MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 265 L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 265

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.08 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000

WERREJ MINUTI 189

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 189

TQEGĦID TA' KARTI 194

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (IT-TIELET QARI)

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL (THIRD READING) 195

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IX-XANDIR (IT-TIENI QARI)

BROADCASTING (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 196

AĠĠORNAMENT 215

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 220

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 264 li saret fil-15 ta' Marzu, 2000 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

PA - WIED IL-GĦAJN - RAMLA LODGE

L-ONOR.

DOLORES CRISTINA (f'isem l-Onor.

Mario Galea) staqsiet lill- Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-estensjoni ta' bini f'"Ramla Lodge" Triq il-Gardiel, Wied il-Għajn, jista' l-Ministru jispjega kif ħareġ il-permess biex jinbena t-tielet sular meta f'ittra li ġġib id-data tas-16 ta' Ġunju, 1998, bin-numru GF/GC 55/667, id-director of planning kien qal li "PA 2272/97 is being recommended for refusal as proposal will intensify the commercial/tourism characteristics in a predominantly residential area"?

Kif għadhom ma ttieħdu l-ebda passi biex struttura llegali li nbniet fil- front garden ta' "Ramla Lodge", li dwarha s-sid diġa' weħel multa u nħarġitlu ordni biex iwaqqa' din l-istruttura, jiġifieri il-bar, s'issa għadha hemm?

Jekk dan hu minnu, x'inhu jżomm lill-awtorita' ta' l-ippjanar milli tipproċedi kif tipprovdi l-liġi?

Kif bungalow fl-istess area u ta' l-istess sid, li qiegħda f'residential area, inħarġilha l-permess biex fiha jsir bar and restaurant li jesa' madwar 140 ruħ, meta l-parking capacity li ngħatat mill-planning authority hi biss ta' 24 karozza u li skond ir-regolamenti, policy TRA 4, din kellha tkun ta' bejn wieħed u ieħor 60 karozza?

Kif tispjega l-awtorita' ta' l-ippjanar li l-istess sid għandu bini ta' sular taħt l-art - jew parti sostanzjali minnu - li suppost kien basement ta' disa' filati għoli u fil-fatt hu ta' sular sħiħ, u issa ngħata l- permess li jintuża bħala bedrooms meta skond il-liġi l-ebda basement ma jista' jintuża għall-irqad?

ONOR.

GEORGE PULLICINO (Segretarju Parlamentari) (f'isem il-Ministru ta' l-Intern): B`riferenza għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija fis-seduta nru.

242 tal-15 ta` Frar, 2000 ninsab informat li ma nħareġ l-ebda permess għal tliet sulari `l fuq mit-triq imma għal tliet livelli, tnejn 'il fuq u wieħed `l isfel mit-triq, kif permess mill-ischemes u l-policy DC 1/88.

Dan il-permess inħareġ wara tibdil estensiv fil-pjanti sottomessi, li oriġinarjament ma kenux jaqblu mal-policies, u għaldaqstant kien se jkun rakkommandat biex jiġi rrifjutat.

Wara t-tibdil il-proposta saret konformi mar-regoli.

Ma jirriżultax li l-parti msemmija mill-Onor.

Interpellant hija llegali jew inħarġilha xi ordni biex titwaqqa`.

Il-multa u l-ordni tat-twaqqigħ inħarġu kontra t-twaqqigħ ta` boundary wall, bini ġdid ieħor u t-twaħħil ta` tabella mingħajr il-permessi meħtieġa.

Irid jingħad li l-imsemmija parti trid tiġi mneħħija mis-sid, skond il-permess maħruġ PA 2272/97.

Għaldaqstant l-awtorita` ta' l-ippjanar qed tieħu ħsieb li l-bini isir skond il-permessi u l-pjanti approvati.

Il-bungalow diġa` kienet liċenzjata bħala parti mill-kumpless tal-guest- house.

Dan il-kumpless fil-fatt ma kellux post ta` parkeġġ u għaldaqstant kien gwadann li l-basement ġie riservat għal dan il-għan.

Il-maġġur parti ta` dawk li ser jużaw dan ir-restaurant ser ikunu residenti ta` dan il- kumpless, b`40 kamra tas-sodda li jirrikjedu spazju ta` parkeġġ għal 20 karozza.

Fil-fatt ġie pprovdut 24 spazju ta`parkeġġ.

Skond ir-regoli tas-sanita`, livell taħt it-triq jista` jintuża għal skop ta` abitazzjoni sakemm ikun hemm dawl u ventilazzjoni adegwata.

(Ch.10 - Code of Police Laws.

Sections 97 & 106)

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista' allura s-Segretarju Parlamentari jikkonferma li dawk l-allegazzjonijiet li saru mill-Onor.

Mario Galea huma kollha bla bażi?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Saruli erba' mistoqsijiet u kollha ġew imwieġba.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Iva, imma mir-risposta uffiċjali għad-domanda ta' l- Onor. Galea jirriżulta li l-allegazzjonijiet li saru mhumiex ibbażati fuq l- iċken verita'.

(Interruzzjonijiet) Saru anke kummenti simili mill-Onor.

Membru waqt il-ħin ta' l-Aġġornament.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress li m'għandix it-text quddiemi ta' x'intqal preċiżament, nippreferi li ma nikkummentax.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Jaf is-Segretarju Parlamentari li diversi dipartimenti - fosthom id-dipartiment tal-mużew - naqsu li jagħtu r-reazzjoni tagħhom dwar xi applikazzjonijiet li kien hemm u li għad hemm pendenti quddiem il- planning authority.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Ġieli nġibditli l-attenzjoni li kien hemm każi fejn dipartimenti governattivi ma jirrispondux jew ma jagħtux l-opinjoni tagħhom pero' ma nistax ngħid li din hija xi ħaġa li ssir b'mod regolari.

Fil-mument il-gvern qiegħed jaħseb biex jagħmel liġi ġdida dwar il-ħarsien tal-patrimonju u l-wirt kulturali, u dan ovvjament irid jorbot ukoll mal- proposti li se jitressqu f'dan il-parlament għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Lis-Segretarju Parlamentari nġibidlu l-attenzjoni li dan l-aħħar id-dipartiment tal-mużew m'għamel l-ebda rimarki dwar siti arkeoloġiċi li hemm fil-barriera ta' Ġebel Ciantar.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Proprju l-bieraħ għaddewli l-minuti ta' l-aħħar laqgħa tal-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar, fejn hemm imniżżel li se tinġibed l-attenzjoni tal-ministeru dwar dan il-każ.

Ma nafx jekk intbagħtitx xi ittra lill-ministru ta' l-intern pero' jien min-naħa tiegħi ma rċevejt l-ebda ittra.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma nafx jekk il-minuti humiex qed jirriferu għal dan il- każ biss peress li l-kwestjoni kollha qamet wara li d-dipartiment tal-mużew kien ilu kważi sena, jekk mhux aktar, ma jagħti l-opinjoni tiegħu.

Ma jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li hija irresponsabbilta' gravi min- naħa tad-dipartiment li ma jagħtix il-kummenti tiegħu dwar bini storiku?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Bl-ebda mod ma jien qed niġġustifika nuqqas bħal dan imma wieħed irid jifhem iċ-ċirkostanzi.

Meta ġbidt l-attenzjoni ta' l- uffiċjali tad-dipartiment tal-mużew qaluli li m'għandhomx manpower adegwat biex dan isir.

Il-ministeru konċernat qiegħed jagħmel ħiltu biex l- ewwelnett jagħmel qafas ta' liġi ġdida biex il-manpower jiġi stabilit abbażi ta' dak li se jkun hemm f'dik il-liġi.

Nista' ngħid li għaddejjin taħdidiet, kemm mal-ministeru ta' l-intern kif ukoll ma' l-awtorita' ta' l- ippjanar, biex ikun hemm aktar kordinazzjoni fuq dawn l-oqsma.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Allura s-Segretarju Parlamentari qed jgħidilna li sakemm ikun għadhom għaddejjin it-taħdidiet, dan in-nuqqas min-naħa tad- dipartiment tal-mużew huwa sanċit?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress li nimmaġina li l-Onor.

Mizzi huwa konxju li din il-problema ma twelditx issa imma ilha teżisti għal snin twal; u peress li l-Onor.

Membru jaf ukoll li fil-perijodu meta hu kien parti mill- amministrazzjoni preċedenti, l-istess problema kienet teżisti; u peress li nimmaġina wkoll li l-Onor.

Mizzi jifhem illi n-nies għal dak li jien sejjaħt manpower ma jaqgħux mis-siġar imma jridu jkunu nies speċjalizzati, nimmaġina li bħali jikkonkludi illi r-risposta għal dan in-nuqqas m'hijiex waħda li tista' tingħata malajr.

Nemmen ukoll li l-Onor.

Membru bħali jikkonkludi li fil-mument il-gvern qed jagħmel ħiltu kollha sabiex din is- sitwazzjoni tiġi rrimedjata.

Sadanittant wieħed irid jifhem illi fil-qasam ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar hemm environment management unit illi jagħmel xogħlu f'dan ir- rigward.

Żgur li l-Onor.

Mizzi ma jistax jgħid li m'hu qed isir xejn f'dan is-sens.

Wieħed irid jara illi jkun hemm titjib raġonevoli u aħjar għal dak li għandu x'jaqsam ma' ħarsien ta' patrimonju sħiħ u dan il-gvern hekk qed jipprova jagħmlu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: L-ewwelnett lis-Segretarju Parlamentari ngħidlu li qed jassumi ħażin jekk imur bl-idea li jien kont naf li d-dipartiment tal-mużew kien qed jonqos b'dan il-mod.

Ngħid is-sewwa sirt naf b'dan in-nuqqas gravi meta qamet din il-kwestjoni tal-barriera.

Fil-fatt mill-ewwel ħadt passi u kont jiena li ppressajt lill-bord ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar biex jieħu l-passi neċessarji.

Imma ma jidhirlux is-Segretarju Parlamenti li m'hijiex ġustifikazzjoni li meta d-dipartiment tal-mużew jaqbeż it-30 ġurnata biex jagħti r-reazzjoni tiegħu, neħduha for granted li m'hemmx oġġezzjoni, filwaqt li jekk ikun hemm dipartimenti oħra li ma jirrispondux, niktbu lil min ikun issottometta l-applikazzjoni lill-awtorita' ta' l- ippjanar u ngħidulu li hemm bżonn li nġeddulu ż-żmien għax irridu nikkuntattjaw lil diversi dipartimenti?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress li m'għandix quddiemi l-każi li qed isemmi l-Onor.

Mizzi, ma nħossx li għandi nikkummenta.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li s-Segretarju Parlamentari jarahom il-minuti tal-bord tal-planning authority, nistaqsih jekk qattx ta kas ta' kemm-il darba nġibdet l-attenzjoni għal każi bħal dawn?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Jekk b'"każi bħal dawn" l-Onor.

Membru qed jirriferi għal każi fejn id-dipartiment tal-mużew ma rrispondiex fiż-żmien stipulat, nerġa' niġbidlu l-attenzjoni li din is-sitwazzjoni ilha tipprevali għal numru ta' snin.

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Bonnici, domanda supplimentari.

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Mr Speaker, apparti li l-każi fejn id-dipartiment tal-mużew jiġi kkonsultat huma ftit, jidhirlux is-Segretarju Parlamentari li l-heritage advisory committee ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar jagħmel xogħol siewi ħafna f'dan ir-rigward?

Jidhirlux ukoll li kien bis-saħħa ta' studju li sar mill-HAC li l-gvern Laburista kien ried jgħaqqad l-HAC mad- dipartiment tal-mużew u jagħmilhom ħaġa waħda.

X'jikkummenta s-Segretarju Parlamentari dwan dan?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif diġa' għedt, għaddejjin taħdidiet bejn il- ministeru ta' l-intern u l-ministeru responsabbli mid-dipartiment tal-mużew sabiex ikun hemm linja koerenti bejn iż-żewġ liġijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien tal-patrimonju ma' l-iżvilupp ta' l-ippjanar.

Irridu naslu għal sistema waħda fejn naraw illi l-patrimonju jiġi mħares mingħajr ma ndaħħlu burokrazija żejda għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet, u għalhekk ġie stabilit terminu ta' 30 ġurnata biex id- dipartimenti jirrispondu.

Dik hi l-prassi u fil-każ ta' kwalunkwe dipartiment li jonqos li jagħti r-reazzjoni tiegħu, neħduha li m'hemmx kummenti xi jsiru u allura wieħed ikompli għaddej bl-ipproċessar ta' l- applikazzjonijiet.

Jekk ma jiġrix hekk inkunu qed noħolqu bottleneck akbar għall-ipproċessar ta' l-applikazzjonijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Dwar dak li għadu kif semma' l-Onor.

Michael Bonnici, jaf is-Segretarju Parlamentari li kien hemm każi fejn nonostante li l-HAC għamel il-kummenti tiegħu dwar ċerti applikazzjonijiet, xorta waħda l-board tal-planning authority mar kontra r-rakkmandazzjoni ta' l- istess HAC?

Fil-fatt hemm każi li spiċċaw quddiem il-qorti ta' l-appell.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Kif jidher minn ismu stess, l-HAC huwa kumitat li jagħti advice lill-awtorita' ta' l-ippjanar u dak li jgħid ċertament m'huwiex binding.

Jista' jkun hemm każi fejn l-environment management unit kif ukoll id-development control unit ikun jidhrilhom li l-opinjoni ta' dak il-kumitat tkun restrittiva żżejjed għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-iżvilupp li jkun qed jiġi propost.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Filwaqt li naqbel ma' dak li qed jgħid is- Segretarju Parlamentari, ma jaħsibx li meta jkun hemm deċiżjoni li tmur kontra l-istess advice ta' l-HAC għandha tingħad ir-raġuni għal dan fl- istess sentenza jew deċiżjoni kemm tad-DCC kif ukoll tal-bord ta' l-appell ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Safejn naf jien fid-DPA report ikun hemm imniżżlin ir-raġunijiet li jingħataw mill-HAC u jkun hemm ukoll il-kummenti għala ma jkunux qed jimxu fuq dawk ir-rakkmandazzjonijiet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Jiġifieri ċert li f'kull deċiżjoni li ttieħdet ingħatat spjegazzjoni għalfejn marru kontra l-istess pariri li ngħataw mill- HAC?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE PULLICINO: Peress li jiena xogħli m'huwiex li naqra kull DPA report jew kull deċiżjoni tad-DCC jew tal-bord ta' l-awtorita' ta' l- ippjanar, ma nistax inkun ċert mija fil-mija illi dejjem hekk sar.

POLITIKA SOĊJALI - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Joseph Cuschieri) staqsa lill- Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

12320, jista' l-Viċi Prim Ministru jagħti d- dettalji mitluba peress li hawn si tratta ta' nfiq pubbliku?

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Billi l-Onor.

Interpellant ma tanix spjegazzjoni sodisfaċenti għaliex qed jitlob l-informazzjoni, m'għandix xi nżid mat-tweġiba li tajtu għal mistoqsija nru 12320 f'seduta 224.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jiġifieri ladarba l-Viċi Prim Ministru lanqas indenja ruħu jiġbor l-informazzjoni dwar kemm intnefqu flus f'riċevimenti, li hija informazzjoni ta' natura importanti u li l-pubbliku għandu dritt ikun jafha, lest li jagħtina din l-informazzjoni għallinqas?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, naħseb li fis-sustanza dak li kellu jingħad fuq dawn it-tip ta' mistoqsijiet intqal fis-seduta tal-bieraħ u m'għandi xejn xi nżid.

Pero' nerġa' nirrepeti illi ma ngħatajtx spjegazzjoni sodisfaċenti għaliex għandi noqgħod inqabbad lill-uffiċjali kollha tal-ministeru biex jagħmlu dan it-tip ta' eżerċizzju, minflok inħallihom jiddedikaw il-ħin tagħhom għal xogħol ieħor li għandu x'jaqsam ma' ħlasijiet ta' pensjoni u mal-bżonnijiet kbar l-oħra li fl-opinjoni tiegħi żgur li jieħdu prijorita' fuq dawn it-tip ta' mistoqsijiet banali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Infakkar lill-Onor.

Gonzi li meta hu kien fuq il-bank ta' l-oppożizzjoni kienu jsiru mistoqsijiet dwar flus li ntnefqu f'hospitality.

Infakkru wkoll li minkejja li dik l-informazzjoni ngħatat, kien hemm kollega min-naħa tiegħu li kien baqa' jinsisti li jingħata breakdown ta' l-affarijiet; u peress li breakdown konna bqajna ma tajnieħx kien qam rebus sħiħ u kien anke ngħajjat quorum, u b'kumbinazzjoni dakinhar ukoll id-division bell ma nstemgħetx iddoqq ma' kullimkien, minħabba li wara rriżulta li kien hemm xi cables maqtugħin fl-uffiċċju tal-kap ta' l- oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, Dr Fenech Adami.

Allura ma jidhirlux il- Viċi Prim Ministru li hemm xi ħaġa ħażina min-naħa tal-gvern?

Jew forsi min dakinhar kien fl-oppożizzjoni ried jieħu l-opportunita' biex jipprova jagħti gambetta, ladarba qegħdin tgħidu li aħna qed nagħtu gambetta issa.

Jew forsi qed tagħmlu minn kollox issa biex il-pubbliku ma jkunx jaf bl- infiq li qed isir minħabba s-sitwazzjoni prekarja li hawn fil-pajjiż?

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nerġa' nirrepeti li dawn it-tip ta' mistoqsijiet jirrikjedu ammont ta' xogħol.

Per eżempju, il-ħabib tagħna tan-naħa l-oħra jixtieq ikun jaf ukoll lil min stedinna għar-riċevimenti.

Jista' xi ħadd jgħidli x'interess għandu li jiena nikteb lill-aġenziji u lid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt il-ministeru tiegħi - nibda mill-housing u nkompli bl- aġenziji Sedqa u l-SWDP - biex nitlobhom jagħmluli lista tan-nies kollha li huma stiednu għal dawn ir-riċeviment?

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, fid-domanda supplimentari tiegħi ma rriferejtx speċifikament għal dak li qed jitlob l-Onor.

Cuschieri fl- interpellanza nru 13062.

Lill-Viċi Prim Ministru nitolbu jirrispondi għad- domanda tiegħi proprja.

(Interruzzjonijiet) Qed nimxi ma' l-istanding orders!

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Lill-Onor.

Mizzi niġbidlu l-attenzjoni għal Standing Order 27(9) li tgħid ċar u tond li interpellanza li tkun imwieġba m'għandhiex terġa' ssir.

(Interruzzjonijiet) Iva, weġibtha għal kollox u suppost li din il-mistoqsija ma ġietx aċċettata, imma ejja nagħlqu għajnejna għaliha din.

(Interruzzjonijiet) Jekk l-Onor. kollega qiegħed jikkwota xi każ taħt amministrazzjoni jew leġislatura preċedenti, nitolbu jgħidli għal liema każ qed jirriferi.

Anke l-bieraħ il-Kap ta' l- Oppożizzjoni għamel statement hawnhekk u jien dak il-ħin għedtlu biex jurini liema hi dik il-mistoqsija li saret bl-istess mod li qed jagħmel l- Onor. Cuschieri.

Jiena nistieden li xi ħadd jgħidli jekk qattx saret mistoqsija biex xi ministru jagħti lista tan-nies li rċevew kartolini u jagħti lista tan-nies li ġew mistednin għar-riċevimenti tal-Milied.

Illum għall-grazzja t'Alla kollox huwa recorded u computerised f'dan il- parlament.

