MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 143 L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 143

L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-9.05 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1999

WERREJ MINUTI 85

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI 85

TQEGĦID TA' KARTI 92

RULING 94

IL-QAGĦDA EKONOMIKA FIL-PAJJIŻ 94

AĠĠORNAMENT 106

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 111

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 142 li saret fis-27 ta' Lulju, 1999 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-każ ta' ksur ta' privileġġ imqajjem mill-Prim Ministru fis-seduta ta' nhar it-Tlieta, 20 ta' Lulju, 1999 kontra Super One Radio u Super One Television huwa kkonsidrat magħluq.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SAN ĠILJAN: TRIQ DRAGONARA - TRAFFIKU

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7665, jista' l-Ministru jgħid jekk il-kunsill lokali ta' San Ġiljan ġiex konsultat dwar it-talba u d-deċiżjoni tal-pulizija u tad- direttur tat-toroq?

Jekk il-kunsill lokali ġie kkonsultat, jista' jgħid x'kien il-parir jew x'kienet ir-rakkmandazzjoni tal-kunsill lokali msemmi?

Jekk il-kunsill ma ġiex konsultat, jista' jgħid x'kienet ir-raġuni?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Jien informat li l-kunsill lokali ta' San Ġiljan kien ġie kkonsultat mid- direttur tat-toroq u kien qabel li l-flow tat-traffiku f'din it-triq isir two-way bi prova.

Sal-lum is-sistema għadha qiegħda taħdem u d-dipartiment ma rċieva l-ebda talba biex is-sistema tinbidel.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm normalment tinkera l- area tal-park nazzjonali għal attivitajiet kummerċjali?

Jista' l-Ministru jagħti lista ta' l-attivitajiet kummerċjali li saru mill-5 ta' Settembru 1998 sa l-aħħar ta' Mejju 1999 u jgħid ukoll min kienu l-organizzaturi ta' kull attivita`?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Ninsab informat li s'issa l-avvenimenti ma kienu soġġetti għall-ebda pagament.

L-attivitajiet li saru mill-5 ta' Settembru 1998 sa l-aħħar ta' Mejju 1999 huma dawn:

|DATA |ATTIVIT|ORGANIZZAT|ĦLAS| | |A' |UR | | |19-09-98 |Kunċert|Kumitat |Xejn| | |ta' |preċedenti| | | |Fish | | | |28-09-98 |Talent |Legion of |Xejn| | |show |Mary | | |18-10-98 |Jumble |Għaqda |Xejn| | |sale |Trasport | | | | |tal-Morda | | |15-11-98 |Fiera |Legion of |Xejn| | | |Mary | | |6,13,20,2|Jumble |Għaqda |Xejn| |7-11-98 |sale |Trasport | | | | |tal-Morda | | |6,13-11-9|Fiera |Xejn | | |8 | | | | |24-11-98 | |NRG |Xejn| | |Christm|Promotions| | | |as | | | | |party | | | |3,10,17,3|Jumble |Għaqda |Xejn| |1-01-99 |sale |Trasport | | | | |tal-Morda | | |7,21,28-0|Jumble |Għaqda |Xejn| |2-99 |sale |Trasport | | | | |tal-Morda | | |7,21-03-9|Jumble |Għaqda |Xejn| |9 |sale |Trasport | | | | |tal-Morda | | |14-03-99 |Car |Mr. |Xejn| | |boot |Michael | | | |sale |Gatt | | |28-03-99 |Car |Mission |Xejn| | |boot |Fund | | | |sale | | | |21,28-03-|Fiera |Mr. Louis |Xejn| |99 | |Zammit | | |23-03-99 |Car |T.I.P.S. |Xejn| | |boot | | | | |sale | | | |30-03-99 |Car |Rabat |Xejn| | |boot |Scout | | | |sale |Group | | |4,11,18,2|Car |St. Joan |Xejn| |5-04-99 |boot |Antide | | | |sale |School | |

KULTURA - CARAVAGGIO

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-uffiċjali tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni skoraġġew kapijiet ta' l-iskejjel milli jibagħtu lit-tfal jaraw il-kapolavur tal-Caravaggio meta ġie lura Malta wara daqs dak żmien f'Firenze?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 8285 fis-seduta numru 133.

SKEJJEL - XJENZA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex kmamar tax- xjenza, bħal dik li twaqqfet fl-iskola tal-Gżira, ma jitwaqqfux ukoll fi skejjel oħra ta' l-istess kategorija?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninsab informat li hemm il-ħsieb li għas-sena skolastika li ġejja jitwaqqfu iktar kmamar tax-xjenza fl-iskejjel primarji.

L-għajnuna tingħata kull fejn it-talba għall-kamra tax-xjenza tkun riflessa fil-pjan ta' żvilupp imħejji mill-iskola konċernata.

Iżda fejn m'huwiex il-każ xorta waħda tingħata l-għajnuna kollha biex it-tagħlim tax- xjenza ikun wieħed ta' kwalita'.

MAJJAL - QATLA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-qatla tal-majjal f'Mejju u Ġunju ta' din is-sena?

Kemm kien il-piż tal- majjal fil-biċċerija fl-istess perijodu?

X'kienet l-istess informazzjoni għall-istess perijodu fis-snin 1996, 1997 u 1998?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd) : L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ITS - SKRIVANI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru għat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 7494, jista' l-Ministru jagħti l-ismijiet ta' l-iskrivani li dwarhom saret il-mistoqsija?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa) (f'isem il-Ministru għat- Turiżmu): Qed ngħaddi l-informazzjoni mitluba lill-Onor.

Membru privatament.

TA' QALI - PARK NAZZJONALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid b'kemm inkera l-park nazzjonali f'Ta' Qali għall-attivita' li saret fis-6 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

ĊANGA - QATLA

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8092, jista' l-Ministru jinformani kemm kienet il-qatla fl-istess perijodu ta' din is-sena u kemm kienet il-qatla għall-istess perijodu tas-sena 1998?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-qatla taċ-ċanga bejn Jannar u Mejju għas-snin 1998 - 1999 hija skond it-tabella hawn taħt:

| |No. of |Weight | | |Heads |(Kgs) | |1998 |2,330 |615,610 | |Jan-May | | | |1999 |2,499 |670,467 | |Jan-May | | |

BEEF INTERVENTION SCHEME

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 8092, jikkonferma l-Ministru li skond il-figuri tat- tweġiba kien hemm tnaqqis ta' 59% fil-piż u tnaqqis ta' 62% fil-valur ta' flus?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun ċar bejn liema perijodi qed jagħmel paragun.

CIHEAM - LAQGĦAT

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru proposti u laqgħat bejn iċ-CIHEAM u l-ministeru u/jew id-dipartiment ta' l- agrikoltura?

Meta saru u x'qasam kienu jittrattaw?

X'riżultati nkisbu u x'kontinwazzjoni qed issir?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Saru diversi proposti u laqgħat bejn il-ministeru, id- dipartiment ta' l-agrikoltura u iċ-CIHEAM, b'mod partikolari mad-diriġenti ta' l-istitut agronomiku tal-Mediterran ta' Bari.

L-oqsma li ġew trattati jinkludu għajnuna teknika fil-qasam tal-ħarsien mill-mard tal-pjanti, għajnuna għall-iżvilupp tal-laboratorji ta' l-agrikoltura, għajnuna fil- qasam ta' l-ilma u l-irrigazzjoni u għajnuna fil-qasam ta' l-ortikoltura.

Iċ-CIHEAM offriet għajnuna lid-dipartiment sabiex jiġu ppreparati proġetti għall-finanzjament mill-Italja jew mill-Unjoni Ewropea.

WIED IL-QLEJGĦA - PROPOSTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru proposti u laqgħat bejn Bari u l-ministeru u/jew id-dipartiment ta' l- agrikoltura dwar il-proġetti ta' Wied il-Qlejgħa u dak tas-serer speċjalizzati f'Tal-Kmand mill-5 ta' Settembru 'l hawn?

Meta saru?

Fejn saru u min kien preżenti għal dawn il-laqgħat min-naħa Maltija u Taljana rispettivament?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Saru numru konsiderevoli ta' laqgħat u proposti bejn l-istitut agronomiku tal-Mediterran tas-CIHEAM ta' Bari u uffiċjali tal- ministeru u tad-dipartiment ta' l-agrikoltura dwar il-proġetti msemmija mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn.

Dawn saru kemm f'Malta u kif ukoll f'Bari u Ruma - ma naħsibx li huwa l-każ li noqgħod ngħid id-dati u nsemmi ismijiet - u preżenti kien hemm diversi uffiċjali tal-ministeru u tad- dipartiment ta' l-agrikoltura li huma involuti fit-twettiq ta' dawn il- proġetti u diversi uffiċjali ta' l-istess istitut. .

WIED IL-QLEJGĦA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru minn Jannar sa Ġunju fuq il-proġett ta' Wied il-Qlejgħa?

Kemm kienet in-nefqa nvoluta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Bejn Jannar u Ġunju 1999 tpoġġew 84 gabbjun sabiex ikomplu jissewwew is-slieħi kbar li hemm fil-ħitan tas-sejjieħ.

In-nefqa totali kienet ta' Lm3,192.

OPM - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-individwi fis- segretarjat tiegħu li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom telephone ċellulari?

Jista' jinforma lill-Kamra liema ministri u segretarji parlamentari kitbu lill-uffiċċju tiegħu bi/ex is-segretarjati tagħhom igawdu mill-użu ta' telephones ċellulari f'ammont akbar minn dak permess mid-dokument "engagement of staff for private secretariats" imqiegħed minnu stess fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali) (F'isem il-Prim Ministru): Dwar użu ta' telephones ċellulari minn individwi fis-segretarjat tiegħi, nirriferi lill-Onor.

Membru għat-twegiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6621.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, ninsab informat li l-ministeru għall- ambjent u s-segretarjat parlamentari fil-ministeru għas-servizzi ekonomici talbu biex izidu n-numru ta' telephones ċellulari allokati lilhom.

EDUKAZZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-individwi fis-segretarjat privat tiegħu li jgawdu mill-użu ta' telephone ċellulari, kif ukoll iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kontijiet rispettivi ta' kull telephone ċellulari għall-perIjodu bejn l-1 ta' Ottubru, 1998 u t- 30 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6625.

POLITIKA SOĊJALI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid min huma l-individwi fis-segretarjat privat tiegħu li jgawdu mill-użu ta' telephone ċellulari u jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kontijiet rispettivi ta' kull telephone ċellulari għall-perijodu bejn l- 1 ta' Ottubru, 1998 u t-30 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li kont tajt għall-mistoqsija parlamentari numru 6623, li parti minnha hija dwar dawk il-membri fis-segretarjat tiegħi li huma ntitolati għall-użu ta' mobile phone u dwar l-ispiża għal dawn il-mobile phones.

Irrid inżid li ntitolat ukoll għall-użu ta' mobile phone huwa l-assistent personali tiegħi - huwa diġa' identifikat u l-ħatra tiegħu diġa' ġiet approvata skond il-proċeduri stabiliti - li għad irid jiffirma l-kuntratt meħtieġ.

Ma naħsibx li huwa l-każ li noqgħod inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-kontijiet ta' kull telephone ċellulari.

OPM - UŻU TA' VETTURI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-individwi fis- segretarjat privat tiegħu li jgawdu mill-użu ta' karozza - kemm jekk hi tal- gvern, ta' xi enti tal-gvern jew inkella mikrija - u jagħti wkoll rendikont tal-fuel użat minn kull vettura rispettiva għall-perijodu bejn l-1 ta' Ottubru, 1998 u t-30 ta' Ġunju, 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (f'isem il-Prim Ministru): L-individwi fis- segretarjat privat tiegħi li qed juzaw karozza tal-gvern huma s-segretarju privat, l-assistent segretarju privat u l-joint assistant private secretary.

Minn Ottubru 1998 sa Gunju 1999 il-konsum ta' fuel kien kif gej:

|segretarju privat |Lm217 | |assistent segretarju | 217| |privat | | |joint assistant | 217| |private secretary | |

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm inxtraw karozzi min-naħa tal-Prim Ministru għas-servizz tas-segretarjat?

Jista' jgħid ukoll jekk jinżammx record tal-petrol li jintuża u fejn imorru meta ma jkunux xogħol is-Sibt u l-Ħadd?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, kif jista' japprezza l-Onor.

Membru, m'għandix din l-informazzjoni fil-files li għandi f'idejja u għaldaqstant nitolbu jieħu ftit paċenzja u jagħmel il-mistoqsija tiegħu bil-miktub u m'għandix dubju li jkollu t-tweġibiet għall-mistoqsijiet li għadu kif għamel.

MR SPEAKER: L-Onor.

Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk is- segretarji jistgħux jużaw karozza tal-gvern biex imorru l-baħar biha u jużawha għall-affarijiet personali tagħhom?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, safejn naf jien dawn l-affarijiet huma regolati b'kuntratt u allura skond il-ftehim milħuq.

Irrid ngħid ukoll li l-arranġamenti li jeżistu llum huma l-istess arranġamenti li kienu jeżistu għas-segretarjati privati fi żmien l- amministrazzjoni Laburista.

EDUKAZZJONI - UŻU TA' VETTURI

L-ONOR.

LEO BRINCAT (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-individwi fis-segretarjat privat tiegħu li jgawdu mill-użu ta' karozza - kemm jekk hi tal-gvern, ta' xi enti tal-gvern jew inkella mikrija - u kif ukoll jagħti rendikont ta' fuel konsmat minn kull vettura rispettiva għall-perijodu bejn l-1 ta' Ottubru 1998 u t-30 ta' Ġunju 1999?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li dawn li ġejjin huma l-uffiċjali fis- segretarjat privat fil-ministeru ta' l-edukazzjoni li għandhom karozza skond il-kuntratt ta' impjieg:

|Frank Mifsud |Lm466.43 | |Ignatius Abela | 377.69 | |Albert Callus | 282.23 |

Jien informat ukoll li dawn il-vetturi jintużaw kontinwament mill- uffiċjali l-oħra fis-segretarjat, li jużaw ukoll żewġ karozzi oħra għall- użu ġenerali.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

ALFRED SANT: B'riferenza għall-ispiża rikorrenti tal-gvern bejn l- 1 ta' Jannar u l-aħħar ta' Ġunju ta' din is-sena, jirriżulta li l-ispiża rikorrenti ta' l-edukazzjoni li tirrelata mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni telgħet għall-ewwel sitt xhur tas-sena li għaddiet b'Lm1.4 miljun.

Wieħed jifhem li f'dan id-dipartiment għandek component qawwi ta' emoluments u ta' repairs and maintenance, pero' din l-ispiża hija eċċezzjonali anke jekk tqabbilha maż-żidiet li hemm fil-ministeru u fid-dipartimenti l-oħra.

