MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 702 It-Tnejn, 25 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 702

It-Tnejn, 25 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 34

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 34

TQEGĦID TA' KARTI 38

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI (KUMITAT)

CULTURAL HERITAGE BILL (COMMITTEE STAGE) 40

AĠĠORNAMENT 60

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 65

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 701 li saret fl-20 ta' Frar, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

PRODUZZJONI GLOBALI TAL-BAJD F'MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni globali tal-bajd frisk f'Malta u Għawdex matul l-2001 separatament?

Kemm kien il-prezz medju?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Jien informat li l-produzzjoni globali ta' bajd frisk f'Malta u Għawdex fl-2001 hi stmata li kienet ta' 71,406,151.

Ma nżammux ċifri separati għal Malta u Għawdex.

Il- prezz medju kien ta' bejn Lm1.00 u Lm1.20 kull kartuna.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun is-sussidju li se jingħata mill-Unjoni Ewropea biex isir dan 'l hekk imsejjaħ ristrutturar?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, bħalma kelli okkażjoni ngħid diversi drabi, is-settur tal-produzzjoni tal-bajd flimkien mas-settur tal- produzzjoni tal-broilers huwa nkluż fl-SMPPMA.

F'dan il-programm, li qiegħed fil-fażi finali tiegħu, hemm indikazzjoni kemm se jingħata sussidju lil dan is-settur u nispera li fil-ġimgħat li ġejjin jiġi ppubblikat ir- rapport.

Il-kunċett hu li l-levies li japplikaw għas-settur ta' produzzjoni ta' bajd frisk jiġu mneħħija fuq perijodu ta' snin u l-bdiewa u r-raħħala jingħataw għajnuna finanzjarja sabiex jiġi garantit lilhom dħul xieraq u ġust.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Fil-fine-tuning li qed jagħmel il-gvern dwar dan ir- rapport, qiegħed jikkonsidra li jżid aktar il-fondi għal dan l-istrutturar minħabba li l-għexieren ta' miljuni li se jinġiebu mill-Unjoni Ewropea għal numru ta' inizjattivi ta' din ix-xorta se neħduhom wara għaxar snin li pajjiżna jkun sar membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, 15-il-ġurnata ilu l-Unjoni Ewropea ħarġet framework ta' kif jistgħu jiġu applikati l-fondi lill-għaxar pajjiżi kandidati lejn sħubija sħiħa.

L-SMPPMA huwa l-pakkett speċifiku u tailor- made għal pajjiżna.

Dan jinvolvi għexieren ta' miljuni ta' liri Maltin li se jingħataw lill-bdiewa u lir-raħħala biex wara li jitneħħew il-levies b'mod gradwali, dawn l-istess produtturi jibqa' jkollhom id-dħul tagħhom garantit biex jagħmel tajjeb għall-price difference u biex f'idejhom ikollhom fondi biżżejjed biex ikunu jistgħu jagħmlu r-ristrutturar neċessarju.

Imbagħad hemm il-common agricultural policy li bħalma jaf kulħadd, hija bbażata fuq żewġ pilastri; l-għajnuna diretta lill-bdiewa u lir-raħħala, dak li jissejjaħ il-classical pillar u l-pilastru l-ieħor li permezz tiegħu kulmin hu nvolut fil-biedja jingħata l-għajnuna tar-rural development.

Mr Speaker, dalgħodu stess nidejna uffiċjalment l-ewwel laqgħa ta' konsultazzjoni ma' dawk kollha interessati fis-settur agrikolu biex flimkien infasslu l-pjan ta' żvilupp rurali.

Bis-saħħa ta' dan il-pjan ikun hemm ukoll għajnuniet mill-Unjoni Ewropea.

Fil-preżent 90% tal-fondi ta' l-Unjoni Ewropea, jiġifieri madwar Lm18-il biljun fis-sena, imorru fuq l-ewwel pilastru, dak tal-common agricultural policy u l-10% l-oħra jmorru fuq ir-rural development.

Kulmin huwa ntiż fuq dan is-suġġett jaf li anke l-Ewropa qiegħda taħseb kif se timmodifika l-mod kif tissussidja lill- bdiewa u r-raħħala tagħha.

Infatti l-ħsieb huwa li din is-sena jkun hemm a mid-term review biex jaraw kif jistgħu jittieħdu ċerti ammonti mill-ewwel pilastru u jintefgħu fuq it-tieni pilastru.

B'hekk ikun hemm iżjed għajnuna li tkun intiża għal żvilupp rurali.

Fost affarijiet oħra żvilupp rurali jfisser il-food safety, li jkollok provvista ta' ilma għall-irrigazzjoni, li jkollok l-iġjene fl-irziezet, li tieħu ħsieb il-wirt rurali fil-kampanja u diversi aspetti oħra.

Fir- rural development programme għandek wieħed mill-vitijiet li jikkonsisti fil- fondi finanzjarji li permezz tagħhom il-bdiewa, ir-raħħala u l-produtturi tal-bajd frisk ikunu jistgħu jagħmlu l-istrutturar neċessarju fl-irziezet tagħhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Għaliex il-gvern se joħroġ is-sussidji għall- imsejjaħ telf li seta' akkumula lill-industrija lokali tal-bajd frisk u fl- istess ħin se jara li l-protezzjoni li għandha jżarmaha, vis-à-vis l-Unjoni Ewropea filwaqt li jħalli l-istess pożizzjoni għal ma' pajjiżi li ma jkunux membri?

X'inhi r-raġuni ta' dan kollu u x'benefiċċju se jkollu l-gvern, il- poplu u din l-industrija f'dan is-sens?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, se nerġa' nirrepeti dak li għedt il-ġimgħa l-oħra u l-ġimgħa ta' qabel.

Meta inti tingħaqad fi grupp trid toqgħod għal ċerti kondizzjonijiet ta' dak il-grupp.

F'Malta għandna 67 lokalita`, fosthom ir-Rabat u ż-Żurrieq u la dawn huma parti minn Malta, iridu joqogħdu għal-liġijiet tal-lokalitajiet kollha magħqudin flimkien.

U l- Unjoni Ewropea b'dan il-mod timxi.

In-negozju bejn il-pajjiżi li jkunu membri jkun liberu u mingħajr tariffi – sakemm ma jkunx hemm l-eċċezzjonijiet – pero` meta jkun hemm importazzjoni ta' ċerti prodotti minn third countries, per eżempju mill-Uganda, mill- Iżrael, mill-Arġentina jew mill-Kanada, għal xi pajjiż li jkun membru fl- Unjoni Ewropea bħall-Ġermanja, Franza, Belġju, l-Olanda u Malta – li jekk Alla jrid ukoll tkun membru - trid titħallas dik li tissejjaħ il-common external tariff.

Jiġifieri bħalma aħna llum għandna l-levy għall-prodotti li jidħlu f'pajjiżna, anke biex jidħol prodott fil-pajjiżi li jkunu membri fl-Unjoni Ewropea trid titħallas il-common external tariff.

Issa ħalli nerġa' nispjega għalfejn aħna qegħdin inneħħu dawn il-levies.

Jekk wieħed iħares lejn id-direzzjoni li bih miexi s-suq mondjali u jara x'ħareġ mill-aħħar meeting tal-world trade organisation li sar f'Doha, isib li t-trend hi li dawn l-imbierka levies jitneħħew gradwalment fost l- unjonijiet kollha li hawn fid-dinja.

Għandek l-Unjoni Ewropea, il-Kanada, il-United States of America, il-Mercusur Group, il-grupp ta' l-Asja, il- Ġapan u l-Awstralja.

Dawn huma kollha ġganti.

U allura bil-mod il-mod anke bejn dawn il-ġganti l-levies iridu jitneħħew.

Nerġa' ngħid li anke f'pajjiżna l-levies se jitneħħew gradwalment - dan stqarru anke l-Kap ta' l-Oppożizzjoni bil-policy tiegħu ta' Svizzera fil- Mediterran, fl-intervista li kellu fid-29 ta' April, 1998 - u biex inkunu nistgħu nneħħuhom għamilna dan il-programm speċjali, l-SMPPMA, sabiex niggarantixxu li d-dħul tal-bdiewa u tar-raħħala ma jonqosx permezz ta' din l-għajnuna.

Mr Speaker, din m'hijiex xi għajnuna ta' barra minn hawn imma hija għajnuna li t-taxpayer irid iħallas lill-bidwi u lir-raħħal.

Aħna f'Malta għandna l-protezzjoni li tfisser li l-mara tad-dar tħallas prezzijiet ogħla għall-prodotti li tixtri.

Bit-tneħħija ta' dawn il-levies il-poplu Malti se jdaħħal idu fil-but, il-prezzijiet se jinżlu u l-poplu se jagħti dik li tissejjaħ state aid.

U din m'hijiex xi ħaġa li vvintaha l- Partit Nazzjonalista fl-2002.

Fil-fatt jekk tħares lejn is-sussidju tal-qasam agrikolu fil-pajjiżi kollha ta' l-Unjoni Ewropea, issib li l-blokk Ewropew huwa l-iżjed blokk ta' nazzjonijiet li jissussidja l-agrikoltura tiegħu.

Huwa kkalkulat li l- blokk Ewropew jissussidja l-agrikoltura tiegħu b'madwar 45%.

Warajh jiġu pajjiżi oħra bħall-United States of America, il-Kanada, il-Mercusur group u gruppi oħra.

Nerġa' ngħid li l-għajnuna li tingħata permezz ta' l-iState aid m'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Per eżempju, il-bdiewa u r-raħħala tal-Ġermanja jirċievu għajnuna totali ta' madwar Lm6 biljun fis-sena.

Nofs din is-somma tiġi mill-common agricultural policy ta' l-Unjoni Ewropea u n-nofs l-ieħor jiġi mingħand il-poplu Ġermaniż li jħallas it-taxxa.

B'hekk il-bdiewa u r- raħħala jkollhom moħħhom mistrieħ li jipprovdu provvista adegwata ta' prodotti tajbin għall-ikel kif ukoll jieħdu ħsieb l-ambjent ta' pajjiżhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, fid-dawl ta' dak li qed iwieġeb il- Ministru, ma jħossx li għandu jirtira dak li qal ladarba jirriżulta li l- world trade organisation tippermetti li pajjiżi differenti japplikaw protezzjoni għall-biedja skond il-kontinġenza ta' pajjiżhom?

Jiġifieri fi ħdan il-WTO hemm framework fejn dak li hu tajjeb għall-Amerika jkun tajjeb għall-Amerika u jiġi nnegozjat, dak li jkun tajjeb għall-Unjoni Ewropea jiġi negozjat għall-Unjoni Ewropea u dak li jkun skond il-kontinġenza ta' Malta, ikun negozjat għal Malta.

Fl-istess ħin il-Ministru kien qal li l- qafas ta' protezzjoni li għandna llum huwa aħjar minn dak ta' tariffi, dazji, kwoti u kontrolli li jeżistu fix-xenarju kollu, sija ta' l-Amerika u sija ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru jikkonferma li dan qalu hu stess?

Jekk irid, infittixhielu pero` mhux biex nagħmilhielu ma' wiċċu kif mar qal imma biex nurih il-fatti kif dejjem nagħmel.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, nispera li m'aħniex se nerġgħu nibdew bit- teatrini.

Li għedt jiena hu li hawnhekk membru ta' l-Oppożizzjoni qasam il- Kamra ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom!

Il-Ministru kien qiegħed iwieġeb domanda supplimentari.

L-Onor.

Noel Farrugia, on a point of order.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Ngħaddilu d-domanda ħalli jaqraha għal raġunijiet ta' etika u ta' rġulija, jekk teżisti!

MR SPEAKER: Il-Ministru jkompli bit-tweġiba tiegħu jekk jogħġbu.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Hekk imorru l-affarijiet, bl-edukazzjoni u bil-kwiet.

Hekk nieħu gost Mr Speaker!

L-Onor.

Farrugia qed jagħmel riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 27,913 li kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru għall-agrikoltura u sajd jgħid għaliex il-gvern Malti matul l-1999, is-sena 2000 u s-sena 2001 m'għamilx talbiet fi ħdan il-world trade organisation, sabiex jipproteġi lis-settur tal- biedja permezz ta' special safeguard provisions kif għamlu 38 pajjiż membru tal-world trade organisation, inkluża l-Polonja, li bħal Malta hija pajjiż applikant għal sħubija fl-Unjoni Ewropea sabiex jipproteġu l-biedja u l-għajxien tal-familji tagħhom?"

U t-tweġiba kienet tgħid hekk:

"L-Onor.

Interpellant għandu jkun jaf li l-ispecial safeguard provisions japplikaw meta l-pajjiż ikun intrabat bi kwota ta' importazzjoni ta' xi prodott u li din il-kwota ta' importazzjoni tkun soġġetta għal tariffa ta' produzzjoni baxxa ħafna.

Dawn l- arranġamenti jsiru meta pajjiż isir membru tal-world trade organisation".

Issa ħalli nispjega ftit.

Forsi min hu ntiż fuq dan is-suġġett jaf x'jiġifieri.

L-Unjoni Ewropea għandha agreement ma' New Zealand u ma' l- Awstralja dwar l-importazzjoni ta' laħam - dan huwa reċiproku minn naħa għal oħra – biex jekk naħa tieħu ċertu ammont ta' beef, per eżempju, tieħu 100 tunnellata beef, trid tħallas tariffa ta' 10c per kilo imma malli taqbeż din il-kwota, il-levy titla' għal Lm1.

Dik hija t-tariff quota.

Imbagħad l-istess risposta kompliet tgħid hekk:

"L-Onor.

Interpellant jaf li meta Malta saret membru tal-world trade organisation, ma ntrabtietx bi kwota."

Din huwa ovvju għaliex, per eżempju, fil-każ taċ-ċanga huwa inutli li nintrabtu bi kwota.

Aħna f'pajjiżna rridu madwar 7000 tunnellata ta' ċanga filwaqt li nipproduċu biss 1000 tunnellata.

Allura se nintrabat li nġib ftit ċanga minn barra meta naf li jekk m'iniex se nġib aktar, il-prezz se jogħla ħafna!

Mhux ħaġa minn ewl id-dinja din!

Għalhekk ma nistgħux nagħmlu tariff quota għal pajjiżna!

La m'għandniex production għall-konsum lokali għalfejn nagħmel barrier?

Għalfejn nagħmel iċ-ċintorin u norbot idejja?!

Jekk jien ngħid li pajjiżna jrid idaħħal biss 4000 tunnellata imbagħad il-konsum jitla' iżjed minn daqshekk u jkolli noqgħod nagħmel taxxa biex il-mara tad-dar ...

(Interruzzjonijiet)

Meta inti għandek konsum ta' madwar 7000 tunnellata jew 8000 tunnellata – qed nitkellem fuq il-laħam taċ-ċanga - u għandek produzzjoni ta' 1000 tunnellata, ma tistax torbot idejk u tgħid li mill-Kanada jew mill-Irlanda se ġġib biss 4000 tunnellata u iżjed minn daqshekk tibda tħallas Lm2 kull kilo.

Għaliex jekk tagħmel jiġri li tkun qed torbot idejk u jekk iġġib iżjed, lill-mara tad-dar tkun qed tgħollilha l-prezz b'Lm2!

Dak li qed jgħid.

(Interruzzjonijiet)

U l-istess risposta tkompli tgħid hekk:

"L-Onor.

Interpellant jaf li meta Malta saret membru tal-world trade organisation ma ntrabtietx bi kwota.

Fil-fatt Malta għandha qafas wisq aħjar u din hi l-fehma ta' esperti kbar."

- u meta qed ngħid qafas wisq aħjar m'iniex qed nirriferi għaċ-ċanga imma għal diversi prodotti oħrajn -

"Għaldaqstant il-mekkaniżmu ta' special safeguard measures, ma japplikax.

L-Onor.

Interpellant għandu jkun assigurat li jekk u meta Malta tenħtieġ li tbiddel il-qafas ta' protezzjoni li għandha bħalissa, il-gvern jara li jiġu fis-seħħ dawk il-miżuri kollha meħtieġa li jassiguraw il-vijabilita` u l-qliegħ tal-bidwi u r-raħħal Malti.".

U aħna dak li qegħdin ngħidu.

Aħna se jkollna policy programme għall- biedja Maltija u dawn l-ispecial measures huma mmirati biex jiggarantixxu d- dħul xieraq u ġust lill-bidwi u lir-raħħal Malti.

Nerġa' ngħid li dan il- programm ta' tneħħija ta' levies jaqblu magħha ż-żewġ naħat tal-Kamra u ma noqogħdux ninħbew wara subajna!

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Irrid inkun on record li ngħid kli m'hu veru xejn li ż-żewġ naħat jaqblu.

Qed nispjega li l-WTO għandha framework kif taħdem skond il-kontinġenza tal-pajjiż, sija fil-każ ta' Malta li m'għandniex riżorsi, sija fil-każ ta' l-Unjoni Ewropea li m'għandhiex riżorsi u sija fil-każ ta' l-Amerika li tista' tforni lid-dinja kollha bir-riżorsi li għandha.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mr Speaker, jiena ma' dan li qed jgħid l-Onor.

Interpellant assolutament ma naqbilx.

Il-ġimgħa l-oħra poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra d-dokumenti u anke kopja ta' l-intervista li kienet ingħatat fl-1998 li t-tnejn jitkellmu waħedhom.

Mr Speaker, illum il-WTO qed tgħid li biex in-negozju jkun ġust u biex ħadd ma jibqa' lura, anke hi se tagħmel il-mixja biex pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw ikunu jistgħu jesportaw lejn pajjiżi żviluppati l-prodotti ta' l-ikel kollha – basta dawn ikunu safe u ta' kwalita` tajba u naturalment jitneħħew it-tariffi – ħlief armi.

Għax il-WTO trid li anke l-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw ikollhom iċ-ċans – u fil-pajjiżi li għadhom jiżviluppaw hemm iżjed biedja – li jipproduċu prodotti ta' kwalita` u li għal dawn il- prodotti jitneħħew il-levies, jitneħħew il-barriers u jkunu jistgħu jesportaw lejn pajjiżi żviluppati bħalma huwa l-blokk Ewropew.

B'din il- policy qed jinfetaħ is-suq biex fuq dawn il-prodotti ta' kwalita` jitneħħew l-imbierka tariff quotas u l-pajjiżi li għadhom qed jiżviluppaw ikollhom iċ- ċans jesportaw lejn pajjiżi aktar żviluppati minnhom.

Nerġa' ngħid li l-Unjoni Ewropea għandha l-protezzjoni tagħha u għandha dawk li jissejħu l-export refunds li bil-mod il-mod ukoll iridu jitneħħew.

L-Istati Uniti ta' l-Amerika wkoll tipproteġi l-biedja tagħha bl-export levies.

U bit-taħditiet "bil-ġlied" li jkun hemm bejn dawn il-blokok il- kbar, b'mod partikolari bejn l-Unjoni Ewropea u l-United States of America, min-naħa titla' l-export subsidy u min-naħa l-oħra jitilgħu l-export levies.

U l-kunċett tal-WTO hu li biex is-suq ikun iżjed fair, il-bdiewa ta' pajjiżi li għadhom qegħdin jiżviluppaw jingħataw iċ-ċans li ladarba l- prodotti tagħhom ikunu ta' kwalita` tajba, ikunu jistgħu jesportawhom lejn pajjiżi aktar żviluppati u b'hekk jingħataw iċ-ċans li jkollhom ħajja diċenti bħal ħaddieħor.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 46 ta' l-2002 – Indiċi ta' l-Inflazzjoni għas-sena 2001.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar għamara li nxtrat għall-MCAST, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 31552;

Rapport maħruġ mill-Bord tal-Matsec b'referenza għall-eżamijiet tas- Sec 2001 u Newsletter maħruġ mill-Matsec Support Unit f'Jannar 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31747; u

f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 43 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 dwar Ħtiġiet Minimi ta' Saħħa u Sigurta' f'Xogħol b'apparat ta' Wiri fuq Skrin;

Avviż Legali Nru 44 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar Ħtiġiet Minimi ta' Saħħa u Sigurta' fuq il-Post tax-Xogħol;

Avviż Legali Nru 45 ta' l-2002 - Regolamenti ta' l-2002 dwar it- Twaħħil ta' Sinjali tas-Saħħa u, jew tas-Sigurta' fuq il-Post tax- Xogħol;

Avviż Legali Nru 49 ta' l-2002 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' ċerti dispożizzjonijiet ta' l-Att ta' l-2001 dwar is-Soċjetajiet Koperativi (Att Nru XXX ta' l-2001);

Tabella li turi l-għadd ta' żgħażagħ bejn is-16 u t-30 sena li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fuq l-ewwel parti tar-reġistru fil- lokalitajiet tar-raba' distrett elettorali f'Settembru 2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31682; u

Tabella li turi l-għadd ta' nies jirreġistraw għax-xogħol fuq l-ewwel parti tar-reġistru mal-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ f'Diċembru tas-snin bejn l-1991 u l-2000 u f'Settembru ta' l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31689.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Skeda ta' tariffi għall-attendenza fiċ-Ċentru għall-Ħarsien tat-Tfal fl-Isptar Zammit Clapp, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31773; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 50 ta' l-2002 - Avviż ta' bidu fis-seħħ ta' diversi Regolamenti taħt l-Att dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent (Att Nru XX ta' l- 2001); u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Lista li turi l-għadd ta' persuni minn pajjiżi msieħba fl-Unjoni Ewropea li nħarġilhom work permit matul l-2001, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 31616;

Tagħrif dwar korsijiet li saru fl-Akkademja tal-Pulizija matul l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31618;

Tabella li turi n-nazzjonalita` ta' barranin li żżewġu bi żwieġ ċvili fl-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31725;

Statistika ta' reġistrazzjonijiet fir-Reġistru Pubbliku f'Malta matul l-2001, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31735; u

f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali qiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:-

Avviż Legali Nru 47 ta' l-2002 – Korrezzjonijiet bis-saħħa ta' l-Att ta' l-1980 dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji (Att Nru. IX ta' l-1980);

Avviż Legali Nru 48 ta' l-2002 – Regolamenti ta' l-2002 dwar Emenda tal-Ħdax-il Skeda ta' l-Att dwar Kunsilli Lokali;

K.L.B.L. 51/3/2002 - Bye-Laws ta' l-2002 dwar l-Użu ta' Faċilitajiet (Kunsill Lokali Safi);

K.L.B.L. 58/2/2002 – Bye-Laws ta' l-2002 dwar Reklami fuq Għamara tat- Toroq (Kunsill Lokali Santa Venera); u

Tagħrif dwar xufiera mal-ġudikatura, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 31729.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

CULTURAL HERITAGE BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

(Ikompli mill-20 ta' Frar, 2002)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, in segwitu` għad-diskussjoni li kellna l-aħħar darba li ltqajna fuq dan l-abbozz ta' liġi, iridu jsiru numru ta' emendi.

Jekk tippermettili l-Kamra, nixtieq nirrileva li d-diskussjoni fuq klawsola 46 hija sospiża u fil-fatt iktar tard se ngħaddi lill-Membri ta' l- Oppożizzjoni t-tibdil li qed jiġi propost għal din il-klawsola.

Irridu wkoll nemendaw paragrafu (ġ) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 14 biex il- kumitat ta' garanzija ma jservix bħala struttura ta' appell, kif kien propost, u dan minħabba l-poteri speċjali li jeżerċita s-sovrintendent.

Forsi l-aħjar ħaġa li nagħmlu issa hija li nkomplu d-diskussjoni fuq klawsola 50, nagħti l-informazzjoni li ntalbet fuq klawsola 49 u mbagħad nirritornaw għad-diskussjoni fuq klawsola 46.

Klawsola 50 - Treġġigħ lura ta' proprjeta` kulturali misruqa u esportata kontra l-liġi.

Clause 50 - Return of stolen and illegally exported cultural property.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, klawsola 50 qed titkellem dwar l- awtorizzazzjoni għar-ratifika ta' l-Unidroit Convention fuq il-proprjeta` kulturali misruqa li tkun esportata illegalment, liema konvenzjoni ġiet addottata ġewwa Ruma f'Ġunju ta' l-1995.

L-aħħar darba kien hemm min staqsa liema huma l-konvenzjonijiet li Malta ffirmat s'issa, u ġejt informat li l-konvenzjonijiet li Malta ffirmat s'issa huma l-European Cultural Convention tal-Kunsill ta' l-Ewropa, li ġiet addottata fl-1954, il- World Heritage Convention tal-UNESCO, li ġiet addottata fl-1972, il- Convention for the Protection of the Architectural Heritage tal-Kunsill ta' l-Ewropa, li ġiet addottata fl-1985, il-European Convention on the Protection of the Archeological Heritage, li ġiet riveduta mill-Kunsill ta' l-Ewropa fl-1992 u l-European Landscape Convention, li ġiet addottata mill- Kunsill ta' l-Ewropa fis-sena 2000.

Permezz ta' waħda mill-klawsoli li għaddejna matul l-aħħar seduta li fiha ddiskutejna dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu li s-setgħat u d-dmirijiet li jitkellem dwarhom dan l-abbozz ta' liġi se jkunu eżerċitati b'manjiera li jkunu jikkonformaw mal-konvenzjonijiet li diġa' semmejt jew inkella ma' xi konvenzjoni oħra li Malta tista' tidħol membru fiha dwar l-użu u l- konservazzjoni ta' proprjeta` kulturali, kemm jekk din tkun nazzjonali kif ukoll jekk tkun dinjija.

Klawsola 49, li diġa' għaddejnieha, qiegħda titlob li meta wieħed ikun qed isegwi t-twettiq ta' dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu, iżomm quddiem għajnejh dawk l-obbligi li Malta daħlet għalihom u bi klawsola 50 qegħdin nirratifikaw u nidħlu bħala parti mill- Unidroit Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Objects.