Qed nagħmel dan iċ-challenge biex jekk teżisti din il- mistoqsija jsibuhieli.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Dettalji dwar xogħol li qed jagħmlu persuni li għandhom 'il fuq minn 61 sena u qed jaħdmu maċ-ċivil bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Louis Galea.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 41 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għall-grad ta' M.BA u Exec.

M.BA.

Avviż Legali Nru 42 ta' l-2000 – regolamenti tas-sena 2000 tal-kors għall-faculty of education, certificate in education (learning support facilitators); u

Avviż Legali Nru 43 ta' l-2000 - regolamenti tas-sena 2000 biex jemendaw ir-regolamenti tal-kors għall-grad ta' B.Sc.

(Hons).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru. 44 ta' l-2000 - ordni ta' l-2000 li jemenda l-ordni dwar id-delega ta' infurzar mill-kunsilli lokali (Emenda nru 2);

f'isem il-Ministru tal-Finanzi inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Emendi għall-bye-laws ta' l-istock exchange ta' Malta maħruġa mill- kunsill ta' l-istock exchange ta' Malta skond artikolu 8 (2) ta' l-Att dwar il-Borża ta' Malta, Kap 345;

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Avviż Legali Nru 40 ta' l-2000 - regolamenti ta' l-2000 li jemendaw ir-regolamenti biex jinżamm l-ordni pubbliku fil-grounds ta' l- isports; u

Tagħrif dwar l-għadd u n-nazzjonalita' ta' persuni barranin li ma tħallewx jidħlu Malta wara li waslu fl-ajruport internazzjonali ta' Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14649; u

f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Statistika dwar l-għadd ta' passiġġieri u vetturi li qasmu bejn Malta u Għawdex bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 14584.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET

BUDGET MEASURES IMPLEMENTATION BILL

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta diversi miżuri ta' l-Estimi u miżuri amministrattivi oħra" jinqara t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Carried.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi nqara t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IX-XANDIR

BROADCASTING (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri Ikompli mill-15 ta' Marzu 2000 Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet

MR SPEAKER: L-Onor.

Michael Frendo huwa in possession.

ONOR.

MICHAEL FRENDO: Mr Speaker, dalgħodu kont qed nitkellem fuq l- importanza u l-impatt ekonomiku ta' din il-liġi għax tagħtina l-possibbiltà li niżviluppaw setturi ekonomiċi ġodda għal pajjiżna.

Wara li ħarisna lejn l-effetti fuq il-livell demokratiku kif ukoll fuq il-livell ekonomiku, tajjeb li issa nħarsu lejn dak li qed jiġi suġġerit f'dan l-abbozz li għandna quddiemna.

Però qabel ma niġi għall-abbozz irrid nirreferi għall-punt li l-Onor.

Adrian Vassallo qajjem fid-diskors tiegħu.

Huwa qal li qed jidhru xi affarijiet li mhumiex tajbin għat-tfal, partikolarment fuq l-istazzjonijiet li jinqabdu bil-cable, f'ċerti ħinijiet meta t-tfal ikunu qed jaraw it- televsion.

Naħseb li kulmin juża l-cable jaf li teżisti l-possibbiltà li tagħmel parental blockage ta' l-istazzjonijiet kollha, u kulmin għandu l- cable fil-fatt għandu l-possibbiltà li jagħmel dan.

Qed insemmi dan sempliċement bħala punt ta' informazzjoni ħalli jekk l-Onor.

Membru qed jinkwieta fuq din il-ħaġa jkun jaf li għandu din il-possibbiltà li jimblokka ċerti channels, u allura jevita dik il-problema.

Issa niġi għal- liġi li għandna quddiemna li, apparti li tidħol f'ċerti aspetti ta' definizzjonijiet li wieħed jista' jidħol fihom aktar fid-dettall meta naslu fl-istadju tal-kumitat, titkellem ukoll fuq il-cable television.

Fil-fatt klawsola 3 tgħid li għandu jiżdied artiklu ġdid 12A mal-liġi prinċipali, però hawnhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-ministru li jista' jkun hemm problema ta' traduzzjoni għaliex filwaqt li t-test bil- Malti jgħid li: "... il-libertà li tirċievi u li tittrasmetti programmi tar-radju u tat-televiżjoni hija garantita:",

it-test Ingliż jgħid;

"The freedom of reception and retransmission of radio and television programmes is guaranteed:"

Ma jgħidx "reception and transmission" imma "reception and retransmission".

Tajjeb li wieħed jiġbed l-attenzjoni tal-Kamra għal dan għaliex it-tifsira hija kompletament differenti.

Il-verżjoni bl-Ingliż tagħti indikazzjoni li din għandha x'taqsam mal-fatt li tirċievi u terġa' tittrasmetti dak li tirċievi, dak li ħafna drabi jagħmel cable operator kemm jekk ikun qed juża fixed line u kemm jekk ikun qed juża wireless għaliex, kif nafu, fid-dinja llum jeżistu mhux biss cable operators li jużaw il-linji fissi imma anke dawk li jużaw il-wireless.

Għalhekk nitlob lill-ministru jispjega x'inhija eżattament it-tifsira li għandna hawnhekk.

Anke n-nota marġinali tal- klawsola 12A bl-Ingliż tgħid "Freedom of reception and retransmission", filwaqt li bil-Malti tgħid "Libertà li tirċievi u titrasmetti".

Naħseb li hemm differenza sostantiva bejniethom u għalhekk m'iniex se nikkummenta fuq dan l-artiklu għax wieħed irid ikollu l-informazzjoni ċara quddiemu.

Bidla oħra li qed issir hija marbuta mal-pożizzjoni ta' l-Unjoni Ewropea.

Huwa interessanti li l-pożizzjoni ta' l-Unjoni hija favur it-tixrid tal- kultura tal-pajjiżi ta' l-Unjoni.

Forsi jkun hemm min jikkritika l-liġi li kienet saret fl-1991, li f'paragraph (d) ta' subsection (2) ta' section 13 tgħid:

" ... proper proportions of the recorded and other matter included in the programmes are of Maltese origin and of Maltese performance, and that a reasonable part of such programmes is in the Maltese language;"

però ċertament qatt ma kellna l-iċken idea li nimponu xi kwota partikolari.

Issa permezz ta' klawsola 4 ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu: "li proporzjonijiet xierqa ta' materjal rekordjat u materjal ieħor imdaħħal fil-programmi jkunu magħmulin bil-lingwa Maltija u jirriflettu l-identità kulturali Maltija."

Fil-fatt hija aktar preċiża però hija inqas tassattiva, għax qabel il-liġi kienet tgħid li għandhom ikunu programmi li joriġinaw minn Malta u li fihom jieħdu sehem nies Maltin, mentri f'dan l-abbozz qegħdin ngħidu li rridu nużaw il-lingwa Maltija u l-identità kulturali Maltija, bla ma norbtu ma' l- oriġini tagħhom.

Jiena ma nsibx xi diffikultà partikolari f'din il- klawsola, però tajjeb li wieħed jifhem id-differenza li hemm mhux biss fil- kliem imma anke fis-sustanza.

Huwa interessanti li issa se nżidu subartikolu (6) ma' artikolu 13 tal- liġi prinċipali li jgħid li:

"Il-Prim Ministru jista' jagħmel regolamenti:

(a) biex jirreżerva għal xogħlijiet li joriġinaw minn dawk il- pajjiżi li l-Prim Ministru jista' b'ordni jippreskrivi proporzjon ta' ħin għat-trasmissjonijiet bil-mezzi tax-xandir;

(b) biex jirreżerva dak il-persentaġġ li hu jista' jiddetermina ta' ħin tat-trasmissjonijiet u tal-budget tal-programmi ta' stazzjon għal xogħlijiet ta' produtturi indipendenti."

Jekk wieħed jaqra klawsola 4 ta' l-abbozz ta' liġi jsib regolamenti oħra li jista' jagħmel il-prim ministru.

Fil-fatt din il-klawsola qed tirrifletti l-pożizzjoni li l-Unjoni Ewropea ħadet fin-negozjati tal-GATT - anzi fl- aħħar negozjati ta' l-Uruguay Round tad-WTO - għax riedet tagħti protezzjoni lil xogħlijiet artistiċi ta' produzzjoni li joħorġu mill-Unjoni Ewropea.

Meta jiena kelli r-responsabbiltà ta' dan is-settur din kienet qed tiġi attwata u konna wasalna biex niffirmaw ftehim mal-Kanada - ma nafx x'ġara wara però mingħalija li dan ġie ffirmat - li bih produzzjoni li ssir f'Malta minn kumpannija Kanadiża tiġi kkonsidrata bħala produzzjoni Kanadiża, u produzzjoni li ssir fil-Kanada minn ditta Maltija tiġi kkonsidrata bħala produzzjoni Maltija.

Dan isir għaliex meta l-produzzjoni li tagħmel f'Malta tiġi kkonsidrata bħala produzzjoni Kanadiża, meta inti tmur fuq is-suq tat-television u tar-radju Kanadiż tkun qed tikkompeti fis- suq ta' dik il-kwota riżervata għal xogħlijiet Kanadiżi u allura jkollok vantaġġ enormi għax ma tkunx qed tikkompeti fis-suq fejn għandek produzzjonijiet Amerikani u ta' pajjiżi oħrajn ukoll.

Għalhekk aktar ma jkollok agreements kulturali bħal dawn aktar tista' tiġbed investiment fix- xogħlijiet ta' produzzjoni f'pajjiżna peress li jkollok dan il-vantaġġ miżjud.

Dan għaliex kumpannija li tagħmel produzzjoni f'Malta tkun tista' tużaha f'pajjiżha, peress li għandna l-ftehim li tiġi kkonsidrata bħala produzzjoni li saret f'dak il-pajjiż, u b'hekk tkun tista' tikkompeti fil- kwota li ħafna pajjiżi jkollhom għall-produzzjonijiet tagħhom infushom.

Issa wieħed ma jafx kemm dan se jibqa' jsir bir-regolamenti tad-WTO però jidher li l-Unjoni Ewropea għamlet stand, anke għaliex għandha l-industrija tal-films, bħall-film industry Spanjola, uma ridux li jkun hemm xi possibbiltà li dik l-industrija jwaqqfuha.

U fil-fehma tiegħi hawnhekk qed nirriflettu dak il-kriterju li żgur wieħed għandu jmexxih 'il quddiem.

Section 40 ta' l-Att prinċipali hija importanti għaliex għalkemm meta saret jiena kelli ċerti preokkupazzjonijiet, peress li wieħed irid joqgħod attent meta jagħmel ċerti eżenzjonijiet, però kelli wkoll konvinzjoni li kienet xi ħaġa tajba li ssir għal pajjiżna.

Din is-sezzjoni prattikament tgħid li xejn li għandu x'jaqsam ma' l-Att dwar id-Drittijiet ta' l-Awtur jew l-Att dwar l-Istampa m'għandu jeffettwa r-retransmission fuq il-cable.

Tgħid ukoll li retransmission li ssir skond kif definita f'subsection (2) ta' section 40 ma tikkostitwixxix xi ksur ta' wieħed mid-drittijiet mogħtija fil-liġi dwar il-copyright, sakemm dik ir-retransmission issir b'mod terrestri u mhux bis-satellita.

Din il-komplikazzjoni ta' kliem bażikament qed tispjega sitwazzjoni sempliċi.

Qabel ma ġie l-cable u anke llum, għax l-għażla hija tagħhom ukoll, il- Maltin kellhom u għad għandhom l-għażla li jkollhom l-aerial li bih taqbad b'mod terrestri dak li jasal hawn Malta mill-istazzjonijiet Taljani.

Anzi ħafna minna li għalaqna l-40 sena nafu li r-RAI daħal Malta ħafna qabel l- MTV u, allavolja aħna ta' kultura Maltija, naturalment xi naqra influwenza kellna wkoll minn mamma RAI, kif isejħulha t-Taljani.

Hawnhekk il-kunċett kien li dawk l-istazzjonijiet li llum wieħed diġà jirċevihom permezz ta' l-aerial, nagħmluha possibbli għall-cable operator li jkompli jagħtihom fuq transmission level, jiġifieri reception level.

B'dan il-mod kulma tagħmel huwa li tneħħi l-aerial - u kien hemm ħafna nies li mmaġinaw li dik l-eyesore ta' l-aerials se titneħħa wkoll - u tkun tista' tirċievi bil-cable.

U l-operatur tal-cable m'għandux għalfejn jiċċarġja żejjed għaliex m'għandux costs tal-copyright biex jagħmel ir- retransmission ta' xi ħaġa li diġà konna qegħdin nirċievu u għadna nirċievu b'mod terrestri.

Kieku l-emenda kienet li l-operatur tal-cable jingħata l- possibbiltà li jniżżel bis-satellita u jittrasmetti mingħajr ma jħallas il- copyright, kieku kien jagħmilna pirate state internazzjonali għax inkunu qed nisirqu l-informazzjoni mis-satellite u nqassmuha b'xejn mingħajr ma nħallsu d-drittijiet tal-copyright lil min ikun qiegħed jipproduċi l- affarijiet fuq is-satellite.

Allura din is-section hija diretta lejn trasmissjoni b'mod terrestri u mhux bis-satellite.

Hija limitata u ġiet magħmula b'mod li nipproteġu s-sitwazzjoni eżistenti f'pajjiżna.

Għalhekk section 40 tal-liġi prinċipali qed tiġi sostitwita kompletament.

Mr Speaker, nifhem id-diffikultà li wieħed ikompli għaddej f'sitwazzjoni bħal din għaliex minnha nnifisha kellha wkoll natura transitorja, però tajjeb li wieħed jagħmel appell hawnhekk, partikolarment lill- istazzjonijiet Taljani biex jifhmu x'inhi s-sitwazzjoni ta' Malta u ma jesiġux li issa jitħallsu drittijiet tal-copyright sempliċement għax tneħħiet din il-protezzjoni.

Naħseb l-inqas nies li għandhom jiċċarġjawna huma l-Canale 5, li qed jieħdu frekwenza internazzjonali li hi ta' Malta; jafu li hi ta' Malta u baqgħu jżommuha minkejja li saru protesti u li qalulhom kemm-il darba li hija frekwenza Maltija mogħtija lilna mill-ITU.

Jiġifieri allavolja qed titneħħa din il-protezzjoni, hemm raġunijiet għaliex anke stazzjonijiet Taljani m'għandhomx jesiġu li jitħallsu drittijiet tal-copyright mingħand min sempliċement jaqbad dak li nirċievu b'mod terrestri u għadna nistgħu nirċevuh illum, u jittrasmettih biex nirċevuh aħjar permezz tal-cable.

Naturalment l-argument ikompli li ladarba l-istazzjonijiet Taljani ma jkunux qed jiċċarġjaw lill-cable operator - u fil-fehma tiegħi wieħed għandu jagħmel anke rappreżentazzjonijiet mal-Gvern Taljan dwar dan - allura wieħed jippretendi li lanqas il-cable operator ma jiċċarġja aktar lill-konsumatur għal xi ħaġa li l-konsumatur jista' jirċievi b'mod terrestri.

Klawsola 40, kif sostitwita bi klawsola 7, tgħid ukoll li kull persuna li tingħata liċenzja biex topera sistema ta' televiżjoni permezz tal-cable jew kull sistema oħra ta' retransmission ta' numru ta' stazzjonijiet tat- televiżjoni għall-pubbliku, għandha tqassam lill-istazzjonijiet kollha liċenzjati f'Malta, indirizzati lejn il-pubbliku Malti li jittrasmettu b'mod terrestri.

Issa peress li qegħdin ngħidu li l-cable television system għandu l-obbligu li jqassam lil dawn l-istazzjonijiet, allura wieħed jistaqsi jekk dak l-obbligu jfissirx ukoll li wieħed għandu jħallas jew ma jħallasx id-drittijiet tal-copyright.

Qed nistaqsi dan għaliex bidliet li forsi wieħed ma jkunx qiegħed jarahom fid-dettall ma jindunax li jista' jkollhom effetti sostantivi.

Fil-fehma tiegħi xi ħaġa li hija sostantiva ħafna wkoll hija l-emenda għal artiklu 39 imsemmija fi klawsola 6 ta' din il-liġi.

Subartiklu (4) ta' artiklu 39 tal-liġi prinċipali jgħid:

"Salvi d-dispożizzjonijiet l-oħra kollha ta' dan l-Att, is-subartikli (1) u (4) ta' l-artiklu 10 ta' dan l-Att ma għandhomx jolqtu - (a) il-provvediment ta' xi servizz tax-xandir ta' smigħ jew televiżjoni mill-Gvern jew minn xi persuna, korp, jew awtorità b'liċenzja mill-Gvern jew skond arranġamenti mal-gvern; jew

(b) il-ħdim ta' liċenzja biex jingħata servizz ta' xandir mogħti qabel il-bidu fis-seħħ ta' dan l-Att."

Jiġifieri qed jagħmel riferenza għal artikolu 10 li huwa l-artiklu dwar l- għoti tal-liċenzja.

Dan qiegħed jgħid li jekk wieħed jingħata l-liċenzja mingħand il-gvern, allura naturalment ma jistax japplika l-artiklu li bih inti titlob li l-liċenzja toħroġ mill-awtorità tax-xandir għax inkella ma jagħmilx sens għax hemm ikollok konflitt bejn klawsola u oħra.

Għalhekk permezz ta' klawsola 6 ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se nżidu subartiklu (5) li jgħid hekk:

"The provisions of section 10, of paragraph (d) of subsection (1) of section 13, of subsections (4) and (5) of section 13, of sections 17 and 18, and of subsection (2) of section 23 of this Act shall not apply to any licence for satellite broadcasting issued by the Government ..

Imbagħad hemm proviso li jgħid li l-gvern jista' jagħmel kondizzjonijiet li jidhirlu xierqa hu.

Mela qegħdin ngħidu li min ikollu xandir bis-satellite u se jingħata din il-liċenzja mingħand il-gvern - mhux mingħand l-awtorità tax-xandir - mhux se japplikaw għalih id-dispożizzjonijiet ta' artiklu 10 kollha, għax hawnhekk il-liġi ma ssemmix xi subartiklu ta' artiklu10 imma tgħid "id-dispożizzjonijiet ta' artiklu 10."

Ejja naraw x'jgħid artiklu 10.

Nitlob lill-Kamra tieħu daqsxejn paċenzja bija li qed inkun daqsxejn legalistiku imma qed nagħmel hekk biex inkun sostantiv.

L-ewwelnett artiklu 10 jgħid li ħadd m'għandu jxandar f'Malta mingħajr ma jkollu liċenzja mill-awtorità tax-xandir.

Dik tagħmel sens għax il- liċenzja se toħroġ min-naħa tal-gvern, mhux min-naħa ta' l-awtorità tax- xandir.

Subartikolu (5) ta' artikolu 10 huwa importanti ħafna wkoll għax jgħid li ebda organizzazzjoni, persuna jew kumpannija ma tista' tipposjedi jew tikkontrolla aktar minn servizz tax-xandir wieħed bir-radju u aktar minn stazzjon wieħed televiżiv.

U jiena qiegħed nistaqsi - din il- kwestjoni wieħed jista' jaqbadha wkoll fl-istadju ta' kumitat imma għandha postha wkoll fis-Second Reading għax f'dan l-istadju nitkellmu fuq il- prinċipji ġenerali tal-liġi - jekk din tfissirx li inti jista' jkollok persuna li diġà għandha liċenzja tax-xandir, li jkollha liċenzja oħra għal satellite broadcasting jekk tkun maħruġa mill-gvern.

Mhux qed ngħid li dan huwa ħażin, anzi l-loġika tgħidlek li meta inti tikkontrolla kemm jista' jkollok organizzazzjonijiet li jkollhom stazzjonijiet fil-pajjiż, din tagħmilha biex ma jkollokx gruppi ta' nies li jikkontrollaw l-imħuħ.