Jista' l-Ministru jagħtina spjegazzjoni għaliex kien hemm din il-qabża ta' Lm1.4 miljun fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena fuq l-ewwel sitt xhur tas- sena li għaddiet?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, m'għandix l-istatistika u l- informazzjoni f'idejja biex inkun nista' nagħti breakdown ta' din iż-żieda fl-ispiża rikorrenti.

Naturalment wieħed irid jikkonsidra wkoll żidiet li ngħataw għaliex, kif kulħadd, jaf ir-riżorsa prinċipali tal-ministeru ta' l-edukazzjoni hija dik umana u għalhekk ħafna minn dawn iż-żidiet huma dovuti kemm għal din l- ispiża u kif ukoll għal spejjeż oħra li kellhom jitħallsu wara li kienu committed mis-sena ta' qabel u li l-kontijiet tagħhom bdew ġejjin din is- sena.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, peress li huwa evidenti li hemm spending ministries u dipartimenti oħra li għandhom fihom binja kbira ta' personal emoluments, allura wieħed kien jistenna li ż-żieda li qed nindika għal dak li għandu x'jaqsam mal-qasam ta' l-edukazzjoni kellha tkun relatata ma' ta' dawn id-dipartimenti, pero' effettivament m'hemmx din ir- relazzjoni.

Per eżempju, jekk nieħdu l-qasam tas-saħħa wieħed isib li m'hemmx dik ir-relazzjoni u allura nixtieq inkun naf jekk din iż-żieda hijiex attribwibbli għal żieda fil-complement ta' l-edukazzjoni.

Jista' l- Ministru jagħtina eżempji ta' l-ispending commitments li telgħu din is-sena li ġew aġġornati minn żmien ieħor?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett ma nafx kemm il-ministeru ta' l- edukazzjoni tista' tiddeskrivih bħala spending ministry, fis-sens li dan il- ministeru għandu jkun meqjus bħala ministeru ta' importanza fundamentali għaliex huwa l-iktar ministeru li jaħseb biex jinvesti fir-riżorsa umana, li nafu li hija l-aqwa ħaġa li għandu pajjiżna.

Allura f'dan ir-rigward naħseb li wieħed irid jipprova jispjega x'irid ifisser meta jgħid li l- ministeru ta' l-edukazzjoni huwa spending ministry.

Veru li l-ministeru ta' l-edukazzjoni m'huwiex revenue ministry - għaliex m'għandux mod kif jista' jaqla' l-flus ħlief għal xi ammonti minimi li jdaħħal minn korsijiet li jagħti kemm fl-universita' u kif ukoll f'postijiet oħrajn lil studenti barranin u f'ċerti każijiet lil xi studenti Maltin - imma żgur li s'issa l-edukazzjoni f'pajjiżna ma ġietx orjentata biex tkun organizzata b'mod li tkun tista' tirrendi finanzjarjament u b'hekk tpatti wkoll għall- investiment li jkun irid isir fit-tagħlim.

Għar-rigward ta' iktar informazzjoni preċiża biex wieħed jispjega eżattament fejn marret din iż-żieda, nerġa' ngħid li biex it-tweġiba tkun korretta u relevanti wieħed ikun irid jikkonsulta l-informazzjoni li preżentement m'hijiex qiegħda f'idejja.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Sur President, l-ewwelnett irrid ngħid li spending ministry ma tfissirx li huwa ministeru jew dipartiment li jaħli l-flus imma tfisser li huwa sempliċement cost centre għall-gvern mil-lat finanzjarju u m'hemmx xejn peġġjorattiv f'dik il-kelma.

Allura l-Ministru m'huwiex f'pożizzjoni li jsegwi b'mod regolari n-nefqa tad-dipartiment tiegħu?

Jien nimmaġina li din hija xi ħaġa ta' interess strateġiku għall- Ministru u naħseb li wieħed mit-tasks ta' kull ministru huwa li jkun hands- on b'mod regolari biex għallinqas ikun jaf x'inhu għaddej fid-dipartiment tiegħu mil-lat finanzjarju.

Jien niskanta kif il-Ministru m'huwiex aware b'dawn l-affarijiet u m'huwiex f'pożizzjoni li su due piedi jagħti r- reazzjoni tiegħu.

Dan ifisser li l-Ministru m'huwiex qed isegwi l- evolution ta' l-ispending patterns fil-ministeru tiegħu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, naturalment jien insegwi l-infiq li jkun qed isir pero' meta tiġi biex tagħti spjegazzjoni ta' kif qed jintnefqu dawn il-flus, naħseb li l-prudenza titlob li wieħed jiċċita minn ċifri li jkunu għad-dispożizzjoni tiegħu u mhux sempliċement jagħmel kumment su due piedi.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jindikalna jekk għandux sistema interna li biha jimmoniterja l-ispiża li tkun għaddejja?

Jekk ir- risposta hija fl-affermattiv, jista' jgħidilna kif qed taħdem din is- sistema?

Jekk ir-risposta hija fin-negattiv, jista' jgħidilna għaliex ma teżistix din is-sistema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dan il-mekkaniżmu jeżisti u fil-fatt minbarra li hemm kapijiet li huma responsabbli għal dawn id-dmirijiet - qed ngħid għad-direttur tal-finanzi u ta' l-amministrazzjoni u d-direttur għas-servizzi korporattivi - isiru laqgħat darba kull xahar fejn is- segretarju permanenti jiltaqa' mad-diretturi konċernati u ma' uffiċjali oħra - fil-fatt isiru laqgħat oħra fuq bażi regolari fuq suġġetti oħra - biex jiġi mifli l-andament tan-nefqa rikorrenti u dik kapitali li tkun ġiet allokata lill-ministeru.

Issa aħna qed nipprovaw nagħmlu analisi kritika ta' dak li qed jiġri fil- ministeru u fil-fatt madwar xahar u nofs ilu nbeda eżerċizzju li issa wasal fit-tmiem tiegħu bejn nies mill-ministeru, uffiċjali pubbliċi u l- management efficiency unit, fejn qed jiġi eżaminat kull dipartiment, kull programm u kull inizjattiva biex wieħed ikun jista' jevalwa l-valur ta' dawn l-inizjattivi u jkun jista' joħloq ranking ta' prijoritajiet bejniethom.

Tlabt ukoll li jiġu evalwati u jingħataw ranking inizjattivi oħra li qegħdin jiġu ppreparati li jidħlu fil-programm tal-gvern u li joħorġu kemm mill-policies li qed isegwi dan il-ministeru u kif ukoll minn policies oħra li jsiru importanti minħabba l-iżviluppi li jkunu qed iseħħu fil-pajjiż.

Naħseb li b'dan il-mod se jkollna biżżejjed informazzjoni biex għallinqas mill-punto di vista tal-ministeru jkollna idea liema huma dawk l-inizjattivi li huma essenzjali u prijoritarji biex imbagħad fil-kwadru tal-budget li jiġi allokat lill-ministeru naraw liema huma dawk l- inizjattivi li wieħed bilfors irid jinsisti għalihom, liema huma dawk li huma importanti u allura jridu jidħlu fil-programm tal-gvern u liema jkunu dawk l-inizjattivi li wieħed jista' jistenna ftit iktar żmien fuqhom.

MR SPEAKER: Ikkonkludi, jekk jogħġbok, Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li dan huwa eżerċizzju importanti mhux biss għaliex jagħtina statistika biex inkunu nafu bil-fatti fejn qed jintnefqu l- flus imma permezz tiegħu nkunu nistgħu nieħdu deċiżjonijiet aħjar ta' policy u ta' strateġija.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' coordinators, secretariat officers, messaġġiera/charwomen, u xufiera/security officers fis-segretarjat privat tal-prim ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9000.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, il-bieraħ waqt li kont qed nitkellem fil-ħin ta' l-Aġġornament tlabt li npoġġi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dak il-ħin fil-Kamra ma kien hawn l-ebda membru min-naħa tal- gvern waqt li min-naħa ta' l-oppożizzjoni kien hawn l-Onor.

Noel Farrugia u l-Onor.

Michael Farrugia.

Il-messaġġier ġie fuqi dak il-ħin stess u ġabar mingħandi d-dokument in kwestjoni, waqt li kont għadni għaddej bid-diskors tiegħi.

Iżda peress li ma kienx hawn membri min-naħa tal-gvern, donnu li s-Sedja ma ħassitx il- ħtieġa li tagħmel il-mistoqsija biex tara hawnx il-permess ħalli dak id- dokument jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-fatt li l-messaġġier ġie u ġabar id-dokument mingħandi għandu jinftiehem li dan ġie aċċettat mis-Sedja għaliex, safejn naf jien, il-messaġġier f'xogħlu jaġixxi skond kif ikun mitlub mis-Sedja, xejn iżjed u xejn inqas.

Madwar sitt minuti wara daħal fil-Kamra l-Onor.

Lawrence Gonzi u x'ħin jien kont wasalt fl-aħħar tad-diskors tiegħi, minkejja li s-Sedja kienet diġa' aċċettat id-dokument li jien kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra u minkejja li kien ntbagħat messaġġier biex dak id-dokument jinġabar mingħandi, b'sorpriża dak il-ħin saret il-mistoqsija jekk hemmx il- permess biex id-dokument jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra u f'dak il-mument l-Onor.

Gonzi oġġezzjona u s-Sedja laqat it-talba tiegħu.

MR SPEAKER: Fil-qosor, jekk jogħġbok, Onor. Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Minkejja l-insistenza tiegħi għal ruling, peress li kien sar il-ħin is-Sedja għalqet is-seduta u ma tatx ruling dwar l- oġġezzjoni tiegħi.

Għalhekk, Mr Speaker, qed inqajjem każ ta' ksur ta' privileġġ, jekk almenu s-Sedja ma tridx tilqa' t-talba tiegħi u taċċetta d-dokument li jien kont poġġejt qabel fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dan kien diġa' ġie aċċettat u l- mod kif is-Sedja għamlet il-mistoqsija u l-mod kif l-Onor.

Lawrence Gonzi għamel l-oġġezzjoni tiegħu, fl-opinjoni tiegħi, imur kontra r-regolamenti tal-Kamra u kontra kull konswetudini ta' din il-Kamra.

MR SPEAKER: Is-Sedja semgħet il-verżjoni ta' l-Onor.

Membru u tagħti l- kummenti tagħha f'mument ulterjuri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, jiena qed nitlob ruling.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nixtieq li s-Sedja - u hawnhekk irrid nagħmilha ċara li m'iniex qed inqajjem każ ta' ksur ta' privileġġ ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettili, Onor. Cuschieri, f'dan il-mument jien sejjaħt lill-Onor.

Michael Asciak biex jagħmel il-punt tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Onor. Asciak, indirrizza lis-Sedja u tgħaddix kummenti, jekk jogħġbok.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, nitolbok tiġbed l-attenzjoni tal- media li meta jirrapportaw id-diskorsi mill-parlament, jirrapportaw lil kulħadd għaliex m'huwiex fair li jħallu interventi barra.

Fil-fatt xi jumejn ilu jien ġbidt l-attenzjoni tal-ġurnal "The Malta Independent" li rrapportat id-diskorsi ta' kulħadd minbarra tiegħi u meta għarrafthom b'din il-biċċa xogħol informawni li kienet kwestjoni ta' nuqqas ta' spazju fil-gazzetta.

Pero' jien jidhirli li l-etika titlob li l-editur għandu jwassal il-fehmiet tal-kelliema kollha, anke jekk jirrapporta erba' sentenzi ta' dak li jkun qal membru parlamentari, imma mhux jitħalla barra għal kollox.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nerġa' niġbed l-attenzjoni tal-media biex jirrapportaw fedelment dak li jintqal hawn ġew.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: B'riferenza għal dak li qalet is-Sedja dwar l- intervent ta' l-Onor.

Cuschieri, nistgħu neħduh bħala ruling fuq dak li talab l-Onor.

Membru?

Nixtieq li nkunu ċari x'qed ngħidu.

MR SPEAKER: Jekk l-Onor.

Cuschieri qed iqajjem każ ta' ksur ta' privileġġ huwa mod, imma jekk qed jitlob biex nagħti ruling fuq dak li ġara fis-seduta tal-bieraħ huwa mod ieħor.

Jien ma nsib l-ebda diffikulta' li nissospendi s-seduta biex nagħti ruling imma jekk huwa każ ta' ksur ta' privileġġ hija kwestjoni oħra.

ONOR.

ALFRED SANT: Jien naħseb li aħjar niċċaraw il-pożizzjoni.

MR SPEAKER: Nitlob lill-Onor.

Cuschieri biex jiċċara l-pożizzjoni tiegħu.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, fil-fatt jien għamilt żewġ talbiet u għedt li jew inqajjem każ ta' ksur ta' privileġġ jew inkella s-Sedja tilqa' t-talba tiegħi.

MR SPEAKER: Trid tiddeċiedi, Onor. Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Allura nitlob li jingħata ruling fuq id- deċiżjoni tal-bieraħ.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Mela mhux każ ta' ksur ta' privileġġ.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jiena qed nitlob li s-Sedja tagħti ruling jekk il-mod kif is-Sedja m'aċċettatx id-dokument li jien kont poġġejt aktar kmieni fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta tal-bieraħ, u l-mod kif l-Onor.

Gonzi oġġezzjona wara li ma kienx fil-Kamra waqt li jien poġġejt id- dokument fuq il-Mejda tal-Kamra, imurx kontra r-regolamenti u l- konswetudini ta' din il-Kamra.

MR SPEAKER: Se nissospendi l-Kamra biex nagħti ruling.

Il-Kamra ġiet sospiża fid-9.35 a.m. u rriżumiet fl-10.50 a.m.

RULING

MR SPEAKER: Sabiex dokument jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra jeħtieġ li ma jkunx hemm oġġezzjoni mill-Onor Membri tal-Kamra.

Għalhekk meta ssir talba biex dokument jitqiegħed fuq il-Mejda s-Sedja tistaqsi jekk ikunx hemm oġġezzjoni u jekk ma jkunx hemm, id-dokument jitpoġġa fuq il-Mejda wara li s-Sedja tikkonstata li hemm permess.

Hija s-Sedja li trid tara jekk ikunx hemm oġġezzjoni jew le u l-fatt li Membru jkun poġġa huwa stess dokument fuq il-Mejda tal-Kamra - jew ta fiżikament dak id-dokument lill- messaġġier tal-Kamra - ma jissostitwix dak li trid tagħmel is-Sedja; u cioe' li tara jekk ikunx hemm oġġezzjoni.

Sabiex is-Sedja ma ttellifx lil min ikun qed jitkellem, ħafna drabi tpoġġi l-mistoqsija dwar jekk ikunx hemm oġġezzjoni malli l-Membru jieqaf jitkellem.