F'subklawsola (2) ta' klawsola 50 qed ngħidu li wara li ssir konsultazzjoni mal-kumitat ta' garanzija, ikunu jistgħu jsiru regolamenti li jipprovdu għat-twettiq tad-diversi dispożizzjonijiet ta' din il-konvenzjoni, liema regolamenti jkollhom seħħ anke jekk f'xi liġi oħra jista' jkun hemm xi provvediment li huwa kuntrarju.

L-Unidroit Convention hija konvenzjoni li kif diġa' għedt, ġiet addottata matul laqgħa li kienet saret ġewwa Ruma f'Ġunju ta' l-1995.

Ta' min jgħid li din il-konvenzjoni tirrifletti l- importanza tal-ħarsien tal-wirt u ta' l-iskambji kulturali li tant huma meħtieġa għall-għarfien aħjar ta' l-identita` tal-popli konċernati.

Fil- perijodu li ġiet addottata l-Unidroit Convention kien hemm tħassib dwar il- kummerċ illegali ta' proprjeta` kulturali, dwar il-ħsara irreparabbli li kienet qed issir lill-wirt kulturali kif ukoll dwar is-serq ta' diversi affarijiet kulturali, inkluż ta' informazzjoni importanti ħafna fil-kamp arkeoloġiku, storiku u xjentifiku.

Għalhekk diversi pajjiżi kienu ltaqgħu f'Ruma biex jiġġieldu kontra l-kummerċ illegali tal-patrimonju kulturali proprju biex jistabilixxu regoli komuni, dawk li nsejħulhom "minimum standards", għal meta xi oġġett kulturali jittieħed f'xi pajjiż li huwa firmatarju ta' din il-konvenzjoni.

Sur President, l-ewwel parti ta' din il-konvenzjoni tittratta dwar id- definizzjonijiet, it-tieni parti tittratta dwar dawk l-oġġetti kulturali li jiġu misruqa u t-tielet parti tittratta dwar dawk l-oġġetti kulturali li jiġu esportati illegalment.

Imbagħad f'din l-istess konvenzjoni hemm it- taqsima tal-provvedimenti ġenerali, li tidħol fl-obbligi u fil-proċeduri li jridu jsegwu l-pajjiżi membri ta' din il-konvenzjoni meta huma jkollhom informazzjoni dwar proprjeta` misruqa jew inkella esportata illegalment.

Permezz ta' klawsola 50, Malta wkoll se tidħol membru ta' l-Unidroit Convention ħalli bħal ħafna pajjiżi oħrajn, f'każ li xi ħadd ikollu hawn Malta jew inkella jġib hawn Malta proprjeta` kulturali misruqa li tkun ta' xi stat ieħor, u l-istat konċernat ikun jaf b'dan, aħna se nidħlu fl- obbligu li nsegwu l-proċedura li għandha tintuża biex nirritornaw din il- proprjeta`.

Min-naħa l-oħra jekk il-gvern Malti jsir jaf li xi ħadd seraq minn Malta jew inkella esporta illegalment minn Malta wirt kulturali Malti lejn xi pajjiż ieħor li huwa membru ta' din il-konvenzjoni, allura aħna jkollna d-dritt li nitolbu li dawn il-proċeduri jiġu esegwiti bl-iskop li nkunu nistgħu niksbu l-wirt tagħna lura.

Jien naħseb li f'dan l-istadju għedt dak kollu li jista' jingħad fuq klawsola 50.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jista' l-Ministru jispjegalna f'liema sens qed ngħidu li l-wirt kulturali jkun "misruq"?

Il-kelma "misruq" xi tfisser f'dan il-kontest?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-kelma "misruq" f'dan il-kontest għandha l-istess tifsira li nagħtu fil-liġijiet lill-kelma "serq".

Jekk wieħed jara l-liġi kriminali tagħna jsib xi tfisser il-kelma "serq".

Issa naturalment dan is- serq jista' jkun kemm aggravat kif ukoll sempliċi.

Hawnhekk m'aħniex qed nidħlu fil-kwestjoni ta' jekk dan is-serq huwiex aggravat jew sempliċi, pero` għall-finijiet tal-liġi kriminali tagħna hemm ċans kbir li s-serq ta' patrimonju kulturali jiġi meqjus bħala aggravat, anke minħabba l-valur tiegħu jew inkella minħabba l-post li minnu jkun insteraq.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien nifhem x'ifisser "serq" u m'iniex qed nitlob lill-Ministru jagħtini din l-ispjegazzjoni b'kapriċċ.

Kulma rrid inkun naf jien huwa x'ifisser "serq" fil-konvenzjoni.

Fil-konvenzjoni l-kelma "serq" tfisser "xi ħaġa meħuda jew misruqa mingħajr ma l-pajjiż ikun jaf b'dan"?

Ejjew nieħdu l-eżempju li jien xtrajt xi ħaġa minn barra minn Malta li għandha valur kulturali u ġibtha miegħi f'pajjiżna.

Issa jekk eventwalment jiġi skopert li dak li nkun xtrajt ikun misruq, dan l-oġġett ikun irid jiġi rritornat?

Hawnhekk jien m'iniex qed nistaqsi jekk jien, li nkun xtrajt dak l-oġġett mingħajr ma nkun naf li hu misruq neħilx xi penali imma jekk eventwalment jiġi skopert li dak l-oġġett li nkun ġibt miegħi Malta jkun oġġett kulturali tal-pajjiż li nkun żort, inkunx irrid nirritornah.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-konvenzjoni tapplika għall-claims of an international character.

Per eżempju, il-gvern Malti jista' jagħmel claim lill-gvern ta' xi pajjiż ieħor għal return of stolen cultural property u għar-return of cultural objects removed from the territory of a contracting state contrary to its law regulating the export of cultural objects for the purpose of protecting its cultural heritage.

Mela jekk nieħu l-każ li ġab l-Onor.

Vella fejn, għall-grazzja ta' l-argument, kien barra minn Malta, xtara oġġett ta' wirt kulturali in bona fede u wasal Malta bih, l-ewwel mistoqsija li se tqum hija: X'inhuma r-regolamenti tal-pajjiż li minnu tkun xtrajt dak il-wirt kulturali dwar l-esportazzjoni tal-patrimonju kulturali?

Kieku ġara bil-maqlub, jiġifieri turist xtara oġġett ta' wirt kulturali minn pajjiżna, aħna għandna regolamenti apposta li taħthom jiġu esportati affarijiet bħal dawn.

Aħna, hawn Malta, ma nistgħux nesportaw xi wirt ta' patrimonju kulturali mingħajr il-permess tas-sovrintendent, imma jekk dak li jkun imur f'xi pajjiż ieħor u jixtri xi oġġett ta' wirt kulturali se jsib l-istess tip ta' regolamenti li għandna aħna?

Jien naħseb li x'aktarx se jsib l-istess tip ta' regolamenti għax hawnhekk ħadd m'hu qed jivvinta r-rota.

Mela jekk il- pajjiż li minnu tkun xtrajt dan l-oġġett ikun kontraenti għal din il- konvenzjoni, sakemm inti tkun qed issegwi dawn ir-regolamenti, dak l-istat ma jistax jagħmel claim lill-gvern Malti għar-ritorn ta' dak l-oġġett fuq il-bażi li inti tkun esportajtu illegalment minn dak il-pajjiż, pero` jekk dan il-pajjiż ikollu provi li dak l-oġġett li inti tkun xtrajt in bona fede kien oġġett misruq ...

Issa normalment jekk lil xi pajjiż jinsteraqlu xi oġġett ta' wirt kulturali, hemm iċ-ċans li l-awtoritajiet tal-Pulizija mal- ewwel ikunu informati b'dan u dan il-każ jiġi listed fuq ir-reġistru tas- sovrintendenti kollha għax altro che tkun ġibt oġġett ta' wirt kulturali minn barra bl-osservanza tar-regoli tal-pajjiż u altro che dan l-oġġett ikun misruq.

Jien naħseb li ma tantx se ssib lil min iġib f'pajjiżna oġġett li jkun jaf li hu misruq u jiddikjarah, u ħafna drabi l-każ ikun li wieħed jixtri dak l-oġġett mingħajr ma jkun jaf li hu misruq u jkollu spjegazzjoni mill-iktar valida ta' kif dan ikun akkwistah.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, dak li qed jgħid il-Ministru japplika wkoll għal dawk l-oġġetti li jkunu ġew illevati mill-area territorjali tal- pajjiż?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Iva.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mhux l-ewwel darba li naqsu manuskritti mill- bibljoteka u mbagħad dawn tfaċċaw waqt li kien qed isir xi rkant f'pajjiż ieħor, bħal, per eżempju, f'Londra.

Issa li nixtieq inkun naf jien huwa dan; jekk insiru nafu li oġġett ta' wirt kulturali Malti jinsab għall-bejgħ minn kumpannija privata, il-konvenzjoni tagħtina protezzjoni biex nagħmlu claim għal dan l-oġġett?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-risposta hija "iva".

Jekk niskopru li oġġett ta' wirt kulturali jkun ġie misruq, il-pussessur ta' dan l-oġġett ikun obbligat li jirritornah, u fil-fatt il-konvenzjoni li qed naddottaw għandha proċedura ta' kif il-pajjiżi li huma membri ta' din il-konvenzjoni jistgħu jġiegħlu lill-pussessur jagħmel dan.

Din il-konvenzjoni għandha ħafna dettalji oħra.

Per eżempju, fost affarijiet oħra din il-konvenzjoni tgħid li jekk il-pussessur ta' oġġett misruq ikun ħa fil-pussess tiegħu dan l- oġġett in bona fede, għalkemm huwa jkun irid jirritorna dak l-oġġett lura, ikollu dritt għal ċertu kumpens.

Naturalment imbagħad min jinstab li l-oġġett ta' wirt kulturali li jkollu fil-pussess tiegħu ma jkunx qiegħed għandu in bona fide jiġi sottomess għal proċeduri kriminali għax jew ikun hu l-ħalliel jew inkella jkun kompliċi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, fil-konvenzjoni hemm xi limitu ta' żmien bħala retroattivita` jew ta' preskrizzjoni?

Jekk hemm, kemm imur lura?

Għax wieħed jista' jinduna li xi oġġett ta' wirt kulturali jkun ġie misruq jew inkella ġie esportat mill-pajjiż illegalment wara xi ħames snin jew għaxra.

ONOR.

LOUIS GALEA: Safejn naf jien le, m'hemmx limitu ta' żmien, u dan l- abbozz ta' liġi ma jidħolx fil-kwestjoni tal-preskrizzjoni għal azzjoni kriminali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Għalissa ejjew ninsew l-azzjoni kriminali u ngħidu li, per eżempju, xi ħadd induna li ċerti kotba li ilhom neqsin mill- bibljoteka nazzjonali tagħna xi għaxar snin sħaħ tfaċċaw f'xi kollezzjoni esebita jew inkella f'xi rkant.

F'dan il-każ ikun hemm preskrizzjoni, allavolja jkunu diġa' għaddew għaxar snin, 11-il sena jew anke 20 sena?

Ħaġ'oħra li rrid nkun naf hija din: Meta din il-konvenzjoni tiġi rratifikata, kemm tista' tmur lura?

Ejjew ngħidu li, għall-grazzja ta' l- argument, se nirratifikaw din il-konvenzjoni f'Lulju li ġej u meta tiġi rratifikata, jinstab f'liema pajjiż ikun ittieħed illegalment oġġett partikolari li jkun ilu nieqes għal xi għaxar, 15, 20 jew 100 sena mill- pajjiż li jkun oriġina fih.

F'dan il-każ, is-saħħa ta' dan l-abbozz ta' liġi, li dalwaqt isir liġi, sakemm tista' tmur lura?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Is-saħħa ta' dan l-abbozz ta' liġi tista' tmur lura indefinittivament.

ONOR.

GEORGE VELLA: Inti taf x'inkunu qed ngħidu meta ngħidu li s-saħħa ta' dan l-abbozz ta' liġi tista' tmur lura indefinittivament, hux Ministru?

Li nkunu nistgħu nagħmlu claim biex nieħdu lura dawk l-affarijiet kollha li ħadu l-ammiralli Ingliżi minn hawn Malta!

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma qabel xejn l-awtoritajiet ikunu jridu jaslu biex jaqblu li t-tali oġġett ikun ġie misruq u jkun ġie esportat illegalment għax it-teżi tkun illi dak li jkun ġie meħud b'forza ta' gwerra, ma jkunx ġie misruq u esportat illegalment.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ħafna affarijiet ittieħdu minħabba li ġew meqjusa li kienu spoils tal-gwerra, u jien semmejt dan il-punt meta kont qed nitkellem l-aħħar darba.

Sfortunatament dawk kienu l-liġijiet ta' dak iż-żmien, u wieħed irid jaċċetta din l-isfortuna, pero` rridu ngħidu wkoll li wħud mill- uffiċjali Ingliżi li kien hawn Malta ħadu ħafna oġġetti li ma kinux spoils tal-gwerra u għalhekk meta huma ħadu dawn l-affarijiet, kienu qed jabbużaw mill-pożizzjoni tagħhom.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jekk jirriżulta li wħud mill-affarijiet li kienu ttieħdu mill-ammiralli ma kenux spoils of war, u jkollna provi ta' dan, ikun jista' jsir rikors taħt din il-konvenzjoni.

Per eżempju, fost affarijiet oħra din il-konvenzjoni qed tkopri dawk l-articles of furniture li huma more than one hundred years old and old musical instruments.

Dan ifisser li dik l-għamara li għandha inqas minn 100 sena m'hijiex koperta b'din il-konvenzjoni.

F'din il-konvenzjoni l-limitazzjonijiet taż-żmien ma jsirux skond kemm l-oġġett ta' patrimonju kulturali jkun ilu li ttieħed imma skond jekk dan l-oġġett ta' patrimonju kulturali jkunx jaqa' taħt id- definizzjoni tal-lista ta' l-oġġetti patrimonjali kif inhuma mfissra fil- konvenzjoni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma jien naħseb li biex oġġett ikun meqjus bħala parti mill-wirt patrimonjali tagħna m'hemmx għalfejn ikunu għaddew 100 sena minn fuqu.

Ejjew nieħdu l-eżempju li l-mejda li fuqha ġie ffirmat il- ftehim dwar l-Indipendenza ta' Malta sparixxiet u tinstab għall-bejgħ f'xi rkant ġewwa l-Ingilterra.

Għalkemm din il-mejda m'għandhiex 100 sena, għandha valur storiku u għalhekk naħseb li għandu jkollna dritt għaliha.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma naħsibx għax filwaqt li l-liġi tagħna tgħid li biex oġġett jikkwalifika għal ċerta protezzjoni jridu jgħaddu minn fuqu mill-inqas 50 sena, din il-konvenzjoni qed tistabilixxi li biex oġġett jikkwalifika għal ċerta protezzjoni, iridu jgħaddu mill-inqas 100 sena.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma allura rridu nistennew li jgħaddu 50 sena qabel ma nkunu nistgħu nġibu din il-mejda lura f'pajjiżna?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett jekk din il-mejda tkun ġiet misruqa jew esportata illegalment, il-konvenzjoni ma tapplikax għax m'għandhiex iktar minn 100 sena.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma ejjew ngħidu li din il-mejda ma ngħatatx importanza u kien hemm xi ħadd li warrabha, biegħha ma' l-imbarazz li kellu u din il-mejda, bl-iktar mod legali, sabet ruħha x'imkien ieħor, u jum fost l-oħrajn ikun hemm xi ħadd li jirrealizza li dik il-mejda tagħmel parti mill-istorja.

F'dak il-każ dak li jkun kif se jikkwalifika biex iġib dak l- oġġett lura f'pajjiżna?

Irridu napprezzaw li ħafna mill-affarijiet ma jkollhomx valur storiku mal-ewwel imma jsiru ta' valur storiku wara numru ta' snin minħabba ċerti avvenimenti li jkunu seħħew.

Allura f'dan il- kontest aħna kif inkunu nistgħu niksbu dik il-mejda lura?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ġaladarba din il-mejda la tkun insterqet u lanqas tkun ġiet esportata illegalment, f'dan il-każ il-konvenzjoni ma tapplikax.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma allura hawnhekk hawn loophole għax jien ma nistax nifhem għaliex f'terminu ta' 50 sena ma jista' jkollok l-ebda mobbli fil-pajjiż li jikseb ċerta importanza storika.

Jien ġibt il-mejda li fuqha sar il-ftehim ta' l-Indipendenza ta' Malta bħala eżempju, imma ejjew nassumu li kif għedt diġa', din twarrbet, intefgħet fi store, inxtrat minn resident li xtraha b'mod legali u ħadha f'xi pajjiż ieħor miegħu u mbagħad maż-żmien inħass li din il-mejda għandha tinżamm f'xi mużew.

Il-fatt li jkunu jridu jgħaddu 50 sena qabel ma din il-mejda tkun tista' tiġi kkonsidrata bħala ta' valur storiku ma narahx jagħmel sens assolutament.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq inkompli fuq dak li qed jgħid il-kollega tiegħi l-Onor.

George Vella.

Kif nafu, ħafna mill-pajjiżi kisbu l- indipendenza nazzjonali tagħhom mill-aħħar gwerra 'l hawn, jiġifieri minn dawn l-aħħar 50 sena, biex ma nsemmix ukoll li wħud minnhom kisbu l- indipendenza tagħhom fis-snin sittin jew inkella fil-bidu tas-snin sebgħin.

Ta' min jgħid li dawn il-pajjiżi, li kienu kolonji ta' pajjiżi kbar, jagħmlu l-kritika li minkejja li teżisti din il-konvenzjoni, lilhom il- pajjiżi li taħthom huma kienu kolonja, ħadulhom ħafna mill-wirt storiku tagħhom.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li smajna lin-nies ta' dawk il- pajjiżi li saru stati indipendenti matul dawn l-aħħar 30 jew 40 sena jgħidu li għalkemm uħud mill-mużewijiet li hemm fl-ibliet ewlenin tad-dinja huma mużewijiet sbieħ, uħud minnhom tistħajjilhom l-esebizzjonijiet ta' l- affarijiet misruqa li jkun hemm fid-depots tal-pulizija, u dan għaliex f'dawn il-mużewijiet ikun hemm ħafna oġġetti li jkunu jappartjenu lil pajjiżi oħra.

Mhux l-ewwel darba wkoll li waqt konferenzi internazzjonali li jsiru mill- UNESCO jkun hemm min jilmenta li għalkemm din il-konvenzjoni tejbet dak li kien hemm qabel, il-pajjiżi ż-żgħar jew inkella dawk il-pajjiżi li jinsabu fi stadju ta' żvilupp minħabba li l-istorja nazzjonali tagħhom bħala stati sovrani bdiet fl-aħħar 40 sena xorta waħda m'humiex qed iħossuhom protetti b'konvenzjoni bħal din.

Jien naf li billi qed nagħmel dan id-diskors hawnhekk, din il-konvenzjoni se tibqa' kif inhi u m'hu se jitbiddel xejn minnha, pero` bħalma dawk il-pajjiżi l-kbar u b'saħħithom - u wħud minn dawn il-pajjiżi għandhom storja ta' stati sovrani ta' xi 400 sena, 300 sena jew 100 sena - iħossuhom komdi b'din il-konvenzjoni, huwa bix-xieraq li pajjiżi bħalna, meta niffirmaw u nirratifikaw konvenzjoni bħal din, ikollna d-diċenza kif ukoll id-dinjita` li nartikolaw l-affarijiet kif narawhom aħna, kif inħossuhom aħna u kif nixtiequhom aħna.

II-kollega tiegħi, l-Onor.

Vella, semma l-kwestjoni tal-mejda li fuqha ġie ffirmat id-dokument biex pajjiżna jsir indipendenti.

Nerġa' ngħid li b'din il-konvenzjoni, ħafna mill-pajjiżi li kisbu l-indipendenza nazzjonali tagħhom matul dawn l-aħħar 40 sena, bħalna, iridu jgħaddu 50 sena oħra biex jikkwalifikaw għall-protezzjoni tal-wirt kulturali tagħhom.

Għalhekk jekk stess naqblu li għandna niffirmaw u nirratifikaw konvenzjoni bħal din, xorta waħda għandna nammettu li pajjiż bħal tagħna għandu limitazzjonijiet kbar f'dak li għandu x'jaqsam mal-wirt kulturali tiegħu b'din il- konvenzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, jien naħseb li wieħed għandu jipprova jifhem ftit x'inhu l-iskop ta' din il-konvenzjoni.

L-ewwelnett ikun tajjeb jekk ngħidu li din il-konvenzjoni qed tistabilixxi regoli u standards mill- iktar minimi possibbli.

Irrid nagħmilha ċara wkoll li jekk għall-grazzja ta' l-argument illum wieħed isir jaf b'oġġett li ġie misruq minn Malta u li issa jinsab barra l-pajjiż, allavolja aħna m'aħniex kontraenti għal din il- konvenzjoni, xorta waħda nistgħu nagħmlu l-claims tagħna biex inġibu dak l- oġġett lura f'pajjiżna.

Madanakollu l-pajjiżi li qed jiffirmaw u jirratifikaw din il-konvenzjoni qed ikollhom f'idejhom strument addizzjonali għall-protezzjoni tal-wirt kulturali tagħhom.

Huwa importanti wkoll illi wieħed jgħid li dawk il-pajjiżi li qed jiffirmaw din il- konvenzjoni m'humiex qed jiċċaħħdu mid-drittijiet l-oħra li jistgħu joħorġu mil-liġijiet in ġenerali jew inkella minn xi ftehim bilaterali li jistgħu jsiru.

Għalkemm kemm il-Greċja kif ukoll l-Ingilterra huma membri ta' din il- konvenzjoni, sal-lum dawn iż-żewġ pajjiżi għadhom qed jargumentaw fuq ħwejjeġ ta' valuri arkeoloġiċi fundamentali li kienu ħadu l-Ingliżi mill- Greċja u poġġewhom fil-British Museum.

Dawn iż-żewġ stati, indipendentament mill-konvenzjoni, xorta waħda qed jużaw il-kanali li huma disponibbli għalihom biex jinnegozjaw, jiddiskutu u jużaw il-pressjoni tagħhom kollha ħalli jkunu jistgħu jaslu għall-objettiv tagħhom.

Naturalment meta jsiru konvenzjonijiet internazzjonali, jintlaħaq dak il- livell minimu ta' protezzjoni u ta' drittijiet li fuqhom ikun qed jaqbel magħhom kulħadd, u dan sabiex wieħed ikun jista' jeżerċita din il- protezzjoni u dawn id-drittijiet mingħajr ħafna kwestjonijiet u diffikultajiet.

Ara f'dak il-każ li għadni kif ġibt tal-Greċja u ta' l- Ingilterra, it-tip u n-natura ta' dawk l-oġġetti patrimonjali huma esklużi mill-parametri ta' dawn il-konvenzjonijiet għax kieku kienu inklużi, kien ikun hemm il-possibbilta` li ċerti affarijiet jiġu inforzati.

Sur President, fost affarijiet oħra din il-konvenzjoni tgħid li "for the purposes of this convention, cultural objects are those which on religious or secular grounds are of importance for archeology, pre-history, history, literature, art or science and belong to one of the categories listed in the annexe to this convention."

Issa meta wieħed jara l-"categories listed in the annexe to this convention" isib li jekk oġġett ma jkollux ċertu żmien ma jistax jiġi meqjus li hu parti mill-patrimonju kulturali.

Naturalment wieħed jista' jargumenta li peress li aħna m'ilniex ħafna li sirna stat indipendenti, il- perijodu ta' 100 sena huwa twil wisq u ċerti affarijiet jista' jkollhom importanza storika anke jekk ilhom jeżistu biss sena jew sentejn.

Madanakollu anke l-istess liġi tagħna tistabilixxi li jridu jgħaddu 50 sena qabel ma oġġett mobbli jkun jista' jiġi meqjus bħala parti mill-wirt patrimonjali tagħna.

Naturalment imbagħad hemm il-kwestjoni ta' meta wieħed ikun jista' jagħmel it-talba, u huwa hawn fejn imbagħad tidħol il- kwestjoni tal-preskrizzjoni.

Jekk tinsteraq it-tali pittura minn Malta u jien, għall-grazzja ta' l-argument, inkun naf li din tinsab Ruma, pero` nħalli ż-żmien jgħaddi qabel ma nitkellem, il-konvenzjoni tgħidli li jekk jgħaddu tliet snin u nibqa' ma nagħmilx it-talba, imbagħad ma nistax noqgħod ingerger jekk meta fl-aħħar nitkellem, il-konvenzjoni ma tibqax tapplika.

(Interruzzjonijiet) Onor. Vella, jekk ma nkunx naf li oġġett huwa misruq u allura lanqas inkun naf fejn jinsab, ma nistax nagħmel claim.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien naf li hemm tliet snin ċans biex tagħmel claim għal oġġett li jkun ġie misruq, mibjugħ illegalment jew whatever u d- diffikulta` tiegħi hija din li se ngħid.

Kif għedt l-ewwel, huwa fatt magħruf li ċerti uffiċjali tal-forzi Ingliżi ħadu minn hawnhekk affarijiet li mhux suppost ħadu.

Issa qed ngħidu li jekk fi żmien tliet snin minn mindu tiġi rratifikata l-konvenzjoni ma nagħmlux claim għal dawn l-oġġetti li ttieħdu mill-uffiċjali tal-forzi Ingliżi, id-dritt li għandna fuq dawn l- oġġetti nitilfuh.