Tagħmel hekk ukoll biex ma jkollokx interessi kummerċjali jew ekonomiċi li jingħaqdu bejniethom u jiddominaw is-suq u jikkontrollaw l-opinjoni pubblika.

Inti tagħmilha din biex ikollok ukoll diversità ta' xandir.

Meta niġu għal xandir bis-satellita - u mhux qed nitkellem dwar Malta biss imma dwar il-footprint kollha tas-satellita - mhuwiex daqshekk importanti li ma jkollokx gruppi jikkontrollaw il-qasam tax-xandir kollu f'pajjiżek għax is-satellita, minnha nfisha, hija xi ħaġa internazzjonali.

Allura jekk qed nifhimha sewwa - u naħseb li qed nifhimha sewwa - jista' jkun li dan huwa l-argument wara t-tneħħija ta' dik ir-restrizzjoni, jiġifieri li ma jistax ikollok iktar minn stazzjon televiżiv wieħed jew stazzjon wieħed tar-radju għar-rigward tax-xandir bis-satellita.

Huwa interessanti wkoll - u f'dan is-sens huwa tajjeb - li ladarba artiklu 10 kollu ma japplikax għal-liċenzja tax-xandir bis-satellita jekk dik is- satellita tkun maħruġa mill-gvern, allura qed tneħħi wkoll il- limitazzjonijiet li għandhom, per eżempju, kumpanniji bħall-Maltacom li 60% tax-shares tagħha għadhom f'idejn il-gvern.

Kif qed nifhimha jien, dan ifisser li jekk se tiftaħ is-suq għal-liċenzja tax-xandir għal kulħadd, allura m'intix se tillimita li jinfetaħ ukoll għal xi kumpannija bħall- Maltacom.

Veru li l-gvern għandu 60% tax-shares f'dik il-kumpannija imma huwa tajjeb li qed isir hekk għaliex dik il-kumpannija ma tistax tistenna li l-gvern jiġi f'minoranza qabel ma tiżviluppa l-attivitajiet tagħha.

Anzi r-restructuring jitlob li kemm jista' jkun dik il-kumpannija tiżviluppa l-attivitajiet tagħha li jistgħu jinkludu wkoll satellite broadcasting, għall-grazzja ta' l-argument.

M'hemm xejn ħażin u allura tkun tista' timpjega nies f'dak is-settur ukoll.

Meta bdejna l-proċess kollu tal-liġi fl-1991, dak iż-żmien waħda mill- affarijiet li kelli nagħmel bħala segretarju parlamentari u iktar tard bħala ministru responsabbli mix-xandir, kienet il-hiving-off tal-qasam tax- xandir minn mat-Telemalta; u naħseb li kien sew li sar hekk.

Illum, kif qed jiżviluppaw l-affarijiet, spiċċat id-distinzjoni bejn televiżjoni, internet, trasmissjoni tad-data, telefonija wireless jew fixed.

L-Unjoni Ewropea bħalissa għandha green paper fuq the issue of convergence, dwar kif se nirregolaw dawn il-ħafna affarijiet li kellhom ħajt bejniethom li issa waqa', allura ġiet kamra waħda.

Jiġifieri issa qegħdin f'sitwazzjoni fejn għandna nagħtu spazju lil kulħadd, b'mod mill-iktar trasparenti, ħalli jiżviluppa ruħu filwaqt li noqogħdu attenti li ma jkollniex oligopolju jew agħar minn hekk oligarkija.

Oligopolju hu ħaġa tal-kummerċ u oligarkija hi ħaġa tal-poter, u dawn il-liġijiet u anke l-liġijiet tal-kompetizzjoni għal dan huma diretti.

Meta qed nitkellem fuq trasmissjoni ta' opinjoni, permezz tax-xandir inti tista' tgħolli bniedem u tista' tanjentah - u kellna każi fejn ġew anjentati nies permezz tax-xandir - u tista' tmexxi idea u tista' tmaqdar u tirredikola idea oħra.

Jiġifieri dawn huma mezzi b'saħħithom ħafna li żgur f'pajjiżna huma ta' importanza kbira.

Għalhekk inħoss li klawsola 6 li qed iżżid subsection (5) ma' artiklu 39 tal-liġi prinċipali għandha tiġi kkonsidrata b'attenzjoni kemm issa kif ukoll fl-istadju ta' kumitat, u wieħed għandu jidħol f'dawn l- implikazzjonijiet li semmejt jien.

Marbuta ma' din hemm l-emenda fejn hemm it-tħassir ta' paragraph 16 mis-second schedule għaliex dak jgħid li l-ebda kumpannija jew persuna ma tista' tipposjedi iżjed minn servizz wieħed tax- xandir.

L-aħħar ħaġa li se nagħmlu hija li ndaħħlu dawk li jissejħu offiżi amministrattivi.

M'huwiex konċett ġdid li jkollna reat amministrattiv, biex ngħidulu hekk.

Huwa importanti li meta ndaħħlu konċetti bħal dawn, kif qed tagħmel din il-liġi wkoll - anke jekk ma tagħmilhiex, għaliex aħna għandna provdut fil-Kostituzzjoni – li min ikun qed jopera dawn il-poteri ġodda, li jiċċarġja l-flus lin-nies, jifhem li qed jagħmel funzjoni kważi ġudizzjarja, u allura dik il-funzjoni jrid jaqdiha b'attenzjoni u jrid jagħmel minn kollox biex jassigura li d-drittijiet tal-persuna jiġu salvagwardjati.

M'għandix dubju li jekk ma jagħmilx hekk isib ruħu fil- qorti huwa wkoll u jsib li fil-fatt il-qrati tagħna jżommu ċerti prinċipji li huma fundamentali għalina, allura tajjeb li wieħed ikollu ċertu training- in għal dak li jkun qed jagħmel.

Tajjeb li l-awtorità jkollha dawn il- poteri għaliex, kif nafu, kull dritt iġib obbligu u kull libertà tagħti lok għal abbuż.

Allura l-awtorità, bħala r-regolatur tax-xandir illum, għalkemm għandna inputs oħrajn, għandha l-poter ukoll biex tagħmel dan.

Mr Speaker, jiena l-ewwelnett nirringrazzja lill-Kamra talli kellha l- paċenzja li tismagħni u li tagħtini daqshekk ħin.

U t-tieni nett nixtieq nawgura li d-dibattitu fuq din il-liġi jkun oġġettiv, għalkemm nammetti li f'xi mument jiena kont daqsxejn partiġjan, għax m'iniex anġlu nieżel mis- sema, jiġifieri xi daqsxejn digs wieħed jagħmel ukoll.

Imma jien nemmen li f'dan il-parlament hawn nies miż-żewġ naħat ta' din il-Kamra li l-aġenda tagħhom hija l-iżvilupp tal-pajjiż biss u ta' xejn iktar.

Għalhekk għandna nkomplu nkabbru l-aspett demokratiku fis-settur tax-xandir u nkomplu nagħmlu minnu settur ekonomiku li jġib il-ġid lil pajjiżna.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, nista' ngħid li ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Michael Frendo jitkellem fuq dan l-abbozz ta' liġi għaliex għamel diskors preparat ħafna.

Nistgħu ngħidu wkoll li l-Onor. membru kważi għandu d-dover li jiddefendi l-Att dwar ix-xandir peress li kien hu li ppilota l-liġi ta' l-1991.

Allura naħseb li ġustament u korrettement għandu jagħti s-support tiegħu għal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, anke jekk deep down mhux qed jaqbel daqshekk ma' l-emendi kif proposti.

Mr Speaker, ix-xandir f'Malta għandu storja interessanti ħafna.

Meta tmur lura fis-snin u tara kif żviluppa ssib li morna, biex ngħid hekk, fl- estremitajiet kollha għax rajna x-xandir jieħu żvolta li mhux kulħadd forsi kien jistenna li kellna naslu s'hemm.

Sas-snin tmenin u fil-bidu tas-snin disgħin ix-xandir kien kważi monopolizzat għall-aħħar u kien kompletament taħt il-kontroll ta' Xandir Malta - illum il-PBS - u llum għandna xandir imħallat għax għandna wkoll xandir politiku.

Malta huwa l-uniku pajjiż li naf jien li għandu xandir politiku, għax kull fejn immur dejjem nistaqsi din id-domanda biex inkun naf jekk pajjiżi oħra għandhomx televiżjoni jew radju ta' partiti politiċi.

Jidher li Malta hija dejjem l-eċċezzjoni u hemm raġuni wara dan il-fatt.

Imma min jistudja l-istorja tax-xandir irid jammetti li sar progress.

U nkitbu anke kotba mill-membri tan-naħa l-oħra, għalkemm forsi minn aspett propagandistiku, għaliex l-Onor.

Frendo nnifsu stqarr li hu m'huwiex anġlu nieżel mis-sema.

Iżda issa rridu naraw jekk dan l-abbozz ta' liġi huwiex se jagħti lok li f'Malta jkollna nies li minħabba s-saħħa li jista' jkollhom fix-xandir, ikunu jistgħu jipperikolaw b'mod indirett l-istess demokrazija ta' pajjiżna.

Jien hawn qed nitkellem bl-iktar mod ħieles għaliex kull żball li sar matul is-snin, sar minn liema partit sar, għandu jiġi kkundannat, kemm meta l-Partit Laburista ma kienx jitħalla jwassal il-messaġġ tiegħu taħt gvernijiet Nazzjonalista, u anke meta l-Partit Nazzjonalista ma kienx jitħalla jwassal il-messaġġ tiegħu taħt gvernijiet Laburista.

Min-naħa l- oħra qatt m'għandna b'xi mod niġġustifikaw li f'Malta jasal xandir minn barra li jista' jagħmel ħsara lil pajjiżna.

Dawn huma affarijiet kundannabbli, għamilhom min għamilhom.

Illum irridu nħarsu 'l quddiem b'attenzjoni ħalli dak kollu li nagħmlu fil-qasam tax-xandir ikun fl-interess ta' pajjiżna.

Qed ngħid dan għaliex meta inti qed tiftaħ ix-xandir bl-iktar mod wiesa' tkun qed tagħti lok li pajjiżna, tramite l-awtorità tax-xandir, jista' jidħol f'obbligi internazzjonali li forsi ma jkunx jiflaħ għalihom.

Kif qal ukoll l-Onor.

Adrian Vassallo, li huwa l-kelliem fuq ix-xandir għan-naħa tal-Partit Laburista, m'hemmx dubju li hawnhekk għandna pakkett ta' emendi li qegħdin verbatim jew viċin ħafna ta' dak li jitolbu d-direttivi tal-European Union.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru kien ġust ħafna meta qal li hemm il- protokol tal-Kunsill ta' l-Ewropa li aħna rridu nkunu in line miegħu.

Però bil-politika tiegħu dan il-gvern - li jgħid li aħna ossessjonati li ma rridux nidħlu fl-Unjoni Ewropea, imma huwa żgur ossessjonat u marbut ma' l- Unjoni Ewropea – se jwassal lil pajjiżna f'sitwazzjoni fejn l-istess eżistenza tax-xandir f'Malta tiġi mhedda.

Kif inhu llum ix-xandir ma ngħidx li hu tajjeb u lanqas ngħid li hu ħażin imma żgur li għandna sitwazzjoni kważi redikola.

Anke l-barranin li jitkellmu fuq ix-xandir f'Malta llum isibuh kważi suġġett tad-daħk.

Għaliex filwaqt li għandek ix- xandir ta' l-Istat, li kulħadd jistenna li għandu jkun ġust f'dak li jxandar, nafu x'inhi l-verità.

M'għandniex għalfejn noqogħdu ngħidu x'ġara fi żmienna jew fi żmienkom.

Illum qegħdin fis-sena 2000 u żgur m'għandux ikollna nies li b'xi mod jimmanipulaw l-istess xandir b'mod li jaġevolaw lil xi partit politiku.

Dan m'għandux ikun.

Insemmi, fost affarijiet oħra, il-preżentazzjoni ta' l-aħbarijiet.

Kieku wieħed kellu jagħmel riċerka jsib li f'kull pajjiż għandhom il-prattika li l-awtorità tax-xandir stess tidħol u tagħmel korrezzjoni għax jidhrilha li għandha tidħol bla ma tistenna ebda complaint minn individwi, minn xi partit politiku jew inkella minn xi organu ieħor, u tgħid li l-aħbar kif ġiet ippreżentata fit-tali bulettin ma kenitx korretta.

Imma mhux talli ma jsirx hekk hawn Malta, talli jkun hemm każi bl-aktar mod flagranti li jmorru kontra l-istess spirtu ta' kif għandha tiġi ppreżentata aħbar u l- awtorità dwar ix-xandir tibqa' ma tikkummentax.

Mr Speaker, dan qed ngħidu għaliex l-ewwel irridu nirranġaw darna.

L-ewwelnett l-awtorità tax-xandir trid tkun kredibbli ma' kulħadd.

U huwa inutli li nitkellmu fuq l-emendi li wieħed qed jipproponi għal dan l-Att, meta mbagħad l-awtorità, mhux dejjem qed tkun kredibbli.

Riċentement staqsejt domanda parlamentari lill-ministru dwar rifjut ta' għoti ta' liċenzja lil radju tal-komunità ġewwa Għawdex - applikaw għaliha l-parroċċa tal-Katidral ta' Għawdex.

Ma kien hemm l-ebda raġuni għalfejn din ma kellhiex tiġi proċessata bħalma ġiet proċessata l-applikazzjoni.

Dawn spiċċaw biex marru l-qorti ta' l-appell dwar deċiżjoni li fl-opinjoni tiegħi kienet żbaljata, għax what's good for the goose is good for the gander, jew ħażin għal kulħadd jew tajjeb għal kulħadd.

Ma tistax tiddeċiedi b'mod differenti fuq l-istess prinċipju għal każi differenti, imbagħad terġa' tinbidel l-applikazzjoni għall-istess interess u tiġi aċċettata.

Għaliex din l-inkejja, ħela ta' ħin u ħela ta' riżorsi umani?

U mbagħad x'qed jiġri?

Qegħdin indaħħku n-nies bina, għaliex dawn huma paprati mill-awtorità tax-xandir, waħda wara l-oħra, li bilfors ikollok tistaqsi għaliex saru.

Jien kif nista' nitkellem fuq liġi dwar ix-xandir jekk f'pajjiżi m'għandix awtorità serja u organizzata li kull individwu li jgħix f'Malta għandu jkun kburi biha?

Hawnhekk nixtieq insemmi dak li ġara fl-area tan-Naxxar, Birkirkara, Ħ'Attard, Ħal Balzan u postijiet oħra, anke l-Mosta, li minħabba deċiżjoni tal-qorti ntefa' r-repeater u r-residenti ta' dawn il-postijiet li semmejt m'humiex qegħdin jaqbdu l-istazzjonijiet tat-televiżjoni li kienu mdorrijin bihom.

M'iniex ngħid li l-affarijiet legali m'għandniex nagħtu kashom, anzi għandna d-dover li nsolvuhom, imma għandna nagħmlu reazzjoni meta qed ibatu eluf ta' nies li issa ma jistgħux isegwu programmi tar-RAI, tal- Mediaset, tal-BBC u anke programmi lokali.

L-emendi li għandna quddiemna jitkellmu fuq cable television, però hawn xi ħadd li jista' jiddikjara f'dan il-parlament li kulmin jgħix f'Malta jiflaħ iħallas għall-cable?

Irridu nkunu realistiċi u naraw li dan il- parlament jirrispetta dak li jiflaħ għalih il-poplu Malti.

Jekk nemmnu li kulħadd jiflaħ iħallas il-cable television, allura ngħidu li issa x-xandir għandu jkun permezz tal-cable u nneħħu l-aerials.

Imma' l-verità x'inhi?

Jien nisma' r-radjijiet taż-żewġ partiti - għalkemm mhux dejjem nieħu pjaċir nisma' tan-naħa l-oħra!

U nisma' nies iċemplu biex juru d-dwejjaq tagħhom għaliex ma jistgħux jaraw dawk il-programmi li kienu mdorrijin jaraw.

Fl-introduzzjoni tiegħu l-ministru qal xi ħaġa fuq din il-problema imma jeħtieġ li ssir xi ħaġa.

Ma jistax ikun li lill-Melita Cable inħalluha bħal monstru titfa' jdejha 'l hemm u 'l hawn u ssallab lil kulħadd, anke lil dawk li ma jridux jabbonaw fil-cable television għal raġunijiet finanzjarji.

U llum naf li teżisti din il-problema.

Jien inħoss li l-awtorità tax-xandir kellha l-obbligu li tipproteġi lil dawn in-nies ex officio.

Għaliex biex tiċċaqlaq awtorità f'Malta, hi min hi, bilfors irid iniggiżha xi ħadd?

Qisna qed intellqu ż-żwiemel fl- Imnarja, kulħadd iniggeż!

La hemm awtorità responsabbli mix-xandir f'Malta, jekk hemm bżonn tbeżbiża trid tagħmilha hi ex officio.

Dak hu xogħolha l-awtorità.

Biex ma nsemmux il-mod karnivalesk kif kultant isiru l- affarijiet fix-xandir li m'huwiex tal-PBS.

Ma nafx fejn wieħed irid jasal!

Kulħadd jistenna lil xi ħadd iqum min-naħa għall-oħra.

Kif kont qed ngħid, l-awtorità għandha tkun iktar kredibbli.

Illum għandna problema li qed inħossuha ġejja, għax il-komunikazzjoni globali tant hija xi ħaġa qawwija u qed tespandi b'mod rapidu, li min-naħa l-oħra trid toqgħod attent li ma tidħolx f'obbligi internazzjonali li jistgħu jaħtfuk.

Illum xi ġralha l-Ewropa fil-kamp tal-komunikazzjoni?

Jien hawnhekk għandi rapport tal-Kummissarju tal-European Union li għandu x'jaqsam mat-telecommunications sector li jinkludi broadcasting, computer- based communications eċċ., fejn jikkritika l-politika ta' l-Amerka dwar il- broadcasting, dwar it-telecommunications, dwar l-internet eċċ., għax qiegħda żżomm lill-istess operaturi Ewropej milli jkollhom aċċess għas-suq Amerikan.

Meta hemm din il-problema bejn l-Ewropa u l-Amerika, fejn qed nitkellmu fuq miljuni ta' liri kbar, għax qed insemmu drittijiet tat- telekomunikazzjoni u drittijiet ta' xandir, kemm hi iktar serja l-problema għal pajjiżna li dieħel lock, stock and barrel, bl-emendi kif inhuma proposti f'dan l-abbozz li qed jemenda l-Att ta' l-1991 dwar ix-xandir!

Qed nagħmlu dan biex aħna ngħidu li qegħdin konformi ma' l-obbligi internazzjonali li għandhom x'jaqsmu mal-European Union directives, mal- protokol tal-Kunsill ta' l-Ewropa?

X'inhi din l-għaġġla li aħna nagħmlu dan qabel ma naraw l-impatt li jista' jkollu fuq ix-xandir f'pajjiżna, li jista' jwassal biex aħna nimbelgħu!

Illum jekk tieħu wieħed biss mill-operaturi Taljani, il-Mediaset li kabbar Berlusconi, issib li l-budget tiegħu huwa kważi qrib il-budget ta' pajjiżna kollu.

Huwa jopera billi jagħmel kuntratti ma' kanali oħra Ewropej u kulħadd jinbela' u jingħaqad 'l hemm u 'l hawn.

Allura x'ċans se jkollhom l-istazzjonijiet televiżjoni privati li għandna f'Malta meta aħna nidħlu f'dan is-suq?

Kemm ikun iktar għaqli kieku l-gvern jagħti kas ta' dak li qed iwissi l-Kummissarju Ewropew Bangemann, minħabba l-problema ma' l-Amerika!

Fiċ-ċokon tagħna għalina jagħmel sens dan, allavolja ma naqblux miegħu.

