MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 566 It-Tnejn, 2 ta' Lulju, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 566

It-Tnejn, 2 ta' Lulju, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.13 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 2 ta' Lulju, 2001

WERREJ

MINUTI 182

KUNSENS GĦAL ATTI 182

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 182

TQEGĦID TA' KARTI 186

KSUR TA' PRIVILEĠĠ 187

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-INBID (IT-TIENI QARI)

WINE BILL (SECOND READING) 188

AĠĠORNAMENT 201

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 205

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 565 li saret fis-27 ta' Ġunju, 2001 ġew konfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

MR SPEAKER (L-Onor.

Anton Tabone): Ninforma lill-Kamra li l-President għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XV ta' l-2001 - Att ta' l-2001 dwar il-Kunsill Malti għall- Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali;

Att Nru XVI ta' l-2001 - Att ta' l-2001 li jemenda l-Att dwar il- Condominia; u

Att Nru XVII ta' l-2001 - Att ta' l-2001 dwar Restituzzjoni ta' Ċerti Artijiet.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

GENERAL SERVICE - PERFORMANCE AGREEMENT

L-ONOR.

ANGLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm uffiċjali fis-servizz ġenerali li matul is- sena 2000 ma ġġeddidilhomx il-performance agreement?

Jista' jgħid għala lanqas l-istess uffiċjali ma jingħataw ir-raġuni għal dan, imqar b'mod konfidenzjali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Performance agreement jiskadi awtomatikament meta jagħlaq.

Fil-każ ta' diretturi ġenerali, diretturi u assistenti diretturi, il-ħatra l-ġdida ssir fuq bażi ta' kompetizzjoni u l- aħjar kandidat jintgħażel għall-ħatra.

Fil-każ ta' segretarji permanenti, ħatriet ġodda jew tiġdid ta' performance agreement isiru minni wara li nkun ikkonsultajt mal-ministru responsabbli u ma' numru ta' persuni oħra skond il-bżonn u wara li nkun konvint li l- persuna indikata hija l-aktar waħda idonea fiċ-ċirkostanzi tal-mument.

Jien informat li kien hemm erba' performance agreements li skadew fis-sena 2000 u ma ġewx imġedda.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jista' il-Prim Ministru jgħidilna jekk hemmx każi fejn tingħata xi tip ta' allowance lil dawk il-persuni li huma fil-kariga ta' direttur jew xi kariga oħra u b'hekk jogħlilhom id-dħul, li allura dan jiġi jagħmel tajjeb għall-grad li huma jgħidu li għandu jkun ogħla minn dak li attwalment hu?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Safejn naf jien ma jeżistux każi simili, pero` jekk l-Onor.

Anġlu Farrugia jaf b'xi każ u jixtieqni ninvestigah, nitolbu jgħaddili l-informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, domanda supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jekk forsi l-Prim Ministru m'għandux il-ħsieb li jagħmel xi stqarrija wara l-ħin tal-mistoqsijiet, jista' jinforma lill- Kamra fiex inhi s-sitwazzjoni bħalissa wara l-allegazzjonijiet li saru li membri tal-forzi armati sparaw fuq laneċ tas-sajd Maltin?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Qiegħda ssir inkjesta maġisterjali wara rapport li sar mis-sajjieda meta patrol boats tal-forzi armati marru fuq il- post fejn inqala' l-inkwiet bejn sajjieda Maltin u sajjieda barranin.

Il-forzi armati ta' Malta stqarrew li huwa minnu li s-suldati Maltin sparaw warning shots u, skond l-informazzjoni li għandi, kollox mexa mal- proċeduri ta' kif u taħt liema ċirkostanzi l-forzi armati jkunu kostretti jużaw l-armi f'każi simili.

Ċertament il-forzi armati għandhom il- protokolli tagħhom ta' kif għandhom jaġixxu f'ċirkostanzi bħal dawn u m'għandix dubju li huma mxew magħhom.

Jista' jkun li kien hemm xi effetti li ma kenux mixtieqa, però m'iniex f'pożizzjoni li nidħol fid-dettall qabel ma' l-kwestjoni kollha tiġi nvestigata.

Diġà sar rapport preliminari mill-commander tal-forzi armati dwar x'ġara u nassigura lil kulħadd li jekk hemm bżonn, dawn l-inċidenti jiġu investigati ulterjorment.

Proprju ftit minuti ilu rċevejt rapport dwar il-verżjoni tal- forzi armati ta' Malta – għadni lanqas biss qrajtu - ta' x'ġara dakinhar, Sur President.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Billi dan ma kienx l-ewwel inċident li nqala' bejn sajjieda Maltin u dawk Taljani - u anke peress li għadni kif smajt l- aħbarijiet - saru xi diskussjonijiet bit-tama li inċidenti bħal dawn jiġu evitati fil-futur?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-ministeru responsabbli għas-sajd kif ukoll il-foreign office segwew dak kollu li ġara, imma naturalment m'huwiex faċli u lanqas hu desiderabbli li l-gvern jaqta' kwestjonijiet li jippreżentaw diffikulta' legali.

L-importanti hu li nħarsu 'l quddiem u naraw li s- sajjieda jkunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom u jkollhom il- kopertura kollha li hemm bżonn min-naħa tal-gvern.

Naturalment kemm il-koperattiva tas-sajjieda kif ukoll il-ministeru jirrikorru għall-pariri legali u nista' ngħid ukoll li l-ministeru għall- affarijiet barranin qed jara li d-drittijiet ta' kulħadd jiġu ssalvagwardati.

Li hu ċert hu – u dan jgħodd ukoll għal kull inċident ieħor - li ħadd ma jista' jieħu l-liġi b'idejh jew jikser il-liġi mingħajr ma jsofri l-konsegwenzi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Veru li għandna nħarsu 'l quddiem, kif għadu kemm qal il-Prim Ministru, imma f'każ li jkun hemm x'inċident simili – naturalment nawgura li ma jkunx hemm – x'inhuma l-kontinġenzi li għandha s- sezzjoni marittima tal-forzi armati biex tħares id-drittijiet tas-sajjieda Maltin?

U x'se jsir biex b'xi mod tintrebaħ mill-ġdid il-fiduċja tas- sajjieda Maltin lejn is-sezzjoni marittima tal-forzi armati?

X'jaħseb il-Prim Ministru dwar l-istazzjonar ta' spotter planes li qegħdin jitilqu minn pajjiżna biex jidderieġu dgħajjes tas-sajd barranin li jkunu jistkennu fil-portijiet tagħna?

Ma jaħsibx li dan qed iġib ċertu bad blood u li x-Xlukkajri qegħdin iħarsu lejn il-gvern b'mod li qiegħed joffri base minn fejn dawn il-barranin jitilqu biex jikkompetu mas-sajjieda tagħna?

Mhux aħjar inħarsu 'l quddiem biex naraw x'nistgħu nagħmlu ħalli din is- sitwazzjoni kemm jista' jkun tiġi defused!

Bħalma seta innota l-Prim Ministru, ħadd minna ma deher max-Xlukkajri, mhux għax ma nappoġġjawhomx imma biex ma nagħtux kulur politiku lill-kwestjoni.

Din hija issue li minnha jiddependi l-għajxien tas-sajjieda tagħna, fosthom hemm Nazzjonalisti, hemm Laburisti u hemm nies li m'għandhom l-ebda kulur politiku.

Pero' f'dan il-parlament żgur ma nistgħux ninjoraw it-tensjoni, id-dwejjaq u l-inkwiet tal-familji li hemm ġo Marsaxlokk f'dawn il-ġranet.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li aħna m'aħniex se ninjoraw lil dawn is-sajjieda.

Jien kont qed niġi informat dwar dan mhux biss uffiċjalment imma anke mill-familji ta' l-istess sajjieda li l-ewwel darba li ċempluli kien fis-6.15 a.m. Forsi f'pajjiżna dan hu vantaġġ għall-poplu tagħna u żvantaġġ għall-politiċi!

Il-forzi armati ta' Malta għandhom id-dover li jipproteġu l-ibħra ta' Malta u għandhom id-dover ukoll li jagħtu l-protezzjoni meħtieġa lil kulmin ikollu bżonn l-għajnuna tal-forzi armati ta' Malta fl-ibħra ta' Malta.

Naturalment m'aħniex qed nitkellmu fuq it-territorial waters biss imma qegħdin nitkellmu wkoll fuq fishing zones li Malta tagħmel claim għalihom u skond l-informazzjoni li għandi l-każ fih diversi sfumaturi legali.

L-Onor.

George Vella staqsieni fuq l-ispotter planes.

Safejn naf jien dawn l-ajruplani ma kellhom x'jaqsmu xejn ma' dan l-inċident.

Il-kwesjoni kollha kienet dwar xi drittijiet għandhom is-sajjieda - jistgħu jkunu Maltin u jistgħu ma jkunux –li jaraw il-ħut - f'dan il-każ it-tonn – u x'jiġri minn dak il-ħut, skond min jarah l-ewwel u jekk jistax jinqabad minn xi ħaddieħor wara li jkun rah dak ix-xi ħadd.

Jien nassigura lil kulħadd li l-kwestjoni kollha qiegħda tiġi eżaminata bir- reqqa biex inkunu aktar ċari dwar id-drittijiet tas-sajjieda, b'mod partikolari Maltin, u naħseb li dawn l-inċidenti għandhom iservu biex inkunu iktar konxji ta' kemm għandna bżonn ikollna l-protezzjoni li jagħtuna l-konvenzjonijiet internazzjonali u li nkunu koperti bi ftehim li jkopri mhux biss lilna imma lis-sajjieda ta' pajjiżi ġirien tagħna.

Naturalment jeżistu wkoll ċerti użanzi.

Per eżempju, jien informat li f'ċirkostanzi meta sajjieda jkunu spottjaw l- ħut u l-ħut jinqabad minn ħaddieħor, hemm l-użanza li trid tħallas perċentwali tal-qabda li tkun, però kull każ ikollu l-fatti speċifiċi tiegħu.

Jien informat li din mhix l-ewwel darba li nqalgħu kwestjonijiet bħal dawn.

Fl-imgħoddi, kwestjonijiet bħal dawn kienu jiġu rranġati bejn is-sajjieda, b'konswetudni jew bi ftehim, imma din id-darba sfortunatament il-kwestjoni eskalat.

L-aħħar informazzjoni li għandi hi li min-naħa tal-koperattiva tas- sajjieda, qablu li l-gaġġa inkwestjoni m'għandhiex tibqa' taħt il-kustodja tal-forzi armati iżda għandha tiġi kkonsenjata lil min suppost qed jagħmel il-claim jew lil min hu proprjetarju tal-gaġġa.

Dan ma jfissirx li s- sajjieda tagħna lesti li jirrinunzjaw għad-drittijiet tagħhom.

Nifhem li l- affarijiet għad iridu jiġu ċċarati, anke għal dan il-każ partikolari.

MR SPEAKER: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jien m'għedtx li l-ispotter planes kellhom x'jaqsmu ma' dan l-inċident - għallinqas m'hijiex din l- informazzjoni li għandi – imma jien staqsejt lill-Prim Ministru x'se tkun il-policy fil-futur meta għadna qegħdin nagħtu aċċess lil dawn l-ispotter planes biex minn Ħal Luqa joħorġu jgħinu flotot tas-sajd jikkompetu mal- prodott tagħna.

Din hija xi ħaġa li tnissel ħafna bad blood fost is- sajjieda tagħna u nixtiequ nkunu nafu jekk hux se tkompli din il-proċedura, jew jekk hemmx xi mod kif nistgħu nevitawha għax m'hijiex qed tagħmel ġid.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kif diġà għedt, nittama li dan l-inċident li eskala bil-mod kif eskala jservi biex jintlaħaq ftehim iktar preċiż, partikolarment mas-sajjieda Taljani - m'humiex biss Sqallin imma huma sajjieda minn partijiet oħra ta' l-Italja - li l-iskejjen tagħhom regolarment jidħlu hawn Malta peress li biex imorru jistadu, isibuha konvenjenti li jidħlu hawnhekk.

Naturalment m'hemm xejn ħażin sakemm dan ma jkunx ta' tfixkil għas-sajjieda tagħna.

Jien naħseb li dan l-inċident għandu jservi biex ikollna ftehim ċar u s- sajjieda jkollhom il-protezzjoni li tagħtihom il-liġi.

B'hekk ikunu jistgħu joperaw b'effiċjenza u mingħajr inkwiet u b'mod li kulħadd ikun jista' jaqla' l-għajxien tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jista' il-Prim Ministru jikkonferma jekk hijiex qed issir inkjesta interna fil-forzi armati biex isiru rakkmandazzjonijiet ħalli dan l-inċident ma jerġax jirrepeti ruħu?

Għax jekk verament ġew sparati warning shots, ovvjament dawn spiċċaw fuq xi wieħed mill-bastimenti tas-sajjieda Maltin!

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dwar dan li għadu kemm qal l-Onor.

Membru m'għandix provi għax s'issa ma jirriżultalix li xi dgħajsa ntlaqtet minn sparar tal-forzi armati.

Li jirriżulta hu li l-laneċ tal-forzi armati ħarġu biex jagħtu l-assistenza tagħhom u anke kien hemm min ma obdiex id- direttivi li dawn kienu qegħdin jagħtu.

Il-forzi armati ta' Malta kellhom jużaw id-dinghies biex javviċinaw id-dgħajjes u hemmhekk inqalgħu l- inċidenti.

Però ma naħsibx li huwa tajjeb li għalissa mmorru oltre minn hekk, Sur President.

Naturalment il-forzi armati ta' Malta se jagħtu l-verżjoni ta' l-affarijiet kif rawhom huma.

Jien informat ukoll li hemm xi film ta' l-affarijiet kif ġraw, però tajjeb li l-ewwelnett jiġi stabilit minn fejn ġew dawk it-tiri li laqtu lid-dgħajjes.

Naturalment jekk ġew min-naħa tal-forzi armati ta' Malta - li s'issa ma jirriżultax li huwa hekk - irridu naraw ir- responsabbiltà ta' min kienet u għaliex ġara dan.

Pero' naħseb li hu ħażin li nippruvaw naslu għal xi konklużjoni qabel ma jkollna l-fatti f'idejna.

Filwaqt li wieħed japprezza li s-sajjieda riedu jipproteġu l-ħobż tagħhom bl-iktar mod qawwi, irridu noqogħdu attenti għax nerġa' nirrepeti li ħadd m'għandu l-poter li jieħu l-liġi f'idejh.

Ma nistgħux nippermettu li f'ċirkostanzi diffiċli wieħed jitlef il-kalma u mbagħad qisu ma ġara xejn, għax fid-dinja ma tistax timxi b'dan il-mod.

Kulħadd għandu jagħmel id- dover tiegħu mill-aħjar li jista' u nittamaw li jkollna r-riżultati li nixtiequ.

Safejn naf jien, fuq rapport li sar lill-pulizija, hemm inkjesta maġisterjali għaddejja u se jsir kif isir is-soltu.

Naturalment jekk lill- maġistrat jirriżultalu li hemm xi ħadd li għandu ħtija kriminali, jittieħdu l-passi kriminali kontra tiegħu.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 153 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 dwar sanzjonijiet tan-Nazzjonijiet Uniti fir-rigward tal-Liberia;

Avviż Legali Nru 156 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 dwar it- trattat dwar il-projbizzjoni totali ta' provi nukleari; u

Tabella li turi l-ministeri li magħhom hemm uffiċjali pubbliċi fi skala 5, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 26387.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kuntratti mogħtija mid-dipartiment tal-kostruzzjoni u manutenzjoni bejn l-1997 u l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 26933;

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-ftehim iffirmat bejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u l- MITTS dwar l-għoti ta' aċċess għall-internet fl-iskejjel tal-gvern, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 26858; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 155 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 li jemendaw regolamenti dwar iż-żamma tal-bonordni f'lokalitajiet ta' divertiment; u

Lista tal-lokalitajiet fejn hemm stamperiji bil-permess, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 26971.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru John Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 154 ta' l-2001 - direttiva mill-ministeru tal- finanzi għall-ħruġ ta' Lm125,000 stock tal-gvern bis-7%, 2011.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Josef Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 152 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 dwar restrizzjonijiet f'sustanzi u preparamenti perikolużi;

Avviż Legali Nru 157 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 dwar reġistrazzjoni ta' l-artiġjani u mprendituri mal-kunsill għall- artiġjanat;

Avviż Legali Nru 158 ta' l-2001 - ordni ta' l-2001 dwar x'jikkostitwixxi artiġjanat Malti; u

Tagħrif dwar konsulenza legali fid-dekasteru li għalih jien responsabbli, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 26947.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 159 ta' l-2001 - regoli ta' l-2001 li jemendaw regoli dwar tribunal għal tabliet żgħar; u

Tagħrif dwar ċitazzjonijiet maħruġa mill-gwardjani lokali, bi tweġiba għall- mistoqsa parlamentari 26491; u

Tagħrif dwar konsulenza legali fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-ministru tal-ġustizzja u gvern lokali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 26938.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Michael Bonnici.

KSUR TA' PRIVILEĠĠ

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, nixtieq inqajjem każ ta' ksur ta' privileġġ kontra l-editur u l-istampatur tal-gażżetta "The Malta Independent" u kontra s-Sur John Zammit ta' The Malta divorce movement, għall-mod kif ġiet ippubblikata ittra bi kliem dispreġġjattiv għall-aħħar kontra tiegħi wara li l-ġimgħa li għaddiet jien tkellimt kontra l-abort.

Din l-ittra insolenti tidher f'paġna 13 tal-ħarġa tal-gazzetta tal-lum.

Inħoss li din hija responsabbiltà li għandi nġorr bħala nisrani.

Bħala politiku li nemmen fil-valuri nsara, inħoss li għandi ngħid dak li għandi ngħid ġewwa dan il-parlament mingħajr l-ebda mistħija u mingħajr ħadd lili ma jgħajjarni permezz ta' xi gazzetta.

Qed inressaq dan il-ksur ta' privileġġ kontra dawn it-tlieta min-nies u kontra kulmin seta' ppubbblika dan ir-rapport, u nitlob lilek, Mr Speaker, li tinvestiga dan il-każ.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tieħu konjizzjoni ta' dak li għadu kif qal l-Onor.

Membru u tikkomunika d-deċiżjoni tagħha iżjed tard.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-INBID

WINE BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-27 ta' Ġunju, 2001 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: L-abbozz ta' liġi li qegħdin niddiskutu jittratta l-kontroll tal-produzzjoni, l-importazzjoni, il-bejgħ u r-reklamar ta' l- inbid u l-prodotti mnisslin mill-inbid.

Imkien f'dan l-abbozz ta' liġi ma tissemma' l-Unjoni Ewropea, pero` jekk wieħed jaqra sewwa dan l-abbozz ta' liġi u d-dokumenti li ħarġu matul is-snin mill-Unjoni fuq il-produzzjoni ta' l-inbid, wieħed isib li din hi liġi mfassla kollha kemm hi fuq linji ta' l-Unjoni, jgħoddu jew ma jgħoddux għar-realta` Maltija u Għawdxija.

Fil- fatt meta wieħed jara din il-liġi jsib li hemm realtajiet sħaħ tal- produzzjoni lokali ta' l-inbid li f'din il-liġi ma jingħad xejn dwarhom.

Meta wieħed jara id-daqs tal-produzzjoni lokali ta' l-inbid, kemm art hija ddedikata għat-tkabbir tad-dwieli, it-tip ta' klima li għandna u t-tip ta' ġeografija li għandna, se jsib li ħafna mir-regolamenti u linji ta' l- Unjoni f'dan il-qasam ma japplikawx għalina u żgur li se jolqtu ħażin l- industrija tat-tkabbir tad-dwieli u l-produzzjon ta' l-inbid.

Anke fl- istess Unjoni, issib reġjuni li ntlaqtu ħażin minn dawn ir-regolamenti għax dawn l-istess regolamenti ġew imfassla l-iżjed fuq ir-realta` ta' partijiet mill-Italja, il-Ġermanja u Franza.

Per eżempju, dawn ir-regolamenti għamlu ħsara lit-tkabbir tad-dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid fin-naħa t'isfel ta' l-Italja u pajjiżi oħra bħall-Greċja.

Dan għaliex dawn ir-regolamenti ma japplikawx għall-inħawi fejn il-kondizzjonijiet huma differenti minn dawk ta' Franza, l-Italja u l-Ġermanja.

Jekk wieħed jara daqsxejn is-sitwazzjoni fl-Irlanda – infakkar li l-Irlanda ġiet iddikjarata mill-Kummissjoni Ewropea bħala pajjiż produttur ta' l- inbid – isib li n-nies li jaħdmu u jistudjaw f'dan il-qasam jgħidu li l- produzzjoni ta' l-inbid u t-tkabbir tad-dwieli ntlaqtu ħażin minn dawn ir- regolamenti għaliex dan il-qasam - sa ċertu punt bħar-realta` ta' Malta – hu maħdum minn ħafna delettanti li jkabbru d-dwieli u jipproduċu l-inbid bħala passatemp.

Fil-fatt, studju li sar minn David Newell, li għandu l- istitut tar-riċerka tiegħu bbażat f'Dublin, jgħid li dawn ir-regolamenti - li nerġa` ngħid ġew influwenzati mill-aktar pajjiżi b'saħħithom fil- produzzjoni ta' l-inbid, li huma Franza, l-Italja u l-Ġermanja - jagħmlu sens għall-produtturi l-kbar pero' joħolqulek problemi f'realtajiet oħra, anke fl-istess Unjoni.

Studju ta' dan l-istitut jgħid li veru li jekk ikollok prodott li jista' jissejjaħ bħala nbid tal-mejda – dejjem skond il- kriterji ta' l-Unjoni – inti tkun tista' tapplika għal għotja ta' flus mill- Unjoni.