Kien f'dak il-mument li l-bieraħ is-Sedja poġġiet id-domanda u billi kien hemm oġġezzjoni, ma setgħetx tagħti l-permess biex id-dokument jitqiegħed fuq il-Mejda.

Għalhekk il-mod kif imxiet is-Sedja fis-seduta tas-27 ta' Lulju, 1999, wara li kien hemm oġġezzjoni u ma ppermettietx it- tqegħid tad-dokument, huwa skond ir-regoli u l-prassi tal-Kamra.

Inkomplu issa bix-xogħol tal-Kamra.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, kif spjegajt il-bieraħ u wara l-ftehim milħuq fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, qed nitlob formalment is- sospensjoni ta' l-Ordnijiet tal-Ġurnata biex ngħaddu biex niddiskutu l- qagħda ekonomika fil-pajjiż.

MR SPEAKER: Hawn il-permess?

Il-permess ingħata.

IL-QAGĦDA EKONOMIKA FIL-PAJJIŻ

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, illlum nixtieq nitkellem fuq il-qagħda ekonomika u fil-fatt ħejjejt dokument li jagħti summary taċ-ċifri ekonomiċi biex inkunu nafu fuq xiex qed nitkellmu.

Għalhekk nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed dan id- dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-fatt meta wieħed iħares lejn iċ-ċifri prinċipali ta' l-ekonomija - bħall-GDP, l-impjiegi, l-industrial output, it- trade, it-turiżmu, l-inflazzjoni, il-bilanċ tal-pagamenti, is-settur finanzjarju u s-settur bankarju - mill-ewwel jinduna li kien hemm ċaqliqa fid-direzzjoni t-tajba.

Fil-fatt jien iddiskrivejt is-sitwazzjoni bħala getting back on the right track u rrid ngħid li għandna titjib kważi fuq il-fronts kollha ta' l-ekonomija.

Naturalment dejjem jibqa' lok għal iktar titjib pero' b'GDP growth li fl-ewwel quarter ta' din is-sena huwa stmat li kien ta' 4% - jew inkella Lm16.9 miljun f'termini reali - nistgħu ngħidu li l-ekonomija qiegħda tikber, allavolja dejjem għandha l-potenzjal li tikber iktar.

Jekk wieħed jagħmel paragun ma' pajjiżi oħra jirrealizza li 4% growth hija aktar minn diċenti u għalkemm on historical grounds din ir- rata tista' tkun ogħla, pero' turi li mexjin fid-direzzjoni t-tajba u li l- moviment fl-ekonomija huwa pożittiv u jindika li l-attivita' ekonomika on a broad front qiegħda twassal għal titjib.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar x'qed jiġri fil-qasam ta' l-investiment, Mr Speaker.

Fil-fatt proprju llum irnexxilna norganizzaw tabella dwar kif mexa l- investiment, b'mod partikolari fil-qasam tal-manifattura fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena.

Sabiex wieħed japprezza dan iċ-ċaqliq, tajjeb li nagħtu ħarsa lejn l-aħħar pubblikazzjoni ta' l-economic survey ta' Jannar/Settembru 1998, li jagħmel paragun ma' l-istess perijodu Jannar/Settembru ta' diversi snin.

Skond dan l-economic survey insibu li fl-1995 in-net investment fil-manifattura kien ilaħħaq it-Lm30.1 mmiljun u fl-1996 kien Lm31.1 miljun, pero' mbagħad fl-1997 u l-1998 kellna tnaqqis sostanzjali u nżilna għal Lm16.9 miljun u Lm15.2 miljun rispettivament.

Meta wieħed iħares lejn dawn l-erba' snin il-messaġġ li joħroġ huwa li l- investiment fil-manifattura, b'mod partikolari fl-1997 u l-1998, kien għaddej on half steam jew, kif darba qal il-Kap ta' l-Oppożizzjoni, kien bħal dak l-ajruplan b'makna waħda minn erbgħa taħdem.

Mr Speaker, fil- fatt nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi tabella oħra fuq il- Mejda tal-Kamra ħalli l-kollegi tiegħi jkollhom stampa ċara dwar xiex qed nitkellmu.

MR SPEAKER: Hawn permess biex dan id-dokument jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Quarterly report on investment (plant and machinery) by manufacturing industry għall-ewwel tliet xhur tas-snin 1998 u 1999.

Minn din it-tabella wieħed jinduna li fl-ewwel tliet xhur ta' din is-sena l-investiment fil-manifattura laħaq iċ-ċifra ta' Lm11.2 miljun meta fl- ewwel tliet xhur tas-sena li għaddiet iċ-ċifra kienet tlaħħaq Lm5 miljun.

Dan ifisser li d-deadlock li kellna fl-investiment tal-manifattura has been broken għaliex fil-fatt iktar minn irdoppja fl-ewwel tliet xhur ta' din is- sena.

Fattur sinifikanti li joħroġ minn dawn iċ-ċifri huwa li l- investiment m'huwiex iffokat fuq settur wieħed.

Per eżempju, fl-ewwel tliet xhur tas-sena li għaddiet, fis-settur ta' l- electrical machinery kien hemm investiment ta' Lm3.5 miljun minn total ta' Lm5 miljun.

Dan jindika li madwar 68% ta' l-investiment kien għaddej f'settur wieħed.

Din id-darba l-investiment fl-electrical machinery huwa biss ta' 24% mit-total u dan huwa indikatur sinifikanti ħafna għaliex f'diversi oqsma ta' l-ekonomija kien hemm investiment aċċellerat imqabbel ma' l-istess tliet xhur tas-sena li għaddiet.

Anke, fil-qasam tat- tessuti, is-sena li għaddiet kien hemm investiment ta' Lm490,000 mentri din is-sena kien hemm investiment ta' Lm1.3 miljun; fil-printing is-sena li għaddiet kien hemm investiment ta' Lm45,000 u din is-sena hemm investiment ta' Lm1.7 miljun; fis-settur tar-rubber, is-sena li għaddiet kien hemm investiment ta' Lm30,000 mentri din is-sena hemm investiment ta' Lm3.5 miljun.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn huma riżultati sinifikanti ħafna li kellna fl-investiment tal-manifattura fl-ewwel tliet xhur ta' din is- sena mqabbin ma' l-istess tliet xhur tas-sena li għaddiet għaliex juru li qbadna ritmu ekonomiku ferm iktar qawwi u mifrux fuq iktar setturi.

Huwa wkoll indikatur importanti ħafna għax l-investiment li jsir f'pajjiżna jfisser ukoll produzzjoni iktar fil-futur, iktar fiduċja u, fl-opinjoni tiegħi, ifisser ukoll li hemm linkage mal-preparazzjoni biex wieħed jagħmel upgrading u jirristruttura ħalli jkun f'pożizzjoni li jkun jista' jikkompeti iktar barra minn Malta u għandu wkoll l-implikazzjonijiet tiegħu dwar l-Unjoni Ewropea.

Niftakar lil Lino Spiteri jitkellem fuq dan is-suġġett meta kien jgħid li r-riattivar ta' l-applikazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni jista' jkollha wkoll effett psikoloġiku fuq l-attivita' ekonomika.

Jiena nargumenta li meta jkollok sitwazzjoni fejn id-direzzjoni tkun ċara u jkollok stabilita' politika u ekonomika, dak li jkun ikun jaf fejn int sejjer u min se jinvesti ikun jaf fejn qiegħed.

Irrid ngħid ukoll li l- istabilita' ekonomika tħares lejn x'se jiġri mill-cost structures.

Per eżempju, l-oppożizzjoni dejjem targumenta li jekk nidħlu fl-Unjoni se jiġu affettwati l-cost structures u għalhekk kienet sorpriża kbira ħafna għalija meta l-gvern preċedenti ddeċieda li jiskossja l-cost structures bit- tariffi tad-dawl u l-ilma, li kienu se jaffettwaw mhux biss il-cost of living u allura l-livell ta' l-għajxien, imma kienu se jaffettwaw ukoll il- pagi u l-ispiża tal-produzzjoni.

B'dik is-sitwazzjoni jien ngħid li nħolqot inċertezza ekonomika kbira mill-gvern preċedenti stess, li għalkemm kien dejjem jiffoka fuq il-cost structures pero' donnu li meta kien fil- gvern dawn ma tax kashom biżżejjed.

Jien nattribwixxi parti minn din iż- żieda fl-investiment għall-fatt li għandna stabilita' politika u stabilita' ekonomika u direzzjoni ċara.

L-investiment li sar fid-diversi setturi tal-manifattura - u mhux biss fis-settur ta' l-elettronika, kif ġara s-sena li għaddiet - huwa investiment li jindika preparazzjoni għal tkabbir fil-produzzjoni u għal avvanz f'sistemi li jużaw makkinarju u preparazzjoni iktar kemm għall- esportazzjoni kif ukoll biex jikkompetu lokalment, ladarba l-protezzjoni tibda titnaqqas fuq diversi setturi bħal, per eżempju, fuq il-beverages.

Irrid ngħid li fil-qasam tal-beverages kien hemm investiment ta' Lm167,000 meta s-sena li għaddiet sar investiment ta' Lm93,000 u dan juri preparazzjoni min-naħa ta' l-industrija involuta.

Jien nargumenta li fil- qasam tal-manifattura hemm l-iktar sinjal ċar mhux biss għax hemm l- investiment imma għaliex hemm ukoll ċaqliq fl-industrial production, li fl- ewwel tliet xhur ta' din is-sena żdiedet b'7.7%, jiġifieri b'rata perċentwali iktar għolja mill-GDP.

Fil-fatt il-produzzjoni fis-settur tal- manifattura laħqet il-Lm211.6 miljun imqabbla mal-Lm196 miljun tas-sena li għaddiet.

Irridu niftakru li fis-settur tal-manifattura għandna ftit iktar minn 29,000 ruħ jaħdmu u nafu wkoll li madwar 70% mill-produzzjoni tmur għall-esportazzjoni.

Meta nħares lejn iċ-ċifri li għandhom x'jaqsmu mal- manifattura nikkonferma li we are on the right track u għaddejjin b'pass mgħaġġel għal dak li għandu x'jaqsam ma' investiment u b'pass ferm impressjonanti meta tqabbel l-performance mas-sentejn ta' qabel.

Jekk naraw x'ġara fil-qasam tal-kummerċ insibu li kellna żieda ta' 5% fl-importazzjoni, Ii parti minnha tmur għall-prodotti tal-konsum.

Issa hawnhekk qed nitkellem fuq l-ewwel sitt xhur ta' din is-sena, cioe' minn Jannar sa Ġunju, għaliex l-istatistika għal dak li għandu x'jaqsam mal- kummerċ rnexxilha taġġorna ruħha b'tali mod li t-trade statistics ikunu available saħansitra xahar wara li jkun għalaq ix-xahar ta' qabel.

Il- qasam ta' l-importazzjoni huwa wkoll indikatur importanti għall-ekonomija għax juri attivita' ekonomika kemm fl-esportazzjoni u kif ukoll fis-suq domestiku.

It-total imports żdiedu b'Lm25 miljun, li Lm11 miljun minnhom marru fuq consumer goods, u dan ifisser li f'consumer goods kellna żieda impressjonanti fl-importazzjoni ta' 9.6%.

L-importazzjoni ta' consumer goods tinqasam bejn foods, durable goods and others u f'importazzjoni ta' durable goods kien hemm żieda ta' 20%.

Fil-fatt iċ-ċifra ta' l- importazzjoni minn Lm46.6 miljun bejn Jannar u Ġunju ta' l-1998 telgħet għal Lm56.1 miljun fl-istess perijodu ta' din is-sena.

Dawn iċ-ċifri jagħtu indikazzjoni ta' kif inhi sejra l-attivita' domestika, li parti kbira minnha tiddependi fuq l-importazzjoni tal-prodotti għall-konsum, u juru wkoll x'tip ta' livell ta' għajxien għandna f'pajjiżna, għaliex meta dak li jkun jonfoq iktar ifisser li għandu iktar dħul.

Sfortunatament is-sena li għaddiet inħolqot inċertezza minħabba l- kontijiet tad-dawl u l-ilma u kien hemm ħafna konsumaturi li kienu qegħdin joqogħdu lura minn ċerti affarijiet peress li riedu jwarrbu l-flus għal dawk il-kontijiet li kienu se jkunu darbtejn iktar milli kienu jiġuhom qabel.

Illum il-kontijiet ħarġu u kulħadd jaf fejn qiegħed u dan huwa boost għall-attivita' ekonomika.

Fil-fehma tiegħi, il-gvern preċedenti żbalja bl-ikrah bil-politika ekonomika tiegħu għaliex ħaseb li l-uniku mod kif seta' jsolvi l-problemi fil-finanzi kien billi jiskossja s-sistema.

Issa meta tiskossja s-sistema jkollok dik li bl-Ingliż isejħulha knee-jerk reaction, fejn kollox jiġġammja, il-kummerċ jieqaf u saħansitra d-dħul tal-gvern jonqos.

Skond ċifri li għandi għall-ewwel ħames xhur ta' din is- sena jidher li d-dħul tal-gvern żdied b'madwar Lm8 miljun, pero' dawn l- affarijiet inħallihom għall-ministru tal-finanzi biex jidħol fihom f'aktar dettall.

Għalkemm il-gvern preċedenti kellu nies kwalifikati fil-qasam ekonomiku, sfortunatament għażlu triq li ġġammjat ekonomikament lil pajjiżna, kemm mill-aspett ta' standard of living - għaliex kulħadd qagħad lura biex jara kif se jiġi affettwat - u kif ukoll mill-aspett ta' l- industrija, għaliex l-industrijalist beda joqgħod lura biex jara l-cost structures kif se jinbidlu u allura naqas l-investiment.

Jekk wieħed iħares lejn diversi ċifri ta' l-ekonomija on a broad view, kif qed nagħmel jien, jibda jara li din is-sena kien hemm titjib sinifikanti.

Kif kont qed ngħid qabel, fl-importazzjoni ta' consumer goods kellna żieda ta' Lm11 miljun u fil-każ ta' industrial supplies kellna żieda fl-importazzjoni ta' Lm14.9 miljun, li huwa indikatur ukoll għall-future exportation, għaliex ħafna mill-esportazzjoni tagħna tirrikjedi importazzjoni ikbar ta' industrial supplies.

Ta' min jgħid ukoll li fl-ewwel sitt xhur ta' din is- sena l-esportazzjoni żdiedet b'Lm29 miljun jew b'8.2%, li hija ċifra impressjonanti.

