghal tqeghid ta`xi cables li ser joriginaw minn dan ic-centru.

VAT - RATA TA' EVAZJONI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Fid- dawl tal-fatt li studju riċenti tal-Kummissjoni Ewropea jpoġġi l-evażjoni mit-taxxa tal-VAT fir-rata ta' 21% fil-pajjiżi membri, sar xi studju simili f'pajjiżna, jew hemm il-ħsieb li jsir, biex jistabilixxi r-rata ta' evażjoni tal-VAT f'pajjiżna?

Jekk ma sarux studji, kemm hu stmat li hi l-evażjoni tal-VAT fostna?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li ma saru l-ebda studji fuq il-bażi li saru mill-Kummissjoni Ewropeja.

Nittama li t-Tax Compliance Unit li għandu jitwaqqaf ikun f`pożizzjoni li jagħmel studji bħal dawn.

ŻEJTUN - TRIQ IS-SUQ

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari numru 13591, jista' l-Ministru jgħid meta se jitlesta l-programm ta' asfaltar ta' toroq lokali li qiegħed isir flimkien mal-kunsilli lokali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol fuq dan il-programm huwa fi stadju avvanzat.

VISION 2000 - TIPJIP

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk l-ewwel mira li saret fil-Vision 2000 (p.98) hemmx indikazzjoni li tintlaħaq, jiġifieri li n-numru ta'tfal ta' l-iskola li jibdew ipejpu jonqos b'50%

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Biex inkunu nafu jekk intlaħħqietx din il-mira iridu jsiru xi 'surveys' għal dan il-għan biex inħarsu lejn il-problema tat- tipjip fl-iskejjel.

ŻEJTUN - TRIQ SAN DUMINIKU - POST NRU.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jikkonferma jekk il- post Nru.16, St. Domenic Street, Żejtun RO 48792 għadux taħt requistion order għax kien hemm talba biex din titneħħa li kienet sostwita wkoll b'ittra iffirmata mill-persuna li bħalissa qed tgħix fih b'kera?

Jekk dan il-post għadu taħt requistion order, din se tispiċċa ladarba għand min huwa mikri għandu joħroġ minn dan il-post?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi l-fond li għalih saret referenza għadu rekwiżizzjonat u okkupat mill-inkwilin li allokah id- Dipartiment.

Jekk u meta joħroġ, l-inkwilin hu obbligat li jġib iċ-ċwievet id-Dipartiment.

MALTA SHIPBUILDING - KLIEB

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Wara rapporti li dehru f'xi ġurnali li klieb li kienu jieħdu ħsiebhom il- ħaddiema tal-Malta Shipbuilding ġew abbandunati f'diversi postijiet f'Malta bil-konsegwenza li wħud minnhom inqatlu b'tiri ta' arma u meta fl-istess rapport fuq il-gazzetti ntqal li dan sar fuq ordni ta' uffiċjal għoli tal- Malta Shipbuilding, tista' l-pulizija tinvestiga dawn ir-rapporti għax jekk hu hekk dan jammonta għal ksur tal-liġi li tipprojbixxi moħqrija ta' l- annimali u meta jekk kien hemm raġuni valida biex titnaqqas il-popolazzjoni ta' klieb fil-Malta Shipbuilding setgħu talbu għajnuna ta' għaqdiet apposta favur id-drittijiet ta' l-annimali biex isibulhom home alternattiv jew jiġu neutered?

ONOR.

TONIO BORG: Dwar l-ewwel parti tal-Mistoqsija nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 13773 f`Seduta 240.

Dwar l-aħħar parti tal-Mistoqsija nissuġġerixxi lill-Onorevoli Interpellant biex jirreferiha lill-Ministru kkonċernat.