Pero` meta wieħed jara r-realta` ta' l-Irlanda, fejn it-tkabbir tad-dwieli f'għelieqi żgħar huwa differenti ħafna mit-tkabbir tad-dwieli f'inħawi bħal Franza, l-Italja u l-Ġermanja, isib li tant kemm irid jidħol f'regolamentazzjoni burokratika u jsegwi regolamenti, fl-aħħar mill-aħħar il-bidwi lanqas ikun jaqbillu japplika għal din l-għotja għax jispiċċa jaħli żmien u flus aktar milli jieħu.

Niftakru li sa ftit snin ilu, fl-Unjoni tant kien hemm produzzjoni żejda mill-industrija ta' l-inbid li kienu jitkellmu fuq wine lakes, għadajjar sħaħ ta' nbid żejjed.

Minħabba f'hekk, kienu bdew jagħmlu regolamenti biex jaraw kif inaqqsu din il-produzzjoni ta' l-inbid u bdew anke jgħidu lill- bdiewa biex ma jkabbrux aktar u ma jħawlux pjanti ġodda tad-dwieli.

Fost dawk li ntlaqtu ħażin kien hemm dawk li kienu jipproduċu nbid meqjus ta' kwalita` baxxa f'reġjuni bħal l-Italja t'isfel.

Il-bdiewa hemmhekk kienu ngħataw inċentiv biex jeqirdu d-dwieli jew biex ineħħu l-għeneb u nbid mis- suq biex jagħmlu wisa' għall-produzzjoni ta' l-inbid fl-inħawi ta' l-Italja ta' fuq, ta' Franza u tal-Ġermanja, fejn dan wassal anke għal tibdil fil- ġeografija tal-produzzjoni ta' l-inbid.

B'dawn ir-regolamenti imposti mill- Unjoni, insibu li ntlaqtu ħażin fost oħrajn il-bdiewa Griegi li anki minħabba r-realta` ta pajjiżhom, ħafna mid-dwieli kienu jitkabbru f'naħat muntanjużi fejn l-għelieqi huma żgħar.

Fil-fatt it-tkabbir tad-dwieli f'dawk in-naħat beda jonqos b'rata qawwija u l-ettari li llum jintużaw għat- tkabbir tad-dwieli fil-Greċja, huwa 30% anqas milli kien fil-bidu tas-snin '80.

Dan ifisser li f'20 sena, l-għelieqi li jkabbru d-dwieli fihom għall- produzzjoni ta' l-inbid naqsu bi 30%.

Din il-miżura, kif diġa` għedt, ġiet imposta mill-Unjoni biex tnaqqas il-kapaċita` produttiva ta' l-industrija ta' l-inbid.

Pero` dawn ir-regolamenti ma kenux maħsuba għal sitwazzjonijiet fejn ikollok għelieqi żgħar maħduma minn bdiewa delettanti u fejn dawn il-bdiewa jkollhom jonfqu ħafna flus biex jipproduċu l-inbid u ma jkunux jistgħu jikkontrollaw għal kollox il-kwalita` ta' l-għeneb li jkabbru.

Qed ngħidu dan għaliex importanti li nifhmu u nistaqsu dwar xi studji u riflessjonijiet għamel il-gvern meta awtomatikament qabad ir-regolamenti ta' l-Unjoni fuq it-tkabbir tad-dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid u daħħalhom għar-realta` Maltija u Għawdxija.

Fil-fatt dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu qed idaħħal dawn ir-regolamenti għat-tkabbir tad-dwieli u għall-produzzjoni ta' l-inbid f'Malta.

Importanti li nkunu nafu dan għax bħalma għedt, fil-Greċja kien hemm eluf ta' familji li l-għixien tagħhom kien jiddependi mit-tkabbir tad-dwieli biex jagħmlu l-inbid u dawn kellhom jabbandunaw din il-ħidma.

Ma nixtequx li jiġri hekk f'Malta wkoll.

Nerġa` ngħid li dawn ir-regolamenti saru biex il-produtturi l-kbar ta' l-inbid jiddefendu l-interessi tagħhom, speċjalment meta tqis li fis-suq globali ta' l-inbid kienet ġejja kompetizzjoni qawwija mill-pajjiżi ġodda li bdew jipproduċu l-inbid ta' kwalita` tajba, bħall-Afrika t'isfel, l-Awstralja u ċ-Ċile.

L-Unjoni riedet tieħu passi biex tipproteġi s-settur ta' l-inbid biex ma tħallix kompetituri ġodda jeħdulhom is-swieq internazzjonali.

Fil- fatt 60% ta' l-inbid maħdum fid-dinja ġej minn firxiet ta' dwieli kbar fl- Unjoni u, kif diġa` għedt, biex inaqqsu l-produzzjoni żejda ħalli ma jwaqqgħux il-prezz tagħhom, l-Unjoni bdiet tieħu l-passi f'dawn l-aħħar 20 sena biex inaqqsu l-ettari użati għat-tkabbir tad-dwieli.

Fil-fatt f'nofs is-snin '70, fl-Unjoni kien hemm erba' miljun ettaru u nofs li kienu ddedikati għat-tkabbir tad-dwieli u għall-produzzjoni ta' l-inbid u dan naqas għal ftit iżjed minn tliet miljun ettaru sa nofs is-snin '90.

Jiġifieri kull sena bdew jonqsu ħafna u ħafna mill-ettari li qabel kienu użati biex jitkabbru d-dwieli.

Jien informat - u forsi fl-għeluq tiegħu, il-ministru jitkellem dwar dan - li meta qamet id-diskussjoni fil-MEUSAC – dan suppost li jiddiskuti u jistudja l-effetti tar-regolamenti ta' l-Unjoni fuq oqsma differenti tal- pajjiż - ġie irrapportat li x'ħin ir-rappreżentanti tal-bdiewa kienu qed jitkellmu proprju fuq is-suġġett tat-tkabbir tad-dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid, kien hemm xi Taljani li bl-ebda mod ma ħadu gost b'dak li kien qed jingħad, li hemm xi ħsieb li f'Malta l-gvern kien se jimbotta biex in-numru ta' ettari ta' art iddedikati għad-dwieli jkunu jistgħu jitilgħu minn 300 għal-1000.

Dawn qalu li huma kellhom inaqqsu ħafna ettari ddedikati għat- tkabbir tad-dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid, speċjalment fl-inħawi tan- naħa t'isfel ta' l-Italja.

Naturalment it-Taljani jafu li jaqblilhom li pajjiżna jibqa' dipendenti fuq l-Italja għall-materja prima għax jekk eventwalment tinqered il-produzzjoni lokali ta' l-inbid, se tiżdied l-esportazzjoni Taljana lejn Malta.

Dawk għandhom x'jirbħu jekk tinqered il-produzzjoni lokali ta' l-inbid u għalhekk żgur m'għandhomx l-interess li jaraw l-industrija lokali ta' l- inbid tieħu r-ruħ u tissaħħaħ.

Hawnhekk wieħed ma jistax ma jgħaddix l- osservazzjoni li l-Unjoni tieħu passi biex tipproteġi l-industrija tagħha, u l-gvern lokali missu wkoll jitgħallem minn din is-sitwazzjoni u ma jaqbadx u jħalli settur jinqered, sempliċement biex jimxi mar-regoli ta' l- Unjoni.

Għax irrid li partijiet sħaħ minn din il-liġi ma nafux kif se japplikaw għal Malta.

Eżempju huma l-partijiet li hemm fuq kif jikkwalifika nbid ta' kwalita`.

L-inbid ta' kwalita` irid ikun ġej minn reġjuni speċifiċi biex jikkwalilfika.

Issa aħna nafu li d-daqs tal-pajjiż hu żgħir wisq meta mqabbel mal-firxiet sħaħ tal-pajjiżi Ewropej.

F'dawk il-pajjiżi jagħmel sens li titkellem fuq reġjuni speċifiċi, imma d-definizzjoni ta' inbid ta' kwalita' maħdum f'reġjuni speċifiċi kif tista' titdaħħal fir-realta` lokali tagħna?

Għalhekk huwa ċar li din il-liġi ma saritx wara li saret xi analisi tas-sitwazzjoni lokali ħalli naraw x'inhuma l-punti b'saħħithom jew le ta' l-industrija lokali u x'inhuma r-realtajiet li qed jiffaċjaw dawk li jkabbru d-dwieli u jipproduċu l-inbid.

Assolutament minn dan kollu m'għandna ħjiel ta' xejn imma sempliċement kien hemm tfassil awtomatiku fuq ir-regoli ta' l-Unjoni li jgħoddu għal realta` differenti ħafna minn tagħna.

Imma minkejja dan, il-gvern qed jibqa' miexi u mhux qed jagħti kas tar-realta` lokali għax għalih ir-regoli ta' l-Unjoni huma aktar importanti mill-għejxien ta' dawk kollha li jiddependu mit-tkabbir tad- dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid.

Fil-fatt lanqas biss saret xi riferenza għal xi studju minn dan il-gvern.

Mill-istudju li sar mill-istitut ta' Bari fuq x'effett se jkollhom l- applikazzjoni tar-regoli ta' l-UE fuq dan is-settur, sabu li fost l-aktar industriji agrikoli u agrindustrijali li jkunu mhedda hemm proprju dawk tat- tkabbir tad-dwieli u tal-produzzjoni ta' l-inbid.

Dan huwa studju li qiegħed f'idejn il-gvern u jaf bih.

Mela meta jgħidulna li aħna qegħdin inbeżżgħu, dan mhux minnu għax dan l-istudju ma sarx mill-Partit Laburista jew minn xi ħadd li għandu simpatiji Laburisti.

Dan lanqas biss sar minn xi istituzzjoni lokali imma dan sar minn nies barranin.

Dawn in-nies jagħmluha ċara li l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Unjoni għas-settur tat- tkabbir tad-dwieli u tal-produzzjoni ta' l-inbid, se tkun qed tolqot ħażin ħafna u se tkun qed thedded l-industrija lokali ta' l-inbid.

U meta wieħed jifli dan l-abbozz ta' liġi, mill-ewwel jiġuh f'rasu għadd ta' mistoqsijiet li nittamaw li jkollna risposta għalihom u anke jkollna ċans niddiskutuhom fid-dettal x'ħin niġu fi stadju ta' kumitat biex ikollna l- ispjegazzjonijiet meħtieġa.

Per eżempju, meta hemm riferenza għal persuni li jipproduċu l-inbid jew il- most, dan se jfisser li dawn r-regoli mhux se japplikaw għall-persuni li jipproduċu nbid għall-użu esklużiv tagħhom?

Bħalma kulħadd jaf, hawn eluf ta' Maltin u Għawdxin li huma delettanti li jipproduċu l-inbid u l- mistoqsija li qed jagħmlu dawn in-nies bħalissa hi jekk humiex koperti bid- definizzjoni ta' min jipproduċi l-inbid.

Jiġifieri r-regoli li qed jidħlu permezz ta' din il-liġi se jibdew japplikaw għad-delettanti kollha, inkluż dawk li bħala wieħed mill-passatempi tagħhom għandhom proprju l-produzzjoni ta' l-inbid għall-użu personali tagħhom?

Jiġifieri dawk il-persuni li huma mdaħħlin fil-produzzjoni ta' l-inbid għall-konsum tagħhom personali biss, se jkollhom għalfejn jirreġistraw l-attivita` tagħhom?

Se jkunu marbutin bl- istess regoli li qiegħed idaħħal il-gvern permezz ta' din il-liġi?

Imbagħad hemm il-mistoqsija l-oħra, Sur President.

Id-definizzjoni ta' l-inbid li tingħata f'dan l-abbozz ta' liġi hi "prodotti maħduma esklussivament mill-fermentazzjoni totali jew parzjali ta' għeneb li jitkabbar esklussivament minn varjetajiet awtorizzati ta' għeneb u għeneb li jkun rakkomandat skond din l-abbozz ta' liġi."

Dik hi l- unika definizzjoni ta' inbid li qed tingħata hawnhekk, u nistaqsi jien.

Allura dawn ir-regoli kemm jorbtu lil min jipproduċi nbid minn għeneb li mhux tal-varjeta` awtorizzata jew mhux tal-varjeta` rrakkomandata?

Kif għedt, dawn huma kategoriji li qed jidħlu minħabba r-regoli ta' l-Unjoni li jgħidu wkoll x'tip ta' dwieli għandhom jitħawlu, x'tip ta' għeneb għandu jitkabbar u li minn dak l-għeneb biss jista' jiġi maħdum l-inbid.

X'se jfissru dawn ir-regoli għal tip ta' inbid ieħor maħdum minn frott ieħor?

Hemm lista sħiħa ta' inbid ta' dan it-tip u min kultant imur għal xi festa ta' l-inbid, jaf x'jien ngħid.

Tispiċċa dduq xi 20 kwalita` differenti ta' inbid - jew likwidu li jissejjaħ inbid - maħdum minn frott differenti bħall- ħawħ u l-frawli.

Dak se jibqa' definit bħala nbid?

F'dan l-Att, dik il- kategorija ta' prodott fejn tidħol?

Jiġifieri l-inbid li se jitħalla jiġi maħdum hawn Malta, se jkun biss minn dak l-għeneb rrakkomandat jew awtorizzat skond ir-regoli ta' l-Unjoni u skond l-abbozz ta' liġi li qed iressaq il-gvern?

Imbagħad iqumu mistoqsijiet oħra fuq il-kompożizzjoni tal-bord.

Jekk wieħed jara kif se jkun kompost dan il-bord li se jkollu saħħa li jirregola x'jiġri fil-qasam tat-tkabbir tad-dwieli u tal-produzzjoni ta' l-inbid, isib li mid-disa' membri tal-bord, tnejn biss huma riservati għal dawk li jkabbru d-dwieli u li huma reġistrati, waqt li erbgħa postijiet huma riservati għal dawk li jipproduċu nbid fuq linji kummerċjali jew dawk li jissejħu organizzazzjonijiet ta' produtturi.

Mela għandna kategorija ta' kumpanniji kummerċjali li għandhom id-dwieli u huma wkoll produtturi ta' l- inbid, li se jkollhom iżjed postijiet.

Dan se jkun jfisser li dawn se jkollhom aktar saħħa fuq dawk li jkabbru d-dwieli biss.

Mhux aħjar ikun hemm rappreżentaza ndaqs tat-tnejn li huma?

Dawk li jkabbru d-dwieli bħalissa - u li parti mill-għejxien tagħhom jiddependi mill-bejgħ tal-prodott lil dawk li jipproduċu l-inbid - huma nkwetati ħafna dwar il-futur tagħhom għax jisimgħu diskors minn xi produtturi ta' l-inbid fejn jekk dawn il-produtturi jaraw li l-industrija tagħhom mhux se tkun viabbli minħabba l-applikazzjoni tar-regoli ta' l- Unjoni, dawn ma jinkwetaw xejn u flok iħabblu rashom minn fejn se jġibu l- għeneb, kif se jipproduċu l-inbid u kif se jaġġornaw ruħhom biex ikollhom inbid ta' kwalita` tajba u bi prezz li jista' jħabbatha ma' l-inbid barrani – niftakru li l-prodott lokali jgawdi mill-protezzjoni tal-levies u malli titneħħielu din il-protezzjoni se jkollu kompetizzjoni akbar – dawn jaqbdu u jġibu l-inbid minn barra u l-unika nies li jbatu u jispiċċaw bla xogħol huma proprju l-ħaddiema u l-bdiewa li jaħdmu fid-dwieli.

Min huwa negozjant f'dan il-qasam, b'xi mod jew ieħor se jsib futur viabbli għalih waqt li l-problema vera se tkun għall-ħaddiema u l-familji tagħhom.

Għalhekk qed ngħidulhom biex jaraw sewwa għalxiex deħlin, għax waqt li għall-businessmen mhux diffiċli li jsibu mod ieħor kif jaqilgħu l-flus, il- ħaddiem se jispiċċa bla xogħol u hemmhekk se jibda jara li dawn ir-regoli ma jaqblux għal pajjiżna u jagħmlu l-ħsara, imma imbagħad ikun tard wisq!

Qed niftakar fid-diskors li għamel il-viċi prim ministru fl-aħħar seduta meta ftaħar bil-ftehim li għamel il-gvern fuq il-moviment ħieles tal- persuni, Sur President.

L-Onor.

Gonzi ma tkellimx fuq l-inbid ħlief biex jgħid xi żewġt iqwiel, għalkemm seta` anke semma` il-qawl magħruf li fl- aħħar tal-mazzita ssib iż-żbiba!

Ejja ngħidu lill-poplu li ċerti ftehim jista' jidher sabiħ għall-ewwel imma meta tibda tidħol fih fil-fond, issib li ma jkunx daqshekk sabiħ.

Il-viċi prim ministru ma semmiex ċerti fatti importanti u ta l-impressjoni li l-gvern kiseb xi konċessjoni kbira u dan kollu għax għandu ftehim biex jekk ikun hawn xi invażjoni kbira ta' ċittadini mill-Unjoni – ngħidu aħna jaslu skoss ajruplani b'ċittadini ta' l- Unjoni - dan għandu s-saħħa jikkonsulta ma' Brussels biex iwaqqaf dik l- invażjoni.

Dan hu xenarju esaġerat.

Li ma qalx il-viċi prim ministru hu li bħalissa l-gvern jista' jiċħad kwalunkwe talba ta' ċittadin ta' l-Unjoni biex jiġi jaħdem hawnhekk, pero' din ma nkunux nistgħu nagħmluha aktar meta nidħlu fl-Unjoni.

Bħalissa kull impjieg tal-gvern għandu bħala kondizzjoni li trid tkun ċittadin Malti biex tapplika għalih, imma ladarba nidħlu fl- Unjoni dan ma jistax isir għax inkella l-Unjoni taqbeż fuqna u tgħidilna li qegħdin niddiskriminaw kontra ċittadini Ewropej.

Ġeneralment, ċittadin ta' l-Unjoni jingħata work permit biex jaħdem hawn meta dan ikollu speċjalita` jew sengħa li ċittadini Maltin u Għawdxin m'għandhomx, pero` dan ma jistax jibqa` jsir hekk ladarba nidħlu fl-Unjoni jekk ma nkunux f'nofs invażjoni kbira improbabli.

Se nġib eżempju prattiku.

Lil dawk il-kumpanniji turistiċi Taljani, Ġermaniżi u Franċiżi li jkunu jridu jġibu l-gwidi tagħhom Malta, il-gvern s'issa għadu jista' jgħidilhom le għax hawn Maltin li għandhom il-kompetenza lingwistika biex jagħmlu dan ix-xogħol.

B'Malta fl-Unjoni, il-gvern ma jkunx f'pożizzjoni li jgħid le lil dawk il-kumpanniji turistiċi li jkunu jridu jġibu l-gwidi tagħhom u b'hekk l-opportunitajiet ta' xogħol għall-gwidi turistiċi Maltin jonqsu.

Mela ejja ngħarblu sew, Sur President, dak li jintqal fuq l-Unjoni għax minkejja li ħafna affarijiet jiġu ppreżentati lilna bħala sbieħ, ma jkun xejn ħlief kliem imżejjen li ħafna drabi ma jkunx ibbażat fuq il-fatti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, ma tistax titkellem dwar l-industrija ta' l-inbid mingħajr ma titkellem dwar il-qasam tal-biedja.

Daqstant ieħor ma tistax titkellem dwar il-biedja mingħajr ma tqis b'xi mod jew ieħor l- impatt tas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni fuq dan is-settur, u dan ovvjament flimkien mal-proċess ta' liberalizzazzjoni li dan iġib fil-biedja inġenerali u anke fil-qasam ta' l-inbid.

Issa tan-naħa l-oħra tant jafu li qegħdin fuq sieq dgħajfa fuq din l-issue – iżjed fuq il-biedja inġenerali milli bħala kwestjoni ta' produzzjoni ta' inbid – li meta titkellem ma' nies min-naħa tal-gvern b'mod uffiċjali tisma' verżjoni mod u meta titkellem magħhom privatament tisma mod ieħor.

X'inhi l-verżjoni uffiċjali li joħroġ biha l-Partit Nazzjonalista, kemm fil-gvern u anki meta kien fl- oppożizzjoni?

Sa mill-1997, meta konna għadna fil-gvern aħna, kienu qalu f'suppliment li kien deher fil-gazzetta " in-nazzjon", li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni, il- bdiewa u s-sajjieda jkunu jistgħu jesportaw kemm iridu u meta jridu lejn suq verament kbir.

Kienu qalulna wkoll li l-Unjoni ma tħallix il-prezz tal- prodott jaqa' ħafna u għalhekk il-bdiewa u r-raħħala jistgħu jserħu rashom li għandhom dħul garantit.

Erba' snin ilu qalulna wkoll li tant hu kollox ward u żahar, li l-Unjoni qiegħda hemm mhux biss biex tgħin lill-bdiewa jirranġaw il-ħitan tas-sejjieħ u l-mogħdijiet tar-raba' tagħhom, imma anke biex jixtru makkinarju ġdid biex ikollhom aktar ilma għat-tisqija u jkabbru prodott aħjar li jkun jista` jinbiegħ fl-Ewropa.

Iżda meta mbagħad tiġi biex titkellem ma' dawn l-istess nies b'mod informali ssib linja totalment differenti fil-ħsieb, fil-mentalita` u fil-kunċett minn dak li jgħid il- Partit Nazzjonalista editorjalment, kif għamel nhar il-Ħamis fil-gazzetta ''in-nazzjon'', fejn kien hemm miktub li jekk nidħlu fl-Unjoni, "il-bdiewa u r-raħħala jitwieżnu u jingħataw għajnuna"!

Dwar l-iskossjaturi li s- sħubija ġġib magħha ma jsemmu assolutament xejn u fl-ebda kuntest, Sur President.

Il-Partit Laburista kien ikkummissjona studju ekonomiku, li konna adottajna r-responsabbilta` sħiħa tiegħu fejn tkellimna fuq settur settur u ovvjament ġew ittrattati anke s-setturi tal-manifattura, tat-turiżmu, tas- servizzi finanzjarji u tal-biedja.