Jiġifieri jekk minn mindu ssir ir-ratifikazzjoni sakemm jgħaddu t-tliet snin ...

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma trid tkun taf fejn qegħdin dawn l-oġġetti.

Aħna nafu fejn qegħdin?

ONOR.

GEORGE VELLA: Forsi nafu.

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma jekk stess sal-lum nafu fejn qegħdin, m'għandniex l-istrument biex nipprovaw dan.

Issa jekk aħna nafu fejn qegħdin u permezz tar-ratifikazzjoni ta' din il-konvenzjoni se jkollna l- istrument biex nipprovaw ...

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jien m'iniex nikkritika imma qed nipprova niċċara dak li qed ngħidu.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien ngħid li huwa l-obbligu ta' min ikun jaf fejn qegħdin dawk l-oġġetti li huma meqjusa bħala parti mill-patrimonju kulturali u li ġew meħuda li jinforma lil min hu konċernat b'dan.

ONOR.

GEORGE VELLA: Ministru, nerġa' ngħidlek li jien m'iniex qed nikkritika imma qed nistaqsi biex ninforma ruħi.

Jiġifieri jekk kemm-il darba jgħaddu t-tliet snin minn mindu tkun ġiet irratifikata l-konvenzjoni u tibqa' ma tagħmilx il-claim, tkun tlift id-dritt għal dejjem allavolja tkun taf fejn qiegħed dak l-oġġett?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ma rridux ninsew li hawnhekk qed nitkellmu fuq serq.

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien għalhekk fil-bidu ta' dan il-kumitat staqsejtek x'tifhem bil-kelma "serq".

ONOR LOUIS GALEA: Serq huwa serq.

ONOR GEORGE VELLA: Le, is-serq jista' jkun it-teħid illegali ta' ...

L- ewwel jien ma staqsejtekx x'inhu "serq" biex inkun naive imma biex inkun naf jekk meta wieħed jieħu xi ħaġa għax għandu s-saħħa li jeħodha imma mingħajr ma jkollu d-dritt li jeħodha, jikkwalifikax bħala serq.

Per eżempju, huma ħafna dawk li jgħidu li meta Malta kienet għadha kolonja, ħafna mill-affarijiet li kien hemm Kastilja, fosthom għamara, sparixxew.

Ejjew nassumu li nsiru nafu li t-tali għamara ttieħdet fi żmien it-tali gvernatur u llum qiegħda ġewwa l-Ingilterra għand it-tfal tat-tfal ta' dan il-gvernatur.

Jekk sa tliet snin wara li tkun ġiet iffirmata l-konvenzjoni tibqa' ma tagħmilx it-talba, inti tkun tlift id-dritt li ġġib din l-għamara lura?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-ewwelnett irrid nippreċiża li l-perijodu ta' tliet snin la jibda jgħodd mil-lum u lanqas jibda jgħodd minn meta tiffirma għax għalkemm il-konvenzjoni tkun ġiet irratifikata, imbagħad trid tiffirma, jiġifieri hemm proċedura sħiħa ...

ONOR.

GEORGE VELLA: Jien naħseb li jrid isir bil-kontra; l-ewwel trid tiffirma u mbagħad tirratifika l-konvenzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tliet snin iridu jibdew jgħoddu mill-mument li l- gvern Malti, tramite s-sovrintendent, isir jaf fejn hu qiegħed dak l-oġġett li jkun qed isir claim għalih.

Mela l-ewwel irridu nsiru nafu fejn hu qiegħed dak l-oġġett u mbagħad irridu nipprovaw li dan l-oġġett jew ikun ġie misruq jew inkella jkun ġie esportat illegalment.

Issa rridu nieħdu in konsiderazzjoni li jekk dan l-oġġett ġie esportat qabel ma sar l- Antiquities Act, sa dak iż-żmien aħna kien għad m'għandniex regoli li jirregolaw l-esportazzjoni ta' dawn l-oġġetti u għalhekk huwa estremament diffiċli li ssostni l-każ.

ONOR.

GEORGE VELLA: Imma kif staqsejt iktar kmieni, ir-retroattivita` meta tapplika?

Jiġifieri aħna se jkollna dritt għal dak il-patrimonju kulturali li kellna fil-bereġ u li l-Ingliżi ġarrew nofsu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kull każ trid tieħdu għalih.

Jekk ittieħed oġġett minn, per eżempju, Ħaġar Qim, dak l-oġġett, anke jekk ittieħed qabel ma daħal in vigore l-Antiquities Act, japplika taħt din il-konvenzjoni.

Issa jien ma dħaltx f'daqshekk dettall f'din il-konvenzjoni imma qrajtha b'mod leġġer, pero` m'hemmx dubju li l-esperti legali se jidħlu fil-fond fl- aspetti ta' din il-konvenzjoni.

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, ħalli nidħol f'punt kemmxejn tekniku.

Subklawsola (1) ta' klawsola 50 tgħid hekk:

"Il-Gvern qiegħed b'dan jiġi awtorizzat jirratifika u jsir parti fil- Unidroit Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Objects (Rome, June 1995).".

Aħna għandna r-Ratification of Treaties Act, li jekk m'iniex sejjer żball, imur lura għall-1987.

Issa jien niftakar li meta konna qed niddiskutu abbozz ta' liġi dwar l-affarijiet marittimi kien hemm klawsola li tgħid li l-gvern għandu jiġi awtorizzat li jirratifika l-konvenzjonijiet u t- trattati li kien irrifera għalihom il-Ministru u li kienu jammontaw għal xi 28.

Jien kont oġġezzjonajt għal din il-klawsola għax kont għedt li ġaladarba għandna r-Ratification of Treaties Act, kull trattat u konvenzjoni li jaderixxi għaliha l-gvern trid tiġi quddiem din il-Kamra biex tiġi diskussa.

Imma meta mbagħad morna fl-istadju ta' kumitat, il- Ministru Galea kien assigurana li dik il-klawsola ma tfissirx li qed jingħata dritt awtomatiku li l-konvenzjonijiet jiġu rratifikati għax klawsola m'għandhiex is-saħħa li tagħti dan id-dritt.

Għalhekk lanqas subklawsola (1) ta' klawsola 50, m'għandux ikollha s-saħħa li tagħti d- dritt awtomatiku lill-gvern li jirratifika l-Unidroit Convention.

Biex din il-konvenzjoni tiġi rratifikata, trid tiġi diskussa f'din il-Kamra.

(Interruzzjonijiet) Mhux "le", Ministru!

Jekk tiftaħ ir-Ratification of Treaties Act tkun taf kemm dan li qed ngħid huwa minnu.

ONOR.

LOUIS GALEA: Imma biex konvenzjoni tiġi rratifikata, m'hemmx bżonn li ġġibha taħt ir-Ratification of Treaties Act.

ONOR.

GEORGE VELLA: Fir-Ratification of Treaties Act hemm tliet kategoriji.

Issa din il-konvenzjoni taħt liema waħda minnhom taqa'?

Jien naħseb li jkun aħjar jekk inġibu r-Ratification of Treaties Act quddiemna ħalli naraw x'jgħid dan l-att dwar il-konvenzjonijiet.

ONOR.

LOUIS GALEA: Safejn naf jien din il-konvenzjoni m'hijiex waħda minn dawk il-konvenzjonijiet li biex tiġi rratifikata trid tiġi mressqa taħt ir-Ratification of Treaties Act, imma biex naċċertaw ruħna jkun aħjar jekk nibagħtu lil xi messaġġier iġibilna dan l-att.

Ma rridux ninsew lanqas li dan l-abbozz ta' liġi ma jidħolx fis-seħħ hekk kif ngħadduh minn hawnhekk jew inkella hekk kif jiġi ppubblikat bħala liġi.

ONOR.

GEORGE VELLA: I stand to be corrected fuq jekk din il-konvenzjoni taqax taħt dik il-kategorija li tgħid li trid tiġi diskussa bilfors f'din il-Kamra qabel ma tiġi rratifikata, pero` żgur li r-Ratification of Treaties Act jgħid li hemm tliet mezzi li wieħed jista' juża biex jawtorizza lil min hu konċernat jirratifika konvenzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jekk l-Unidroit Convention tista' tkun kolpita mir- Ratification of Treaties Act, aħna se nikkonsidrawh dan.

Il-punt li rrid inżid ma' dak li għad irridu nivverifikaw huwa li jekk stess ngħaddu din il- klawsola, b'daqshekk ma jfissirx li din saret parti mil-liġi għax din tista' ssir parti mil-liġi biss meta tiddaħħal il-liġi in vigore.

ONOR.

GEORGE VELLA: Biex liġi ssir effettiva, l-ewwel il-gvern irid jirratifika l-konvenzjoni u mbagħad jibda jimplimenta l-miżuri ta' dik il- konvenzjoni.

Issa jekk dan isirx b'legal notice jew inkella b'liġijiet oħra hija storja oħra għax jien qed nitkellem biss fuq il-kwestjoni tar- ratifikar tal-konvenzjoni.

ONOR.

LOUIS GALEA: Billi issa għandi r-Ratification of Treaties Act quddiemi nista' nirriferi għd-diffikulta` li għadha kif tqajmet dwar jekk l- Unidroit Convention hijiex waħda minn dawk il-konvenzjonijiet li biex tiġi rratifikata trid tiġi mressqa taħt dan l-att.

Fil-fatt jekk qed nifhem is- sitwazzjoni b'mod korrett, il-konvenzjoni ma taqax taħt waħda mit-tliet kategoriji ta' trattati li jirrikjedu ratifika mill-Kamra tad-Deputati għaliex subartiklu (1) t'artiklu 3 tar-Ratification of Treaties Act jgħid li:

"Meta trattat li tiegħu Malta ssir parti wara l-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att ikun wieħed li jolqot jew ikollu x'jaqsam ma' -

(a) l-istatus ta' Malta fid-dritt internazzjonali jew it-tiżmim jew l- appoġġ għal dak l-istatus, jew

- li m'huwiex il-każ fir-rigward ta' din il-konvenzjoni -

(b) is-sigurta` ta' Malta, is-sovranita`, l-indipendenza, l-unita` jew l-integrita` territorjali tagħha, ..."

- li m'huwiex il-każ -

"... jew

(ċ) ir-relazzjonijiet ta' Malta ma' kull organizzazzjoni, aġenzija, assoċjazzjoni jew korp ieħor simili multinazzjonali, ...",

li m'huwiex il-każ lanqas għax dan m'huwiex xi trattat dwar ir- relazzjonijiet ta' Malta ma' xi organizzazzjoni multinazzjonali.

Għalhekk nistgħu ngħidu li l-konvenzjoni li għandna quddiemna ma taqax taħt ir- Ratification of Treaties Act.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: M'iniex se noqgħod nidħol fid-dettal legali, pero` paragrafu (ċ) ta' subartiklu (1) t'artiklu 3 jitkellem dwar "ir- relazzjonijiet ta' Malta ma' kull organizzazzjoni, aġenzija, assoċjazzjoni jew korp ieħor simili multinazzjonali".

Għalhekk jien nistaqsi: L- Unidroit Convention min għamilha?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-Unidroit Convention m'hijiex xi konvenzjoni li qed tistabilixxi r-relazzjonijiet bejn l-istati kontraenti u xi aġenzija multinazzjonali imma qed tistabilixxi r-relazzjonijiet bejn l-istati kontraenti, jiġifieri l-istati kontraenti qed jiftiehmu bejniethom li dik il-proprjeta` kulturali li tkun ġiet misruqa u esportata illegalment tiġi trattata b'din il-manjiera.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kif għedt diġa', jien m'iniex se noqgħod nidħol fl- aspett legali u se nbaxxi rasi għal dak li jgħid l-Avukat Ġenerali, pero` l- liġi stess qed tgħid li f'dan il-każ Malta qed tidħol f'relazzjoni ma' organizzazzjoni multinazzjonali, m'aġenzija multinazzjonali, m'assoċjazzjoni multinazzjonali jew ma' korp simili.

L-Unidroit Convention hija assoċjazzjoni ta' pajjiżi li flimkien qed jaqblu li jagħmlu konvenzjoni bejniethom.

(Interruzzjonijiet) Tgħidulix "le".

Jekk tridu tgħidu li mhux hekk, naċċetta l-opinjonijiet tagħkom, pero` jien nifhimha b'dan il-mod.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hi kwestjoni legali u għalhekk anke jien, nissottometti ruħi għall-pariri ta' min hu espert legalment, pero` anke l-paragrafu introduttiv tal-konvenzjoni, jgħid: "The member states assembled in Rome at the invitation of the government of the Italian Republic ...", jiġifieri din m'hijiex xi konvenzjoni li qed jagħmluha l- Ġnus Magħquda, il-Kunsill ta' l-Ewropa jew il-UNESCO, li huma organizzazzjonijiet, aġenziji, assoċjazzjonijiet jew korpi, kif qed jitlob ir-Ratification of Treaties Act.

ONOR.

GEORGE VELLA: Pero` huma multinational associations.

ONOR.

LOUIS GALEA: Le, dawn m'humiex multinational associations.

A multinational association hija assoċjazzjoni, hija korp u hija organizzazzjoni li għandha l-istatut tagħha u l-personalita` tagħha.

Nerġa' ngħid li l-paragrafu introduttiv ta' din il-konvenzjoni qed jgħid li "The member states assembled in Rome at the invitation of the government of the Italian Republic for a diplomatic conference - u "a diplomatic conference" żgur li m'hijiex assoċjazzjoni jew whatever - for the adoption of the draft of the Unidroit Convention on the international return of stolen or illegally exported cultural objects."

ONOR.

GEORGE VELLA: Sur President, jien naf li kull konvenzjoni jew trattat li nkunu se nirratifikaw f'dan il-pajjiż ikunu dibattuti f'dan il- Parlament, kemm permezz ta' abbozz ta' liġi kif ukoll permezz ta' riżoluzzjoni.

Issa jekk il-Ministru jibqa' jsostni li meta Malta tingħaqad ma' numru kbir ta' pajjiżi, dan ma jfissirx li r-relazzjoni ta' Malta m'organizzazzjoni jew assoċjazzjoni multinazzjonali ...

Jien naf x'qed jgħid il-Ministru.

Il-Ministru qed jgħid li din il-konvenzjoni m'hijiex xi assoċjazzjoni li għandha entita` ġuridika, bħall-United Nations, il-World Trade Organisation u l-World Health Organisation.

Hux hekk qed tgħid, Ministru?

Inti qed tgħid li it's a loose association ...

ONOR.

LOUIS GALEA: Jien lanqas naċċetta li l-konvenzjoni is a loose association.

ONOR.

GEORGE VELLA: Kull konvenzjoni hija depożitata x'imkien u xi ħadd żgur li jagħmel monitoring tat-tħaddim tal-konvenzjoni.

Dak kollu li jkun hemm f'konvenzjoni jiġi rispettat minħabba li jkun hemm xi ħadd li jkun qed jissalvagwardja dik il-konvenzjoni.

Għalhekk kif għedt diġa', l-istrument tal-konvenzjoni huwa depożitat x'imkien.

Issa jekk dan l-istrument huwiex depożitat fil-Ġnus Magħquda, fil-World Health Organisation jew fil-UNESCO hija kwestjoni oħra, pero` x'imkien huwa depożitat.

Madanakollu bħalma għedt l-ewwel, jien inbaxxi rasi għal dak li jgħid l-Attorney General għax fuq kollox jien m'iniex bniedem legali.

Wieħed jista' jiddiskuti jekk konvenzjoni tkunx ġiet irratifikata permezz ta' xi att tal-Parlament jew inkella permezz ta' xi riżoluzzjoni tal-Parlament, imma jien nifhem li jekk konvenzjoni tkun qed tiġi rratifikata f'isem dan il-Parlament għandha titressaq għad-dibattitu f'dan il-Parlament.

Issa jien għamilt il-punt tiegħi għal darba tnejn u se nieqaf hawn.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, aħna nafu li l-liġi tistabilixxi liema huma t-tliet kategoriji ta' trattati li Malta tista' ssir membru fihom u li jridu jiġu ratifikati taħt ir-Ratification of Treaties Act.

Jekk it- trattat ikun jaqa' fi ħdan xi wieħed minn dawn it-tliet kategoriji, aħna rridu nsegwu ċerta proċedura, u kif qal l-Onor.

Vella, il-proċedura tipprovdi li jekk dawn ikunu trattati jew konvenzjonijiet li jolqtu l- istatus ta' Malta fid-dritt internazzjonali jew inkella s-sovranita` u l- indipendenza ta' Malta, ir-ratifika tkun trid issir b'liġi.

Jekk min-naħa l-oħra t-trattati jew il-konvenzjonijiet jkunu jolqtu r-relazzjonijiet ta' Malta ma' kull organizzazzjoni, aġenzija, assoċjazzjoni jew korp ieħor simili multinazzjonali, allura r-ratifika tkun trid issir permezz ta' riżoluzzjoni fil-Kamra tad-Deputati.

Il-liġi tispeċifika wkoll li jekk it- trattati ma jkunux jaqgħu fid-definizzjoni ta' subartiklu (1) t'artiklu 3 tar-Ratification of Treaties Act, allura r-ratifika ta' dawn it-trattati tkun trid issir bis-setgħa tal-gvern tal-ġurnata bil-proċeduri li jkunu stabiliti.

Issa l-mistoqsija li tqum hawnhekk hija din: Din il- konvenzjoni għandha x'taqsam mar-relazzjonijiet ta' Malta ma' kull organizzazzjoni, aġenzija, assoċjazzjoni jew korp ieħor simili multinazzjonali?

Ir-risposta hija: Le.

Sur President, jekk wieħed jeżamina l-Unidroit Convention isib li din il- konvenzjoni tikkonsisti fi ftehim bejn l-istati li daħlu għall-obbligi ta' din il-konvenzjoni, liema stati jagħmlu l-claims kontra xulxin imma meta mbagħad jiġu biex jiddepożitaw l-istrument tar-ratifika jkunu jridu jinformaw lill-International Institute for the Unification of Private Law.

Għaliex?

Għaliex kulmin isir membru ta' din il-konvenzjoni jkun qed jestendi l-applikazzjoni ta' regolamenti li jirregolaw ir-ritorn ta' proprjeta` misruqa u dik esportata illegalment fuq livell li jmur lil hinn mit-territorju filwaqt li jkun qed jorbot lill-istati membri.

Sur President, filwaqt li hemm diversi aspetti tal-konvenzjoni li jirrikjedu studju legali partikolari, inħossni konfidenti biżżejjed li nesprimi l-opinjoni li l-Unidroit Convention ma tinkwadrax ruħha fil- parametri t'artiklu 3 tar-Ratification of Treaties Act.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Min se jkollu r-responsabbilta` li jara li l- interessi ta' Malta jiġu mħarsa filwaqt li tkun qed titwettaq din il- konvenzjoni; il-kumitat ta' garanzija, iI-ministru jew is-sovrintendent?

ONOR.

LOUIS GALEA: Naħseb li dawk ikunu jridu jiġu regolati f'subklawsola (2), li qed tgħid li:

"Il-Ministru jista', wara li jikkonsulta lill-Kumitat, b'regolamenti jippreskrivi regoli li jagħtu seħħ għal xi jew kull disposizzjoni tal- Konvenzjoni msemmija ...".

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 50.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Klawsola 50 għaddiet u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nixtieq niġbidlek l-attenzjoni li klawsola 46 ġiet sospiża u naħseb li jkun tajjeb jekk nerġgħu mmorru lura għaliha.

L-ewwelnett ikun tajjeb jekk nispjega għaliex issospendejna klawsola 46.

Klawsola 46 titkellem dwar id-dritt tas-sovrintendent li jagħti avviż biex jiġu sospiżi xogħlijiet li jkunu qed isiru bi ksur tal-liġi jew inkella bil- ksur ta' xi kondizzjoni jew ta' xi liċenzja li tkun ġiet mogħtija f'każ ta' skavar arkeoloġiku u affarijiet simili.

Għal subklawsoli (3) u (4) konna qed ngħidu li jekk ikun hemm xi ħadd li jħoss ruħu aggravat bil-ħruġ ta' xi avviż ta' sospensjoni jkun jista' jagħmel appell lill-kumitat ta' garanzija, u jien għamilt emenda biex paragrafu (ġ) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 14, li kien se jagħti funzjoni lill-kumitat ta' garanzija li jisma' l-appelli, jiġi mħassar.

Għalhekk ma bqajniex nistgħu ngħidu li min iħoss ruħu aggravat irid jagħmel appell lill-kumitat ta' garanzija, u kien hawnhekk li aħna ssospendejna d- diskussjoni fuq klawsola 46, biex nifhmu l-pożizzjoni aħjar.

Meta mbagħad għaddejna klawsola 41, ġara li jien ma kontx indunajt li subklawsola (7) kienet qiegħda tagħti lil dak li jħossu aggravat bir-rifjut ta' l-għoti ta' permess jew inkella b' xi azzjoni simili mis-sovrintendent id-dritt ta' rikors quddiem il-kumitat ta' garanzija

Meta konna qed niddiskutu l-proposta li għamel l-Onor.

Bartolo, li għandu jkun hawn xi forma ta' xi bord ta' appell, qam il-punt ta' jekk dan il-bord ta' l-appell għandux jitħalla jinħoloq bis-setgħa tar-regolamenti jew inkella d-dritt innifsu għandux ikun sanċit fil-liġi prinċipali, li ma tkunx tista' taqbad u tibdlu bir-regolamenti.

Sussegwentement aħna qbilna li għandha tidħol klawsola ġdida li tistabilixxi dan id-dritt t'appell, u fil-fatt fi klawsola ġdida li nkunu rridu nippreżentaw fl-istadju opportun, li se tkun klawsola ġdida 57, se nkunu qed nipprovdu li kull persuna li tħossha aggravata b'deċiżjoni tas-sovrintendent taħt il-klawsoli 40, 41, 42 u 47 ikollha d-dritt ta' appell kif jista' jiġi preskritt skond klawsola 54.

Għalhekk f'dan l-istadju tad-diskussjoni ta' dan il-kumitat, jien għandi emenda għal klawsola 46 biex biha nħassar subklawsoli (3) u (4) u mbagħad se nipproponi xi emendi għal dawk il-klawsoli li diġa' għaddejna biex inkunu nistgħu nirregolaw il-pożizzjoni.

Għandi wkoll xi emendi għal klawsoli 40, 41 u 47, pero` issa se niġi ggwidat mis-Sedja dwar kif l-aħjar nipproċedi biex nipproponi dawn l-emendi.

THE CHAIRMAN: Jekk m'hawnx oġġezzjoni mill-Kamra li l-affarijiet jimxu kif qed jgħid il-Ministru, allura nistgħu nimxu.

Hawn xi oġġezzjoni?

(Onor. Membri: No)

Il-Kumitat qabel li jerġa' jgħaddi għall-konsiderazzjoni ta' diversi klawsoli li għaddew mill-Kumitat.

Klawsola 40 - Dritt ta' preferenza.

Clause 40 - Right of preference.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, għal klawsola 40 għandi din l-emenda:

"AE" Minflok il-kliem "artikolu 40" fis-subklawsola (3) tal-klawsola 40, għandhom jidħlu l-kliem "artikolu 41".

"AE" For the words "article 40" in subclause (3) of clause 40, there shall be substituted the words "article 41".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "AE" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 40 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 40, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 41 - Kontroll ta' l-esportazzjoni u ri-esportazzjoni.

Clause 41 - Control of exportation and re-exportation.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Għal klawsola 41 għandi din l-emenda:

"AF" Il-klawsola 41 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (4) tagħha minnufih wara l-kliem "Qorti ta' l- Appell" għandhom jidħlu l-kliem "(Ġurisdizzjoni Inferjuri)"; u

(b) is-subklawsola (7) tagħha għandha tiġi mħassra.

"AF" Clause 41 shall be amended as follows:

(a) in subclause (4) thereof, immediately after the words "Court of Appeal" there shall be inserted the words "(Inferior Jurisdiction)"; and

(b) subclause (7) thereof shall be deleted.

Sur President, hawnhekk saret riferenza għall-qorti inferjuri għax hemm qorti ta' l-appell bi tliet imħallfin u hemm qorti ta' l-appell b'imħallef wieħed, u għalhekk biex nindunaw għal liema qorti qed nirriferu, il-qorti ta' l-appell b'imħallef wieħed qed ngħidulha "Qorti ta' l-Appell (Ġurisdizzjoni Inferjuri).

Għalhekk jien qed inressaq din l-emenda biex niġu konformi ma' dak li jitlob subartiklu (6) ta' l-artiklu 41 tal-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili, li jgħid:

"The Court of Appeal shall also hear and determine appeals from judgments of the Court of Magistrates (Malta) and Court of Magistrates (Gozo) in its inferior jurisdiction.

But, for the purposes of such appeals, the Court of Appeal shall be constituted by one of its members only, and any one of the judges, appointed by the President of Malta who will sit for the hearing of such appeals, shall be deemed to be a member of such court.".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, meta mbagħad niġu għall-parti tar- reati, jeffettwa kif tkun kostitwita l-Qorti ta' l-Appell jew le?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Skond paragrafu (4) t'artiklu 41, il-Qorti ta' l- Appell Inferjuri se jisma' biss appelli dwar il-valur ta' l-oġġett li jkun se jiġi esportat, u jien naħseb li lkoll naqblu li jekk ma jkunx hemm qbil fuq il-valur ta' l-oġġett, m'għandniex immorru għall-qorti bi tliet imħallfin.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "AF" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 41 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 41, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 46 - Avviżi ta' sospensjoni.

Clause 46 - Suspension Notices.

(Posposta fl-20 ta' Frar, 2002)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, għal klawsola 46 għandi din l-emenda:

"AG" Is-subklawsoli (3) u (4) tal-klawsola 46 għandhom jitħassru.