MALTA SHIPBUILDING - KLIEB

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għar-rapport li deher fil-ħarġa ta' "The Malta Independent" tal-Ħamis, 3 ta' Frar, 2000 paġna Nru.1, fejn ġie allegat li numru ta' klieb ġew abbandunati f'diversi lokalitajiet f'Malta fosthom Xgħajra, Żonqor f'Wied il-Għajn u Ħal Far u li fosthom kien hemm ġriewi li ġew mifruda minn ommhom u li dan sar fuq ordni ta' uffiċjal għoli fil-Malta Shipbuilding, jista' l-management jinvestiga dan ir-rapport?

Billi fl-istess rapport intqal li qabel dawn il-klieb kienu jieħdu ħsiebhom l-istess ħaddiema tal-Malta Shipbuilding u li dawn ma tħallewx aktar jibqgħu jittimawhom, jista' l-management jispjega kif dawn il-klieb kienu qed itellfu f'dan il-post tax-xogħol tant li allegatament inħarġet ordni biex jiġu abbandunati f'diversi postijiet f'Malta bil-konsegwenza li wħud minnhom spiċċaw maqtula bruttalment b'tiri ta' arma tan-nar?

Jekk il-popolazzjoni tal-klieb fil-Malta Shipbuilding tant kibret, għaliex ma ntalbitx l-għajnuna ta' xi għaqda favur l-annimali biex in-numru ta' klieb jitnaqqas mingħajr moħqrija jew jiġu neutered?

Billi dak li sar jammonta għal moħqrija ta' l-annimali u riklam ħażin għal Malta Shipbuilding, jista' jiġi ddentifikat minn ħa din id-deċiżjoni, min ta l-ordni, min esegwiha u jittieħdu passi għax skond il-liġijiet ta' pajjiżna, moħqrija ta' l-annimali hi ksur tal-liġi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant ghat-twegiba li tajt ghall-Mistoqsija numru 13774, li kienet titratta l-istess materja, waqt is-Seduta numru 240.

ŻEJTUN - TRIQ IL-PRESIDENT ANTON BUTTIGIEG

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Possibbli t-Traffic Control Board jew l-awtorita' kompetenti tara li Triq il-President Anton Buttigieg, Żejtun tiġi down graded għax din m'għandhiex bypass minħabba li ġiet fil-village core b'aktar minn 100 familja joqogħdu fiha, b'diversi entitajiet kummerċjali u kollha side streets residenzjali?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li għalkemm it-triq il-President Anton Buttigieg għandha l-karaterristiċi ta` `by pass` m`hiex meqjusa bħala `arterial` jew `distributor road` u għaldaqstant ix-xogħol li jsir fiha huwa r-responsabilita` tal-Kunsill Lokali.

Il-bord għall-Kontroll tat-Traffiku diġa ħa diversi miżuri biex it- `traffic management` f`din it-triq jitjieb.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Traffic Control Board jikkonferma jekk id- double lines li saru biss f'parti waħda ta' Triq il-President Anton Buttigieg, Żejtun u sarux mill-Kunsill Lokali taż-Żejtun?

Saru bil-kunsens u l-approvazzjoni tat-Traffic Control Board?

It-Traffic Control Board sar jaf qabel ma saru jew wara li saru meta jien informajt personalment lis-Sur Peter Ripard li wara li wara mar fuq il-post personalment?

Jekk qabel saru dawn id-double lines intalab il-parir professjonali tat- Traffic Control Board, minn min intalab, kif intalab?

F'dan il-każ, it-Traffic Control Board issuġġerixxa li dawn isiru biss f'parti waħda tat-triq?

Jaqbel it-Traffic Control Board li din it-triq tiġi down graded?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposti li tajt għad-domandi numru 13816,13821 u 13823.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: X'jaħseb u x'inhuma l-kummenti tat-Traffic Control Board fuq id-double lines li saru f'parti żgħira ta' Triq il-President Anton Buttigieg, Żejtun peress li jien informat li l-pulizija taż-Żejtun ma jaqblux li kellhom isiru u li anqas ġew konsultati wara li saru dawn id- double lines?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għad-domanda parlamentari numru 13816 u nżid li wara vista fuq il-post mill-Uffiċjali tal-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku, il-Bord iddeċida li dawn il-linji huma utili ħafna għax dawn iservu biex jitrażżan il-parkeġġ fl-`approach` għal `junction` traffikuża ħafna.

