MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 694 L-Erbgħa, 6 ta' Frar, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 694

L-Erbgħa, 6 ta' Frar, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

L-Erbgħa, 6 ta' Frar, 2002

WERREJ

MINUTI 460

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 460

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U L-ARTI (KUMITAT)

NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL (COMMITTEE STAGE) 465

AĠĠORNAMENT 487

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 493

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 693 li saret fis-6 ta' Frar, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

RABAT - TRIQ KONTI RUĠĠIERU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Fid-dawl tal-fatt li numru ta' residenti fi Triq Konti Ruġġieru, ir-Rabat, Malta, qed jirrapportaw diversi ħsarat fl-istrutturi tal-bini residenzjali tagħhom, jista' l-Ministru jinvestiga immedjatament jekk dawn il-ħsarat, fosthom konsenturi fil-bini, humiex kawza tal-volum tat-traffiku li żdied f'din it-triq antika minn mindu Triq G. Borġ Olivier fl-istess lokal saret one way?

Billi fi Triq Konti Ruġġieru hemm ħafna kantini u billi qabel ma nbnew dawn l-inħawi kien hemm foss u għerien, jista' l-Ministru urġentement jara li jsir stħarriġ intensiv tal-ħsarat li qegħdin dejjem jikbru, sabiex jiġu evitati inċidenti fatali?

Jekk fl-affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi) (f'isem il- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Għalkemm id-direttorat tat-toroq ma rċeviex rapporti ta' ħsarat, ġejt informat jien stess minn xi residenti ta' din it-triq dwar il-problema u tlabt lid-direttorat tat-toroq jara x'jista' jagħmel.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Il-Ministru qal li ma sar l-ebda rapport lid- direttorat pero` ovvjament fl-interpellanza tiegħi jien irrapportajt il- konsegwenzi u l-konsenturi li żviluppaw f'numru ta' djar residenzjali f'din it-triq.

Peress li din il-mistoqsija saret fis-7 ta' Jannar, jiġifieri madwar xahar ilu, jista' l-Ministru jara jekk minn dakinhar sal-lum intbagħtux nies esperti biex janalizzaw is-sitwazzjoni?

Qed ngħid dan anke minħabba ż- żieda fil-flow tat-traffiku f'din il-parti tar-Rabat fejn jirriżulta li f'St. Mary Street, kantuniera ma' Count Roger Street u St. Publius Street, qed ikun hemm numru ta' kolliżjonijiet fuq bażi regolari.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li r-residenti ta' din it-triq m'għamlu l- ebda rapport lid-dipartiment tat-toroq, wieħed irid jistenna sakemm il- każijiet imsemmija jiġu nvestigati.

MR SPEAKER: L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, minn mindu saret il-mistoqsija s- sitwazzjoni qed tkompli tiggrava u toħloq inkonvenjent għar-residenti u għas-sistema tat-traffiku f'dawn l-arterji partikolari tar-Rabat.

Jista' l- Ministru jara li l-proċeduri almenu jitħaffu?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ir-risposta ingħatat mid-direttur tat-toroq innifsu u jiena ċert li l-investigazzjoni diġa` qiegħda ssir.

Malli jkolli xi informazzjoni, ngħaddiha lill-Onor.

Interpellant.

MELLIEĦA - TRIQ TA' MASRIJA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li fit-tliet snin li għaddew Triq Ta' Masrija, fil- Mellieħa, tħalliet żdingata, jista' l-Ministru jara li l-proċeduri neċessarji jitħaffu sabiex din is-sena tiġi asfaltata?

Jekk fl- affermattiv, meta?

ONOR.

JOSEF BONNICI (f'isem iil-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari numru 30721.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Billi din il-mistoqsija titratta anke street lighting, li jaqa' taħt id-dekasteru tal-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi - li qed jirrispondi f'isem il-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni - jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li f'ċerti zoni, bħal fil-każ li qed tirriferi għaliha din id-domanda, għadhom ma bdewx jiġu stallati street lighting b'sistema solari?

Infakkar li proġett simili li kien sar fl-Universita` kien irnexxa u allura wieħed jista' jikkonsidra li dawn it- tip ta' sistemi jistgħu jkunu sostenibbli, forsi anke bi prova, f'lokalitajiet ġodda fejn ikun meħtieġ id-dawl u fejn fiċ-ċirkostanzi jkunu diffiċli għall-istess korporazzjoni li twassal dan id-dawl.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kien hemm diversi postijiet fejn ġew approvati street lighting bis-sistema solari u l-car park ta' l-Universita` huwa wieħed minnhom pero` irrid ngħid li din hija expensive ħafna.

Din is- sistema ntużat ukoll riċentement fil-Ġnien ta' l-Għarusa fil-Mosta.

Irridu nifhmu li biex tagħmel din is-sistema trid tintuża l-battery u allura trid tagħmel ukoll il-kompartament fejn tagħmilha.

Il-verita` hi li s-sistema solari taħdem billi jkollok unit li bil-lejl qed tipprovdi l- enerġija li tkun ġiet iċċarġjata matul il-ġurnata mis-solar panels u sfortunatament hawn Malta għandna vandaliżmu kontinwu u għalkemm tipprova tagħmel l-affarijiet b'mod li jkunu safe, dejjem se jsibu irkaptu biex jisirqu.

Jiġifieri minbarra li din is-sistema tqum ħafna biex tagħmilha, għandek din il-problema li tista' tinsteraq.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Mr Speaker, nirriferi għal xi punti li tqajmu l- bieraħ u li l-Ministru ma kellux ċans jirispondini dwarhom.

Jista' l- Ministru jgħid jekk l-Enemalta kellhiex il-ħsieb li tintroduċi sistemi ta' isolators qabel ma ġie deċiż li l-istallazzjoni u l-maintenance fuq l- istreet lighting jgħaddu għand il-kunsilli lokali?

Il-flus li l-Enemalta kienet qiegħda tivvota f'każ li kienet se tagħmel dan il-proġett hi, se tgħaddi xi parti minnhom lill-kunsilli lokali biex ikunu jistgħu jkopru l- ispiża kbira li għandhom?

Hemm xi pjan biex fuq bażi nazzjonali tiżdied aktar is-safety fit-toroq f'dak li jirrigwarda twaħħil ta' arbli ta' l- elettriku?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Fil-fatt il-bieraħ il-ħin kien limitat u ma stajtx nirrispondi għal kull punt li tqajjem mid-diversi kelliema.

L-issue hi li l-kunsilli lokali jieħdu over parti mix-xogħol ta' tqegħid u ta' maintenance ta' bozoz.

Qed ngħid "parti" għax l-Enemalta se tibqa' responsabbli mill-main roads għax dawn huma responsabbilta` tal-gvern ċentrali.

Sadanittant pero` is-sistema qed tinbidel minn waħda li tieħu ħsiebha l- Enemalta għal waħda li jieħdu ħsiebha l-kunsilli lokali u allura jrid isir ċertu phasing-in.

Jien tajt instructions lill-Enemalta biex jiżguraw li dan ma jkunx ifisser li jsir xi tnaqqis mix-xogħol normali fuq il-bozoz u minn dak li tipprovdi l-Enemalta.

Il-gvern qiegħed jivvota fondi direttament lill-kunsilli lokali u naħseb li din hija l-aktar ħaġa għaqlija biex wieħed ikun jista' jagħmel l-aħjar użu mill-fondi li jkun hemm bżonn biex tiddawwal il-lokalita`.

Bħalissa s-sistema hi li l-kunsilli lokali jitolbu u l-Enemalta twaħħal, naturalment b'ċerti prijoritajiet li jagħtuha l-kunsilli lokali, pero` m'hemm l-ebda limitu li l-kunsill lokali jrid jaħdem fih.

U kultant din tista' twassal għal ċerti diffikultajiet biex wieħed jaqdi l-ħteġijiet tal- lokalitajiet kollha u jipprova jiżen l-importanza bejn lokalita` u oħra.

Din m'hijiex faċli li tagħmilha u għalhekk hu għaqli li l-lokalitajiet ikollhom budget allokat għalihom biex huma stess jiddeċiedu kif l-aħjar jonfquh u jekk ma jkollhomx bżonn jonfquh, jonfquh fuq xi ħaġa oħra aktar milli nibqgħu bis-sistema preżenti tal-lum li jien xejn ma jien sodisfatt biha.

Jien naħseb li huwa diffiċli li xi awtorita` ċentrali tipprova tiddeċiedi fejn l-aktar li hemm bżonn li tagħmel bozza, jekk hux fil-Mellieħa jew f'Birżebbugia għax finalment l-aħjar ħaġa tkun li tagħmilhom fiż-żewġ lokalitajiet imma naturalment mhux dejjem tkun tista' tilqa' għat-talbiet kollha li jsiru.

Jiġifieri bejn il-kunsilli lokali u l-ministeru responsabbli mill-kunsilli jsiru dawn it-tip ta' diskussjonijiet dwar il- finanzjament tagħhom u nista' ngħid li jiena nkarigajt lill-Enemalta biex tkompli għaddejja bix-xogħol tagħha, taking into account li ċerti kunsilli lokali se jkunu f'pożizzjoni li jagħmluhom huma wkoll u għandhom fondi allokati għalihom pero` ma naħsibx li għandu jkun hemm xi diffikulta` partikolari f'dan iż-żmien ta' phasing-in.

Kien hemm xi bozoz li kellhom isolators diġa` pero` hemm oħrajn, speċjalment il-bozoz l-antiki, li m'għandhomx isolators.

Jien nemmen li jkun aħjar jekk ikollok l-isolators l-ewwelnett għax din is-sistema hija aktar safe u t-tieni għax meta ma jkollokx isolators trid tixgħel it-triq kollha, tara fejn għandek id-dawl mitfi, imbagħad titfi t-triq kollha u twaħħal il-bozoz filwaqt li jekk ikollok isolator, kemm titfi lilu, tbiddel il-bozza u tiċċekja jekk tixgħelx - għax jista' jkun li jinqalgħu problemi oħrajn, per eżempju l-bozza ma tkunx daħlet sew jew il-kamin ikun difettuż.

Din hija sistema aktar effiċjenti, hija investiment fl-infrastruttura u qabel ma kenitx tingħata daqshekk attenzjoni.

Pero` bix-shift li se jkun hemm mingħand il-kunsilli lokali nħass li jkun ferm aktar għaqli li jkun hemm l-isolators, kemm minħabba safety u anke għaliex l-Enemalta kienet daqsxejn konċernata - u dan bir-raġun - u ma riedetx li jkun hemm aċċess daqshekk miftuħ għas-substations, kemm minħabba perikli li jkun hemm fihom kif ukoll minħabba li dawn ifornu d-dawl għal area aktar wiesa'.

Ħalli ngħid xi ħaġa fir-rigward il-barriers u kif jiġu stallati l-poles fit- toroq.

Fil-fatt huwa l-każ li meta wieħed jagħmel poles ġodda fit-toroq, jipprova jagħmilhom b'mod li jekk jista' jkun ma jkunux ta' periklu għat- traffiku.

Per eżempju, meta kien qed isir dan ix-xogħol fi triq li tagħti għal Baħar iċ-Ċagħaq, l-Onor.

Evarist Bartolo kien għamel mistoqsija u ġibed l-attenzjoni proprju għall-fatt li ċerti poles kienu qed jiġu stallati pjuttost 'il barra, ħadna l-passi u ċaqlaqnihom 'il ġewwa.

Dan ġara għax irriżulta li l-kuntrattur li kien qed jagħmel it-toroq għażel l- aktar rotta ħafifa u qabad u poġġa l-poles minflok ma qagħad jidħol 'il ġewwa biżżejjed biex ikunu inqas ta' periklu.

Naturalment fejn ikun il-każ huwa importanti li tagħmel barriers għax dawn jilqgħu milli jkun hemm perikli akbar, speċjalment meta jsir xi accident u l-karozza tibqa' dieħla f'arblu tad-dawl.

Imma naturalment m'huwiex possibbli li dawn tagħmilhom kullimkien anke minħabba li fuq il-bankini għandna limitazzjoni ta' spazju.

Pero` wieħed jispera li mat-tibdil li jsir minn żmien għal żmien, dawn it-tip ta' sistemi jibdew jiddaħħlu aktar u aktar.