Għall-benefiċċju ta' din il-Kamra, se nsemmi xi ftit punti u osservazzjonijiet li kien hemm fir-rapport li sar min-naħa tal-Partit Laburista, l-ewwelnet for the record u t-tieni nett biex wieħed jifhem aħjar għaliex il-Partit Laburista qed jiffoka fuq il- qasam tal-biedja u s-sajd, forsi ma nibqax niltaqa` ma' Nazzjonalisti li jistaqsuni għalfejn din l-enfasi żejda fuq is-settur tal-biedja, meta din hi biss parti żgħira mill-ekonomija tal-pajjiż.

Sfortunatament iċ-ċifri uffiċjali tal-qasam tal-biedja u s-sajd huma underestimated fl-importanza li dan is-settur għandu għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Bħala GDP, il-kontribut dirett tal-biedja u s-sajd huwa biss ta' 2.5%, iżda jekk nieħdu wkoll il-qasam ta' l-agrifood sector, il-qasam fejn għandek taħlita bejn agrikoltura u provvista ta' ikel, insibu li allura l- kontribut dirett lejn il-ġid nazzjonali jitla` minn 2.5% għal 6%.

Jekk inħarsu mbagħad lejn impjegati full-time fl-agrifood sector, insibu li meta nitkellmu dwar full-time labour force - u nenfasizza il-kelma full-time, għaliex is-settur tal-biedja jiddependi ħafna aktar fuq il-part-timers - dan huwa responsabbli għal 2.8%.

Ma rridux ninsew li l-biedja f'Malta huwa qasam ekonomiku mibni fuq il-kontribut tal-part-timers.

Qed ngħid hekk għar- raġuni sempliċi li llum għandna uffiċjalment madwar 12,000 part-timer li jiddependu fuq dan is-settur.

Il-qasam tal-manifattura ta' l-ikel, li jiddependi in parti fuq il-biedja għall-materja prima tiegħu, jingaġġa 4,300 ħaddiem.

Jiġifieri hawnhekk m'aħniex nitkellmu biss dwar it-2.8% ta' full-timers tal-labour force imma qed nitkellmu dwar 12% ta' l-industrial workforce ta' pajjiżna.

Il-biedja tikkontribwixxi, permezz ta' prodotti varji, madwar 13% ta' l-RPI l-indiċi li fuqu jiġu mkejla l-prezzijiet, l-element ewlieni li jiddetermina r-rata ta' inflazzjoni u ta' l-għoli tal-ħajja u b'hekk jiżgura - jew itellef - il-kompetittivita` tagħna f'dawk li huma prezzijiet.

Dan il-punt huwa importanti, indipendentiment mill-kontribut dirett jew indirett li jagħti lill-ekonomija Maltija fis-settur tal-biedja, kif ukoll fis-setturi supplimentari relatati miegħu.

Dan l-aħħar ħarġet statistika min-naħa ta' l-NSO li tgħid li għandna mill-inqas 11,400 tenant ta' art agrikola, ammont sostanzjali.

Fil-qasam tal-biedja l-istatistika tgħid li minn dawn il-11,400 tenant ta' art agrikola - u dan jikkonferma dak li għedt fuq is-sehem kbir tal-part-timers - hemm mhux anqas minn 92% li jimmaniġġjaw l-art fuq bażi part-time.

Jekk imbagħad nieħdu ċifri mhux uffiċjali, naħseb li dan il-perċentwali jkompli jikber.

Huwa nkwetanti l- fatt li filwaqt li f'pajjiżi oħra n-numru ta' nies fil-qasam tal-biedja nieżel iżda l-valur miżjud żdied, f'Malta ġara bil-maqlub fejn ġiet recorded żieda marġinali fin-numru ta' ħaddiema f'dan is-settur iżda li mhix riflessa b'żieda proporzjonali fil-valur miżjud.

Għall-kuntrarju kellna żieda żgħira fin-numru ta' ħaddiema u fl-istess ħin kellna tnaqqis fil-valur miżjud.

Jien nemmen li l-gvern tant jidher li qata' qalbu minn dan is-settur li ftit li xejn qiegħed jinkoraġġieh bil-fatti biex jiżviluppa.

L-ikbar xhieda ta' dan huwa r-record ta' dan il-gvern kemm ilu jamministra pajjiżna, mhux biss f'dawn l-aħħar sentejn u nofs imma anke għal dak li ġara mill-1987 sakemm kellna bidla fil-gvern fl-1996.

Il-gvern huwa konxju li l-common agricultural policy ta' l-Unjoni tibbenefika lil pajjiżi oħrajn li għandhom qasam agrikolu differenti minn tagħna.

Fil-każ tagħna, huwa ċar li s-CAP se timmina l-kompetittivita tagħna fil-biedja u nissuspetta li dan il-gvern għalhekk qed jipprova jneħħieha minn fuq l-aġenda politika u ekonomika ta' pajjiżna.

L-abbozz ta' liġi li qed jipproponi l-gvern bl-ebda mod ma tagħti spinta 'l quddiem lill-qasam tal-biedja u s-sajd, jew b'mod partikolari l- qasam tal-produzzjoni u l-manifattura ta' l-inbid.

Il-verita` hi li bi sħubija sħiħa fl-Unjoni, inkunu qed nesponu l-bdiewa Maltin u Għawdxin għal ċerta kompetizzjoni li hija cut-throat minn operaturi li qed igawdu mill- economies of scale u għalhekk kapaċi jikkompetu ħafna aħjar mill-kumpanniji tagħna.

Aparti dan, ma nistgħux ma nirrikonoxxux it-teknologija superjuri li għandhom meta mqabbla ma tagħna.

Fil-fatt diġa qegħdin fis-sitwazzjoni li l-importazzjoni tal-commodities agrikoli ewlenin qegħdin jiżdiedu.

Jekk naraw l-istatistika ta' dawn l-aħħar ħames snin insibu li dawn effettivament diġa` żdiedu b'madwar 8%.

Mhux biss pajjiżna qed joqrob lejn sitwazzjoni fejn il-protezzjoni bilfors trid tiġi żmantellata jekk nibqgħu mexjin fid-direzzjoni ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni, iżda qegħdin nersqu wkoll lejn sitwazzjoni fejn il-prezzijiet ta' l-ikel se jkunu ogħla, u dan sabiex nipproteġu bdiewa Ewropej fuq prodotti li lanqas biss jitkabbru f'pajjiiżna.

X'ironija!

Li tiġi mġiegħel tgħolli l-prezzijiet tal-ikel biex tipproteġi bidwi kompetitur tiegħek li jipproduċi prodotti li lanqas biss jitkabbru f'pajjiżna, huwa l-akbar insult li nistgħu nagħmlu lill- bidwi Malti u Għawdxi.

Aktar ma jkunu kbar il-constraints naturali u l- limitazzjonijiet tas-settur tal-biedja, aktar għandna nagħtu għajnuna tanġibbli u appoġġ materjali għal dan is-settur strateġiku ta' pajjiżna, Sur President.

L-istudji li kummissjona l-gvern dwar il-biedja u r-rapporti bħal dak ta' l- istitut CHEAM ta' Bari jitkellmu mhux biss dwar il-qasam agrikolu b'mod wiesa' imma jiffokaw ukoll fuq il-qasam ta' l-inbid.

Dan ir-rapport, li ġie tabled fil-Kamra, jgħidlek li t-tneħħija mgħaġġla tal-levies fuq prodotti agrikoli tista' twassal għall-qerda tal-biedja lokali.

Dan il-kliem mhux qed nużawh biex inbeżżgħu imma teżisti biża' kbira fost il-poplu Malti u Għawdxi dwar it-tneħħija tal-protezzjoni għas-settur tal-biedja.

Dan għaliex jista jiddistabilizza l-prezzijiet għall-konsumatur –dan mhux kliemi imma kliem li ntuża' fir-rapport ta' l-istitut ta' Bari – u jirrendi lill-pajjiż għal kollox dipendenti fuq prezzijiet ta' l-ikel internazzjonali li jkunu jridu jinxtraw b'normi ta' l-Unjoni – u dan punt ieħor importanti – u anke jista' jwassal għall-konsegwenzi soċjo-ekonomiċi għax jolqot żoni oħra ta' attivita` ekonomika li m'għandhomx x'jaqsmu direttament mal-biedja u s-sajd, primarjament it-turiżmu li jħaddem tant Maltin u Għawdxin.

Dan intqal f'rapport li kkummissjona l-gvern Nazzjonalista nnifsu u ma ntqalx minn xi kelliem ta' l-oppożizzjoni.

Ir- rapport gie tabled f'dan il-parlament wara pressjoni li kienet saret min- naħa ta' l-oppożizzjoni u wara kritika li kienet saret minn deputati parlamentari barranin waqt l-aħħar laqgħa tal-joint parliamentary committee.

Ċertament il-gvern ma jistax ikollu statement ta' kundanna ikbar minn dan!

Ir-rapport ta' l-istitut ta' Bari jgħid ċar li l-industrija ta' l-inbid hija l-aktar komponent mhedded mill-kompetizzjoni barranija f'każ li nissieħbu fl-Unjoni.

Dan għaliex sal-lum hemm dipendenza kbira fuq il- bejgħ lokali min-naħa ta' l-industrja ta' l-inbid.

F'Jannar ta' l-1998, meta kien hemm gvern Laburista, kemm il-federazzjoni ta' l-industriji u kemm il-kamra tal-kummerċ - flimkien jekk m'iniex sejjer żball mal-GRTU - kienu għamlu studju dwar l-impatt tal-liberalizzazzjoni fil-qasam ta' l- inbid.

Dan l-istudju juri t-tħassib tagħhom dwar il-liberalizzazzjoni f'dan is-settur u anki jelenka l-impatt dirett għal dan is-settur partikolari.

Dawn jgħidu li għalkemm ċerti liġijiet ta' l-Unjoni jistgħu joffru protezzjoni kontra d-dumping, u minkejja l-provvedimenti dwar il-minimum import prices, xorta jista' jsir dumping ta' prodotti inferjuri ta' nbejjed.

Dan huwa wkoll theddid għal pajjiżna.

Fir-rapport jissemmew non- tariff barriers oħra bħal-labelling.

Il-qofol tar-rapport hu li jekk titneħħa l-levy eżistenti, il-wineries lokali jistgħu jagħlqu.

Ma naħsibx li setgħu jkunu aktar kategoriċi minn hekk, Sur President.

Jgħidu wkoll dwar l-effett devastanti ta' l-għeluq tal-vineyards Maltin u Għawdxin fuq l- ambjent u l-ekoloġija ta' pajjiżna.

Wieħed irid jirrikonoxxi li għalkemm l-inbid Malti tjieb sostanzjalment tul is-snin, xorta waħda huwa diffiċli li jikkompeti ma' l-inbejjed barranin, mhux għax il-kwalita` Maltija hija inferjuri imma hemm diversi affarijiet marbutin anki mal-forzi tas-suq.

Wieħed mill-argumenti tal-korpi kostitwiti hu li fil-fehma tagħhom il-vitikoltura` lokali għadha relattivament sottożviluppata u għalhekk impossibli li jkollna l-economies of scale li għandhom il-kompetituri tagħna.

Dan l-argument jgħodd għall- biedja inġenerali wkoll.

Hawn qed jingħad li qabel ma niżviluppaw serjament il-vitikoltura lokali, se jkun impossibli li nħarsu bis-serjeta` lejn l-esportazzjoni ta' l-inbid Malti fi kwantitajiet kbar, li allura jkun jiġġustifika t-tneħħija tal-levies f'dan is-settur strateġiku imma fl- istess ħin delikat u fraġli.

Minkejja d-differenza fil-prezzijiet, dawn il- korpi kostitwiti jsostnu li l-inbid lokali għadu qed jiġġieled ma' preġudizzju ta' ħafna konsumaturi, għalkemm dan il-preġudizzju m'għadux wieħed qawwi daqs kemm kien 15–il sena ilu.

Mela l-GRTU, iċ-chamber of commerce u l-FOI – u hawnhekk hawn il-firma ta' Delicata winemakers, Marsovin u Master' wine - li s-soltu huma committed favur il- liberalisation, fl-istess rapport qegħdin jgħidu li għandha tibqa' għal dejjem il-levy protection ta' l-inbid, jew għall-inqas sakemm il- vitikoltura f'Malta tiġi self-sufficient.

Għalkemm nawgura li għad niġu f'din il-qagħda, naħseb li baqa' ħafna snin biex niġu self-sufficient f'dan ir-rigward.

Il-korpi kostitwiti kienu argumentaw li din il-protezzjoni tkun tista' titneħħa biss wara li l-vitikoltura tkun żviluppat b'tali mod li jkollna biżżejjed għeneb lokali għall-inbid b'costs u b'livelli ta' kwalita` Ewropej.

Illum għandna quddiemna ix-shock treatment ta' sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea.

Huwa mportanti li kulħadd mhux biss jitkellem dwaru fil- widnejn, imma nitkellmu dwaru pubblikament u mhux noqogħdu nibżgħu li jekk nitkellmu pubblikament forsi nimbarazzaw il-gvern tal-ġurnata.

Din l- industrija għandha tiġi nkoraġġita bil-fatti.

Dan għaliex ipparagunata ma' setturi oħra tal-qasam agrikolu, is-settur ta' l-inbid qed jaħdem f'livell ferm aktar effiċjenti u aktar avvanzat u fil-kuntest tal-limitazzjonijiet ta' pajjiżna, dan il-prodott qiegħed ikun dejjem iżjed innovativ u qed ikun prodott ta' ċertu standard għoli.

Il-korpi kostitwiti kienu argumentaw li jekk l-inbid lokali mhux se jiġi kkategorizzat bħala prodott strateġiku u jekk titneħħa l-levy preżenti fuqu, allura l-industrija ta' l-inbid ma tkunx tista' tkompli teżisti.

Mhux biss l-industrija ta' l-inbid ma tkunx tista' tkompli teżisti imma kienu qalu li b'hekk it-tradizzjoni tal-winemaking f'Malta, li tmur lura madwar 5000 sena, tkun saret xi ħaġa tal-passat.

Fiċ-ċirkostanzi preżenti, l- impatt tas-sħubija sħiħa fl-Unjoni fuq il-qasam agrikolu inġenerali u l- qasam tal-winemaking inpartikolari se jkun devastanti.

Jekk wieħed janalizza oġġettivament din il-kwestjoni jsib li dan mhux xi scenario of doom li qed ipinġi l-Partit Laburista.

Jien ikkwotajt nies esperti u tekniċi fil-qasam u anke extract mir-rapport ta' l-istitut ta' Bari, u dan ħalli titneħħa l-idea` li l-Partit Laburista moħħu biss biex ibeżża' lill- poplu.

Il-Partit Laburista qed jitkellem fuq stampa negattiva tal-qagħda ekonomika tal-pajjiż mhux għax huwa partit li jrid il-ħsara u l-biża`, imma għaliex meta titkellem mal-key players ekonomiċi tal-pajjiż tirrealizza li l-qagħda hija saħansitra agħar milli dik li nitkellmu fuqha.

Sur President, importanti li s-settur tal-biedja jkun tajjeb u jkun hemm arranġamenti speċjali dwaru.

F'dinja ta' kummerċ ħieles, is-settur tal- biedja għandu jibqa' protett.

Meta nitkellmu dwar il-kummerċ industrijali ħieles għandu jkun hemm tieqa għal ċerti prodotti tal-biedja.

Għednieha meta konna fil-gvern, qed ngħiduha llum li qegħdin fl-oppożizzjoni u nibqgħu nħaddnuha meta nkunu mill-ġdid fil-gvern.

Kulħadd iħares lejn il- biedja bħala settur strateġiku u jagħmel ħażin minn jipprova jċekken l- importanza tal-biedja għax sempliċement jara ċ-ċifri tal-GDP mingħajr ma jqis is-setturi interrelated u affiljati mas-settur tal-biedja u s-sajd.

Sar ħafna ftaħir fuq il-breakthrough fin-negozjati ma' l-Unjoni dwar il- freedom of movement of persons.

Il-breakthrough kien ikun kieku l-gvern ġab xi deroga.

Fil-joint parliamentary committee għamluha ċara li se jkun diffiċli ħafna li l-gvern jingħata d-derogi li qed jitlob.

Fl-aħħar mill-aħħar, l-acquis irid jitwettaq kollu kemm hu f'kull qasam.

L- acquis m'huwiex xi menu biex tagħżel minnu dak li jaqbillek imma trid timxi miegħu u tkun konformi mar-regoli tiegħu.

GĦalkemm qed jipprova jagħti l- impressjoni li qed jeżerċita xi negotiating skills kbar, at the end of the day il-gvern m'għandu l-ebda għażla ħlief li jkun konformi mar-regoli ta' l- Unjoni.

Il-Partit Laburista huwa kontra l-acquis għaliex mhuwiex proġett ta' modernizzazzjoni mfassal skond il-parametri ta' Malta.

Importanti li l- proġetti ta' modernizzazzjoni jkunu mfassla fuq il-bżonnijiet, il- limitazzjonijiet u l-għanijiet ta' pajjiżna u li kulma jsir, isir dejjem fl- interess nazzjonali ta' pajjiżna u mhux ta' xi ħaddieħor.

L-Unjoni tagħmilha ċara mhux lilna biss iżda lill-pajjiżi kollha applikanti li dak huwa club u min irid jingħaqad magħha jrid bilfors jagħmel ċerti affarijiet inkella ma jeħduhx bis-serjeta`.

Dan japplika għal kull settur u ovvjament jinkludi l-biedja .

Fl-istudju ta' l-istitut ta' Bari jintqal li għalkemm is-settur tal-biedja jitlob ċerta modernizzazzjoni fix-short run, is-settur tal-biedja bi sħubija ser ikollu higher costs.

Il-Partit Nazzjonalista dawn l-affarijiet la qed isemmihom illum li qiegħed fil-gvern u lanqas meta kien fl-oppożizzjoni.

Kien joqgħod jipprova jwaqqa' għaċ-ċajt il-free trade area concept li kien qed jimbotta 'l quddiem il-Partit Laburista.

Ir-rapport ta' Bari jsemmi a short-term shock għall-biedja Maltija u jgħid li ħafna prodotti m'humiex ser jieħdu l-għajnuna mis-CAP.

Min jgħid li bi sħubija ħafna setturi agrikoli ser imorru tajjeb ikun żbaljat għaliex fir-rapport ta' Bari jgħidlek li ħafna prodotti mhux ser jibbenefikaw mis-CAP, li tant iħobbu jsemmu tan-naħa tal-gvern.

Ir-rapport ta' Bari jgħid ukoll li:

''Accession would induce a significant loss in aggregate terms.''

Dan ifisser li kollox ma' kollox, is-sħubija se tkun qed tħalli impatt negattiv qawwi.

Hemm miktub ukoll li:

"Altogether the net balance for the public sector, farmers and users of agricultural and food products would reach some euros 18 million per year.''

Dan ifisser li għas-settur pubbliku, il-bdiewa u l-konsumatur, ser ikun hemm net balance pjuttost żgħir.

Jgħid ukoll li:

''The public budget may lose euros 9.5 million per year,''

u li:

''Farmers are likely to lose in terms of reduced output prices,''

Dan ifisser li l-bdiewa se jitilfu ħafna mill-effett tajjeb li kien ikollhom fuq l-output prices.

L-industrija ta' l-agrikoltura u l- konsumaturi jistgħu jitilfu euro 12 miljun f'increased import costs, wara li wieħed jieħu inkonsiderazzjoni t-tneħħija tal-levies.

L-issue ta' l-inbid tikkonċerna prodott strateġiku, sensittiv u tradizzjonali.

Il-European movement jargumentaw li bi sħubija fl-Unjoni mhux ser ikun hemm theddida għall-eżistenza ta' l-agrikoltura iżda theddida biss għal dak li hemm defiċjenti fil-qasam ta' l-agrikoltura.

Ambaxxatur barrani minn pajjiż membru ta' l-Unjoni - m'għadux residenti Malta - kien qalli li b'effett tas-sħubija f'ċerti setturi nistgħu nintlaqtu tajjeb u f'oħrajn ħażin.

L-ambaxxatur kien favur ħafna s-sħubija ta' Malta iżda qalli li s-settur lokali tal-biedja ser jiġi distrutt kompletament minħabba ċ-ċokon u l-frammentazzjoni tiegħu.

Għalhekk importanti li nkomplu nfiehmu li għas-settur tal-biedja, mhux biss hemm alternattivi oħra minn sħubija iżda li l-għixien tal-bdiewa u s-sajjieda Maltin jiddependi fuq it-tħaddim tal-politika Laburista.

Nirringrazzjak.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Silvio Parnis.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Sur President, jiena wkoll ħassejt li għandi nitkellem fuq dan l-abbozz għax l-inbid li aħna ngawdu ma jiġix mix-xejn imma jrid ikun il-bidwi li b'ħafna sagrifiċċji jkabbar u jieħu ħsieb id-dwieli sabiex minnhom isir l-inbid.

Ejjew niftakru xi tbatijiet jgħaddu minnhom dawn in- nies u kemm hemm fatturi li jistgħu jirrovinaw xogħolhom, bħalma hu t-temp.

Jiena minn hawn insellem lill-bdiewa kollha u nirringrazzahom tax-xogħol siewi li jagħmlu għax importanti nagħtu ġieħ lill-ħaddiema minn dan il- parlament.

Il-prodott tal-bidwi jitgawda internament pero` żgur li l-bidwi jkun kuntent kieku nistgħu ngħinuh aktar biex parti minn dak li jipproduċi jkun jista' jesportah.

Issa kif l-aħjar li ngħinuh, bil-politika tagħna ta' Svizzera fil-Mediteran jew bil-politika ta' sħubija fl-Unjoni Ewropea kif irid il-Partit Nazzjonalista?