Il-Bord jikkonferma li l-pulizija mhux biss ġiet ikkonsultata iżda tagħt in-`no objection` tagħha speċifikament għal dawn il-linji.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 16151: (a) meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; (b) jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; (ċ) jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; (d) kemm kellha punti; u (e) x'kienet ir- raġuni wara t-talba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt f'Mistoqsija Parlamentari Numru 13830 peress li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għall-istess applikazzjoni.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 16530: (a) meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; (b) jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; (ċ) jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; (d) kemm kellha punti; u (e) x'kienet ir- raġuni wara t-talba?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dettalji mitluba jingħataw biss meta l-Onor.

Interpellant jipproduċi awtoriżżazzjoni bil-miktub mingħand l-applikanti konċernati peress li din l-informazzjoni hija waħda strettament kunfidenzjali.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 15887: (a) meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; (b) jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; (ċ) jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; (d) kemm kellha punti; u (e) x'kienet ir- raġuni wara t-talba?

ONOR.

DJAR - AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid, fil-każ ta' l- applikazzjoni 14119: (a) meta din l-applikazzjoni għall-akkomodazzjoni alternattiva saret; (b) jekk din l-applikazzjoni ġietx aċċettata; (ċ) jekk ġiet aċċettata meta ntlaqgħet; (d) kemm kellha punti; u (e) x'kienet ir- raġuni wara t-talba?

ONOR.

UNESCO - AMBAXXATUR TA' MALTA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li fl-1999 inħatar ambaxxatur ta' Malta għall-UNESCO fir-residenza fi Strasbourg, flok f'Pariġi, bħalma kien isir qabel, jista' l-Minsitru jgħid: (a) kemm-il darba l-Ambaxxatur Licari ivvjaġġa minn Strasbourg għal Pariġi minn fondi pubbliċi; (b) x'mezzi uża f'kull vjaġġ (ajru/tren/karozza) u kemm ġie jqum kull vjaġġ; u (ċ) x'allowances żejda talab u ħa dan l-ambaxxatur minn fondi matul is-sena kalendarja 1999 talli jkopri l-UNESCO barra minn Strasbourg?

ONOR.

JOE BORG: Bejn id-19 ta' Mejju 1999, data li fiha nħatar delegat permanenti għall-UNESCO, u l-31 ta' Diċembru 1999, l-ambaxxatur Licari vjaġġa darbtejn Strasbourg-Pariġi-Strasbourg minn fondi pubbliċi.

Id- darbtejn kienu bit-tren.

L-ewwel vjaġġ ġie jqum 808 frank franċiż, jiġifieri Lm52.08ċ u t-tieni 848 frank franċiż, jiġifieri Lm55.11ċ.

L- ambaxxatur Licari ma talab u ma ngħata l-ebda allowance żejda talli jkopri l-UNESCO barra mill-Kunsill ta' l-Ewropa.

PULIZIJA - PERSUNI TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Biex is-sidien ta' postijiet ta' divertiment jassiguraw li persuna għandha 16-il sena jistgħu, skond il-liġi, jaċċettaw li jaraw dokument (membership card) maħruġ minn xi għaqda ta' l-istudenti flok dik uffiċjali tal-gvern?

Kif jista' jiġi żgurat li dawn id-dokumenti jkunu ġenwieni u/jew kull dettal bħal data tat-twelid, tkun ġenwiena?