Bħalissa għandna diversi toroq li sa ftit żmien ilu ma kenux imdawwla, fosthom dik bejn Ħ'Attard u Ħaż-Żebbuġ.

Fil-fatt proprju madwar xahrejn ilu twaħħlu l-poles, ġew mgħoddija l-cables minn taħt l-art, twaħħlu l- bozoz u din it-triq inxtegħlet proprju f'dawn l-aħħar jiem.

Meta jkollok triq bħal din, li jgħaddi ħafna traffiku minnha, tibda tara d-differenza meta tiġi mdawwla għax il-karozzi ma jkollhomx għalfejn jixgħelu l-bright u allura jiġi evitat li dan id-dawl jiġi f'għajnejn is-sewwieqa u tnaqqas il- periklu.

Il-bieraħ l-Onor.

Cuschieri qal li jekk aħna nsiru membri ta' l-Unjoni Ewropea, jista' jkun li s-sussidji li ningħataw fuq l-ilma, ma jibqgħux jingħatawlna.

Fil-fatt il-każ m'huwiex hekk.

Is-sussidji fuq l-ilma jingħataw direttament lill-konsumatur u din is-sistema hija aċċettabbli għall-Unjoni Ewropea.

Meta qiegħed tagħti sussidji direttament lill- konsumatur, ma toħloqx problemi ta' unfair competition ma' postijiet oħra għax ikun il-konsumatur li qed jibbenefika direttament on a level playing field.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, fil-qosor jekk jogħġbok.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jiena m'għedtx hekk.

Jiena għedt li l-Unjoni Ewropea se tesiġi fuq numru ta' snin li taqta' milli l-gvernijiet jagħtu s- sussidju lil kumpanniji li jipprovdu dawn is-servizzi u allura staqsejt x'se jagħmlu mbagħad dawn il-kumpanniji.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Pero` is-sens tal-mistoqsija kien li once li Malta ssir membru, ma tkunx tista' tagħti sussidji.

Jiena qed ngħid li fil-każ tad-dawl u l-ilma, dan m'huwiex il-każ.

Lill-konsumatur tista' tagħtih għajnuna u s-sistema li għandna tista' tibqa' wkoll 'il quddiem, speċjalment fil-każ ta' pajjiżna li jiddependi fuq l-ilma li jiġi ġġenerat mill-ilma baħar.

Ċipru wkoll se jkollu parti mis-sistema tiegħu bħal tagħna, għax qiegħed jinvesti fir-reverse osmosis plants pero` aħna jidhrilna li bis-sistemi preżenti u dawk antiċipati mill-Unjoni Ewropea, din is-sitwazzjoni m'għandhiex tkun problema.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Mario Galea.

ONOR.

MARIO GALEA: Mr Speaker, nixtieq inqajjem punt li ġieli qajjimtu drabi oħra.

Qed nirriferi għall-arbli ġodda li jitwaħħlu biex suppost jiġu replaced dawk imsadda, imma l-arbli l-antiki xorta waħda jibqgħu hemm bil- konsegwenza li qed ikunu ta' periklu kbir speċjalment għas-sewwieqa.

Per eżempju, fiż-Żejtun hemm toroq partikolari, bħal Triq Delimara u n-naħa ta' Xrob l-Għaġin, li ilhom is-snin bl-arbli ġodda mwaħħlin u dawk qodma ma ġenbhom.

X'inhi l-problema ta' dewmien biex il-linji ta' l-elettriku jiġu trasferiti minn fuq il-qodma għall-ġodda?

MR SPEAKER: Il-Ministru

ONOR.

JOSEF BONNICI: Normalment dawn m'għandhomx jieħdu żmien biex jitneħħew u għalhekk nitlob lill-Onor.

Membru biex jekk jaf b'xi post partikolari jagħtini r-riferenza u nara x'inhi l-kwestjoni.

Jista' jkun hemm ċirkostanzi fejn wieħed ikun qed jistenna ċertu tibdil fil-linji u allura dak iwassal għal ċertu dewmien.

Issa nara l-każ x'inhu u nirrispondi dwaru darb'oħra.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, ħalli nerġa' mmur lura għall-kwestjoni ta' l-ilma.

Jaf il-Ministru li għadha kemm ħarġet water directive li titkellem ċar fuq il-fatt li hemm bżonn li ċ-ċittadin jiġi ffaċċjat bil- market price ta' l-ilma u tad-dawl li jiġi fornut bih biex jirrealizza li dawn huma commodities li ma tistax tisparpaljahom u tagħmel użu ħażin minnhom?

Kif se teffetwana din eventwalment?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-ewwelnett tajjeb jingħad li aħna, għal dak li jirrigwarda elettriku, għall-ewwel darba daħħalna sistema li wara li tilħaq ċertu konsum, it-tariffa tiġi għall-prezz tas-suq.

Fil-fatt jekk it- tariffa tad-dawl taqbeż ċertu ammont ta' units, tiġi bil-4 cents a unit u din tkun qed tagħmel kemm kemm aktar tajjeb mill-cost tad-dawl u jekk fl- ilma taqbeż ċertu konsum, tiġi bil-Lm1.10 u din tkun qed tagħmel ferm aktar tajjeb mill-cost.

Jiġifieri bis-sistema li għandna bħalissa l-gvern iddeċieda li jiffissa ċertu ammont ta' konsum li jħoss li huwa soċjalment ġust u neċessarju, hemm ċerta aġevolazzjoni fit-tariffa għal dak il-livell, kif tikkonsma aktar u t- tariffa mbagħad tiġi aktar ta' natura kummerċjali jew market oriented kif diġa` għandna.

Qabel is-sistema tad-dawl ma kenitx hekk; qabel kienet li tikkonsma kemm tikkonsma, ir-rata ma tkunx qed tkopri l-cost tal-fuel.

Allura aħna għamilna parti li tibqa' tikkonsma b'mod issussidjat, naturalment mhux mill-gvern imma minn min jikkonsma aktar minn ċertu ammont.

Tajjeb ngħid ukoll li s-sitwazzjoni ta' Malta hija waħda partikolari.

L- ewwelnett is-sistema tad-dawl hija an isolated network filwaqt li l-pajjiżi ta' l-Ewropa, minbarra xi postijiet remoti ħafna, qegħdin kollha linked mal- grid.

Barra minn hekk irid ikollok a stand-by capacity li ma tużahiex ħlief f'emerġenza u allura għandna madwar 111-il megawatt ta' gas turbines, li jiswew il-miljuni kbar ta' flus, li qegħdin weqfin u ma jintużawx regolarment imma just in case ikollna ħsara fis-sistema normali u trid iddaħħalhom biex jieħdu over.

Sadanittant meta qed tagħmel il-maintenance fis-sistema normali jrid ikollok biżżejjed access capacity li taffordja titfi turbina jew tnejn għax dan jaf jeħodlok tliet xhur jew sitt xhur jekk ix-xogħol jinzerta jkun long term.

U allura qed inġorru ċertu cost.

Hekk ukoll fil-każ ta' l-ilma.

Aħna għandna sitwazzjoni sui generis fil-każ ta' l-ilma għax m'hemm ħadd fl- Unjoni Ewropea li jġib nofs l-ilma tiegħu mill-ilma baħar.

U għalkemm in- nofs l-ieħor ġej mix-xita, l-ewwel irid jgħaddi mill-water table, bil- problema ta' kontaminazzjoni li jkollok fl-għelieqi, ta' fertilisers, eċċ. u bil-problema wkoll li aktar ma tuża l-art b'mod intensiv, iktar tkun qed titfa' ċerti perikli ta' kontaminazzjoni f'dak l-ilma.

Jiġifieri din hija sitwazzjoni li tapplika proprju għalina.

Jien naf b'każi fejn l-Unjoni Ewropea tagħti għajnuna diretta biex ikun hemm sistema aħjar.

Per eżempju, il-Greċja u l-Italja għamlu link cable bejniethom li sewa Euro 40 miljun u l-Unjoni Ewropea tathom madwar Euro 38 miljun, jiġifieri kważi s-somma kollha, biex ikunu jistgħu jsaħħu parti mill- Greċja li ma kenitx connected tajjeb mas-sistema elettrika u allura ġiet linked mas-sistema ta' l-Italja.

Jiġifieri wieħed irid iħares lejn dan l- aspett minn diversi point of views u naħseb li l-kwadru tagħna huwa wieħed fejn għandna argumenti sodi li żgur li wieħed jista' allura jħares lejn sitwazzjoni li jien naħseb tkun aktar aħjar b'dan it-tip ta' investiment li wieħed jista' jantiċipa f'dan is-settur.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, jiena ma nafx għalfejn ħa kwarta biex jirrispondini jekk kemm-il darba jafx li l-water directive qiegħda in vigore u kif din se teffetwa lilna.

Lili dan hu Ii jinteressani u la staqsejtu dwar turbini u lanqas dwar xejn aktar.

Veru li l-Ministru kien qal li l-kontijiet ta' l-ilma kienu se jerġgħu jiġu għan-normal imbagħad meta telgħu fil-gvern qal li ma qalx hekk u dan qiegħed on record li qalu hu, imma apparti minn dan, jista' jgħidilna jekk hawn Malta tiġi applikata l-water directive hijiex se tagħmel differenza fil-kontijiet ta' l-ilma?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

JOSEF BONNICI: Mr Speaker, x'inhi din l-aggressivita` kollha dwar x'għedt jiena, qisu qed jipprova jgiddibni?

Dawn huma affarijiet li lanqas jitwemmnu!

Id-direttivi m'humiex xi ħaġa li qegħdin hemmhekk in stone u bilfors trid tapplikahom sa the smallest letter u allura trid tuża naqra common sense, li donnu fil-membri tan-naħa l-oħra huwa nieqes f'dawn l- affarijiet, bħal fil-każ tal-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma.

(Interruzzjonijiet) Jien m'iniex qed nuri aggressivita`; jien qed nagħti risposta akkont tad-domanda li d-deputy leader tan-naħa l-oħra għoġbu japplika lejja.

Il-verita` hi li kieku l-kontijiet huma kif id-deputy leader u d-deputy prime minister ta' dak iż-żmien approvawhom fil-Kabinett Laburista, kieku llum għall-konsumatur huma 80% jew 90% aktar għoljin u għall-industrija ħames darbiet jew anke 10 darbiet aktar!

U dan bil-liġi li l-Onor.

George Vella vvota favur meta għaddiet f'dan il-Parlament!

Imma donnu li l-memorja tiegħu hija qasira wisq jew inkella dawn l-affarijiet jinsihom jew inkella jaqbillu jinsihom qisu qatt ma kien fil-gvern!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti?

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL NAZZJONALI GĦALL-KULTURA U L-ARTI

NATIONAL COUNCIL FOR CULTURE AND THE ARTS BILL

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

Ikompli mis-6 ta' Frar, 2002.

Klawsola 6 - Kalendarju ta' Avvenimenti.

Clause 6 - Calendar of Events.

(Posposta f'Sed.

Nru 693 tas-6 ta' Frar, 2002)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Sur President, għal klawsola 6 għandi din l-emenda:

"B" Klawsola 6 għandha tiġi emendata kif ġej:-

(a) klawsola 6 għandha tiġi rinumerata bħala subklawsola (1) tagħha u minflok il-kliem "għandu jiżviluppa, isostni u jimplimenta" li hemm fiha għandhom jidħlu l-kliem "jiżviluppa, jippubblika, isostni u jimplimenta"; u

(b) minnufih wara subklawsola (1) tagħha kif rinumerata għandha tiżdied subklawsola (2) kif ġej:

"(2) Il-Kunsill għandu jinkludi wkoll fil-Kalendarju ta' Avvenimenti dawk il-programmi, inizjattivi u avvenimenti kulturali u artistiċi prodotti minn entitajiet, għaqdiet jew persuni oħra apparti dawk imsemmija fis-subartikolu preċedenti ta' dan l-artikolu, u li fil- fehma tal-Kunsill jistħoqqilhom ikunu hekk inklużi għall-aħjar promozzjoni tagħhom.".