Kieku hemm bżonn li aħna nidħlu biex nikkompetu, dik tagħmel sens.

Jiena nemmen li jekk kemm-il darba wieħed jibqa' kompetittiv anke meta jinfetaħ is-suq, allura multo magis għandu jidħol għaliha.

Imma jien nistaqsi: Teżisti din il-possibbiltà remota li meta jkun hemm din il- liberalizzazzjoni assoluta aħna nkunu nistgħu nikkompetu?

Ma ninsewx li anke l-European Union kienet ħarġet green paper fejn kienet tat għaxar snin żmien, mill-1987 sal-1997, biex issir complete liberalisation.

Għalhekk meta wieħed iħares lejn l-emendi li għandna quddiemna bilfors jistaqsi lill gvern jekk għamilx dan l-istudju li qed insemmi jien biex jara l-impatt li jistgħu jħallu dawn l-emendi, dan l-iżvilupp drammatiku tal-liġi ta' l- 1991.

Jiena ħadt pjaċir ħafna nisma' lill-Onor.

Frendo jitkellem fuq din il- liġi għaliex it was his baby u taqbel jew ma taqbilx il-liġi dwar ix-xandir kienet żvilupp li pajjiżna kellu jgħaddi minnu.

Jekk tistaqsini jekk naqbilx li pajjiżna għandu dawn it-television stations kollha u dawn ir- radio frequencies kollha, jiena għandi l-opinjoni tiegħi, però kulħadd jaf li bħala stat ta' fatt illum dawn qegħdin hemm to stay sakemm ma jfallux.

Imma kien hemm bżonnu dan kollu?

(Interruzzjonijiet) Jien nemmen li dejjem għandha tiġi salvagwardata d-demokrazija u allura trid tiġi assigurata l-libertà tal-kelma fix-xandir, kemm permezz tar-radju u kemm permezz tat-televiżjoni.

Ladarba għandna problema fix-xandir ta' l-Istat, allura bilfors kellna nagħtu spazju għal television u radio stations oħra.

Jekk dejjem kien hemm problema fil-PBS - kien hemm min kien hemm fil-gvern - allura bilfors ried ikun hemm xi ħaġa fejn wieħed jiżvoga.

Però hija ideali din is- sitwazzjoni?

Le, m'hijiex!

Jien personalment ma narahiex ideali u tmur tiddiskuti din il-problema kull fejn tmur, kulħadd jaqbel li din m'hijiex is-soluzzjoni ideali.

Imma pajjiżna kellu jgħaddi minn dan il-proċess.

Kif semmejt, ma kienx ideali li fis-snin sittin il-Partit Laburista kellu jmur barra minn Malta biex ixandar il-kelma tiegħu, bħalma ma kienx ideali li l-Partit Nazzjonalista kellu jmur Sqallija u jwaqqaf l-istudio master hemmhekk.

Din kienet xi ħaġa negattiva, allura l-iżvog kellu jinfetaħ x'imkien.

Imma llum qegħdin fis-sena 2000 u għandna responsabbiltajiet kbar għall-ġenerazzjoni li ġejja.

Illum tant hawn avvanzi fil- komunikazzjoni li saret impossibbli li tissepara dak li huwa telekomunikazzjoni permezz ta' computer-based communications, internet eċċ., minn broadcasting.

Illum il-konverġenza li hemm bejn it- telecommunications, l-audiovisual u anke l-istess teknoloġija hija challenge għal kull servizz u industrija li hija relatata ma' dan.

U kull policy-maker irid joqgħod attent li ma jarax biss il-futur immedjat imma jkollu foresight kbira.

Dan tista' tagħmlu mhux billi tikkomplika s-sistema u tilliberalizza l-markets kollha.

Kieku aħna kbar tant li nistgħu nikkompetu, allura ngħid li hawnhekk għandna niftħu.

Imma llum nafu li f'pajjiżi żgħar bħall-Belġju u n-Netherlands - meta ngħid żgħar mhux fejn Malta imma fl-Ewropa – kumpanniji kbar iridu bilfors jingħaqdu biex jibqgħu jeżistu.

Fil-fatt qed isiru mergers kbar li jkollhom jaċċettaw dawn il- kondizzjonijiet għax inkella jinbelgħu.

Din hija problema li ħassejt li bilfors għandi nitkellem dwarha għaliex illum hawn industrija tax-xandir f'Malta li ma nafx kemm hija vijabbli għax nafu li għandna problemi kemm fix-xandir ta' l-Istat u anke fix-xandir tal- partiti politiċi.

M'hawn ħadd f'Malta li jista' jgħid li tista' tagħmel profitt bit-televiżjoni, jew li għallinqas you make ends meet, li b'xi mod ma titlifx kemm għandek titlef.

Kemm se ndumu niddependu mill-fondi li kultant il-partiti joqogħdu jmorru jiġbru u kemm se ndumu ngħidu f'dan il- parlament li għandna nibqgħu nissussidjaw it-telf regolari tal-PBS?

Minn fuq imbagħad ikollok cowboys fil-kamra ta' l-aħbarijiet li joħorġu aħbar tainted biex jipprovaw iweġġgħu lil xi ħadd.

Mhux se nsemmi ismijiet imma hemm nies li suppost gawdew ftit rispett iżda llum qed jiżgarraw.

Dawn huma l-veritajiet kollha f'pajjiżna.

Allura ma nistgħux naqblu ma' emendi ħalli nimxu aktar 'il quddiem f'dan is-settur meta aħna għadna ma poġġejniex l-affarijiet tagħna fl-ordni u meta lanqas ġie studjat l-impatt li jista' jkollu dan il-pass li rridu nieħdu.

Jiena ċert li ma sar l-ebda studju f'dan ir-rigward.

Mr Speaker, issa niġi għall-abbozz ta' liġi nnifsu u nibda minn klawsola 2 li titkellem fuq id-definizzjonijiet.

Nixtieq nagħmel xi rimarki l- ewwelnett fuq id-definizzjoni ta' "reklamar b'ingann" li tgħid hekk:

""reklamar b'ingann" tfisser rappreżentazzjoni fi kliem jew immaġini ta' prodotti, servizzi, l-isem, trade mark, jew attivitajiet ta' manifattura ta' prodotti jew ta' min jipprovdi servizzi, fi programmi fejn dik ir-rappreżentazzjoni hi intiża minn min qed ixandar li sservi ta' reklam u tista' tfixkel lill-pubbliku dwar in-natura tagħha."

Wieħed kif jista' jasal għall-konklużjoni li l-intenzjoni ta' din ir- rappreżentazzjoni "tista' tfixkel lill-pubbliku dwar in-natura tagħha"?

Xi tfisser eżatt?

Id-deċiżjoni jekk huwiex reklam b'ingann se tkun kompletament f'idejn l-awtorità?

Għax fil-liġi ma jidhirx li hawn indikat fejn u meta wieħed jista' jgħid li jkun reklam b'ingann.

Issa niġi għad-definizzjoni ta' "sponsorship".

Nafu li llum daħlet moda li l-programmi jkunu sponsored - fil-fatt waqt il-programm, fuq in-naħa t'isfel ta' l-iscreen, tara l-kliem għaddej li l-programm huwa sponsored mit-tali ditta - u allura bilfors trid turi jew issemmi l-isem tad-ditta regolarment waqt il-programm għax inkella ħadd m'hu se joqgħod jisponsorjak.

Però dan ifisser li min se jagħmel sponsorship bilfors irid ikollu ċertu air time li fih jista' jissemma biss ismu jew inkella jidhru l- viżwali tar-reklam tiegħu, jew inkella jista' jinqasam?

Jien qed inqajjem dan il-punt għaliex meta taqra d-definizzjoni ssib li hija miftuħa.

Fi klawsola 3, li qed iddaħħal artikolu ġdid 12A fil-liġi prinċipali, qegħdin indaħħlu konċett li fl-opinjoni tiegħi huwa negattiv.

Hawnhekk se nagħtu l-fakultà lill-prim ministru li jagħmel regolamenti li jirregolaw l- eżerċizzju tal-libertajiet ta' min jirċievi u jittrasmetti programmi tar- radju u tat-televiżjoni.

Bir-rispett kollu lejn l-Onor.

Fenech Adami, jekk lill-Prim Ministru, se nagħtuh il-fakultà li jirregola l-eżerċizzju tal- libertajiet fix-xandir, allura issa se nkunu suġġetti għall-kap tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern dwar x'inhu tajjeb għalina jew le?

Jekk anke din hija parti mid-direttiva tal-European Union jien ngħid: Mela insewha kompletament għax issa se mmorru l-estrem ta' l-estrem!

U kif bdejt id- diskors tiegħi, l-estremitajiet fil-ħajja dejjem ħżiena.

M'hawnx isbaħ milli wieħed iżomm il-bilanċ u l-moderazzjoni.

Mr Speaker, bilfors ikolli nikkummenta bl-iktar mod negattiv fuq din l-emenda għax ma nistax naċċettaha bħala bniedem elett b'mod demokratiku f'dan il-parlament, li għandi kull dritt għal-libertà tal-kelma, inkun fejn inkun.

Jien semmejt dak li sar ħażin, kemm fi żmienhom u kemm fi żmienna, imma issa se ndaħħlu konċett negattiv permezz ta' artikolu 12A li jgħid:

"Bla ħsara għal dak li hu provdut f'dan l-Att jew f'xi liġi li tirregola t-telekomunikazzjonijiet, il-libertà li tirċievi u li titrasmetti programmi tar-radju u tat-televiżjoni hija garantita:

Iżda l-Prim Ministru jista' jagħmel regolamenti li jirregolaw l- eżerċizzju ta' dawn il-libertajiet imsemmija hawn fuq u huwa jkollu s-setgħa li jippreskrivi dawk il-formalitajiet, kundizzjonijiet u restrizzjonijiet li jidhirlu xierqa f'dan il- kuntest."

Jien ma nafx kif anke huma ma jistħux jippreżentaw din l-emenda wara li tant ħambqu fis-snin tmenin dwar il-libertà u dwar id-demokrazija!

L- istorja llum qed tgħallimna li din kienet kollha ipokrezija, dan kien kollu teatrin tal-Partit Nazzjonalista li bħas-soltu ried jinganna.

Kieku wieħed ried jikkonsidra li jkun hemm xi tip ta' regolamentazzjoni ta' kif wieħed jippreżenta programm u jxandar b'mod serju ħalli ma jkunx hemm abbuż, wieħed seta' joħloq body parlamentari għal dan il-għan li jkun kompost minn membri taż-żewġ naħat b'maġġoranza min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

B'dak il- mod tkun qed tgħid li dak li ma tridx li jsir kontra tiegħek meta tkun fl- oppożizzjoni lanqas trid li jsir meta ma tkunx, għaliex temmen verament fil- libertà tal-kelma u verament temmen li għandu jkun hemm regolamentazzjoni bl-iktar mod serju.

Iżda hekk għandna l-kunċett ta' station manager, kif qed jgħid tajjeb l-Onor.

Bartolo.

Il-Prim Ministru għamilha ta' ħafna affarijiet fl-aħħar snin, issa se jispiċċa wkoll station manager!

Ikollna prim ministru li meta jkun komdu jgħidlek x'regolament se jdaħħal u jibda jgħidlek fejn se tiżbalja inti!

Jiena ma nistax nifhem kif in- Nazzjonalisti li għal snin twal ilhom jippriedkaw li huma protetturi tad- drittijiet tal-bniedem, issa spiċċaw jagħmlu dawn il-bassezzi!

Għax dawn huma bassezzi li ma jagħmlux ġieh lill-istess gvern li qed jittratta ma' l- Ewropa.

Meta nsiefer jien nitkellem 'l hemm u 'l hawn u naf li l-Ewropej għandhom ideat differenti fuq in-Nazzjonalisti.

Proprju minħabba li l-kelma tiġri ħafna aktar minn qatt qabel u f'kemm ilni ngħidlek dak li qed ngħid illum jien jisimgħuh mad-dinja kollha - anke bis-servizz li bħalissa għandna ta' tas-Super 1 u tal-PBS - tajjeb li l-prinċipji li jħaddan il-Partit Nazzjonalista fil-gvern dwar dawn l-affarijiet ikun jafhom kulħadd.

Din hija r-realtà tal-Partit Nazzjonalista sena u ftit xhur wara li ħadu l- gvern.

Issa m'għadhomx jistħu u jgħidu: Aħna rridu nippreservaw id- demokrazija u naraw li din issir bl-iktar mod intelliġenti!

Allura kif qed jippretendi l-ministru li l-oppożizzjoni taqbel li jiżdied l-artiklu 12A ma' l-Att prinċipali li jitkellem fuq libertà li tirċievi u tittrasmetti programmi kondizzjonata minn regolamenti li jista' joħroġ il-prim ministru ta' Malta?

Fi klawsola 4, li qed iżżid subartiklu (6) ma' artiklu 13 ta' l-Att prinċipali, qed nerġgħu ngħidu li l-prim ministru jista' jagħmel regolamenti għal diversi raġunijiet.

Nerġa' ngħid li jkun min ikun il-prim ministru tal-ġurnata - aħna mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni nafu li elezzjoni oħra aħna se nkunu fil-gvern u allura se jkollna prim ministru tagħna! - aħna ma rridux li jkun hu li jagħmel dawn ir-regolamenti.

Min jagħmel dawn ir-regolamenti jrid ikun xi ħadd ħieles kompletament minn kull indħil politiku partiġjan u ma jkollux interess li jgħaffeġ lill-partit l- ieħor li jkun fl-oppożizzjoni.

Issa jekk hawn xi ħadd li żgur għandu interess li l-partit li jkun hemm fl-oppożizzjoni jibqa' dejjem fuq il- bankijiet ta' l-oppożizzjoni, dan huwa żgur il-kap tal-partit fil-gvern, li bis-sistema tagħna huwa l-prim ministru tal-ġurnata.

Allura naħseb li nkun korrett jekk ngħid li qed nagħtu ħafna poter lil dak il-bniedem li hu fl- interess tiegħu li l-partit tiegħu jibqa' fil-gvern u l-partit l-ieħor jibqa' mwaħħal mal-bankijiet ta' l-oppożizzjoni.

Subartiklu (6) ta' artiklu 13 jgħid li:

"Il-prim ministru jista' jagħmel regolamenti:

(a) biex jirreżerva għal xogħlijiet li joriġinaw minn dawk il- pajjiżi li l-Prim Ministru jista' b'ordni jippreskrivi proporzjon ta' ħin għat-trasmissjonijiet bil-mezzi tax-xandir;"

Issa aħna nafu li meta kienu fl-oppożizzjoni, in-Nazzjonalisti kienu jxandru kull tip ta' programm minn Sqallija permezz ta' l-istazzjon privat studio master u anke l-istess Nazzjonalisti kienu jgħidu li ma kenux jaqblu ma' dak kollu li kien jixxandar.

(Interruzzjonijiet) Jien qed ngħid li b'din l-emenda qegħdin immorru kontra l-istess prinċipju li dak iż-żmien intom stess kontu taċċettaw.

Għal din ir-raġuni li ma jagħmilx sens dan li qed tagħmlu hawn.

Kollox sew, dak iż-żmien għadda u ġara li ġara u issa rridu nimxu 'l quddiem u naraw l-affarijiet isiru sew, iżda b'dawn l-emendi għandna balbuljata waħda u tajba.

Mhux talli hekk, talli nħossni li qed niġi insulentat bħala persuna eletta bl-iktar mod ħieles f'dan il- parlament, meta mbagħad niġu hawnhekk ngħidu li l-prim ministru jista' jagħmel regolamenti fuq l-istess liberta' tax-xandir!

Din hija xi ħaġa li tinsulenta lil kull persuna li qiegħda fil-parlament u ma tagħmilx ġid.

MR SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Farrugia.

Skadielek il-ħin u għandek bżonn extension.

Xi ħadd jipproponi biex tkompli titkellem.

ONOR.

LOUIS GALEA: Nipproponi li l-Onor Anglu Farrugia jkompli jinstema'.

ONOR EVARIST BARTOLO: Nissekonda.

MR SPEAKER: Hawn talba biex l-Onor.

Farrugia jkompli bid-diskors tiegħu.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirringrazzja lill-proponent, lis-sekondant u lill- Kamra kollha.

Mr Speaker, paragrafu (b) ta' subartiklu (6) ta' artiklu 13 jgħid li l-prim ministru jista' wkoll jagħmel regolamenti:

"... biex jirreserva dak il-persentaġġ li hu jista' jiddetermina ta' ħin tat-trasmissjonijiet u tal-budget tal-programmi ta' stazzjon għal xogħlijiet ta' produtturi indipendenti."

Imma fejn se naslu, Mr Speaker?

Il-prim ministru se jippromwovi wkoll id- distribuzzjoni u l-produzzjoni tax-xogħlijiet awdjo-viżivi u se jirregola wkoll it-trasmissjonijiet ta' avvenimenti prinċipali?

Imma dan ma jagħmilx sens f'demokrazija sħiħa u ħielsa li kull wieħed minna għandu jkollu d- dritt u l-unur li jgħid li għandu jipproteġi.

U għandu jkun il-Prim Ministru nnifsu li jgħid - nisperaw li Dr Fenech Adami jieħu sehem f'dan id- dibattitu - Jien ma naqbilx ma' dawn l-emendi kif inhuma għax tant nemmen fid-demokrazija, kif dejjem ħdimt għaliha, li ma rridx immur kontra l- istess twemmin li jien dejjem ħaddant.

Allaħares Dr Fenech Adami jaqbel ma' dawn l-affarijiet għax jew kollox se jmur il-baħar jew ma nafx!

Diġà tilef ħafna mill-kredibilità tiegħu, għal ħafna raġunijiet, imma issa anke fuq din se nirrokkaw?

Dan is-subartiklu jibqa' sejjer b'din il-kantaliena kerha u paragrafu (e) jgħid li l-prim ministru jista' jagħmel regolamenti:

"biex jiddefinixxi min huma dawk ix-xandara u liema huma dawk ix- xandiriet li jaqgħu fil-ġurisdizzjoni ta' Malta.".

Imma dan ma jagħmilx sens, dan kollu rubbish!

Iva, hemm partijiet fil-liġi li jagħmlu sens, anke jekk ma taqbilx magħhom, però żgur li din ma tagħmilx sens.

Mr Speaker, għal dak li jirrigwarda konvenzjonijiet internazzjonali, jekk m'iniex sejjer żball, il-ministru semma l-protokol tal-Kunsill ta' l-Ewropa u semma wkoll id-direttiva tal-European Union jew direttivi oħra.

Però kif spjegajt fil-bidu tad-diskors tiegħi, dan l-abbozz ta' liġi huwa xott ħafna dwar dan u jagħmel riferenza għall-konvenzjonijiet internazzjonali fil- proviso għal subartiklu (5), li qed jiżdied ma' artikolu 39 ta' l-Att prinċipali, fejn jgħid:

"għandu fil-każijiet kollha jinkludi l-obbligi li wieħed jikkonforma ruħu mad-dispożizzjonijiet ta' kull strument legali internazzjonali applikabbli għal dak ix-xandir."

Ovvjament mhux kull ħaġa li għandha x'taqsam max-xandir taqa' taħt xi strument internazzjonali.

Nifhem li huwa fl-interess ta' Malta li ssir ratifika ta' dawn il-konvenzjonijiet u huwa fl-interess ta' Malta jekk dak id-dokument isir parti mil-liġi ta' l-Istat ħalli wieħed jikkonforma ruħu miegħu.

Again, inħeġġeġ lil din il-Kamra u lill-gvern biex joqogħdu attenti għaliex hemm ċerti strumenti internazzjonali li għalkemm fuq il- karta jidhru sbieħ u ngħidu li huwa sabiħ li jkun hemm aċċess għal kulħadd, imma l-verità hi li l-ewwel trid tara l-interess veru nazzjonali.