Illum fil-ġurnal "The Times" xi kummentaturi barranin kkummentaw fuq dan l-aspett ekonomiku, pero' jiena li għandi l-aħħar ċifri sa Ġunju jidhirli li nista' nikkummenta iktar minn dawk li qed jikkummentaw fuq l-ewwel tliet xhur ta' din is-sena.

Fil-fatt fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l- esportazzjoni totali żdiedet bi 8.2%, id-domestic exports żdiedu b'4.8% u r- re-exports żdiedu b'5.6%.

L-element tar-reexport huwa element importanti ta' l-ekonomija tagħna għaliex jista' jimla niche importanti fl- international trading.

L-effett totali fuq it-trade kien li t-trade gap naqset b'2.8% jew b'Lm4.1 miljun.

L-unika ħaġa li nikkritika fit-trade gap hija li meta jiżdied it-turiżmu hemm it-tendenza titwessa.

Imma allavolja din is-sena t-turiżmu żdied, iż-żieda fl-esportazzjoni kienet qawwija biżżejjed biex twassal għal tnaqqis fit-trade gap.

Din m'hijiex xi ħaġa normali pero' tindika wkoll l-attivita' ekonomika qawwija li kien hemm fil- qasam ta' l-esportazzjoni u allavolja żdiedu l-consumer imports, speċjalment id-durable goods, it-trade gap xorta naqset.

Mr Speaker, m'iniex se noqogħod nidħol fid-dettall fil-qasam tat-turiżmu pero' ngħid biss li kien hemm żieda ta' 5% fit-turisti li żaru pajjiżna.

Dan ifisser li d-domanda għall-importazzjoni żdiedet u għalhekk għedt li hija xi ħaġa impressjonanti li t-trade gap naqset meta t-turiżmu żdied b'5%.

Irrid ngħid ukoll li bejn Jannar u April ta' din is-sena d-dħul mit- turiżmu żdied b'7.4%.

Dan se jkollu effett pożittiv fuq l-ekonomija tagħna għax, kif jaf kulħadd, it-turiżmu għandu impatt qawwi ħafna fuq l- ekonomija tagħna.

U hawnhekk irrid insemmi l-kontribuzzjoni li tat l-Air Malta - meta kien se jkollna tnaqqis fit-turiżmu mill-Ġermanja minħabba li xi operaturi ta' l-ajru kienu waqfu joperaw - meta bi spiża kbira għaliha kriet żewġ ajruplani oħra u minn April bdiet topera iktar għall- Ġermanja, b'konsegwenza li ġew madwar 80,000 turist iktar.

L-Air Malta kellha tagħmel spejjeż kbar biex tikri l-ajruplani extra ta' malajr għaliex dawn ma kenux previsti u naturalment meta tagħmel leasing ikollok iktar costs.

Dan il-kontribut ta' l-Air Malta rrid nirrikonoxxih għaliex isostni l-ekonomija tagħna b'mod qawwi u allavolja kultant il-balance sheet ta' l-Air Malta tiġi affettwata b'mod negattiv, pero' huwa importanti li nħarsu lejn l-aspett globali biex l-ekonomija tagħna tkun tista' timxi 'l quddiem jekk ikun possibbli on all fronts, kif fil-fatt nemmen li qed isir.

Ngħaddi issa biex nagħti ħarsa lejn is-sitwazzjoni ta' l- inflazzjoni u l-prezzijiet, Mr Speaker.

Irrid ngħid li hawnhekk ukoll kellna progress għaliex filwaqt li f'Mejju ta' l-1997 ir-rata ta' żieda fil-prezzijiet kienet ta' 2.6% u din telgħet għal 3.2% f'Mejju ta' l-1998, issa stabilizzat ruħha u niżlet għal 1.76% f'Mejju ta' l-1999.

Huwa fattur pożittiv ħafna li rnexxilna nnaqqsu r-rata ta' l-inflazzjoni għal dan il-livell għaliex dan ifisser li l- kompetittivita' tagħna qed tiġi protetta u meta niġu biex inbigħu l- prodotti tagħna barra, inkunu f'pożizzjoni li nkunu iktar kompetittivi għaliex meta r-rata ta' l-inflazzjoni tkun iktar għolja minn ta' pajjiżi oħra tonqos il-kompetittivita' u meta r-rata ta' l-inflazzjoni tkun f'dan il-livell tipproteġilek il-kompetittivita'.

Naturalment ir-rata ta' inflazzjoni ġiet megħjuna mid-deċiżjonijiet li ħa dan il-gvern meta naqqasna t-tariffi tad-dawl u l-ilma u għamilnihom b'tali mod li jippenalizzaw lil dawk li jaħlu ħafna waqt li jipproteġu lil dawk il- households u pensjonanti li l-konsum tagħhom huwa medju.

Din hija wegħda oħra li wettaqna pero' għamilniha wkoll għaliex ma jagħmilx sens li tiskossja l-ekonomija tal-pajjiż b'dan il-mod.

Għax wieħed irid ukoll iħares lejn il-cost implications u għalkemm l-IMF qalet li ma messniex naqqasna t-tariffi tad-dawl u l-ilma, jien konvint li kellna bżonn nieħdu dak il-pass għall-ġid tal-pajjiż.

Din il-ġimgħa xi membri min- naħa ta' l-oppożizzjoni qalu kemm kien kuraġġuż il-gvern Laburista meta għolla t-tariffi tad-dawl u l-ilma pero' jien nibqa' nisħaq li rridu nagħmlu tariffi li jkunu realistiċi għall-istandard of living tagħna u għall-abilita' tagħna to absorb increases in cost structures.

Jien nemmen li issa qed naraw il-frott ta' din il-politika ekonomika wkoll u fil-fatt it-tabelli li ppreżentajt fuq il-Mejda tal-Kamra jindikaw ukoll li r-rata ta' inflazzjoni li għandna bħalissa hija l-inqas waħda li kellna f'dawn l- aħħar erba' snin, anke jekk tqabbel xahar b'xahar.

Sur President, irrid nitkellem fuq punt importanti ieħor, il-bilanċ tal- pagamenti, li bażikament huwa l-account li jindika kemm nimportaw u nesportaw prodotti u servizzi.

Insibu li filwaqt li fl-ewwel quarter tas- sena li għaddiet kellna negative balance ta' Lm24.5 miljun - jiġifieri konna qegħdin nonfqu iktar barra minn Malta milli ndaħħlu - fl-ewwel quarter ta' din is-sena dan naqas għal Lm11.6 miljun, jiġifieri naqas b'iktar min-nofs.

Dan huwa a marked improvement, li huwa wkoll konsistenti ma' dak li qed jiġri fil-qasam tat-trade.

Irrid ngħid ukoll li allavolja kien hemm iktar infiq mill-Maltin barra minn Malta, li huwa indikatur ta' l-istandard of living, pero' kien hemm żieda wkoll fin-net investment income minn barra ta' Lm20.6 miljun.

Dan ma jinkludix id-dħul mill-HSBC għax dawn iċ-ċifri għadhom ma daħlux fil-kotba.

Jekk inħarsu lejn is-sistema bankarja nsibu li dak li nsejħulu quasi- money, li bażikament huma d-depożiti fil-banek - jissejħu kważi flus għaliex tista' tmur il-bank u tiġbidhom - f'temp ta' sena dawn żdiedu b'Lm152 miljun, filwaqt li l-assi barranin żdiedu wkoll b'Lm44 miljun.

Dan ifisser li l-aspett bankarju f'pajjiżna miexi 'l quddiem għaliex għandna riservi iktar għoljin u iktar tifdil.

Jekk inqabblu xi ftit ċifri ma' ta' pajjiżi oħra nsibu li r-rate of growth tagħna ta' 4% tikkompara tajjeb ħafna.

Per eżempju, Finland għandhom rate of growth ta' 3.9% - fil-fatt Finland bħalna għaddejja b'ritmu qawwi - u hawn wieħed jara li meta pajjiż ikun qed jiffaċċja sfida, bħal ngħidu aħna l-isfida ta' l-isħubija fl-Unjoni Ewropea, se jkollok ukoll pass iktar mgħaġġel ta' investiment u tkattir ekonomiku.

Nistgħu anke nqabblu r-rate of growth tagħna ma' dik ta' l-Italja u naraw li l-cake nazzjonali fl-Italja qed jikber b'rata baxxa ħafna, taħt il-1%.

Sur President, irrid ngħid ukoll li l-qgħad f'Malta minn 5.3% naqas għal 5% u dan jitqabbel b'mod pożittiv ma' pajjiżi oħra.

Għalkemm naħseb li baqgħalna ħafna x'nagħmlu - għax iċ-ċifra tal-qgħad qiegħda 7,300 - pero' naħseb li mxejna pass 'il quddiem għaliex fil-fatt in-numru tal-gainfully occupied żdied b'iktar minn 1,000 ruħ.

Jien naħseb li għandna iktar potenzjal u rridu naraw kif inkattru l-attivita' ekonomika u l-investiment biex ikollna iktar impjiegi 'il quddiem.

Aħna nixtiequ li jkun hemm iktar impjiegi, kif kien hemm fil-bidu tas-snin disgħin, meta n-numru ta' impjiegi kien ġej primarjament mis-settur privat.

Naturalment fil-qasam ta' l-impjiegi għad għandna lok għal espansjoni qawwija fis-settur tas- servizzi, li ma jinkludix biss it-turiżmu imma jinkludi servizzi oħra li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jespandu.

Sur President, qabel nagħlaq irrid ngħid li meta wieħed iħares lejn the broad aspects ta' l-ekonomija tagħna jsib li forsi m'hijiex xi ħaġa daqshekk komuni li jkollok such a broad improvement on such a wide front of economic activity, fejn il-GDP żdied b'4%; il-current account deficit naqas bi Lm12.9 miljun; il-gainfully occupied żdiedu b'0.8% - nixtieq nara żieda ikbar f'dan il-qasam pero' meta mqabbla mal-passat turi tkabbir fil-qasam ta' l-impjiegi - l-unemployment naqas għal 5% minn 5.3%; il- produzzjoni industrijali żdiedet b'7.7%; l-importazzjoni żdiedet b'5%; l- esportazzjoni żdiedet b'8.2%; it-trade gap naqset b'2.8%; it-turiżmu żdied bi kważi 5%; l-earnings from tourism żdiedu b'7.4%; l-expenditure by Maltese abroad żdiedet b'6.5% u l-inflazzjoni naqset għal 1.76%.

Dawn iċ- ċifri bl-ebda mod ma juru li qegħdin fil-ġenna ta' l-art, kif forsi wieħed jista' jaħseb li qed nipprova nagħti l-impressjoni, pero' juru li we have turned the corner u l-istaġnar li kellna għal dawn l-aħħar sentejn spiċċa.

L-ekonomija bdiet titħarrek f'diversi oqsma u mhux f'settur wieħed jew kumpannija waħda biss għaliex, per eżempju, għal dak li jirrigwarda t-turiżmu ma żdiedx biss in-numru imma żdied anke d-dħul.

Fil- kummerċ kellna żieda kemm fl-importazzjoni u kif ukoll fl-esportazzjoni u the net effect kien pożittiv.

Fil-produzzjoni industrijali kellna żieda impressjonanti u fil-qasam ta' l-investiment, b'mod partikolari fil- manifattura, li kif diġa' għidt hija l-iktar ħaġa kruċjali li wieħed iħares lejha meta jkun qed jitkellem fuq l-ekonomija ta' pajjiż, jirriżulta anke minn ċifri tan-national accounts li l-investiment globali fl-ekonomija tagħna fis-settur privat żdied fl-ewwel quarter ta' din is-sena u dan kollu jindika li the economy is on the right track.

Nikkonkludi billi ngħid li l-affarijiet m'humiex mexjin 'l quddiem għaliex saret xi ħaġa maġika jew għaliex sempliċement inbidel il-gvern imma għaliex il-policies li mexa bihom dan il-gvern l-ewwelnett ma xxokkjawx l-ekonomija - anzi rriversjajna diversi shocks li saru s-sena li għaddiet b'dannu kbir għall-ekonomija tagħna - it-tieni nett irnexxilna nerġgħu naqbdu t-triq fid-direzzjoni t-tajba għal dak li għandu x'jaqsam ma' investiment u stabilita' ekonomika - għaliex kulħadd jaf f'liema direzzjoni miexi l-pajjiż - u fl-aħħarnett għandna stabilita' politika għax l-instabilita' politika taffettwa wkoll l-ekonomija tal-pajjiż.

Irrid ngħid ukoll li fis-settur tal-finanzi tal-gvern għad għandna l- problema tal-budget deficit imma din il-problema ma ssolvihiex billi tagħti daqqa ''l isfel lill-ekonomija għaliex il-budget deficit trid issolvih fuq numru ta' snin, kif inhuwa ppjanat li jsir, u trid issolvih billi tinkoraġġixxi l-economic growth u tagħmel sistema ta' tassazzjoni iktar effiċjenti kif diġa' għamilna.

Fil-fatt għalkemm għadu kmieni biex wieħed ikun jista' jikkonkludi fuq l-effett globali tas-sistema ta' tassazzjoni, irrid ngħid li fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena din is- sistema diġa' qed tagħti ċertu frott.

Imma s-sitwazzjoni finanzjarja tal-gvern trid tiġi solvuta fuq numru ta' snin, mingħajr ma noħolqu l-qgħad, mingħajr ma noħolqu inflazzjoni, mingħajr ma noħolqu staġnar ekonomiku u mingħajr ma noħolqu sitwazzjoni ta' kollass, fejn kollox jiġi ġġammjat.

Jekk inħares 'il quddiem ngħid li għad baqa' proġetti, bħalma huma l-proġett tal-Kottonera u ta' Manoel Island, li nispera li jibdew fit-tieni nofs ta' din is-sena u dawn se jagħtu stimolu lill-ekonomija tagħna, b'mod partikolari fil-qasam tal- kostruzzjoni u bħala future investment fil-qasam turistiku.

Qabel nagħlaq nixtieq insemmi wkoll il-qasam ta' l-agrikoltura li skond tabella oħra li għandi hawnhekk turi li fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena l-esportazzjoni ta' prodotti agrikoli telgħet minn Lm1 miljun għal Lm1.7 miljun, żieda ta' Lm646,000, li hija żieda ta' iktar minn 50%.

Meta wieħed iħares lejn il- kwadru kollu jidher bl-iktar mod ċar li the economy is moving in the right direction.

M'iniex qed ngħid li ma baqax x'isir pero' naħseb li hemm potenzjal ferm ikbar għall-ekonomija tagħna jekk aħna rridu nnaqsu l-gap li hemm bejn l-average income tagħna u l-average income ta' l-Unjoni Ewropea, għax naħseb li rridu nipparagunaw ruħna ma' min għandu livell ta' għajxien iktar għoli minn tagħna.