"B" Clause 6 shall be amended as follows:-

(a) clause 6 shall be renumbered as subclause (1) thereof and for the words therein "shall develop, sustain and implement" there shall be substituted the words "shall develop, publish, sustain and implement"; and

(b) immediately after subclause (1) as renumbered there shall be added the following subclause (2):-

"(2) The Council shall also include in the Calendar of Events those cultural and artistic programmes, initiatives and events produced by entities, organisations or other persons apart from those referred to in the preceding subarticle of this article, and which in the opinion of the Council deserve to be so included for their better promotion.".

THE CHAIRMAN: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "B" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 6 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 6, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 - Skemi għall-allokazzjoni ta' flus jew sussidji lil entitajiet kulturali u artistiċi.

(Kont.)

Clause 7 - Schemes for the allocation of funds or subsidies to cultural and artistic entities.

(Cont.)

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, dalgħodu spjegajna l-kontenut ta' din il-klawsola u jekk niftakar tajjeb, imbagħad kelli anke l-opportunita` li niċċara li l-pożizzjoni li qed jistabilixxi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna joffri assigurazzjoni lill-entitajiet li hemm imsemmija fit-Tieni Skeda ħafna iktar milli għandhom illum għax filwaqt li llum it-tibdil jista' jsir faċilment b'sempliċement direttiva amministrattiva, dan l- abbozz ta' liġi qed jaħseb li jieħu pożizzjoni li f'ċertu sens ġiet entrenched fl-iskeda, u m'hawn miktub imkien li din l-iskeda tista' tinbidel b'regolament.

Għaldaqstant jien jidhirli li m'għandux ikun hemm preokkupazzjoni dwar l- appoġġ finanzjarju li l-gvern qed jagħti sal-lum fis-sens li sakemm il- gvern jibqa' dispost li jagħti s-sussidji lil dawn l-entijiet pubbliċi, l- abbozz ta' liġi li għandna quddiemna m'hu se jnaqqas xejn min dak li llum għandhom, anzi qiegħed joffri ċerta protezzjoni għax qiegħed jgħid li jekk ikun se jsir xi tibdil, qabel għandha ssir diskussjoni dwar dan it-tibdil f'dan il-Parlament.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi klawsola 7.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 7 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 - Twaqqif ta' korpi magħquda biex jamministraw eċċ. l-attiv kulturali.

Clause 8 - Setting up of bodies corporate to administer etc. cultural assets.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din il-klawsola tagħmel riferenza għat- Tieni Skeda li hawn annessa ma' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

Ta' min jgħid li f'din it-Tieni Skeda nsibu mniżżla t-Teatru Manoel u Dar il-Mediterran għall-Konferenzi, u naħseb li biex wieħed jifhem din il- klawsola li qed nipproponu, ikun tajjeb jekk nispjegaw ftit x'inhu l- istatus ta' dawn iż-żewġ entitajiet.

Il-Fondazzjoni Patrimonju Malti, li hija msemmija fl-Ewwel Skeda, hija fondazzjoni li taf il-personalita` legali tagħha lill-istatut li ħoloq lil din il-fondazzjoni, u hu bis-saħħa ta' dak l-istatut li l-bord tal- fondazzjoni, li preżentament huwa ppresedut mis-Sur Maurice Degiorgio, jista' jaġixxi b'mod effettiv, kif fil-fatt qed jaġixxi, u ta lil pajjiżna ċertu servizz fil-kamp ta' l-attivita` kulturali u artistika tagħna.

L- istess nistgħu ngħidu għas-Soċjeta` ta' l-Arti, Manifattura u Kummerċ, li hija msemmija fl-Ewwel Skeda.

Fil-fatt din is-soċjeta` għandha storja twila ħafna u hija mwaqqfa bi strument legali apposta ta' dawk iż- żminijiet.

Jekk imbagħad wieħed iħares lejn l-Orkestra Nazzjonali - u din hija msemmija fl-Ewwel Skeda wkoll - isib li din għandha l-forma ta' soċjeta` kummerċjali taħt il-liġi li tirrigwarda s-soċjetajiet kummerċjali, hija limited liability company u għalhekk nistgħu ngħidu li l-Orkestra Nazzjonali tislet il-personalita` ġuridika proprju minn dak l-istrument legali mfassal skond il-liġi tal-kumpanniji.

Jekk min-naħa l-oħra nitkellmu fuq it-Teatru Manoel u Dar il-Mediterran insibu li f'ċertu sens dawn huma organizzazzjonijiet ftit strambi għax filwaqt li jaġixxu bħallikieku għandhom personalita` ġuridika, din il- personalita` ġuridika m'hijiex distinta għal dawn l-entitajiet partikolari imma toħroġ mill-awtorizzazzjoni regolari, liema awtorizzazzjoni - li llum saret impliċita u taċita - jagħtiha l-gvern minn ġurnata għall-oħra.

Issa bħal dawn l-entitajiet jista' jagħti l-każ li 'l quddiem ikun hemm oħrajn, u allura aħna, permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi, qed nipproponu li dawn it- tipi ta' entitajiet ikunu jistgħu jiġu mogħtija l-personalita` ġuridika distinta permezz ta' ordni li ssir mill-ministru, u din l-ordni tkun tistabilixxi l-kompożizzjoni u l-poteri tal-korp regolatorju, ir-regoli ta' l-accountability, tal-kontroll finanzjarju u tal-verifika u anke dawk ir- regoli l-oħrajn li għandhom x'jaqsmu mat-tmexxija u ma' l-amministrazzjoni ta' dawn l-entitajiet, jiġifieri din l-ordni tkun l-għoti ta' statut bir- regolamentazzjoni meħtieġa lil dawn l-entitajiet.

Aħna qed ngħidu wkoll li meta wieħed joħroġ l-istatuti għal dawn l-entitajiet, dawn ikunu jistgħu jiġu emendati jew sostitwiti b'regolamenti apposta, jiġifieri hawnhekk qed nitkellmu fuq regolamenti bil-proċess regolamentari ta' kif isiru l- affarijiet.

Qed jingħad ukoll li meta wieħed jagħmel din l-ordni, huwa jista' - u hawn se nikkwota minn subklawsola (4) ta' klawsola 8 - ineħħi:

"... kull attiv jew intrapriża mill-amministrazzjoni jew it-tmexxija ta' xi korp magħqud imwaqqaf taħt dan l-artikolu u jista' wkoll b'ordni bħal dak jittrasferixxi dik l-amministrazzjoni jew tmexxija minn korp magħqud hekk imwaqqaf għal xi korpi magħqud ieħor, imma ma jistax b'ordni bħal dak ixolji xi korpi magħqud imwaqqaf taħt dan l- artikolu.",

pero` din se nispjegaha f'ċertu dettal minn hawn u ftit ieħor.

Qed ngħidu wkoll li mat-Tieni Skeda wieħed jista' anke jżid fis-sens li jistgħu jinħolqu xi organizzazzjonijiet pubbliċi oħrajn li għalihom tinħass il- ħtieġa li tapplika għalihom din is-subklawsola.

Sur President, għal klawsola 8 għandi din l-emenda:

"C" Wara subklawsola (5) ta' klawsola 8 għandha tiżdied din is- subklawsola (6) li ġejja:-

"(6) Kull ordni bħal dik imsemmija f'dan l-artikolu għandha tiġi pubblikata fil-Gazzetta malajr kemm jista' jkun.".

"C" After subclause (5) of clause 8 there shall be added the following new subclause (6):-

"(6) Every order as is referred to in this article shall be published in the Gazette as soon as possible.".

Aħna qed nagħmlu din l-emenda biex, jekk għall-grazzja ta' l-argument, wieħed jagħti struttura legali lit-Teatru Manoel, u din l-istruttura titwaqqaf bis-saħħa ta' din il-klawsola, dak l-istatut jiġi ppubblikat fil- Gazzetta tal-Gvern għall-informazzjoni ta' kulħadd u anke biex il-Kamra tkun tista' tissorvelja dak li jkun qiegħed jiġri.

Sur President, x'inhuma l-implikazzjonijiet ta' subklawsola (4)?

Ħalli nieħdu l-każ ta' Dar il-Mediterran għall-Konferenzi.

Illum Dar il- Mediterran għall-Konferenzi għandha management board li jinħatar mill-gvern tal-ġurnata, pero` din la hija a limited liability company u lanqas hija fondazzjoni imma hija organizzazzjoni li titmexxa taħt is-sorveljanza tal- ministru konċernat.

Naturalment din l-organizzazzjoni għandha tosserva r- regoli li huma stabiliti taħt in-National Audit Office fis-sens li jrid ikollha l-accountant li jagħmel il-verifika tal-kontijiet tagħha u trid issegwi ċerta regolamentazzjoni, anke finanzjarja, imma meta tiġi biex tfittex issib li sal-lum il-ġurnata din l-organizzazzjoni m'għandha xejn minn dan.

Allura x'tagħmel?

Tagħmilha soċjeta` kummerċjali?

Imma jekk tiġi biex tagħmilha soċjeta` kummerċjali, jibdew jidħlu - u naf li dan il- punt ġie diskuss diversi drabi - dawn it-tip ta' kwestjonijiet li se nsemmi.

Per eżempju, jekk din l-organizzazzjoni ssir soċjeta` kummerċjali, il-bini jgħaddi lil din is-soċjeta` kummerċjali?

Għax aħna nafu li dan huwa bini uniku fil-patrimonju kulturali tagħna u l-gvern dejjem wera li jixtieq illi l-bini ta' Dar il-Mediterran għall-Konferenzi jibqa' bini pubbliku taħt it-tutela diretta tal-gvern, anke jekk ikun qed jintuża għal skopijiet ta' natura artistika, kulturali u kummerċjali.

Kwestjoni oħra hija din: Meta twaqqaf soċjeta`, l-ishma minn xiex ikunu komposti?

Naturalment tkun trid tagħmel kapital, imma dan il-kapital minn fejn se jinġieb?

Imbagħad wieħed jibda jistaqsi wkoll: Imma hemm bżonn li wieħed joħloq dawn il-komplikazzjonijiet?

Sal-lum għadu ma nstabx x'inhi l- aħjar formula biex Dar il-Mediterran għall-Konferenzi tkun tista' tingħata dik li fit-termini legali tissejjaħ "personalita` ġuridika", pero` issa, b'dan l-abbozz ta' liġi, il-ministru se jkun jista' joħroġ ordni biex Dar il-Mediterran għall-Konferenzi tkun tista' tingħatalha din il-personalita` ġuridika u b'hekk takkwista l-corporate identity legali tagħha.

Naturalment f'din l-ordni jkun hemm imniżżel ukoll kif għandu jkun kompost il-bord, b'liema proċedura għandu jimxi, x'inhuma l-funzjonijiet ta' dak il- bord u liema regoli finanzjarji għandhom japplikaw.

Min-naħa l-oħra jekk tkun se twaqqaf soċjeta` kummerċjali, hemm ħafna affarijiet li diġa' huma inklużi fil-liġi tal-kumpanniji u jekk tkun se twaqqaf fondazzjoni, fl- istatut ikollok dawn it-tip ta' regoli.

Sur President, forsi hawn wieħed jistaqsi: Subklawsola (4) x'qed tgħid?

Ejjew nassumu li l-ministru ħareġ l-ordni li semmejt u li allura Dar il- Mediterran għall-Konferenzi ngħatat ir-regolamentazzjoni tagħha dwar kif għandha titmexxa.

Jista' jiġri li jinqalgħu ċirkostanzi fejn wieħed ikun qed jara prospetti pożittivi biex l-assets u l-undertakings jiġu ttrasferiti lil xi korp magħqud ieħor.

Per eżempju, nafu li kien hemm żmien meta kienet qed issir diskussjoni dwar jekk Dar il-Mediterran għall- Konferenzi għandhiex tiġi managed minn kumpannija b'dimensjoni internazzjonali.

Suppost li Dar il-Mediterran għall-Konferenzi jkollha din il-personalita` ġuridika, x'jiġri jekk wieħed ikun irid jilħaq dak it-tip ta' agreement?