"AG" Subclauses (3) and (4) of clause 46 shall be deleted.

Ta' min jgħid li din l-emenda qed tiġi proposta in vista tal-fatt li iktar 'il quddiem se nressaq klawsola ġdida immedjatament wara klawsola 50, liema klawsola se toħloq id-dritt t'appell.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "AG" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 46 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 46, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 47 - Ordni ta' Konservazzjoni u Protezzjoni.

Clause 47 - Conservation and Protection Order.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Għal din il-klawsola għandi emenda li saret wara punt li tqajjem mill-Onor.

Bartolo dwar il-kwestjoni tat-terminoloġija tal-frażi "ordni kawtelatorja jew warrant", liema terminoloġija tissemma f'subklawsola (3), għax jirriżulta li fit-test Malti hemm żball.

Għalhekk għal klawsola 47 għandi din l-emenda:

"AH" Fit-test Malti tas-subklawsola (3) tal-klawsola 47, minflok il-kliem "ordni kawtelatorju jew warrant ma tista' tinħareġ" għandhom jidħlu l- kliem "mandat kawtelatorju ma jista' jinħareġ".

"AH" In the Maltese text of subclause (3) of clause 47, for the words "ordni kawtelatorju jew warrant ma tista' tinħareġ" there shall be substituted the words "mandat kawtelatorju ma jista' jinħareġ".

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "AH" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 47 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 47, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 51 - Provvedimenti dwar il-Patrimonju Kulturali Reliġjuż.

Clause 51 - Provision regarding Religious Cultural Heritage.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, issa, permezz ta' klawsola 51, ġejna għal Taqsima VIII, li tittratta dwar il-patrimonju kulturali reliġjuż.

Ta' min jgħid li għal din il-klawsola wkoll għandi emenda, li għadha in draft form, liema emenda saret bis-saħħa ta' l-iskambji ta' veduti li kien hemm bejn il-gvern u l-Knisja.

Ħalli naqra d-draft ta' din l-emenda biex inkunu nafu x'qegħdin ngħidu u mbagħad niddiskutuha wara:

Klawsola 51 għandha titħassar u minflok għandu jidħol dan li ġej:

"51 (1) Bla ħsara għal xi liġi oħra li tista' tkun fis-seħħ, u sa dak iż-żmien li jista' jkun hemm ftehim bejn l-awtoritajiet kompetenti ċivili u dawk ekklesjastiċi, propjeta` kulturali li tkun tappartjeni lill-Knisja Kattolika inkluż lill-Ordnijiet Reliġjużi Kattoliċi u intiża jew użata għal finijiet reliġjużi għandha taqa' taħt ir- regolament u s-sovrintendenza esklużivi tal-Kummissjoni għall- Patrimonju Kulturali Kattoliku li tkun maħtura kull sentejn mill- President tal-Konferenza Episkopali Maltija, u tkun magħmula minn mhux inqas minn ħames esperti.

(2) Propjeta` kulturali li tkun tappartjeni lil u hi intiża jew użata għal finijiet reliġjużi ta' xi denominazzjoni oħra apparti dik imsemmija fis-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu tista' titqiegħed mill-awtorita` reliġjuża rilevanti u kompetenti taħt ir-regolament u s- sovrintendenza esklużivi ta' kummissjoni għall-patrimonju kulturali reliġjuż.

Kull tali kummissjoni għall-patrimonju kulturali reliġjuż għandha tinħatar kull sentejn mill-awtorita` reliġjuża rilevanti u kompetenti, u tkun magħmula minn tliet esperti.

(3) Il-kummissjonijiet imsemmija fis-subartikoli (1) u (2) ta' dan l- artikolu għandhom ikollhom l-istess poteri u dmirijiet għar-rigward tal-propjeta` kulturali taħt is-sovrintendenza tagħhom daqskemm ikollu s-Sovrintendent, u meta tali kummissjonijiet ma jkunux ġew hekk maħtura, ir-regolament u s-sovrintendenza tal-propjeta` kulturali li taqa' taħt il-kompetenza tagħhom tkun tvesti fis-Sovrintendent.

(4) Il-Ministru, wara konsultazzjoni sħiħa mal-President tal- Konferenza Episkopali Maltija msemmi fis-subartikolu (1) ta' dan l- artikolu jew ma' l-awtorita` reliġjuża rilevanti u kompetenti msemmija fis-subartikolu (2) ta' dan l-artikolu, jista' jagħmel regolamenti biex jirregola s-setgħat u d-dmirijiet ta', u l-proċeduri u l-prattika li għandhom jiġu segwiti mill-kummissjonijiet imsemmija fis- subartikoli (1) u (2) ta' dan l-artikolu.".

Clause 51 shall be deleted and substituted by the following:-

"51 (1) Without prejudice to any other law that may be in force, and until such time when there may be reached an agreement between the competent and ecclesiastical authorities, cultural property belonging to the Catholic Church, including to Catholic Religious Orders, and destined or used for religious purposes shall fall under the exclusive regulation and superintendence of the Catholic Cultural Heritage Commission to be appointed every two years by the President of the Malta Episcopal Conference, and to consist of not less than five experts.

(2) Cultural property belonging to, and destined or used for religious purposes by any denomination other than that mentioned in subarticle (1) of this article may be placed by the relevant and competent religious authority under the exclusive regulation and superintendence of a religious cultural heritage commission.

Each such religious cultural heritage commission shall be appointed for a period of two years by the relevant and competent religious authority, and shall consist of three experts.

(3) The commissions referred to in subarticles (1) and (2) of this article shall have the same powers and duties with regard to the cultural property under their superintendence as the Superintendent, and where such commissions are not so appointed, the regulation and superintendence of the property falling under their competence will vest in the Superintendent.

(4) The Minister, after full consultation with the President of the Malta Episcopal Conference mentioned in subarticle (1) of this article or with the relevant and competent religious authorities mentioned in subarticle (2) of this article, may prescribe rules regulating the powers and duties of, and the procedures and practices which should be followed by the commissions mentioned in subarticles (1) and (2) of this article.".

Sur President, l-emenda li qed nipproponi tirrifletti l-ħsieb u l- intenzjoni tal-gvern aħjar minn kif inhuma espressi fl-abbozz ta' liġi għal dak li għandu x'jaqsam mal-patrimonju kulturali li jappartjeni lill-Knisja Kattolika jew inkella lil xi denominazzjoni reliġjuża oħra.

Il-pożizzjoni ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna tixbah ħafna l-pożizzjoni li diġa' teżisti taħt il-liġi li tirregola l-antikitajiet għax f'dik il-liġi hemm miktub li t-tiswija, il-ħatt jew affarijiet oħra simili li jkunu jridu jsiru lill-proprjeta` kulturali li hija tal-Knisja Kattolika jkun irid isir bil-permess ta' bord ekklesjastiku, liema bord ekklesjastiku għandu jkun nominat mill-awtorita` ekklesjastika kompetenti u jkun magħmul minn mhux inqas minn ħames esperti li jkun approvati mill-Ministru.

Wara li saru diversi skambji ta' ideat u ta' proposti bejn il-gvern u l- konferenza episkopali Maltija ġie rilevat li m'hemmx diffikulta` biex il- kummissjoni tkun magħmula minn esperti li jkunu nominati mill-president tal- konferenza episkopali Maltija għax il-gvern ħass li dawn m'hemmx għalfejn jiġu approvati mill-ministru.

Ġie rilevat ukoll il-fatt li idealment wieħed għandu joħloq qafas sodisfaċenti u aċċettabbli b'mod sħiħ, sew għall- iStat kif ukoll għall-Knisja, u dan għandu jsir permezz ta' ftehim bejn l- awtoritajiet ċivili kompetenti u dawk ekklesjastiċi.

Il-gvern ma jsib l- ebda diffikulta` li jiddiskuti l-ftehim, il-provvedimenti u d-dettalji li għandhom jirregolaw lil dan is-settur, pero` sakemm isseħħ din is- sitwazzjoni, il-patrimonju kulturali tal-Knisja Kattolika u ta' denominazzjonijiet oħrajn għandu jkun regolat minn din il-kummissjoni, li fil-każ tal-Knisja Kattolika tkun nominata mill-president tal-konferenza episkopali u fil-każ ta' denominazzjonijiet reliġjużi oħrajn tkun nominata mill-awtorita` rilevanti u kompetenti ta' dik id-denominazzjoni.

Ta' min jgħid ukoll li għall-finijiet ta' din ir-regolamentazzjoni l-kummissjoni se jkollha l-istess dmirijiet u funzjonijiet li jkollu s-sovrintendent.

Ikun interessanti li wieħed jgħid illi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jipprovdi wkoll li jekk Il-konferenza episkopali fil-każ tal-Knisja Kattolika jew l-awtorita` kompetenti fil-każ ta' denominazzjonijiet reliġjużi oħrajn jagħżlu li ma jinnominawx lil din il-kummissjoni, allura l- patrimonju kulturali fdat lilhom, li huwa destinat jew użat għall-finijiet reliġjużi, jiġi regolat bil-provvedimenti ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Sur President, inħasset ukoll il-ħtieġa li dan l-eżerċizzju ta' sovrintendenza jkun jista' jiġi regolat permezz ta' regolamenti li jidħlu fid-dettal dwar is-setgħat, id-dmirijiet, il-proċedura u l-prattika li dawn il-kummissjonijiet għandhom isegwu, u aħna jidhrilna li meta nkunu se nagħmlu dawn it-tip ta' regolamenti, għandna nidħlu f'konsultazzjoni sħiħa mal-president tal-konferenza episkopali jew ma' l-awtorita` reliġjuża konċernata għax fil-fehma tagħna, biex nassiguraw il-ħarsien u l- konservazzjoni fid-dettal ta' dan il-patrimonju kulturali, ikun xieraq li jkun hemm il-pariri u l-fehma ta' l-awtoritajiet reliġjużi konċernati.

Sur President, jien naħseb li għedt dak li kelli xi ngħid dwar l-emenda li qed nipproponi, pero` issa naraw kif se tevolvi d-diskussjoni fuq din il- klawsola.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jekk fhimt tajjeb, il-Ministru qal li saru laqgħat ma' l-awtoritajiet ekklesjastiċi fuq din il-klawsola, u jien nassumi li dawn il-laqgħat saru anke fid-dawl tal-preokkupazzjonijiet u ta' l-oġġezzjonijiet li kien esprima l-Isqof Cauchi f'Diċembru li għadda fuq dan l-abbozz ta' liġi.

Għalhekk nixtieq li issa l-Ministru jagħtina sfond dwar x'kienu l-preokkupazzjonijiet u l-oġġezzjonijiet ta' l- awtoritajiet reliġjużi għal din il-klawsola partikolari.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Ikun tajjeb jekk wieħed jibda biex jgħid li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jaf l-oriġini tiegħu lill-working group li kien ippresjeda Dr Ugo Mifsud Bonnici, anke jekk b'forma differenti ħafna minn dak li għandna quddiemna llum.

Ta' min jgħid li dan il-working group kien magħmul minn numru ta' persuni li għalkemm servew fil-kapaċita` personali tagħhom, huma magħrufa għall- kompetenza u għas-sensittivita` tagħhom dwar dawk il-kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-patrimonju kulturali.

Wara li kont ikkomunikajt l-abbozz ta' liġi li ġie ppreżentat lili lill- awtorita` ekklesjastika, kien hemm numru ta' diskussjonijiet bejn iż-żewġ naħat fuq l-aspetti ta' dak l-abbozz ta' liġi.

Sussegwentement minħabba li tqanqlu diversi punti f'dawn id-diskussjonijiet, l-abbozz ta' liġi li ppreżenta l-working group reġa' ġie abbozzat mill-ġdid u dawn il-punti ġew riflessi anke fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum.

Sur President, fir-rigward ta' klawsola 51 tqajmet diffikulta` min-naħa ta' l-awtorita` ekklesjastika għax dawk li qegħdin fuq din l-awtorita` dehrilhom li l-patrimonju kulturali li jappartjeni lill-Knisja Kattolika u lill-ordnijiet reliġjużi għandu jkun regolat kollu kemm hu mill-ordinament ġuridiku tal-Knisja Kattolika b'mod esklussiv, jiġifieri mingħajr ma l- Istat ikollu xi funzjoni ta' sorveljanza fuqu.

Min-naħa l-oħra, aħna ħassejna li 'l quddiem wieħed ikun irid jipprospetta xi forma ta' ftehim billi l-gvern jiddiskuti għan-nom ta' l-Istat Malti liema huma dawk il- kondizzjonijiet, l-obbligi u s-setgħat kollha li jistgħu jiġu eżerċitati minnu biex il-patrimonju kulturali li jappartjeni lill-Knisja Kattolika jkun jista' jiġi regolat u sorveljat, u fin-nuqqas ta' dak il-ftehim - u naturalment dik hija xi ħaġa li wieħed irid iħares lejha iktar 'il quddiem - aħna ħassejna li l-kummissjoni xorta waħda għandha tieħu ħsieb il- patrimonju kulturali Kattoliku.

L-esperti min-naħa tal-Knisja Kattolika staqsew ukoll għaliex l-esperti għandhom ikunu approvati mill-ministru.

Fil-fatt ir-raġuni għal dan hija li meta abbozzajna l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, aħna pprovajna nżommu l-pożizzjoni li kienet temerġi mill-Att prinċipali, fejn il-bord kien magħmul minn ħames esperti li jiġu approvati mill-ministru.

Madanakollu aħna ma sibniex diffikulta` biex dawn il-ħames esperti ma jiġux approvati mill-ministru u aċċettajna li dawn l-esperti jiġu nominati mill- presidenza tal-kummissjoni episkopali, pero` lill-Istat irriżervajnielu d- dritt li jsiru regolamenti li jispjegaw fid-dettal x'inhuma s-setgħat, id- dmirijiet, il-proċeduri u l-prattiċi li għandhom jiġu segwiti in materia.

Normalment meta jsiru regolamenti taħt atti prinċipali, ma ssir konsultazzjoni ma' ħadd in partikolari, pero` l-gvern ħass li m'għandu jkun hemm l-ebda diffikulta` biex fuq dawn ir-regolamenti jkun hemm konsultazzjoni mal-president tal-konferenza episkopali.

Ta' min jgħid li fost l-iskambji tal-veduti li kien hemm matul il-laqgħat li semmejt, ġiet espressa x-xewqa tal-Knisja Kattolika li jsir ftehim bejnha u bejn l-Istat f'dak li għandu x'jaqsam ma' patrimonju kulturali reliġjuż.

Min-naħa tal-Knisja Kattolika ġiet espressa wkoll ix-xewqa li l- esperti ma jkunux approvati mill-ministru u li f'dan il-każ u għall- finijiet ta' din il-klawsola, il-proprjeta` kulturali tal-Knisja m'għandhiex tkun ristretta għall-proprjeta` li hija destinata u wżata għal skopijiet reliġjużi.

Il-Knisja Kattolika esprimiet ukoll xewqa oħra; dik li l-kummissjoni tkun kompletament indipendenti mill-Istat u li tirregola lilha nnifisha kompletament, ħaġa li l-gvern deherlu li ma tkunx opportuna u tajba fid-dawl tal-provvedimenti kollha u ta' dan il-qafas ġdid li aħna qed nipprovaw nikkreaw.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nista' ngħid ċar u tond li mill- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna u mill-emenda li għadu kif ippropona l- Ministru nippreferi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna għax meta kont qed naqra l-emenda li ressaq il-Ministru ħassejt li donnu se jkun hemm stat ġo stat.

Il-Knisja Kattolika trid li fejn jidħol il-patrimonju kulturali ma jkunx hemm is-sorveljanza ta' l-Istat.

Issa bir-rispett kollu, fl-opinjoni tiegħi f'dan il-qasam daqskemm saru dnubiet minn nies li m'għandhomx suttana jew xi libsa oħra b'aspett reliġjuż, daqshekk ieħor saru dnubiet mir-reliġjużi.

Hawnhekk m'iniex se noqgħod insemmi postijiet, pero` lili stess ġieli dawruni ma' kunventi kapijiet ta' ordni reliġjuża u għax ikunu sensittivi għall-patrimonju kulturali reliġjuż, urewni d-dnubiet u l- isfreġji li saru f'dawk il-postijiet minn min kien responsabbli qabilhom.

Għalhekk fil-fehma tiegħi, in-nuqqasijiet li saru u li għadhom qed isiru fil-qasam ċivili huma preżenti wkoll fil-qasam reliġjuż.

Madanakollu l- iktar ħaġa li tinkwetani lili hija li l-Knisja Kattolika f'Malta, donnha fi sfera bħal din - issa rrid nagħmilha ċara li hawnhekk m'iniex qed nitkellem fuq xi aspett ta' duttrina reliġjuża imma qed nitkellem fuq il-ħarsien tal- patrimonju kulturali - għadha tibża' jew ma tridx li jkollha s-sorveljanza ta' l-Istat.

Kulma qed jgħid l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa li l-kummissjoni għall-patrimonju kulturali reliġjuż għandha tkun maħtura kull sentejn mill-arċisqof ta' Malta u għandha tkun magħmula minn mhux inqas minn ħames esperti approvati mill-ministru, jiġifieri kulma kien qed iżomm għalih l-Istat fl-abbozz ta' liġi oriġinali kien li dawn il-ħames esperti jkunu approvati mill-ministru.

Lili jinkwetani l-fatt li l-Knisja oġġezzjonat anke għal dan u trid li tkun self-regulated kompletament, u qed ngħid dan għax mingħajr ma nidħol f'dettalji u nsemmi ismijiet, irrid nistqarr li jien naf xi problemi jsibu uffiċjali tad-dipartiment tal-mużewijiet meta jkunu jixtiequ jaraw kif ikun qed isir ċertu xogħol f'postijiet reliġjużi u lanqas jissograw jersqu 'l hemm għax ikunu jafu li mhux biss ma jkunux ben visti imma lanqas biss jitħallew jidħlu jekk jagħmlu dan.

Madanakollu l-iktar ħaġa li tinkwetani lili hija li fl-emenda li qed iressaq il-Ministru, issa din se nilleġislawha u nikkonsagrawha.

Nerġa' ngħid li ħafna drabi, meta jkun se jsir ċertu xogħol f'postijiet li jaqgħu taħt xi ordni reliġjuża, lanqas biss issir applikazzjoni quddiem l- awtorita` ta' l-ippjanar.

Kif għedt diġa', jien m'iniex beħsiebni nsemmi każijiet partikolari, pero` rrid ngħid li ħafna drabi meta jkun qed isir ċertu xogħol f'post li jaqa' taħt xi ordni reliġjuża lanqas biss jintalab parir tekniku biex jiġi assigurat li x-xogħol li jkun qed isir, ikun qed isir sew.

Issa jien ma rridx ninftiehem li kull biċċa xogħol li jagħmlu l- ordnijiet reliġjużi fuq il-patrimonju kulturali reliġjuż, jagħmluha ħażin jew inkella li x-xogħol li jsir fuq dan it-tip ta' patrimonju kulturali jsir minn persuni li m'humiex kapaċi, pero` naf b'diversi każijiet fejn lanqas biss jintalab permess biex isir ċertu xogħol fuq dan it-tip ta' patrimonju kulturali u għalkemm min ikun qed jagħmel ix-xogħol ikollu ċerta sengħa, ikisser partita guidelines li jingħataw meta jkun se jsir xi xogħol ta' restawr għax iħoss li ġaladarba jgawdi mill-immunita` ekklesjastika, jista' jagħmel dak kollu li jogħġbu.

Minkejja li l-immunita` ekklesjastika ilha li tneħħiet sekli sħaħ, sfortunatament id-delitti li jsiru lill-ħarsien tal-patrimonju kulturali reliġjuż tagħna għadhom igawdu minn din l-immunita`, u sinċerament bl- emenda li qed jipproponi l-Ministru qed nara li l-Istat se jċedi l-ftit poter li kien se jkollu fuq il-patrimonju kulturali reliġjuż.

Jien xtaqt li kieku, anke bħala sfond għal din l-emenda, kellna ftit tagħrif min-naħa tal-Knisja dwar jekk l-istruttura li kellha s'issa ...

Għax il-Knisja għandha struttura li suppost tissorvelja dawn l-affarijiet, imma jekk jien informat sew, din l-istruttura ma tantx qed taħdem tajjeb tant li mhux l- ewwel darba li sar ċertu xogħol f'parroċċi, f'kunventi jew f'ordnijiet reliġjużi oħra mingħajr il-permess ta' din l-istruttura tal-Knisja li tieħu ħsieb il-patrimonju kulturali reliġjuż, jiġifieri sal-lum l-ordnijiet reliġjużi għadhom m'humiex qed iqisu lil din l-istruttura bħala xi punt ta' riferenza li għandhom imorru għandha biex jaraw kif se jagħmlu x-xogħol li jkun hemm bżonn isir fuq dan it-tip ta' patrimonju kulturali.

Nerġa' ngħid li l-fatt li x-xogħol ikun qed isir fuq il-patrimonju kulturali reliġjuż bl- ebda mod ma jfisser li dak li jkun qed isir ikun tajjeb, u sinċerament lili jinkwetani l-fatt li l-ftit poter li l-Istat kien se jkollu fuq il- patrimonju kulturali reliġjuż, il-Knisja qed tarah żejjed.

Sur President, il-Ministru spjega li jekk għal xi raġuni jew oħra, il- kummissjoni ma tinħatarx, jidħlu fis-seħħ l-istrutturi u l-poteri tas- sovrintendent kif maħsub għalih fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, imma jien qed nara li dak li pprovajna nibnu s'issa permezz ta' dan l- abbozz ta' liġi - fosthom li jingħata poter, li jkun hemm inċiżivita`, li jinħolqu strutturi effiċjenti li jiffunzjonaw, li tiddaħħal l-idea ta' l- inklussivita`, ta' l-aċċessibbilta` u tat-trasparenza u li jiġu organizzati laqgħat ta' fora li l-ministru jirċievi rapporti fuqhom, liema rapporti jiġu saħansitra ppubblikati - issa, meta niġu għall-patrimonju kulturali reliġjuż, li huwa vast ħafna fil-gżejjer tagħna, jien qed nibża' li se noħolqu xi enclave.

Għaliex?

Għax, per eżempju, lil din il-Kummissjoni għall-Patrimonju Kulturali Kattoliku reliġjuż m'aħniex qed inpoġġulha l- obbligu li tagħti rendikont pubbliku ta' x'ikun għaddej u xi tkun qed tagħmel.

Fl-arkitettura istituzzjonali kollha li ħloqna, f'daqqa waħda qisna se nagħmlu wringing-off ta' parti minn struttura importanti ħafna.

Nerġa' ngħid li meta nitkellmu fuq il-patrimonju kulturali reliġjuż ma nkunux qed nitkellmu fuq parti żgħira mill-patrimonju kulturali tagħna.

Minħabba t-tradizzjonijiet tagħna, minħabba l-istorja tagħna u minħabba kif żviluppaw l-affarijiet f'dawn il-gżejjer, il-patrimonju kulturali reliġjuż jifforma parti kbira ħafna mill-patrimonju kulturali tagħna, u l-Knisja għad baqgħalha ħafna patrimonju kulturali reliġjuż.

Jekk il-Knisja tkompli tinsisti li tkun hi li tirregola lilha nnifisha f'dan il-qasam - u jien ma naqbilx li għandha tagħmel hekk u għalhekk naħseb li jekk l-affarijiet jibqgħu kif inhuma, din se tkun l-unika klawsola f'dan l-abbozz ta' liġi li se nivvota kontriha - inħoss li għallinqas, bħala minimu, b'xi mod jew ieħor il-kummissjoni għall-patrimonju kulturali reliġjuż għandha tagħti rendikont pubbliku tax-xogħol li tagħmel.

Per eżempju, din il-kummissjoni għandha tagħti rendikont x'ikun qed jingħad fil-forum pubbliku li se jkun hemm fejn se jiġi diskuss x'ikun għaddej u tkun sindekabbli daqs kwalunkwe kummissjoni oħra ta' l-Istat.

Sur President, l-aħħar darba jien staqsejt jekk il-prim ministru huwiex se jaqa' taħt is-sovrintendent u r-risposta kienet fl-affermattiv.

Mela sewwa!

Il-prim ministru se jaqa' taħt is-sovrintendent u l-arċisqof ta' Malta mhux se jaqa' taħt is-sovrintendent!

Imma possibbli li llum, li ninsabu fis-seklu 21, l-affarijiet għandhom isiru b'dan il-mod?!

Nerġa' nenfasizza li hawnhekk la qed niddiskutu s-sagramenti u lanqas id-duttrina reliġjuża u jien qed ngħid biss li ma nemminx li l-patrimonju kulturali reliġjuż, li wara kollox huwa l-patrimonju kulturali tal-pajjiż kollu, għandu jgawdi minn xi immunita` jew li l-Knisja għandha tesiġi li dan il- patrimonju għandu jgawdi minn xi immunita` li l-bqija tas-soċjeta` m'għandhiex tgawdi minnu.

Irrid nerġa' nagħmilha ċara li jien ma naqbilx ma' l-emenda li ppropona l-Ministru u naħseb li l-abbozz ta' liġi oriġinali kien iktar fl-ispirtu ta' dak li ħloqna s'issa, imma jekk il-gvern laħaq intrabat ma' l-awtoritajiet reliġjużi fuq dan u għalhekk se jibqa' għaddej b'din l-emenda, għallinqas mhux se jkun hemm xi mument fejn il-kummissjoni għall-patrimonju kulturali reliġjuż tkun tista' tingrana ma' l-istrutturi l- oħra?