In-Nazzjonalisti jgħidu li jkun ta' ġid għall-bdiewa li pajjiżna jissieħeb fl-Unjoni.

Fost affarijiet oħra jgħidu li titjieb is-sistema ta' l- irigazzjoni u li anke jkun hemm għajnuna għax-xiri ta' makkinarju modern.

Imma x'ibbenefikaw s'issa l-bdiewa mill-Unjoni jew x'ħa l-poplu Malti s'issa b'din il-politika?

Minħabba l-fissazzjoni ta' sħubija fl-Unjoni, hawnhekk ħlief twaqqif ta' awtoritajiet ġodda ma rajniex.

Ftit ilu ddiskutejna l-awtorita` dwar l-ambjent, imma nistaqsi jien din x'inhi tagħmel biex issolvi l-problema tat-trab iswed ikkawżat mill-power station tal-Marsa li qed jaffetwa s-saħħa tar-residenti tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Biżżejjed titkellem ma' għawwiem fuq it-tinġis fil-baħar biex tinduna x'inhi r-realta` ta' pajjiżna.

Niftaħru tant bl-ambjent u mbagħad tara l- bajjiet kollha mniġġsa!

Allura x'inhu l-aħjar li noqogħdu nitkellmu fuq l- awtoritajiet ġodda jew li jkollna ambjent nadif u mhux imniġġes?

Il-poplu xeba` jisma kliem u diskors sabiħ meta fl-istess ħin qegħdin nassistu għall- qerda tal-qasam ambjentali.

Il-politika tal-Partit Laburista hija msejħa Svizzera fil-Mediterran għax aħna ma rridux ninqatgħu mill-Ewropa jew mid-dinja, kif qiegħed jipprova jpinġina l-Partit Nazzjonalista.

Kien il-Partit Laburista li isem pajjiżna għamlu parti mill-Ewropa u mid-dinja.

Sħubija fl-Unjoni hija bużullotta oħra, bħal dak li ġara bil-Mid-Med.

Bl-għaraq tal-ħaddiema, pajjiżna kellu l-bank tiegħu imma sentejn ilu l-gvern biegħu lill-HSBC u qalilna li kemm il-ħaddiema kif ukoll il-pajjiż se jkun jaqblilhom b'din il-mossa.

Ma rridx insemmi kemm morna tajjeb bl-HSBC għax il-ħaddiema stess jistgħu jgħidu kemm marru tajjeb bl-ilmenti kontinwi dwar kif qegħdin jiġu ttrattati!

Dwar din il-liġi ta' l-inbid, daqs kemm jista' jitkellem il- bidwi ma jista jitkellem ħadd, għaliex hu jċallas saqajh ġol-ħamrija u jaqbad l-għodda b'idejh.

Kemm kien pass 'il quddiem il-bejgħ ta' l-HSBC?

Min mar 'il quddiem?

Il-Maltin, il-ħaddiema ta' l-HSBC jew inkella min xtara l-bank?

Żgur li mhux il-ħaddiem mar tajjeb imma x-xerrej!

U mhux billi joqogħdu jiġu jgħiduli li s-sħubija se tkun għalina s-salvazzjoni.

Jien kieku ili nistaqsi s'sar minnhom il-Lm100 miljun li l-Partit Nazzjonalista kien wiegħed li ser iġib mill-Unjoni!

Kemm kien jieħu pjaċir u jserraħ moħħu l-poplu Malti kieku dawk il-Lm100 miljun waslu, Sur President!

Fil-kuntest ta' l-applikazzjoni tal-gvern ta' Fenech Adami għal sħubija fl- Unjoni, nixtieq nitkellem ftit dwar il-qasam ta' l-anzjani.

Bħala kelliem tal-Partit Laburista għall-anzjani, jiena xtaqt nitkellem dwar kif l-Unjoni tolqot lill-anzjani.

Hija ta' importanza kbira li nibnu opinjoni dwar kif inhuma stmati l-anzjani f'pajjiżi oħra Ewropej u nqabblu dan mas- sitwazzjoni ta' pajjiżna.

Jekk immorru lura fl-istorja insibu li l-anzjan la kellu l-pensjoni u lanqas kien joħlom bil-benefiċċji soċjali.

Bis-saħħa tal-Partit Laburista Malti, l-anzjani bdew jingħataw il-pensjonijiet u l- benefiċċji soċjali li bihom setgħu jgħixu ħajja iżjed dinjituża`.

Issa jekk tistaqsi lill-anzjani li pajjiżhom membru ta' l-UE, bħal dawk fir-Renju Unit, dawn jgħidulek li ġewwa l-Ingilterra ssib anzjani li lanqas ikollhom finanzi biżżejjed biex iħallsu għas-central heating!

Mela l-Partit Nazzjonalista jpinġi stampa li fl-Unjoni kulħadd ferħan u kulħadd komdu, mentri dawn l-anzjani li jgħixu l-Ingilterra qed jirriskjaw li jmutu bil- bard għax m'għandhomx biex iħallsu tas-central heating!

Bħal fil-każ ta' l- HSBC, Il-Partit Nazzjonalista qed ipinġi kollox ward u żahar meta dan assolutament mhux minnu.

Bil-maqub, il-Partit Laburista huwa partit ta' kulħadd u għandu l-għan ewlieni li jiddefendi l-klassi tal-ħaddiema, Sur President.

Żgur li ħadd ma jista' jgħid li l-klassi tal-ħaddiema m'għadhiex teżisti - kienet teżisti, għadha teżisti u tibqa' teżisti – għax il-klassi tal- ħaddiema hija forza f'kull pajjiż.

L-għeruq tal-Partit Laburista ħarġu mill- klassi tal-ħaddiema u l-Partit Laburista għandu l-obbligu li juri liema hi l-aħjar triq għal pajjiiżna u fuq din il-politika għandna nimxu sabiex nimxu 'l quddiem.

Il-Partit Nazzjonalista, minflok jipprova jirribatti l- argumenti ta' l-oppożizzjoni, jagħżel it-triq il-ħafifa u joqgħod ipinġi lill-Partit Laburista bħala partit li ma jaf xejn u li bilfors irid jitgħallem mill-gvern preżenti.

Imma jiena ngħidilhom li jekk ikun hemm bżonn, il-Partit Laburista għandu min jgħallmu u mingħand min jieħu l- pariri.

Il-pariri jeħodhom mingħand in-nies li verament iridu l-ġid lill- Partit Laburista, lil pajjiżna u lill-ħaddiema u mhux mingħand min jipprova jagħtik parir u fl-istess ħin ikun lest biex jagħtik daqqa ta' sikkina minn wara dahrek!

Il-Partit Laburista mhux daqshekk injorant li jieħu l-parir mingħand ir-rivali politiċi tiegħu.

L-għan tal-Partit Laburista huwa li jwassal il-viżjoni u l-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran kullimkien u meta jasal il-mument, il-poplu jkun jista' jagħmel il-ġudizzju tiegħu.

Imma nerġa` lura għas-suġġett li għandna quddiemna, Sur President.

It-tobba jgħidulek li tazza nbid wara l-ikel tagħmel tajjeb basta ma tabbużax.

Dan l-aħħar fi programm fuq it-televiżjoni kien għaddej vox pop u bdew jistaqsu liż-żgħażagħ kemm jixorbu nbid u xorb ieħor alkoħoliku.

Tifel ta' 14–il sena qal li qabel telaq mid-dar xorob flixkun inbid u ieħor qal li kien ħa sitt tazzi nbid.

Il-messaġġ li qed nipprova nwassal huwa li meta nirreklamaw l-inbid niftakru f'dak li jgħallmuna tas-Sedqa, il-Caritas u l-Oasi, li l-abbuż mill-inbid huwa l-ewwel pass għat-triq tad-droga.

Wieħed jibda jixrob biex jagħmel bħal sħabu u jitħallat mal-ħbieb jew għaliex forsi jkun għadda minn esperjenza iebsa, bħalma ġralha persuna li tkellimt magħha m'ilux, fejn din qabdet il-problema tad-droga għaliex saret taf li l-omm li rabbietha mhijiex ommha naturali u għalhekk bdiet tixrob u spiċċat biex mhux biss tieħu l-inbid imma tittaqqab u adirittura taħseb li l-pass li jmiss huwa dak li ttemm ħajjitha.

Għalhekk importanti li r-reklamar ta' l-inbid, filwaqt li jkun reklamar li jrendi, ikun iwassal messaġġ ċar u mhux ikun stedina għall-minorenni biex jixorbu l-inbid.

Naturalment ħadd ma jieħu pjaċir jara żgħażagħ Maltin jaqgħu vittma tal- problemi ta' l-alkoħoliżmu u tad-droga u għalhekk għandna ngħallmu liż- żgħażagħ x'jiġifieri moderazzjoni.

La qegħdin fuq is-suġġett, nieħu l-okkażjoni biex insellem lill-għaqdiet kollha li jaħdmu fost iż-żagħżagħ b'dawn it-tip ta' problemi, jiġifieri s- Sedqa, il-Caritas u l-Oasi.

Insellem ukoll lil min jaħdem fil-health information unit, fi ħdan id-dipartiment tas-saħħa, għaliex dawn il- ħaddiema jgħinu kemm lil dawk iż-żgħażagħ li jkunu daħlu fil-problema tad- droga, kif ukoll żgħażagħ oħrajn, biex ma jidħlux fil-problema għax aktar faċli tgħin lil xi ħadd biex ma jidħolx fil-problema milli tgħinu biex joħroġ minnha.

Irrid nitkellem dwar il-liberalizzazzjoni fl-industrija ta' l-inbid, Sur President.

Aħna m'għandna xejn kontra l-liberalizzazzjoni imma nafu li fis-settur ta' l-inbid se nġibu kompetizzjoni ħarxa għall-prodott Malti.

Jekk jiftħu żewġt iħwienet fl-istess triq, awtomatikament il-bejgħ se jinfirex u bil- liberalizzazzjoni ta' l-inbid, il-bejgħ tal-prodott Malti se jonqos u meta tqis li l-kompetizzjoni se tkun ħarxa, dan se jonqos ħafna.

GĦandna nirreklamaw l-inbid ta' pajjiżna kemm jista' jkun għaliex huwa prodott tal- ħaddiem Malti.

Huwa importanti li l-prodott ta' pajjiżek tbiegħu f'pajjiżek stess ħalli tgħin l-ekonomija lokali.

Il-Partit Laburista kemm- il darba għamilha ċara li fejn jidħlu l-bdiewa, irid arranġament speċjali min-naħa ta' l-Unjoni.

L-industrija tal-biedja hija settur strateġiku għal pajjiżna u għalhekk huwa importanti li meta nkunu qegħdin indaħħlu regoli ġodda, inkunu ċerti li dawn se jkunu ta' ġid għal pajjiżna.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li nittama li l-poplu tagħna, speċjalment il-bidwi f'dan il-każ, jifhem li l-aħjar politika għal futur tagħna u ta' pajjiżna hi dik ta' Svizzera fil-Mediterran.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

Is- Segretarju Parlamentari Vassallo.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Sur President, f'dan id- dibattitu għandna l-opportunita` nisimgħu d-diversi fehmiet.

Aktar kmieni smajna lill-Onor.

Evarist Bartolo jgħaddi l-messaġġ – naturalment mal- kumplament tal-kantaliena tad-diskorsi min-naħa ta' l-oppożizzjoni – li dawn ir-regolamenti ma jagħmlux sens għalina għax għandna ħafna limitazzjonijiet, fosthom nuqqas ta' art fejn nistgħu nikkoltivaw l- għeneb.

Jien ma nafx għaliex l-oppożizzjoni tara biss il-limitazzjonijiet u ma tarax il-potenzjalita` li Malta għandha, Sur President!

Anke l-Onor.

George Vella qalilna li din liġi tajba u hija miktuba perfettament, pero` staqsa lil min se tkun qed tirregola una volta din l- industrja ma tibqax teżisti f'pajjiżna.

Hawn qiegħed il-punt tat-tluq ta' dan id-dibattitu.

GĦall-oppożizzjoni din l-industrija għandha l- limitazzjonijiet u allura bħal speċi m'hemmx skop ta' biċċa leġislazzjoni bħal din, waqt li għan-naħa tal-gvern din il-limitazzjoni ma narawhiex xi ħaġa insuperabbli.

Aħna għandna fiduċja kbira u għalhekk qegħdin naħdmu u nieħdu ħsieb l-aspetti varji ħalli noħolqu l-aħjar ċirkostanzi possibbli biex din l-industrija tikber u tiżviluppa.

Sfortunatament ta' l- oppożizzjoni għandhom dan l-għamad li jaraw limitazzjoni f'kollox.

Jiena nistaqsihom għalfejn dawn jaraw lill-Maltin bħala poplu li ma jiswa xejn meta aħna għandna dawn l-opportunitajiet u jekk naħdmu sod, għandna neħduhom.

Għalfejn in-naħa ta' l-oppożizzjoni jibqgħu jisħqu fuq iċ-ċokon tagħna u ma jarawx li xorta għandna opportunita` tajba biex naħdmu u nikbru?

Kif mhux jarawh dan ta' l-oppożizzjoni?

Matul l-istorja politika ta' dan il-pajjiż, il-Partit Nazzjonalista dejjem ra kif jagħti l-opportunita` lil dan il-poplu biex jikber f'nazzjon b'rajh f'idejh u jkun indipendenti.

Dan ifisser li l-poplu jkun jista' javvanza u l-pajjiż ma jibqax iżolat u din il-liġi li qed niddiskutu għandha l-għan li torganizza l-industrija ta' l-inbid.

Aħna ma nemmnux li dawn il- limitazzjonijiet fiżiċi u materjali għandhom iżommuna milli nipproċedu u nimxu 'l quddiem.

Mela le, tajjeb li ż-żewġ partiti jippreżentaw argumenti differenti għax b'hekk il-poplu jkun jista' jagħżel.

Allaħares iż-żewġ partiti kellhom jaqblu f'kollox għax kieku ma jkollniex diskussjoni u forsi nispiċċaw nagħżlu triq mingħajr ma nkunu nafu għaliex.

Wara kollox, id- demokrazija fuq hekk hi bbażata, settijiet differenti ta' ideat politiċi u l-poplu sovran jagħżel l-aħjar politika għall-ġid tiegħu u ta' pajjiżu.

Imma l-punt jibqa` kif nipproteġu l-industrija tagħna, kemm jekk hi biedja u kemm jekk hi industrija tal-manifattura.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni trid tipproteġi billi jekk jista' jkun nibqgħu iżolati u allura aħjar, skond huma, li nagħżlu l-politika ta' Svizzera fil- Mediterran.

L-oppożizzjoni illum qegħda tgħid hekk għax meta kienu fil- gvern, il-poplu Malti seta` iduq il-politika tagħhom.

Dawn mingħalihom jridu jnessu lill-poplu li huma kienu fil-gvern għal sentejn, imma aħna se nibqgħu nfakkruh dan.

L-inbid ma jinbidilx daqshekk malajr, imma l-politika tal-Partit Laburista f'dawk is-sentejn kienet saret ħall u qraset!

Min-naħa l-oħra, l-idea ta' dan il-gvern hi li nipproteġu l-industrija tal-biedja u l-industrija tal-manifattura billi ngħolluhom għal-livell ta' min hu l-aqwa f'din is-sistema ta' globalizzazzjoni u allura qegħdin nimmiraw li jkollna l-aqwa standards.

Irridu naraw li jkollna industrija sostenibbli bbażata fuq il-kwalita` għax, kif qalilna l-Onor.

Evarist Bartolo, kull meta jkun hemm il-kwantita`, din tħalli effett ħażin fuq il-prezz u allura l-bdiewa jkollhom jeqirdu l-prodott minħabba sitwazzjoni ta' over-production.

Qalilna l-Onor.

Bartolo li l-pajjiżi l-kbar kellhom jagħmlu regolamenti biex iħarsu l-kwalita`, ħalli l-prezz jibqa' stabbli u l-industrija tibqa' toffri opportunita` għal għadd ta' impjiegi.

Imma mhux jiġi jgħidilna li narmu kollox il-baħar għax ikollna l-kwantita`!

Il-Partit Laburista qal li rridu nipproteġu l-industriji tagħna u aħna nemmnu li biex nipproteġu l- industriji tagħna rridu nidħlu fl-Unjoni u mhux nibqgħu ġirien mingħajr say ta' xejn u forsi nieklu minn dak li jaqa' minn fuq il-mejda!

Mela waqt li metaforikament aħna qegħdin inbiegħu l-inbid, l-oppożizzjoni qed tbiegħ inbid qares!

Kieku l-Partit Laburista għadu fil-gvern, kieku mhux jitkellem kif qed jitkellem illum, Sur President.

Ma nistgħux ninsew li f'laqgħa li saret fit-28 t'April ta' l-1998, il-gvern Laburista ta' Alfred Sant kien iffirma dikjarazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea li tgħid li:

"A free trade area between Malta and the EU should cover substantially all trade".

Minn dan kollu qatt ma ntqal xejn lill-poplu Malti.

Fl-istess laqgħa tat-28 t'April 1998 kien intqal ukoll li:

''Such a free trade area should cover substantially all trade without excluding any sector.

Agricultural trade should be progressively liberalised"

Mela anke bl-agreement tagħhom, is-settur tal-biedja – inkluż it-tkabbir tad-dwieli u l-produzzjoni ta' l-inbid – kien se jiġi lliberalizzat.

Mela dawn meta jkunu fil-gvern jgħidu ħaġa u meta jkunu fl-oppożizzjoni jgħidu oħra, u hawn nistieden lill-kelliem ta' warajja jgħidilna għalfejn saret din il-bidla fil-politika Laburista.

Meta l-Partit Laburista kien fil-gvern kien qiegħed jippjana ħaġa u llum mill-oppożizzjoni qegħdin jippriedkaw ħaġa oħra u jgħidu kontra xi ħaġa li kieku baqgħu huma fil-gvern, din kienet iseħħ xorta waħda!

Il-liberalizzazzjoni tas-setturi kollha nkluż dak agrikolu kienet isseħħ xorta waħda, anke taħt gvern Laburista, għax hekk ftehmu ma' l-Unjoni.

(Interuzzjonijiet)

Dak iż-żmien Dr. Sant kien qalilna li:

''With free trade, we should still have the option of buying what we want from where we want, although we wouldn't be able to protect our milk industry, our meat, our eggs, our vegetables.''

Kliem li jfisser li bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran, pajjiżna kien se jkollu importazzjoni bla rażan ta' kull ħaġa li l-poplu Malti jkollu aptit jixtri.

Huwa ferm evidenti li l-iskop ta' l-oppożizzjoni hu li jdgħajjef l-argumenti favur liġi li tirregola s-suq tagħna, iżda ironikament kieku l-Partit Laburista kien għadu fil-gvern, xorta waħda kien ikollu jgħaddi liġi bħal din.

F'ħafna liġijiet li ngħaddu minn dan il- parlament, ġeneralment ikun hemm qbil u f'din il-liġi jrid ikun hemm qbil għaliex id-differenza bejn sħubija fl-Unjoni u l-politika ta' Svizzera fil- Mediterran hija li bi sħubija t-tibdil tista' tagħmlu bl-għajnuna, filwaqt li bil-politika ta' Svizzera fil-Mediterran it-tibdil ikollok tagħmlu mingħajr l-għajnuna ta' l-Unjoni, Sur President.

L-oppożizzjoni staqsiet jekk il-gvern għamilx impact assessment biex ikun jaf l-implikazzjonijiet ta' din il-liġi fuq id-diversi setturi, imma jiena nixtieq nistaqsi lilhom jekk huma għamlux l-impact assessment tagħhom biex ikunu jafu u jikkwantifikaw l-ispiża li Malta jkollha tħallas kieku kellha tagħżel il-politika ta' Svizzera fil-Mediterran u jkollna sempliċi free trade association agreement, bħalma jista' ikollhom il-pajjiżi ta' l- Afrika ta' Fuq.

L-interess ta' l-oppożizzjoni m'huwiex l-interess nazzjonali imma hu l-interess partiġġjan.

Iridu jfixklu lill-poplu ħalli ma jagħżilx it-triq ta' sħubija sħiħa u ladarba jkollom il-poter u jiġu eletti, jispiċċaw jagħżlu l-istess triq li tant qalu kontriha.

Hawn għandna eżempju fejn f'diskussjoni fuq liġi teknika, in-naħa ta' l- oppożizzjoni qiegħda tqarraq billi tipprova ddawwar il-ftehim li għamlet hi stess ma' l-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Laburista fil-gvern kien lest jagħmel dak kollu li tgħidlu l-Unjoni sabiex isseħħ il-politika tiegħu ta' Svizzera fil-Mediterran.

Jagħmlu kollox bħalma tgħid l-Unjoni, pero` mingħajr ma jkollhom say ta' xejn u mingħajr għajnuna finanzjarja!

L-Onor.

George Vella qalilna li din il-liġi hija tajba u staqsa għaliex saret daqshekk tard u għaliex illum bl-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija fl-Unjoni, l-organizzazzjoni ta' dan is-settur saret daqshekk urġenti.

Naħseb li l-Onor.

Vella m'huwiex korrett għax din il-liġi ma saritx minħabba l-proċess ta' tħejjija u sħubija fl-Unjoni.

L-organizzazzjoni ta' dan is-settur permezz ta' din il-liġi daħlet f'dimensjoni fejn l-individwu ma nħalluhx sparpaljat, għax lill-individwu li qiegħed fis-suq ma tgħinux billi tħallih jagħmel li jrid imma tgħinu billi tgħidlu kif il-prodott għandu jiġi ppreżentat.

Wara li l-individwu jirreġistra lilu nnifsu, il- ministeru jkun kapaċi jgħinu jtejjeb il-prodott tiegħu.