Allura subklawsola (4) qed tgħid li wieħed jista':

"... jittrasferixxi kull attiv jew intrapriża mill-amministrazzjoni jew it-tmexxija ta' xi korp magħqud imwaqqaf taħt dan l-artikolu ...",

biex filwaqt li lill-enti nkunu qed inneħħulha minn taħt ir-responsabbilta` tagħha dawk l-undertakings u l-assets, fl-istess ħin noqogħdu lura milli nxolju lil din l-enti għax jista' jkun li din tkun laħqet daħlet f'obbligazzjonijiet oħrajn li xi ħadd ikun irid jibqa' responsabbli għalihom.

Aħna fassalna din il-klawsola b'mod li tkun tippermetti ċerta flessibbilta` għall-futur biex nagħmluha iktar faċli għal min ikun irid jidħol fi sħubija ma' kumpanniji kummerċjali, ma' għaqdiet u m'entitajiet oħrajn lokali u barranin.

Naturalment seta' kien hemm formulas oħra ta' kif nagħmlu dan, imma l-esperjenza ta' dawn l-aħħar snin uriet li jew għandna nibqgħu bis-sitwazzjoni preżenti ...

Jekk tiġi biex taħtar lit- Teatru Manoel u lil Dar il-Mediterran għall-Konferenzi bħala fondazzjoni, issib lil min jgħidlek li ma jaqbilx li dawn għandhom ikunu fondazzjonijiet u jekk min-naħa l-oħra, tiġi biex taħtarhom bħala soċjetajiet kummerċjali jibdew jinbtu dawk il-komplikazzjonijiet li ġġib magħha kull soċjeta` kummerċjali għax imbagħad lil dawn iż-żewġ entitajiet tkun trid tagħnihom bid-dotazzjoni, bl-ishma u bil-kapital tagħhom.

Aħna jidhrilna li sibna manjiera prattika li m'hi komplikata u m'hi komplessa xejn u li fl-istess waqt tagħti lil dawn iż-żewġ entitajiet, jiġifieri lit-Teatru Manoel u lil Dar il-Mediterran għall-Konferenzi, personalita` ġuridika li hija differenti minn dik tad-Dipartiment tal- Kultura.

Teknikament u legalment dawn iż-żewġ entitajiet għadhom sal-lum jaqgħu taħt id-Dipartiment tal-Lultura, imma minkejja dan, minn mindu twaqqfu dejjem ingħataw vot kull wieħed fil-budget u żvolġiet ukoll il- prattika li dawn il-voti jamministrawhom huma direttament.

Naturalment huma jkunu jirrapportaw lid-direttur tad-Dipartiment tal-Kultura x'ikunu se jagħmlu b'dawn il-voti u hu, min-naħa tiegħu, ikun jista' jitlobhom ukoll ċerta informazzjoni, pero` fil-prattika dawn iż-żewġ entitajiet jaġixxu bħallikieku għandhom il-piena faculta` legale li dan jagħmluh.

Issa aħna nixtiequ li dak li ilu jsir fil-prattika għal ħafna snin jingħata bażi legali iktar ċara, u se nagħmlu dan mingħajr ma neskludu l-possibbilta` li fil-futur jista' jkun hemm konsiderazzjonijiet ta' partnerships.

B'hekk filwaqt li l-gvern jibqa' responsabbli għall-obbligazzjonijiet li dawn iż- żewġ entitajiet jistgħu jkunu laħqu daħlu għalihom, huwa ma jkunx jista' jostakola li ssir din is-sħubija li jien qiegħed nitkellem fuqha.

B'din l- ispjegazzjoni li tajt, l-emenda li pproponejt biex kwalunkwe ordni li jista' jagħmel il-ministru tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern, għandha titqies iktar importanti.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, iktar milli rimarki, nixtieq nagħmel ċerti mistoqsijiet, u se nibda billi nagħmel l-ewwel mistoqsija: L- emenda li għadu kif ippropona l-Ministru tfisser li tkun tista' tiġi bħala parti mill-proċedura tal-Kamra li jekk xi ħadd minn din il-Kamra jħoss li l- ordni li jkun ta l-ministru għandha tiġi diskussa, din tingħata l-istatus ta' avviż legali u tkun tista' tiġi diskussa f'din il-Kamra?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax meta konna qed niddiskutu l-qasam tal-patrimonju kulturali, dehrilna li jkun aħjar għal kulħadd li jekk ikun hemm bżonn, f'dan il-każ jiskatta l-mekkaniżmu li l-ordni li jkun ta l-ministru tiġi għad-diskussjoni f'din il-Kamra.

Għalhekk nixtieq li l-Ministru jgħidli jekk l-emenda li għadu kemm ressaq hu tistax tiġi miftehma kif qed ngħid jien jew inkella għandux isir sempliċement avviż fil-Gazzetta tal-Gvern, liema avviż imbagħad ma jkollux l-istess status li għandu avviż legali.

Nixtieq nistaqsi wkoll x'qed iżomm li l-Orkestra Nazzjonali tkun fit-Tieni Skeda.

Sur President, jien m'għandix dubju li t-Teatru Manoel u Dar il-Mediterran għall-Konferenzi m'humiex sempliċement stabbilimenti imma huma parti mill- wirt storiku tagħna, imma filwaqt li kull naħa esprimiet il-qbil li jista' jkun hemm partnerships jew management agreements għat-tmexxija tagħhom, ħadd ma joħlom li l-proprjeta` tagħhom tiġi ttrasferita jew inkella li ssir privata, u nixtieq li l-Ministru jispjega x'inhuma r-reazzjonijiet tiegħu f'dan ir-rigward.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, nibda biex ngħid li l-Orkestra Nazzjonali m'hijiex qiegħda fit-Tieni Skeda minħabba li diġa' għandha personalita` ġuridika u hija a limited liability company filwaqt li t- Teatru Manoel u Dar il-Mediterran għall-Konferenzi kienu ristretti proprju minħabba li sal-lum la kellhom personalita` ġuridika distinta u lanqas kellhom statut legali li jippermettilhom li jaġixxu b'mod awtonomu u indipendenti.

Għalhekk jekk ma nagħtux lil dawn l-entitajiet din il- personalita` ġuridika, insibu ruħna fi gray area għax minn banda nkunu qed inxekklulhom l-iżvilupp tagħhom u mill-banda l-oħra nkunu qed nesponuhom għal sitwazzjoni fejn jistgħu jkunu qed jaġixxu ultra vires.

L-Orkestra Nazzjonali diġa' għandha personalita` ġuridika.

Issa hawnhekk tista' tqum il-mistoqsija: Bħalma għandha personalita` ġuridika l-Orkestra Nazzjonali, ma stajniex tajna personalita` ġuridika lil Dar il-Mediterran u lit-Teatru Manoel?

Ċertu żmien ilu jien tlaqt f'dik id-direzzjoni u ressaqt anke proposti lill-Kabinett f'dan is-sens, pero` meta mbagħad tiġi għas-si u n- no se tqum il-mistoqsija ta' jekk dak il-bini tat-Teatru Manoel huwiex se jiġi mgħoddi lil xi kumpannija li t-termini tagħha jkun biss l-operat.

Hawnhekk tqum il-mistoqsija wkoll: Kif tista' tikkapitalizza lil kumpannija li ma jkollhiex bini imma jkollha biss l-operat?

Kif qed naraw, inqalgħu dawn it-tipi ta' diffikultajiet u donnu ma laħaqx immatura l-ħsieb dwar x'inhu l-aħjar mod li bih wieħed jista' jittekilja dawn iż-żewġ entitajiet.

Ara fir-rigward ta' l-Orkestra Nazzjonali, tal-Kavallier ta' San Ġakbu u tal-Fondazzjoni Patrimonju Malti ma kenitx inqalgħet din id-diffikulta`, pero` l-każ tat-Teatru Manoel u ta' Dar il-Mediterran għall-Konferenzi kien ftit differenti u għalhekk dawn iż-żewġ entitajiet ma pproċedewx fl-istess direzzjoni ta' l-entitajiet pubbliċi l-oħra.

Fil-fatt fil-każ tat-Teatru Manoel u ta' Dar il-Mediterran għall-Konferenzi qed noħolqu forma ġdida ta' kif tingħata personalita` ġuridika lil xi ħadd.

Sal-lum aħna stajna nagħmlu dan jew billi ninqdew bil-liġi li tirrigwarda lill-kumpanniji, jew billi ninqdew bil-liġi ċivili u nwaqqfu fondazzjoni jew inkella billi nippilotaw liġi apposta.

Per eżempju, il-Kunsill Malti Nazzjonali għall- Arti u l-Kultura se jieħu l-personalita` ġuridika tiegħu minn dan l-abbozz ta' liġi stess.

Issa naturalment ma jistax ikun noqogħdu nippilotaw abbozz ta' liġi għal kull entita` li tkun trid li jkollha personalita` ġuridika u allura permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qed noħolqu artiklu li jgħin lill- gvern biex jagħmel dan mingħajr ma joqgħod jippilota abbozz ta' liġi kull darba.

Mistoqsija oħra li tqum hawnhekk hija din: Din l-ordni se jkollha l-istess possibbiltajiet li jkollhom l-avviżi legali biex iwettqu r-regolamenti?

Almenu s'issa dan m'huwiex maħsub, jiġifieri m'huwiex maħsub li, per eżempju, din l-ordni tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern u jekk sa 28 ġurnata wara ma jkun hemm l-ebda riżoluzzjoni fil-Kamra għal xi modifika jew inkella għal xi rifjut tagħha, din tidħol fis-seħħ.

Fil-fatt s'issa dan m'huwiex maħsub għal ħafna raġunijiet, fosthom għax hawnhekk qed nitkellmu fuq enti pubblika u allura se jkun hemm il-pubblikazzjoni għall- informazzjoni fil-gazzetta li tkun qed issir għall-benefiċċju ta' kulħadd, għax il-Kamra tista' titkellem fuqha u għax il-Public Accounts Committee jista' jitlob li jidħol f'din il-materja għalkemm din taqa' taħt kumitat ieħor.

Jien nemmen li f'dawn l-affarijiet, wieħed irid jiddependi wkoll mill-bon sens ta' min ikun qed imexxi li jagħmel l-affarijiet b'mod tajjeb.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-Emenda "C" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 8 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 8, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 9 - Relazzjonijiet bejn il-Ministru u l-Kunsill.

Clause 9 - Relations between the Minister and the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, permezz ta' din il-klawsola qed jiġu stabiliti l-parametri tar-relazzjonijiet bejn il-ministru responsabbli u l- kunsilli li qed inwaqqfu.

Naturalment meta aħna qed inwaqqfu l-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, qed nagħtuh il-funzjonijiet tiegħu, pero` kif jiġri ħafna drabi, il-gvern tal-ġurnata qed jirriżerva d-dritt li joħroġ direttivi ta' policy bil-miktub lil dan il-kunsill kif ukoll lil entitajiet pubbliċi oħra, u huwa preċiżament dan li qed tagħmel din il- klawsola; qed tagħti d-dritt lill-ministru li jagħti lill-kunsill dawk id- direttivi li hu jista' jqis meħtieġa - u f'dan l-abbozz ta' liġi qed nenfasizzaw li dawn id-direttivi m'għandhomx imorru kontra l-provvedimenti tal-liġi nnifisha - u qed torbot lil dan il-kunsill li ġaladarba joħroġ dawk id-direttivi bil-miktub, huwa għandu jmexxi l-affarijiet tiegħu skond dawk id-direttivi.

Sur President, din il-klawsola tgħid ukoll li l-ministru għandu dritt jitlob informazzjoni sħiħa fuq dak kollu li jaqa' taħt il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, fosthom informazzjoni ta' natura finanzjarja, u għandu anke d-dritt li jivverifika dik l-informazzjoni li tkun ingħatatlu.

Imbagħad subklawsola (3) tgħid li jekk il-kunsill ma jsegwix id-direttivi li jkunu nħarġulu, il-prim ministru jkun jista' jagħmel trasferiment ta' xi parti jew oħra mill-funzjonijiet tal-kunsill.