Mr Speaker, xtaqt nikkummenta fuq klawsola 7, li titkellem fuq l-użu tas- sistema tal-cable u ta' l-użu tal-kapaċità tal-kanali.

Ħalli nkunu ċari, j'Alla jiġi żmien li ma jkollniex dawk l-aerials kollha fuq il-bjut għaliex it's an eyesore għalkemm drajniehom issa, imma naħseb li jkun tajjeb kieku 'l quddiem issir xi ħaġa biex jiġu evitati dawk l-aerials kollha.

Jien ngħid li jekk il-kumpannija tal-cable f'Malta tissaħħaħ, din għandha tagħti xi ħaġa in return, bħal ngħidu aħna li tipprovdi lir-residenti kollha b'dawk il-programmi fuq ix-xandir lokali u forsi xi stazzjon jew tnejn.

Bħala rikonoxximent lejn il-poplu Malti u lejn il-gvern, din il-kumpannija tal-cable għandha tagħti kontribut billi jsir tip ta' retransmission permezz tas-sistema tal-cable u ta' l-użu tal-kapaċità tal-kanali biex għallinqas neħilsu minn dawn il-ħafna aerials fuq il-bjut.

Klawsola 8, li qed iżżid artikolu 41 ma' l-Att prinċipali, titkellem dwar reati amministrattivi.

Jekk dawn ir-reati se jiġu deċiżi b'mod amministrattiv irid ikun hemm tip ta' checks and balances fuq dawn in-nies, kif qal tajjeb l-Onor.

Michael Frendo.

Naqbel miegħu għax dawn in-nies iridu jkunu mhux biss kompetenti imma jrid ikollhom standing f'dawk li huma proċedura ta' ġurisprudenza u tas-smigħ tal-każi, ħalli jiġu kompletament imħarsa l-prinċipji saljenti biex issir il-ġustizzja f'pajjiżna.

Fost dawn hemm il-prinċipji li trid tisma' lill-parti l-oħra u li l-parti l-oħra trid tingħata ċ-ċans tagħmel id-difiża tagħha, u min-naħa l-oħra li jkun hemm lok ta' appell.

Fl-emendi li għandna quddiemna ma qed nara l-ebda lok ta' appell wara li l-awtorità ssib bniedem ħati.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq penalties sostanzjali u anke qed nitkellmu fuq sospensjoni ta' trasmissjoni.

Allura m'għandux ikun hemm lok ta' appell?

Jew jekk hemm lok ta' appell, dan l-appell se jkun fuq punt ta' liġi biss?

Mill-emendi li qed nara ma joħroġ imkien li hemm lok ta' appell fuq il-każ kif inhu, kemm għal dawk li huma fatti u kemm dak li huwa legali.

Hawnhekk qed niddepenalizzaw u qed ngħidu li issa l-awtorità b'mod amministrattiv tista' timponi penalties, għax il-gvern qed iġib l-argument li din diġà qed issir f'awtoritajiet oħra.

Imma f'awtoritajiet oħra fejn saret dejjem tħalla s- safety valve tal-qrati tal-ġustizzja.

Jekk ikun hemm deċiżjoni, per eżempju, mill-planning authority, anke fl-istadju ta' l-appell, fuq punti ta' importanza dwar proċedura jew fuq punti ta' liġi nista' mmur quddiem il- qorti ta' l-appell biex nara għandix raġun jew le fuq dawk ir-raġunijiet li jien nissottometti fir-rikors tiegħi.

F'dan il-każ ma jidhirx li hawn din il-possibbiltà.

U hawnhekk ma ninsewx li minbarra ħlas ta' multa, waħda mill-penalitajiet hija li jkun hemm penali sospiża jew inkella jkun hemm addirittura s-sospensjoni tat-trasmissjoni.

Allura rridu naraw li din ma ssirx b'mod li nnaqqsu milli ssir ġustizzja bl-iktar mod indipendenti.

Jien xtaqt li l-ministru jikkummenta dwar ir-raġunijiet vera għaliex fil-Ħames Skeda se jkollna żewġ tipi ta' penali; fit-tieni kolonna hemm il- penali proprja u fit-tielet kolonna hemm il-penali mnaqqsa.

X'kienet il- klassifikazzjoni li wasslet għal dan?

Meta persuna tikser xi waħda mid- dispożizzjonijiet ta' l-artikli li hemm fl-ewwel kolonna, l-awtorità kif se tasal għall-konklużjoni li każ għandu jaqa' taħt il-penali tat-tieni kolonna jew inkella taħt il-penali mnaqqsa tat-tielet kolonna?

Jidher li t- test huwa kwestjoni ta' gravità, imma again se tkun l-awtorità tax-xandir biss li tiddeċiedi?

Mr Speaker, nikkonkludi billi ngħid b'responsabbiltà kbira li dan l- abbozz ta' liġi, apparti li m'huwiex meħtieġ fiċ-ċirkostanzi, fil-parti il- kbira tiegħu jikkonsisti fi prinċipji li jmorru kontra l-istess demokrazija.

Matul dawn is-snin li għaddew kellna diversi battalji miż- żewġ partiti fuq ix-xandir u għalhekk nemmen li għandna naraw li x-xandir jibqa' ħieles.

Imma fil-verita' qegħdin naraw li se jiġu introdotti emendi li jmorru kontra l-ispirtu tad-demokrazija u kontra l-istess liberta' tax- xandir.

Qed niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi biex ngħidu li ddibattejnieh.

Naħseb li hemm ħwejjeġ ħafna iktar importanti u serji x'niddiskutu f'dan il-parlament milli naħlu l-ħin ta' xulxin fuq affarijiet li jmorru kontra l- istess drittijiet li kulħadd għandu jgħożż, kontra d-dritt li at all costs tiġi ssalvagwardata d-demokrazija u kontra d-dritt li f'pajjiżna jibqa' xandir ħieles.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia.

ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mr Speaker, segwejt b'attenzjoni d-diskorsi li saru s'issa mill-Onor.

Louis Galea, mill-Onor.

Michael Frendo u anke mill-Onor.

Anġlu Farrugia.

Kienu diskorsi interessanti ħafna, għalkemm wieħed irid jirrimarka li huwa diffiċili li b'xi mod nassoċjaw lill-prim ministru preżenti ma' xandir mhux ħieles.

Dan speċjalment meta, kif qal l- Onor. Farrugia stess, jekk wieħed imur ftit lura jiftakar kif sal-bidu tas- snin tmenin fix-xandir pubbliku kellna monopolju tal-partit fil-gvern, dak iż-żmien il-Partit Soċjalista.

Matul l-aħħar tas-snin tmenin u fil-bidu tas-snin disgħin rajna proprju l-pluraliżmu fix-xandir, kif spjega tant tajjeb il-kollega tiegħi, l-Onor.

Michael Frendo, sew fil-qasam radjofoniku u eventawlment anke f'dak televiżiv.

U wieħed ma jridx jinsa li dan ġara f'perijodu qasir ta' żmien, fi ftit snin.

Mr Speaker, meta jien kont iżgħar ma kellix l-opportunità li għandhom ħafna żgħażagħ illum li jaħdmu ma' stazzjonijiet tar-radju jew tat- televiżjoni, u ħafna minna hawnhekk naħseb li huma ta' l-istess fehma.

Illum iż-żgħażagħ għandhom mezz ieħor kif jistgħu jipparteċipaw fid- diskussjoni fil-pajjiż, mhux biss billi jkunu fil-politika imma anke billi jkunu fil-media.

Wieħed isib ħafna żgħażagħ li jieħdu esperjenza billi jaħdmu ma' gazzetti wkoll.

Imma hawnhekk iktar qed nitkellmu fuq il-media permezz tar-radju u tat-televiżjoni.

U m'għandix dubju, kif anke ġie spjegat qabel, li l-pluraliżmu fix-xandir offra opportunitajiet ta' impjiegi full-time, għalkemm iktar forsi part-time, li bihom żgur li ħafna setgħu jiżviluppaw it-talenti tagħhom.

L-emendi li għandna quddiemna għal-liġi dwar ix-xandir li għaddiet minn dan il-parlament fl-1991 huma wkoll intiżi sabiex nikkonformaw ma' dak li jgħid ir-rapport ta' l-Unjoni Ewropea dwar l-adoption ta' l-acquis.

Bħala short-term priorities għas-sena 2000 wieħed isib, li fejn jidħol l- audiovisual, dan ir-rapport jgħid li trid tiġi emendata "the Broadcasting Act so as to bring it in line with the protocol to the European Convention on trans-frontier television directive".

Qed ngħid dan biex wieħed jispjega għaliex din il-liġi qiegħda titressaq f'dan il-parlament, jiġifieri mhux għall-kapriċċ imma anke għal din ir-raġuni.

Mr Speaker, jekk wieħed iħares lejn l-aħħar rapport tal-broadcasting authority li jirriferi għas-sena 1998, sena li fiha kien hemm l-aħħar elezzjoni ġenerali, wieħed isib diversi punti li tajjeb li nagħmel riferenza għalihom.

Per eżempju, kif diġà semmejt, barra r-radju u t- televiżjoni, parti mill-media hija wkoll il-gazzetti.

Skond ir-rapport li ħareġ fl-1998, instab li l-iktar sors li minnu l-poplu Malti jfittex l- aħbarijiet lokali huwa t-televiżjoni, u dan jirrifletti 71%.

Imbagħad wieħed isib li 13.4% tal-poplu Malti jfittex l-aħbarijiet lokali fir- radjijiet, imbagħad għandek 10.8% kważi 11% li jippreferu jfittxu l- aħbarijiet lokali fil-gazzetti.

Dan Il-fatt li għandek 71% tal-poplu li jippreferu jfittxu l-aħbarijiet lokali permezz tat-televiżjoni juri s-saħħa tal-medium televiżiv li tul dawn l-aħħar snin rajnieh jiżviluppa u jinbidel.

Fi tfulitna, barra l-istazzjon nazzjonali lokali, kien hemm biss stazzjonijiet Taljani tar-RAI, tal-grupp tal-Mediaset u kien hemm ukoll stazzjonijiet oħra Sqallin.

Bażikament konna ristretti għal dawk l- istazzjonijiet tat-televiżjoni.

Illum permezz tal-cable l-affarijiet twessgħu iktar u l-PBS stess għandha stazzjonijiet oħrajn, iċ-channel 12 u l-education channel, jiġifieri l-affarijiet inbidlu ħafna.

Ħaġa li żgur qed tiġri llum hija li t-tfal li telgħin m'għadhomx jisimgħu l-ilsien Taljan daqskemm konna nisimgħuh qabel.

Jien ninnota li meta jkollok il- cable - u dan ninnotah anke fit-tfal tiegħi - it-tfal ftit li xejn ifittxu stazzjonijiet Taljani għaliex għandhom opportunitajiet oħrajn.

U dan jista' jgħin sabiex dak li jkun ikun jista' jagħmel improvement anke f'ilsna oħra.

Nerġa' nikkwota mill-annual report tal-broadcasting authority ta' l-1998, fejn wieħed jinnota li l-cable television, kif kien mistenni, kien iktar komuni fis-socio-economic groups li huma ta' dħul finanzjarju ogħla.

Fl- 1998 filwaqt li fl-ogħla socio-economic groups il-cable kien preżenti f'63.4% mid-djar ta' dawn ir-respondents, fost socio-economic groups li għandhom l-inqas dħul finanzjarju dan il-persentaġġ jinżel għal 40%.

U dan iġibni issa għal argument ieħor fuq il-cable.

Proprju dan l-aħħar anke fil-gazzetti kien hemm il-kontroversja dwar il- kwestjoni tat-Tele+.

Jien inħoss li meta subscriber ikun ingħata opportunità li jkun jista' jaqbad ċertu channel, huwa inġust li dak is- servizz jiġi miċħud lilu awtomatikament sakemm ma jħallasx ħafna iktar.

(Interruzzjonijiet) Irid iħallas ħafna iktar għax filwaqt li r-rata biex wieħed ikollu ftit iktar mill-basic hija ta' madwar Lm9 fix-xahar, biex wieħed ikollu t-Tele+ irid iħallas Lm11 oħra fix-xahar.

Dan fisser li inti trid tonfoq iktar milli kont qiegħed tħallas in the first place biex iżżomm ħaġa li diġà kellek.

Fl-opinjoni tiegħi dan ma jagħmilx ġustizzja ma' kulħadd, b'mod partikolari mal-lower income groups li kont qed nirriferi għalihom.

Skond stqarrija tal-Melita Cable, intqal li kien hemm insistenza sabiex jogħlew ir-rati min-naħa tat-Tele+ stess.

Imma l-Melita Cable għandha monopolju fil-pajjiż, u għalhekk wieħed kien jistenna li ma jkollniex żieda fil-prezz li ma tkunx ġustifikata.

It-Tele+ kien marbut ħafna ma' l- isports u allura malli dak is-servizz partikolari għola b'dik ir-rata, il- Melita Cable bdiet aktar tirreklama l-isports channel tagħha li għalkemm m'huwiex għali daqs it-Tele+, xorta jiġik Lm5 oħra fix-xahar, spiża li ċertament setgħet tiġi evitata għal-lower income groups.

Min isegwi l- isports u jħobb jara logħbiet diretti ta' diversi dixxiplini sportivi, isibha diffiċli li jgħaddi mingħajr it-Tele+ għax ikun dara ċertu stil ta' ħajja - għaliex wara kollox dan huwa l-mod kif ngħixu - u jkollu bilfors idaħħal l-isports channel li sa ftit ilu ftit li xejn kien popolari.

Mr Speaker, il-kollegi tiegħi tkellmu dwar kif l-aerials iħassru l- ambjent, imma meta l-Melita Cable ma tagħtix servizz li jista' jlaħħaq miegħu l-konsumatur - u llum wieħed irid isemmi l-konsumatur għaliex huwa jum il-konsumatur - huwa jfittex l-iktar soluzzjoni rħisa, li ħafna drabi tkun is-satellite dish.

Wieħed jista' jara kif minn sena għall-oħra, mill- 1997 għall-1998, in-numru ta' persuni li nstallaw satellite dish żdied b'rata pjuttost qawwija.

Fil-fatt fl-1 ta' Jannar, 1998 kien hemm 649 household li kellhom satellite dish, filwaqt li fl-1 ta' Jannar, 1999 dan in-numru tela' għal 1,361, jiġifieri aktar mid-doppju.

Jiena m'għandix dubju li din il-manuvra li saret mill-Melita Cable fuq il-kwestjoni tat- Tele+ se żżid b'mod iktar qawwi n-numru ta' households li jinstallaw dish, proprju għaliex jidhrilhom li n-nefqa rikorrenti tal-Melita Cable qed tiżdied sempliċement biex wieħed ikun jista' jkollu dak li diġà kellu kif spjegajt.

Mr Speaker, min iħares lejn dak li ġara tul dawn l-aħħar snin meta ġie lliberalizzat ix-xandir isib li minkejja li ż-żewġ partiti politiċi għandhom l-istazzjon televiżiv tagħhom, fl-1995 il-persentaġġ ta' ħin mogħti fuq it-televiżjoni għal ministerial activities kien ta' 29.7%, għal party political activities kien 17% u għal trade union activities 11%.

Imbagħad fl-1998, jiġifieri erba' snin wara, wieħed isib li l-ħin mogħti għal ministerial activities minn 29.7% naqas għal 26%, dak tal-party political activities minn 17% naqas għal 14% u dak tat-trade union activities minn 11% naqas għal 6%.

Dan ifisser li żdiedu affarijiet oħra fuq it-televiżjoni.

Imma l- argument li rrid nagħmel huwa li minkejja li ż-żewġ partiti politiċi għandhom l-istazzjon televiżiv tagħhom, xorta l-kontenut politiku naqas.

Jiġifieri meta wieħed iħares lejn l-istazzjonijiet b'mod globali jsib li fl- aħħar mill-aħħar hemm ċertu ammont ta' awto-dixxiplina.

Dan ifisser li anke min qed imexxi l-istazzjonijiet tal-partiti politiċi jara xi jridu n- nies u jara li ma jkollhomx kontenut politiku esaġerat, tant li mill-1995 għall-1998 dan il-persentaġġ ta' ħin naqas minkejja li daħal in-Net Television flimkien mas-Super 1 Television.

Meta wieħed jara kemm nies jaraw it-television u għal kemm sigħat kuljum, huwa importanti li wieħed jipprova jagħmel użu aħjar mit-television.

Jekk wieħed iħares lejn diversi studji li saru - bħal, per eżempju "Who watches television" ta' l-1998 - isib li 98.3% jaraw it-television filwaqt li 81% biss jisimgħu r-radju.

Imma iktar minn hekk, meta tara għal kemm sigħat kuljum wieħed jara t- television, issib li 25% jaraw it-televiżjoni għal aktar minn tliet sigħat kuljum.

Dan huwa ħin sostanzjali li wieħed ikun quddiem it-televiżjoni u allura huwa importanti li wieħed jara x'inhu jiġri f'dawn is-sigħat kollha.

Fl-opinjoni tiegħi kien tajjeb ħafna r-rapport "Redefining the Role of Public Broadcasting in Malta", li sar mis-centre for communications technology, liema rapport il-Ministru Louis Galea poġġa fuq il-Mejda tal- Kamra fil-bidu ta' Dicembru.

F'Dan ir-rapport, li jitkellem biss fuq is- settur pubbliku tax-xandir, wieħed isib diversi punti ta' ċerta importanza.

Per eżempju, jingħad li l-età medja ta' l-impjegati tal-PBS hi ta' aktar minn 44 sena u jirriżulta wkoll li filwaqt li dawn in-nies għandhom ħafna esperjenza, diversi minnhom m'humiex imħarrġa biżżejjed, speċjalment fl- oqsma tat-teknoloġija l-ġdida.

Jingħad ukoll li hemm 202 full-timer u skond l-accounts tal-PBS l-ikbar biċċa tan-nefqa tmur fuq administrative overheads iktar milli tmur fuq non-commercially viable local productions.

Jiġifieri minħabba n-numru kbir ta' ħaddiema li hemm, in-nefqa tal-PBS hija primarjament nefqa rikorrenti fuq il-pagi tal-ħaddiema u allura m'hijiex biżżejjed indirizzata lejn li jkollok aktar produzzjonijiet lokali.

L- importanza tal-produzzjonijiet lokali hija ħaġa magħrufa llum u hija anke riflessa fid-diversi polls li jsiru, li meta jkun hemm produzzjonijiet lokali tajbin il-poplu Malti jsegwihom u hemmhekk jippreferi l- istazzjonijiet lokali għall-istazzjonijiet barranin.

Irrid nagħmel parentesi żgħira, Mr Speaker.

Illum waqt li kont qed nisma' Radio 101, ċempel wieħed li qal li meta jara logħba football internazzjonali fuq il-PBS jagħlaq is-sound għaliex il-kummentaturi jdejquh.

Imma min sema' lill-kummentaturi Maltin il-bieraħ waqt il-logħba Feyenoord kontra Chelsea seta' jinnota l-kapaċità tal- kummentatur Malti.

Kien hemm Pippo Psaila jikkummenta fuq Channel 12 u dak il-ħin anke lit-tfal għedtilhom: Irriflettu sew fuq dak li qed jgħid Psaila għaliex dan bniedem kapaċi.

Huwa importanti li jkun hemm persuni kapaċi f'dawk il-programmi li jkollhom ċertu segwitu, li fihom wara kollox trid tisma' lil min hu kapaċi jitkellem u jiddiskuti d-dixxiplina sportiva jew il-punt ta' kultura li jkun qed jitwassal.