Aħna qegħdin f'kompetizzjoni u ma nistgħux naħsbu li m'aħniex nikkompetu, Sur President.

L-oppożizzjoni qegħda tgħix f'dinja għaliha għaliex taħseb li tista' tiddeċiedi ma' min u fi x'ħin tikkompeti.

Il-fatti m'humiex hekk u dan jafuh l-oppożizzjoni għaliex meta kienu fil-gvern ma kenux jitkellmu kif qegħdin jitkellmu llum.

Din il-leġislazzjoni ma ġietx late in the day, kif qed jgħid l-Onor.

Vella, imma ġiet b'riżultat ta' ħidma kontinwa li ilha għaddejja żmien twil.

L-organizzazzjoni ta' dan is-settur ma saritx illum permezz ta' din il-liġi u lanqas ma saret minħabba l-Unjoni.

Din il-liġi saret għaliex il-gvern fehem li jekk il-winemakers m'humiex se jorganizzaw lilhom infushom fis-suq, mhux se jkollhom l-opportunita` li jbiegħu l- prodott tagħhom.

Liġi bħal din tgħin lil min hu organizzat biex ikompli jara li n-negozju tiegħu jkun wieħed sostenibbli.

L-Onor.

Parnis ma kienx korrett meta qal li l-prezzijiet għall-konsumatur fl-Unjoni se jogħlew.

Il-kap ta' l-oppożizzjoni fi żjara li għamel reċentement lil tat-tiġieġ qalilhom li meta nimportaw il-bajd, it-tiġieġ, il-majjal u t-tadam, il-prezz se jkun irħas waqt li taz-zokkor se jkun ogħla.

Mela għandna erba' prodotti li se jkunu irħas u wieħed li se jkun ogħla!

Insew dawn li fi żmien Mintoff, il-prezz ta' xkora zokkor kien kważi Lm20!

Biex jogħla z-zokkor jew prodott ieħor m'hemmx bżonn li wieħed ikun fl-Unjoni.

Il-Gvern Malti, bħalma ġara fil-passat, jista' faċilment jgħolli l-prezz taz-zokkor.

Il-prezzijiet jistgħu jogħlew jew jorħsu, tkun jew ma tkunx fl-Unjoni.

Din hija leġislazzjoni importanti u nawgura li kulmin qiegħed fis-settur jifhem li meta qegħdin inpoġġu fil-prattika u nwettqu liġi bħal din, anki jekk in-numru ta' dawk li se jiggwidaw il-ħidma tagħhom se jkun numru żgħir, dan il-gvern qed jgħinu biex hu jkollu wkoll l-opportunita` li jtejjeb il-prodott li qiegħed jimmanifattura.

B'din il-leġislazzjoni se jkollna sistema li tkun tista' tinħareġ liċenzja lil min jagħsar l-inbid.

Li pajjiż jersaq iżjed lejn suq ħieles m'għandux ifisser li kulħadd jagħmel li jrid.

Suq liberu jfisser li wieħed għandu jkun organizzat u liċenzjat u għalhekk wieħed se jkun jista' jgawdi mill-organizzazzjoni ta' dan is-settur li dan il-gvern qed jipproteġi.

Grazzi

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

NINU ŻAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 3 ta' Lulju 2001 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda.

Ordnijiet tal-Ġurnata.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputerizzata - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent – Kumitat Permanenti.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Xtaqt nieħu biss ftit minuti biex insellem lil Mario Muscat, li miet ħesrem fl-eta` ta' 36 sena waqt li kien qiegħed ma' ħbiebu għall-barbecue.

Naħseb li dan il-bniedem jixraqlu li jingħata tislima u proprju xtaqt insellimlu billi nikkwota partijiet minn diskors qasir li għamel Lou Bondi waqt il-quddiesa fil-funeral tal-ħabib tagħna, diskors li qaxxar il-karattru ta' Mario.

Kien bniedem li ħajtu għexha kollha sorpriżi u misteri - taħseb li tkun tafu imma xorta jissorprendik - bniedem b'diżabilita` mhux żgħira li rnexxielu jirbħilha u jdawwarha f'abilta`.

Ta' min jgħid li saħansitra kultant kellu s-saħħa jiċċajta bid-diżabilta` tiegħu wkoll, Sur President.

L-ewwel darba li ltqajt ma' Mario kont għand Joe Azzopardi - dak iż-żmien kien Joe Azzopardi ''tan-numri'' illum iżjed magħruf bħala Peppi Azzopardi ''ta' xarabank'' – u naturalment wieħed seta` jinnota li Mario kellu id waħda biss u meta darba minnhom tellajna quddiesa f'Ta' Qali, Joe Azzopardi jgħid li waqt li kienu qed ikantaw "Tini Idejk", fil-ħin ta' l-offertorju, Mario qabeż u qal:

''Le taf, diġa` tajtha darba u baqgħu sejrin biha!

Issa ma nerġax għax baqagħli waħda u jeħduhieli wkoll!''

Mario kien jgħid – u anke semmiha Lou illum – li hu bilfors xellugi fil- politika għax ma kellux għażla oħra!

Kien jirrakkonta li meta kien żgħir kien mar iqerr u radd is-salib b'idu x-xellugija għax ma kellux alternattiva, iżda l-qassis ma kienx induna bid-diżabilita` ta' Mario u qallu bil-herra:

''Ma tistħix trodd is-salib b'idejk ix-xellugija!

Ma tafx li b'idejk il-leminija suppost troddu is-salib!''

Mario wieġbu:

''Għax Father, idi l-leminija nsejtha warajja!"

Mario kien graphic designer u kien ikkontesta l-elezzjoni ġenerali mal- Partit Nazzjonalista fl-1987.

Kien jinvolvi ruħu bis-sħiħ u kien jaħdem mal-gazzetti tal-Partit Nazzjonalista, fl-uffiċċju informazzjoni, u mbagħad sar kunsillier tal-Partit Nazzjonalista fl-ewwel kunsill lokali tal- Furjana.

Wara kien laħaq kap tal-grafika ta' net television, iżda mbagħad f'daqqa waħda kien ġie jgħidilna li kien se jibda n-novizzjat mad- Dumnikani.

Aħna li konna nafu lil Mario, kif tafu int, Sur President, konna nistgħaġbu u ngħidu kif jista' jkun li Mario se jidħol patri meta dan dejjem liebes l-aqwa lbies u lbies ta' l-aħħar moda.

Biex Lou Bondi jinkih, kien jistaqsih kif qatt seta' jidħol patri għax sa fejn jaf hu Giorgio Armani kien għadu ma bediex jiddisinja ċ-ċoqqa tal-patrijiet!

Dan kien Mario Muscat, bniedem kollu misteri u bniedem eleganti - hekk iddeskrivieh illum Lou Bondi - imma l-eleganza ta' Mario ma kenitx limitata biss għall-qoxra ta' barra.

Kellu moħħ li kien jaħdem b'eleganza u kien janalizza u jifhem is-sitwazzjonijiet.

Ma kontx titkellem miegħu fuq xiex trid u ma titgħallimx xi ħaġa mingħandu.

Kien kapaċi jitfa' dawl ġdid fuq kwalunkwe tema u f'daqqa waħda tispiċċa tħares lejha b'mod kompletament differenti.

Kien eleganti wkoll fil-valuri għax kien kapaċi jinsiġhom mar- realta` tal-ħajja li ngħixu kullimkien, anke fil-politika.

Naturalment fil-politika Mario kellu l-opinjoni tiegħu iżda qatt ma ġġieled ma' ħadd.

Kien jagħmel il-politika b'mod li jagħti servizz.

Kont f'diversi laqgħat ma' Mario u kont ninduna li kien anke kapaċi jdaħħal l-element uman fil-politika.

Kont ħabib ħafna tiegħu tant li lili u lill-mara kien iddisinjalna l-inviti tat-tieġ.

Ma kienx bniedem li jgħix fis-sħab u lanqas ma nistgħu ngħidu li kien xi qaddis miexi fl-art.

Kien bniedem tad-demm u l-laħam bid-difetti u bil-preġi tiegħu.

Illum waqt il-quddiesa, il- konċelebrant qal li ħafna drabi aħna nassoċjaw id-divertiment mal-ħażen u qal li Mario kien kapaċi jiddeverti b'mod onest, kif jagħmlu ħafna żgħażagħ oħra.

Lou Bondi qal li Mario kien Furjaniż li ssibu mxarrab għasra fil-marċ tal-festa.

Dan kien Mario Muscat, Sur President.

Kien eleganti fil-valuri umani u spiritwali tiegħu.

Meta darba minnhom Lou staqsieh kif wasal għall-vokazzjoni tiegħu, Mario kien wieġbu li l- vokazzjoni mhux wasla f'post imma bidu ta' triq u li r-risposti ssibhom waqt li qed tistaqsi u mhux wara li tkun staqsejthom.

Meta tlabtu jgħidli x'wasslu sal-bieb tal-kunvent, Mario kien qalli li l-kunvent mhux dak li fih ġewwa imma dak li hemm barra l-ħitan tiegħu.

Meta beda n-novizzjat mad- Dumnikani, l-ewwel ħaġa li talabhom kien l-internet f'kamartu.

Mario kien jaħdem fil-grafika u xogħlu kienu jagħmlu b'ċerta reqqa, imma kien jimpressjonak ir-rispett kbir u l-ħbiberija li kellu lejn sħabu fuq il-post tax-xogħol.

Ġieli ġie d-dar għandi biex noqogħdu nitkellmu u ħaġa li kienet timpressjonani kienet li jekk inti tkun imħawwad jew irrabbjat għal xi ħadd, Mario kien jirnexxilu jikkalmak.

Qatt ma kont tisimgħu jxewwex kontra ħadd.

Lou Bondi biex jiċċajta kien qallu jekk iridx jagħmel l-aħħar kampanja miegħu u Mario staqsieh x'kellu f'moħħu.

Lou qallu li jmisshom jagħmlu kampanja għad-Dumnikani u jsemmuha "Going to heaven in style".

Lou qal li għajnejn Mario kienu diġa` bdew jixegħlu u kien diġa` beda jara l- billboards, il-full pages u s-slots ta' l-għaxar sekondi!

Irrid insellem lil Mario għaliex naħseb li rnexxielu jolqot b'xi mod lin- nies kollha li kellu kuntatt magħhom u rnexxielu jħalli impatt fuqhom.

Bqajt impressjonat kemm fil-funeral u kemm fil-ġranet li għaddew bin-numru kbir ta' nies li kellhom kliem ta' tifħir għal Mario.

In-nies li kien hemm għall-funeral ġew from all walks of life, kulħadd b'xi esperjenza pożittiva x'jirrakonta fuq Mario.

Meta kont qed nikteb artiklu dalgħodu, bdejtu b'dan il-mod: ''Mur ifhmek Mulej, x'ridtu lil Mario!''

Mario kien għadu żgħir u kien tant ferħan li se jieħu l-libsa ta' Dumnikan fil-21 ta' Settembru u allura tiġi spontanja d-domanda għaliex il-Mulej bagħat għalih.

Pero` fl-aħħar spiċċajt l-artiklu mhux fis-sens ta': Mulej, x'ridtu lil Mario, imma grazzi Mulej talli sliftulna.

Mario Muscat għamel ħafna ġid f'ħajtu u ħalla impatt kbir kulfejn kien, fil- Partit Nazzjonalista, fil-politika, fil-mod kif kien jagħmel il-politika, fil-kunsill lokali, fil-ħajja soċjali tal-Furjana u f'diversi xogħol li huwa għamel, anki fl-aħħar 11–il xahar mad-Dumnikani.

Mario Muscat kien misluf lilna għal 36 sena għaliex min sellifulna, nhar is-Sibt li għadda għajjatlu lura ħesrem mingħajr ma Mario kien biss marid.

Sħabu qaluli li waqt li kien qed imut, waqt li ħassu ħażin fuq ir-ramel ta' l-Għadira, qalilhom biss:

''Se mmut.

Qed jgħajjatli l-Mulej.

Ħa mmur ħdejn il-Mulej.''

Jiena xtaqt qabel xejn inwassal is-solidarjeta` tiegħi u ta' sħabi lill- familja ta' Mario, lil missieru John, ħaddiem tat-tarzna, lil ommu Jane, lil oħtu Rita u lill-familjarji kollha tiegħu u lis-soċjeta` tad-Dumnikani, li magħhom kien din is-sena.

Impressjonawni l-patrijiet kollha neżlin jibku waqt il-funeral.

Inwassal is-solidarjeta` tagħna anki lil sħabu ta' net television li kienu jaħdmu miegħu.

Nirringrazzja 'l Alla li tana l- privileġġ li nkunu nafu lil Mario Muscat għaliex dan il- ħabib ħalla impatt pożittiv fuq ħajjitna.

Naħseb kien rigal sabiħ li qsamna l-ħbiberija tiegħu u tgħallimna minn għandu.

Meta nħarsu lura, għalkemm inħossu d-dieqa li tlifna lil Mario f'eta` daqshekk żgħira, xorta għandna ħafna memorji sbieħ tiegħu, memorji li se nġorruhom magħna għall-kumplament ta' ħajjitna.

Biżżejjed ngħid li Mario qal lill-provinċjal tad-Dumnikani li hemm bżonn li jieqaf mix-xogħol għal xahar u jmur jaħdem l-Albanija.

Għamel xahar l-Albanija jaħdem fil- missjoni u proprju ġie lura ftit ġranet ilu.

Illum f'komunikat li bagħtu l- patrijiet Dumnikani mill-Albanija qalu li n-nies ta' l-Albanija li kienu ltaqgħu miegħu ħaduha bi kbira, speċjalment it-tfal.

Nirringrazzja 'l Alla li kellna l-opportunita` li niltaqgħu ma' Mario u nsellem lil Mario għal ħafna tagħlimiet u esperjenzi sbieħ li qsamna miegħu.

Grazzi, Mr. Speaker.

MR.

SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Qabel ma nibda, irrid ningħaqad ukoll ma' l-Onor.

Galea biex insellem lil Mario Muscat.

Mhux se nirrepetti t-tajjeb kollu li qal l-Onor.

Galea fuq il-ħabib tagħna, pero` wieħed irid jitgħallem minn dawn l-esperjenzi li jkunu għaddew minnhom sħabna.

Sur President, f'dan l-ħin li fadal nixtieq ngħaddi xi ħsibijiet u kummenti rigward xogħol li qiegħed isir fil-Mosta.

Ħassejt li kienet inġusta l-kritika ta' l-Onor.

Anġlu Farrugia rigward ix- xogħol li qiegħed isir f'Valletta Road, fejn qal li mhux ħaġa sensata li l- bankini jitwessgħu bħalissa.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni qiegħda tikkritika xogħol li hemm għaddej bħalissa, li naturalment ilu ppjanat imma issa qabad ir-ritmu tiegħu.

L-oppożizzjoni jew jikkritikaw għax mhux se jsir ix- xogħol, jew inkella jikkritikaw għax ix-xogħol fl-idea tagħhom ikun qed isir fi żmien mhux propizju.

Naturalment is-sena fiha 12 –il xahar u kulħadd jaf li x-xogħol ġeneralment jitħalla għal bejn Ottubru u Frar biex isir fi żmien u ħin fejn itellef l-anqas.

Iżda f'ċerti okkażjonijiet, xi xogħol ikollu jsir fi żmien li jista' joħloq ftit ta' l-inkonvenjent għat- turist.

F'isem il-Mostin kollha, jiena nixtieq ngħid grazzi mill-qalb lill-gvern li qiegħed iwettaq ix-xogħol li l-Mosta ilha tistenna għal żmien twil, xogħol ta' livell tajjeb, xogħol li jħalli impressjoni tajba man-nies.

Nirringrazzja wkoll lill-Ministru Ċensu Galea li qed jara li l-affarijiet b'konnessjoni max-xogħol tat-toroq isir kif suppost, anki jekk bi kritika personali lejh.

Qegħdin naraw li l-mod u l-metodu ta' kif qiegħed isir ix- xogħol huwa siewi għax mhux si tratta ta' sempliċement kisja tarmac, imma t- toroq qegħdin jinqalgħu u jerġgħu jsiru mill-ġdid.

Dik hi s-serjeta` u l- impenn li aħna niftaħru bihom u għalxejn l-oppożizzjomi jippruvaw jidħku bin-nies għax dawn qegħdin jaraw b'għajnejhom ir-realtajiet ta' madwarna.

U mhux billi l-Onor.

Anġlu Farrugia jibgħat ittra lill-Mostin u jgħidilhom li l-bankini ħerġin 'il barra!

Jien naħseb li n-nies taċċetta li l-bankini f'Valletta Road ġejjin isbaħ u iktar komdi milli kienu.

Għamilna investiment ta' Lm1.5 miljun biex nagħmlu mill-ġdid żewġ toroq li huma essenzjali għax se jbiddlu sew it-traffic flow fil-Mosta.

Naturalment fadal għadd kbir ta' toroq li għad jonqoshom ħafna xogħol x'isir fuqhom, xogħol li se jkun qed isir mill-gvern jew mill-kunsilli lokali.

Dalwqt nibdew bix- xogħol fin-naħat ta' Birguma fin-Naxxar, biex nidderieġu t-traffic għall- periferija tar-raħal.

Ċertament li l-gvern qed jieħu x-xogħol b'serjeta`.

Ħsieb ieħor li nixtieq ngħid huwa li fil-kunsill lokali tal-Mosta hemm sehem kemm Laburista kif ukoll Nazzjonalista.

Din hija l-milja tal-politika fejn il-partiti jagħtu sehemhom, anke f'livell lokali.

Dak li huwa tajjeb għandna nfaħħruh, pero` irridu naraw ukoll li kemm jista' jkun ikun hemm l- għaqda u m'għandna nixbgħu qatt naħdmu fuqha.

Għall-grazzja t'Alla, fil- Mosta rari jkollna xi ħaġa li tista' tifridna għax lanqas piki ta' politika jew ta' festi m'għandna.

Minħabba f'hekk, nasal biex nikkundanna mingħajr ħafna tlaqliq il-mozzjoni li tressqet min-naħa tal-kunsilliera Laburisti, fejn ħarġu jgħidu li kien meħtieġ iżjed xogħol fil-housing estate.

Jiena ngħidilhom biex naħdmu flimkien għax veru li hemm aktar xogħol li jrid isir imma mhux biss fil-housing estate iżda mal-Mosta kollha.

Meta kont fl-ewwel kunsill lokali tal-Mosta, l-ewwel xogħol li konna għamilna kien dwar l-indafa u anke għamilna l-ewwel skips u dustbins.

It- tikħil tal-flats u ta' l-appartamenti li kien sar mill-ħaddiema tal-gvern, kien ukoll sar fuq insistenza tal-kunsill lokali.

Illum qegħdin naraw ukoll mains ippreparati biex jgħaddu ħalli jkomplu jsaħħu s-servizz ta' l-ilma fin-naħa ta' l-Imliet.

Il-kunsill lokali qiegħed hemm biex jaħdem għal kulħadd u bħalma jeħtieġ li jsir xogħol fil-housing estate, ejjew naraw li l-ħidma tkun imqassma ma' l-areas kollha.

Il-Mosta hija żona li żviluppat mad-dawra kollha u mhux biss mal-housing estate.

Mad-dawra kollha tal-Mosta hemm kważi sitt housing estates u dawn kollha jitolbu li jsir xogħol fihom.

Jeħtieġ li jsir xogħol ta' manutenzjoni f'kull żona u nistgħu ngħidu li x- xogħol qiegħed isir bil-finanzjament u bil-ħidma tal-kunsill lokali u tal- gvern ċentrali.

Dan l-aħħar qiegħed ukoll isir xogħol fuq pompa tad-drenaġġ għaż-żona ta' Tarġa Gap, li kważi tiġi fuq Wied il-Għasel.

In-nies ta' dawk l-inħawi ilhom żmien jistennew dan is-servizz u nittamaw li ma jkun hemm xejn li jerġa' jwaqqaf milli jsir dan ix-xogħol.

Bi pjaċir ngħid li ftit tal- ġimgħat ilu, il-kunsill lokali kkonkluda ftehim mad-dipartiment konċernat ħalli jitkompla x-xogħol.

Irrid infaħħar il-kordinazzjoni li hemm biex nifhmu x'inhuma l-ħtiġijiet.

Din il-pompa se tgħin biex jissaħħaħ is- servizz tad-drenaġġ għaż-żona ta' Tarġa' Gap u ż-żona industrijali li teżisti f'dawk l-inħawi.

F'dawk l-inħawi qed tiżviluppa żona industrijali u ma nistgħux ninsew li jekk dawn iż-żoni ma jkollhomx is-servizz tad- drenaġġ, tkun qed issir ħsara tremenda lill-ambjent.

Issa huwa l-waqt li din il-pompa tad-drenaġġ tiġi stallata u nfaħħar l-inizjattiva li ħa d- dipartiment tad-drenaġġ meta lill-kunsill lokali qallu li se jagħmel tajjeb hu għax-xogħol li se jkunu qegħdin jagħmlu.

Hawn nixtieq nagħmel appell lill-awtorita` ta' l-ippjanar biex il-proċess li Wied il-Għasel ikun skedat jibqa għaddej.

Ilni nirsisti ma' l-awtorita' ta' l-ippjanar li rridu nieħdu ħsieb Wied il-Għasel jew dak li fadal minnu għax huwa wied uniku.

J'Alla l-kunsill lokali jkun iggwidat anke mill- awtorita` ta' l-ippjanar biex dan il-wied ikun ippreservat għax ikun dnub jekk jintilef minħabba żvilupp ieħor.

Imma issa minn ħidma infrastrutturali nixtieq ngħaddi għall-ħidma soċjali, Sur President.

Ftit tal-ġranet ilu, grupp ta' żgħażagħ li l-maġġor parti minnhom kienu mill-oratorju Qalb ta' Ġesu, flimkien mas-Sedqa, għamlu kampanja ta' tindif qrib l-iskola sekondarja Lilly of the Valley.