Din is-subklawsola hija estrema u ma nimmaġinax li se jkun hemm raġuni għaliex wieħed jużaha, pero` dawn id-direttivi jinħarġu għall-maġġoranza l- kbira ta' l-entitajiet li jinħolqu għax għalkemm il-gvern ikun iddelega parti mill-amministrazzjoni tiegħu lil xi enti pubblika, dan ma jfissirx li b'daqshekk il-gvern ikun abdika milli jagħti d-direzzjoni politika u amministrattiva tiegħu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Rigward ir-relazzjonijiet bejn il-ministru u l- kunsill ma naħsibx li wieħed għandu għalfejn jespandi iktar l-ispjegazzjoni li għadu kemm ta l-Ministru, pero` ma nafx jekk il-Ministru jikkonsidrax xi ħaġa li ddiskutejnieha fit-tul - imbagħad bħala prinċipju dħalna wkoll fid- dettal - meta konna qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi dwar il-patrimonju kulturali, li issa sar liġi.

Il-Ministru jikkonsidra li bħalma fil-qasam tal-patrimonju kulturali ħloqna okkażjoni importanti ħafna għal dik l- istruttura li kienet qed titwaqqaf billi organizzajna forum pubbliku li għalih ġew mistiedna l-players li jaqgħu taħt il-qasam tal-wirt storiku, noħolqu okkażjoni simili għall-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti?

Biex niftehmu, qed nagħmlu tajjeb li qed nirregolaw relazzjoni bejn dan il- kunsill u bejn entitajiet tal-gvern u qed nagħmlu tajjeb ukoll li qed nirregolaw l-istruttura tar-relazzjoni bejnu u bejn il-ministru responsabbli, imma ma naħsbux li jagħmel sens ħafna - speċjalment għat- tfassil ta' politika kulturali demokratika u biex nagħtu ħajja lil dan il- kunsill - li f'dan l-abbozz ta' liġi noħolqu dak it-tip ta' spazju li l- Membri taż-żewġ naħat tant tkellmu favurih u li aħna rajna kif żviluppajnieh għall-istruttura dwar il-patrimonju kulturali?

Jien naħseb li tkun idea tajba li fil-ħajja tal-Kunsill Nazzjonali għall-Kulturali u l- Arti nsibu mument fejn ikun hemm forum pubbliku li matulu l-membri ta' dan il-kunsill jispjegaw x'ikunu se jagħmlu, jippubblikaw il-pjani tagħhom u jiltaqgħu mal-protagonisti kulturali li għandna f'pajjiżna biex mingħandhom jieħdu ċertu feedback, suġġerimenti kif ukoll kritika.

Fl-opinjoni tiegħi, dan jgħin ħafna biex struttura bħal din ma tkunx biss struttura governattiva ċentrali bejn il-ministru u l-istrutturi kulturali u pubbliċi l-oħra li hawn imsemmija fl-Ewwel Skeda u fit-Tieni Skeda.

Jien naħseb li meta konna qed niddiskutu l-patrimonju kulturali ħriġna b'konċetti u bi strutturi tajbin - dawn il-konċetti u l-istrutturi kienu diġa' msemmija fl-abbozz ta' liġi li kellna quddiemna, pero` mbagħad dawn ġew sharpened f'din il-Kamra bil-kontribut taż-żewġ naħat - l-iktar meta nerġa' ngħid, ftaħna l-ispazju ta' forum pubbliku u ma ħallejniex li l- istrutturi li ħloqna jkunu biss f'relazzjoni mal-ministru u mal-gvern imma żviluppajnielhom ir-relazzjoni tagħhom kemm mal-pubbliku, kemm man-non- governmental organisations, kemm mas-settur kummerċjali kif ukoll ma' dan il-Parlament, u fl-opinjoni tiegħi għandna nagħmlu l-istess b'din l- istruttura li qed inwaqqfu permezz ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

B'hekk inkunu qed ngħinu lill-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti biex dan jingħata iktar statura u ħajja, u għalhekk naħseb li jkun ta' ġid jekk wieħed jaħseb daqsxejn f'din id-direzzjoni.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, naħseb li l-proposta li qed jagħmel l- Onor. Bartolo għandha tiġi kkonsidrata u wieħed irid jirrifletti ftit fuqha, pero` jekk inwettqu din il-proposta, ikun irid jinħoloq artiklu kompletament ġdid fil-liġi u b'hekk f'din il-Kamra nkunu rridu nsegwu ċerta proċedura.

Għalhekk jien naħseb li l-aħjar ħaġa li nagħmlu hija li naħsbu ftit fuq il-proposta li għamel l-Onor.

Bartolo, naraw il-mudell li diġa' addottajna fil-liġi dwar il-patrimonju kulturali u jien u l-Onor.

Bartolo niskambjaw proposta li mbagħad nhar it-Tnejn li ġej inkunu nistgħu niddiskutuha fil-Kamra.

Jien naħseb illi dak li qed jgħid l-Onor.

Bartolo jagħmel sens.

Għaliex?

Għax fost il-funzjonijiet impliċiti li se jkollu l- Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, se jkollu l-funzjoni li jżomm ċerta kollaborazzjoni ma' għaqdiet volontarji u ma' kunsilli lokali filwaqt li jippromwovi l-politika kulturali.

Anke jekk inħarsu lura u naraw ftit l-esperjenza nsibu li l-gvern joħroġ white paper biex iqanqal ċerta diskussjoni fil-pajjiż u biex il-gruppi interessati jkunu jistgħu jagħtu kontribut għall-proposti ta' politika, ta' strateġija u ta' programmi li jkunu qed isiru, pero` xi kultant jekk imbagħad il-gvern innifsu ma jiħux l-inizjattiva li jġib lin-nies flimkien, ...

Ħafna drabi meta tara x'ikunu r-reazzjonijiet tal-pubbliku in ġenerali u anke ta' l-għaqdiet fuq il-white paper issib li sakemm din il-white paper ma tkunx xi ħaġa li tirrigwarda ċerta entita`, ma jkollokx dik il- parteċipazzjoni popolari li tkun tixtieq.

Per eżempju, il-partijiet soċjali taw kontibut kbir meta ħarġet il-white paper dwar ir-relazzjonijiet industrijali, pero` mbagħad insibu li ftit kienu dawk iċ-ċittadini li kkummentaw fuq din il-white paper.

Jekk nieħdu l-white paper li ppubblikajna dwar il-politika kulturali nsibu li kellna ċertu feedback, pero` dak il-feedback ma ġiex waħdu imma ġie għax qgħadna niktbu lil ħafna għaqdiet biex nassiguraw li huma juruna x'inhi r-reazzjoni tagħhom dwar din il-white paper.

Għalhekk naħseb li jekk fil-liġi stess ikun hemm miktub li, per eżempju, xi entita` partikolari trid tiltaqa' mill-inqas kull sentejn, dan jgħin biex il-kunsill innifsu ma jinqatax għalih.

Punt ieħor li rrid nagħmel hawnhekk huwa li jekk ikun hawn dan il-forum, dak li jkun, jekk ikun irid jagħti l-kontribut tiegħu, iħoss li huwa jista' jagħmel dan bi dritt u mhux b'tolleranza.

Għalhekk naħseb li jkun tajjeb jekk fil-jiem li ġejjin nirriflettu ftit fuq din il-proposta biex imbagħad nhar it-Tnejn li ġej inkunu nistgħu nikkonsidrawha fid-dettal.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 9 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - Personalita` ġuridika u rappreżentanza tal-Kunsill.

Clause 10 - Legal personality and representation of the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija l-klawsola li normalment insibu f'dawn it-tipi t'abbozzi ta' liġi u permezz ta' din il-klawsola, qed niddikjaraw li l-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti se jkollu personalita` legali.

Fost affarijiet oħra, din il-klawsola qed tgħid li r- rappreżentanza legali se tkun vestita fil-president u fid-direttur eżekuttiv tal-kunsill, għalkemm imbagħad dawn jistgħu jiddelegaw ċerti affarijiet lill-membri oħra tal-kunsill.

Min-naħa l-oħra, subklawsola (3) qed tikkonvalida d-dokumenti li jkunu ffirmati mill-president jew mid-direttur eżekuttiv, u għal skop pjuttost legali qed ngħidu li jrid ikun hemm il-preżunzjoni li dawn id-dokumenti jridu jkunu maħruġa mill-kunsill jew inkella mid-direttur eżekuttiv ġaladarba jkunu jġibu l-firma ta' dawn l-awtoritajiet.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 10.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 10 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11 - Disposizzjonijiet dwar proċedimenti tal-Kunsill.

Clause 11 - Provisions with respect to proceedings of the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, f'ċertu sens din il-klawsola hija proċedurali.

L-ewwelnett hawnhekk qed ngħidu li l-kunsill għandu jiltaqa' kemm hemm bżonn, pero` qed ngħidu li mill-inqas għandu jiltaqa' darba kull xahrejn, u qed ngħidu wkoll li tnejn mill-membri tal-kunsill jistgħu jesiġu li ssir laqgħa.

Subklawsola (2) qed tistabilixxi kemm għandu jkun il-quorum ta' dan il- kunsill u b'liema maġġoranza għandhom jiġu addottati d-deċiżjonijiet.

Fil- fatt f'dan il-każ qed ngħidu li d-deċiżjonijiet għandhom jiġu addottati b'maġġoranza sempliċi tal-voti tal-membri preżenti li jivvotaw.

Bħalma dejjem jiġri, min ikun qed jippresjedi jkollu l-casting vote, pero` mbagħad hawnhekk qegħdin ukoll ninkludu maġġoranza kwalifikanti ta' kif għandhom jgħaddu d-deċiżjonijiet fis-sens li qed ngħidu li l-ebda deċiżjoni ma tkun valida jekk ma tkunx appoġġjata mill-inqas minn tliet membri tal-kunsill.

Sur President, f'din il-klawsola qed indaħħlu wkoll il-possibbilta` li l- kunsill ikun jista' jistieden ċerti persuni biex jieħu l-parir tagħhom jew inkella biex jiddiskuti magħhom xi item partikolari ta' l-aġenda tal- kunsill.

Aħna qed nassiguraw li dan ikun jista' jsir mingħajr ma l- individwi jibqgħu jattendu b'mod regolari bħallikieku huma membri tal- kunsill u mingħajr ma jkollhom id-dritt li jivvotaw anke fis-seduti li jiġu mistiedna għalihom.

Mill-bqija l-kunsill se jkun jista' jirregola l- proċeduri tiegħu.

Din il-klawsola qed tassigura wkoll li l-kunsill ma jispiċċax f'sitwazzjoni fejn ma jkunx jista' jaġixxi minħabba li jkun hemm xi vakanza fost il- membri, jiġifieri ebda att jew proċediment tal-kunsill m'għandu jkun invalidat unikament minħabba fl-eżistenza ta' xi vakanza fost il-membri.

Naturalment imbagħad dejjem hemm issalvagwardjat il-quorum li qed jistabilixxi dan l-abbozz ta' liġi fejn hawnhekk qed ngħidu li jekk il- kunsill ikun magħmul minn sebgħa min-nies, il-quorum huwa nofs l-għadd tal- membri, jiġifieri f'dan il-każ irid ikun hemm mill-inqas erba' membri preżenti.

Hawnhekk aħna qed ngħidu wkoll li jekk minflok sebgħa, ikun hemm sitt persuni u allura jkun hemm vakanza waħda, b'daqshekk l-atti u l- proċedimenti ta' dak il-kunsill ma jiġux invalidati.

Sur President, ħaġ'oħra li qed ngħidu hija - u hawn se nikkwota minn subklawsola (6) - li:

"Kull att magħmul minn persuna li taġixxi bonafidi bħala membru tal- Kunsill ikun validu bħallikieku kien membru minkejja li wara kellu jiġi skopert xi difett fil-ħatra jew kwalifiki tiegħu.".

Anke għal din is-subklawsola, wieħed irid jipprospetta sitwazzjoni eċċezzjonali għax huwa l-każ fejn jiġi nominat membru li jista' jkollu xi skwalifika u li din tiġi skoperta wara li jkun sar membru.

L-atti kollha li jkunu saru u li fihom tkun ħadet sehem dik il-persuna partikolari ma jiġux invalidati għax post factum tkun ġiet skoperta xi skwalifika partikolari.

Anke jekk kunsill ikun wettaq proċedura u mbagħad jiġi skopert li biex twettqet dik il-proċedura ma jkunux ġew segwiti r-rekwiżiti tad-dikjarazzjoni tal-konflitt t'interess, kif jitlob subartiklu (8) ta' artiklu 3 ta' l-Att prinċipali, ma jiġix maħlul kollox.