Jekk nistiednu persuni kompetenti m'għandix dubju li l-Maltin huma tajbin daqs il-barranin u anke aħjar.

Mr Speaker, jingħad ukoll - u huwa fatt li jimpressjonak - li l-PBS ma tantx tuża r-riżors ta' l-arkivji li għandha ta' tant snin, li ma nafx f'liema stat jinsabu.

M'għandix dubju li jekk il-PBS tuża dawn l-arkivji aħjar, żgur li iktar nies jisimgħu u jaraw il-programmi tal-PBS.

Ħafna nies jieħdu pjaċir jaraw affarijiet li ġraw ftit żmien ilu, speċjalment persuni anzjani, persuni morda u persuni b'diżabilità li ma jistgħux joħorġu mid-dar u allura jaraw it-television għal ħinijiet twal.

Per eżempju, ir-RAI 2 iġiblek filmati u programmi mużikali ta' għaxar snin ilu jew 20 sena ilu, li l-following tagħhom huwa tajjeb ħafna.

Il-PBS tista' tagħmel użu ħafna aħjar mill-arkivji tagħha, kif jingħad anke fir-rapport li diġa' rriferejt għalih, anke billi l-ewwelnett tibża' għalihom u żżommhom fi stat tajjeb.

Punt ieħor li joħroġ minn dan ir-rapport huwa dwar l-educational broadcasting.

U hawn jgħid ċar u tond: "Educational broadcasting remains an indistinct and neglected area of Maltese broadcasting."

Jiena għadni ġej mil-laqgħa tal-kumitat għall-affarijiet soċjali, fejn kien hemm ir- rappreżentanti tad-WHO li qegħdin jiddiskutu flimkien mal-kumitat dwar kif wieħed jista' jgħin fil-promozzjoni tas-saħħa.

U żgur li wieħed mill-iktar oqsma importanti kif wieħed jista' jgħin fil-promozzjoni tas-saħħa huwa permezz tax-xandir, billi wieħed juża l-iktar grafika attraenti u l-iktar teknoloġija possibbli li biha tista' tattira lin-nies u mhux wieħed ikompli juża l-iktar forom antikwati kif imdorrijin naraw.

Forsi l-aħħar punt ta' importanza li nnotajt f'dan ir-rapport huwa li biex ix-xandir pubbliku jkun jista' jitjieb, jidher ċar li hemm bżonn li r- riżorsi finanzjarji tal-PBS, minflok ma jmorru fuq l-irjus f'pagi, jiġu investiti fi programmi lokali u anke fit-taħriġ tal-ħaddiema.

Dan ir- rapport jgħid ċar u tond li minn 202 in-numru għandu jinżel għal madwar 85 impjegat full-time u fi kwalunkwe każ in-numru ta' mpjegati full-time m'għandux ikun ta' aktar minn 100.

Jien fl-aħħar mill-aħħar ngħid li għalkemm il-gvern qiegħed iħares lejn din il-problema b'ċerta kawtela, ċertament li qiegħed jinnota s-sitwazzjoni u m'għandix dubju li l-gvern mhux se jħalli x-xandir pubbliku jkun is-Cinderella tax-xandir lokali.

Wara kollox wieħed qed jara l-istazzjonijiet privati dejjem jitjiebu fil- kwalità tagħhom u m'għandix dubju li x-xandir pubbliku għandu wkoll jagħmel sforz sabiex jibqa' x-xandir li fl-aħħar mill-aħħar jiggarantixxi ċerti affarijiet, fost oħrajn l-edukazzjoni u l-promozzjoni tas-saħħa.

Mr Speaker, nagħlaq billi nirriferi għal artiklu li kont qiegħed naqra dwar broadcasting seminar li sar f'Mejju 1996 f'Dusseldorf.

L-artikolist jgħid:

"Sponsorship of television programmes by undertakings whose activities include the manufacture or sale of medical treatment may promote the name or the image of the undertaking, but may not promote specific medical products or medical treatments only available on prescription."

Dan huwa fil-fatt l-aħħar mod kif ġie emendat il-kodiċi dwar pharmaceutical companies għal dak li jirrigwarda x-xandir.

Li ridt ngħid huwa li rridu noqogħdu attenti meta jkun hemm ċerti reklami dwar prodotti ta' mediċini.

Ir-regola tgħid li jekk prodott jista' jinbiegħ over the counter, jiġifieri mingħajr riċetta tat-tabib, allura dan jista' jiġi reklamat fuq il-mezzi tax-xandir.

Imma wieħed irid joqgħod attent għaliex, per eżempju, matul ix-xhur tax- xitwa kien hemm ħafna reklami dwar prodotti li wieħed jista' juża meta jkollu riħ jew influwenza.

Iżda wieħed ma jistax juża dawn id- decongestants meta per eżempju jkollu pressjoni għolja f'għajnejh, glaucoma, jew meta raġel ikollu problema ta' prostatism jew urinary discomforts.

Fl-opinjoni tiegħi l-mod kif dawn il-prodotti jiġu reklamati b'mod daqhekk frekwenti fuq it-television, li jarawh tant u tant nies mingħajr ma wieħed isemmi dawn il-kontra-indikazzjonijiet, huwa perikoluż u għandu jiġi ndirizzat.

Dawn is-sitwazzjonijiet għandhom jiġu indirizzati għaliex jistgħu jagħmlu ħafna deni.

Dan qed insemmih bħala eżempju għaliex m'għandix dubju li anke f'oqsma oħra jeżistu sitwazzjonijiet fejn ir-reklamar jista' jkun inġust mal- konsumatur, li minn hawn f'jum il-konsumatur nerġa' nsellimlu.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, ftit aktar minn bħal-lum sena kienet saret konferenza maħsuba biex tiddiskuti l-futur tax-xandir pubbliku u mbagħad f'Novembru li għadda kien ħareġ ir-rapport mis-centre for communications technology fejn ġabar dak li kien sar f'dik il-konferenza, u ġabar ukoll opinjonijiet u proposti u abbozza anke suġġerimenti ta' kif għandu jkun il-futur tax-xandir pubbliku f'pajjiżna.

Issa jiena naf li Novembru huwa x-xahar tal-mejtin u naf ukoll li l-qoxra ta' dan ir-rapport hija vjola li, jekk m'iniex sejjer żball, hija kulur il-vistu u kulur il- luttu.

Però naħseb li huwa kulur tajjeb għax dan ir-rapport – u tajjeb li ħareġ f'Novembru – diġà miet.

U ngħid li miet għax għaddew erba' xhur u ma smajna xejn iżjed dwaru, la jekk il-gvern hux se jaċċetta xi biċċiet minnu u lanqas jekk il-gvern m'hu se jaċċetta xejn minnu.

Huwa importanti li ngħiduh dan għaliex il-konferenzi u s-seminars u r- rapporti, tajbin kemm huma tajbin, ma jsirux bħala għan fihom infushom.

Hija dejjem esperjenza sabiħa li tiltaqa' ma' nies ta' opinjonijiet differenti u tqatta' sigħat tiddiskuti.

Hija dejjem esperjenza tajba li jkollok rapport f'idejk, toqgħod taqra u tikkwota minnu biċċiet li jogħġbuk, imma fl-aħħar mill-aħħar is-seminars, il-konferenzi u r-rapporti jkollhom skop, m'humiex għan fihom infushom iżda huma mezz.

L- informazzjoni li għandi jien hija li dan ir-rapport ġie ppubblikat u tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, imma aktar minn hekk milli jidher tqiegħed simbolikament fuq l-ixkaffa biex jiġbor it-trab għaliex ma ttieħdu l-ebda passi u ma jidher li twaqqfet l-ebda struttura biex jibdew jittieħdu xi passi fuq xi rakkmandazzjonijiet li fih dan ir-rapport.

Aktar milli se jitwettqu xi proposti jew suġġerimenti li fih dan ir-rapport, fil-PBS qed jitħejja rapport kontra dan ir-rapport biex jiġġustifika r-realtà eżistenti fil-PBS.

Hu x'inhu d-destin ta' dan ir-rapport, jien naħseb li jqajjem punti stimulanti li ta' min jirrifletti fuqhom, anke b'rilevanza għal dawn l-emendi tal-liġi dwar ix-xandir ta' l-1991 li qed niddiskutu bħalissa.

F'waħda mit-taqsimiet ta' dan ir-rapport li sar mis-centre for communications technology ta' l-università jissemmew żewġ punti interessanti.

L-ewwelnett illum ma nistgħux niddiskutu l-qasam tax-xandir mingħajr ma niddiskutu l-iżvilupp teknoloġiku kbir li qiegħed iseħħ kontinwament f'dan il-qasam; u li aktar ma qed iseħħu żviluppi, inqas u inqas hemm il-possibbiltà li l-politiċi jew l-awtoritajiet jintervjenu fuqu.

Nagħti eżempju żgħir.

Bl-iżviluppi teknoloġiċi tat- telekomunikazzjoni li bdew iseħħu u li se jkomplu jseħħu bil-wasla ta' mezzi u ta' opportunitajiet bħall-internet, bil-websites li tista' tagħmel, bl-e-mail, biċ-chat lines li hemm available, kull ħaġa li qed niddiskutu f'dawn l-emendi biex l-Istat jintervjeni b'xi mod jew ieħor fil-mezz tax- xandir u tar-riċezzjoni televiżiva lanqas biss tagħmel sens.

Għaliex kif se tagħmel biex tikkontrolla x'tibgħat fuq l-internet, x'tibgħat fuq il- websites, x'tgħid u x'tittrasmetti biċ-chat lines?

Qed insemmi dan il-punt għaliex l-avvanzi teknoloġiċi li qed iseħħu fil-qasam tat- telekomunikazzjoni jidher li mexjin fid-direzzjoni li l-prezz tat-tagħmir tat-telekomunikazzjoni qiegħed jorħos u allura qed tiżdied il-flessibilità u qed jiżdiedu l-opportunitajiet għax-xandir.

Aktar ma jseħħu dawn it- tibdiliet anqas se jkun possibbli għall-awtoritajiet ċivili u l- awtoritajiet reliġjużi li jikkontrollaw xi jkun għaddej.

Dak huwa punt li naħseb irridu nitilqu minnu.

Jista' jkun li dawn l-iżviluppi tekonoloġiċi għadhom fil-bidu, jista' jkun li s'issa għadhom qed imissu ftit nies, kemm f'pajjiżna kif ukoll fil-bqija tad-dinja, iżda ċertament li l-futur 'l hemmhekk qiegħed iħares.

U rridu ngħiduha din għaliex jekk wieħed jipprova jsegwi ftit kif in-nies qegħdin jirċievu l-informazzjoni tagħhom, isib li f'ċerti setturi tas-soċjetà beda tiela' 'l fuq in-numru ta' nies li l-mezz li bih jirċievu l-informazzjoni huwa proprju l-internet, hija proprju l- web.

U aktar ma jgħaddi żmien aktar għandna x'naħsbu li dak se jikber.

Punt ieħor li jqajjem dan ir-rapport huwa li bit-tibdiliet kbar li qed iseħħu u mistennija jseħħu fil-qasam teknoloġiku tat-telekomunikazzjoni, pajjiżna għandu n-nies tekniċi, għandu n-nies bin-know-how meħtieġa biex jistgħu jippjanaw għal żvilupp f'dan il-qasam fit-tliet snin, fit-tmien snin li ġejjin?

Mistoqsija oħra li jqajjem u li hija rilevanti ħafna għal dawn l-emendi li qed niddiskutu hija din: Malta għandha l-qafas neċessarju legali u regolatorju biex jiggwidaha mingħajr ma joħnoq dan l-iżvilupp li qed iseħħ fil-qasam tat-teknoloġija tal-komunikazzjoni?

U t-team li huwa responsabbli minn dan ir-rapport jikkonkludi li huwa xettiku ħafna dwar l- eżistenza tal-forward planning.

U naħseb li aktar ma jgħaddi żmien aktar it-team li ħejja dan ir-rapport se jkun iħossu ġustifikat li għadda kumment pjuttost pessimistiku kif għadda, li t-team huwa xettiku ħafna fuq l- eżistenza ta' ippjanar daqshekk bil-quddiem.

Sur President, l-emendi imressqa hawnhekk proprju jagħtuhom raġun f'dan il-kumment.

Dan għaliex jidher ċar li l-emendi li qed inressqu għal-liġi dwar ix-xandir ta' l-1991 mhux qed isiru bħala parti minn ħidma komprensiva u li qed nirrispondu għall-mod kif żviluppa dan il-qasam f'dawn l-aħħar disa' snin.

Ċertament li l-liġi ta' l-1991 hija importanti ħafna għax fetħet paġna ġdida fil-qasam tax-xandir f'pajjiżna, imma żgur li wara disa' snin esperjenza wasal iż-żmien li nerġgħu nżuruha fid-dawl tad-disa' snin esperjenza li għaddew u fid-dawl ukoll ta' l-iżviluppi li qed iseħħu f'pajjiżna u fil-bqija tad-dinja u nħarsu lejn il-futur.

Dawn l-emendi m'humiex jagħmlu hekk.

Dawn l-emendi m'humiex qed joħorġu bħala risposti għall-problemi u għall-iżvilupp li seħħ f'pajjiżna.

Dawn l-emendi qed isiru biss biex inġibu l-leġislazzjoni fil-qasam tax-xandir in line mad- direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

Jiena ngħid li m'għandniex inkunu fanatiċi u sempliċement għax dawn imorru fil-linja tad-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea, allura la għandna ngħidu li huma tajbin għax sempliċement huma parti mid-direttivi ta' l- Unjoni, u lanqas li huma ħżiena għax sempliċement huma parti mid-direttivi ta' l-Unjoni.

Jiena naħseb li l-metodu ġust ta' kif għandna naffrontaw din il-liġi - anzi kull liġi u kull aspett ta' realtà f'pajjżna - huwa billi nitilqu mill-aspetti differenti tar-realtà ta' pajjiżna, mill-problemi tar- realtà ta' pajjiżna u nipprovaw infittxu soluzzjonijiet għall-problemi ta' pajjiżna, bla ma jfisser li kull darba rridu noqogħdu nivvintaw ir-rota.

Dik ma tagħmilx sens.

Li jagħmel sens hu li tipprova tifhem ir-realtà ta' pajjiżek, tipprova tifhimha b'moħħok, tipprova taraha b'għajnejk u tipprova tħabbel rasek biex issib is-soluzzjonijiet għall-problemi li joħorġu mir- realtà ta' pajjiżek.

Li huwa żgur huwa li r-realtà ta' pajjiżek hija bilfors differenti minn kull realtà oħra li teżisti fid-dinja.

Il-fatt li hi differenti ma jfissirx li inti trid tfittex soluzzjonijiet tant uniċi u tant differenti li l-esperjenzi ta' pajjiżi oħra ma jgħoddux.

Imma jien naħseb li minnu nnifsu l-metodu huwa żbaljat.

Hemm bżonn li nanalizzaw il-qasam partikolari, naraw fejn morna tajjeb, fejn ma morniex tajjeb, naraw il- problemi ġodda li bilfors kellhom jinħolqu minn din l-esperjenza storika, imbagħad inbiddlu l-liġi dwar ix-xandir fil-parametri tar-realtà tagħna u skond fejn nixtiquha tiżviluppa din ir-realtà.

Ma jkun hemm xejn ħażin li nitgħallmu mill-esperjenza ta' pajjiżi ta' l-Unjoni, ma jkun hemm xejn ħażin li anke fil-liġi jidħlu affarijiet li nsibuhom anke fid-direttivi ta' l-Unjoni, imma għax jagħmel sens għar-realtà tagħna u għax huwa parti mill- iżvilupp li qed naraw li hemm bżonn f'dan il-qasam f'pajjiżna.

Dawn l- emendi ma jagħmlux hekk.

Sur President, dawn l-emendi ma jindirizzawx il-problemi li hemm fil- qasam tax-xandir, u minbarra li m'humiex soluzzjoni għal dawn il-problemi li għandna fil-qasam tax-xandir li rridu niffaċċjaw biex jimxi 'l quddiem, jien nitħasseb li dawn l-emendi aktar milli soluzzjonijiet huma problemi ġodda.

U kważi se nispiċċaw hawnhekk qisna qed nagħmlu biċċa reċta fejn qed noħolqu problemi ġodda in riċerka ta' soluzzjoni, u mbagħad se jkollna nfittxu soluzzjonijiet għall-problemi li se noħolqu b'dawn l-emendi l-ġodda mingħajr ma nsolvu l-problemi eżistenti u l-problemi li jistgħu jinqalgħu.

Dan irid jingħad għaliex jiena nħoss li b'dawn l-emendi qed nagħmlu pass lura.

Bir-raġun min-naħa tal-gvern ikun hawn min jiftaħar li fl-1991 għamilna pass 'il quddiem f'dan il-qasam - u jeżisti qbil li f'pajjiżna l- pluraliżmu fix-xandir bir-radju u bit-televiżjoni għandu jiġi nkoraġġit - imma ċertament issa hemm bżonn li nirriflettu fuq l-esperjenza tad-disa' snin li għaddew u nindirizzaw il-problemi li bilfors kellhom jinqalgħu.

Iżda m'aħniex nagħmlu hekk.

Sur President, kulma qed nagħmlu huwa li qed inħallu s-sitwazzjoni kif inhi, imma biex nobdu dak il-homework li tawna ta' l-Unjoni Ewropea qed nagħmlu l-bidliet li suppost nagħmlu fl-ewwel sena, fit-tieni sena u fit- tielet sena ħalli malajr kemm jista' jkun, jgħodd jew ma jgħoddx għalina, nippreparaw ruħna biex nidħlu fl-Unjoni sa Diċembru tas-sena 2002 biex fl-1 ta' Jannar tas-sena 2003 nistenbħu membri ta' l-Unjoni.

Din hija għaġġla u ossessjoni li anke min hu favur sħubija fl-Unjoni Ewropea jara l-ħsara li qed issir anke għall-kawża ta' min irid idaħħal lil Malta fl-Unjoni.

Huwa metodu żbaljat minnu nnifsu li tagħmel l-affarijiet ta' malajr bla ma tqis sewwa l-effetti li qed tħalli fuq l-oqsma differenti tal-ħajja f'pajjiżna u li jagħmel ħsara wkoll lill-iżvilupp f'dan il-qasam.

Għalhekk wieħed kien jistenna li minflok sempliċement nagħmlu emendi biex ikunu skond l-iskeda li tatna l-Kummissjoni Ewropea, sa meta rridu nlestu ċerti tibdiliet, messna ressaqna bidliet komprensivi għal-liġi tax-xandir, fosthom li nirriflettu fuq l-awtorità tax-xandir.

Għaliex issa mhux disa' snin għandna, imma mill-inqas 36 sena ta' l-awtorità tax-xandir fuqhiex nirriflettu, dwar is-sehem tagħha u x'għandu jkun is-sehem tagħha fis- sitwazzjoni kif ġiet mibdula f'dawn l-aħħar disa' snin u kif narawha li se tinbidel fis-snin li ġejjin.

Nerġa' ngħid liminn dan kollu m'hu qed isir xejn, qed inħallu s-sitwazzjoni kif inhi u qed inżidu fuq li hemm bla ma naraw jekk kienx il-każ li nwaqqgħu ċerti partijiet u li nibnu partijiet oħra.

Jekk il-Kavallieri bnew il-Belt bi pjan, il-Maltin sfortunatament bnew l- Armier, in-naħa tat-Torri l-Abjad, u nafu b'liema toroq dritti u b'liema ppjanar serju nbnew il-caravanopoli tan-naħa tat-Torri l-Abjad.

U bil-liġi tax-xandir hekk qed nagħmlu!