Dawn għamlu kampanja għat-tindif mis-siringi li jiddispjaċini ngħid iħallu warajhom dawk li jabbużaw mid-droga.

Niftakar li meta kont president ta' l-azzjoni kattolika, darba konna għamilna press conference u għidna li fil-Mosta għandna problema tad-droga.

Illum irrid nikkonferma li l-qagħda hija pjuttost mwiergħa fejn kull persuna fil-Mosta jew li tiġi l-Mosta tista' tixtri d-droga.

Jiddispjaċini ngħid hekk għaliex jien persważ li l-pulizija qiegħda tagħmel il-ħidma tagħha.

Persważ ukoll li llum il-ġurnata, il-ħidma fil-qabdiet tad-droga qegħda tidher, pero` din il-problema trid tibda tinkludi xibka ta' enforcement aħjar barra mill-pulizija.

Għalkemm is-sedqa u l-pulizija jaħdmu sod, xorta ftit ilu kellna mewt ta' żagħżugħ bid-droga u ma rridx nallarma lin-nies, imma jista' jkun li 'l quddiem ikollna aktar minn dawn il-vittmi, bil-ġenituri jidħlu d-dar u jsibu lil uliedhom f'kamra tal-banju bla ħajja.

Illum il-ġurnata għandna negozju organizzat ta' din il-misħuta droga.

Jiena nagħti l-għajnuna kollha possibbli tiegħi biex kemm jista' jkun ikun hemm tindif minn din il- problema, pero` naħseb li iktar mit-tindif li diġa` qiegħed isir, għandna nimpenjaw ruħna mhux biss fil-kunsill lokali jew fil-parroċċa imma jrid jibda jimpurtana bis-serjeta` għax din hija ħidma soċjali li teħtieġ li titwettaq.

Kif jgħid il-Malti, irridu nħabbtu ras ma' ras u naraw kif nistgħu nilqgħu għal din il-problema.

Nittama li dan l-appell jgħin biex tkompli d-diskussjoni dwar din il- problema u l-ħidma soċjali tkompli tiżviluppa bħalma qed tiżviluppa l-ħidma infrastrutturali.

Naħseb li din il-problema soċjali hija ferm akbar mill- problemi infrastrutturali li għandna għax tiswa' ħajjiet iż-żgħażagħ.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tlieta 3 ta' Lulju 2001 fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

SERVIZZ PUBBLIKU – OFFICERS IN GRADE 5

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm uffiċjali fis-servizz ġenerali tal-gvern ingħataw ħatra sostantiva fi skala 5 minn Ġunju 2000 sal-lum?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li kien hemm 28 uffiċjal pubbliku li ngħataw il-ħatra sostantiva ta' officer in grade 5 mill-1 ta' Ġunju, 2000 sa l-20 ta' Ġunju, 2001.

Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella b'aktar dettalji.

TRAFFIC WARDENS – ĊITAZZJONIJIET KONTESTATI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm perċentwali tal-kontravenzjonijiet mogħtija mit-traffic wardens qed ikunu kkontestati quddiem it-tribunal u allura wkoll kemm qed jitħallsu mingħajr dan il-bżonn?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

AIR MALTA - PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ingħataw promozzjonijiet jew upgradings fl-Air Malta bejn Settembru 1998 u l-aħħar ta' April ta' din is-sena?

Kemm minnhom ingħataw wara sejħa interna?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li bejn Settembru 1998 u t-30 ta' April ta' din is-sena, promozzjonijiet jew upgradings fl-Air Malta kien hemm 53 wara call for applications, 11-il ħatra ta' group heads u heads, 26 pilota u 170 wara sostituzzjoni għal 13-il xahar.

AIR MALTA - IMPJEGATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm bħalissa impjegati fl-Air Malta li ngħataw ħatra bħala acting għal grad ogħla u meta se jagħlaq iż-żmien ta' sena f'ħatra bħal din, li allura jkun ifisser li dawn l-impjegati jkunu ġew ikkonfermati fi grad ogħla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li fil-preżent hemm 40 impjegat ta' l- Air Malta li qed jagħmlu sostituzzjoni awtorizzata skond artiklu 6.6.9 tal- ftehim kollettiv, bid-data effettiva tvarja bejn Awissu 2001 u Ġunju 2002.

Kif dejjem kienet il-prattika, il-promozzjoni ssir effettiva wara 13-il xahar.

AIR MALTA – IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm ġew impjegati ħaddiema ġodda fl-Air Malta bejn Settembru 1998 u l-aħħar ta' April ta' din is-sena f'impjieg permanenti u mpjieg temporanju jew tas-sajf?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li n-numru ta' ħaddiema ġodda mpjegati ma' l-Air Malta bejn April 1998 u Ġunju ta' din is-sena hu kif ġej:

|PERJODU | | | | |Impjieg |impjieg| | |full-tim|part-ti| | |e |me | |April 98 - |40 | | |Marzu 99 | |211 | |Settembru 98|13 | 18 | |- Marzu 99 | | | |April 99 - |39 | | |Marzu 2000 | |347 | |April 2000 -|34 | | |Marzu 01 | |399 | |April 01 - |47 | | |Ġunju 01 | |22 |

Tajjeb jingħad li dawn iċ-ċifri ma jinkludux ħaddiema barranin.

Iż-żieda fl-impjiegi staġjonali huwa riżultat ta' aktar xogħol matul dawn l-aħħar sentejn.

AIR MALTA – IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm mill-impjegati ġodda fl-Air Malta ddaħħlu wara sejħa pubblika?

Kemm minnhom kienu qed jirreġistraw għax-xogħol u x'kienet il-medja ta' żmien li kien ilhom jirreġistraw qabel iddaħħlu ma' l-Air Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li minn Settembru 1998 'il hawn, ma' l- Air Malta ġew impjegati 38 persuna wara sejħa pubblika u 95 oħra li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol mal-korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ.

Rigward kemm dawn kien ilhom jirreġistraw, il-kumpannija nazzjonali ta' l- ajru ma żżommx record ta' dan it-tip.

AIR MALTA – IMPJEGATI ON SECONDMENT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm impjegati ta' l- Air Malta li huma seconded mal-ministeru?

Kemm ilhom fl-impjieg ma' l-Air Malta?

Kemm effettivament ħadmu f'xogħol tal-kumpannija?

Kemm promozzjonijiet ħadu tul iż-żmien tas-secondment?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Bħalissa hemm żewġ impjegati ta' l-Air Malta seconded mal-ministeru għas-servizzi ekonomiċi, it-tnejn fil-grad ta' messaġġier, wieħed ilu seconded sena u nofs u l-ieħor sentejn, b'dan ta' l-aħħar fl- 1999 jingħata promozjoni għal telephone operator.

ITS - HOTEL ACCOMMODATION

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il-Ministru jgħid meta twaqqaf id-dipartiment tal-hotel accommodation fl- istitut ta' l-istudji turistiċi?

Min huwa l-kap tad-dipartiment?

Kemm hemm full-time u part-time lecturers u assistant lecturers?

X'suġġett jgħallmu?

Kemm hemm vacancies fl-istaff complement f'dan id-dipartiment?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninsab informat li fl-istitut ta' l-istudji turistiċi ma hemmx dipartiment tal-hotel accommodation iżda hotel accommodation subject li jieħu ħsieb it-tagħlim ta' l-accommodation services u accommodation operations/management.

Ninsab informat ukoll li l-modules f'dan il-kors huma mgħallma minn żewġ full-time lecturers fl-accommodation services, tliet full-time lecturers li jgħallmu accommodation operations/management u part-time lecturer li tagħti tagħlim fuq textiles.

UE - PROTEZZJONI TAL-BIEDJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jispjega kif qed jaċċetta li jneħħi l-protezzjoni tal-biedja lokali sabiex niġu konformi ma' dak li titlob is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, imbagħad indaħħlu l-protezzjoni fuq prodotti ta' l- ikel li ma nipproduċux lokalment, kif ġara bil-580% żieda fid-dazju tal- corned beef importat minn pajjiżi li mhumiex membri ta' l-Unjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

PITKALIJA – DUGĦ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li qed ikun hemm ilmenti li qed ikun hemm kaxxi tad-dugħ maħmuġin, jista' il-Ministru jinvestiga s-sitwazzjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien tlabt biex il-każ ikun investigat, iżda tajjeb li l-Onor.

Membru jkun jaf li d-ditta pitkali crates ltd daħlet fi spejjeż kbar biex setgħet tixtri makna tal-ħasil kbira biżżejjed sabiex tlaħħaq mal-kaxxi kollha.

Evidentement il-bdiewa u x-xerrejja baqgħu jibdlu l-kaxxi bejniethom mingħajr ma jdaħħluhom għall-ħasil, minkejja t-twissijiet li joħroġ id-dipartiment minn żmien għal żmien.

ĊENTRU TA' L-AKWAKULTURA – ĦIDMA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid x'sar fiċ-ċentru ta' akwakultura sabiex il- proċess ta' riċerka jimxi 'l quddiem?

Kemm tħarrġu studenti matul l- 1999, 2000 u 2001?

Kemm kien id-dħul u kemm kienu l-ispejjeż taċ-ċentru matul l-istess perjodu?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol kollu magħmul fiċ-ċentru huwa rifless fir-rapporti annwali hawn mehmuża u din is- sena ix-xogħol għadu għaddej.

Fl-1999, 15-il student Libjan bdew kors ta' 12-il xahar fuq l-akwakultura.

Bejn Mejju u Awissu, student Grieg mill-universita' ta' Plymouth għamel ix-xogħol prattiku għall-M.Sc.

Kien hemm ukoll żewġ assistenti veterinarji Franċiżi li għamlu xahrejn ta' riċerka fiċ-ċentru bejn Ġunju u Awissu.

Zewġ studenti Maltin taħt l-iskema tat-TAS ħadu taħriġ fil-laboratorji tagħna.

Fis-sena 2000, l-istudenti Libjani kkonkludew il-kors ta' taħrig fuq il- faċilitajiet u t-teknologija ta' marine hatchery.

Studenta Franciza għamlet perjodu ta' taħrig minn April sa' Gunju fuq sistemi varji ta' oxygenation fit-tankijiet u fl-akwarji kif ukoll fuq l-influwenza ta' l- ossiġnu fuq it-tkabbir tal-ħut.

Seba' studenti mill-L'Agronica ta' Palermo qattgħu ġimgħatejn f'korsijiet qosra, b'topics differenti li jvarjaw minn dissection fil-ħut għall-harvesting ta' ħut fil-gaġeġ fil-baħar.

Din is-sena ġew impjegati xi nies ġodda u nista' ngħid li minn Jannar Dr. Zarko Peric ħa post Dr. Alain Le Breton; Dr. Robert Vassallo Agius u Dr. Simeon Deguara ġew impjegati minn April iżda sadanittant kienu telqu wkoll sia s-Sur Malcolm Pace Debono u s-Sur Alex Meilak; u s-Sur Matthew Camilleri ilu mpjegat mill-1998, bil-kuntratt jiġi mġedded kull sena.

Peress li ċ-ċentru huwa mitfugħ fuq ir-riċerka, mhux dejjem huwa possibli li tikkalkula d-dħul f'termini ta' flus iżda ċertament l-attivita' kollha tħalli forma ta' qligħ kultant f'esperjenzi għall-istaff tagħna.

Iċ-ċentru kellu spejjeż u qligħ meta kien użat bħala hatchery kummerċjali.

Din l- attivita' mhux possibbli għaliex hatcheries kummerċjali jistgħu jipproduċu fingerlings bi prezzijiet iktar vantaġġużi minħabba l-kobor tat-tankijiet tagħhom.

ĊENTRU TA' L-AKWAKULTURA – ŻJARAT TA' STUDENTI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il żjara saret fl-NAC minn studenti ta' skejjel sekondarji matul l-1999, 2000 u din is-sena?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-1999 kellna 33 żjara, fl-2000 kellna 32 żjara u fl-2001 kellna 48 żjara minn skejjel primarji u sekondarji.

BUSKETT - RAZZET TAL-BAGĦAL – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara mix-xogħlijiet li kellhom isiru fir- razzet tal-bagħal fil-Buskett?

X'kien jinvolvi dan ix-xogħol li sar fuq dan il-proġett matul l-1999, l-2000 u l-2001?

Kemm kienet is-somma vvotata għal kull sena u x'intnefaq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma ġie investit xejn fis-snin indikati ħlief li sar rapport fuq l-istat tar-razzett u ma kien hemm ebda fondi vvotati għall- għan imsemmi.

Inżid ngħid li dan ir-razzett huwa wieħed minn tliet irziezet inklużi fil- pjan ta' konservazzjoni tal-Buskett.

BUSKETT WINERY - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid x'ġara mix-xogħlijiet li kellhom isiru fil- winery tal-Buskett?

X'kien jinvolvi dan ix-xogħol li sar matul l-1999, l- 2000 u l-2001?

Kemm kienet is-somma vvotata għall-kull sena u x'intnefaq?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-Onor.

Interpellant huwa mitlub jindika għal liema xogħlijiet qed jirriferi, kif ukoll l-ammont ivvotat fl-estimi għas-snin 1997 u 1998, li għalihom kien responsabbli huwa bħala ministru, għat- twettiq ta' dan ix-xogħol.

Qiegħed jitfassal pjan ta' azzjoni għall-ġonna tal-Buskett, li allura jinkludi wkoll il-winery.

MALTACOM – SERVIZZ TAL-194

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hux veru li hemm il-ħsieb li l-Maltacom tittrasferixxi s-servizz tal-194 għal Għawdex?

Jekk hemm dan il-ħsieb, x'inhu l-iskop wara deċiżjoni bħal din?

X'se jsir mill-ħaddiema tal-194 fl- eventwalita' li dan jiġi ttrasferit għal Għawdex?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li fil-preżent il-Maltacom qed tistudja diversi alternattivi dwar it-tħaddim tas-servizz tal-194, fosthom it- trasferiment ta' dan is-servizz għal Għawdex.

Id-deċiżjoni ser tkun ibbażata fuq parametri finanzjarji peress li d-domanda għal dan is-servizz dejjem tonqos.

Fl-eventwalita' li dan is-servizz ma jibqax jitħaddem mill-operaturi attwali, l-impjegati jiġu allokati f'taqsimiet oħra tal-Maltacom skond il- ħtieġa.

IŻ-ŻEJTUN - TRIQ DELIMARA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Billi qed jasluli diversi lmenti minn bosta nies li jużaw Triq Delimara minħabba l-istat ħażin li tinsab fiha u billi din it-triq tintuża minn ħafna bdiewa, possibbli li d-dipartiment tat-toroq jinterveni bit-tama li jsir xi ħaġa fuq l-istat diżastruż ta' din it-triq?

Peress li din hi t-triq prinċipali li tgħaqqad iż-Żejtun u Wied il-Għajn ma' Marsaxlokk u Delimara, tista' tingħata xi forma ta' priorita'?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-dipartiment tat-toroq ispezzjona l- lokalita` li għaliha hu responsabbli l-kunsill u sussegwentement inbeda l- patching tal-wiċċ tat-triq.

PA – TNEĦĦIJA TA' ĦAMIEM

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid wara s-sentenza (app.

12A/00) mogħtija mill-Qorti ta' l- Appell nhar l-Erbgħa 30 ta' Mejju 2001 inkonnessjoni mad-deċiżjoni tas-17 ta' Jannar 2001 tal-bord ta' l-appell dwar l-ippjanar - liema deċiżjoni tikkonċerna applikazzjoni PA 3027/98 - x'passi ttieħdu sal-lum mill- awtorita' ta' l-ippjanar biex tiġi nfurzata s-sentenza tal-qorti ta' l- appell u b'hekk jiġi mrazzan b'urġenza dan it-tip ta' żvilupp li barra li hu illegali, illeċitu u abbużiv, qed ikun ta' inkonvenjenza kontinwa għal numru sostanzjali ta' residenti tal-lokal?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi wara li riċentement ingħatat is- sentenza msemmija mill-Onor.

Interpellant, l-awtorita` ta' l-ippjanar għaddiet biex tieħu dawk il-miżuri neċessarji sabiex jitreġġa` s-sit lura għall-istat oriġinali tiegħu, skond l-avviż ta` twettiq diġa` maħruġ fit-12 ta' Jannar, 1998 (ECF 303/97).

Dan jinvolvi t-tneħħija ta` ħamiem tal- kompetizzjoni u s-sid, fil-preżenza tal-perit tiegħu, wiegħed li ser jikkopera sabiex jirregolarizza l-pożizzjoni.

L-awtorita` ta' l-ippjanar tat lis-sid sat-28 ta` Lulju 2001 biex jirregolarizza l-pożizzjoni tiegħu u ser tibqa` ssegwi l-każ sa ma jiġi konkluż skond il-liġi.

SAN ĠWANN – GĦASSA TAL-PULIZIJA - REĠISTRU ELETTORALI DISPONIBBLI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid għal liema raġuni fl-għassa tal-pulizija tal-lokal ta' San Ġwann m'hemmx kopja aġġornata tar-reġistru elettorali għal kull riferenza jew ħtieġa oħra li tista' tinqala' f'kull żmien?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi r-reġistru elettorali ta` April 2001 hu disponibbli fl-għassa tal-pulizija ta` San Ġwann.

PULIZIJA – ĠURI TA' MEINRAD CALLEJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid wara l-verdett tal-ġuri ta' Meinrad Calleja, fejn instab ħati ta' assoċjazzjoni ma' persuni oħra fi traffikar ta' droga, x'passi ttieħdu kontra Charles Muscat u Raymond Debono li ssemmew fl-att ta' akkuża li dwarha Calleja nstab ħati?

Jekk ma tteħdux passi, għaliex?

Se jittieħdu passi u meta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi din l-investigazzjoni għad m`hix konkluża.

L-IMNIEĦRU – SEKWESTRU TA' IMMOBBLI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid għaliex l-avukat ġenerali fil-każ ta' Mario Camilleri, magħruf bħala l-imnieħru, fl-att ta' l-akkuza ma talabx li jkunu ssekwestrati l-immobbli ta' Camilleri fid-dawl tal-kummenti li għamel l-Imħallef Vincent Degaetano fis-sentenza, fejn qal li:

"Il-qorti tosserva wkoll li kemm fl-ewwel kap kif wkoll fit-tielet kap, l-avukat ġenerali talab biss il-konfiska tal-flejjes u proprjeta` mobbli tal-ħati u mhux ukoll il-konfiska tal-proprjeta' immobbli tiegħu."?

Kemm kien il-valur tal-propjeta' immobbli ta' Camilleri?

X'passi se jittieħdu mill-avukat generali biex dawn ikunu kkonfiskati?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta tingħata f'seduta oħra.

ĦABS TA' KORDIN – TESTIJIET GĦAD-DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid kemm-il test irriżulta pożittiv għad-droga fil-ħabs ta' Kordin wara eżamijiet li saru fuq priġunieri fl-aħħar sitt xhur?

X'passi dixxiplinarji ttieħdu kontra l-priġunieri li rriżulta li ttestjaw b'mod pożittiv għad-droga f'dawn l-eżamijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi mill-1 ta` Jannar sas-26 ta` Ġunju 2001 instabu 19-il każ pożittiv għad-droga.

Ittieħdu passi dixxiplinari fil-każi kollha.

Tliet każi nqatgħu b`effett ta` telfien ta` 168 jum remission, 15-il każ għadhom pendenti u f`każ ieħor priġunier ġie lliberat.

YIOHAM – TRAĠEDJA FIL-KANAL TA' SQALLIJA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jagħti d-dettalji kollha dwar l-istħarriġ li sar dwar it-traġedja ta' lejlet il-Milied 1996 bejn Malta u Sqallija?

Min mexxa l-istħarriġ?

X'laqgħat saru barra minn Malta u meta?

X'irriżulta s'issa mill-istħarriġ li sar fejn fost dawk irrapportati nieqsa hemm Marcel Barbara u Dionisios Averinou, Grieġ miżżewweġ Maltija?

Ta' min kienet il-lanca li ntużat fil- każ?

X'passi ħadu l-pulizija wara l-artiklu ta' Joe Mifsud fil-ġurnal "KullĦadd" tas-6 ta' Diċembru 1998 bit-titlu, "Iġsma, ħwejjeġ u żraben fi xbiek tat-tkarkir"?

X'passi ttieħdu kontra l-Pakistani llum naturalizzat ċittadin Malti, Turab Ahmed Sheikh, dwar dan il-każ?

ONOR.

TONIO BORG: Rigward dan il-każ hemm inkjesta mill-maġistrat inkwerenti li s`issa għadha mhix magħluqa.

Nixtieq nassigura lill-Onor.

Interpellant li kull informazzjoni li l- pulizija Maltija rċeviet, ġiet mistħarrġa jew permezz ta` l-interpol kif ukoll permezz ta` sehem attiv f`laqgħat li saru kemm lokalment kif ukoll fil-Greċja ma` l-awtoritajiet Griegi u Taljani.

L-investigazzjonijiet min- naħa tal-pulizija Maltija f`dan il-każ għadhom sejrin.

Ninsab informat li ttieħdu l-passi meħtieġa kontra Ahmed Turab Sheikh fil- qorti wara li nstab li kellu fil-pussess tiegħu apparat mingħajr fili mingħajr l-awtorizzazzjoni meħtieġa.

Dan il-każ għadu mhux deċiż.

YIOHAM – INKJESTA FUQ L-GĦEJBIEN TA' ŻEWĠ PERSUNI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid f'hiex waslet l-inkjesta mill-awtoritajiet ġudizzjarji barranin dwar il-każ ta' l-għejbien tal-Malti Marcel Barbara u l-Grieg miżżewweġ Maltija?