Aħna kull meta ħloqna strutturi ġodda, dejjem esiġejna li dawn ikunu accountable u li jagħtu rendikont pubbliku biex ikunu effettivi u effiċjenti, u għalhekk naħseb li anke f'dan il-każ, fi ħdan din il- kummissjoni għandu jkun hemm xi forma ta' ingranaġġ biex ma jkunx hemm l- idea li hawnhekk qed noħolqu xi enclave tal-Knisja li qed tagħti daharha lill-bqija tas-soċjeta` u li m'hijiex se tagħti rendikont.

Jien ngħid li għallinqas, bħala minimu, għandu jinstab xi forma ta' ingranaġġ u ta' mekkaniżmu mal-bqija ta' l-istrutturi l-oħra.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, jien inqis dawn il-punti li qed jagħmel l-Onor.

Bartolo bħala interessanti u bla ebda dubju, jistħoqqilhom reazzjoni.

L-ewwel statement li nagħmel fuq din il-materja huwa li bħalma għedna għall-partijiet l-oħra ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, anke għal din il-parti nistgħu ngħidu li tagħmel kemm tagħmel liġijiet u regolamenti, kollox se jkun jiddependi min-nies kollha involuti, u qed ngħid dan għax jiddependi mill-konferenza episkopali nnifisha, jiddependi mill-idoneita` u mill-kompetenza ta' l-esperti li tinnomina din il- konferenza u jiddependi wkoll minn kulmin se jkun involut dwar jekk il- ħsebijiet nobbli li esprimejna f'din il-Kamra rigward il-patrimonju kulturali humiex se jiġu riflessi fil-ħajja tagħna ta' kuljum jew le.

Sur President, jien naħseb ukoll li ma jkunx ħażin jekk meta nkunu qed nittrattaw il-qasam tal-patrimonju kulturali reliġjuż, nittrattawh bid- delikatezza li jistħoqqlu, mhux biss għaliex kif għedna diġa', dan il- patrimonju jifforma parti mill-patrimonju kulturali tal-poplu Malti u Għawdxi kollu kemm hu imma għax jien nemmen li meta nkunu qed nittrattaw patrimonju kulturali li jkun ġie akkumulat matul is-sekli mhux biss bil- ġenerożita` tal-poplu Malti u Għawdxi imma anke bl-għaqal tal-mexxejja tal- Knisja Kattolika - u dan huwa importanti li ngħiduh - allura naħseb li meta jien niġi biex nitkellem fuq dan is-settur, irrid nirrikonoxxi d- delikatezza tal-kwestjonijiet kollha involuti, li m'humiex kwestjonijiet sempliċi għax għandhom għeruq ta' natura ġurisdizzjonali, tat-tradizzjoni ta' pajjiżna u tat-tradizzjoni tal-Knisja Kattolika bħala knisja universali.

Sur President, l-Onor.

Bartolo qal li l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa aħjar mill-emenda li qed titressaq minni għal klawsola 51 wara li kien hemm skambji ta' diversi veduti bejni u bejn il-membri tal- konferenza episkopali.

Jien naħseb li jekk wieħed jagħmel ftit ta' riflessjoni għandu jsib li l-emenda li qed nippreżenta hija superjuri u aħjar minn klawsola 51, u se nispjega għaliex qed ngħid dan.

Fil-fatt l- emenda li qed nippreżenta jien hija superjuri u aħjar minn klawsola 51 għax fl-aħħar mill-aħħar, jekk wieħed jara x'qed inżidu f'subklawsola (1) u x'qed innaqqsu minnha, isib li qed inżidu l-possibbilta` ta' ftehim bejn knisja u stat ...

Jien ngħid li mhux bilfors kien hemm bżonn li wieħed jagħmel riferenza għal din il-possibbilta` għax din hija possibbilta` li kienet teżisti dejjem u li temerġi kemm min-natura ta' l-Istat kif ukoll min-natura tal-Knisja, imma aħna għamilna riferenza għaliha fl-emenda biex nindikaw li din hija materja li 'l quddiem tista' tiġi ssalvagwardjata aħjar jekk ikun hemm ftehim bejn knisja u stat.

Issa sta għall-Knisja u għall-Istat li meta jiddiskutu l-materja tal-patrimonju kulturali, jiddiskutuha - u jien hekk irrid nassumi li jsir - in bona fide u bl-istess mod u manjiera li ddiskutejnieha f'din il-Kamra.

Aħna f'din il-Kamra rajna kif nistgħu nħarsu l-valuri u l-prinċipji li jirregolaw lil dan il-qasam u kif nistgħu nipprovdu dak il-qafas regolamentarju u legali li joffri l- ikbar salvagwardja possibbli għall-ħarsien u għall-konservazzjoni tal- patrimonju kulturali.

Sur President, l-emenda li pproponejt jien neħħiet dik il-parti ta' subklawsola (1) ta' klawsola 51 li kienet titkellem dwar l-approvazzjoni tal-ministru għall-esperti nominati mill-awtorita` ekklesjastika għax jekk wieħed jirrifletti ftit x'jiġri jekk l-approvazzjoni tal-ministru tibqa' hemm, isib li l-approvazzjoni tal-ministru għall-esperti nominati mill- awtorita` ekklesjastika tkun determinanti biex tassigura l-objettiv tal- ħarsien u l-konservazzjoni tal-patrimonju kulturali.

Fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna hemm ipprovdut li l-ministru japprova lill-esperti kull darba li tiġi mġedda l-kummissjoni, jiġifieri din kienet se tkun waħda mil- links bejn l-istrutturi eżistenti u l-Knisja Kattolika.

Dan jista' jsir, pero` rridu nżommu f'moħħna li minkejja li jista' japprova lil dawn il- ħames esperti l-ministru, xorta waħda kollox se jiddependi mill-kompetenza ta' dawn l-esperti.

Issa hawn wieħed irid jiċċara li l-iskumdita` li ħasset il-Knisja għall-fatt li l-esperti li tinnomina hi jkunu jridu jiġu approvati mill-ministru m'hijiex xi skumdita` daqstant kapriċċjuża daqskemm forsi tista' tidher.

Fil-fatt l-argument li ġabet il-Knisja kien dan: Ġaladarba qed ngħidu li jekk kemm-il darba ma jkunx hemm kummissjoni, il- patrimonju kulturali tal-Knisja Kattolika jkun irid jiġi regolat mill-Istat filwaqt li jekk ikun hemm il-kummissjoni jkun irid ikun hemm l- approvazzjoni tal-ministru tal-ġurnata għall-esperti maħtura, x'jiġri jekk il-ministru tal-ġurnata ma jagħtix l-approvazzjoni tiegħu, kif wara kollox ġara fil-passat?

Il-Knisja Kattolika għandha esperjenza dwar meta l-gvern tal-ġurnata m'approvax il-proposti li kien hemm ta' membri f'kummissjoni bil- konsegwenza li l-bord ekklesjastiku li kienet tipprovdi għalih il-liġi dwar l-antikitajiet ma setax jiġi kompost u allura l-affarijiet bdew jiġu regolati mill-Istat.

Għalhekk meta kien qed isir skambju tal-veduti jien ħassejt li m'għandux ikolli diffikulta` biex l-esperti jiġu nominati u maħtura mill-president tal-konferenza episkopali għax inkella jekk il-ministru ma jagħtix l- approvazzjoni tiegħu, peress li l-kummissjoni m'hijiex maħtura legalment, awtomatikament jidħol l-Istat.

Jien nistaqsi: Aħna rridu sitwazzjoni fejn ikun l-Istat li jidħol għas-sovrintendenza u għar-regolamentazzjoni tal- patrimonju kulturali tal-Knisja Kattolika?

Naħseb li r-risposta se tkun "le".

U għaliex ma rridux li l-Istat jidħol għas-sovrintendenza u għar- regolamentazzjoni tal-patrimonju kulturali tal-Knisja Kattolika?

Għax aħna diġa' għaddejna provvedimenti li bihom l-Istat qed jipproponi li jiddelega l-funzjonijiet ta' operazzjoni, ta' manteniment, ta' konservazzjoni u ta' ħarsien ta' proprjeta` kulturali li hi tiegħu lil organizzazzjonijiet volontarji u lis-settur privat.

Allura hawnhekk jien nistaqsi: Jekk aħna lesti li niddelegaw taħt il- kondizzjonijiet meħtieġa wħud mill-funzjonijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi lil għaqdiet volontarji u anke lis-settur privat għax nemmnu li dan għandu jkun fl-ikbar interess tal-patrimonju kulturali, għaliex għandu jkun hemm diffikulta` biex nafdaw lill-Knisja Kattolika bis-sovrintendenza u l- ħarsien tal-patrimonju kulturali li hu destinat jew użat għall-finijiet reliġjużi?

Dan li qed ngħid mhux talli huwa fid-direzzjoni t-tajba imma talli meta nkunu qed nagħmlu hekk, ma rridux ninsew li l-kummissjoni tkun qed titgħabba bi dmirijiet u b'funzjonijiet li huma ta' l-istess entita` li jkollu s-sovrintendent fuq il-proprjeta` ta' l-Istat, jiġifieri għall- mistoqsija jew inkella għar-reazzjoni li ħwejjeġ li ma kellhomx jiġru fil- passat fi proprjeta` kulturali tal-Knisja Kattolika jew ta' l-ordnijiet reliġjużi ...

Huwa veru li jeżistu diversi eżempji ta' prattika ħażina u żbaljata li għamlet ħsara lill-patrimonju kulturali, anke min-naħa tal- Knisja, pero` rridu niftakru wkoll li fejn sal-lum ma kienx hemm rimedju legali għal din il-prattika ħażina, din l-emenda li qed nipproponi tipprovdi dan ir-rimedju legali għax hemm kummissjoni li qed tiġi mogħtija l-istess responsabbiltajiet li għandu s-sovrintendent għar-rigward tal- proprjeta` kulturali ta' l-Istat.

Mela s-sitwazzjoni li qed nipproponu f'din l-emenda mhux talli m'hijiex agħar mis-sitwazzjoni tal-lum imma talli fl-opinjoni tiegħi, se tkun ħafna aħjar mis-sitwazzjonijiet li qatt kellna f'dan is-settur.

Anke jekk inqabblu l-emenda li qed nipproponi ma' dak li kellna fil-liġi dwar l- antikitajiet insibu li ...

L-Onor.

Bartolo qal li klawsola 51 kif kienet fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kienet iktar feliċi għax għallinqas kienet toffri xi forma ta' check, imma meta jien nerġa' naqra din il- klawsola sew u oġġettivament, mingħajr l-ebda preġudizzji ta' xejn, inqabbilha ma' dak li qed nipprovdu issa permezz ta' l-emenda, nerġa' nikkonferma li dak li qed nipprovdu issa hija pożizzjoni superjuri sew għas- sitwazzjoni taħt il-liġi attwali kif ukoll għal klawsola 51 għax hawnhekk aħna mhux ċekk qed nipprovdu, m'aħniex qed nipprovdu li nagħmlu xi verifika ħafifa fuq dan is-suġġett imma qed nipprovdu qafas ta' regolamentazzjoni ta' sovrintendenza li kif inhu xieraq, qed jiġi delegat lill-Knisja Kattolika.

Bħalma d-delega fuq proprjeta` kulturali ta' l-Istat issir fi ħdan parametri li huma aċċettabbli, hekk ukoll qed isir b'din l-ispeċi ta' delega fir-rigward tal-patrimonju kulturali Kattoliku.

Nerġa' ngħid li jekk aħna, hawn ġew, illeġislajna u ma sibniex diffikulta` li niddelegaw funzjonijiet li jappartjenu lis-sovrintendenza u lill- aġenzija operattiva dwar il-konservazzjoni jew inkella li niddelegaw il- ħarsien tal-patrimonju kulturali ta' l-Istat lill-għaqdiet volontarji u lill-privat, m'għandux ikun hawn diffikulta` li r-regolamentazzjoni, is- sovrintendenza u l-operazzjoni tal-patrimonju kulturali reliġjuż issir mill- Knisja Kattolika.

Jien ngħid li din hija sitwazzjoni superjuri għal-liġi attwali.

Issa huwa sigriet magħruf li fi żmien l-amministrazzjoni mmexxija mill-Gvern Laburista ta' bejn l-1971 u l-1987, il-liġi attwali ma ġietx operata għax kien hemm ċirkostanzi li m'iniex se nidħol fihom fejn il-bord ekklesjastiku ma kienx ġie approvat mill-ministru, u allura l-approvazzjoni tal-ministru serviet mhux għall-iskop li għalih kienet ġiet leġislata imma proprju biex dak l-iskop jiġi ostakolat.

Imbagħad kien hemm ukoll żmenijiet oħra meta l-liġi attwali waqgħet in disuso.

Ikun tajjeb jekk infakkar li għal dak li jirrigwarda l-proprjeta` tal-Knisja, illum il- ġurnata s-sitwazzjoni hija ħafna differenti minn kif kienet fi żmenijiet oħrajn għax minn meta sar il-ftehim dwar il-proprjeta` tal-Knisja Kattolika, b'liema ftehim il-Knisja Kattolika għaddiet il-biċċa l-kbira tal- proprjeta` tagħha, ħlief dik il-proprjeta` li għandha skopijiet reliġjużi ta' kult u t'affarijiet pastorali, is-sitwazzjoni nbidlet radikalment, pero` din is-sitwazzjoni ma nbidlitx biss radikalment bis-saħħa ta' dak il- ftehim imma anke b'liġijiet oħra.

Per eżempju, biżżejjed insemmi li l-liġi dwar l-ippjanar u l-iżvilupp tissottometti lill-Knisja Kattolika għall-istess proċeduri ta' permessi u ta' infurzar daqs kwalunkwe ċittadin ieħor.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel illejla huwa li jien qed ngħid li l-emenda li qed nipproponi hija superjuri wkoll għall-fatt li issa, b'din l-emenda, se jkun possibbli li l-operat tal-kummissjoni jiġi aċċertat permezz ta' regolamenti li jsiru f'konsultazzjoni sħiħa dwar is-setgħat, id-dmirijiet, il-proċeduri u l-prattiċi, u dan proprju biex nassiguraw li jkun hemm qafas aċċettabbli li fi ħdanu tkun tista' ssir regolamentazzjoni b'rispett reċiproku għall-funzjonijiet li għandhom l-Istat u l-Knisja.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Sar il-ħin u għalhekk nitlob lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LOUIS GALEA: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta, 26 ta' Frar, 2000 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Tielet Qari;

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta` fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Helena Dalli.

ONOR.

HELENA DALLI: Mr Speaker, aktar ma jgħaddi żmien u aktar ma jersqu l-elezzjonijiet tal-kunsilli kokali aktar niltaqa' ma nies li qegħdin jitkellmu fuq il-polariżżazzjoni fil-pajjiż li rnexxielu jġib dan il-gvern permezz tal-mod li bih qed jaħdem.

Jien niltaqa' ma' nies, kemm Nazzjonalisti kif ukoll Laburisti, li jgħiduli kemm kellu raġun il-gvern Laburista u l-Knisja li kienu saħqu sabiex il-partiti joqogħdu 'l bogħod mill-kunsilli lokali ħalli dawn ikunu jistgħu jaħdmu tassew fl-interess tal- lokalita` tagħhom u mhux fl-interess tal-partiti rispettivi tagħhom.

Sur President, qegħdin naraw ta' kuljum esponenti prominenti tal-gvern li minflok qegħdin jaħdmu biex jaraw kif se jsolvu l-problemi kbar ħafna li huwa mifni bihom dan il-pajjiż, ta' kuljum tarahom iduru l-kunsilli lokali.

Kunsill li ma marrux iżuru, pero` dawn l-esponenti tal-gvern Nazzjonalista huwa dak taż-Żejtun, u dan sabiex ma jagħtuhx il-pubbliċita` ħalli ma jurux kif jaħdem bis-serjeta` kunsill Laburista.

Madankollu dan huwa kunsill li m'għandux bżonn pubbliċita`; tmur iż-Żejtun jew titkellem ma' xi Żejtuni jew Żejtunija, Nazzjonalisti jew Laburisti, u jgħidulek kemm il-kunsill li għandhom huwa ħabrieki u serju u li tista' tgħid biddel wiċċ iż-Żejtun.

U meta ngħidu "biddel wiċċ iż-Żejtun" inkunu qed nirriferu għall-aspetti kollha.

Per eżempju, jekk wieħed iħares lejn it-toroq, speċjalment dawk li qegħdin fiż-żoni antiki, jara x-xogħol ta' riabilitazzjoni li sar fihom.

Insemmi, per eżempju, il-Ħofra u Misraħ Santa Marija, fejn b'mod meqjus u b'ħafna attenzjoni qed issir ir-riabilitazzjoni u fl-istess ħin qed jiġi miżmum il- karattru sabiħ ta' dan ir-raħal.

Minn dan wieħed bilfors jikkonkludi li fin-nofs hemm idejn ta' nies li jħobbu lil dan ir-raħal u li jridu jsebbħuh b'mod li jagħmluh komdu u aċċessibbli pero` f'istess ħin iżommu l- karatteristiċi tiegħu.

Hemm imbagħad l-oqsma l-ġodda, bħal per eżempju, il-bandli u l-ġonna għalkemm hemm ukoll ġnien antik, Ġnien tal-Kmandant, li qed jiġi rranġat.

Bara minn hekk hemm ukoll l-oqsma tad-djar li hemm f'San Girgor, Ta' Ganza, Ħal-Tmiem u Ġebel San Martin.

Fil-fatt il-ġimgħa l-oħra kont qiegħda f'wieħed minn dawn l-oqsma tad-djar u stajt nara b'għajnejja x-xogħol li sar kemm fil-common areas, kemm fil-bankini kif ukoll fl-areas ta' rikreazzjoni ta' dawn l-estates u rajt il-mod li bih dan il-kunsill il-ħin kollu qiegħed jara u jivvinta x'se jagħmel biex isebbaħ il-lokalita`.

Apparti dan sar ukoll resurfacing fuq għexieren ta' toroq u ġew irranġati wkoll il-pjazez.

Sur President, meta tmur goż-Żejtun tolqtok mal-ewwel l-indafa li hemm f'dan ir-raħal.

L-indafa hemmhekk hija xi ħaġa impressjonanti u naf li l- kunsill jieħu ħsieb il-ġbir ta' l-iskart bieb bieb, barra mil-fatt li hemm il-bins on wheels, il-ġbir ta' l-iskart goff u l-knis li jsir regolarment.

Huwa nteressanti li dan ma jsirx biss fiż-zoni urbani.

Per eżempju, jien inħobb immur nimxi fl-outskirts taż-Żejtun u filwaqt li qabel kont nara saqqijiet, fridges u elf ħaġa oħra mitfugħa f'dawn l-inħawi li kienu jdumu hemmhekk ħafna qabel ma jinġabru, illum għalkemm xorta għadni nara, ninduna li ma jdumux ma jinġabru.

Dan l-aħħar kellna l-okkażjoni li mmorru naraw ġnien San Girgor fejn fih dan l-aħħar inbnew public conveniences ġodda.

Nista' ngħid li llum il- ġurnata dan il-ġnien sar ċentu ta' attivita` fejn qabel dan kien miltluq u kienu jintefgħu fih żgħażagħ jagħmlu affarijiet mhux tajbin għalihom.

Aħna stess iltqajna ma' ħafna żagħżagħ li kienu qegħdin jagħmlu jiġbru żagħżagħ oħra sabiex b'mod san u edukattiv jieħdu pjaċir flimkien u jagħtu l-ħajja lil dan il-ġnien.

Hemm ukoll pjanijiet għall-ġnien fil-qasam tad-djar ta' Ta' Ganza u morna naraw ukoll xogħol ta' restawr li qed isir fil-ġnien antik tal-Kmandant.

Mr Speaker, fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li d-differenza m'hijiex qiegħda biss fil-fiżiku imma anke f'oqsma oħra bħal, per eżempju, fil-qasam ta' l-edukazzjoni.

Il-kunsill taż-Żejtun ta eżempju tajjeb ħafna ta' kif kunsill jista' jaħdem mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Wieħed jista' jara, per eżempju, kif issebbħu l-inħawi ta' l-iskola tal-kindergarden u kif flimkien mal-kunsill sar refurbishing fl-iskejjel primarji.

Rajna wkoll kif il-kunsill qiegħed jagħti appoġġ lill-istitut li l-Ġiżwiti waqqfu fiż- Żejtun sabiex jikkombattu l-illitteriżmu.

Hawnhekk mal-ewwel tinduna li dan ma sarx b'kumbinazzjoni imma ġara għaliex is-sindku, is-Sur Joe Attard, huwa ex għalliem u bla dubju ta' xejn jagħti ħafna importanza lill-qasam edukattiv fil-livell tal-lokalita` tiegħu.

Apparti dan saru u għadhom qegħdin isiru ħafna attivitajiet, kemm sportivi kif ukoll ta' edukazzjoni, li qed ikomplu jtejbu l-livell tal-ħajja taż- Żwieten.

Dan naturalment għaliex aktar ma xxerred l-edukazzjoni iktar tgħolli l-livell ta' l-għajxien tan-nies.

Apparti minn dan qed tingħata ħafna importanza lill-isport – mhux bil-kliem biss imma billi jiġu pprovduti l-faċilitajiet - u b'hekk in-nies qed ikunu mġiegħla jkunu konxji aktar ta' saħħithom.

Inbena gymnasium u football nursery u anke kumpless sportiv ieħor viċin Ġnien San Girgor.

Imbagħad naturalment hemm l-oqsma soċjali u kulturali.

Per eżempju, jsiru lezzjonijiet ta' handcraft mill-kunsill stess u l-ġimgħa l-oħra kellna l- opportunita` naraw wirja sabiħa ta' xogħol ta' nisa Żwieten li tgħallmu s- sengħa tal-ganutell u crafts oħrajn li wara li ħadu l-lezzjonijiet fil- kunsill stess issa waslu fil-livell fejn qegħdin jagħmlu l-wirjiet tax- xogħol tagħhom.

Hawnhekk irrid ngħid li kien hemm madwar elf persuna li attendew għal xi kors jew ieħor fil-kunsill lokali taż-Żejtun, u mhux fil- crafts biss.

Isiru wkoll attivitajiet għall-anzjani u għall-persuni b'diżabilita`.

Il- bieraħ stess kont qed nitkellem mas-sindku u qalli li l-berġa jridu jagħmluh post minn fejn tingħata mhux biss il-mediċina imma anke edukazzjoni u nformazzjoni fuq is-saħħa.

Qasam ieħor li l-kunsill Żejtuni daħal fih sew huwa dak taż-żgħażagħ.

Fil- fatt ilha madwar xi sena għaddejja l-inizjattiva Youths at Local fejn irnexxilhom jiġbru madwar 100 żagħżugħ u żagħżugħa miż-Żejtun li b'mod informali qegħdin jaħdmu fuq skills interpersonali u ta' leadership li ż- żgħażagħ, b'mod speċjali, ikollhom bżonn tul ħajjithom għaliex iridu jgħixu ma' nies oħrajn.

Il-mod kif qegħdin jagħmlu dawn l-exercises dawn iż- żgħażagħ minn nies li tgħallmu dawn l-skills u issa qed jgħadduhom lilhom, ant qegħdin ikunu interessanti li l-grupp kulma jmur qiegħed dejjem jikber, dejjem bl-inkorraġiment u bl-appoġġ tal-kunsill lokali.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li l-kunsill lokali taż-Żejtun ħadem fuq il-livelli kollha kemm dawk fiżiċi, soċjali, kulturali, sportivi u anke edukattivi u jien ċert li prova ta' kemm dan il-kunsill huwa suċċess se nerġgħu neħduha fl-elezzjonijiet li ġejjin meta dan il-kunsill jerġa` jingħata l-mandat għat-tliet snin li ġejjin sabiex ikompli bil-ħidma kbira tiegħu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki ?

L-Onor Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, tliet snin oħra, jiġifieri fis- sena 2005, isir ċensiment nazzjonali, fis-sensila li jiġu organiżżati bħala inizjattiva tal-Ġnus Magħquda.

Mill-aħħar ċensiment li kien sar fl-1995 ħarġet xejra inkwettanti ħafna; li fl-10 snin ta' bejn 1985 u l-1995 kienu ttripplaw dawk iż-żgħażagħ li jsibuha diffiċli li jiktbu u jaqraw.

U allura llum għandna dritt nistaqsu x'se juri dwar l-illitteriżmu f'pajjiżna ċ-ċensiment li se jsir tliet snin oħra.

Qed ngħid dan kollu għaliex iċ-ċensiment ma jsirx biex ikun sar jew biex ikollna l-figuri, imma jsir biex naraw x'inhi l-problema.

Apparti mill- fatt li jridu jittieħedu passi, hemm il-problema ta' kif tkejjel l- illitteriżmu u x'inhi d-definizzjoni ta' xi ħadd li ma jafx jikteb u jaqra.

Jiena inkwetat ħafna li m'humiex qegħdin jittieħdu inizjattivi serji u fit- tul biex insolvu l-problema ta' l-illitteriżmu f'pajjiżna.

Infakkar li fuq inizjattiva tal-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 kienet bdiet tqum kuxjenza li għandna problema u li din irridu niffaċċjawha biex insolvuha.

U żgur li ma ssolvix problema jekk l-ewwelnett lanqas tammetti li teżisti.

Gvern Laburista ta' bejn 1996 u l-1998 irrikonoxxa li hemm problema u beda jieħu passi biex jaffaċċjaha.

Fost affarijiet oħra konna waqqafna literacy unit fl-Universita` immexxija minn Dr Charles Mifsud, liema unit fl-1998 kienet għamlet pilot project fejn eżaminat u ttestjat x'ħiliet għandhom jiktbu u jaqraw, jifhmu u jħaddmu l-Malti u l-Inġliż tfal ta' seba' snin.