Minflok ma naraw fl-istituzzjoni sħiħa tax- xandir pubbliku, xandir privat, l-awtorità tax-xandir, x'għandna nżommu u x'għandna nbiddlu fid-dawl ta' l-esperjenza qegħdin sempliċement naraw fejn mhix in line ma' l-Unjoni Ewropea u qed indaħħlu l-affarijiet biex tiġi in line ma' l-Unjoni.

Dan mhux mod serju kif niżviluppaw lil pajjiżna, mhux mod serju kif inbiddlu l-liġijiet biex nimmodernizzawhom biex iwieġbu għall- bżonnijiet tal-lum u t'għada.

U wieħed għandu għax jantiċipa li fix-xhur li ġejjin min jaf kemm-il tip ta' liġi se nkunu qed niddiskutu bla ma nirriflettu ftit fuq ir-rabta bejn dak li nilleġislaw hawn ġew u r-realtà t'hemm barra.

Aktar se nżommu f'rasna l-liġijiet li jiġu hawn ġew fuq il- karta tad-direttivi ta' l-Unjoni bla ma norbtu l-impatt fuq ir-realtà u r- responsabbiltà li għandna li nwieġbu għall-isfidi li għandu pajjiżna.

Nerġa' nirriferi għar-rapport tax-xahar tal-mejtin, għar-rapport ta' Novembru – u naqbel ma' din il-parti tar-rapport – fejn igħid li waħda mill- bidliet li żgur hemm bżonn fil-liġijiet li għandhom x'jaqsmu max-xandir hija l-awtorità tax-xandir li żgur ma tistax tibqa' kif inhi.

Jien ngħid li iktar u iktar ma tistax tibqa' kif inhi meta se nżidulha d-dmirijiet tagħha jew il-poteri tagħha mingħajr ma naħsbu bis-serjetà x'għandu jkun ir- role ta' l-awtorità tax-xandir illum u għada.

Fid-dawl ta' l-esperjenza żgur li hemm bżonn tinbidel minn kif inhi.

Illum f'pajjiżna għandna esperimenti istituzzjonali, li fil-fehma tiegħi rnexxew iżjed mill-awtorità tax-xandir u għandna każi fejn, bid-difetti kollha tal-qasam politiku Malti, ħloqna istituzzjonijiet li jgawdu rispett iktar mill-awtorità tax- xandir li kienet tatna l-ħakma kolonjali f'pajjiżna.

L-istituzzjonijiet li ħloqna f'dan il-parlament bħall-uffiċċju ta' l- ombudsman u bħall-uffiċċju nazzjonali tal-verifika, naħseb li bil-mod il- mod qed jibnu profil istituzzjonali li jgawdi rispett u kredibilità aktar minn istituzzjonijiet oħra f'pajjiżna stess u żgur li aktar mill-awtorità tax-xandir.

Għaliex ħafna drabi l-awtorità tax-xandir li suppost għandha r- role ta' referee fix-xandir, bħalma jiġri fl-isports, ir-referee jiġi akkużat li hu mixtri u mhux l-ewwel darba li l-awtorità tax-xandir tiġi akkużata mhux biss li hi mixtrija imma li tinżel fil-ground u tilgħab hi wkoll biex tiskorja, ovvjament skond min ikun fil-gvern, għax ma tantx tagħmel auto-goals l-awtorità tax-xandir!

Għalhekk huwa importanti li naħsbu bis-serjetà fuq x'bidliet hemm bżonn fl-istituzzjoni ta' l-awtorità tax-xandir biex jagħmel sens kemm għar-realtà ġdida ta' xandir pubbliku u ta' xandir privat, u kif ukoll għar-realtà ġdida bl-iżviluppi kbar teknoloġiċi fil-qasam tal-komunikazzjoni li qed iseħħu, li se jkomplu jseħħu, li jagħmel anakronistiku ħafna mill-poteri li awtoritajiet ċivili u reliġjużi kellhom - probabbli xtaqu li jżommu - imma li t-teknoloġija qiegħda tisplodilhom u qiegħda tifqgħalhom.

U hekk il-poter fil- komunikazzjoni qiegħed jiġi ttrasferit ħafna drabi mingħand min jipprovdih, mingħand min jirregolah għal min jużah.

Jidher li l-iżviluppi teknoloġiċi li se jkomplu jseħħu se jkomplu jżidu l-poter f'idejn min juża, f'idejn min jirċievi s-sinjal u jieħdu iktar u iktar mingħand min jipprovdih u mingħand min jirregolah.

Għaldaqstant huwa importanti li fil-bidliet li qed nagħmlu għall-awtorità tax-xandir, aktar milli sempliċement nagħmlu a ticking-off exercise ta' fejn irridu nġibu l-liġi li għandna tax-xandir in line mad-direttivi differenti ta' l-Unjoni Ewropea, hemm il-bidliet l-oħra li rridu nagħmlu, imma b'daqshekk m'iniex qed ngħid li m'hemmx x'nitgħallmu mid-direttivi ta' l-Unjoni Ewropea.

MR SPEAKER: Onor, ippermettili nwaqqfek imma sar il-ħin.

Tibqa' in possession?

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Iva, se nibqa' in possession.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex iressaq l- Aġġornament.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 20 ta' Marzu 2000, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi li jwaqqaf Awtorita' ta' l-Istatistika; u

L-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorita' Maltija għall-Għemil ta' Standards.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar id-Drittijiet ta' l-Awtur - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Privattivi Industrijali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immunitajiet u l-Privileġġi Diplomatiċi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet dwar Servizzi fl-Ajruport - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.); u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard. ----------------------------------

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT (Kap ta' l-Oppożizzjoni): Mr Speaker, hu u jaqra l- mozzjonijiet li nhar it-Tnejn li ġej se jitressqu għall-Ewwel Qari, il-Viċi Prim Ministru semma l-għemil ta' standards.

X'kelma hi din?

Aħna bil-Malti qed nitkellmu jew b'xi ħaġa li ma tfisser xejn!

Jista' jgħidilna xi tfisser ħalli nkunu nafu x'se niffaċċjaw nhar it-Tnejn li ġej?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mela le, bil-qalb kollha!

Huwa t-titolu ta' abbozz ta' liġi li se jsir l-Ewwel Qari tiegħu nhar it-Tnejn li ġej.

Dak huwa t- titolu, jista' jogħġbok u jista' ma jogħġbokx, pero' dik hi l-mozzjoni.

MR SPEAKER: Forsi wieħed jista' jara din il-ħaġa meta 'l quddiem naslu fl- istadju ta' kumitat fuq dan l-abbozz ta' liġi partikolari.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fadlilna x'naqdfu biex naslu għall-istadju ta' kumitat!

Pero' nirriflettu ftit fuq il-punt li qajjem il-Kap ta' l- Oppożizzjoni, imma l-mozzjoni għal nhar it-Tnejn hekk se tidher għax it- titolu dak hu.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Mr Speaker, m'inix se nitkellem fuq l-għemil ta' standards - u nħossni grat ħafna li mhux se nitkellem fuq l-għemil ta' standards! - imma se nitkellem fuq xi ħaġa iktar importanti u serja.

Matul l-aħħar xahrejn tas-sena li għaddiet qajjimt kemm-il darba f'dan il- parlament u anke bnadi oħra l-każ skandaluż tad-Daewoo.

Qajjimtu fil- kuntest ta' self li kien qed jingħata mill-Bank of Valletta lid-Daewoo u qajjimtu fil-kuntest ta' kambjali li jammontaw għal Lm1.5 miljun li kienu għaddew lid-Daewoo min-numru sostanzjali ta' klijenti u li ma kenux għaddew għand il-Bank of Valletta.

Din kienet ħaġa li ħalliet jew lill-Bank of Valletta espost għall-operazzjoni jew lill-klijenti esposti għall- operazzjoni u hija ħaġa li tfisser frodi fuq bażi massiċċa.

Qajjimt ukoll l-argument li l-operazzjonijiet relatati mad-Daewoo vis-a- vis il-Bank of Valletta - u dan skond l-informazzjoni li kienet kurrenti anke fil-Bank of Valletta - kienu marbuta ma' inġerenzi ta' natura politika.

Jiena qajjimt dan l-argument u stedint lill-Bank of Valletta jitkellmu dwaru.

Staqsejt ukoll lill-bank ċentrali biex jirrispondi jew jinvestiga hu, dan il-każ u staqsejt anke lill-ministru tal-finanzi biex jinvestiga dwaru, pero' mbagħad irriżulta li fl-opinjoni tiegħi l-Onor.

John Dalli kellu konflitt ta' interess professjonali bl-aktar mod massiċċ.

Imbagħad dort ukoll fuq il-Prim Ministru u poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' nies li b'xi mod jew ieħor kienu ħallsu sa l-aħħar id- doveri tagħhom ta' hire purchase lid-Daewoo, li dawn minn naħa tagħhom m'għaddewhomx lill-Bank of Valletta.

Minħabba dan l-aġir tad-Daewoo dawn in- nies huma esposti għal Lm1.5 miljun.

Mr. Speaker, kont erġajt għedt ukoll li l-gvern għandu 25% ta' l-ishma tal-Bank of Valletta u għandu wkoll il-poter li jappunta liċ-chairman.

Madankollu l-Bank of Valletta kien estenda self lid-Daewoo għal aktar minn Lm8 miljun, li effettivament ma kienu backed xejn ħlief għal xi garanziji li meta tagħsarhom huma ħafna u ħafna fil-kuntest ta' dak li kien qal Dr. Fenech Adami matul is-snin fir-rigward ta' x'ġara fil-Mid-Med Bank qabel l- 1987.

Dak iż-żmien kienu saru ħafna allegazzjonijiet u saret inkjesta li damet snin.

Jiena kont tlabt li ssir inkjesta simili min-naħa tal-Prim Ministru, anke rigward il-każ tad-Daewoo.

Din it-talba għal investigazzjoni serja u trasparenti, li tassew tagħti rendikont ta' fejn huma r-responsabilitajiet, kont għamiltha f'nofs Diċembru tas-sena li għaddiet pero' minn dan kollu ma ġara xejn.

Kellna skiet perfett min-naħa tal-Prim Ministru u l-unika ħaġa li smajna matul dawn l-aħħar xhur kienet ittra mibgħuta - u kienet miskina bħala ittra - mill-hekk imsejjaħ chairman tad-Daewoo lill-gazzetti biex taparsi jirribatti dak li kien qed jintqal bil-provi.

Effettivament din l-ittra tikkonferma l-mod skandaluż kif qed jitmexxew l-affarijiet.

Kien hemm anke saħansitra gazzetti li l-edituri tagħhom żgur ma jivvutawx Labour jew jaraw l-affarijiet kif narawhom aħna, imma fuq dan il-każ qablu u kitbu mal- ħtieġa li ssir investigazzjoni serja.

Minn dan kollu mhux talli ma ġara xejn talli l-Prim Ministru u l-gvern tiegħu baqgħu jżommu skiet totali.

U mhux talli baqgħu jżommu skiet totali talli pprovaw jikinsu minn quddiem l- attenzjoni pubblika din il-problema.

Imbagħad fil-kuntest ta' l-iskandli li taparsi jittieħdu fuq dak li jintqal jew ma jintqalx dwar l-Unjoni Ewropea u affarijiet oħra, dan huwa suġġett ta' l-akbar importanza għax jattakka l-kredibilita' tal-gvern kemm mil-lat ta' trasparenza, kemm fil- lat ta' serjeta' kif ukoll mil-lat ta' responsabbilizzazzjoni finanzjarja tal-pajjiż.

Jien informat li mill-aħħar li tkellimt effettivament mhux talli d- Daewoo baqgħet sejra lura fil-mod kif tittratta mal-bank, u mhux biss ma ħallsitx id-djun u l-imgħaxijiet tagħha, imma issa l-exposure li għandha mal-Bank of Valletta qabżet iċ-ċifra ta' Lm9 miljun.

Waqt li qed nitkellem dik l-exposure qed tiżdied u se tibqa' tiżdied, u nafu bil-maniġġi li qed isiru biex ċerti nies minn taħt jitħallew jagħmlu ċerti affarijiet biex jiġu aġevolati u biex isolvu l-parti personali tal-problema tagħhom u l- bqija jibqa' jogħdos 'l isfel, vis-a-vis il-Bank of Valletta, vis-a-vis x- shareholders tal-Bank of Valletta u vis-a-vis il-gvern, li huwa parti mix- shareholders u li għandu l-akbar dover li ħaġa bħal din jipprova jissanaha jew għallinqas jinvestigaha.

Nerġa' ngħid hawnhekk, bl-aktar mod responsabbli li l-mod kif qed tiġi ttrattata din il-kwestjoni jindika li hemm dudu jberren fil-qalba ta' dan il-gvern.

U qed nuża l-kelma "dudu" għax bilfors li hemm xi ħaġa korrotta f'dak li jinsab għaddej.

Kieku mhux hekk kieku Dr Fenech Adami kien jagħmel bħalma kien għamel - u aktar u aktar messu jagħmlu llum - rigward is-self li kien sar mill-Mid Med Bank qabel l-1987.

Jiena nistaqsi lill-Prim Ministru bl-aktar mod ċar jekk personalment għandux xi involviment f'dan il-każ.

Jekk għandu involviment personali jmissu jiddikjarah u jekk m'għandux għandu jiddikjara r-raġuni għaliex ma ħa l-ebda miżura personali dwar dan il-kas.

Pubblikament ma kkummenta qatt fuq din il-ħaġa.

Ma rrisponda bl-ebda mod għall-appelli li għamiltlu jien bl-aktar mod prudenti u issa inqas prudenti - għax hekk hemm bżonn isir fuq din il-kwestjoni - fejn qed nallega li ma tteħdux u mhux qed jittieħdu miżuri fuq din il-ħaġa għax hemm il-faħam miblul u għax hemm nies qrib ħafna tal-Partit Nazzjonalista u tal-kabinett tal-gvern Nazzjonalista li huma involuti f'din il-kwestjoni li baqgħet tinħeba, titgħatta, titwarrab u titgħattan sakemm forsi jsiru ċerti maniġġi, jingħataw ċerti kuntratti, isiru ċerti trasferimenti ta' proprjetajiet, ħalli mbagħad jibqa' jġorr iz- zokk il-Bank of Valletta.

Dik hija l-istrateġija kollha u l-konklużjoni bilfors trid tkun li qed isiru dawn l-affarijiet għax min hemm wara dawn il-maniġġi kollha huwa qrib ħafna tal-kabinett ta' Dr Fenech Adami u huwa qrib ħafna ta' Dr Fenech Adami nnifsu.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, il-ministru għall-agrikoltura u sajd għadu ma qalx għaliex din is-sena eżenta individwu partikolari mill-ħlas ta' aktar minn Lm10,000 levy fuq l-importazzjoni ta' 104 tunnellata patata ta' l-ikel mingħajr ma kkonsulta lill-bdiewa jew lill-għaqdiet tagħhom.

Dan meta din l-importazzjoni hija protetta bil-levy biex tipproteġi l-interessi tal-bdiewa Maltin u Għawdxin.

Jiena nisfida lill-ministru jġib dikjarazzjoni mingħand il-bdiewa u l-għaqdiet tagħhom li qablu li hu jeżenta l-levy fuq dan il-prodott.

Mr. Speaker, kif qed nitkellem dwar il-patata rrid ngħid ukoll li l- ministru baqa' ma qal xejn dwar fejn spiċċaw il-flus ta' l-esportazzjoni tal-patata bikrija tas-sena l-oħra.

Jirriżulta li filwaqt li l-bdiewa ħadu Lm14.20 il-qantar, il-prodott fil-perijodu ta' bejn il-5 u s-26 ta' Mejju tas-sena l-oħra nbiegħ fil-livelli ta' Lm38 il-qantar.

Dan il-prezz joħroġ minn riċevuti ta' supermarkets Olandiżi li jien anke poġġejt kopja tagħhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dawn ir-riċevuti jikkonfermaw li l-prezz ta dan il- prodott Malti esportat fil-perijodu msemmi kien qed jinbiegħ bil-prezz ta' guilder 4.99 kull żewġ kilos.

Jirriżulta wkoll li l-ewwel 3,000 tunellata ta' patata alpha tal-kuntratt li sar taħt l-amministrazzjoni preċedenti kienu marbuta ma' prezz minimu garantit ta' madwar Lm18 il-qantar jew guilder 30.60 kull xkora ta' 25 kilo.

Mr. Speaker, il-Ministru Zammit issa nnegozja prezz finali ta' madwar Lm18 il-qantar għal varjeta' sante' bikrija.

Dan meta kien jaf li għandu l-istess prezz bil-kondizzjoni ta' prezz minimu garantit fuq l-ewwel 3,000 tunellata tal-varjeta' alpha.

Is-suspett ikompli jitqanqal minħabba l-fatt li l-ministru mhux qed jgħid kemm kien l-overprice fuq l-ewwel 471 tunellata alpha esportata biex il-bdiewa jkunu jafu l-verita' dwar liema varjeta' bikrija ġabet l-aħjar prezz fis-suq.

Is-suspetti jkomplu jaggravaw meta qatt ma rriżulta li saru negozjati ta' prezz finali fuq l- esportazzjoni tal-patata bikrija miż-żewġ amministrazzjonijiet preċedenti kemm dik Laburista kif ukoll dik Nazzjonalista.

Mr Speaker, fl-aħħar Aġġornament il-Ministru Ninu Zammit qalli - u nikkwota kliemu eżatt - li jien "dardart 'l Alla li ħalaqni u lil kulħadd".

Lili ma jinkwetanix billi jgħid hekk għax li jinkwetani huwa l-fatt li l- ministru qed jaħbi l-verita' lill-bdiewa, lill-għaqdiet tagħhom, lill-poplu u lill-parlament.

Veru li jiena interrompejtu waqt id-diskors tiegħu, imma li ġegħelni nagħmel hekk kien il-gideb sfaċċat li beda jgħid.

Per eżempju, il-ministru qal li jiena nikkwota artikli ta' gazzetti, kotba jew organizzazzjonijiet li huma kontra l-Unjoni Ewropea.

Dan meta jien irriferejtu għal artiklu ta' " The Daily Mail" ta' l-24 ta' Frar li għadda li jikkonferma li l-politika komuni tal-biedja ta' l-Unjoni Ewropea qed tiswa lil kull familja fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni aktar minn Lm600 fis- sena.

Dan il-ġurnal isostni li filwaqt li huma favur li l-Ingilterra tkun fl-Unjoni, ma jaqblux ma' ċerti kondizzjonijiet li timponi l-Unjoni fuq l- Ingilterra fosthom dik li l-Ingilterra, tkun tagħmel parti mill-EMU.

L- istess ngħid dwar iċ-ċifra ta' Euro 127.5 biljun, li l-OECD tikkonferma li jħallsu l-familji kollha fil-pajjiżi membri ta' l-Unjoni għal transfers from consumers and transfers from taxpayers at farmgate level.

U hawnhekk jiena nisfida lill-ministru jgħid fejn huma ħżiena l-kalkoli ta' l-OECD u jissustanzja l-mezz li bih wasal għall-konklużjoni li jien nuża kwotazzjonijiet minn pubblikazzjonijiet kontra l-Unjoni Ewropea.

Mr. Speaker, ma jimportax jekk is-serjeta' tal-ministru twasslu biex ikun arroganti miegħi pero' jiena rrid ngħidlu li din l-arroganza m'hijiex se tagħlaqli ħalqi, tbeżżagħni jew trażżanni milli ngħid il-verita' lill- poplu.

U jiena nfakkar lill-poplu li l-Ministru Ninu Zammit u l-gvern Nazzjonalista ammettew li jiena ma nkunx qed nigdeb meta ngħid li wara li nsiru membri ta' l-Unjoni, pajjiżna se jitlef il-benefiċċju ta' l-export refund fuq prodotti ta' l-ikel importati mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru Zammit u l-gvern tiegħu kapaċi jgħidu min se jagħmel tajjeb għal dan it-telf?