Subartiklu (8) ta' artiklu 3 ta' l-Att prinċipali jitlob li min ikollu xi interess dirett jew indirett irid jiddikjarah u jirreġistrah, u jekk dan ma jagħmlux, il-membru konċernat jiġi skwalifikat milli jibqa' membru, jiġifieri s-sanzjoni tan- nuqqas ta' dikjarazzjoni ta' dak l-interess tfisser proprju l-iskwalifika tal-membru.

Imma jekk min-naħa l-oħra d-deċiżjoni tkun ittieħdet, allura dik id-deċiżjoni ma tiġix invalidata minħabba li jkun naqas l-individwu, jiġifieri filwaqt li l-individwu jiġi sanzjonat u skwalifikat, l-att innifsu ma jiġix invalidat.

Dan li qed ngħid m'huwiex xi konċett legali ġdid li qed jiġi vvintat għal dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna jew għal dan il-kunsill li qed inwaqqfu imma din hija prekawzjoni legali li nsibuha fil-maġġoranza l-kbira tal-liġijiet li jkunu qed iwaqqfu xi entita` partikolari biex b'hekk l-operat ta' dawn l-entitajiet jiġi ssalvagwardjat.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jien qed nifhem li l-kunsill li qed nitkellmu dwaru se jkun magħmul minn minimu ta' ħames membri u massimu ta' disa' membri, jekk ninkludu wkoll lill-President.

Il-fatt li din il- klawsola qed tgħid li jekk ikun hemm tnejn mill-membri tal-kunsill li jitolbu li ssir seduta tal-kunsill, din is-seduta għandha hija importanti għax b'hekk il-kunsill ikun jista' jiltaqa' b'ċerta regolarita`.

Ma tantx għandi xi ngħid iktar fuq din il-klawsola, anke għax kif spjega l- Ministru, il-provvedimenti li hemm fi klawsola 11 huma dawk li jsiru s- soltu biex jiġi assigurat li l-entita` li tkun qed titwaqqaf tkun tista' taħdem aħjar.

S'intendi f'dan il-qasam xi kultant ikun daqsxejn diffiċli biex wieħed jiddefinixxi fejn ikun hemm interess għax in-nies konċernati bilfors ikunu interessati f'dawn l-inizjattivi kulturali u artistiċi.

Nafu li jeżistu ħafna networks ta' nies li jkunu involuti u wieħed malajr jibda jakkuża lil xi ħaddieħor li huwa ħabib tiegħu jew inkella li għandu simpatija ma' dak il-grupp u m'għandux simpatija mal-grupp l-ieħor, imma jekk wieħed joqgħod biss fuq din id-definizzjoni jkun impossibbli li nsibu lil xi ħadd biex joqgħod fuq dan il-kunsill.

Fil-fatt naħseb li l- kompożizzjoni ta' dan il-kunsill se tkun importanti ħafna għax wara kollox in-nies ta' l-arti u l-kultura huma bnedmin bħalna lkoll; għandhom kemm difetti kif ukoll affarijiet sbieħ.

Nazzarda ngħid li xi kultant dan il- qasam jaf ikun egoċentriku u kannibalu iktar mill-qasam politiku u n-nies huma mqabbdin f'xulxin iktar milli wieħed jistenna.

Għalhekk naħseb li jkun tajjeb jekk kif konna qed ngħidu qabel, ikun hemm mumenti ta' forum pubbliku għax jekk stess dan il-forum ma jtaffix is-sitwazzjoni li semmejt, almenu jkun qed jindirizza ċerti problemi.

Ħafna drabi n-nies ta' l-arti u tal-kultura jkunu individwali ħafna, imma huwa importanti li dawn jaħdmu flimkien.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif qed jgħid l-Onor.

Bartolo, aħna qegħdin fid-dinja tal-bnedmin u dejjem trid tqabbad lil xi ħadd biex jissorvelja fuq ħaddieħor.

Kif qed ngħidu, dan huwa kamp fejn minn banda jekk taħtar nies li m'għandhom l-ebda interess ikun ħażin u mill-banda l-oħra jekk taħtar nies li jkollhom interess fis-suġġett, għalkemm mhux neċessarjament interess dirett, xorta waħda hemm iċ-ċans li wieħed jimxi b'ċerta manjiera għax in-nies taf lin-nies.

Għalhekk irridu nsibu bilanċ, u naħseb li bil- kunsill li se jitwaqqaf dan il-bilanċ se nsibuh, iktar u iktar jekk imbagħad jirnexxielna naqblu fuq xi forum pubbliku li jkun istituzzjonalizzat.

Sur President, l-Onor.

Bartolo tkellem tajjeb meta rrimarka li fl-aħħar mill-aħħar se niddependu minn min ikun magħmul dan il-kunsill għax bħal kollox, nagħmlu kemm nagħmlu liġijiet u regolamenti, dak li jkun dejjem se jiddependi fuq min hu ċ-chairman, fuq min hu d-direttur eżekuttiv u fuq min huma l-membri ta' dan il-kunsill.

Jien irrid ngħid li fil-kamp tal-kultura u l-arti, bħal fi kwalunkwe kamp ieħor, dan ma jistax ikun kamp li b'xi mod jispira ruħu minn diviżjonijiet partiġjani u jeskludi lil xi ħadd minħabba xi raġuni partiġjana, li mhux bilfors tkun politika.

Aħna diġa' għedna li l-kunsill li se nwaqqfu se jkun obbligat li jkun inklussiv, u dan proprju biex inħaddnu l-pluralita` ta' l-ideat.

Jien nista' ngħid minn issa li ma jidhirlix li għandna nħarsu lejn il-fehma politika tal-membri tal-kunsill, jiġifieri m'għandniex għalfejn noqogħdu naraw li jkun hemm bilanċ politiku f'dan il-kunsill għax inkunu qed nagħmlu żball.

Jien nixtieq ġenwinament li jkolli suġġerimenti minn nies li japprezzaw il- qasam tal-kultura u ta' l-arti u li għandhom fehmiet politiċi differenti minn dawk tal-gvern tal-ġurnata biex il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti jkun verament kunsill Malti u mhux kunsill tal-gvern.

Nixtieq nara li kulħadd iħossu komdu li jikkomunika ma' dan il-kunsill u jipparteċipa fih.

Iċ-ċittadini, kemm jekk huma artisti kif ukoll jekk m'humiex, ikollhom it-twemmin u l-opinjonijiet fuq kull ħaġa.

Wara kollox il-partiti politiċi ta' Malta, daqqa b'ċertu progress u daqqa b'inqas, dejjem taw kontribut f'dan il-qasam.

Per eżempju, il-Partit Laburista kien beda l- attivita` "Iljieli Mediterranji", li llum saret avveniment importanti mhux biss fil-kalendarju tal-Partit Laburista imma wkoll fil-kalendarju kulturali Malti.

Għalhekk jien nemmen li l-Kunsill Nazzjonali għall- Kultura u l-Arti li qed inwaqqfu permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi m'għandux iħossu skomdu li jagħti l-kontribut tiegħu għall-attivita` "Iljieli Mediterranji" minħabba li llum hemm fil-gvern il-Partit Nazzjonalista.

Naturalment l-istess argument jista' jsir vice versa.

Per eżempju, mhux l-ewwel darba li l-Partit Nazzjonalista waqqaf inizjattivi kulturali, anke meta kien hemm fil-gvern il-Partit Laburista.

Ħalli nkun ftit iktar espliċitu.

Fil-foyer taċ-Ċentru Laburista ġewwa l-Ħamrun mhux darba u tnejn ikun hemm wirjiet ta' artisti u fl-opinjoni tiegħi, jien u n-nies l-oħra li għandhom l-istess fehmiet politiċi li għandi jien m'għandniex inħossuna skomdi li mmorru naraw dawn il-wirjiet.

Wara kollox aħna, li aħna tant żgħar bħala pajjiż, nistgħu naffordjaw li f'kunsill Malti ma jkunx hemm it-tapping tar- riżors ta' nofs il-popolazzjoni?

L-importanti huwa li min iservi f'dan il- kunsill, iservi bl-aspirazzjoni li nixtiequ aħna, li qed nitkellmu f'din il- Kamra, u li qed jaspira dan l-abbozz ta' liġi, jiġifieri bl-aspirazzjoni ta' inklużjoni, ta' pluraliżmu, ta' tolleranza u ta' rispett.

B'hekk mhux biss inkunu nistgħu nassiguraw li f'kull perijodu nkunu qed nutilizzaw il- kreattivita` ta' kulħadd imma nkunu qegħdin ukoll nagħtu statura u kontinwita` lil dan il-kunsill b'mod li sew meta jiġi biex jaħdem mal- Maltin kif ukoll meta jiġi biex jaħdem mal-barranin, dan il-kunsill jingħata r-rikonoxximent li jkollu bżonn.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jien naqbel kompletament ma' dak li qed jgħid il-Ministru, speċjalment għax waħda mill-isfidi l-kbar li dan il-pajjiż dejjem kellu u li se jibqa' jkollu iktar ma jgħaddi ż-żmien, anke minħabba li huwa pajjiż ċkejken, hija li jrid isib forma ta' kif jgħix bid- diversita` kollha tiegħu u bil-konfront ta' ideat differenti kollha tiegħu, li huma kruċjali u importanti għall-iżvilupp tal-pajjiż, filwaqt li fl- istess ħin issib forma ta' konvivenza.

F'dan il-pajjiż kellna kemm mumenti sbieħ kif ukoll mumenti koroh, pero` fl-opinjoni tiegħi, ma jkunx ġust li nippretendu li jkun il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti li jsolvi l-problemi ta' l-aspetti negattivi tal-kultura politika tagħna.

Issa hawnhekk ma rridx nilgħabha tal-qaddis u nidher li qed nippriedka lil ħaddieħor imma dan li qed ngħid qed nippriedkah ukoll għalija nnifsi għax inkella lanqas inkun kredibbli.

Madanakollu huwa importanti ħafna li anke fil-qasam kulturali u artistiku, nagħtu prova li għalkemm aħna għandna ideat, fehmiet u modi differenti ta' kif naraw l-affarijiet, xorta waħda kapaċi ngħixu flimkien b'mod ċivili.

Fil-fatt jien naħseb li huwa proprju bil-ħidma artistika u kulturali li nistgħu ngħinu biex aħna, bħala Maltin u Għawdxin, insibu modi kif ngħixu flimkien minkejja l-fehmiet politiċi differenti tagħna.

Aħna l-politiċi għandna l-fama li nilagħbu wisq il-logħba ta' Tom & Jerry fejn wieħed jagħti daqqa ta' martell lill-ieħor u ġieli jiġi espress fil- ġurnali li aħna nqattgħu ħafna ħin niġġieldu ma' xulxin sempliċement biex inkunu qed niġġieldu ma' xulxin, qisu dan huwa xi ritwal, jiġifieri ma nkunux qed niġġieldu fuq is-sustanza imma l-aqwa li nkunu qed nuru li ma naqblux.

Issa jien ngħid ġustament li mhux dejjem jiġri hekk, u ħafna drabi lanqas jiġri hekk imma l-mod kif niġu rrapportati - u din hija parti mill-kultura ġurnalistika ta' pajjiżna - iktar iġiegħel lil dak li jkun jaħseb li aħna hawn ġew inkunu qisna xi gladjaturi jiġġieldu ma' xulxin f'arena.

Ħalli nirrakkonta esperjenza personali.

Meta jien inqast f'din il-Kamra u għajjart lill-Membri tan-naħa l-oħra b'mod li ma kellix ngħajjarhom, irċevejt telefonati biex jikkumplimentawni għal dak li għamilt, u mbagħad meta nagħmlu seduti sħaħ niddiskutu kif nistgħu ntejbu xi ħaġa jew nipproponu xi ħaġa, dan ġieli lanqas jiġi rrapportat fuq il-gazzetti u s'intendi, f'dan il-każ ħadd ma jċemplilna u jikkumplimentana tax-xogħol li nkunu qed nagħmlu fil-Kamra.