L-avukat ġenerali ħa passi wara l-artiklu ta' Joe Mifsud li deher fil-ġurnal "KullĦadd" tas-6 ta' Diċembru 1998 bit-titlu "Iġsma, ħwejjeġ u żraben fi xbiek tat-ietkarkir"?

Ġibed l-attenzjoni tal- maġistrat inkwirenti dwar il-każ li tqajjem f'dan l-artiklu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f`xi seduta oħra.

YIOHAM – RAPPREŻENTAZZJONIJIET MA' AMBAXXATI BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'laqgħat saru jew x'kuntatti saru ma' awtoritajiet barranin jew entitajiet barranin dwar il-każ tat-traġedja ta' lejlet il-Milied bejn Malta u Sqallija li fiha kienu mietu 283 persuna u hemm irrapportati nieqsa ċittadin Malti u ieħor miżżewweġ Maltija?

Saru rappreżentazzjonijiet ma' l-Ambaxxata Taljana f'Malta dwar il-każ?

Il- ministeru ta' l-affarijiet barranin talab spjegazzjoni u informazzjoni wara l-artiklu ta' Joe Mifsud li deher fil-ġurnal "KullĦadd" tas-6 ta' Diċembru 1998, bit-titlu "Iġsma, ħwejjeġ u żraben fix-xbiek tat-tkarkir"?

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'seduta oħra.

TALBA GĦAL MEDIĊINI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jindaga u jara għalfejn il-persuna li d-dettalji tagħha qegħdin hawn separatament annessi, għalkemm intitolata għall-flexit 250 u rectodelt sup fost mediċini oħra, mhix tirċeviehom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija ta` natura personali, għandha tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għall-mistoqsija 13567.

MITTS – TLUQ TAS-CEO

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Kif jaf il-Prim Ministru li s-CEO il-ġdid tal-MITTS telaq għax ma qabilx mad-deċiżjoni li titkeċċa l-financial controller li kien hemm?

Jista' jgħid jekk din tkeċċitx peress li ppruvat tikkontrolla n-nefqa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li l-ipotesi li ċ-chief executive officer il-ġdid tal-MITTS telaq għax ma qabilx mad-deċiżjoni li titkeċċa l-financial controller li kien hemm, hija inkorretta għal żewġ raġunijiet.

L-ewwelnett għax is-CEO il-ġdid tal-MITTS ilu f'din il- pożizzjoni għal dawn l-aħħar 13-il xahar, eżattament mill-24 ta' Mejju 2000 u effettivament ma telaqx mill-MITTS; u l-financial controller li kien hemm ma tkeċċitx iżda offriet ir-riżenja tagħha f'April 2000.

MITTS – TLUQ TAS-CEO

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid għaliex meta telaq is-CEO tal-MITTS, ma ntgħażilx xi kandidat ieħor minn dawk suġġeriti mill-aġenzija barranija imma minflok intgħażel xi ħaddieħor b'konnessjonijiet ma' nies fil-gvern?

Jekk din il- persuna kienet daqshekk fdata, għaliex ma ntgħażlitx hi mill-ewwel?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-għażla taċ-chief executive officer tal-MITTS kienet tal-board tad-diretturi.

KUNSILLI LOKALI – ĦLAS TAL-VAT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm VAT ħallsu s-sena l-oħra l-kunsilli lokali u kemm ħallsu din is-sena?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħal kull entita` oħra, il-kunsilli lokali mhumiex eżenti mill-ħlas tal-VAT.

Għaldaqstant ix-xiri ta` oġġetti u servizzi huwa marbut ma` dan il-ħlas u l-ammont huwa rifless fil-financial statements għal kull sena finanzjarja ta` kull kunsill lokali.

Dan il-ministeru ma jżommx statistika separata dwar dawn il-ħlasijiet, pero` l-Onor.

Membru jmissu jaf li l-financial statements jitpoġġew kull sena fuq il-Mejda tal-Kamra.

BELT VALLETTA – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li sinjura mill-Belt li dettalji tagħha jidhru under separate cover, tingħata akkomodazzjoni alternattiva peress li din toqgħod f'kamra waħda, b'toilet u sodda taħt tarag?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qiegħed jiġi kkonsidrat flimkien ma' oħrajn simili.

FONDAZZJONI ARKA – FONDI

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslet it-talba ta' l-Arka biex tingħata somma bħala grant mill-budget ta' din is-sena biex il-fondazzjoni tkun tista' tvara l-proġetti tagħha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li l-kumitat maħtur biex jagħti parir dwar talbiet għall-allokazzjoni ta' fondi lill-NGOs, fosthom il- fondazzjoni Arka, għadu qed jiltaqa' biex jevalwa t-talbiet u jħejji r- rapport.

BORMLA – PROBLEMA TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ġie njorat għal kollox rapport fuq drenaġġ li ilu ħiereġ xhar minn mal-ħajt ta' Blk C ta' block flats ġodda f'Bormla, drenaġġ li qed igerbeb man-niżla ta' Sta Liena min kantuniera ta' Triq Hanover?

Id-dipartiment ħa xi azzjoni fuq il-ħsara?

Għalfejn dam daqshekk biex jieħu azzjoni?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-dipartiment konċernat jinvestiga dan il-każ.

AFM – "C" COMPANY

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jikkonferma li d-D company ta' l-armata suppost li hija komposta minn tliet platoons?

Jikkonferma li bħalissa din il-company għandha biss platoon wieħed?

Jista' jispjega għaliex?

Jista' il-Prim Ministru jikkonferma li din il-kumpannija hemm ħsieb li tiġi xolta u/jew tiġi magħquda mas-"C" company?

Jista' jispjega għaliex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li meta jidħlu r-rekluti l-ġodda fix-xhur li ġejjin, numru minnhom ser jingħaqdu sew mall-kumpannija "C" u kif ukoll mad-"D".

AFM – KONFLITT TA' INTERESS

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid jekk jikkostitwix konflitt ta' interess li jkollok kaptan fl- armata - ismu qiegħed ngħaddiħ b'mod privat - li għandu interess dirett f'agenzija tas-security?

X'passi jistgħu jittieħdu jekk investigazzjoni turi li dan huwa l-każ?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li minn investigazzjonijiet li saru s'issa, jirriżulta li l-uffiċjal imsemmi m'għandu l-ebda interess dirett f'aġenzija tas-security.

AFM – KORS TA' PEACEKEEPING

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jikkonferma li bħalissa fl-armata qed isir kors ta' peacekeeping?

Għaliex dan tqassar u flok fuq medda ta' sitt ġimgħat, qed sir fuq medda ta' erba' ġimgħat?

Kif intgħażlu n-nies biex jagħmlu dan il-kors?

Jikkonferma li kien hemm min ma riedx jagħmlu u kellu jidher quddiem kurunell tal-first regiment u anke ġie mhedded li jekk ma jaċċettax jiġi mitfugħ fiċ-ċella?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-kors ta' peacekeeping li qed jirriferi għalih l-Onor.

Interpellant intemm b'suċċess fil-15 ta' Ġunju 2001.

Bħall-kors ta' qablu, dan il-kors kien organizzat u mmexxi minn instructors tal-missjoni militari Taljana.

Dan il-kors tnaqqsulu xi moduli jew għax is- suldati li attendew għalih kienu diġà midħla tagħhom jew għax fil-futur ser isir kors speċifiku fuqhom.

Ninsab informat li tliet suldati oriġinarjament wrew li ma xtaqux jagħmlu l- kors iżda dawn fil-fatt attendew u spiċċaw il-kors b'suċċess ma' sħabhom.

Informat ukoll li f'kors bħal dan, suldat jitgħallem ħiliet li jifformaw parti integrali mill-rwol tiegħu u li hi prattikka normali f'organizazzjoni militari li taħriġ bħal dan ma jkunx offrut fuq bażi voluntarja.

SKEJJEL TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' il-Ministru jgħid jekk kienx hemm xi żviluppi biex jiġi kkonsidrat x'jista' jsir dwar is-suġġett imsemmi f'mistoqsija parlamentari 25922?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proposta tiegħu ġiet diskussa f'laqgħa msejħa għall-kapijiet ta' l-iskejjel li jgħallmu l-Ingliż u qiegħed jiġi mistħarreġ il-mod kif jitwettaq b'effett mis-sena d-dieħla.

INTERNET FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 26626?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kopja tal-ftehim iffirmat bejn id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni u l-MITTS dwar l-għoti ta' aċċess għall-internet fl-iskejjel tal-gvern qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

ENEMALTA - OVERTIME MILL-IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħidilna kemm qiegħed isir overtime fil- generation u kemm-il siegħa overtime qed jagħmlu l-impjegati?

Veru li hemm min qed jaħdem aktar minn 24 siegħa?

Veru li hemm ħaddiema li jidħlu għax- xogħol u ma jafux fi x'ħin joħorġu?

Jista' il-Ministru jgħidilna kemm qed jinħela overtime fis-sezzjoni tal-human resources?

Skond il-memo li ħareġ ic-chairman fit-23 ta' Novembru 1999 li ħadd ma jista' jagħmel overtime, din tgħodd għal kulħadd jew għal ċerti ħaddiema biss?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li matul dawn l-aħħar xhur, is-sahra totali fil-power stations kienet bejn wieħed u ieħor 9000 siegħa fix- xahar.

Hu rari ħafna li ħaddiem jaħdem 24 siegħa meta wieħed jikkonsidra li s-sistema tax-shift hi mfassla proprju sabiex ma tinħoloqx din il- possibbilta'.

Fis-sezzjoni ta' l-operations, ħaddiem ma jistax jitlaq mill-post tax- xogħol jekk ma jiġix mibdul, naturalment biex l-impjant ma jitħalliex bla superviżjoni.

Meta persuna tirrapporta li ma tkunx se tattendi għax- xogħol minħabba mard, il-ħaddiem li jkun se jinbidel jibqa' hemm sakemm jinstab ħaddiem ieħor li jkun jista' jeħodlu postu.

Kuntrarjament għal dak li qed jiġi allegat, fis-sezzjoni tar-riżorsi umani ma hemm l-ebda ħela ta' sahra.

L-introduzzjoni ġdida tas-sistema ta' punching ġabet aktar xogħol u għalhekk inħasset il-ħtieġa ta' aktar nies biex din il-funzjoni titħaddem b'mod effettiv.

Rigward il-kontenut ta' l-imsemmi memorandum, mhuwiex jintqal li hemm projbizzjoni tas-sahra iżda hemm il-ħtieġa ta' approvazzjoni bil-quddiem tas-sahra.

KIRI TA' SKEJJEL – TGĦALLIM TA' L-INGLIŻ

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm skejjel li matul is-sajf se jikru parti mill-faċilitajiet tagħhom lill-organizzazzjonijiet li jgħallmu l-Ingliż lill-barranin?

Liema huma dawn l-iskejjel?

X'faċilitajiet se jikru?

Lil min se jikruhom?

B'liema rata ta' ħlas f'kull każ?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasal fil- ministeru fil-ħin meħtieġ biex jintbagħat fl-uffiċċju ta' l-Iskrivan tal- Kamra, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KIRI TA' SKEJJEL – RATI TA' ĦLAS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kif qegħdin jiġu stabiliti r-rati ta' ħlas li qed jintalbu mill-kapijiet ta' skejjel lill-organizzazzjonijiet li jikru klassijiet u uffiċini mill-iskejjel biex jgħallmu l-Ingliż lill-barranin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasal fil- ministeru fil-ħin meħtieġ biex jintbagħat fl-Uffiċju ta' l-Iskrivan tal- Kamra, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KUMITAT SKOLASTIKU - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm iltaqa' matul din is-sena skolastika, il- kumitat li twaqqaf ma' l-iskejjel tal-knisja biex jiġi deċiż x'għandu jsir dwar studenti li jitneħħew mill-iskejjel tal-knisja u jintbagħtu fi skejjel tal-gvern?

X'deċiżjonijiet ħa dan il-kumitat?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kumitat imsemmi mill-Onor.

Membru iltaqa' b'kollox sitt darbiet, iżda għadu ma wasalx biex jikkonkludi r-rapport għalkemm sar ħafna xogħol.

BORMLA - SANTA LIENA – DRENAĠĠ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il- Ministru jara li jsir xi ħaġa sabiex tissewwa l-ħsara li hemm fid-drenaġġ, fil-blocks il-ġodda li hemm f'Santa Liena, Bormla, bil-konsegwenza li qed joħroġ id-drenaġġ?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Tlabt lid-dipartiment konċernat jinvestiga dan il-każ.

BORMLA – TNEĦĦIJA TA' CRANE MILL-BAĊIR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jitneħħa l-crane il-kbir li hemm mal-baċir nru.1?

Jekk fl-affermattiv, jista' jagħti indikazzjoni meta dan jista' jseħħ?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bħala parti mill-iżvilupp ta' l- area madwar il-baċir nru.

1, il-cranes li hemm ħdejn l-istess baċir jaf ikun hemm bżonn jitneħħew minn fejn huma.

Dan isir meta jibda l-iżvilupp ta' l-imsemmija area.

ETC – REĠISTRU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm kien hawn persuni jirreġistraw għax-xogħol minn Janar 2001 sal-lum?

Kemm inqatgħu persuni mir- reġistru minn Jannar 2001 sal-lum?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

PREZZ TAL-PETROL U D-DIESEL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il darba u b'kemm għala l-prezz tal-petrol u d-diesel mill-1990 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija 11691.

IX-XGĦAJRA – ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema toroq fix-Xgħajra ser isiru din is-sena mid-dipartiment tat-toroq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li diġa' tlesta xogħol ta' asfaltar ta' toroq f'parti minn Triq it-Tumbrell, parti minn Triq Orlando u Triq Leonard Mahoney.

Fil-preżent id-dipartiment qed jistudja s-suġġerimenti tal-kunsill li titkompla parti oħra minn Triq It-Tumbrell u Triq Alof de Wignacourt.

Ix-xogħlijiet f'dawn it-toroq isiru skond il-prioritajiet li jkollu quddiemu d-dipartiment.

IL-ĦAMRUN – PJAZZA 7 TA' ĠUNJU 1919 - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid meta se jitkompla x-xogħol fuq ir- roundabout u fuq il-Pjazza 7 ta' Gunju 1919 fil-Ħamrun?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol f'din il-pjazza nbeda żmien ilu flimkien ma' xogħol f'toroq oħra fl-inħawi magħrufa bħala Tar-Rabbat.

Il-kunsill il-ġdid ippropona tibdil fil-pjani għall-pjazza mħejjija mill- kunsill ta' qabel u għalhekk ix-xogħol kellu jieqaf sakemm tingħata l- approvazzjoni ta' dan il-pjan il-ġdid mill-awtorita' ta' l-ippjanar.

FGURA – TRIQ DUN KARM SANT – TNEĦĦIJA TA' REFUSE

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' Il-Ministru jgħid jistax jitneħħa r-refuse li nġabar f'Triq Dun Karm Sant, Fgura?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija parlamentari 25000.

TAL-QROQQ - SPTAR ĠDID – PERIT SAID

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Perit Fortunato Said twaqqaf mix- xogħol li kien qiegħed jagħmel fuq l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li l-Perit Fortunato Said twaqqaf mix-xogħol fil-perjodu ta' probation, hekk kif stipulat fil-kuntratt ta' servizz.

PENSJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li ser insemmi under separate cover, hijiex qed tieħu l-pensjoni kollha li ħaqqa?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ tal- persuna minnu indikata ġie rivedut.

Jirriżulta li r-rata li qed titħallas hija korretta u l-persuna msemmija qed tiġi informata b'dan.

PENSJONI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-persuna li ser insemmi separatament, hijiex qed tieħu il-pensjoni li ħaqqha kif wkoll il-pensjoni supplimentari kif suppost?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-persuna minnu indikata ser tiġi informata bil-miktub dwar ir-rata ta' pensjoni kif ukoll ta' l-allowance supplimentari li hi qed tirċievi.

TRADE FAIR – AKKWIST TA' L-ART

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslu n-negozjati għall-akkwist tas-sit fejn tiġi organizzata t-trade fair?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi d-dipartiment ta` l-artijiet ma saritlu l-ebda talba biex issir l-akkwist tas-sit li rrifera għalih l-Onor.

Interpellant.

PULIZIJA RE-INSTATED

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid jekk iddaħħlux pulizija lura fil-korp li kienu ġew boarded out mill-istess korp dan l-aħħar?

Jekk iva, kemm u għaliex il- persuna li qed insemmi separatament għada ma idaħħlitx?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fir-reinstatements li saru fil-korp tal-pulizija f`Mejju li għadda kien hemm persuna waħda li kienet ġiet boarded out u reġgħet ġiet reinstated peress li din kienet tissodisfa l- kriterji meħtieġa, kif spjegajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 25986.

Informat ukoll illi l-persuna msemmija mill-Onor.

Interpellant ma kenitx tissodisfa dawn il-kriterji.

RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid meta l-persuna li qed insemmi under separate cover, se terġa tieħu r-relief wara li din iżżewġet barrani li ma jaħdimx?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ tal- persuna minnu indikata ġie rivedut u l-persuna msemmija qed tiġi informata b'dan.

RELIEF

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex twaqqaf ir-relief tal-persuna li qed isemmi under separate cover?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

BIEB IL-BELT - TENDERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-applikazzjoni tat-tenders tal- proġett ta' Bieb il-Belt

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li l-gvern kien irċieva żewġ proposti għall-proġett ta' Bieb il-Belt u dawn għadhom qed jiġu aġġudikati mill-board imqabbad apposta.

MITTS - CEO

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Peress li wara l-elezzjoni ġiet appuntata aġenzija barranija biex tagħżel is-CEO il-ġdid tal-MITTS – fil-fatt kienu qed jissemmew sitta minn nies għal din il-kariga - jista' il-Ministru jgħid għaliex intgħażlet il- persuna li fil-fatt ġiet appuntata?

Jista' jgħid jekk il-persuna in kwestjoni kenitx il-persuna irrakkmandata mill-agenzija msemmija?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

MANUTENZJONI U KOSTRUZZJONI - KAROZZI MIKRIJA

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' Il-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward tad- dipartiment tal-manutenzjoni u kostruzzjoni, kemm karrozzi għandu mikrija miegħu d-dipartiment.

X'tip ta' karrozzi?

Min huma dawk li jagħmlu użu minnhom?

Kemm kienet l-ispiża tul dawn l-aħħar ħames snin għar-rigward ta' l-istess kiri?

Kemm kienu l-ispejjeż għar-rigward ta' ħsarat fuq l-istess karozzi tul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Id-dipartiment għandu mikrija 14-il karozza saloon, b'ċilindrata ta' 1300cc, li tlieta minnhom huma mgħammra b'arja kondizzjonata.

Il-karozzi qed jintużaw mit-taqsimiet differenti tad-dipartiment b'dan il- mod, cioe` waħda mill-administration, tnejn mid-drawing office, tmienja mill-capital works section u tlieta mit-tenement repairs section.

Il-karozza ta' l-administration tintuża minn tliet uffiċjali fi skala ta' principal; iż-żewġ karozzi tad-drawing office jintużaw minn erba' draughtsmen fi skala ta' senior technical officers; it-tliet karozzi fit- tenement repairs unit jintużaw minn operations manager, senior technical officer u technical officer; waqt li hemm tmien karozzi tal-capital works section li jintużaw minn principal technical officer, tliet senior technical officers, tliet technical officers u general hand li jagħmel xogħol ta' technical officer.

Dawn l-uffiċjali kollha tal-capital works section u tenement repairs unit indikati għandhom xogħolhom fuq barra fuq superviżjoni ta' xogħlijiet ta' bini u ta' tiswija.

L-uffiċjali ta' l-amministrazzjoni u tad-drawing office joħorġu fuq barra perjodikament u għalhekk m'hemmx il-ħtieġa li kull uffiċjal ikollu karozza miegħu disentu.

L-ispiża sena b'sena hija din li ġejja:

| 1997 | Lm11,193| | 1998 | | | |4,480 | | 1999 | | | |15,869 | | 2000 | | | |23,092 | | 2001 | | | |11,880 |

Ta' min jinnota li fis-sena 1999, kienu tħallsu diversi invoices għall- karozzi pprovduti fl-1998.

Ta' min jinnota wkoll li fis-sena 2000 saru divesi ħatriet ta' uffiċjali tekniċi ġodda mad-dipartiment waqt li żdied ix-xogħol ta' supervizjoni minħabba li nbdew xogħlijiet li kienu ilhom jistennew il-permess tal-bini.

B'hekk kellu jiġi pprovdut trasport addizzjonali għal foremen ġodda li bdew jaħdmu mad-dipartiment.

Spejjeż fuq ħsarat ma kien hemm xejn billi dawn kienu kollha karozzi tal- kiri u spejjeż ta' ħsarat kienu responsabbilta' tal-kuntratturi li pprovdew il-karozzi.

KOSTRUZZJONI U MANUTENZJONI - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward tad- dipartiment tal-manutenzjoni u kostruzzjoni, min hu ntitolat għall-mobile phone?

Kemm hemm attwalment mobile phones fl-idejn?

Kemm hi l-ispiża għal użu ta' l-istesss tul dawn l-aħħar ħames snin, sena b'sena?

Kemm flus intnefqu għal xiri ta' mobile phones tul dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

KOSTRUZZJONI U MANUTENZJONI - KUNTRATTURI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward tad- dipartiment tal-kostruzzjoni u manutenzjoni, min kienu dawk il-kuntratturi li ġew moghtija xogħlijiet in segwitu għal ħruġ ta' tenders f'dawn l-aħħar ħames snin?

X'tip ta' xogħlijiet ġew hekk maħruġa u kemm hu l-ammont finali mħallas fuq kull waħda sena b'sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabelli li juru l-informazzjoni mitluba.

KOSTRUZZJONI U MANUTENZJONI - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru għar-rigward tad- dipartiment kostruzzjoni u manutenzjoni, jgħid x'tip ta' xogħol ingħata tul dawn l-aħħar ħames snin u lil min permezz ta' direct orders?