Pero' qegħdin f'pożizzjoni where things are moving in the right direction u l-kumplament tas-sena għandha turina li setturi oħra ta' l-ekonomija tagħna, speċjalment il-qasam tal-kostruzzjoni, se jirpiljaw b'ritmu iktar qawwi.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, waqt li kont qed nisma' l-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra jitkellem, bdejt niftakar f'wieħed li jkollu quddiemu pazjent marid u moribond u jipprova jikonvinċih li huwa b'saħħtu u li m'għandu xejn.

Naħseb li meta taġixxi b'dan il-mod ma' pazjent tkun qed tagħmillu l-ikbar insult minflok tgħollilu l-moral.

Il-gvern Nazzjonalista jinsab fl-għaxar xahar tal-ħajja tiegħu u allura żgur ma jistax jibqa' jwaħħal aktar fil-gvern ta' qablu għal dak li sejjer żmerċ.

Illum għandna gvern li qed jibqa' ċass u impotenti quddiem l-istaġnar ekonomiku mingħajr ma jidhru fuq ix-xefaq l-ebda sinjali konkreti li r-rota sa fl-aħħar se tibda ddur.

Il-bżonn ta' pjan radikali u strateġiku għal qawmien ekonomiku tal-pajjiż qatt ma kien jinħass daqs illum f'dawn l-aħħar snin, fejn in-negozju huwa ġġammjat, il-flus fl-idejn huma xotti, il-qgħad qed jerġa' jgħolli rasu, il- proprjeta' wieqfa, insibu problemi ta' cashflow kullimkien u l-investiment barrani huwa ineżistenti, ħlief għas-settur tat-turiżmu, li qed iservi bħala l-unika forċina għall-pajjiż.

Fil-fatt illum għandna gvern li fi kliem l-istess Unjoni Ewropea huwa bla pjan koerenti fil-qasam tal-politika industrijali.

Iżda agħar minn dan kollu għandek instabilita' fil-pajjiż, li ġejja mill-biża' ta' ħafna nies li sforz il-politika ta' dan il-gvern jistgħu faċilment jitilfu l-impjiegi tagħhom.

Din l-inċertezza, anke f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurta' ta' l-impjieg, ġejja minn ristrutturazzjoni bla pjan organiku u minn inċertezza dwar il-kumpanniji u korporazzjonijiet li qed jiġu targeted għall-privatizzazzjoni minn task force li waqqaf il-gvern pero' li jidher li qed taħdem bil-moħbi u bis- suluzzu.

Kulma nafu dwar il-privatizzazzjoni huwa li dak li ġej mhux bilfors se jimxi jew isegwi il-passi ta' dak li ġara fil-passat u għadna bla ebda ħjiel dwar id-direzzjoni strateġika u timeframes f'dan ir-rigward u dan il-fattur qed joħloq inċertezza kbira fuq il-postijjiet tax-xogħol, fost it-trade unions u fost il-ħaddiema nfushom u l-familji tagħhom.

Iżda l-ikbar nuqqas ta' dan il-gvern huwa li ma ħa l-ebda passi konkreti biex b'mod tanġibbli u b'mod viżibbli jtejjeb il-livell u l-kwalita' tal-ħajja taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin u fil-fatt in-nies donnhom qed jibżgħu jonfqu kif kienu jonfqu qabel.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-korporazzjoniiet minflok ma l-gvern nieda pjan biex isaħħaħ l-effiċjenza, ħalla kollox għaddej għal rieħu, kif qed jiġri fl-Enemalta, fejn minflok issaħħet l-istruttura tal-management telaq iċ-chief executive, li kellu diversi kwalitajiet tajbin, mingħajr ma sabu lil xi ħadd biex jeħodlu post, bil-konsegwenza li din il-korporazzjoni tinsab miexja bla ebda sens ta' direzzjoni.

L-istess jista' jingħad għall- MDC, fejn jekk tneħħi r-retorika u l-kliem bombastiku li qed jintqal l- inflow ta' investiment barrani ġdid mhux talli xxotta iżda talli l-ministru għas-servizzi ekonomiċi - f'dawn l-aħħar xhur kulma fetaħ kienet fabbrika waħda li timpjega erbgħa min-nies - dan l-aħħar tkellem dwar kemm irid jgħaddi żmien biex ċerti proġetti ġodda ta' investiment jimmaterjalizzaw ruħhom.

Għalhekk bl-istess kejl tal-ministru, iċ-ċifri dwar l-investiment li semma llum bilfors li ilhom żmien twil ġejjin u ilhom żmien twil fil- pipeline.

Għalhekk ikun tajjeb li din il-Kamra tkun aġġornata dwar kemm effettivament ġejjin proġetti ġodda tal-manifattura, dwar kemm se jimpjegaw nies u kif ukoll dwar l-ammont ta' investiment barrani ġdid li hemm involut.

Sur President, sa tmiem Marzu intilfu ftit inqas minn 1,400 impjieg mhux biss fis-settur tal-manifattura nnifsu iżda ironikament anke fil-qasam turistiku.

Malta bħalissa qed titlef il-qaleb u l-ġbejna għaliex filwaqt li kulma tmur qed tnaffar il-cost competitiveness tagħha vis-a-vis il-pajjiżi ġirien tagħna fl-Ewropa ċentrali u fl-Afrika ta' Fuq, ma jirriżulta minn imkien li l-pajjiż qed jibbenefika minn xi tkabbir fil- produttivita'.

Il-gvern min-naħa tiegħu mhux talli m'huwiex qed joffri l-ebda sens ta' direzzjoni fil-qasam ekonomiku, iżda anke fil-qasam finanzjarju qed juri nuqqas serju ta' rieda u impenn politiku biex jintroduċi miżuri ta' konsolidament fiskali u biex idaħħal riformi strutturali effettivi fil- pajjiż.

Din it-telqa u nuqqas ta' fibra u sinsla m'hijiex xi ħlieqa ta' l- oppożizzjoni iżda toħroġ mhux biss minn kif tħares lejna l-IMF imma anke mill-avis aġġornat ta' l-Unjoni Ewropea u mill-aġenziji internazzjonali tal- kreditu bħal Standard & Poor's u Moody's. Jiddispjaċini ngħid li rapport li deher illum fil-ġurnal "The Times" ġie mogħti slant biased ħafna mill- korrispondent Jesmond Bonello għaliex min jaqra s-sustanza tar-rapport isib li hemm baħar jaqsam bejn ir-rapport u t-titlu li ngħata.

Dawn l- istituzzjonijiet barranin donnhom m'humiex konvinti li l-gvern beħsiebu jsarraf l-impenn li jiftaħar bih, bil-konsegwenza li l-problemi li qed niffaċċjaw illum aktar se jidħlu 'l ġewwa u jsiru strutturali.

L-infiq bl- addoċċ ta' diversi ministeri juri li l-pjani finanzjarji tal-gvern mhux biss sfaxxaw imma donnu li l-gvern ċeda għall-pressjonijiet li qed ikollu minn ta' madwaru biex jonfoq mingħajr rażan u mingħajr programm serju kif jitolbu ċ-ċirkostanzi.

Bla dubju ta' xejn dawn l-affarijiet qed jibagħtu messaġġi bil-maqlub mhux biss lill-elettorat iżda anke lill- istituzzjonijiet barranin li għadni kif semmejt.

Il-gvern Nazzjonalista ma jista' jippunta subgħajh lejn ħadd ħlief lejh innifsu għaliex inqabad f'morsa sforz il-politika short-sighted u opportunistika tiegħu, kif imfissra fil-manifest elettorali ta' Settembru ta' l-1998, fejn wiegħed kollox lil kulħadd mingħajr ebda sagrifiċċju jew sens ta' awsterita'.

Dakinhar aħna konna pprovajna niftħu għajnejn il-poplu Malti billi għednilu li l-programm tal-Partit Nazzjonalisa jew kien se jġarraf lil Malta finanzjarjament bil-piżijiet ġodda li kien se jimponi fuqna, jew inkella l-gvern ma kienx se jkun f'qagħda li jwettaq dak li kien wiegħed minħabba s-sitwazzjoni gravi fil-pajjiż.

Fil-fatt illum il-gvern qed juri ruħu insensittiv quddiem din il-gravita' minħabba l-istat ta' paralisi li ħalla lilu nnifsu jinqabad fiha.

Illum il-gvern Nazzjonalista ħa falza stikka wkoll dwar il-proġetti kapitali li kien qed ifassal gvern Laburista, ħela aktar minn sena mingħajr ma għamel xejn konkret u fl-istess ħin dak li għamel għamlu b'mod mgħaġġel u ta' kafkaf, fejn donnu kien aktar interessat li jaqdi lil ċerti promoturi mill-koxxa milli jħares verament l- interess nazzjonali.

Il-fatt li dawn il-proġetti waqgħu lura fl- implimentazzjoni tagħhom juri għaliex din il-famuża kick-start ta' l- ekonomija kulma tmur qed tiġi posposta minn xahar għal ieħor.

Dan l- aħħar kien hemm min feraħ u għorok idejh għax l-federation of industry qalet li jidher li l-agħar għadda.

Pero' meta tara li m'hemm xejn proġettat b'mod professjonali għar-ristrutturazzjoni u meta wieħed jiftakar fit-triq tal-customs union li pajjiżna bilfors se jkollu jaqbad, ġaladarba huwa daqstant kommess li jissieħeb fl-Unjoni Ewropea, aktar għandna għalfejn ngħidu li l-kbir għadu ġej.

Illum il-pajjiż jinsab f'sitwazzjoni kritika u delikata, fejn ma jistax jibqa' jgħix fuq il-perceptions iżda jrid jibbaża ruħu fuq riżultati tanġibbli.

Sal-lum dak li qed jintqal mill-apoloġisti tal-gvern pubblikament ma jaqbel xejn la ma' dak li jgħidu lilna huma stess privatament u lanqas ma' l-indikaturi ekonomiċi tal-pajjiż, kemm fir- rigward tat-tkabbir ekonomiku u kif ukoll fir-rigward ta' l-attivita' kummerċjali, tal-qgħad u ta' diversi fatturi oħrajn.

Ċertament li l- gvern għandu bżonn iniedi programm ta' stabilita' fiskali u ekonomika u jiżgura li jkun hemm compliance stretta ma' dak li għandu x'jaqsam mar-rwol tal-gvern innifsu.

Il-figuri juru li n-nefqa pubblika għadha ferm għolja, b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-expenditure u l-GDP ratio.

Il-gvern m"hu qed joffri l-ebda stimolu lill-privat għall-ħolqien ta' impjiegi ġodda u għalkemm sa ftit ilu kienu ftaħru dwar kemm se jinħolqu jobs ġodda fil-Kottonera, dan l-aħħar il-ministru għall-ambjent naqas serjament milli jagħtini ħjiel dwar in-numru ta' impjiegi ġodda f'termini indikattivi.

Fil-bidu tas-snin disgħin il-gvern Nazzjonalista kien ipprova joħloq a feel-good factor billi jara li jkun hawn extra cash fi bwiet in-nies ħalli jiżgura consumer boom, bit-tama li aktar ma l-gvern jippompja flus aktar tikber u tiġi stimolata l-ekonomija.

Pero' llum lanqas dan m'huma kapaċi jagħmlu, bil-konsegwenza li l-effett negattiv qed jinħass minn kulħadd, mill-industrjalist sal-ħaddiem fil-fabbrika, mill-importatur sal- konsumatur, mill-mara tad-dar sal-pensjonant li, kif qalet l-assoċjazzjoni tagħhom stess dan l-aħħar, din il-kategorija baqgħet b'xiber imnieħer meta fl-aħħar budget il-Ministru Dalli naqas milli jikkonsidra serjament suġġeriment wieħed mill-ħafna li għamlulu.

Il-fatti juru li għaddew għaxar xhur u ħadd m'hu qed jara l-ebda traċċa ta' dinamiżmu jew ħajja ġdida fl-ekonomija, fatturi li mingħajrhom la jista' jkun hemm żidiet fl- impjiegi u lanqas żidiet fl-income tal-ħaddiema.

In-nuqqas ta' kordinazzjoni bejn diversi ministeri qed iwassal biex tinħass aktar laxkezza ġenerali mingħajr ma jidher jew jinħass li qed isir xi sforz biex jissaħħu l-finanzi ċentrali tal-gvern.

Kif tista' tħares 'il quddiem bit-tama meta l-pass tar-riformi strutturali majna, meta m'hemm l-ebda traċċi ta' qawmien ġenwinament iġġenerat mill-esportazzjoni, meta m'għandna l-ebda ħjiel ta' tnaqqis sostnut fil-public sector deficit u meta l-unit labour cost tal-pajjiż qed ikompli jitla'?

Gvern modern suppost jagħti l-aktar spazju possibbli lill-inizjattiva privata iżda bħalissa ma tinħass l-ebda firxa ta' kultura ġenwina intraprenditorjali, anzi wasalna f'sitwazzjoni fejn l-iktar kumpanniji li qed jilmentaw dwar wirjiet mhux sodisfaċenti huma proprji dawk li l-iktar għandhom influwenza f'ċerti korpi kostitwiti.

Il-gvern imissu tgħallem li l-ebda pajjiż ma jista' jħaddem il-politika tiegħu f'vacuum għaliex il- politika ekonomika m'hijiex għan fih innifsu iżda hija waħda mill-pilastri ewlenin ta' l-iżvilupp tal-pajjiż.

Minkejja li d-decision makers moderni għarfu l-fatt li ma jistgħu qatt jipprovaw jimxu 'l quddiem mingħajr ma jagħtu l-importanza meħtieġa lid-dimensjoni soċjali, aħna m'aħniex konvinti li l-gvern Nazzjonalista qed jirnexxilu jagħmel dan.

Illum anke l-istess fond monetarju internazzjonali, li qatt ma kien magħruf għar-ruħ soċjali li għandu, qed jgħid lill-pajjiżi membri li dibattitu ekonomiku modern irid idur madwar issues ta' trasparenza, kontabilita', governanza, konsultazzjoni u parteċipazzjoni, fatturi li dan il-gvern jew huwa nieqes minnhom jew inkella meta jagħmilhom ikun qed jagħmilhom taparsi sabiex jitfa' ftit bżar fl-għajnejn.

Sur President, ngħid għalija li l-gvern qed jagħmel żball kbir li qed jipprova jitfa' l-problemi taħt ir-ramel mingħajr ma jżomm f'moħħu d-deficit fiskali għoli li mhux talli ma jwassalx għat-tkabbir fil-produttivita' imma talli jispiċċa biex joħloq inċertezza dwar il-ġejjieni ta' pajjiżna.