Għalhekk hija parti mill-folklor politiku tagħna li nagħmlu bħalma jagħmlu żewġ iċrieċer li jiġġieldu fit-triq, u naħseb li għandna naħdmu, kemm għall-ġid tagħna kif ukoll għall-ġid ta' pajjiżna, biex negħlbu dawn il-mumenti.

Naturalment dan m'għandniex nagħmluh biex insiru naqblu f'kollox.

Biex naqblu f'kollox, ikollna ċans nagħmlu hekk għal snin twal fiċ-ċimiterju, imma sakemm nibqgħu ħajjin, il-kuluri differenti u d-diversita` huma importanti ħafna, u naħseb li bil-mod tiegħu, il-Kunsill Nazzjonali għall- Kultura u l-Arti jrid jgħin u jiċċelebra l-valuri tal-konfront, tad- diversita` u tad-differenzi.

Nerġa' ngħid - għax imbagħad aħna mmorru minn estrem għall-ieħor - li nistgħu ma naqblux, jista' ma jkollniex l-istess opinjonijiet, nistgħu ma naqblux anke b'mod qawwi u xorta waħda nkunu kapaċi naħdmu flimkien, u proprju għalhekk huwa importanti li l-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti jkollu l-valur ta' l-inklussivita` u ta' l-aċċessibbilta`.

Madanakollu biex dan isir, il-kunsill irid ikollu nies li jkunu kapaċi jgħixu d-diversita`, jipprattikawha u jiċċelebrawha, u meta qed insemmi d- diversita` m'iniex nirriferi għall-mod dejjaq u restrittiv politiku biss.

Per eżempju, hemm it-tendenza li jekk wieħed iħobb l-arti astratta viżiva jkun jappartjeni għal partit ta' l-arti astratta viżiva u lil kulmin jipprattika xi tip ta' arti oħra, ma jarahx f'dawl tajjeb.

Id-diversita` tiddependi min-nies li jiġu magħżula fuq dan il-kunsill u mit-tip ta' politika li dawn iħaddnu.

Hawnhekk irrid nerġa' nagħmel il-punt li kont qed nagħmel dalgħodu, jiġifieri li huwa importanti li naħsbu f'dawk li bħalissa huma esklużi minn ħafna mill-attivitajiet kulturali u artistiċi, u aħna nistgħu nirranġaw din is-sitwazzjoni billi noħolqu inizjattivi kulturali u artistiċi li jaqbdu l-immaġinazzjoni u jirbħu l-qlub u l-imħuħ tal-ġenerazzjonijiet il-ġodda.

Din se tkun sfida kbira, u biex tkun tista' tiġi mfassla politika kulturali bħal din, ċertament li din se tkun xi ħaġa li tiddependi min-nies, li jafu li hemm ħafna xogħol x'isir u li jridu jsibu forom ġodda u diffiċli biex l-attivitajiet kulturali jkunu jistgħu jitwessgħu iktar.

Kif qal il-Ministru, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed joffri l-qafas u l-għodda biex dan isir, imma mbagħad il-liġi tista' tgħix u timxi biss bis-saħħa ta' l-imħuħ u tal-qlub tal-persuni involuti.

Liġi ddum ħajja skond kemm il-persuni involuti jkunu inklussivi biex jiġbru madwarhom nies bid-diversita` kollha tagħhom.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 11.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 11 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12 - Ħatriet tal-persunal.

Clause 12 - Staff appointments.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, l-ewwelnett irrid infakkar li f'din it- taqsima, li hija intitolata "Uffiċjali u Impjegati tal-Kunsill", se nżidu artiklu ieħor fuq il-forum pubbliku.

Prattikament Taqsima III u Taqsima IV huma identiċi għat-taqsimiet li għandna kemm fil-liġi dwar il-patrimonju kulturali kif ukoll f'liġijiet oħra.

Kif għedt diġa', issa ġejna għal Taqsima III, li tittratta dwar l- uffiċjali u l-impjegati tal-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, u taħt din it-taqsima hemm diversi provvedimenti - u issa se nitkellmu dwar dawn il-provvedimenti - għax din it-taqsima qed toħloq il-kondizzjonijiet neċessarji biex il-kunsill ikun jista' jagħmel l-ikbar użu possibbli ta' nies li l-gvern diġa' għandu mpjegati miegħu.

Biss biss, jekk m'iniex sejjer żball, id-dipartiment tal-kultura għandu 'l fuq minn 100 ruħ impjegati miegħu, u dawn il-100 ruħ qegħdin fi gradi differenti.

Fil-fatt ġaladarba qed insemmi l-gradi, irrid ngħid li jekk wieħed jara kif inhuma mqassma dawn il-100 ruħ bejn min għandu l-kompetenza ta' management, bejn min għandu l-kompetenza ta' amministrazzjoni, bejn min għandu l-kompetenza kreattiva u bejn min għandu kompetenzi u ħiliet industrijali, isib ċertu żbilanċ, u l-problema tas-servizz pubbliku nħolqot proprju minħabba żbilanċ bħal dan.

Madanakollu l-mira xorta waħda se tibqa' li l-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti ma jingaġġax nies min barra s-servizz pubbliku sakemm ma jkunx hemm ġustifikazzjoni ċara għaliex dan għandu jsir, u biex dan inkunu nistgħu nagħmluh irid ikun hawn dawn it-tip ta' provvedimenti li qed naraw f'dan l-abbozz ta' liġi u li rajna f'abbozzi ta' liġi oħrajn, liema provvedimenti jippermettu li l-impjegati tal-gvern ikunu jistgħu jiġu attached ma' dan il-kunsill fir-rispett sħiħ tal-kondizzjonijiet sostantivi ta' l-impjieg, speċjalment fejn jidħlu d-drittijiet tal-pensjoni.

Jien nispera li dwar dan inkunu nistgħu nidħlu f'iktar dettal meta niġu biex nitkellmu fuq l-artikli konċernati.

Sur President, il-prinċipju ġenerali ta' klawsola 12 huwa li l-kunsill ikollu d-dritt li jaħtar uffiċjali u mpjegati, u subklawsola (1) tgħid hekk:

"Bla ħsara għad-disposizzjonijiet tal-Kostituzzjoni u ta' kull liġi oħra applikabbli għal dan, u mingħajr preġudizzju għad- disposizzjonijiet l-oħra ta' dan l-Att, il-ħatra ta' l-uffiċjali u impjegati oħra tal-Kunsill għandha ssir mill-Kunsill.

Il-pattijiet u l-kondizzjonijiet ta' impieg għandhom jiġu stabbiliti mill-Kunsill bi ftehim mal-Ministru.".

Issa l-frażi "bi ftehim mal-Ministru" m'għandhiex tiġi interpretata bħallikieku l-ministru u l-kunsill se jħawdu l-patti u l-kondizzjonijiet bejniethom imma għax huwa ċar daqs il-kristall li dawn huma ħwejjeġ li l- ministru konċernat irid iġib l-approvazzjonijiet għalihom, b'mod partikolari mill-Ministeru tal-Finanzi.

Għalhekk qabel ma l-kunsill jgħid pubblikament x'pattijiet u kondizzjonijiet stabilixxa, ikun irid iġib din il-clearance.

Naturalment hawnhekk dejjem qed jiġu ssalvagwardjati d- dispożizzjonijiet tal-Kostituzzjoni għax dan huwa kunsill li effettivament huwa kkontrollat mill-gvern u allura jekk il-kunsill ikun se jingaġġa lil xi nies, huwa jrid jirrikorri - u dan jistabilixxih subartiklu (6) t'artiklu 110 tal-Kostituzzjoni - għand il-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ u josserva l-proċeduri stabiliti tal-liġi li waqqfet lil din il- korporazzjoni kif ukoll ta' kwalunkwe liġi oħra li tista' tkun applikabbli.

Sur President, kif sar fil-liġi dwar il-patrimonju kulturali, subklawsola (2) ta' klawsola 12 qed tgħid li:

"Id-Direttur Esekuttiv għandu jiġi maħtur mill-Kunsill bi ftehim mal- Ministru għal perjodu ta' tliet snin u dak il-perjodu jista' jittawwal għal perjodi ulterjuri ta' tliet snin soġġett għal twettiq sodisfaċenti:

Iżda l-ewwel Direttur Esekuttiv għandu jiġi maħtur mill-Ministru għal perjodu ta' erba' snin.".

Hawnhekk qed ngħidu li d-direttur għandu jiġi maħtur mill-kunsill bi ftehim mal-ministru filwaqt li l-ewwel direttur eżekuttiv għandu jiġi maħtur mill- ministru għall-perijodu ta' erba' snin.

Wieħed qed jipprova jagħti ċerta mbottatura ta' stabbilta` f'din id-direzzjoni.

Jien nifhem li wieħed jista' jkollu l-opinjonijiet tiegħu għal din it-tip ta' deċiżjoni, pero` naturalment the proof of the pudding is in the eating.

Ta' min jgħid li d-deċiżjonijiet li jittieħdu dejjem ikunu soġġetti għall- verifika politika, kemm f'dan il-Parlament kif ukoll barra minn dan il- Parlament, u fil-fehma tiegħi wieħed ikun irid jiġġudika mill-kompetenzi tal-persuni li jiġu nominati f'dan ir-rigward.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Meta bdejna niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi, jien urejt il-preokkupazzjoni li għandha n-naħa ta' l-oppożizzjoni dwar jekk aħniex se nżidu n-nefqa pubblika bil-ħolqien ta' iktar strutturi, l- iktar meta dan qed isir proprju fi żminijiet fejn it-taxpayers diġa' qed ikollhom iħallsu ħafna taxxi.

Meta kont għedt li nispera li issa, bil- ħolqien ta' dan il-kunsill, it-taxpayers ma jkollhomx iħallsu iktar taxxi, il-Ministru kien weġibni billi qalli li llum diġa' qed nonfqu l-flus fid- dipartiment tal-kultura u għalhekk fhimt li dan il-kunsill se jaħdem bil- limitazzjoni finanzjarja eżistenti.

Jien kont staqsejt lill-Ministru wkoll jekk huwiex il-każ - u l-Ministru kien qalli li dan m'huwiex il-każ - li fil-qasam tal-kultura aħniex se nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn se nkomplu nillimitaw il-budget iktar milli diġa' huwa limitat billi parti minnu, minflok ma tmur direttament għall-qasam ta' l-inizjattivi kulturali u artistiċi, tmur fi spejjeż amministrattivi, pero` l-Ministru kien reġa' qalli li diġa' teżisti struttura f'dan il-qasam u hawnhekk aħna qegħdin sempliċement inbiddlu dik l-istruttura.

Ovvjament issa meta niġu biex nitkellmu fuq il-finanzi ta' dan il-kunsill, wieħed ikun jista' jitkellem iktar fuq dan il-punt, pero` jien li nixtieq inkun naf biss huwa jekk aħniex qed niddupplikaw l-istrutturi eżistenti biex ma nkomplux nillimitaw il-budget limitat li għandna diġa' bil-konsegwenza li minflok ma dan il- budget imur f'inizjattivi artistiċi u kulturali diretti, jispiċċa jmur fi spejjeż amministrattivi.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, il-preokkupazzjoni li qed isemmi l- Onor. Bartolo trid tittieħed bis-serjeta`.

L-Oppożizzjoni għamlet sew li ġabet dan l-argument, u fil-fehma tiegħi huwa obbligu tagħna bħala gvern li preokkupazzjoni bħal din nagħtuha l-ikbar piż possibbli.

Meta nitkellmu, ħafna drabi d-diskors dejjem jaqa' fuq in-nefqa pubblika u fuq il-ħtieġa li n-nefqa pubblika, li qed tiġi ffinanzjata mit-taxxi li jħallas il-poplu, tiġi minfuqa bil-għaqal ħalli ma jkomplix jiżdied iktar piż fuq il-poplu mingħajr ġustifikazzjoni.

Għalhekk il-preokkupazzjoni li struttura bħall- Kunsill Nazzjonali għall-Arti u l-Kultura tista' żżid in-nefqa pubblika bla ġustifikazzjoni trid tinżamm fuq l-aġenda ta' min ikun qiegħed imexxi u trid ukoll tingħata risposta li tkun onesta, ġenwina u valida.