Imbagħad l-esperjenza ta' dak il-pilot project kienet ġiet żviluppata biex f'Marzu ta' 1999 kien sar survey nazzjonali, li aktarx huwa l-uniku fid- dinja, li rnexxilu jeżamina lit-tfal kollha tal-pajjiż, neħħi xi ftit eċċezzjonijiet, għall-ħila tagħhom li jħaddmu l-Malti u l-Inġliż f'Malta u Għawdex fl-eta` ta' seba' snin.

Mr Speaker, minn dak l-istħarriġ kienet ħarġet stampa nkwetanti u sorprendenti; li fi nħawi ta' Malta u Għawdex għandna rati ta' bejn 18 u 25% tat-tfal fl-eta` ta' seba` snin li diġa` jidher li għandhom problemi biex jiktbu u jaqraw, jifhmu u jħaddmu l-Malti u l-Ingliż.

U fost is- sorpriżi li kellna kien hemm dik ta' Għawdex għaliex ħadd ma' kien qiegħed jistenna li se toħroġ figura għolja għal ċerti nħawi f'Għawdex bħall-inħawi li nsibu f'Malta madwar il-Port il-Kbir, il-Marsa, il-Kottonera u l-Belt.

U hemmhekk bdew il-mistoqsijiet għax nerġa' ngħid li l-istħarriġ u l- istudju ma jsirx biex ftit nies ta' l-Universita` jippubblikaw riċerka - dik għanda l-importanza tagħha - imma jsir biex ngħinu lit-tfal.

L-istudji kollha juru li jekk ma neħdux passi minn meta t-tfal ikunu żgħar u jekk tfal ta' seba` snin ikunu diġa` bdew jaqgħu lura fil-ħila tal-kitba u l-qari, diffiċli ħafna biex 'il quddiem issalvahom u ġġibhom lura.

Studji sħaħ li saru f'pajjiżi differenti u anke mill-ILO juru fatt inkwetanti ħafna; tfal li ma jkunux tgħallmu jiktbu u jaqraw meta jkunu fl- iskola primarja jibqgħu sejrin hekk fl-iskola sekondarja, joħorġu biex imorru jfittxu x-xogħol u ssib li mbagħad ikunu jridu jittieħdu passi u jintnefqu ħafna flus biex isiru skemi ta' taħriġ u ta' edukazzjoni għal dawk iż-żgħażagħ – li issa jkunu saru żagħżagħ fl-eta` ta' madwar 19-il sena – li ħafna drabi jkun għalxejn.

Għalhekk ir-rakkamandazzjoni dejjem hi li wieħed jinesti fit-tfal mill- edukazzjoni tal-kindergarten u tal-primarja għaliex wara huwa diffiċli ħafna biex issewwi l-problema.

Nerga` ngħid li ninsab diżżappuntat ħafna li għaddew erba' snin mill-1998 'il hawn u ma rajna ebda inizjattiva serja f'dan il-qasam.

Kull sena niġu f'dan il-parlament nivvutaw, per eżempju, Lm20,000 biex imorru għand il-literacy unit, u meta s-sena ta' wara naraw l-estimi, nindunaw li minn dawk l-Lm20,000 lanqas biss tkun intnefqet Lm1 waħda.

U dan meta nafu li anke Lm20,000 huma ftit għall-bżonnijiet li għandna għax kienu ġew identifikati madwar 18-il skola differenti fejn hemm bżonn ngħinu lit-tfal biex jiksbu dawn il-ħiliet tal-kitba u l-qari tal- Malti u l-Ingliż.

U rrid infakkar ħaġa oħra li jien nara daqxejn stramba.

Kważi bħal-lum sena l-HSBC kien ħarreġ b'inizjattiva li kien lest jgħin f'din il-kampanja biex niżviluppaw il-ħila tal-kitba u l-qari fost it-tfal u kien anke ta Lm12,000 biex jiġi mwettaq programm fi 11-il skola differenti.

U jien nixtieq inkun naf kif u fiex intnefqu dawn it-Lm12,000.

U qed ngħid dan għaliex żgur li l-literacy unit ta' l-Universita` ma ngħatax Lm1 waħda minn dawk it-Lm12,000.

U issa li għaddiet sena mindu kienet tħabbret din l-inizjattiva jkun tajjeb li ningħataw rendikont ta' kif intnefqu dawk it-Lm12,000 u x'sar b'dawk il-11-il skola li ġew iddentifikati li hemm bżonn ta' għajnuna lit-tfal.

Qed ngħid dan għaliex dan l-aħħar il-Ministru ta' l-Edukazzjoni ħabbar li se ssir inizjattiva f'ħames skejjel fejn li kull waħda se tingħata Lm3,000 pero` ma ġiex spjegat kif intagħżlu dawn il-ħames skejjel.

Per eżempju, jien iddiżappuntat ħafna li ma ntgħażlitx skola waħda Għawdxija meta l- istħarriġ ta' 1999 ippublikat fis-sena 2000 wera biċ-ċar li hemm bżonn nintervjenu f'ċerti nħawi ta' Għawdex.

Mela bħal-lum sena tħabbar li se jsir inizjattiva fi 11-il skola, ma smajniex x'sar fihom, smajna biss li saret xi ħaġa fl-iskola tal-Gżira, imbagħad ftit ilu jitħabbar li se ssir inizjattiva f'ħames skejjel li żgur m'għandhomx il-bżonn li għandhom it-18- il skola f'Malta u f'Għawdex.

U allura bilfors ninstaqu kif u b'liema kriterji ntgħażlu dawn l-iskejjel u x'se nagħmlu biex ngħinu lil dawk it-tfal li għandhom bżonn l-għajnuna għaliex qed jaqgħu lura.

U għalhekk jien inkwetat ħafna li minn naħa waħda l-Lm20,000 li jiġu vvutati hawnhekk jispiċċaw qatt ma jintnefqu meta nafu li hemm bżonnijiet kbar, il-fond ta' Lm15,000 ta' l-HSBC ma' nafux kif intnefaq, u ma nafux x'se jiġri minn issa 'l quddiem għaliex issa tħabbret din l-inizzjattiva tal-ħames skejjel u l-iskejjel veru li għandhom bżonn qed jintesew.

Kemm-il darba nisimgħu li m'għandniex inħallu lit-tfal jaqgħu lura.

Ftit ilu fl-Istati Uniti għaddiet liġi mgħarufa bħala "Leaving no child behind" li hija ntiża proprju biex tgħin lit-tfal minn eta` żgħira jiksbu l-ħiliet li għandhom bżonn.

Din il-liġi ħadmu għaliha flimkien il-Partit Repubblikan u l-Partit Demokratiku u meta għaddiet, il-President Bush u s- Senatur Ted Kennedy - li nafu li ma tantx jinġiebu għax bejniethom hemm rivalita` kbira mhux biss politika imma anke bejn il-familji li qed issir daqsxejn dinastija politika fl-Istati Uniti - ...

Dawn irnexxilhom jinsew id-differenzi kbar ta' bejniethom u ħadmu flimkien sabiex jgħaddu din il- liġi li ma tħallix tfal jaqgħu lura.

U aħna ma nsibux problema min-naħa tagħna kieku kellu jkollna l-istess kooperazzjoni f'pajjiżna biex ngħinu ħalli t-tfal ma jaqgħux lura.

Imma l-affarijiet irridu jsiru b'serjeta` u b'tokenism fejn taparsi f'daqqa waħda niftakru li għandna problema ta' illiteracy.

Ftit ilu l-Ministru mar fi skola l-Belt u qal "Yes, we do have a problem of illiteracy".

Imma allura din kultant niftakru fiha?

Għandna problema serja, irridu naħdmu fuqha b'mod serju u rridu naraw li min qiegħed jaħdem, per eżempju, il-literacy unit ikollu r-riżorsi biex jaħdem.

Niftakru li min dak l-istudju kienet ħarġet rakkmandazzjoni mportanti ħafna li lil dawk it-tfal li qed jaqgħu lura hemm bżonn li ngħinuhom jiksbu l- ħila tal-qari u tal-kitba fil-Malti u fl-Inġliż, iħaddmu n-numri - dik li bl-Inġliż tissejjaħ numeracy - iħaddmu l-computers, jużaw l-informatika u jkollhom litteriżmu fix-xjenza.

Illum nafu li biex iċ-ċittadini tas-seklu 21, jiġifieri t-tfal li telgħin, jibqgħu fil-wiċċ se jkollhom bżonn il-ħila ta' l-ilsna tal-Malti u l-Inġliż, il-ħila li jħaddmu l-matematika u l- computers u l-ħila li jifhmu x-xjenza.

U jekk ma jkollokx il-kitba u l- qari tal-Malti u l-Inġliż se taqa' lura f'kollox.

Għalhekk jien sinċerament nappella biex nieħdu l-problema ta' l- illitteriżmu bis-serjeta` mhux kif qed isir issa li niftakru fiha biss meta jkun konvenjenti, u naħdmu, għaliex meta t-tfal jaqgħu lura minn kmieni nkunu qed inkissrulhom il-futur tagħhom u qatt ma jiġi lura.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it- Tlieta, 26 ta' Frar, 2002 fid-9:00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill- Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PRODUZZJONI TAL-LAĦAM - PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni globali f'Malta u Għawdex tal-laħam tal-fenek matul l-2001 separatament?

Kemm kien il-prezz medju?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li l-informazzjoni mitluba m'hix irregistrata mħabba li l-industrija tal-fniek fil-parti kbira tagħha hi cottage industry.

Qed tinġabar informazzjoni biex wieħed jagħti ndikazzjoni tal-produzzjoni matul is-sena 2001.

EUROPEAN UNION - SUPPLY MEASURES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-varjetajiet tal-materja prima ta' l-ikel u tal-prodotti ta' l-ikel li fuqhom il-Gvern qed jitlob lill-UE testendi lill-pajjiżna d-dritt ta' supply measure bil-għan li wara sħubija fl-UE pajjiżna jibqa jgawdi l-liberalizazzjoni fil-kummerċ ta' l-ikel li għandu llum meta għadna mhux membru ta' l-UE?

Kemm huma l-kwantitajiet f'tunnellaġ li qed jintalbu f'dawn is-supply measures?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba fl-ewwel parti tal-mistoqsija tinsab fin-Negotiating Position Paper tas-26 ta' Lulju, 2001 li kopja tagħha tqegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra nhar it-Tnejn, 14 ta' Jannar, 2002.

Għar-rigward, tat-tieni parti tal-mistoqsija l-kwantitajiet f'tunnellati jkunu magħrufa meta jkun iffinalizzat u approvat mill-MEUSAC d-dokument dwar l-iSpecial Market Policy Programme for Maltese Agriculture (SMPPMA).

PRODUZZJONI TAL-ĠBEJNIET - PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni globali f'Malta u Għawdex tal-ġbejniet riski matul l-2001 separatament?

Kemm kien il-prezz medju?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qatt ma nżammu records tal-produzzjoni attwali ta' ġbejniet friski li normalment jiġu prodotti minn numru kbir ta' raħħala ndividwali li jżommu n-nagħaġ u mogħoż għal dan l-iskop.

Iżda miċ-cifri ta' kemm hawn nagħaġ u mogħoż f'Malta u f'Għawdex u ta' kemm hi l-produzzjoni medja ta' ħalib ta' dawn in-nagħaġ u mogħoż hu kkalkulat li l-produzzjoni ta' ġbejniet friski tlaħħaq madwar 2,000 tunnellata f'Malta u madwar 1,000 tunnellata f'Għawdex.

Il-prezz tal-ġbejniet friski jvarja bejn 10 ċenteżmi u 15 -il ċenteżmu -l waħda, skond id-daqs.

EUROPEAN UNION - SUPPLY MEASURES

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r r-raġunijiet li l-Gvern qed jitlob lill-UE testendilu d-dritt għall-numru ta' supply measures fuq l- importazzjoni tal-prodotti u l-materja prima ta' l-ikel tal-poplu tagħna?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tinsab fid-dokument magħruf bħala Negotiating Position Paper (N.P.P.) tas-26 ta' Lulju, 2001 u li kopja tiegħu tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra nhar it- Tnejn 14 ta' Jannar, 2002.

PRODUZZJONI TAL-FROTT - PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-produzzjoni globali f'Malta u Għawdex tad-dulliegħ, tuffieħ u frott matul l-2001 separatament?

Kemm kien il-prezz medju?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien infurmat li l-volum ta' dulliegħ, tuffieħ u frott li ddaħħal fil-pitkaliji f' Malta u Għawdex fl-2001 u l-prezz medju kienu kif jidher hawn taħt:

| | | | | | |MALTA |GĦAWDEX | | | | |Dulliegħ kgs |Dulliegħ kgs | |Prezz Medju |Prezz Medju | |474,168 |120,544 | |17c43 |14c38 | | | | |Tuffieħ kgs |Tuffieħ kgs | |Prezz Medju |Prezz Medju | |17,809 |5,705 | |11c77 |14c02 | | | | |Frott kgs |Frott kgs | |Prezz Medju |Prezz Medju | |2,330,080 |126,617 | |27c35 |40c48 |

Tajjeb li nfakkar li għal skop ta' statistika, id-dulliegħ u l-bettiegħ huma klassifikati mal-ħaxix u mhux mal-frott, l-istess kif isir barra minn Malta.

FAĊILITA' KORRETTIVA TA' KORDIN - MASTER KEY

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk jirriżultax li nsterqet il-master key ġol-Faċilita' Korrettiva ta' Kordin?

Jekk iva, x'passi ttieħdu dwar l-għibien ta' master key li biha tista' tiflaħ kull bieb li hemm fil-ħabs?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi mill-Faċilita` Korrettiva ta` Kordin ma nsterqet l-ebda Master Key li biha jinfetħu l-bibien kollha tal- Ħabs.

Huwa minnu li ma nstabitx ċavetta (servant key), u qegħda issir investigazzjoni interna dwar dan in-nuqqas.

Tajjeb l-Onor.

Interpellant jkun jaf li għalkemm din iċ-ċavetta hija ta` importanza, waħda mhix biżżejjed biex tiftaħ xi bieb, u dan għaliex ma` din iċ-ċavetta trid tintuża ċavetta oħra.

FONDAZZJONI GĦALL-ISKEJJEL T'GĦADA - IMPJEGATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-persuni differenti li huma 1) impjegati full-time 2) impjegati part-time 3) konsulenti mal-Fondazzjoni għall-iskejjel t'ghada?

Ma kemm persuni qed jiġu negozjati kuntratti ta' xi tip jew ieħor għal xogħol mal-Fondazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-impjegati huma:

Impjegat full-time: Wieħed - is-Sur Alfred Ferrante, li beda fil-11 ta' Frar 2002 bħala Chief Executive Officer.

Bħalissa qed issir l-għażla ta' Financial Controller.

Impjegati part-time: Qed jittieħed servizz mill-kumpanija Commercial Services Bureau Ltd, li qed jipprovdu lis-Sinjura Josianne Vella, li qed tagħmel xogħol ta' segretarja temporanjament.

Konsulenti: Tnejn - Il-Perit Anton Valentino u s-Sur George Papagiorcopulo li oriġinarjament kienu membri fuq it-Tomorrow's School Task Force.

Il-Fondazzjoni qegħda wkoll fi proċess biex impjegati li jaħdmu mad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni jagħtu s-servizz tagħhom fuq xogħol tal- Fondazzjoni.

Informat li bħalissa ebda kuntratt m'hu qed jiġi negozjat għal xogħol mal- Fondazzjoni.

MCAST – XIRI TA' GĦAMARA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intefqu flus biex tinxtara għamara għall- MCAST?

Meta ħarġu l-offerti pubbliċi biex tinxtara l-għamara?

Min awtorizza x-xiri tal-għamara?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

EDUKAZZJONI SOĊJALI - NEFQA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid matul is-sena 2001 kif intefaq il-vot għall- edukazzjoni speċjali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Vot ta' l-Edukazzjoni Speċjali (Vot 5270) kien jammonta għal Lm240,000.

Din is-somma ġiet mgħoddija lill-Eden Foundation f'erba' pagamenti ta' madwar Lm60,000 'l wieħed.

Din is-somma tkopri salarji ta' facilitators ma' tfal klijenti ta' l-Eden Foundation fi skejjel tal-Knisja, kif ukoll ta' xi professjonisti li jservu fil- fondazzjoni, u spejjeż oħra ta' amministrazzjoni ta' l-istess fondazzjoni.

Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni titlob rendikont dettaljat dwar kif jintefqu l-flus.

Id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni kkuntrattat din il-Fondazzjoni sa mill-1996 - liema servizz żdied progressivament sena wara sena.

PEMBROKE - CIVIL WORKS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta tħejjiet is-sejħa għall-offerti għal civil works fiċ-Ċentru Nazzjonali tax-Xjenza ibbażat f'Pembroke?

Meta ġiet mgħoddija lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li s-sejħa għall-offerti għal civil works fiċ- Ċentru Nazzjonali tax-Xjenza f'Pembroke ġiet imħejjija fl-2001 u mgħoddija lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni fis-6 ta' Ġunju 2001.

STATEMENTING MODERATING BOARD - NEFQA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilu mwaqqaf l-Istatementing Moderating Board?

Kemm intefqu flus fuq ix-xogħol ta' dan il-Board?

Fuq x'hiex intefqu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Istatementing Moderating Panel twaqqaf fis-27 ta' Ġunju, 2001.

L-infieq li sar sa issa hu kif se nsemmi:

300 Pocket Files x 15c Lm 45.00 3 Kaxxi photocopying paper x Lm9.0 Lm 28.50 3 Toners għall-photocopier Lm 60.00 Posta minn Settembru 2001 Lm480.00 1 Calculator u stationery ieħor Lm 20.00 1 Four drawer steel filing cabinet Lm135.00 1 Two drawer steel filing cabinet Lm 75.00 Total Lm843.50

Għad iridu jsiru ħlasijiet tal-ħidma tal-membri fuq il-Bord.

SAN PAWL IL-BAĦAR - MARE D'ORO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari nru.

31400 u cioe, B'referenza għal mistoqsija parlamentari nru.

28693, jista' l- Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sentenza mogħtija mill- qorti dwar il-każ tal-Gvern kontra s-sidien tal-Mare d'Oro rigward l-aċċess għall-parti pubblika tax-xatt ta' quddiem l-istabbiliment Mare D'Oro fil- bajja tal-Fekruna, Xemxija San Pawl il-Baħar?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'seduta oħra.

HOUSE HOLD BUDGETARY SURVEY - XOGĦOL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid f'hiex wasal ix-xogħol fuq il-household budgetary survey?

Meta mistenni li jiġi ppubblikat?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Household Budgetary Survey qiegħed jiġi proċessat.

Hu l-ħsieb ta' l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika li r-riżultati ta' dan is-survey jiġu ppubblikati sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena.

STATISTIKA - NSO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid billi hemm diversi indikaturi ekonomiċi li l- istatistika dwarhom ilha ma tiġi ippubblikata, tista' tgħid għaliex l-NSO jidhru li waqgħu lura fil-pubblikazzjoni ta' dan it-tgħarif essenzjali?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Istatistika qed jagħmel kull sforz sabiex l-ebda statistika ma titħalla taqa' lura.

STATISTIKA - PUBBLIKAZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid l-uffiċju nazzjonali tal-istatistika qatt ikkunsidra l-possibilita li jistabbilixxi kalendarju fiss fejn diversi indikaturi ekonomiċi jibdew jiġu ppubblikati f'dati stabbiliti bil-quddiem kif jagħmlu pajjiżi oħrajn?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l- Istatistika qed iħejji sabiex jintroduċi kalendarju ta' pubblikazzjonijiet.

Għaldaqstant, peress li ħafna mit-tagħrif ippubblikat jiġi mingħand dipartimenti u entitajiet oħra, qed isir ix-xogħol meħtieġ biex it-tagħrif mitlub jasal għand l-Uffiċċju Nazzjonali ta' l-Istatistika fiż-żmien propizju.

EUROPEAN UNION - NET FUNDING

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern stabbilixiex x'ser ikun in-net funding mill-UE bħala persentaġġ tal-GDP ta' pajjiżna li kieku Malta kellha tissieħeb fl-UE?

ONOR.

JOE BORG: Ta' min wieħed jinnota li bi tħejjija għan-negozjati ma' kull pajjiż kandidat dwar il-Politika Reġjonali, il-provvedimenti dwar ir- Riżorsi Finanzjarji u dawk tal-Budget u l-Agrikoltura, l-Kummissjoni Ewropea għadha kemm ħabbret il-proposti globali tagħha dwar il-finanzjament tat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea.

Il-Gvern Malti qiegħed jistudja dawn il-proposti bit-tħejjija għan- negozjati li għad iridu jseħħu dwar dawn l-oqsma.

Huwa għalhekk prematur li wieħed jipprova jgħid minn issa x'ser ikun in-net funding mill-Unjoni Ewropea wara li Malta tissieħeb fl-istess Unjoni.

STUDENTI UNIVERSITARJI – STIPENDJI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi l-possibilita li studenti fl-Universita li jeħlu fl- eżamijiet f'xi sena partikolari u li jkollhom jirrepetu s-sena ma jinqgħatalhomx l-istipendju b'mod li ma jkunux ta' piż għall-familji tagħhom u anke jkun possibbli li fil-fatt ikomplu jistudjaw?

ONOR.

LOUIS GALEA: Il-miżura li studenti li jirrepetu xi sena li għaliha diġa` jkunu ħadu stipendju, ma jerġgħux jieħduh waqt li qed jirrepetu, ilha teżisti minn meta kienu ntrodotti l-istipendji.

Diġa` qed ikunu vvutati madwar Lm8 miljun fis-sena biex imorru għall- Għotjiet ta' Manteniment lill-Istudenti.

Din hi spiża konsiderevoli.

L- istudenti japprezzaw l-investiment li l-pajjiż qed jagħmel fihom u jagħmlu ħilithom kollha biex jiksbu l-aħjar riżultati fl-eżamijiet.

TARXIEN – DWAL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li l-bozoz ta' xi sulari fil-Blk D, Dr B, Triq Pietro Gagliardi, Tarxien mhumiex qed jinbidlu?

Jaf il-Ministru li r-residenti ilhom ix-xhur jgħidulhom li hemm xi ħsarat fil-main u madanakollu mhux qed isir xejn biexdin il-ħsara tissewwa?

Jista' l-Ministru jara kif tista' tirranġa din is-sitwazzjoni nġusta għar-residenti tal-blokk u dawk li jżuruhom?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bozoz tat- taraġ f'appartamenti tal-Gvern iridu jinbidlu mir-residenti nfushom u dan skond il-policy dwar it-tiswijiet.

Tiswijiet fil-main, sew dak ta' l-ilma jew tad-dawl, huma responsabbilta' ta' entitajiet li ma jaqgħux taħt id-dekasteru tiegħi u għalhekk nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi t-tieni parti tal-mistoqsija tiegħu lill- Ministru konċernat.

FOUNDATION OF INTERNATIONAL STUDIES - BUDGETING

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid x'inhi s-sitwazzjoni tal-Foundation of International Studies in kwantu għal personnel u finanzi/budgeting?

Veru li mhux qed ikun hemm flus biżżejjed biex jitħallsu l-ħaddiema b'mod li kellhom jiġu utilizzati flus li suppost marru għal skopijiet oħrajn?

Xi skopijiet oħrajn kienu dawn u kemm ilha din is-sitwazzjoni?

Xi pjanijiet għandu l-gvern għal din il-foundation?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li minn mindu l-Gvern fl-1997 naqqas il- kontribuzzjoni tiegħu lill-Fondazzjoni għal Lm140,000 (minn Lm210,000 fl- 1996) u għal Lm90,000 fl-1998, din sabet ruħha f'pożizzjoni li trid tiġġenera mal-Lm150,000 aktar fi qliegħ fis-sena biex tibbilanċja l-budget.

Minn dak iż-żmien il-Fondazzjoni rduppjat l-isforzi tagħha u rnexxilha tiġġenera ħafna attivita` tant li kull sena, ħlief l-aħħar sentejn, irnexxilha tagħlaq b'bilanċ favorevoli.

Għall-dawn l-iżbilanċi għamlet tajjeb il-Fondazzjoni permezz tar-riservi tagħha u bl-għajnuna ta' l- Universita`.

Il-Ministeru u l-Universita` bħalissa qed jiddiskutu biex jiġi stabbilit l- aħjar użu li jista' jsir mill-esperjenza u riżorsi li jeżistu fil- Fondazzjoni.

Minn mindu din twaqqfet, sittax-il sena ilu, saru ħafna bidliet u żviluppi fil-qasam ta' l-edukazzjoni internazzjonali u l-iskop ta' l-eżerċizzju li qed isir, u li nispera li jintemm ma jdumx, hu li Malta tattrezza ruħha biex tisfrutta aħjar l-opportunitajiet ġodda li qed jinħolqu.

Dan l-eżerċizzju għandu wkoll bħala skop li l-Fondazzjoni jkollha l-mezzi finanzjarji meħtieġa sabiex taqdi l-mandat tagħha.

PAOLA - DWAL

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitranġaw il-bożoż fit-triq waħda faċċata tal-Blk 1, Scheme 3, Telgħat Raħal Ġdid, Paola u bozzo oħra fuq wara tal-istess blokk li tiġi mar-roundabout ta' ħdejn is-Sare Marbles, liema bozoz ilhom issa żmien konsiderevoli jiġu rrapurtati mir-residenti tal-inħawi bla ma jkun hemm rispons mill-awtoritajiet kompetenti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li t-tiswijiet li għalihom qed jirreferi l-Onor.