Illum anke l-operaturi fit-turiżmu jridu joqogħdu attenti għaliex filwaqt li d-dipendenza tagħna fuq it-tour operators għadha kbira, tant qed isiru mergers u acquisitions barra mill-pajjiż li l-ispazju għall-immanuvrar min- naħa tal-lukandiera Maltin kulma jmur qed isir aktar limitat.

Huwa veru li li t-turiżmu fil-Mediterran qed ikompli jespandi iżda lanqas nistgħu neħduh for granted għaliex minħabba diversi destinazzjonijiet eżotiċi 'l bogħod minn xtutna, ix-share tal-Mediterran fis-suq globali tat-turiżmu jinsab nieżel.

Meta tiltaqa' man-nies f'dan il-qasam u jgħidulek li l-overheads telgħin aktar mir-rata ta' l-inflazzjoni, allura hemm lok li wieħed jieqaf ftit u jirrifletti.

Qed insemmi dawn il-fatturi kollha mhux biex inpinġi lili nnifsi qisni xi Cassandra tas-snin disgħin iżda biex nuri li skond diversi operaturi u analisti ekonomiċi ma jidhirx li hemm xi prospetti ta' titjib sostanzjali fl-outlook ekonomiku ta' pajjiżna.

Il-fatt li l- konsumaturi u l-operaturi ekonomiċi qed jirrikorru għall-politika ta' wait and see għandu jinkwieta lil kulħadd, kemm lil dak li qed jgħix bil-paga, kemm lil dak li għandu n-negozju tiegħu, kemm lil-lukandiera u kif ukoll lis-sidien tal-fabbriki.

Il-qasam tal-wholesale and retail lanqas fl- aktar żmenijiet diffiċli li għadda minnhom gvern Laburista ma kien iġġammjat daqskemm huwa llum.

Dan kollu juri kemm l-argument tal-Partit Nazzjonalista kontra s-CET kien barra minn loku għaliex is-self-employed li niltaqa' magħhom illum jilmentaw dwar tnaqqis fit-turnover u fil-qligħ tagħhom.

Minn dak li jgħidu l-uffiċjali tal-GRTU pubblikament jidher ċar li dak li qed jaslilna huwa minnu u m'huwiex imċappas b'xi żliġa politika partiġġjana.

Il-laxkezza tal-gvern qed tinħass anke fuq livell sekondarju pero' mhux talli m'hu qed isir xejn biex irażżnu l-ekonomija s-sewda - għaliex mingħalihom li b'dan il-mod idawru r-rota tal-pajjiż - iżda anke f'oqsma bħal tal-copyright hemm ksur sfaċċat tal-liġi f'diversi ħwienet u negozji u mhux sempliċement fost xi erba' bejjiegħa tal-monti.

Aktar kmieni semmejt il-problemi tal-cashflow li qed isaqqfu wiċċhom magħhom diversi operaturi.

Qagħda bħal din tinkwetana doppjament għaliex apparti li toħloq inċertezza u instabilita' twassal biex jiġu posposti diversi deċiżjonijiet importanti dwar investiment ġdid u prospettiv.

Veru li ftit ilu reġa' nfetaħ is-suq Libjan u aħna nawguraw li dan il-poplu jsib il-post li jixraqlu fil-komunita' internazzjonali.

Il-Gvern Malti kemm qed jaħdem biex jippenetra dan is-suq b'mod kordinat?

Qed jagħti l-back-up support lis-settur privat biex dan jisfrutta b'mod pożittiv il-prospetti ġodda tas- suq Libjan li bilfors se joffru ruħhom, jew se jħalli l-laħma għall- pajjjiżi l-kbar aktar imbiegħda minna, li diġa' qed jaffrontaw dan is-suq b'mod aktar aggressiv minna?

Meta nitkellem ma' nies fis-suq tal-proprjeta' jgħidulek li għadna f'dak li jissejjaħ a buyers' market.

Ftit qabel l-elezzjoni aħna konna ħadna l- inizjattiva li nwaqqfu kumitat ħalli jistudja kif nistgħu niġbdu ċertu investiment ġdid barrani f'dan il-qasam mingħajr ovvjament ma niftħu l- bibien beraħ għall-ispekulazzjoni, kif ġara fis-snin sittin, u mingħajr ma nillimitaw il-prospetti għal social housing għall-Maltin.

Sar ħafna xogħol fejjiedi minn dan il-kumitat wiesa' ferm fir-rappreżentanza tiegħu u għalkemm il-gvern ħa xi ftit suġġerimenti fl-aħħar budget li għamel, jidher li m'hemm l-ebda pjan konkret biex il-gvern u l-assoċjazzjoni ta' l-estate agents jaħdmu flimkien ħalli fuq il-binarji indikati jagħtu spinta lil dan is-settur b'mod li jkun soċjalment aċċettabbli u sostenibbli għall- ekonomija tal-pajjiż.

Aktar kmieni semmejt l-arja ta' ottimiżmu li tkellmu dwarha l-FOI u anke l-bank ċentrali f'xi business perception surveys li nieda.

Imma nistgħu ġenwinament inqabblu r-riżultati mal-fehmiet espressi u mat-tbassir li sar?

Ilum sirna poplu intelliġenti biżżejjed li nqabblu kollox mal-fatti u mar- riżultati miksuba u minkejja dak li jħobb jgħid il-ministru tal-finanzi li l-finanzi tal-pajjiż qegħdin on track, l-istituzzjonijiet finanzjarji barranin ma jaħsbuhiex b'dan il-mod.

Dawn huma kollha tal-fehma li l- budget deficit se jeċċedi t-targets imnaqqsa ta' l-istess gvern, u dan jista' jkollu konsegwenza importanti li jżid il-pressjonijiet esterni biex nimplimentaw dawk ir-riformi u miżuri li dwarhom isir ħafna tpaċpiċ iżda b'dan il-gvern jibża' minnhom, għaliex jibża' jaffronta deċiżjonijiet ebsin.

Imma nerġa' niġi għall-kwestjoni tal-privatizzazzjoni.

Apparti mill-fatt li l-gvern irid jevita li jiġbed aktar kontroversja fil- privatizzazzjonijiet ġodda li jrid jagħmel, hemm bżonn li jħares lejn dan is-settur mhux biss bħala wieħed li jiġġenera dħul għall-pajjiż iżda bħala wieħed li jattira livell ta' effiċjenza ogħla.

Għalkemm dan it-task force kellu jsaħħaħ l-effiċjenza f'diversi korporazzjonijiet, s'issa l-gvern għadu ma qalilna xejn kif se jnaqqas is-sussidji f'dawn l-intrapriżi pubbliċi, kif jesiġu l-istituzzjonijiet barranin li għandhom lil pajjiżna taħt il-lenti tagħhom.

Sal-lum il-gvern għadu ma ta l-ebda ħjiel kif se jwettaq wegħda importanti li għamel fil-manifest elettorali fir-rigward ta' l-inizjattiva privata, fejn kien wiegħed li jwaqqaf u jiffinanzja istitut għall-inizjattiva privata, li jitmexxa minn bord b'rappreżentanza mill- isħab soċjali, bl-iskop li jxerred fost il-Maltin il-kultura u l-valuri ta' l-inizjattiva privata.

Dan l-istitut kellu jkun l-aġenzija tal-gvern li tieħu ħsieb il-proċess tal-privatizzazzjoni u fi kliem ieħor il-partners soċjali kellhom jaħtru r-rappreżentanti tagħhom fuq il-bord li kellu jitwaqqaf mill-gvern.

Imma minn dan kollu ma sar xejn.

Dan il-bord kellu wkoll ifassal skemi ta' taħriġ biex jinkoraġġixxi aktar Maltin u Għawdxin jidħlu għal inizjattivi privati li jkabbru l-ekonomija tal-pajjiż.

Pero' mill-wegħdiet kollha marbuta ma' dan l-istitut ġdid, il-gvern kulma għamel s'issa kien li ssusidja l-business bureau li twaqqaf fi Brussels mill-FOI u mill-kamra tal-kummerċ.

Bħalissa l-gvern jinsab għaddej b'żewġ kampanji, fejn l-ewwelnett qed jipprova jagħti l-impressjoni li fil-finanzi kollox miexi kif suppost; u t-tieni nett qed jipprova jagħti l-impressjoni li l- qagħda taż-żewġ partiti ewlenin dwar it-tneħħija tal-levies hija identika.

M'iniex se noqgħod nitkellem fuq il-kwestjoni tal-levies - għaliex se nħallihom f'idejn sieħbi l-Onor.

John Attard Montalto - imma rrid ngħid xi ħaġa fuq il-finanzi pubbliċi.

L-ewwelnett tajjeb li ngħidu li minkejja l-ħafna plejtu li sar favur id- dħul mill-ġdid tal-VAT, ma nafx jekk kenitx b'koinċidenza jew le iżda minn kemm ilha li reġgħet daħlet il-VAT in-negozju aktar iġġammja, il-flus fl- idejn aktar ixxottaw u kompliet toktor l-evażjoni tat-taxxa.

Jekk nieħdu l-figuri li għadu kif ħareġ il-gvern stess dwar dħul u nfiq fl-ewwel sitt xhur tas-sena, insibu li mhux veru li kollox miexi kif suppost għaliex filwaqt li d-dħul tal-gvern żdied biss b'5.9%, in-nefqa totali tal-gvern żdiedet b'10.6%, meta suppost kellu jkun hemm drive min-naħa tal-gvern biex kemm jista' jkun irażżan in-nefqa pubblika, b'mod partikolari n-nefqa rikorrenti li kompliet tikber b'rata akbar min-nefqa kapitali.

Fil-fatt il-gvern spiċċa nefaq Lm32.9 miljun aktar milli daħħal.

Għalkemm smajna ħafna diskors dwar l-issikkar fuq l-evażjoni tat-taxxa fuq l-income, insibu li din is-sena id-dħul mill-income tax mhux talli ma żdiedx imma saħansitra naqas b'aktar minn Lm1 miljun.

Anke l-figuri li ġabar il-gvern mid-dħul tal-bolla huma suspettużi għaliex għalkemm il-gvern qed jgħid li ġabar xi Lm2 miljun aktar minħabba l- enforcement drive li għamel, ma rridux ninsew li minn Jannar li għadda żdiedet il-bolla, kif wara kollox se terġa' tiżdied f'Jannar li ġej.

Allura f'termini reali jirriżulta li l-gvern mhux veru ġabar aktar mill- bolla milli kien jiġbor.

Għalkemm napprezza li l-gvern għadu ma qalibx għall-accrual basis, xorta waħda jkun tajjeb li nkunu nafu kemm għad għandu jagħti - per eżempju, lill-kuntratturi tal-kostruzzjoni u lill-importaturi tal-mediċini - għaliex kulħadd jilmenta magħna kemm sar iebes il-gvern biex iħallas minħabba s-sitwazzjoni prekarja li jinsab fiha.

Sur President, nixtieq nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi ngħid li għalkemm naf li dan l-aħħar kien hemm ħafna kliem dwar elezzjoni bikrija, personalment lili dan qatt ma mpressjonatni u qatt ma tajtha importanza.

Iżda s-sempliċi fatt li qiegħda ssir din l-ispekulazzjoni tkompli turi l- inċertezza kbira li hawn fil-pajjiż u għaliex ħafna nies qed iżommu ruħhom lura milli jieħdu deċiżjonijiet importanti u strateġiċi marbutin man- negozju u mal-konsum tagħhom.

Għalkemm il-ġimgħa li għaddiet il-ministru pprova jtella' xi ftit il-moral tan-nies tagħhom - minħabba d-daqqa li ħadu wara dak li ħareġ fil-qorti - iċ-ċifri pubblikati mill-uffiċċju ċentrali ta' l-istatistika juru li l-performance ta' diversi setturi hija waħda dgħajfa jew inkella ċċaqilqet biss ftit millimetri.

L-ewwel ħaġa li jgħid dan ir-rapport huwa li:

"Most of the recorded growth in the first quarter resulted from improved performance of government enterprises and the property income sectors."

Għalhekk wieħed m'għandux għalfejn jimpressjona ruħu biż-żieda ta' 4% fil- GDP.

Meta niġu għall-qasam tal-biedja u s-sajd, għall-qasam tat-trasport u komunikazzjoni, għas-settur tal-kostruzzjoni u għas-settur tal-ħwienet tan-negozju nsibu li l-wirja kienet waħda negattiva jew inkella waħda mansa għall-aħħar.

Għalkemm is-settur tal-kostruzzjoni huwa wieħed mill- pilastri ta' l-attivita' ekonomika tal-pajjiż, insibu li kien hemm nuqqas ta' impjiegi mis-settur tal-kostruzzjoni u l-livell ġenerali tal-qligħ minn din l-attivita' naqas.

Nagħlaq billi nappella lill-gvern biex ma jipprovax isolvi l-problemi strutturali bi kliem fieragħ u bil-propaganda imma jindirizza fejn huwa dgħajjef u jikkonsolida dawk is-setturi li għadhom b'saħħithom.

L-iktar ħaġa importanti hija li r-rota terġa' tidba ddur, kif bdiet iddur fl-aħħar xhur ta' gvern Laburista, minkejja l-problemi politiċi kollha li kien qed jiffaċċja l-pajjiż dakinhar għaliex wara kollox il-fiduċja titkattar bl- għemil u mhux bi slogans elettorali.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Edwin Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, l-Onor.

Brincat għoġbu jagħlaq id-diskors tiegħu billi tkellem dwar l-inċertezza u dwar l-għajdut li hawn ta' elezzjoni bikrija - qal li lilu din ta' l-aħħar ma mpressjonatu xejn - u attakka wkoll lill-Onor.

John Dalli għaliex skond hu riċentement il-ministru tal-finanzi pprova jgħolli l-moral tal- poplu wara l-ġuri ta' Ian Farrugia.

Jien ngħid li l-Partit Laburista llum fl-oppożizzjoni jrid jorbot dan il-każ tal-ġuri ma' l-iżvilupp ekonomiku li għaddej bħalissa fil-pajjiż.

Fil-fatt dan l-aħħar sar ħafna diskors - u ma neskludix li se nisimgħu aktar - rigward għotja ta' maħfra lil min għen biex tinkixef il-kriminalita' u jiddispjaċini ngħid li madwar dan il- każ ġie orkestrat kor ta' lħna mill-Partit Laburista biex inisslu sfiduċja fil-gvern.

Dan il-każ reġa' ssemma mill-Onor.

Brincat proprju fil-konklużjoni tad-diskors tiegħu - meta suppost qegħdin niddiskutu l- iżvilupp ekonomiku - bil-ħsieb li l-oppożizzjoni Laburista tkun tista' timmina l-kredibilita' ta' dan il-gvern u tnissel sens ta' sfiduċja fil- pajjiż.