Meta pulizija jispezzjonaw dawn il- postijiet ta' divertiment, joqogħdu fuq dokument maħruġ minn xi għaqda biex tiġi stabbilita l-eta' tal-persuna?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi skond ir-Regolamenti ta` l-1995 dwar iż-żamma ta` Bon Ordni f`Lokalitajiet ta` Divertiment, żgħażagħ li jkollhom iktar minn sittax-il sena għandhom jiddaħħlu f`lokalita` ta` divertiment kemm-il darba juru id-dokument ta` l-identita` jew xi dokument ieħor li jkun prova ta` l-identita` tagħhom.

Għaldaqstant, kull dokument li jkun ta` prova ta` identita` huwa aċċettabbli skond dawn ir-regolamenti.

F`każ ta` dubju, dejjem jista` jintalab dokument ta` identita` uffiċjali, bħal ma huma l-karta ta` l-identita` nazzjonali, passaport, liċenzja tas- sewqan, eċċ.

TARXIEN - PROBLEMI BIX-XITA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13569 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ambjent u li ġiet riferuta lilek u cioe': jista' jieħu ħsieb l-inkonvenjent tal-persuna, li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il- mistoqsija, peress li wara li saru xi xogħlijiet fit-triq issa qiegħed ikollha problemi ma' kull ħalba xita li tagħmel?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħolijiet f`din it-triq qed isiru mill-Kunsill Lokali.

Tajt struzzjonijiet lid-Dipartiment tat-Toroq biex jara x`inhu l-każ.

RAĦAL ĠDID - ĠNIEN PAWLU BOFFA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista'l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13460 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ambjent u li ġiet riferuta lilek u cioe': jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li fi ġnien Pawlu Boffa f'Raħal Ġdid terġa'tinfetah mill-ġdid il-gabbana u l-public toilet u jiġu rranġati l-pompi?

Min huwa responsabbli tal-ġnien, il-Gvern ċentrali jew il-kunsill lokali Paola?

Kemm hija l-kirja tal-gabbana?

Hemm il-ħsieb li tonqos fil-prezz biex tagħmel kuraġġ lill-individwi li japplikaw biex b'hekk ir-residenti ta' Paola jkollhom post rikreattiv?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninsab infurmat li l-manutenzjoni ta` Ġnien Pawlu Boffa, Paola taqa` taħt ir-responsabbilita` tal-Kunsill Lokali Paola.

Peress li l-amministrazzjoni tal-ġnien ghadu f`idejn it-Taqsima Proprjeta` tal-Gvern, il-kiri tal-gabbana taqa` taħt ir-responsabbilita` ta` din it- Taqsima.

GVERN AWSTRIAK

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinformana x'inhi l-pożizzjoni li l-Gvern Malti qiegħed, jew se jadotta fil-konfront tal-gvern ġdid Awstriak, iffurmat minn People's Party u Freedom Party?

Fil-prattika x'miżuri se jittieħdu, jekk se jittieħdu?

Jista' jgħid jekk ingħatawx struzzjonijiet lill-ambaxxatur Malti għall-Awstrija dwar kif għandu jġib ruħu vis-a-vis l- Awstrija, kemm mil-lat politiku, kif ukoll mil-lat ta' attendenza, għall- funzjonijiet soċjali?

ONOR.

JOE BORG: Nirreferi lill-Onorevoli Interpellant għar-risposta tad- domanda numru 13674.

COUNCILLORS - EŻAMIJIET

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'konnessjoni ma' l-eżamijiet li saru riċentement fil- Ministeru għal għażla ta' councillors, jista' l-Ministru jgħid: (a) min kienu l-eżaminaturi; (b) kemm kien previst li jingħataw ħatriet; (c) kemm għaddew l-eżami - jista' l-Ministru jagħti lista ta' min għadda f'ordni ta' mertu, u jgħid kull wieħed/waħda kemm ilu/ilha fis-servizz diplomatiku, u f'liema kariga servew s'issa -; (d) kemm se jinħatru councillors fil-fatt?

ONOR.

JOE BORG: L-informazzjoni qed tinġabar u r-risposta tingħata f'seduta oħra.