Min se jagħmel tajjeb għall-isplużjoni fil-prezzijiet ta' l-ikel li jikkonsma l-poplu tagħna meta jiġri hekk?

S'issa għadna ma nafux.

Il-ministru u l-gvern jafu li hemm telf ta' madwar Lm17 miljun f'export rerfunds fuq importazzjoni annwali ta' ħames prodotti.

Dawn il- ħames prodotti li qed insemmi huma l-laħam aħmar, il-ġwież, il-ġobon, il- butir u z-zokkor.

Mr. Speaker, sar l-istess gideb sfaċċat dwar l-esportazzjoni tal-patata u l-ħxejjex taħt l-amministrazjzoni preċedenti.

Jiena nitlob li ssir investigazzjoni biex naraw jekk hux veru li l-bdiewa li jesportaw il-patata bikrija, is-sena l-oħra kellhom kuntratt li sar mill-amministrsazzjoni preċedenti li kien jiggarantixxi l-prezz ta' madwar Lm18 il-qantar fuq l- ewwel 3,000 tunellata.

Ma' dan għandu jinvestiga wkoll jekk hijiex verita' li l-ministru għall-biedja u sajd innegozja prezz finali tal patata bikrija meta kien jaf minn qabel li l-bdiewa għandhom diġa' l-istess prezz għall- patata bikrija, b'arranġament aktar vantaġġuż għalihom.

Il-ministru għandu jara wkoll jekk huwiex veru li l-kuntratt li għamlet l-amministrazzjoni preċedenti Laburista kellux żieda ta' madwar Lm1.50 fil-qantar fuq is-6,000 tunellata kollha meta pparagunat mal-kuntratt li kien sar mil- amministrazzjoni preċedenti Nazzjonalista.

Għandu jinvestiga wkoll jekk hijiex verita' li l-agriculture export marketing board dejjem issussidja prodotti esportati mill-bdiewa Maltin u jekk huwiex veru li l-agriculture export marketing board taħt amministrazzjonijiet Nazzjonalisti applikax l- istess sistemi ta' għajnuna għall-istess prodotti li ġew esportati u fallew, bħall-frawli, l-patata u d-dulliegħ.

Mr. Speaker, nixtieq insemmi wkoll il-każ ta' l-eżenzjoni tal-levy fuq it- tiġieġ u nisfida lill-ministru jġibli dikjarazzjoni ffirmata mill- produtturi u l-proċessuri lokali tat-tjur li tgħid li huma qablu miegħu li jeżenta b'kemm jiswew Lm4,000 tiġieġ importati minn barra.

Jien bl-aktar mod responsabbli niddikjara li ma nkunx offiż bid-diskorsi u bl-artikli tal- Ministru Zammit jekk kemm-il darba jagħmel dan.

Mill-banda l-oħra jekk ma jilqax l-isfida, il-ministru għandu jirtira d-diskors li qal b'rispett lejn il-Kamra.

Jekk ma jagħmilx dan jiena niddikjara minn issa li huwa ministru tal-qassatat!

Mr. Speaker, biex nagħlaq nixtieq nagħmel riferenza wkoll għas-sitwazzjoni li qed jesperjenzaw f'pajjiżna nies bi dħul baxx.

Minkejja d-diversi diskussjonijiet u interventi li jsiru mill-oppożizzjoni Laburista u mill-unions biex ifissru l-impatt negattiv li qed iħallu l- miżuri tal-budget fuq il-familji Maltin u Għawdxin, l-aktar dawk ta' dħul żgħir, il-gvern qed jibqa' għaddej fi triqtu.

Fil-ftit ħin li baqagħli jiena se ngħid kif huma milquta nies ta' dħul baxx.

Per eżempju, xebba jew ġuvni li qed jieħdu paga ta' madwar Lm3,000 huma eżentati milli jħallsu t-taxxa ta' l-income.

Issa nafu li bejn l-1996 u llum kien hemm żidiet għall-għoli tal-ħajja ta' madwar LM299 u allura dawn qed iħallsu t-taxxi fuq dan l-ammont li jaqbeż is-ceiling ta' Lm3,000.

Barra minn hekk dawn qed ikollhom iħalsu l-VAT fuq il-kontijiet tat- telephone, il-VAT fuq il-petrol jew diesel u ammont ieħor għall-għoli fil- prezz tal-ħobż.

Qegħdin iħallsu wkoll prezzijiet ħafna għoljin għas-servizz tad-dawl u l-ilma.

Issa din l-istess sitwazzjoni qegħdin jesperjenzawha l- pensjonanti u r-romol li wkoll qegħdin ikunu suġġett ta' taxxa fuq il- Lm3,000 minħabba li kellhom żidiet li huma konformi ma' l-għoli tal-ħajja.

Dan kollu li semmejt ovvjament ma jinkludix il-prodotti ta' l-ikel u s- servizzi li għolew.

Dawn huma affarijiet li jbaxxu u mhux jgħollu l-livell ta' l-għixien tal-familji Maltin u Għawdxin speċjalment ta' dawk bi dħul baxx u ta' dawk li jiddependu mill-benefiċċji soċjali u mill-pensjonijiet.

Mr. Speaker, meta jara dan kollu wieħed bilfors ikollu jkompli jsostni f'dan il-parlament li l-gvern qed jiġrilu hekk għax jinteressah biss fl- ossessjoni li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Bl-aktar mod irresponsabbli, il-gvern qed iwarrab lil min verament jiddiskuti b'mod l- aktar matur, b'mod l-aktar naturali u b'mod l-aktar li jkejjel il-problemi li qed jesperjenzaw il-persuni li jiddependu minn paga minima u mid-dħul tal-benefiċċji soċjali.

Mr. Speaker, jiena m'għandix dubju li l-gvern qed jifhem dak li qed tgħid l-oppożizzjoni Lu fl-opinjoni tiegħi hija irresponsabilita' li l-gvern jieħu daqshekk fit-tul biex iwieġeb dak li qed jgħidu l-unions f'pajjiżna.

Il-gvern qed jagħmel dan kollu għax il-ħofra li ma kienx jara mill-oppożizzjoni issa saret wisq kbira u mhux biss qed tordom fiha n-nies li l-inqas jifilħu jħallsu imma qed tordom ukoll lil dan il-gvern li min-naħa qed jinvolvi aktar spejjeż u taxxi fuq il-poplu tagħna u min-naħa l-oħra qiegħed jintilef biex jipprova jifhem kif jista' jagħmel il-pass li qed jgħid li hu fl-aħjar interess tal-poplu tagħna jiġifieri li jsieħeb lil Malta fl-Unjoni Ewropea.

Aħna m'aħniex ngħidu li għandna xi ħaġa kontra l-Unjoni Ewropea imma qed nispjegaw lill-poplu li hemm ħafna żvantaġġi li l-ewwel ma jolqtu huwa l-livell ta' l-għixien tagħna għax jgħollu l-ħajja.

Aħna qed ngħidu li ma jagħmilx sens li jkollna sħubija sħiħa imma jagħmel sens ħafna li jkollna rabta speċjali mingħajr ma nkunu membri sħaħ.

Dan għar-raġuni naturali u għal sitwazzjonijiet li m'hemmx dubju ġew spjegati kemm-il darba mill-kelliema kollha ta' din in- naħa tal-Kamra.

L-importanti hu li l-poplu tagħna ma jkunx iżolat mill-bqija tal- globalizzazzjoni pero' hemm modi oħra kif ma tkunx iżolat, fosthom dik li Malta tiżviluppa l-politika Mediterranja tagħha u tiżviluppa bħala Svizzera fil-Mediterran, fejn mhux biss ikun hemm il-parteċipazzjoni sħiħa attiva u b'mod indipendenti tal-partijiet Ewropej u Afrikani tar-reġjun imma jkun hemm il-bqija ta' l-erbat irjiħat tad-dinja.

Aħna nemmnu li permezz ta' din it-triq mhux biss inkunu qegħdin noħolqu iktar investiment li jrendi għall- ġid komuni tal-poplu tagħna, imma nkunu qed nagħmlu wkoll il-ġid għal dan ir-reġjun u għall-bqija tad-dinja tal-lum.

Grazzi. .

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 20 ta' Marzu fis-6.00 p.m. bl- agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU TA' L-INTERN - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12318, jista' l-Ministru jagħti d-dettalji mitluba peress li kif jaf hu stess dawn id-dettalji jikkonċernaw infiq pubbliku?

ONOR.

TONIO BORG: Billi l-Onor.

Interpellant ma tagħnix spjegazzjoni sodisfaċenti għaliex qed jitlob l-informazzjoni m`għandiex xi nżid mat- tweġiba li tajtu fis-Seduta 224.

MINISTERU TAL-FINANZI - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12319, jista' l-Ministru jagħti d-dettalj mitluba peress li kif jaf hu stess dawn id-dettalji jikkonċernaw infiq pubbliku?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li m`għandi xejn x`inżid mar-risposta li tgħajt f`mistoqsija parlamentari numru 12319.

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12321, jista' l-Ministru jagħti d-dettalji mitluba peress li kif jaf hu stess dawn id- dettalji jikkonċernaw infiq pubbliku?

ONOR.

JOE BORG: Billi l-Onorevoli Interpellant ma tagħnix spjegazzjoni soddisfaċenti għaliex qed jitlob l-informazzjoni m'għandiex xi nżid mat- tweġiba li tajtu fis-seduta 224.

OPM - RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 12322, jista' l-Prim Ministru jagħti d- dettalji mitluba peress li kif jaf hu stess dawn id-dettalji jikkonċernaw infiq pubbliku?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Billi l-Onorevoli Nterpellant ma tagħnix spjegazzjoni sodisfaċenti għaliex qed jitlob l-informazzjoni m'għandix xi nżid mar-risposta li tajtu fis-seduta numru 224.

TOROQ - ASFALTAR

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm intnefqu flus f'xogħol ta' asfaltar ta' toroq mill-ġdid wara li kienu fi stat ħażin, f'Malta u f'Għawdex sena b'sena u f'ammont totali mill-1987 sal-1996?

Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawn it-toroq u kull waħda kemm intnefqu fondi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li ma teżistix statistika bid-dettal mitluba mill-Onor.

Interpellant.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm hemm persuni 'l fuq minn 61 sena li qed jaħdmu maċ- Ċivil illum u x'xogħol qed jagħmlu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat illi n-numru ta' persuni li għandhom 'l fuq minn 61 sena u li qed jaħdmu mal-Gvern illum huwa ta' 67.

Qiegħed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra lista li turi d-dettalji tax-xogħol li kull wieħed minnhom qiegħed jagħmel.

SAĦĦA - TOBBA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vakanzi għal tobba fis-servizz primarju tas- saħħa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: In-numru appruvat ta` tobba fis-servizz primarju tas-saħħa huwa 105.

Fil-preżent hemm 73 tabib appuntati f'dan il-qasam u tnejn oħra jaħdmu fuq bażi ta` 'rotation' għal tlett xhur.

SPTAR ĠDID - STAFF MEDIKU

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid kemm jaħseb li sejjer ikollu bżonn staff mediku extra d- dipartiment meta jiftaħ l-isptar il-ġdid?

Xi gradi se jkollhom dawk żejda fuq li hemm illum?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab infurmat li d-Diviżjoni tas-Saħħa qed tħejji Human Resources Plan għall-perjodu 2001-2004 li jinkludi l-ħtiġijiet ta` staff mediku għal meta jiftaħ l-Isptar il-Ġdid.

Qabel ma` dan l-eżerċizzju jkun komplut ma nistax nagħti tweġiba.

MANOEL ISLAND - DUCKS VILLAGE

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn se tiċċaqlaq id-ducks village ta' Manoel Island waqt il-bini tal-proġett u wara li jitlesta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: M'għandi xejn x'inżid mat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsija Parlamentari numru 10391 (Seduta 185).

MALTA/GĦAWDEX - PASSIĠĠIERI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm qasmu nies u vetturi bejn Malta u Għawdex is- sena l-oħra, u sena b'sena fil-ħames snin ta' qabel?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-mejda tal-kamra.

IMPORTAZZJONI - MEDIĊINI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-valur tal-mediċini u affarijiet relatati importati Malta sena b'sena għal dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li l- informazzjoni mitluba, hi ppublikata fit-trade statistics.

ĦABS ĊIVILI - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' priġunieri li talbu l-għajnuna medika matul Jannar u Frar ta' din is-sena?

X'mard kellhom u kemm minnhom ntbagħtu l-isptar għal kura?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li matul Jannar u Frar tas-sena 2000, in-numru ta` priġunieri li talbu għajnuna medika kien ta` 1,189, li minnhom 147 intbagħtu l-isptar għal kura.

Dwar x`tip ta` mard kellhom dawn il-priġunieri, din l-informazzjoni hija ta` natura kunfidenzjali u professjonali u ma nħossx li għandha tiġi ppubblikata.

RABAT - VENDA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid għaliex qed ikompli jitrattjeni sabiex jirritorna lura l-venda tat-trasport pubbliku fir-Rabat u fi Triq Santa Rita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sa fejn naf jien il-venda tat-trasport pubbliku qatt ma tneħħiet mir-Rabat kif qed jallega l-Onor.

Interpellant.

Minbarra hekk fid-data meta saret id-domanda kienet diġa` bdiet titħaddem is-sistema l-ġdida tal-venda fir-Rabat, liema sistema rritornat il-venda (in parti) fi Triq Santa Rita.

PULIZIJA - AKKADEMIĊI ARAB/AFRIKANI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema bażi, akkademiċi Arab u Afrikani li jkunu qed jivjaġġjaw u jużaw l-ajruport internazzjonali ta' Malta għad-destinazzjoni tagħhom qed jingħataw permess ta' 24 siegħa u/jew tliet ijiem biss sabiex joqogħdu Malta?

Minn meta bdiet topera din il-policy u x'inhuma r-raġunijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Kif jaf l-Onor.

Interpellant, barranin ta` diversi nazzjonalitajiet jużaw l-ajruport internazzjonali ta` Malta biex ikomplu il- vjaġġ tagħhom għal destinazzjonijiet oħra.

Meta dawn il-barranin ikollhom bżonn ta` visa, dawn normalment jitolbu visa għall-perijodu li jkunu ser idumu Malta, qabel ma jkomplu l-vjaġġ tagħhom.

Din il-visa tingħata għal dak il-perijodu, kemm-il darba dawn il-barranin jissodisfaw il- kondizzjonijiet kollha biex joqgħodu hawn u biex jidħlu fil-pajjiż fejn ikunu sejrin.

Jekk ma jkollhomx bżonn ta` visa biex jidħlu Malta jingħataw permess joqgħodu hawn sal-jum meta jkunu ser ikomplu l-vjaġġ tagħhom, u dan jingħata fuq talba tagħhom u jekk jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa fosthom dawk rikjesti mill-pajjiż fejn ikunu sejrin.

Barrani jista` jitlob ukoll 'transit visa' li l-perijodu tagħha jiskadi wara erbgħa u għoxrin siegħa.

Barrani jista` wkoll jasal Malta u jitlaq għal destinazzjoni oħra fl-istess jum mingħajr ma jħalli l-ajruport, u f`każ bħal dan ma jkollux bżonn ta` visa.

Dawn l-arranġamenti ilhom jeżistu għal diversi snin.

PULIZIJA - BARRANIN LI MA TĦALLEWX JIDĦLU MALTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm fil-fatt kien in-numru ta' persuni barranin li matul Jannar u Frar ta' din is-sena ma tħallewx jidħlu Malta wara li waslu fl- ajruport internazzjonali lokali?

X'kienu r-raġunijiet u ta' liema nazzjonalita' kienu dawn il-persuni barranin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

Ninsab infurmat ukoll li dawn il-291 persuna li waslu f`Malta bl-ajru ma tħallewx jidħlu f`Malta peress li kien jidher li m`humiex viżitaturi bona fede.

KOMUNITA' ISLAMIKA - ĊIMITERJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għat-talba ta' ċimiterju għal komunita' Islamika f'Malta, jista' l-Ministru jinformani bl-iżviluppi?

Liema huma dawk is-siti li qed jiġu kkonsidrati għal dan il-bżonn tal- komunita' Islamika f'pajjiżna?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: B'referenza għall-Mistoqsija Parlamentari Numru 14650, nixtieq ninforma lill-Onorevoli Interpellant li s-sit li bħalissa qed jiġi kkunsidrat għal bżonn tal-komunita` Islamika bħala Ċimiterju, huwa dak fi Triq Kordin, Paola (Raħal Ġdid).

L-applikazzjoni ġiet ikkunsidrata mill-'General Services Board', fejn ġie deċiż li ma` hemm l-ebda oġġezzjoni għal din l-applikazzjoni fir-rigward ta` Saħħa Pubblika.

PWD - TAQSIMA TA' DRENAĠĠ - INĊIDENTI FATALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-aħħar inċidenti fatali li seħħew fit-Taqsima tad-Drenaġġ tad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi, jista' l-Ministru jgħid x'apparat u lbies ta' protezzjoni nxtara matul Jannar u Frar sbiex ikunu protetti aħjar ħajjet il-ħaddiema f'din is-sezzjoni?

Jista' l-Ministru jgħid x'apparat u lbies protettiv inxtara matul l- istess perjodu sabiex jintuża minn ħaddiema ta' dipartimenti oħra fl-istess dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-ministeru tiegħu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li d-Dipartiment tad- Drenaġġ bħalissa qiegħed jipprepara 'specifications' biex ikun jista' jixtri l-apparat kollu li hemm bżonn.

Dan ix-xogħol issa qiegħed fil-fażi finali u d-Dipartiment dalwaqt ikun f'pożizzjoni li jagħmel l-ordni meħtieġa.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, id-Dipartimenti kollha diġa' xtraw jew qegħdin jixtru l-apparat neċessarju waqt li l-Kunsill Konsultattiv għall-Industrija tal-Bini (B.I.C.C.) qed iniedi kampanja sabiex tiġi mħarsa s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol permezz ta' 'Safety Bus'.

Matul l-1999, il-Kunsill nieda kampanji bl-istess għan li kienu jikkonsistu f'billboards u video clips fuq it-televiżjoni.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14386, jista' l-Ministru jagħti t-tagħrif mitlub lill-persuna nvoluta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissuġġerixxi li l-Onorevoli Interpellant jgħid lill-persuna konċernata biex tagħmel kuntatt dwar l-ilment li għandha mal- Customer Care Department ta` l-Isptar San Luqa.

SKEJJEL - VALLETTA - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14387, peress li l- facilitator se tkun assenti fit-tul, x'passi se jittieħdu biex it-tifel ma jibqax jiċċaħħad mill-edukazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-aħħar lista ta' persuni li applikaw biex jagħmlu xogħol ma' tfal bi bżonnijiet speċjali hija eżawrita u għalhekk bħalissa huwa diffiċli biex tintbagħat facilitator oħra.

SAĦĦA - OPERAZZJONIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14110, jista' l-Ministru għallinqas jagħti t-tagħrif mitlub lill-persuna nnifisha?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nissuġġerixxi l-Onorevoli Interpellant jgħid lill- persuna konċernata biex tagħmel kuntatt dwar l-ilment li għandha mal- Customer Care Department ta` l-Isptar San Luqa.

SKEJJEL - PIETA' - SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 14384, b'liema mod il- Ministru qed isegwi l-każ?

Sakemm il-Ministru qed isegwu l-każ, x'se jiġri mit-tfal li qed jiċċaħdu minn edukazzjoni bażika f'mument tant delikat għall-iżvilupp tagħhom?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-għalliema qed tidħol għax-xogħol b'mod regolari, qed isir kull sforz biex dawn it-tfal ikunu mogħtija l-attenzjoni possibli.