L-oppożizzjoni qed tagħmel dawn l-attakki kollha biex tiskredita lill- gvern u tnissel inċertezza fil-pajjiż għaliex taf li l-inċertezza hija injection ta' marda qerrieda li tista' twassal biex ma jkunx hawn żvilupp ekonomiku.

Illum il-ġurnata l-istess Kap ta' l-Oppożizzjoni qed jitkellem rigward it-tfittxija għall-verita', il-kriżi tal-valuri u l-problema tad- drogi u min jaf kemm se jkun hawn kelliema oħra li se jitkellmu fuq l- istess taħlita ta' suġġetti.

Dan kollu qed isir biex jipprovaw jaljenaw lill-poplu mill-progress ekonomiku li qed jagħmel pajjiżna u li għadu kemm ta ħjiel dwaru l-Ministru Bonnici.

Pero' issa huwa l-poplu tagħna li jrid jiġġudika min qed jipprova jaljena u min qed jipprova jqarraq biex ikompli jiżra' l-inċertezza.

U hawnhekk nixtieq nappella lill-Onor.

Alfred Sant, li jgħidu li attenda l-Universita' ta' Harvard - il-motto tagħhom dawn huwa "veritas" - biex ifittex dejjem li jgħid il-verita' u ma jaqbadx ma' xi ħaġa sempliċement biex jattakka, għaliex b'dak il-mod ikun qed juri lill-poplu Malti li l-oppożizzjoni Laburista hija kapaċi biss biex tqanqal d-dubji u tiżra' l-inċertezzi.

Mr Speaker, il-verita' hi li għandna sinjali ta' fiduċja ġdida f'dan il- pajjiż u l-fatti juru li l-ekonomija ħierġa mill-inċertezza li ġab l-Onor.

Alfred Sant għaliex l-impjiegi produttivi żdiedu b'aktar minn 1,000 fuq is-sena l-oħra; ir-rata ta' l-għoli tal-ħajja hija l-iktar waħda baxxa f'dawn l-aħħar seba' snin; l-attendenza fit-trade fair żdiedet b'20,000 ruħ fuq is-sena l-oħra; stħarriġ tal-GRTU juri żieda fil-bejgħ mill-aħħar trade fair li kellna; stħarriġ tal-bank ċentrali juri l-ogħla livell ta' fiduċja fl-aħħar tliet snin; aktar nies qegħdin isiefru; il-flus fil-banek żdiedu b'Lm150 miljun; il-ġid kollu li jipproduċi l-pajjiż żdied b'4%; l- esportazzjoni żdiedet bi 12%; l-importazzjoni ta' oġġetti li jinxtraw għat- tul bħalma huma l-appliances tad-djar u l-karozzi qabżet l-20%; il-finanzi tal-gvern mexjin kif ippjanat fil-budget; il-qligħ mit-turiżmu żdied b'7%; l-istħarriġ tal-federazzjoni ta' l-industriji wera l-ogħla fiduċja fost l- industriji lokali f'dawn l-aħħar erba' snin; il-produzzjoni industrijali żdiedet bi 8%; il-persentaġġ ta' nies li qasmu għal Għawdex żdied b'4%; u aġenziji internazzjonali bħalma huma l-fond monetarju internazzjonali u l- Economist intelligence unit faħħru t-triq li reġa' qabad pajjiżna għal sħubija fl-Unjoni Ewropea.

Dawn is-sinjali ta' fiduċja ġdida huma riżultat ta' miżuri u deċiżjonijiet li ħa l-gvern Nazzjonalista, fosthom id-deċiżjoni li ħa biex inaqqas it-tariffi tad-dawl u l-ilma u t-tneħħija ta' taxxi inġusti fuq id-drenaġġ u l-mediċini, li kien daħħal gvern Laburista.

Gvern Nazzjonalista reġa' daħħal is-sistema tar-refunds għall-industrija u b'dan il-mod naqqsilha l-ispejjeż, approva proġetti bħal dak tal-Kottonera - li l-Onor.

Alfred Sant ma kienx kapaċi jgħaddi minn dan il-parlament - u miexi fuq proġetti oħra, fosthom dak tal-cruiseliner terminal u dak ta' Manoel Island.

Dan kollu juri kuntrast qawwi mal-gvern ta' l-Onor.

Sant, li f'perijodu daqstant qasir irnexxilu jagħmel 33 taxxa, fl-istess żmien meta l-Onor.

Leo Brincat kien ministru tal-finanzi, imma llum iridu jipprovaw jagħmluha tal-bravi ta' l-ekonomija!

Mr Speaker, min se jagħti kashom lil dawn in-nies meta fis-sentejn li għamlu fil-gvern tellfu 4,000 impjieg lill-ekonomija, ġabu staġnar kbir f'dan il-pajjiż, il-qgħad żdied b'1,500, ir-rata ta' l-għoli tal-ħajja żdiedet għal 4% fuq is-sena ta' qabel, għamlu żewġ żbilanċi rekord fuq xulxin ta' Lm127 miljun u Lm152 miljun, iddejnu Lm0.5 miljun kuljum, irdoppjaw id-dejn tal-gvern u ffriżaw l-ekonomija Maltija?

In-naħa l-oħra nsiet li qabel ma telgħu fil-gvern kien wiegħdu li se jraħħsu l-ħajja u mbagħad ix-xirja li kien għamel Alfred Sant stess għoliet b'20%?

Il- gvern Laburista għolla l-affarijiet essenzjali billi għamel taxxa fuq il- mediċini, għolla t-tariffi tad-dawl u l-ilma, għolla l-gass, il-pitrolju, il-petrol u d-diesel, għolla l-ispejjeż ta' l-industrija u wiegħed lin-nisa li jkunu jistgħu joqogħdu d-dar għaliex bil-paga tar-raġel suppost li kellhom jibdew ilaħħqu mal-ħajja!

MR SPEAKER: Ippermettili ninterrompik, Onor. Vassallo, imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Iva, nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex iressaq l- Aġġornament, jekk jogħġbu.

F'nofsinhar id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla, l-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1999, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutorji – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta' Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż-Żejt – it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - it-Tieni Qari.

Mr Speaker, l-istess arranġament li ħdimna bih f'dawn l-aħħar jumejn japplika wkoll għal-lejla.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, wisq nibża' li jew l-Onor.

Charles Buhagiar ma qarax sewwa dak li nkiteb fil-gazzetti matul il-ġimgħa li għaddiet jew inkella għoġbu jiġi hawnhekk il-bieraħ u jaqleb l-affarijiet ta' taħt fuq.

Ir-riferenza fil-ġurnal "l-orizzont" u f'ġurnali oħrajn li ppubblikaw l- istqarrija li ħriġt jien b'risposta għall-artiklu li kien deher f'"l- orizzont" il-ġimgħa li għaddiet tirriferi għall-gidba li dehret fir-rapport ta' l-istess gazzetta - mhux gidba li qal l-Onor.

Buhagiar - li x-xogħol fuq it-triq ta' Ħal Far ma sarx għaliex wara l-bidla fil-gvern f'Settembru li għadda nħarġet tender oħra.

Ir-riferenza għall-gidba kienet proprju fuq dan il-punt partikolari; u l-Onor.

Buhagiar fid-diskors tiegħu ammetta li t-tender proprja kienet oriġinarjament ingħatat f'Ottubru ta' l-1996 u mbagħad kienet ħarġet tender oħra f'Awissu ta' l-1998, proprju ftit ġranet qabel l-elezzjoni li għaddiet.

Dan ifisser li r-rapport ta' "l-orizzont" - u mhux l-istqarrija tal-GRTU - kien ibbażat fuq gidba għaliex assolutament m'huwiex minnu li kienet ħarġet tender oħra wara l-elezzjoni li għaddiet.

It-tender fuq it-triq ta' Ħal Far kienet ingħatat lill-kuntrattur f'Ottubru ta' l-1996, pero' x-xogħol fuqha baqa' ma nbediex għal diversi raġunijiet.

Fil-fatt jien ma għedtx li kienet responsabbilta' tal- ministru ta' dak iż-żmien imma għedt li kienet responsabbilta' tal-gvern preċedenti għaliex nista' nobsor id-diffikultajiet li ried jiffaċċja l- Onor. Buhagiar.

Mr Speaker, jibqa' l-fatt li t-triq ta' Ħal Far ma saritx u f'Settembru li għadda, meta jien ħadt il-ġurament bħala l- ministru responsabbli minn dan is-settur, sibt ruħi fil-pożizzjoni li kien hemm kuntrattur bil-letter of acceptance f'idejh sa minn Ottubru 1996 u kien hemm ukoll tender oħra li kienet ħarġet f'Awissu 1998 iżda għadda li ma kenitx ġiet aġġudikata pero' l-kuntrattur li kellu l-irħas offerta kien qiegħed jippretendi bi dritt li jingħata t-tender.

Għalkemm l-Onor.

Buhagiar matul id-diskors tiegħu diversi drabi qal li ma kien hemm l-ebda diffikulta' legali, nista' ngħid li d-dipartiment tat- toroq matul ix-xhur li għaddew irċieva korrispondenza dwar kwestjoni legali li nqalgħet bejn il-kuntrattur oriġinali li kellu t-tender f'idejh u t- tieni kuntrattur li kien qed jippretendi li jieħu t-tender għax-xogħol fl- istess parti tat-triq ta' Ħal Far.

L-Onor.

Membru ssuġġerili li lill- kuntrattur oriġinali li ħa t-tender nagħtuh xogħol ieħor fi triq oħra bl- istess valur ta' xogħol.

Nistqarr li matul ix-xhur li għaddew dak li pprovajt nagħmel imma ovvjament, bid-dritt kollu, il-kuntrattur irrifjuta u ma aċċettax li jasal għal dan il-kompromess.

Għalhekk id-dipartiment tat- toroq flimkien mad-dipartiment tal-kuntratti kellu jara kif isib kompromess f'din id-diffikulta' kollha u l-kompromess li attwalment intlaħaq bejn id- dipartiment tal-kuntratti, il-kuntrattur oriġinali u l-kuntrattur li kellu l-irħas offerta fit-tieni tender hu li ż-żewġ kuntratturi jaħdmu flimkien biex it-triq ta' Ħal Far finalment tkun tista' ssir.

Nispera li matul il- ġranet li ġejjin id-dipartiment tal-finanzi japprova dak li qablu fuqu d- dipartiment tal-kuntratti u l-kuntratturi konċernati.

Huwa fl-interess ta' kulħadd li din it-triq tfittex issir, b'mod partikolari tal-komunita' kummerċjali, li kontinwament tuża din it-triq biex titla' u tinżel mill- freeport, u anke tal-komunita' ta' Birzebbuga.

L-impenn tiegħi matul ix- xhur li għaddew kien proprju li niffaċċja dawn id-diffikultajiet li oriġinaw minħabba l-ħruġ mill-ġdid ta' tender u li nsib soluzzjoni għalihom.

L-Onor.

Buhagiar rrifera wkoll għall-mod kif qed jiġi manned id- dipartiment u qal li l-gvern Laburista preċedenti għamel minn kollox biex iġib f'pajjiżna barranin ħalli jkunu jistgħu jgħinu lid-dipartiment.

Jien kemm-il darba għedt li kien pass tajjeb li f'Marzu ta' l-1998 ġew f'pajjiżna żewġ esperti Ġermaniżi li matul is-sena u nofs li għaddew għamlu ħafna xogħol.

Madanakollu, kif wieħed seta' jobsor, bejn Marzu u Settembru dawn l-esperti kienu għadhom qegħdin jagħmlu l-eżerċizzju ta' evalwazzjoni u kienu għadhom ma bdewx jagħtu lista ta' prijoritajiet għax-xogħlijiet meħtieġa.

Ix-xogħol li qed jagħmlu dawn l-esperti Ġermaniżi huwa ta' kwalita' tajba u nispera li permezz tiegħu jkollna bidla mhux biss fil- kostruzzjoni tat-toroq tagħna imma anke fil-mod ta' kif nagħmlu x- xogħlijiet kollha konnessi.

Ilum wara għaxar xhur ta' gvern Nazzjonalista waslet il-lista ta' prijoritajiet li fuqha huwa ppjanat li jsir ix-xogħol marbut mat-toroq arterjali kollha.

Irrid ngħid li matul il-ġimgħa d-dieħla se jiġi ppubblikat it-tielet rapport - għaliex l-ewwel tnejn diġa' ġew ippubblikati - li se jagħti l-lista ta' prijoritajiet li fuqhom id- dipartiment tat-toroq diġa' beda jaħdem matul ix-xhur li għaddew għaliex ma tistax toqgħod tistenna l-iffinalizzar ta' dawn ir-rapporti kollha.

Mr Speaker, l-Onor.

Buhagiar għamel riferenza għat-triq li mill-Mosta tagħti għall-Imġarr u qal li ma jafx kif intgħażlet din it-triq.

Lill- Onor. Membru nista' nassigurah li din it-triq ġiet indikati mill-esperti Ġermaniżi bħala waħda mit-toroq li għandha ssir fl-ewwel fażi ta' xogħlijiet.

Irrid ngħid ukoll li din it-triq intgħażlet wara r- rakkomandazzjonijiet li saru u saħansitra ġiet ippubblikata l-mod ta' kif intgħażlet, kif sar f' numru kbir ta' toroq oħrajn.

Sfortunatament illum ninsabu f'din is-sitwazzjoni minħabba l-mod ħażin ta' kif inbnew ċerti toroq fil-passat.

Meta l-Onor.

Buhagiar kien qed jitkellem dwar it-triq ta' Ħal Far ma qalx li kienet inbniet fi żmien amministrazzjoni Laburista, meta sfortunatament it-toroq kienu jinbnew bl-iktar mod żbaljat u ħażin - l-istess ħaġa nistgħu ngħidu għat-triq ta' l-Imtarfa, it-triq ta' Wied il- Għajn, il-bypass ta' San Pawl il-Baħar u Mdina Road - biex sempliċement ikunu saru.

Naturalment il-konsegwenzi wieħed jiffaċċjawhom wara.

Jekk wieħed jaqta' t-triq ta' Ħal Far, li diġa' għamilt riferenza għaliha, nista' ngħid ukoll li kważi 80% tat-toroq li huma fl-agħar stat immaġinabbli kollha jinsabu fl-inħawi li nikkontestaw jien u l-Onor.

Buhagiar.

(Interruzzjonijiet) Jekk nagħmlu paragun bejn it-triq li mill- Mosta tagħti għall-Imġarr u t-triq li mill-Imġarr tagħti għall-Ġnejna, naħseb li naqblu wkoll li t-triq tal-Mosta kellha tingħata prijorita' qabel it-triq tal-Ġnejna.

B'riferenza għal Mdina Road, l-Onor.

Buhagiar qal li kien hemm kollox lest.