AFFARIJIET BARRANIN - APPOINTMENTS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: JIsta' l-Ministru jagħti lista dettaljata tal-postings kollha u l-appointments kollha li ngħataw fil-Ministeru mill-1 ta' Ottubru, 1998 sal-lum?

Jista' jgħid kemm kien hemm talbiet għal extensions?

Jekk iva, minn min, u jekk it-talba ġietx milqugħa jew le?

ONOR.

ĠNUS MAGĦQUDA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista'l-Ministru jgħid x'kienu l-inizzjattivi, jekk kien hemm, li ħadet Malta fis-sena 1999 fil-Ġnus Magħquda u/jew fil-politika għall- paċi fil-Mediterran?

ONOR.

JOE BORG: Ma ttieħdet l-ebda inizzjattiva min Malta fil-Ġnus Magħquda u/jew fil-politika għall-paċi fil-Mediterran, fis-sena 1999

KUNSILLI LOKALI - SEGRETARJI EŻEKUTTIVI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex sal-lum għadu ma ntlaħaqx ftehim dwar ir-reviżjoni tal-ftehim kollettiv għas-segretarji eżekuttivi mal- kunsilli lokali?

Jista' jikkonferma l-informazzjoni li għandi li n- negozjati dwar il-ftehim kollettiv ħadu daqqa ta' ħarta wara li daħal fin- negozjati r-rappreżentant tal-Ministeru tal-Finanzi?

Il-Ministru huwa konxju li lil dawn il-ħaddiema qed joffrulhom kondizzjonijiet ta' xogħol inferjuri milli għandhom illum?

Meta beħsiebu jintervjeni f'din il- kwestjoni biex ma jħallix il-kunsilli lokali jibqgħu jiġu milquta mill- azzjonijiet industrijali li qed jittieħdu bħalissa, b'detriment għaċ- ċittadini fid-diversi lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex?

ONOR.

AUSTIN GATT: Peress li ghadhom sejrin id-diskussjonijiet bejn l- Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali, l-Union tas-Segretarji u l-partijiet l- oħra konċernati ma naħsibx li hu ghaqli li tinghata tweġiba f`dan l-istudju ghajr li nghid li d-domanda fiha ħafna asserzjonijiet ta` fatti li mhux minnhom.

REVENUE SECURITY CORP

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari numru 13559 li oriġinarjament saret lill-Ministru tal-Finanzi u li ġiet riferuta lilek u cioe': jista' jgħid x'inhuma l-pjanijiet għar-Revenue Security Corps?

X'se jsir mill-wegħda li ngħataw qabel l-elezzjoni ġenerali lill-membri ta' l- RSC li jissaħħaħ l-istess RSC?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-membri ta' l-RSC għadhom qegħdin jaqdu d- dmirijiet li huma ilhom jaqdu għal dawn l-aħħar snin.

Ma jidhirx li hemm xi ħtieġa mmedjata għal revizjoni tar-rwoli tal-Korp.

TARZNA - PENSJONANTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista'l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 13463?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Din il-mistoqsija wegibtha waqt is-Seduta numru 235.

IMPJIEGI - KAROZZI IMPRESSED

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb it-tieni parti tal- mistoqsija parlamentari numru 12984 u ċioe' jista' jgħid x'inhi s- sitwazzjoni ta' dawn il-ħaddiema llum, meta l-gvern kien wegħedhom li se jiġu mpjegati diretti mal-gvern qabel l-elezzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirreferi lill-Onor.

Membru għat-Tweġiba li diġa tajtu għall-Mistoqsija Numru 13,282.

ŻEBBUĠ - FARMS

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il sid ta' farm fl-area ta' Ħaż-Żebbuġ ġie mtella' l- qorti fis-snin 1998 u 1999?

Għal-liema raġunijiet ġie mħarrek kull wieħed (individwalment)?