Interpellant fil-fatt diġa saru.

TALBA GĦALL-GĦAJNUNA TAL-WENS

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fhiex waslet it-talba għall- għajnuna tal-wens li għamlet il-persuna bil-karta ta' l-identita nru.

432385 (M) li tgħix fi Flat 3, Telgħat Raħal Ġdid, Paola talli tieħu ħsieb lill-omma li ma tistax timxi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-każ tal-persuna ndikata mill- Onor. Interpellant mistenni jitressaq quddiem il-Bord Mediku kif meħtieġ skond l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

PAOLA - SUPPORT RAILING

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'sar mill- applikazzjoni tal-persuna bi bżonnijiet speċjali biex isirilha support railing fil-kamra tal-banju fejn tgħix fi Flat 3, Bieb C, Telgħat Raħal Ġdid, Paola, li ilha tistenna xi risposta dwarha mill-awtoritajiet kompetenti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li mir-rekords ta' l-Awtorita' tad- Djar ma jirriżultax li saret applikazzjoni għall-installar ta' support railing mill-inkwilini tal-post indikata mill-Onor.

Interpellant.

TA' XBIEX - LIFTS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid tingħatax kunsiderazzjoni lit- talba tar-residenti ta' Blk A4 Ta' Xbiex H.E. biex jiġi installat is- servizz tal-lift billi l-inkwilini ta' Flt 5 għandu diżabilita'?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab infurmat li l-applikazzjoni għall-installar ta' lift fil-blokk indikat mill-Onor.

Interpellant waslet għand l-Awtorita' tad-Djar fit-12 ta' Frar 2002, u qed tiġi proċessata.

PULIZIJA - SHIFTS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jindika kif inhuma mqassmin ix-shifts tal-membri tal-Korp tal- Pulizija fil-Port ta' Imgarr, Ghawdex?

Jista' l-Ministru jindika l- ismijiet jew in-numru ta' l-uffiċċjali konċernati f'kull shift matul is- sena 2001 gurnata b'gurnata?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-membri tal-Korp tal-Pulizija assenjati l-Għassa ta` l-Imġarr, Għawdex, jaħdmu shifts ta` 8 sigħat.

Ma nħossx li tagħrif personali tal-membri tal-Korp għandhom ikunu ippublikati.

PULIZIJA - WORK PERMITS

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ingħataw work permits lil ċittadini mill-pajjiżi imsieħba fl-Unjoni Ewropea matul is-sena 2001?

Jista' jispeċifika l-job description tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Membru hija kif tidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar il-job description ta` dawn il-persuni ta` min isemmi li Lista ta` Persuni Barranin li għandhom Liċenzja ta` Impjieg tiġi ppubblikata kull l- ewwel Tnejn ta` kull xahar (minn din is-sena din il-lista qed tidher fuq l- Internet) u din tispeċifika x-xogħol li qed tagħmel kull persuna li jinħarġilha work permit.

PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm inħadmu sigħat on the beat minn uffiċċjali tal-Korp tal- Pulizija fl-1999, 2000 u 2001?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif hekk kif mitlub mill- Onor. Interpellant ma jinżammx taħt forma kompjuterizzata.

PULIZIJA - AKKADEMJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm saru korsijiet ġewwa l-Akkademja tal-Pulizija?

Xi kwalita' ta' korsijiet saru?

Kemm membri hadu sehem f'dawn il-korsijiet?

Kemm membri ma ghaddewx?

Xi jsir minn dawk li ma jgħaddux?

Hemm xi Pulizija li ma jafux jiktbu?

X'xogħol qegħdin jagħmlu f'dan il-Korp?

Kemm daħlu Pulizija ġodda s-sena l-ohra?

Hemm xi ħsieb li diversi f'diversi sezzjonijiet jerggħu jimtlew postijiet bħala xogħol ta' skrivani kif ukoll ta' snajja mill-istess membri tal-Korp tal-Pulizija?

Jekk veru mela inbidel il-principju li l-Pulizija jagħmlu xogħolhom barra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar it-tip ta` korsijiet li saru fl-Akkademja tal-Pulizija, kemm ħadu sehem u kemm ma għaddewx, għas-sena 2001, hu kif jidher fit- Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dwar xi jsir minn dawk li ma jgħaddux, ninsab infurmat illi fil-każ ta` inservice courses, dawn jingħataw ċans li jagħmlu resit u f`każ li jerġgħu jeħlu dan jiġi innotat fid-dossier tal-Membru ikkonċernat.

L-istess isir fil-korsijiet għall-reklutaġġ, iżda f`dan il-każ dawk li jagħmlu r-resit u jerġgħu jeħlu, l-impjieg tagħhom jiġi terminat.

Mir- records disponibbli ma jirriżultax li hemm membri tal-Korp tal-Pulizija li ma jafux jiktbu.

Ninsab infurmat ukoll illi matul is-sena l-oħra kien hemm ingaġġ ta` 88 kuntistabbli u 10 spetturi, filwaqt li 17-il kuntistabbli kienu ġew reinstated.

Fil-prinċipju għadha l-policy tal-Korp tal-Pulizija li l- membri tal-Korp ikunu assenjati xogħol relatat direttament mad-doveri tal- Pulizija.

Fil-fatt, dalwaqt ħerġin applikazzjonijiet biex jiġu ngaġġati Administrative Support Officers minn mas-servizz pubbliku, sabiex jieħdu post il-membri tal-Korp li qed jagħmlu xogħol amministrattiv.

PULIZIJA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew imkeċċija Pulizija sena b'sena fl-1999, 2000 u 2001 b'indikazzjoni tar-rank u tal-akkuza?

ONOR.

Interpellant huwa kif ġej:

| | | |1999 | | |Kuntisabbl|Pussess ta` droga | |i | | |Kuntisabbl|Pussess ta` droga | |i | | | | | |2000 | | |Kuntistabb|Pussess ta` munizzjon| |li | | |Kuntistabb|Tneħħa skond Sect.

11| |li |(iii) u 28 | | |tal-Ordinanza | | |tal-Pulizija 1961 | |Kuntistabb|Tixhim (bribery) | |li | | | | | |2001 | | |Spettur |Tneħħa skond Sect.

11| | |(iii) u 28 | | |tal-Ordinanza | | |tal-Pulizija 1961 | |Spettur |Tneħħa skond Sect.

11| | |(iii) u 28 | | |tal-Ordinanza | | |tal-Pulizija 1961 | |Kuntistabb|Serq | |li | |

PULIZIJA - REATI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew solvuti reati matul is-sena 2001?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi b'żieda mat-tagħrif li jien kont tajt fit-Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.

28600, bejn l-1 ta' Ottubru u l-31 ta' Diċembru 2001, kien hemm 1,584 persuna misjuba ħatja ta' reati kriminali.

MALTACOM

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jispjega jekk il-ħaddiema tal-Maltacom li jispiċċaw biż- żmien humiex intitolati li jieħdu somma jew le meta jispiċċaw?

Hemm ħaddiema tal-gvern li huma seconded mal-Maltacom li huma intitolati li jieħdu somma w oħrajn li m'humiex li ma jieħdux?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-ħaddiema tal-Maltacom li ġew ingaġġati wara li twaqqfet il-Korporazzjoni Telamalta, illum Maltacom plc, jiġifieri wara Ġunju 1975, m'humiex intitolati għal somma meta jirtiraw bl- eta' tal-pensjoni.

Fil-kumpanija Maltacom għad baqa numru ta' ħaddiema detailed, trasferiti jew sekondati mill-Gvern u li huma ntitolati li jieħdu somma (commuted pension) meta jirtiraw bil-pensjoni.

WIED IL-GĦAJN - TRAFFIC LIGHTS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid possibli jsiru xi traffic lights fil-By pass ta' Wied il-Għajn eżattament fejn din il-By pass taqsam Triq San Ġużepp, Żabbar għax minn din il-parti jaqsmu ħafna niex, fosthom tfal għall-iskola u jista' faċilment jiġu xi inċident?

Billi f'mistoqsijiet parlamentari preċedenti intqal li se jittieħdu passi biex dan il-periklu jiġi indirizzat, possibli jittieħdu passi fl-aqsar żmien possibli?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li diġa twaħħlet traffic lights fil- lokalita' u ftit aktar 'il fuq minnha hemm ukoll zebra crossing, għalhekk mhux possibbli li jsiru aktar postijiet fejn jaqsmu n-nies f'din il-parti tat-triq.

PENSJONI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'aggustament fil-pensjoni għandu bi dritt l-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament isir fil-konfront tagħha, jekk hu l-każ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment tas-sigurta' soċjali nforma lill-persuna msemmija dwar il-każ tagħha.

PENSJONI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li dawk li ħadu l-pensjoni mill-USA u li ma kienux USA Citizens, qegħdin jħalsu 30% taxxa mill-pensjoni meta dawn qegħdin jirċievu pensjoni hekk imnaqsa f'pajjiżna, Malta?

Jista' jgħid jekk kienx hemm ftehim ad hoc snin ilu fejn kellha tiġi evitata taxxa imposta bħal din li tattakka l-istess pensjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

QRATI - ARKIVJI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'taħriġ ingħataw il-persuni li preżentament qegħdin jaħdmu fl-arkivji tal-qorti f'Malta wara li spiċċa minn hemm il-persuna li isimha qed jintbagħat separatament li kellu esperjenza vasta u kien jgħin lil kullħadd u li ma nagħtax il-promozzjoni tiegħu li kien ġustament jixraqlu?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'seduta oħra.

MALTA MARITIME AUTHORITY – CHIEF EXECUTIVE

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kuntratt ta' xogħol għandu ic- Chief Executive tal-Malta Maritime Authority u jekk dan hux wieħed definittiv jew indefinittiv għal wieħed indefenittiv u min ta' din l-ordni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li l-kuntratt li għandu ċ-Chief Executive ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta sar wieħed indefinit b'seħħ minn Marzu 1996 wara li skada l-kuntratt definit ta' tlett snin li kien sar f'Marzu 1993.

MALTAPOST - ĦADDIEMA

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid sallum x'sar mit-taħdidiet u xi ftehim hemm jekk hemm barra dan l-ftehim li hawn anness mal-ħaddiema tal- Maltapost, ma l-istess Assoċjazzjoni Ħaddiema Postali fiċ-ċivil, aktar u aktar wara l-bejgħ ta' aktar minn 30% ta' l-ishma lill-kumpanija barranija fi New Zealand?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-ftehim imsemmi jikkonċerna ħaddiema li llum huma mpjegati mas-Servizz Pubbliku fuq bażi full-time.

Għaldaqstant nissuġġerixxi li l-mistoqsija ssir lill-Ministru responsabbli mis-Servizz Pubbliku.

ORTHOPAEDIC POST - APPLIKAZZJONI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'sar minnha l-applikazzjoni għal post ta' surgeon/orthopaedic post fid-dipartiment tas-saħħa li kien hemm min kien kwalifikat u applika u baqa ma nstema xejn fuqha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MIA - IMPJIEGI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu nies l-MIA f'dawn l-aħħar sitt xhur?

Liema grad daħlu u kemm applikaw għall kull vacancy kemm ġew impjegati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li matul il-perjodu bejn it-18 ta' Awissu 2001 u t-18 ta' Frar 2002, ġew impjegati seba' Airport Attendants mal-kumpanija Malta International Airport minn fost mitejn u ħames applikanti li kienu ġew riferuti mill-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.

QORMI - TESTIJIET TA' L-ARJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk qattx saru testijiet ta' l-arja fi Triq Pawlu Farruġia Ħal Qormi jew kif kienet magħrufa qabel bħala Trejqet il-Wied, minħabba li numru ta' industriji li hemm?

Jekk sar x'irriżulta?

Jekk ma sarx, jista' l-Onor.

Ministru jara li jittieħdu l-prekawzjonijiet li hemm bżonn biex tiġi assigurata saħħet ir-residenti?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Għalkemm id-dipartiment għall-ħarsien ta' l- ambjent għamel testijiet f'Ħal-Qormi, dawn ma sarux fi Triq Pawlu Farrugia.

Id-dipartiment se jagħmel stħarriġ fuq fuq din it-triq.

QORMI - TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Awtorita tat-Trasport Pubbliku se testendi s-servizzi tat-trasport pubbliku fl-area f'Ħal Qormi fejn jinsabu fost oħrajn dawn it-Toroq: Triq l-Aħwa Żammit, Sqaq tal-Armal, Triq tal-Bajjada, Triq Ġdida f'Tal-Bajjada, Triq Pawlu Farruġia jew Trejqa tal-Wied, Triq il-Kaċċatur, Triq il-Kanun, Triq in-Nassab, Triq A.M. Vassalli, Valletta Road, Triq il-Furnar u oħrajn fl-akwata, bil-għan li tiġi mgħeluba t-tbatija tan-numru kbira ta' Residenti li joqgħodu hemm hekk?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li għaddejjin diskussjonijiet bejn l- Awtorita' dwar it-Trasport ta' Malta, l-Assoċjazzjoni tat-Trasport Pubbliku u l-Kunsill Lokali Qormi biex tiġi devjata r-rotta minn Triq il-Belt Valletta, sabiex din l-akwata tkun moqdija aħjar.

Hemm indikazzjoni li dawn l-arranġamenti jidħlu fis-seħħ dalwaqt.

PULIZIJA – MIA – ĦARBA TA' PASSIĠĠIERA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

280, jista' l-Ministru jgħid kemm il-passigier ħarab mid-departures ta' l-ajruport ta' Malta bejn l- Lulju u Awissu 2001 u li kellhom jitilqu mat-titjira ta' Damascus fis- Sirja?

X'passi ttieħdu?

X'irriżulta?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi ma kienx hemm każijiet fejn ġew irrapurtati li ħarbu xi passiġġieri mid-departures lounge ta` l-ajruport internazzjonali ta` Malta.

Pero` ninsab infurmat illi fil-perijodu msemmi mill-Onor.

Interpellanti, kien hemm żewġ każi fejn passiġġier kien instab nieqes minn fuq l-ajruplan wara li kien ħareġ mid-departures lounge.

F`kull wieħed minn dawn il-każijiet, saret il-proċedura ta` sigurta` pre- stabbilita qabel ma` l-ajruplan tħalla jitlaq, pero` ma kien irriżulta xejn.

KUNSILLI LOKALI TA' SANTA VENERA - OFFERTI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari nru.

26255, peress li l-Ministru wieġeb li l-ministeru tiegħu ma ħareġ l-ebda offerta għax- xogħol f'din l-area, jista' jgħid kienx il-kunsill Lokali li ħareġ l- offerta u jekk huwa l-każ, għaliex il-Kunsill Lokali ta' Santa Venera li jaqa' taħt ir-responsabilita' ta' l-Onor.

Ministru għażel l-ogħla offerta?

Jekk ma kienx il-Kunsill Lokali li ħareġ l-offerta, jista' jgħid min?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħal ma jaf l-Onor.

Interpellant, il-Kunsilli Lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali b`personalita` legali distinta u fil- qadi tal-funzjonijiet tagħhom jagixxu skond il-prijoritajiet, esiżiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirreferi għaliha, fil- fatt hija waħda mir-responsabbilitajiet tal-Kunsilli.

ĦAL QORMI - TREJQA TAL-WIED/TRIQ PAWLU FARRUĠIA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir għall-ewwel darba it- Trejqa tal-Wied jew Triq Pawlu Farruġia f'Ħal Qormi li llum hija kollha mibnija bil-għan li kemm ir-residenti kif woll l-industrija li topera minn din l-area ma jiqgħux isofru ħsarat u konsegwenzi oħra minħabba t-tħarbit li hemm?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn x'inżid mar-risposta għall-mistoqsija parlamentari nru.

W 265/01.

PULIZIJA - QORMI – PERMESSI TA' ĦWIENET

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'permessi ta' ħwienet tax-xogħol u ta' negozju ieħor hemm fi Triq Pawlu Farruġia Ħal Qormi jew kif kienet magħrufa qabel bħala Trejqet il-Wied?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fit-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellanti hemm erba' (4) postijiet li fuqhom hemm liċenzja tan-negozju maħruġa mill-pulizija.

Dawn ikopru manifattura ta' twiebet, spray u polixjar ta' għamara, manifattura u bejgħ ta' aluminium u ieħor laundry.

SHIP BUILDING – ĦADDIEMA BLA XOGĦOL

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'ser isir minn dawk il- ħaddiema Tarznari, fosthom tas-ship building, li ma jridux jaċċettaw li jieħdu l-iskemi ta' irtirar u jispiċċaw bla xogħol?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-iskemi li rrefera għalihom l-Onor.

Interpellant ġew maħruġa fil-kuntest ta' pjan ta' ristrutturazzjoni b'miri ċari, fosthom li n-numru ta' ħaddiema jrid jonqos sostanzjalment biex it-tarznari jilħqu vijabilita' finanzjarja.

Kulħadd hu kommess li din il-vijabilita' tintlaħaq, iżda jekk il-miri ma jintlaħqux jista' jiġri li t-tarznari jkollhom jaħdmu b'ġimgħa imnaqqas ta' xogħol skond kif stabbilit fil-pjan ta' ristrutturazzjoni.

ETC - KORSIJIET

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma vijabbli l- korsijiet mogħtija mill-ETC?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor Interpellant jiċċara l-mistoqsija tiegħu biex tkun tista' tingħata Tweġiba.

XOGĦOL - TFAL TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex tfal taħt l- eta' ma jitħallewx jmorru jaħdmu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ tinvestiga kull rapport li jaslilha dwar tfal li jaħdmu taħt l-eta' stabbilita mill- liġi.

Teżisti linja tat-telefon (Hot Line numru 657382) biex min irid jista' jirrapporta abbużi f'dan ir-rigward mingħajr il-ħtieġa li jagħti ismu.

REĠISTRAR TA' ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm żgħażagħ jirreġistraw fil-lokalita' tal-Gudja, Raħal Ġdid, St. Lucia, Ħal Tarxien u l-Marsa, li għandom eta' ta' bejn is-16 u t-30 sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

ĠUSTIZZJA - REATI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma utli s-sentenzi korrettivi meta l- istess persuna terġa' tinqabad mill-ġustizzja għax tkun ikkommettat l- istess reat?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'seduta oħra.

PULIZIJA – SKOLA TA' SANTA VENERA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega għaliex mhux dejjem qed ikun hemm pulizija ħdejn l-iskola ta' Santa Venera meta t-tfal ikunu ħierġin mil-iskola?

Jista' l- Ministru jara li issir manutenzjoni fil-bitħa tal-istess skola peress li hija meħtieġa ħafna?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dwar l-ewwel parti tlabt lid-Direttur Ġenerali ta' l- Edukazzjoni jindaga mal-Pulizija s-sitwazzjoni biex jittieħdu l-miżuri meħtieġa.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija għaddejt it-talba lill- Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada.

MONTI DI PIETA - XOGĦOLIJIET

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'ammont ta' xogħol kien hemm fil-Monti di Pieta bejn l-1995 u l-2001, sena b'sena?

Dan għal dak li jikkonċerna deheb li jiġi ttimbrat.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

POST GRADUATE COURSES - TEACHERS

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu post-graduate courses ta' teachers li fihom qed jingħataw l-stipendji?

X'sar mit-teachers li kien hemm fil-home economics seminar centre f'B'Kara?

Għalfejn sena ilu kienu ingħataw transfers lit-teachers f'din s-sezzjoni, meta issa baqgħu bin-nieqes?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li studenti fil-P.G.C.E. li huma stipendjati hemm 27 fl-Edukazzjoni Personali u Soċjali, 3 fil-Ġeografija u 9 fix- Xjenza.

Informat ukoll li l-'Home Economics Seminar Centre' ta' B'Kara għadu jiffunzjona bi programm li qiegħed dejjem jiżdied.

Żewġ għalliema telqu miċ-Ċentru mill-bidu ta' din is-sena skolastika għaliex waħda laħqet Assistent Kap ta' Skola u oħra talbet biex tmur fuq programm ieħor fil-'peripatetic service' li tagħti d-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni.

Iż-żewġ għalliema li naqsu ġew sostitwiti immedjatament minn żewġ għalliema oħra kkwalifikati u ċ-ċentru ma baqax bin-nieqes.

VRT TESTING

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonferma it-test tal-VRT validu għal sentejn?

Jista' jispjega kif min għamel il-VRT Test fi Frar 2001 qed jiġi kostrett li fi Frar 2002 jagħmel test tal-VRT mill-ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Il-Frekwenza tat-test hi regolata b'notifiki uffiċjali.

Jekk hemm xi każ partikolari li l-Onor.

Interpellant jixtieq jara nvestigat nitolbu jgħaddili d-dettalji tal-vettura biex inkun nista' nivverifika l-każ.

REĠISTRU PUBBLIKU - ŻWIĠIJIET TAL-KONVENJENZA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid f'dawn l-aħħar snin - 1995 sa 2001 - ir-reġistru pubbliku skopra li kien hemm xi żwiġijiet tal-konvenjenza?

Jekk iva, kemm kien kull sena?

X'passi ttieħdu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li d-dipartiment tar-reġistru pubbliku mhux f`pożizzjoni li jkun jaf jekk iż-żwieġ huwiex wieħed ta` konvenjenza jew le iżda meta jkun hemm provi dwar dan, (eż. annulament taż-żwieġ mill- Qorti) id-dipartiment taċ-ċittadinanza jagħti parir lill-Ministru sabiex jirrevoka ċ-ċittadinanza Maltija.

REĠISTRAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nies jirreġistraw, fosthom anke dawk li għandhom qrib il-ħamsin sena u aktar, f'dawn l-aħħar 10 snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra Tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

ENEMALTA - SQAQ SANTA TEREŻA - BORMLA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li tissewwa l-bozza li hemm fil-parti ta' fuq ta' Sqaq Santa Tereża, Bormla?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li fil-fatt il-bozza li qed issir riferenza għaliha diġa issewwiet.

BORMLA - MANUTENZJONI TA' BANKINA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jara li ssir it-tiswija neċessarja fil-bankina tat-triq li mill- mina ta' Santa Liena tagħti għal Triq il-Polverista Bormla?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Peress li l-funzjoni li għaliha qed jirreferi l-Onor.

Interpellant hi waħda minn dawk mgħoddija lill-Kunsilli Lokali, nissuġġerilu li jindirizza l-mistoqsija tiegħu direttament lill-Kunsill Lokali konċernat.

SERVIZZ ĊIVILI - VAKANZI TA' POSTIJIET

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm sejħiet għall-applikazzjonijiet għal mili ta' vakanzi fil-post ta' Director General, Director u Assistant Director fis- Servizz Ċivili minn Novembru 2001 sallum?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li mill-1 ta' Novembru 2001 sa llum, b'kollox, mill-Uffiċċju tiegħi, ħarġu ħames (5) sejħiet għall- applikazzjonijiet għall-mili ta' vakanzi fil-pożizzjonijiet ta' "Director General", "Director" u "Assistant Director" fis-Servizz Pubbliku.

Dawn jinkludu ħames pożizzjonijiet ta' "Director Genral", erba' pożizzjonijiet ta' "Director" u erbgħa u tletin pożizzjoni ta' "Assistant Director".

Irrid inżid li mis-7 ta' Diċembru 2001, sejħiet għall-applikazzjonijiet għall-mili ta' pożizzjonijiet ta' "Assistant Directors" bdew jinħarġu direttament mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeri u jekk l-Onor.

Interpellant jixtieq xi informazzjoni dwar dawn is-sejħiet, għandu jagħmel domanda lill-Ministri kkonċernati.

POSTA - PARCELS

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-volum ta' pakki (parcels) li nħaddmu mill- Posta ta' Malta sena b'sena mil-1995 sa 2001?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

| |WASLU |MIBGĦUTA|TOTAL | |1995|47,541 |11,874 |59,415| |1996|47,010 |11,707 |58,717| |1997|41,855 |11,583 |53,438| |1998|38,999 |11,314 |50,313| |1999|37,494 |12,124 |49,618| |2000|34,554 |11,185 |45,739| |2001|30,516 |11,877 |42,393|

EUREKA SERVICES LTD - KUNTRATT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'referenza għall-kuntratt li l-Gvern iffirma ma' Eureka Services Ltd jista' l-Ministru tal-Intern jinforma x'passi qegħdin jittieħdu biex il- kumpanija tħarreġ impjegati tal-gvern biex dawn eventwalment iħaddmu din is- sistema meta jiskadi jew jiġi tterminat dan il-ftehim?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-kuntratt kien jaħseb għat-twaqqif ta` "Joint Unit".

Kien hemm resistenza għal dan il-Unit.

Maż-żmien pero`, twaqqfet is-Search Unit magħmulha minn impjegati tar-Reġistru Pubbliku.

Dawn diġa` jħaddmu l-"front end" tas-sistema kompjuterizzata li wara kollox, kull ma tinvolvi hu li l-proċessi normali li kienu mdorrijin bihom l-impjegati ġew komputerizzati.

Għalhekk m`hemmx xi "learning curve" twila jekk tinqala` xi waħda mill-eventwalitajiet imsemmija.

EUREKA SERVICES LTD - KUNTRATT

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'referenza għall-kuntratt li l-Gvern iffirma ma' Eureka Services Ltd jista' l-Ministru tal-Intern jinforma min hija l-persuna li skond il-ftehim qed tingħata kopja ta' l-Eureka Images Database kif supplimentata u awmentata min jum għal jum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li madwar 150 CD jinsabu fir-Reġistru ta` l-Artijiet taħt il-kustodja ta` l-istess uffiċjal pubbliku li ffirma il- kuntratt għan-nom tal-Gvern.

PULIZIJA - ĦABS

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Nirriferi l-Ministru għat-tweġiba li tagħni għall-mistoqsija 30737.