Jien ma nafx kif hawn min għandu l-kuraġġ li jiġi f'dan il- parlament u jgħid li kien hemm kollox lest meta sal-ġurnata tal-lum uħud mill-pjanti li huma marbutin mas-servizzi fl-inħawi ta' Mdina Road għadhom lanqas biss huma lesti!

U hawnhekk l-Onor.

Membru reġa' għamel riferenza mill-ġdid għall-co-ordinating unit u qal li kien ipprepara kollox, pero' nixtieq nistaqsi lill-Onor.

Membru x'sar minnu x-xogħol li lestew għaliex dan ma jinstabx fid-dipartiment tat-toroq!

Anke ntqal li t- tender għax-xogħol fuq din it-triq ingħatat qabel l-elezzjoni imma l- verita' hi li l-letter of acceptance ħarġet fl-aħħar tas-sena li għaddiet, jiġifieri erba' xhur wara l-bidla fil-gvern.

Għalhekk ma nistax nifhem kif isir ħafna diskors li x-xogħol kien lest u li kien imissu nbeda meta lanqas it-tender ma kienet ingħatat.

Fil-fatt nista' ngħid li għad fadal ħafna xogħol xi jsir.

L-Onor.

Buhagiar staqsieni jekk iddiskutejtx mal-GRTU, man-nies tal- ħwienet u mal-kunsill lokali ta' Ħal Qormi il-każ ta' Mdina Road.

Fil- fatt jien diġa' ltqajt diversi drabi mal-GRTU - kemm fuq Mdina Road, kemm fuq Psaila Street u kif ukoll fuq toroq u postijiet oħrajn - pero' ma kienu jafu assolutament xejn fuq dawn il-pjanti li suppost kienu lesti, u nerġa' nirrepeti li wħud minnhom għadhom sal-lum m'humiex lesti, bħalma għadhom m'humiex lesti l-pjanti ta' l-area ta' Mount Carmel f'Ħ'Attard.

Fil- ġimgħat ta' qabel l-elezzjoni ħarġet tender oħra għal din l-area u prattikament ix-xogħol li sar fuq il-mains ta' l-ilma kien għal xejn għaliex kollox irid jerġa' jinqala' mill-ġdid.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Buhagiar qal li l-kuntratturi li ħadu t-tender minn tnejn saru tlieta, pero' jien informat li l-kuntratturi li ngħataw it-tender f'Diċembru li għadda għadhom l-istess u ma kien hemm l-ebda żieda addizzjonali.

Ċertament li naqbel ma' l-Onor.

Membru meta jgħid li x-xogħlijiet tat- toroq għandhom isiru bi pjan serju u bis-serjeta' u mhux nirranġaw triq illum biex sena wara nerġgħu nkissruha.

Madanakollu jekk verament irridu ntejbu l-livell tat-toroq u jekk verament irridu li x-xogħol isir bis- serjeta' hemm bżonn li kull kuntrattur jifhem li jekk jagħmel xogħol ħażin ikollu jerġa' jaqilgħu a spejjeż tiegħu.

Nieħu gost li l-ġimgħa d- dieħla għall-ewwel darba l-poplu Malti se jkollu indikazzjoni ċara ta' liema toroq se jsiru fl-ewwel fażi, fit-tieni fażi u fit-tielet fażi.

Barra minn hekk, il-maġġoranza tal-kunsilli lokali fehmu li huma għandhom jgħaddu l-informazzjoni dwar it-toroq tar-raħal tagħhom pero' hemm xi wħud li għal xi raġuni jew oħra għadhom ma bagħtux din l-informazzjoni.

Jien konvint li fi żmien ftit ġimgħat oħra nkunu f'pożizzjoni li mhux biss nippubblikaw il-lista ta' prijoritajiet għat-toroq arterjali imma għall- ewwel darba jollna wkoll programm ta' xogħol bis-serjeta' li qed isir fil- livell lokali.

Mr Speaker, nagħlaq dan l-intervent tiegħi billi nawgura lill-ħaddiema li jaħdmu f'dan id-dipartiment, li minn żmien għal ieħor ikollhom jiffaċċjaw id-diffikultajiet u l-problemi tax-xogħol, biex matul ix-xhur u s-snin li ġejjin jaħdmu b'impenn serju ħalli jagħmlu upgrading suret in-nies tat- toroq, li fl-aħħar mill-aħħar jintużaw minna lkoll u li dwarhom ilkoll naqblu li hemm bżonn isir ħafna xogħol.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

George Pullicino.

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, nixtieq nagħmel riferenza għal dak li l-Onor.

Charles Buhagiar fl-aġġornament tal- bieraħt lura fil-għaxija meta tkellem dwar dak li ġie diskuss fil-public accounts committee għar-rigward tal-kunċerti li saru fil-park nazzjonali ta' Ta' Qali.

Irrid ngħid li kont ftit sorpriż li l-Onor.

Membru semma biss affarijiet li ma kenux il-focus prinċipali tad-diskussjoni li kien hemm fil-PAC u njora l-iktar affarijiet importanti u ta' priorita' li ġew diskussi fil-kumitat.

Fil-fatt tkellem biss fuq affarijiet sekondarji u li r-relevanza tagħhom kienet minima għall-aħħar.

Għaldaqstant jien se nitkellem fuq dak li ġie diskuss fil-PAC għaliex il-punti li ssemmew min- naħa tal-membri tal-gvern ma sarux b'kapriċċ imma saru abbażi tar-rapport ta' l-awditur għas-sena 1997, li ġibed ħafna konklużjonijiet fuq l- attivitajiet li saru fil-park nazzjonali ta' Ta' Qali.

Mr Speaker, għalkemm ir-rapport fih ħames paġni dwar in-nuqqasijiet li saru fi żmien meta l-Onor.

Charles Buhagiar kien hu l-ministru responsabbli, l-Onor.

Membru ma semma xejn f'dan ir-rigward.

M'iniex se ngħid kulma kiteb l-awditur ġenerali, li huwa appuntat bi qbil miż-żewġ naħat tal-Kamra, pero' se naqra biss parti mill-konklużjoni tar-rapport tiegħu li tgħid hekk:

''The national audit office is preoccupied at the way internal controls intended to safeguard government's interests and promote openness and accountability were bypassed.''.

Jiġifieri l-awditur qed jgħid li l-kontrolli normali fil-proċeduri governattivi biex jiġu salvagwardati l-interessi tal-gvern u biex ikun hemm trasparenza u accountability ġew injorati u ntużaw metodi oħrajn fil- proċedura li ntużat biex saru l-kunċerti f'Ta' Qali.

Pero' l-Onor.

Buhagiar ma semma xejn fuq dan, kif ma qal xejn ukoll fuq parti oħra tal-konklużjoni tar-rapport ta' l-awditur ġenerali li tgħid hekk:

''This office is of the opinion that the staging of such concerts is a commercial activity and should have been treated as such.

Indeed a consultant in these matters forms part of the committee.''.

Barra minn hekk, f'internal audit report li ġie ordnat li jsir wara l- bidla fil-gvern saru tmien konklużjonijiet fuq nuqqasijiet kbar li saru, pero' l-Onor.

Buhagiar reġa' għoġbu ma jsemmi xejn u għalhekk jien kont sorpriż li fid-diskors tiegħu l-Onor.

Membru qal li:

''Matul dawn l-aħħar erba' xhur kienet qed issir diskussjoni sħiħa fuq it-tmexxija tal-park nazzjonali f'Ta' Qali fil-public accounts committee.''

Jiena ma nafx kif l-Onor.

Buhagiar ħassu komdu biss li jiġi jitkellem fuq dak li kien qed jintqal fil-PAC fl-aġġornament u ma talabx lill-kumitat, kif kellu dritt jagħmel bħala membru ta' din il-Kamra, li jagħti l- verżjoni tiegħu tal-fatti.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Pullicino.

L-Onor.

Buhagiar.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Speaker, jien ma attendejtx il-PAC għaliex lill-kumitat ridtu jaħdem b'mod liberu u jasal għall-konklużjonijiet tiegħu u mbagħad nikkummenta wara.

MR SPEAKER: Ikompli s-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jiena nifhem l-punt li qed jagħmel l-Onor.

Buhagiar imma jekk kellu informazzjoni oħra kellu kull dritt jitlob biex jagħti spjegazzjoni iżda, minkejja li għamilna seduti sħaħ nitkellmu fuq din il-kwestjoni, qatt ma talab li jagħti l-verżjoni tiegħu.

Fil-fatt meta f'ċerti mumenti saru statements li kien hemm awtorizzazzjoni verbali mill-ministru ta' dak iż-żmien, jien stess għedt li kelli dubju kemm dak li kien qed jintqal kien minnu.

Jekk l-Onor.

Buhagiar kellu aktar fatti, seta' jitlob l-awtorizzazzjoni tal-PAC biex jagħti l- verżjoni tiegħu.

Issa jekk deherlux li kellu jagħmel dan jew le hija kwestjoni oħra.

Xi ħaġa oħra interessanti li ħarġet mid-diskors ta' l-Onor.

Buhagiar kienet meta qal li l-attivitajiet kulturali saru biex ikun hemm programm fis-sajf għaliex fis-sajf biss jista' jintuża t-teatru ta' Ta' Qali.

Jien naħseb li l-Onor.

Membru jaf li proprju waħda mill-affarijiet li ġew diskussi fil-PAC kienet li kien hemm vot kapitali biex issir tinda fil-park nazzjonali u minkejja li kien hemm oġġezzjoni - anke mid-direttur ġenerali - li vot kapitali jintuża għal skopijiet rikorrenti biex isiru l-kunċerti, skond kif intqal fil-PAC, kemm mis-segretarju permanenti u kif ukoll mis- Sur Camilleri, li kien iċ-chairman tal-kumitat ta' Ta' Qali, kien hemm l- awtorizzazzjoni verbali mill-ministru ta' dak iż-żmien sabiex il-vot kapitali jintuża għal skopijiet oħra.

Fil-fatt anke l-awditur rrifera għal dan il-punt u qal li ma ntużatx proċedura tajba u kif suppost tintuża biex vot kapitali li kien intiż biex issir it-tinda jintuża biex isiru l- kunċerti.

ONOR.

CHARLES BUHAGIAR: L-ewwelnett fid-diskors tiegħi jien għedt - u jekk trid tista' tiċċekkja mat-test li għandek tad-diskors tiegħi - li kien hemm flus budgeted biex issir it-tinda ħalli l-park nazzjonali jkun jista' jintuża fix-xitwa.

It-tieni nett fuq il-kwestjoni ta' l- awtorizzazzjoni verbali, il-permanent secretary ma qalx hekk imma skond il- minuti tal-laqgħa kien biss is-Sur Camilleri li qal dan id-diskors fil- PAC.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Meta ġiet diskussa din l-issue, il-permanent secretary ma kienx hemmhekk imma kien hemm is-Sur Camilleri - jiġifieri l-permanent secretary ma setax qal hekk - pero' fir-rapport ta' l-awditur ġenerali ntqal li:

''The ministry of public works and construction did not seek ministry of finance approval in terms of circular 9/92 to effect the virement''.

L-Onor.

Buhagiar ma semma xejn fuq dawn l-affarijiet.

Veru li semma t- tinda pero' l-ironija hija li l-flus kapitali li kien se jiġu allokati biex issir it-tinda biex ikunu jistgħu jsiru attivitajiet kulturali anke fix- xitwa hija kwestjoni ta' long-term planning, iżda skond is-Sur Camilleri kien hemm xi ħadd, li jidher li kien l-Onor.

Buhagiar, li awtorizza personalment li dawk il-flus kapitali ma jintużawx u jintnefqu f'vot rikorrenti biex isiru l-kunċerti.

Dan huwa l-ippjanar fit-tul li kellha l- amministrazzjoni Laburista preċedenti!

Mr Speaker, xi ħaġa oħra interessanti li ħarġet mill-PAC hi li qabel ma ħareġ dan ir-rapport, l-awditur ġenerali kien ġibed l-attenzjoni tal- ministeru dwar dawn l-iskorrettezzi iżda xorta baqgħet tintuża l-istess proċedura, qisu l-awditur ġenerali ma qal proprju xejn.

Din hija xi ħaġa li ġiet konfermata mill-awditur ġenerali nnifsu fil-PAC.

Kif diġa' għedt, il-PAC rrifera għar-rapport ta' l-awditur u għall-internal audit report, li sar mill-ministeru għall-ambjent, li f'paġna 6 tiegħu jgħid li huwa stramb kif iċ-chairman iffirma kuntratti ta' somom kbar ta' flus - wieħed minnhom kien kuntratt ta' Lm19,000, ieħor ta' Lm16,000 u kien hemm kuntratti oħrajn ikbar - mingħajr ħafna drabi ma kien hemm l- awtorizzazzjoni ta' persuni fi gradi għoljin għal dik l-approvazzjoni.

Jien m'għandi xejn kontra s-Sur Camilleri pero' dan qiegħed fi grade 14 u f'dak il-grad ħadd ma jista' jiffirma kuntratti ta' dak it-tip.

L-istorja kollha hija kkonċentrata wkoll fuq il-fatt li kandidat Laburista, is-Sur Massimo Ellul, minkejja li kien ukoll membru tal-kumitat, hu stess għamel kuntatti sabiex iġib il-kantanti.

Intqal ukoll li kien hemm konflitt ta' interess għaliex b'kumbinazzjoni l-kumpannija li fiha l- mara tiegħu għandha shareholding għamlet il-kuntatti kollha biex jinġiebu l- kantanti.

MR SPEAKER: Onorevoli, ikkonkludi għaliex sar il-ħin.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Nikkonkludi billi ngħid li waqt id-diskussjoni kollha fil-PAC ġie deċiż li l-awditur ġenerali jkompli jinvestiga mhux biss dak li diġa' nkiteb imma se jibqa' jinvestiga l-istatements kollha li saru fil-PAC.

Mr Speaker, qabel nagħlaq nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi kopja ta' l-internal audit report fuq il-Mejda tal-Kamra.

Grazzi.

MR SPEAKER: Hawn permess biex dan id-dokument jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla, l-Erbgħa, 28 ta' Lulju, 1999 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJA GĦAL TWEĠIBA ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ENGAGEMENT OF STAFF FOR PRIVATE SECRETARIATS - DOKUMENT

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, b'riferenza għad-dokument "Engagement of Staff for Private Secretariats" imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, jagħti l-ismijiet ta' l- individwi u l-lokalita' mniżżla fuq il-karta ta' l-identita' tagħhom ta' l- erbgħa co-ordinators, il-ħames secretariat officers, it-tmien secretariat messengers/charwomen u ż-żewġ drivers/security officers li qegħdin jaqdu d- doveri fis-Segretarjat Privat tiegħu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.