Kemm ħarġu sidien liberati mill-akkużi u kemm kien in- numru ta' dawk li nstabu ħatja u fuq liema akkuża kienet il-piena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Dwar mistoqsija parlamentari Nru. 13870 nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l-1998 u l-1999 ma ttieħdet l- ebda azzjoni legali kontra sidien bl-irziezet fl-area ta' Ħaż-Żebbuġ.

KOTTONERA - ĊENTRU SPORTIV

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar x'tip ta' pitches u faċilitajiet sportivi oħra se jkun jinkludi ċ-ċentru sportiv tal-Kottonera?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informata li l-proġett tal-Kumpless Sportiv fil- Kottonera jaħseb, fost faċilitajiet oħra, għal multi purpose hall li tinkludi faċilitajiet ta' satellite halls li jistgħu jospitaw attivitajiet indipendentement mill-attivitajiet sportivi oħra, outdoor 5-a-side calcetto, kif ukoll indoor boċċi dromo, changing rooms, lecture room, uffiċini għal għaqdiet nazzjonali, uffiċini għall-iStampa, bar/cafeteria.

PRODOTTI - TNEĦĦIJA TAL-LEVY

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti lista tal-prodotti li tneħħitilhom il-levy sa issa?

Liema prodotti jmiss li titneħħilhom il-levy din is-sena?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

ANZJANI - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista, lokal b'lokal, ta' l-anzjani li daħlu fid-dar ta' Bormla sal-lum?

Kemm għad hemm postijiet vakanti?

Meta se jimtlew?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-lokalitajiet minn fejn ġew l-anzjani li daħlu fid-dar ta' Bormla sa llum huma dawn li ġejjin:

Bormla Birgu Qormi Tarxien Paola Żabbar Kalkara Zejtun San Gwann Għaxaq Marsaskala Fgura

Għad baqa' 22 post vakant li ser jimtlew fil-ġimgħat li ġejjin.

SKEJJEL - ĦAMRUN - MARIA REĠINA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru, maqsum sena sena, ta' studenti li qed jattendu l-iskola Maria Reġina tal-Ħamrun?

Kemm hu n-numru ta' għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

FABBRIKI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk l-fabbriki li għalqu minn Settembru 1998 sal-lum?

Liema huma dawk il-fabbriki li naqqsu n-nies, kemm f'kull każ, minn Settembru 1998 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li bejn Settembru 1998 u Jannar 2000, kien hemm tmien fabbriki li waqqfu l-operat taghhom.

Mill-banda l-ohra, matul l-istess perjodu, fethu hdax-il fabbrika gdida.

Minhabb d-dispozizzjonijiet dwar kunfidenzjalita` kontemplati fl-Att dwar l- Izvilupp Industrijali, mhux possibbli li jinghata t-taghrif dwar ismijiet ta` fabbriki.

Dwar l-ahhar parti tal-Mistoqsija, nissuggerixxi li din issir lill-Ministru kkoncernat.

ETC - PERSUNI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti lista, lokal lokal, tal-persuni b'diżabilita' li qed jirreġistraw għax-xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

DJAR - APPARTAMENTI B'KERA

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew allokati appartamenti b'kera mill-26/10/96 sal-5/9/98 mad-Dipartiment għall- Akkomodazzjoni Soċjali (mhux mill-Awtorita' tad-Djar)?

Kemm ġew allokati appartamenti mill-istess dipartiment minn 5/9/98 s'issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mis-26 ta' Ottubru 1996 sal-5 ta' Settembru 1998 ġew allokati 523 appartament b'kera mid-Dipartiment għall-Akkomodazzjoni Soċjali u mill-5 ta' Settembru 1998 sallum ġew allokati 254 appartament mill-istess Dipartiment.

ETC - KORSIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm bdew korsijiet b'temi ġodda fl-ETC matul ix-xhur ta' Novembru, Diċembru u Jannar?

X'kienu dawn il-korsijiet u kemm qed jattendu u kemm qed jattendu nies għalihom?

Kemm hu t-tul ta' kull kors?