Jista' l- Ministru jgħid kif id-dipartiment tal-intern isegwi li priġunieri li jintbagħtu mill-ħabs f'Malta biex ikomplu jiskuntaw l-priena tagħhom f' pajjiżhom fil-fatt jagħmlu dan?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi għat-tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

It-trasferiment ta' dawn it-tlett priġunieri Libjani fl-2001 sar skond il-ftehim bejn Malta u l-Libja li jirregola t- trasferiment ta' persuni issentenzjati.

Dan l-istess ftehim fih klawsola li tippermetti lil dak il-pajjiżi minn fejn jintbagħtu dawn il-priġunieri li ikollu l-fakulta` jassigura li l-piena tagħhom f'pajjiżhom fil-fatt tiġi skuntata kollha.

MARSA – TRACK - OFFERTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija nru.

30734, jista' jelenka l- ismijiet tal-individwi/kumpaniji li tefgħu l-offerti għall-bdil tal-wiċċ tat-track tal-Marsa?

Jista' jagħti d-dettalji ta' kull offerta?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-individwi / kumpaniji li tefgħu offerti għall-bdil tal-wiċċ tat-track tal-Marsa huma: Three Eight Nine Ltd Mizzi Group Ltd M.Quip o.b.o.

Syntex U.K. Ltd Victor Falzon & David Agius C.E.I.S. S.p.A. J.G. Cassar A.X. Construction Ltd Haffa A.G. (Svizzera)

Minhabba li din it-tender għadha qed tiġi aġġudikata ma hux opportun li jingħataw dettalji dwar l-offerti mitfugħa.

POSTA TA' MALTA - VOLUM TA' ITTRI

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-volum ta' ittri kemm lokali kif ukoll dawk minn barra l-pajjiż li l-posta ta' Malta ħadmet mis-sena 1995 sa 2001, sena b'sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

|SENA |LOKALI |BARRANIN|TOTAL | |1995 |35,558,0|8,576,00|44,134,0| | |00 |0 |00 | |1996 |85,326,0|12,359,0|97,685,0| | |00 |00 |00 | |1997 |47,975,0|10,450,0|58,425,0| | |00 |00 |00 | |1998 |37,358,0|12,443,0|49,801,0| | |00 |00 |00 | |1999 |37,175,0|12,612,0|49,787,0| | |00 |00 |00 | |2000 |52,448,0|8,280,00|60,728,0| | |00 |0 |00 | |2001 |53,627,0|8,389,00|62,016,0| | |00 |0 |00 |

QRATI - KAWŻI PENDENTI TAS-SEPARAZZJONI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu kawżi tas-separazzjoni għal- ewwel darba matul l-2001?

Jista' jgħid wkoll kemm kien hemm żwiġijiet bejn 1) maltin 2) malti u barranija 3) maltija u barrani 4) żewġ barranin?

X'inhu n-numru totali ta' separazzjoni li hemm pendenti quddiem l-Qrati?

Kemm il-każ ġie deċis fl-istess sena (2001)?

ONOR.

AUSTIN GATT: Jiena nfurmat illi matul is-sena 2001 ġew introdotti 108 kawżi għas-separazzjoni.

In-numru totali ta` separazzjonijiet li hemm pendenti quddiem il-Qorti huwa ta` 553, filwaqt li kien hemm 141 kawża deċiża fl-istess sena u cioe fl- 2001.

Dwar il-mistoqsijiet li jirrigwardjaw żwiġijiet, nitlob l-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

MOSTA - RING ROAD – STORM WATER CULVERTS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jispjega fejn se jwaslu li storm water culverts li nbnew fir-Ring road tal-Mosta (in-naħa ta' Main Street)?

Dawn ġew imqabbda mas-sistema?

Jekk fin-negattiv, meta se jitqabbdu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li hu ppjanat li l-culverts imsemmija jwasslu l-ilma tax-xita sa Wied il-Għasel.

Ovvjament, ix-xogħol fuq il- proġett għadu għaddej u hu ppjanat li s-sistema kollha tibda taħdem hekk kif jitlesta' x-xogħol li d-Direttorat għat-Toroq qed iwettaq bħalissa fl- inħawi msemmija.

SAINT VINCENT DE PAUL RESIDENCE

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara x'jista jsir sabiex l-anzjana li tgħix waħidha (dettalji qed jintbagħtu separatament) li għandha l'fuq minn 81 sena, tkun tista' tidħol f' SVPR?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-anzjana msemmija qed tiġi eżaminata mill-Admission Board biex tingħata l-attenzjoni neċessarja skond il-mertu tal-każ għal meta jkun hemm vojt fis-swali tan- nisa.

PENSJONANT – BONUS SUPPLIMENTARI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jara x'inhi r-raġuni għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, li għandha xogħol part-time bħala xogħol ewlieni minbarra li hu pensjonant tal-armata, qed jirċievi l-bonus supplimentari bin-nieqes?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li min informazzjoni li għandi jidher li l-persuna li qed jirreferi għaliha qed tiegħu l-bonus supplimentari tajjeb, jiġġifieri parti minn min iħaddima u parti mingħand l- gvern.

MIA - IMPJEGATI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati nies mal-Malta International Airport (MIA) matul dawn l-aħħar tnax-il xahar u f'liema gradi ġew impjegati, kull xahar separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li matul il-perjodu bejn l-1 ta' Frar 2001 u l-31 ta' Jannar 2002, ġew impjegati sbatax-il persuna mal-kumpanija Malta International Airport.

Dawn ġew impjegati matul ix-xhur u fil-gradi li ġejjin

|Frar 2001 |1 Customer | | |Services | | |Assistant | | |3 Skrivani | |Marzu 2001 |1 Senior | | |Technician | |Mejju 2001 |1 Skrivan | | |1Assistant | | |Administrator | |Ġunju 2001 |1 Skrivan | |Lulju 2001 |1 Skrivan | |Awissu 2001 |1 Skrivan | | |b'kuntratt | | |definit | |Jannar 2002 |7 Airport | | |Attendants |

PLANNING AUTHORITY - GUDJA - AIRPORT TERMINAL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħolijiet ta' estenzjoni tat-terminal ta' l- ajruport fil-Gudja humiex koperti bil-permessi ta' l-Awtorita ta' l- Ippjanar meħtieġa?

ONOR.

TONIO BORG: Ħareġ permess PA 3655/00 għal estensjoni u tibdil fil- bini ta` l-ajruport u biex jiġu provduti uffiċini, mħażen kif ukoll bini għat-terminal tal-helicopter.

Dan il-permess inħareġ fil-11 t`Awissu 2000.

UFFIĊJALI PUBBLIĊI - KUNSILLI LOKALI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija nru 31517 jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema skala jridu jkunu l-uffiċjali pubbliċi sabiex japplikaw għall-post tas-segretarju eżekuttiv mal-kunsilli lokali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kull uffiċjal pubbliku li jissodisfa r-rekwiżiti li jidhru f'Taqsima II ta' l-Avviż Legali Nru 127/98 tat-12 ta' Mejju, 1998 għandu d-dritt japplika għal Segretarju Eżekuttiv mal-Kunsill Lokali.

ĦAL FAR - GĦASSA

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid għaliex is-suldati li jagħmlu l-Għassa fl-ewwel reġiment (Ħal Far) jagħmlu l-għassa bil-lembuba meta il-post huwa diżabitat u s-suldati ta' Ħal Safi (3 Regiment), l-għassa jagħmluwha bil-pistola meta dan huwa post diżabitat ukoll?

Għaliex is-suldati li jagħmlu l-għassa fil-Barracks ta' Ħal Luqa jagħmlu l-għassa b'rifle (FAL) li jiżen 7 kilos u trid tagħmel 4 sigħat għassa bih meta dan iwassal distanza ta' 800 metru u l-post huwa ċċirkondat bil-bini?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma jidhirlix li l-informazzjoni għandha tkun ippublikata.

AWTORITA' TAX-XANDIR - MULTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kemm kien l-ammont ta' multi li l-Awtorita' tax-Xandir immultat lill-istazzjonijiet tar-radios u TVs fis-snin 1997, 1998, 1999, 2000 u 2001?

Kemm kien l-ammont li jappartieni lill-kull stazzjoni individwalment?

Kemm minn dawn il-multi tħallsu u kemm għadhom ma' tħallsux?

Għal-liema raġunijiet ġew imposti dawn il-multi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jirreferi din il- mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PULIZIJA – PROSECUTION UNIT

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid peress illi diversi mill-membri tal-korp tal-pulizija li qed iġibu l-lawrja fil-ġurisprudenza qed jiġu assenjati lill-prosecution unit, jista' l-Ministru jikkonsidra li dawn l-imsemmija membri ma jitilfux l- allowances li kienu diġa jgawdu, cioe l-allowances ta' Lm 45 u Lm 60, li jibbenefikaw minnhom membri oħra tal-Korp mill-grad ta' Spettur il-fuq mill- grad ta' Spettur l-isfel?

Jista' l-Ministru jgħid japprezzax illi jekk ma jsirx hekk, wara li l- amministrazzjoni nvestiet tant flus sabiex ikollha rizorsi umani kwalifikati fil-ġurisprudenza u wara li dawn il-membri jkunu ħadu l- inizjattiva u għamlu s-sagrifiċċji neċessarji sabiex jieħdu l-lawreja u dan għall-ġid ta' l-istess Korp, se jkun hemm il-periklu li dawn l-istess membri jitilqu mill-Korp malli jiggradwaw?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-Prosecutions Unit fi ħdan il-Korp tal-Pulizija mhix meqjusa bħala Taqsima speċjalizzata skond il-ftehim tal- kundizzjonijiet li kienu ngħataw lill-Pulizija fl-1993.

Pero' ninsab infurmat ukoll, illi skond dan l-istess ftehim, dawk il-membri tal-Korp tal- Pulizija taħt il-grad ta' Supretendent li jottjenu Dottorat, Degree jew Diploma huma intitolati ghall-allowance fis-sena.

Dan japplika wkoll ghal dawk il-membri tal-Korp preżentament stazzjonati fil-Prosecutions Unit.

STORJA TA' MALTA – KURRIKULU NAZZJONALI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid skond il-kurrikulu nazzjonali, it-tagħlim tal- istorja ta' Malta huwa obbligatorju għaliex allura fiż-żewġ skejjel tal- Knisja li isimhom qiegħed taħt separate cover mhux qed isir tagħlim tas- suġġett f'livell sekondarju?

Jista' jara u jiżgura li fl-iskejjel kollha ta' Malta dan is-suġġett jiġi mgħallem f'kull livell fis-sena skolastika li jmiss?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fiż-żewġ skejjel imsemmija qed isir it- tagħlim ta' l-istorja ta' Malta.

Informat li f'waħda minnhom isir darbtejn fil-ġimgħa u jidher fit-Time- Table bħala "History and Environmental Studies".

Fl-iskola l-oħra qed isir darbtejn fil-ġimgħa wkoll.

Fil-bidu ingħatat importanza l-Istorja Ġenerali, iżda issa l-enfasi qegħda fuq l-istorja ta' Malta.

ŻWIĠIJIET ĊIVILI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fl-2001 kemm saru żwiġijiet ċivili biss u mhux bil-knisja wkoll?

Kemm kienu bejn 1) Maltin 2) Malti u Barranija 3) Maltija u Barrani 4) Barranin? - Fil-każ ta' (4), ta' liema nazzjonalita' kienu?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant għal dak li jirrigwardja ir-Reġistru Pubbliku f`Malta, hu kif jidher hawn taħt:

Żwiġijiet Ċivili fl-2001:

|Bejn Maltin |52 | |Bejn Malti u |94 | |Barranija | | |Bejn Maltija u |130 | |Barrani | | |Bejn Barranin |179 |

In-nazzjonalita` ta` dawk f`kategorija (4) hija kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Infurmat ukoll illi t-tagħrif mitlub li jikkonċerna ir-Reġistru Pubbliku f`Għawdex għadu qed jinġabar.

SERVIZZI - KONTIJIET

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li l-kontijiet ta' l-elettriku, ilma u telephone ta' nisa ta' rġiel li jitilqu mid-dar (jabbandunaw il-familja) jkunu jistgħu jiġu maqluba fuq l-inkwilini u mhux jibqgħu jgħajtu lir-raġel biss, li ma jkunx għadu joqgħod hemm peress li dan qiegħed jikkawża inkonvenjent kbir għal dawn il-familji?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill-entitajiet konċernati għall-konsiderazzjoni tagħhom.

DRIVERS TAL-ĠUDIKATURA

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma d-drivers tal-ġudikatura u minn liema ministeru ttieħdu?

Xi skala kellhom dawn qabel ma saru drivers?

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

REĠISTRU PUBBLIKU - REĠISTRATI

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti dettalji ta' kemm ġew reġistrati fir-Reġistru Pubbliku xahar b'xahar fl-2001 (1) ipoteki legali (2) noti ta' riferenzi (3) noti ta' ipoteka (4) noti ta' insinwa (5) noti ta' causa mortis (6) ipoteka rinovata (7) subbasti (8) separazzjoni personali (9) company notices (10) ammonti totali ta' debiti reġistrati (11) ammont totali ta' bejgħ (12) ammont totali ta' tpartit (13) ammont totali ta' enfitewsi perpetwa (14) ammont totali ta' enfitewsi temporanja u (15) ammont totali ta' trasferimenti?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant għas-sena 2001, għal dak li jikkonċerna ir-Reġistru Pubbliku f`Malta hija kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

PLANNING AUTHORITY - SHOOTING RANGES

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti informazzjoni kemm ġew approvati shooting ranges f'dawn l- aħħar ħames snin?

Fejn jinstabu dawn is-shooting ranges ?

Kemm hemm applikazzjonijiet pendenti ta' quddiem il-PA?

Jidhirlux li għandu jsir inkoraggiment għal dan l-isports sabiex dawk interessati jkunu jistgħu jagħmlu użu minnu?

ONOR.

TONIO BORG: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ENEMALTA – SQAQ TA' L-GĦARRAR - ŻABBAR

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex għadhom ma ttieħdux passi biex arblu ta' l-elettriku li miegħu hemm iwaħħal cable tad-dawl ma jibqax jisparkja kull meta tagħmel ix-xita?

Peress li qed ikun ta' ħafna periklu għall-familja li toqgħod f'dar numru 8, Sqaq ta' l-għarrar, Ħaż-Żabbar?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ilment ta' l-Onor.

Membru ġie mgħoddi lill- korporazzjoni enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

PULIZIJA - PACEVILLE

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ikun hemm pulizija on patrol fiż-żona ta' Paceville fil- weekend?

ONOR.

TONIO BORG: Nirriferi lill-Onor.

Interpellanti għall-aħħar parti tat- Tweġiba li jien tajt għall-mistoqsija parlamentari nru.

PULIZIJA - WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ikun hemm pulizija on patrol fil-weekend f'Wied il- Għajn fiż-żona fejn hemm il-bars nightclubs u discotheques?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi fil-weekends ġewwa Wied il-Ghajn ġeneralment ikun hemm żewġ Pulizija.

Ma' dawn ikun hemm ukoll patrol mit- Taqsima tal-Mobile u mid-Distrett ta' Ħaż Żabbar.

PULIZIJA - WIED IL-GĦAJN

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jara li jkun hemm pulizija on patrol fil-weekend f'Wied il-Għajn fiz-zona fejn hemm postijiet ta' divertiment ta' bil-lejl u fit-triq li minn Wied il-Għajn tagħti għaż-Żejtun speċjalment għaliex kull ġimgħa isiru atti vandali f'din it-triq fejn jinqalgħu siġar u tabelli tat-toroq li kull darba il-kunsill ikollu joqgħod jerġa jwaħħal?

Dan il-vandaliżmu jsir fis- sigħat bikrin ta' bejn il-ġimgħa u s-sibt u bejn is-sibt u l-ħadd.

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kemm il-Pulizija tad-Distrett, kif ukoll dawk tal-Mobile Squad, jagħmlu ronda regolarment kemm fil-lokalita` msemmija mill-Onor.

Interpellanti kif ukoll fit-toroq l-oħra.

ĦAŻ-ŻABBAR BY PASS - CRASH BARRIER

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li l-crash barrier li twaħħlet fil- bypass li minn Ħaż-Żabbar tagħti għal Wied il-Għajn u li qegħda fil-parti ta' qabel il-housing estate tal-Plier - titressaq lura għal maċ-ċint, kif qegħdin il-crash barriers fil-kumplament tat-triq, għax peress li qegħda 'l barra ħafna, qed tkun ta' periklu għal dawk in-nies li jgħaddu minn hemm bil-mixi u bir-roti li qed jispiċċaw ikollhom jgħaddu minn kważi nofs it- triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li għalkemm mhux possibbli li l-crash barrier tersaq 'il barra għaliex tiġi fit-triq, qed isir xogħol wara l- barrier u fit-truf tagħha biex in-nies ikunu jistgħu jgħaddu minn warajha.

MATSEC – RAPPORT TAL-BORD TAL-EŻAMIJIET

L-ONOR.

KARL CHIRCOP staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-mejda tal-kamra ir-rapport tal-bord tal-eżamijiet tal-Matsec għas-sena 2001?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ir-rapport mitlub qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

HOUSING – AKKOMODAZZJONI ALTERNATTIVA

L-ONOR.

ALFRED SANT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari nru.

31455 dwar il-familja li tinsab f'pożizzjoni diffiċli ħafna ta' alloġġ fil-Pieta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jiena infurmat illi l-każ qed ikun ikkunsidrat.

BOV - CLERKS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li l-clerks temporanji li qed jaħdmu fil-Head Office tal-BOV, Gzira jinqalbux full-time peress li l-kuntratt tagħhom ilu jiġġedded għall din l-aħħar sena, 3 xhur bi 3 xhur meta dawn anke diġa għandhom l-uniformi?

Jekk hemm il-ħsieb li jidħlu permanenti, meta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-ażjenda li għamlet referenza għaliha l-Onor.

Interpellanti ma taqgħax taħt ir-responsabbilta' tad-dekasteru tiegħi.

PULIZIJA – B'KARA

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm qed isiru rondi mill-pulizija matul il-lejl fil-arja tal-wied ta' B'Kara?

Dan jinkludi rondi tal-mobile?

ONOR.

Interpellant kif ukoll fit-toroq l-oħra.

ĊENTRU GĦALL-ĦARSIEN TAT-TFAL

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'inhu l-akbar numru ta' tfal li jista' jakkomoda iċ-Ċentru għall-Ħarsien tat-Tfal fl-Isptar Zammit Clapp?

X'inhu n-numru ta' tfal li fil-preżent qed jagħmlu użu minn dan iċ-Ċentru?

Min huma l-ġenituri eliġibbli li jieħdu lil uliedhom f'dan iċ-ċentru?

X'inhi r-rata ta' ħlas għal a) ulied impjegati ta' Zammit Clapp b) tfal oħra?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li n-numru massimu ta` tfal li jistgħu jiġu akkomodati fiċ-Ċentru hu ta` 20.

In-numru ta` tfal li fil-preżent qed jagħmlu użu minn dan iċ-Ċentru huwa hekk: 27 ta` ġenituri - ħaddiema ta` Sptar Zammit Clapp 17 mhux ta` ġenituri - ħaddiema ta` Sptar Zammit Clapp Fil-każ ta` tfal ta` ġenituri - ħaddiema ta` ZCH medja ta` 3 itfal jattendu kuljum, 11 f'weekends u Festi Pubbliċi, 10 fil-btala, u 3 kultant iżda mhux ta` spiss.

Fil-każ ta` tfal ta` ġenituri mhux - ħaddiema ta` ZCH medja ta` 6 itfal jattenu kuljum.

L-impjegati kollha ta` l-iSptar Zammit Clapp huma eliġibbli li jieħdu lil uliedhom f'dan iċ-Ċentru.

Tfal ta` ġenituri lil ma jaħdmux l-iSptar Zammit Clapp jiġu kkunsidrati skond l-eta`, il-ħinijiet li jkollhom bżonn jattendu, u jekk ikunx hemm post vojt għalihom.

It-tfal ta` l-impjegati ta` l-isptar m'humiex suġġetti għall-ħlas għas- servizzi taċ-Ċentri, filwaqt li t-tfal oħra huma suġġetti għall-ħlas.

Ir- rata ta` ħlas ta` din il-kategorija tvarja skond in-numru ta` l-ulied, ħinijiet u frekwenza ta` l-attendenza kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra. .

PENSJONANT - BONUS SUPPLIMENTARI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, pensjonant tal-armata, li qed jaħdem xogħol part-time mad- dipartiment tal-edukazzjoni qed jirċievi tnaqqis fil-bonus supplimentari?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-persuna konċernata hija mpjegata bħala casual cleaner mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

Il-bonus ta' ħaddiema f'din il-kategorija jinħadem pro rata skond in-numru ta' siegħat li jkunu nħadmu fis-sitt xhur ta' qabel.

HOUSING - AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li tingħata konsiderazzjoni meħtieġa lit-talba tal-persuna li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament liema talba saret mad-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali għar-rigward ripresa tal-fond 45/46 Triq Briġilla, Ħamrun?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li ssir eviction?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien infurmat illi d-dipartiment mhux bi ħsiebu jagħmel l-ebda eviction.

LONDRA - MALPRO

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-soċjetajiet Malpro I u Malpro II (f'liema soċjetajiet il-gvern malti għandu interess sostenzjali) ghandhomx proprjeta f'Londra li preżentement ser tinkera?

ONOR.

JOE BORG: Il-kumpaniji ndikati mill-Onor.

Interpellant ma jaqgħux taħt id-dekasteru tiegħi.

Għaldaqstant, nissuġġerixxi illi jressaq il- mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

SANTA VENERA – BINJA SANTA VENERA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jingħata asfalt jew tarmac fit- triq fejn Binja Santa Venera, Block A, Santa Venera.

Min hu responsabbli għal dan ix-xogħol?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Direttorat għat-Toroq ħareġ sejħa għall-offerti għal dan ix-xogħol fl-1 ta' Frar 2002 u ser tagħlaq fl-14 ta' Marzu 2002.

BORMLA - POLVERISTA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma l-kamra x'xogħol qiegħed jsir fuq il-Polverista f'Bormla u kemm flejjes huma previsti li ser jintefqu hemm f'dan il- proġett?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li x-xogħol li qed isir fuq il-Polverista jikkonsisti f'restawr u manutenzjoni tas-swar fuq żewġ livelli.

Ix-xogħol, li qed isir wara sejħa għall-offerti, hu stmat li ser jiswa madwar Lm74,000.

FGURA - SKEJJEL PRIMARJI - NEFQA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm flejjes intefqu fuq l- iskejjel primarji tal-Fgura tul dawn l-aħħar snin u jistax jiġi indikat x'xogħol sar?

ONOR.

LOUIS GALEA: Risposta tingħata f'xi seduta oħra.

XGĦAJRA - ALFONSO DE WIGNACOURT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-kamra kemm flejjes intefqu u huma previsti li jintefqu fuq l-parti l-ġdida tat-Triq Alfonso de Wignacourt fix-Xgħajra sabiex din tiġi asfaltata?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li x-xogħol li għaddej bħalissa fi Triq Alfonso de Wignacourt jikkonsisti f'livellar u formazzjoni tat-triq li ser jammontaw għal Lm17,500.

Meta jsir ix-xogħol fuq l-estensjoni tad-dranaġġ issir sejħa għall-offerti għall-asfaltar tat-triq u dan hu maħsub li jammonta għal madwar Lm20,000.

XGĦAJRA - TRIQ ALFONSO DE WIGNACOURT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinforma l-kamra kemm flejjes intefqu u huma previsti li jintefqu fuq l-arbli tad-dawl li qed jsiru ġewwa Triq Alfonso de Wignacourt fix-Xgħajra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li l-korporazzjoni enemalta qed tistma li tonfoq is-somma ta' Lm6,166 fuq arbli fi Triq Alfonso de Wignacourt fix- Xgħajra.

FGURA - LIBRERIJA PUBBLIKA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra f'liema posizzjoni waslet l- librerija pubblika li qiegħda issir ġewwa l-Fgura u kemm flejjes f'kotba intefqu sa issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Librerija Pubblika (Fergħa) tal-Fgura tagħmel parti mill-bini ta' l-iskola Primarja tal-Fgura.

Ix-xogħol ta' struttura u manutenzjoni li sar u qed isir fil-Librerija huwa parti mill- proċess ta' l-upgrading ta' l-iskejjel statali.

Ix-xogħol li jonqos isir huwa dak ta' tqegħid ta' madum, dawl u ilma, twaħħil ta' bibien, twieqi u kanċell li jagħti għal barra.

Il-Kunsill Lokali ħaseb biex jiffinanzja siegħat ta' ftuħ żejda tal- librerija, donazzjoni ta' kotba lil-librerija u jħallas l-ispejjeż tal- materjal għall-ixkaffar tal-librerija.

Kemm ilha miftuħa l-librerija tal-Fgura, ġie stmat li ntefqu b'Lm5,600 f'kotba.

BIRGU - COUVRE PORTE - NEFQA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra x-xogħol qiegħed jsir ġewwa Couvre Porte l-Birgu u kemm flejjes ser jintefqu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li se jsir xogħol li jikkonsisti f'pavimentar ta' l-art f'Belvedere, Couvre Porte il-Birgu.

Ix- xogħol, li se jsir, wara sejħa għall-offerti, hu stmat li ser jiswa madwar Lm57,000.

Qed isir xogħol ieħor mill-ħaddiema tat-Taqsima tar-Restawr li jikkonsisti f'intervent ta' konservazzjoni fuq il-bieb prinċipali. ---------