Kemm kien l- ammont finali mħallas f'kull każ għal kull biċċa xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

IL-MARSA – TINĠIS

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jara x'passi ttieħdu u x'prevenzjonijiet ser jittieħdu sabiex l-istudenti subien li jattendu l-iskola li tinsab viċin il-power station tal-Marsa ma jibqgħux soġġetti għall-irwejjaħ u gassijiet emessi, tant li kellhom jiġu evakwati u meħuda Ta' Qali darbtejn f'dawn l-aħħar ġranet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni issegwi din il-kwestjoni b'mod regolari sew ma' l-awtoritajiet tas-saħħa pubblika u ta' l-ambjent kif ukoll mal-korporazzjoni Enemalta nnifisha.

WASTE MANAGEMENT STRATEGY - TENDERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il-Ministru jgħid kemm huma d-ditti jew consortia li tefgħu tenders għall- proġett ta' waste management strategy nazzjonali?

Saret xi short list minn dawk li applikaw?

F'liema stadju waslet l-aġġudikazzjoni ta' dawn it- tenders?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li kienu ntefgħu disa' offerti meta għalqet is-sejħa u waħda minn dawn l-offerti kienet iddikjarata mhux valida għaliex ma kellhiex il-bid bond neċessarju.

L-offerti għadhom qegħdin jiġu aġġudikati minn board maħtur apposta u għadu ma sar l-ebda short-listing.

ĠUSTIZZJA U GVERN LOKALI - AVUKATI BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 26614?

ONOR.

AUSTIN GATT: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 26938, ninforma lill-Onor.

Interpellant li Dr Anthony Cutajar huwa l-uniku avukat fil-ministeru tiegħi li għandu retainer agreement – kopja tal-ftehim qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

SKEJJEL - CULTURAL LEAVE

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid jekk mill-1995 kienx hemm kapijiet ta' skejjel primarji u sekondarji ta' l-istat li ngħataw cultural leave?

Jekk fl- affermattiv, jista' jgħidilna min huma dawn il-kapijiet, ta' liema skola kienu kapijiet meta ngħataw il-cultural leave, is-sena meta ngħataw il- leave u għal kemm-il xahar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kull talba għal cultural leave li tirċievi din id-diviżjoni tintbagħat b'rakkmandazzjoni lid-dipartiment tal-kultura li, wara li jkunu tawha l-clearace, jgħadduha lill-MPO għall-approvazzjoni.

Kull impjegat għandu dritt għall-massimu ta' għaxart ijiem cultural leave f'kull sena kalendarja.

Minn verifika tar-records tal-kapijiet ta' l-iskejjel, instab li tnejn minnhom għamlu użu minn cultural leave mill-1995, cioe' Joseph Huber (skola primarja Xagħra) mill-4 sas-6 ta' Novembru 1998 u Carmel Gatt (skola tal- mużika Johann Strauss) mill-10 sa' l-14 ta' Novembru 1997.

PAOLA - MALTACOM

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li jitneħħew il-wires zejda tal-Maltacom li hemm quddiem ir-residenza tal-persuna li l-particulars tagħha qed jintbagħtu separatament minn din il-mistoqsija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet mgħoddija lill- Maltacom sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni relattiva.

TCU - KONSULENTI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid jekk it-tax compliance unit għamlitx u/jew hix qed tagħmel użu mis-servizzi ta' xi konsulenzi?

Jekk iva, min huma l-konsulenti?

X'inhuma l-assignments tagħhom u kemm qed jitħallsu tas-servizzi tagħhom?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li bħalissa, it-tax compliance unit qed tagħmel użu mis-servizz ta' konsulenza tal-Malta university services bħala assistenza fl-eżerċizzju tal-benchmarking, liema spiża mistennija tilħaq is-somma ta' Lm943.

TCU – BENCHMARKING EXERCISE

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid meta mistennija li jitħabbru l-benchmarks tat-TCU?

Jista' jgħid kemm hi twila l-lista ta' setturi ta' operaturi ekonomiċi li hemm involuti f'dan l-eżerċizzju?

ONOR.

JOHN DALLI: Kif ghidt qabel, l-informazjoni mitluba tingħata meta jkun il-waqt.

PAOLA - ENEMALTA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li jitneħħew il-wires zejda ta' l-Enemalta li hemm quddiem ir-residenza, li d-dettalji jinsabu separatament min din il- mistoqsija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni relattiva.

TCU – SELECTION BOARD

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid is-selection board attwali għall-għażla ta' l-ingaġġ ta' nies ġodda fit-tax compliance unit minn min huwa kompost?

Il-membri ta' dan il-bord ġew nominati mit-TCU innifsu jew mill-ministeru tiegħu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngharraf lil-Onor.

Membru li is-selection board attwali għall-għazla ta' l-ingagg ta' nies godda fit-tax compliance unit huwa kompost minn uffiċċjali pubbliċi li gew nominati mill-public service commission.

Is-selection board huwa magħmul minn Paul J Barbara bħala chairman u Oliver Vassallo, Anthony Vella u Joseph Church bħala membri.

SERVIZZI EKONOMIĊI - AVUKATI BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26607?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

PAOLA - MELITA CABLE – TNEĦĦIJA TA' WIRES

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jara li jitneħħew il-wires żejda tal-Melita cable li hemm quddiem ir-residenza tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbgħatu separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kumpanniji privati ma jaqgħux taħt il-ministeru għas-servizzi ekonomiċi.

Ir-regolatur f'dan il-qasam jaqa' taħt il-ministeru għat-trasport u telekomunikazzjoni.

EDUKAZZJONI – AVUKATI BIL-KUNTRATT

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26606?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba hi kif se nsemmi:

| | | | |Entita` |Avukati |Retainer | |FIS |Hugh Peralta|Lm300 | | | |fis-sena | |PBS |Joseph |Lm1000 | | |Refalo |fis-sena | |MDC |Tonio Grech |Lm2500 | | | |fis-sena |

ĠNIEN TA' HASTINGS – TNEĦĦIJA TA' ĦADID

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid għaliex tneħħa parti mill-ħadid madwar l-ġnien ta' hastings dan l-aħħar?

ONOR.

TONIO BORG: Il-ġnien ta` Hastings jaqa` taħt ir-responsabbilita` tad- dipartiment tal-agrikoltura.

GĦalhekk l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministeru għall-agrikoltura u sajd.

TARZNA – EARLY RETIREMENT SCHEME – INCREMENTS DUE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jara li dawk il-ħaddiema tat-tarzna li spiċċaw bl-early retirement wara li għaddew medical board jingħataw l-increment u ż-żieda għall-għoli tal-ħajja għas-sena 2001?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill Onor. Interpellant sabiex jaghmel il- mistoqsija lill- ministru konċernat.

BELT VALLETTA – KENN GĦAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li ż-żwiemel li jintużaw għat- trasport bil-karozzini u li jkunu l-ġurnata kollha quddiem il-Palazz ikollhom lqugħ mix-xemx kiefra tas-sajf?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li r-responsabbilita' ta' shelter simili mhix ta' l-awtorita' dwar it-trasport pubbliku iżda tal-kunsill lokali, bħal ma hija dik tal-bus shelters.

BELT VALLETTA – KENN GĦAŻ-ŻWIEMEL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jara li mill-iktar fis possibbli ssir xi forma ta' lqugħ mix-xemx għaż-żwiemel li hemm quddiem il-Palazz fil-Belt Valletta?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Għalkemm dan il-ministeru lest li jagħti il-kontribut tiegħu biex din il-problema tiġi indirizzata, ninforma lill-Onor.

Interpellant li jagħmel din il-mistoqsija lill-ministeru kkonċernat.

MARSA - TRIQ PATRI MAGRI – SLEEPING POLICEMEN

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jitwaħħlu sleeping policemen jew xi forma oħra ta' tnaqqis ta' veloċita' tal-karozzi fi Triq Patri Magri fil-Marsa minħabba veloċita' eċċessiva ta' ċerti sewwieqa?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-bord għall-kontroll tat-traffiku flimkien mall-kunsill lokali tal-Hamrun u tal-Marsa ser jaraw x'forma ta' traffic calmers għandhom isiru biex titnaqqas il-veloċita' eċċessiva fi Triq Patri Magri.

BELT VALLETTA – MONUMENT GĦAL LA VALETTE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jifli l-possibbilta' li jsir monument għal Gran Mastru de la Valette fil-Belt Valletta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-proposta ser tiġi kkonsidrata flimkien ma' diversi entitajiet pubbliċi oħra fid-dawl tal-proġett ta' Bieb il-Belt u ċ-ċentru nazzjonali ta' l-arti li ser jinbena fuq is-sit tat-Teatru Rjal.

RAĦAL ĠDID - TRIQ L-ISQOF PIETRU PACE

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jara li jsir l-asfaltar ta' Triq l-Isqof Pietru Pace, Raħal Ġdid, wara li għaddew is-servizzi neċessarji kollha?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li f'parti minn Triq l-Isqof Pietru Paċe għadu qiegħed isir xogħol ta` iffurmar tat-triq minn developers li bnew fit- tarf tagħha.

Id-dipartiment tat-toroq għamel diversi laqgħat mal-kunsill biex it-toroq ta` l-akkwati jkunu asfaltati u għalhekk ix-xogħol f`din it-triq isir meta s-servizzi jkunu mqiegħda kollha b`mod permanenti u skond il-prioritajiet tax-xogħlijiet li jkollu quddiemu d-dipartiment.

STUDENTI UNIVERSITARJI - XOGĦOL FIS-SAJF

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-kopja tal-ftehim li ġie milħuq bejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u l-istudenti universitarji dwar ix-xogħol fis-sajf?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma jeżisti ebda ftehim li ntlaħaq bejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u l-istudenti universitarji dwar ix-xogħol tas-sajf u li jista' jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Din is-sena, permezz tal-bord tal-manteniment lill-istudenti, il-ministeru ta' l-edukazzjoni qed jiffaċilita l-ingaġġ ta' studenti universitarji li wrew ix-xewqa li jaħdmu fis-sajf, f'postijiet offruti minn dipartimenti tal- gvern, korpi parastatali u kumpanniji privati.

TARZNA – VAPUR LA SALLE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm ħalla qligħ ix-xogħol li għamlet it-tarzna fuq il-vapur La Salle?

Jista' ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra rapport dwar qligħ u spejjes li saru fuq il-vapur imsemmi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ir-rapport mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa ta' natura kummerċjali u għaldaqstant ma jkunx fl-interess tat-tarzna li dan jiġi ppubblikat.

Madanakollu inserraħ ras l-Onor.

Interpellant li dan ix-xogħol kien ta' fejda mhux żgħira għal din l-azjenda u ħalla frott ħafna iżjed minn bosta xogħol ieħor li daħlet għalih fil-passat.

Fil-fatt huwa stmat li dan il- proġett ħalla profitt ta' Lm1 miljun, waqt li l-infiq ieħor fil-pajjiż mhux konness mat-tarzna huma stmat li kien maż-Lm2 miljun.

TAL-QROQQ - PIXXINA NAZZJONALI – OLYMPIC DIVING STAND

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm quotations għall-manutenzjoni tad- diving stand fil-pixxina nazzjonali, Tal-Qroqq?

Min intgħażel u kemm kienet l-offerta?

X'kienu l-offerti l-oħra li ġew mitfugħa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasal fil- ministeru fil-ħin meħtieġ biex jintbagħat fl-Uffiċju ta' l-Iskrivan tal- Kamra, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PILLOLI OUT OF STOCK – CARVEDILOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jara li l-pilloli cardevilol 625 mg jkunu regolari fl-isptar peress li spiss ikunu out of stock?

Jista' il-Ministru jgħid mill-2001 kemm u meta kienu out of stock?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li s-servizzi farmaċewtiċi tal-gvern waqgħu out of stock mill-pilloli carvedilol 6.25mg minħabba li ma kien hemm l-ebda offerta aċċettabbli meta ħarġet it-tender għal dan il-prodott.

Il-GPS bħalissa jinstabu fil-proċess li jimportaw huma dirett din il-mediċina mill- Ingilterra.

Il-perjodu minn meta l-carvedilol 6.25mg kien out of stock huwa indikat hawn taħt:

2 ta' Jannar sat-23 ta' Jannar 2001 6 ta' Frar sat-18 t'April 2001 9 ta' Ġunju sa llum.

MARSA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm offerti għal xogħlijiet fil-Marsa, avviż CT41/2001?

Jista' jgħid min intgħażel, kemm kienet l-offerta u x'inhuma r-raġunijiet l-oħra li dan intgħażel?

Jista' jgħid kemm kienu l- offerti l-oħra?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasal fil- ministeru fil-ħin meħtieġ biex jintbagħt fl-Uffiċju ta' l-Iskrivan tal- Kamra, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

BORD KONSULTATTIV DWAR TFAL U ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma t-terms of reference tal-bord konsultattiv dwar tfal u żgħażagħ?

Jista' jgħid kemm- il darba ltaqa' dan il-bord u x'ġie diskuss f'dawn il-laqgħat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta ser tingħata f'xi seduta oħra.

EDUKAZZJONI - PASSI KRIMINALI FIL-KONFRONT TA' L-IMPJEGATI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm impjegati li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu u tas-segretarjat parlamentari għall-isport li bħalissa qegħdin jittieħdu passi kriminali mill-pulizija kontrihom?

Fejn jaħdmu?

X'inhi r- raġuni li dawn ma tteħdux passi dixxiplinari interni fiċ-ċivil kontrihom - anke quddiem il-PSC - minflok proċeduri kriminali?

Fuq talba ta' min qed isiru l-passi kriminali kontrihom?

ONOR.

FELLENBERG - SAFETY

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'miżuri ta' safety ittieħdu minn meta beda x- xogħol ta' kostruzzjoni fil-Fellenberg biex nissalvagwardaw is-saħħa ta' l- istudenti u ta' l-għalliema?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliem inkarigat mis-saħħa u s-sigurta` ġewwa l-istitut ta' Fellenberg flimkien ma' l-awtoritajiet qegħdin kontinwament jimmoniterjaw is-sitwazzjoni.

Fejn tinħass il-ħtieġa jsir ippjanar ta' xogħol mal-kuntrattur u jittieħdu l-passi kollha meħtieġa sabiex l-għalliema, studenti, viżitaturi eċċ., ikunu mħarsa minn kull periklu.

B'KARA - TRIQ IL-FNIEK

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jindika meta Triq il-Fniek f'B'Kara sejra tiġi irranġata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-dipartiment tat-toroq biex jara il-ħtiġijiet li hemm f'din it-triq biex flimkien mal-kunsill lokali wieħed ikun jista' jara jekk ix-xogħlijiet għandhomx isiru bħalissa flimkien max- xogħol l-ieħor fi Triq Salvu Psaila.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ IMDINA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari 26743, jista' il- Ministru jgħid għaliex proprju din is-sena biss inħasset il-ħtieġa li t- triq arterjali Imdina Road, Ħaż-Żebbuġ ingħalqet għat-traffiku?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi f`din l-okkażjoni, il-pulizija ħasset il-ħtieġa illi t-triq tingħalaq.

STAMPERIJI BIL-PERMESS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra lista' ta' stamperiji li għandhom il-permess biex jaħdmu?

Kemm fil-fatt hemm fiż-żewġ gżejjer separatament?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant huwa kif jidher fuq it-tabella li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

WSC – TELEMETRY

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26742?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-korporazzjoni għas-servizzi ta' l- ilma għadha mhux qed tħaddem is-sistema ta' telemetry.

Tajjeb jingħad li l-korporazzjoni kienet waqqfet il-kuntratt mal-kuntrattur oriġinali peress li anke wara li kien ingħata żmien twil biex jirranġa s- sitwazzjoni, dan wera li ma kienx ser jagħti sistema tajba u sodisfaċenti li taqdi l-bżonnijiet tal-korporazzjoni.

Il-hardware u l-istrumenti li ġew provduti kienu ċċertifikati bħala aċċettabbli mill-korporazzjoni pero' is-software ma kienx.

Ta' dik il- parti li kienet sodisfaċenti, il-korporazzjoni ħallset euro 140,840, jiġifieri 40% biss tal-parti tal-kuntratt li kellha tħallas hi, waqt li l- Unjoni Ewropea ħarġet 60% tal-kumplament, jiġifieri euro 505,809.

Sabiex iġġib is-sistema tiffunzjona tajjeb, il-korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma ħadet dawn il-miżuri:

ikkoreġiet il-wiring u l-wiring diagrams;

iċċekkjat l-operat, u fejn kien hemm bżonn sewwiet, ta' 80% ta' l- istrumenti u kkalibrathom;

irranġat il-pożizzjoni u l-wiring tar-radio base station u ċċekkjat ir- radios kollha;

qed tirranġa l-provvista ta' sample u drains għall-istrumenti analitiċi kollha;

ittestjat u sewwiet 11-il outstation tad-distribuzzjoni li għandhom jibdew joperaw sa l-aħħar ta' Lulju fuq sub system għalihom;

ippreparat specifications u dalwaqt ser toħroġ għall-offerti għax-xiri ta' software u xi engineering ieħor meħtieġ wara l-bidla tas-software prinċipali.

Il-flus li l-korporazzjoni ma ħallsitx lill-kuntrattur ser jiġu użati għal dan ix-xiri.

ĦAŻ-ŻABBAR – TWAQQIGĦ TA' ĦAJT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jgħid x'kienet id-deċiżjoni tal-planning authority rigward it- twaqqigħ ta' ħajt li qiegħed madwar barumbara fi Triq ir-Redentur, Ħaż- Żabbar?

ONOR.

TONIO BORG: L-applikazzjoni li qed tirriferi għaliha l-Onor.

Interpellanti hija PA 1584/00 - demolition of backyard wall for scheme road formation and rebuild wall according to scheme alignment – u din għadha pendenti.

TOROQ - NEFQA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jagħti breakdown tan-nefqa fit-toroq li saret matul is-sena 2001 kull triq separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li peress illi x-xogħlijiet fit-toroq isiru b'kuntratt li jinkludi fiħ diversi gruppi ta` toroq kull darba, mhux possibbli li jingħata l-breakdown tan-nefqa kif mitlub mill-Onor.

Interpellant għall kull triq separatament.

Madankollu ser nara li tinġabar l-informazzjoni fl-akbar dettal possibbli u nippreżentha f'xi seduta oħra.

SERVIZZ ĊIVILI – ŻIEDA TA' IMPJEGATI

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid kemm żdiedu n-nies fiċ-ċivil fl-1999, fl-2000 u fl-2001?

Jista' jaqsam l-informazzjoni skond kif żdiedu n-nies fis-setturi u dipartimenti partikolari?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l- informazzjoni mitluba qegħda tinġabar u tingħata tweġiba f'xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ IL-KREXXUNI

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma l-pjani rigward Triq il- Krexxuni, Ħaż-Żabbar, peress li tinsab fi stat ħażin ħafna u anke qed tkun ta' periklu għas-saħħa pubblika minħabba l-ammont ta' trabijiet li tiġġenera?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għall- mistoqsija parlamentari 26877.

Xogħlijiet oħra f'din it-triq isiru skond il-prioritajiet li għandu quddiemu d-dipartiment.

MIA - SENIOR OFFICERS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jagħti informazzjoni rigward riżultat ta' eżami intern bil-miktub fl-MIA li ilu li sar minn Frar 2001, wara li qabel kien sar interview f'Gunju 2000 u kors f'Ottubru 2000 għas-senior officers fl-istess MIA?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li r-riżultat ta' l-eżami li qed issir riferenza għalih ġie ppubblikat u fil-fatt fis-26 ta' Ġunju 2001 twaħħal man-notice board li hemm fil-bini tal-kumpannija.

MALTA POST - EŻAMI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26738?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li mill-aħħar eżami għall-postal operators li kien sar f'Mejju ta' din is-sena, għaddew 52 u dan l-eżami jibqa' validu sal-31 ta' Diċembru li ġej.

Sal-lum ġew impjegati tmien pustiera.

Vakanzi fil-grad ta' pustier jimtlew minn żmien għal żmien skond il-ħtieġa.

MRI - ACCELERATED INVESTIGATIONS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jagħti l-waiting list għall-investigazzjoni ta' l-MRI fil-preżent?

Jista' jagħti nformazzjoni rigward accelerated investigations f'każi urgenti ta' bzonn għall-MRI?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

NPAA – MILL-INGLIŻ GĦALL-MALTI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid x'inhu s-salarju u l-kuntratt tax-xogħol ta' Victor Vanni Bruno u s-segretarja Miss Marie Lou Gatt li ġew ingaġġati biex jieħdu ħsieb t-translation ta' l-acquis għal-lingwa Maltija?

ONOR.

JOE BORG: Peress li x-xogħol ta` traduzzjoni ta' l-acquis huwa responsabilta` tal-ministeru tal-ġustizzja u kunsilli lokali, nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

AMBJENT - JET-SKIS

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' il- Ministru jagħti x'miżuri jieħu id-dipartiment rigward introduzzjoni ta' teknoloġija ġdida bħal per eżempju jet-skis u kif tista' taffettwa l- ambjent?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li d-dipartiment għall- ħarsien ta' l-ambjent, permezz tal-cleaner technology centre iżomm ruħu aġġornat fuq teknoloġiji ġodda.

Barra minn hekk, iċ-ċentru jagħti pariri lill-industrija fuq teknoloġiji ndaf, jiġifieri dawk li huma ta' l-inqas dannu għall-ambjent.

TRIBUNAL GĦALL-INVESTIGAZZJONI TA' INĠUSTIZZJI - KUMPENS

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jgħid kemm sal-lum ingħataw il-kumpens lill- individwi, u kemm minnhom li għadhom ma ħadux il-kumpens li ġie mogħti lilhom minn sentenzi deċiżi mit-tribunal għall-investigazzjoni ta' inġustizzji?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.