Kemm qed jattendu nies għal kors tan-NIFTE bħalissa ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Matul ix-xhur ta' Novembru u Diċembru 1999 ma beda l-ebda kors b'temi ġodda.

F'Novembru 1999, fl-Ability Development Centre bdew dawn il-korsijiet:

Getting Through Programme li għalih qed jattendu 6 persuni Literacy Programme li għaliħ qed jattendu 3 persuni Electronics/Literacy li għalih qed jattendu 3 persuni.

Dawn il-korsijiet idumu 16 il-ġimgħa kull wieħed u bħalissa għadhom għaddejjin.

F'Jannar 2000 beda il-kors tal-"Core Skills" li għandu tul ta' ġimgħatejn.

S'issa l-attendenza kienet hekk:

Data tal-bidu tal-kors Attendew

10 ta' Jannar 27 persuna 24 ta' Jannar 53 persuna

Matul ix-xhur ta' Novembru, Diċembru u Jannar ma beda l-ebda kors tan-Night Institute.

Bħalissa qed jattendu 80 parteċipant għal-korsijiet tan-NIFTE.

DJAR - SKEMI GĦALL-IRRANĠAR

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kienu applikaw nies għall-iskema ta' l-irranġar tal-gallariji fil-Kottonera?

Kemm ġew aċċettati applikazzjonijiet?

Kemm hemm kuntratturi li qed jagħmlu dan ix-xogħol u min huma?

Kemm ġew ivvotati flus għal din l-iskema u kemm ġew minfuqa flus s'issa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nassumi li l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għall-Iskema li ħarġet l-Awtorita' ta' l-Ippjanar.

Għalhekk nagħtih parir jagħmel din il-Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

IMPJIEGI - PERSUNI BOARDED OUT

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm ġew boarded out persuni u ġew mogħtija pensjoni ta' l-invalidita' matul is-snin 1990 - 1999?

Kemm minn dawn il-persuni kienu nisa u rġiel?

X'eta' kellhom dawn in-nies?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni qed tinġabar u r-risposta ser tingħata f'xi Seduta oħra.

DAY CENTRES

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 13551, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l-kuntratturi privati li jipprovdu t-trasport għal day centres għal persuni b'diżabilita' f'Malta u f'Għawdex?

Jista' jgħid x'inhu l-valur ta' kull kuntratt ta' trasport li ġie mogħti?

Jista' jgħid jekk dawn il-kuntratti nħarġux b'tender jew b'direct order?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-kuntratturi privati li jipprovdu t-trasport għal "day centres" għall-persuni b'diżabilita' f'Malta huma l-Mini Bus Coop Ltd. u l-UBS.

L-ewwel ditta għandha l-maġġoranza tal-vjaġġi waqt li t- tieni ditta għandha xi ftit vjaġġi.

Ma sar l-ebda kuntratt ma' dawn iż-żewġ ditti.

Dawn iż-żewġ ditti ilhom ħafna snin jagħtu dan is-servizz.

Is-servizz li dawn iż-żewġ ditti qed jagħtu lid-"day centres" huwa a bażi ta' l-approvazzjoni li l-Ministeru tal- Finanzi kien ta fl-1993 lill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni għal trasport ta' persuni b'diżabilita'.

Ir-rati ta' kull "trip" ġew approvati mill- Ministeru tal-Finanzi.

ETC - REĠISTRAZZJONI GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex l- Institute of Tourismn Studies impjega watchman li ma kienx qed jirreġistra għax-xogħol meta ma' l-ETC hemm 539 persuni li qed jirreġistraw għal xogħol ta' din ix-xorta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Peress li l-ITS jaqa' taħt id-Dipartiment tat- Turiżmu bħal kull impjieg mad-Dipartimenti tal-Gvern, m'humiex obbligati li jimpjegaw nies li qed jirreġistraw, iżda biżżejjed jagħmlu avviż fuq il- Gazzetta tal-Gvern. ----------------