Il- preokkupazzjoni prinċipali ta' kull wieħed u waħda minna hi li llum id- dipartiment tal-kultura qed jiswa kważi Lm1,400,000, jiġifieri l-gvern daqshekk qed jinvesti f'dan is-settur.

Ta' min jgħid li Lm1 miljun mill- Lm1,400,000 kważi qed tmur kollha f'attivitajiet u f'inizjattivi kulturali li jorganizzaw l-entitajiet li qed jiġġestixxu l-kultura u l-arti.

Għalhekk ġustament hawn qed isir l-appell li għandna noqogħdu attenti li ma mmorrux naqbdu parti mill-Lm1 miljun u minflok ma nitfgħuha fid-direzzjoni ta' din l-attivita` kulturali u artistika, nitfgħuha fid-direzzjoni ta' l- amministrazzjoni.

Ċertament din hija sitwazzjoni li wieħed irid joqgħod attent għaliha, pero` jekk wieħed iħares lejn il-budget li għandna quddiemna, jien ma narahx faċli jew inkella opportun li wieħed inaqqas xi budget li hemm taħt il- programmi u l-inizjattivi, li b'kollox jammonta għal Lm280,000, jew inkella jnaqqas xi budget li hemm taħt il-kontribuzzjonijiet li jingħataw lill- entitajiet governattivi.

Għal dan il-kunsill aħna diġa' qed niddedikaw Lm4,000 li huma maħsuba sabiex il-kunsill ikun jista' jibda l-ħidma tiegħu.

Dan huwa vot li fil-budget kien ilu jidher għal ħafna snin, pero` billi l- kunsill qatt ma twaqqaf, baqa' ma ġiex użat.

Barra minn hekk, imbagħad ta' min jgħid ukoll li qed jiġu vvotati Lm370,000 għad-dipartiment tal-kultura biex bihom il-ħaddiema jkunu jistgħu jingħataw il-pagi u jkunu jistgħu jsiru wkoll xi spejjeż ta' operation u ta' maintenance.

Fil-fatt dawn huma l-flus li l-kunsill se jkollu biex jopera, anzi jien ngħid li se jkollu biex jopera bi ftit iktar minn daqshekk għax jien nemmen li jekk wieħed jamministra b'mod iktar effettiv, dawn it-Lm370,000 li llum qed nonfqu għad- dipartiment tal-kultura jistgħu jiġu utilizzati b'manjiera iktar effettiva milli qed jirnexxielna nutilizzawhom sal-lum.

Issa dan li qed ngħid huwa biss l-aspirazzjoni, jew aħjar id-direzzjonijiet, u jekk naslux s'hawnhekk jew le ma nistgħux ngħidu minn issa.

Sur President, jien naqbel li m'għandniex neċċedu l-ammonti li qed niddedikaw s'issa għal dik li hija tmexxija, pero` min-naħa l-oħra m'iniex qiegħed nassigura, almenu sakemm ikolli xi responsabbilta`, li din se tkun id-direzzjoni.

Waħda mid-direttivi li ngħataw hija li r-riżorsi li aħna qed niddedikaw għall-programmi, għall-inizjattivi u għall- kontribuzzjonijiet lill-entitajiet li jaqgħu taħt id-dipartiment tal- kultura jridu jibqgħu għall-użu li għalih illum huma ddedikati, pero` naħseb li huma biss il-fatti li jistgħu jitkellmu għal dan l-iskop.

F'dan il-qasam qed noħolqu struttura ġdida għax ngħid għalija, jien nemmen li din se jkollha l-possibbilta` li tassigura value for money iktar milli rnexxielu jassigura sal-lum id-dipartiment tal-kultura.

Jien nemmen ukoll li din l-istruttura se tkun tista' tagħmel użu iktar cost effective tar- riżorsi li diġa' qed niddedikaw f'dan il-kamp.

Fil-fehma tiegħi, din l- istruttura se tixpruna lill-entitajiet governattivi l-oħra biex dawn iħaddmu l-flus li qed jagħtihom il-gvern b'mod iktar cost effective u joħorġu potenzjal ikbar mid-dimensjoni kummerċjali li kull waħda minnhom tippossjedi.

Il-fatt li hekk kif jitwaqqaf il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti, il-flus li jiġu ġġenerati m'humiex se jibqgħu flus ta' dipartiment governattiv imma se jkunu fi ħdan il-kunsill li qed nitkellmu dwaru jista' jwassal biex permezz ta' dawn l-entitajiet governattivi, il-kunsill ikun jista' jiġġenera fondi li mbagħad ikun jista' jidderiġihom għal attivita` kulturali.

Nerġa' ngħid li din hi l-politika li aħna nixtiequ naraw li titwettaq, pero` jrid ikun iż-żmien li jgħidilna jekk fil-fatt din il- politika hijiex qed titwettaq jew le.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jien naħseb li huwa kruċjali li nitkellmu f'dan is-sens, anke għax - u hawnhekk se norbot ma' dak li konna qed ngħidu dalgħodu - il-budgeting li jsir f'dan il-qasam ...

Naturalment dak li għedt l-ewwel dwar il-budget ta' dan il-qasam meta għedt li jkun aħjar jekk il-budget li jingħata għal dan il-qasam imur f'attivitajiet artistiċi u kulturali milli fi spejjeż amministrattivi jgħodd ukoll għal kwalunkwe qasam ieħor.

Xi kultant jien nitbissem meta nisma' lil min jgħid li - u hawn m'iniex se nsemmi ismijiet jew postijiet għax malajr ikun hawn min jieħu għalih, imma nassigurakom li qed nagħti eżempji reali u konkreti - jittama li l-membri ta' dan il-kunsill li se jitwaqqaf m'humiex se joqogħdu jsiefru u jivvjaġġaw u l-flus ta' dan il-kunsill jispiċċaw jintnefqu f'safar u f'lukandi barra minn Malta.

Għedt li nitbissem meta nisma' lil min jargumenta b'dan il-mod għax ħafna drabi min ikun qed iġib dan l-argument ma tantx ikun allerġiku għas-safar u għal-lukandi, imma sakemm dak li jkun ikun qed igawdi hu, ma jiddejjaqx jara l-flus jintnefqu, imma meta mbagħad jara lil xi ħaddieħor jagħmel xi ħaġa simili, tibda tiġih ir-reqqa u f'daqqa waħda jibda jfittex il-value for money.

Madanakollu jien naħseb li kemm il-kunsill innifsu kif ukoll l- istrutturi li huma msemmija fl-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu, fosthom it-Teatru Manoel, Dar il-Mediterran għall-Konferenzi, l-Orkestra Nazzjonali u ċ-Ċentru għall-Kreattivita`, kollha għandhom bżonn jagħmlu daqsxejn awto- analisi f'dan il-qasam biex jiżguraw li l-budget li jkollhom, li diġa' jkun limitat, imur f'inizjattivi u f'attivitajiet kulturali u artistiċi u mhux fi spejjeż li ma jkunux daqshekk relatati mal-core activity u mal-missjoni tagħhom.

Fil-fehma tiegħi, l-ikbar sfida li għandna llum f'kull qasam aħna l-amministraturi pubbliċi hi li jkollna - u jekk irridu nkunu sinċieri, għandna nammettu li din hija xi ħaġa li għadna ma dħalniex għaliha bis- serjeta` - l-konċett ta' comprehensive public spending review.

Jien nemmen li jekk irridu nibdew infejqu s-sitwazzjoni ta' l-amministrazzjoni pubblika u finanzjarja f'pajjiżna, meta jasal il-budget m'għandniex naqbdu u, per eżempju, infajru 5% fuq dak li kien hemm is-sena l-oħra.

Hemm bżonn li anke f'pajjiżna, jibda jidħol iz-zero budgeting fejn wieħed ikun irid jiġġustifika kull Lm1 li tkun qed tintnefaq mit-taxxi tal-poplu, u wieħed m'għandux jagħmel din il-ġustifikazzjoni sempliċement billi jgħid: "Għax it-tradizzjoni hekk kienet" jew inkella għax "Dawn l-affarijiet dejjem għamilnihom b'dan il-mod".

Fl-esperjenza limitata tiegħi, waħda mill-iktar affarijiet disheartening u li jekk ma toqgħodx attent għaliha taqtagħlek qalbek hija li meta tissuġġerixxi xi ħaġa ġdida - issa hawnhekk m'aħniex qed ngħidu li jekk tissuġġerixxi xi ħaġa ġdida, dan ikun ifisser li tkun xi ħaġa tajba bilfors jew aħjar minn dak li jkun qed isir - l-ewwel għaxar minuti l-argument li se jinġieb quddiemek huwa: Għaliex m'għandniex inkomplu nagħmlu l-affarijiet kif dejjem kienu jsiru?

Issa l-ewwelnett mhux veru li l-affarijiet dejjem kienu jsiru b'dak il-mod partikolari għax xi darba xi ħadd ikun daħħalhom għall-ewwel darba.

Jien naħseb li huwa tajjeb li anke fil-qasam artistiku u kulturali jiddaħħal il-konċett ta' zero budgeting u dak li jkun jiġġustifika għaliex ikun qed jingħata dawk il-flus għax anke f'dan il-qasam, huwa importanti li l-ftit flus li jkollna għad-dispożizzjoni tagħna nużawhom bl-aħjar mod possibbli.

Mhux l-ewwel darba li nies li kellhom budget finanzjarju limitat irnexxielhom jagħmlu l-aħjar manifestazzjonijiet kulturali, u dan proprju għaliex kellhom ħafna enerġija u inizjattiva.

Fil-jiem li għaddew Claudia Taylor East - issa wieħed jista' ma jaqbilx mal-konklużjonijiet tagħha, imma jien inzertajt qbilt ma' dawn il-konklużjonijiet - meta kienet intervistata minn "The Times" u tkellmet fuq il-flus li jinġabru għal organizzazzjonijiet non-governattivi li huma bbażati fuq il-volontarjat - u f'pajjiżna ħafna mix-xogħol li jsir fil-qasam kulturali u artistiku huwa xogħol ta' volontarjat - fetħet għad-dibattitu punt li lkoll għandna nagħtu kasu, ċioe` li kemm jista' jkun in-nefqa għandha tmur direttament għand il- benefiċjarji - fil-każ tagħha kien il-Hospice Movement u fil-każ tagħna huma l-animaturi tal-qasam kulturali u artistiku - u mhux tmur biex tħaxxen strutturi amministrattivi li jispiċċaw ikunu ta' piż fuq dawk l-oqsma li jridu jistimulaw u jimbottaw.

Għalhekk huwa importanti li l-istrutturi li nwaqqfu jkunu ispirati mill-mod ta' kif qed nesprimu ruħna aħna.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi klawsola 12.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 12 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 13 - Il-ħatriet ikunu skond il-funzjonijiet tal-Kunsill.

Clause 13 - Appointments commensurate with the functions of the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, fi klawsola 13, li hija klawsola pjuttost konsegwenzjali, qed ngħidu li dawn il-ħatriet iridu jsiru mill- kunsill bil-pattijiet u l-kondizzjonijiet approvati u li jiġu maħtura dawk l-uffiċjali u l-impjegati tal-kunsill li jistgħu jkunu meħtieġa minn żmien għal żmien għall-qadi effiċjenti tal-funzjonijiet tal-kunsill.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Jista' l-Ministru jiftaħ ftit fuq il-lat operattiv u organizzattiv ta' din il-klawsola?

Nixtieq inkun naf ukoll jekk l-impjegati tad-dipartiment tal-kultura u ta' dipartimenti oħra governattivi humiex se jemigraw kollha lejn l-istruttura l-ġdida jew inkella jekk huwiex se jsir xi forma ta' vetting biex wieħed jagħżel nies b'ċertu orjentament, inizjattiva u enerġija.

Il-Ministru kif qed jaħseb li se jipproċedi fuq il-lat operattiv u organizzattiv biex il-kunsill ikun jista' jaħtar u jimpjega lin-nies?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din hija materja li għalkemm qed naħsbu fuqha, għad trid tiġi definita.

Waħda mid-diffikultajiet li jien ħassejt li hemm fis-sitwazzjoni li kellna s'issa hija li l-arti u l-kultura ġew vestiti f'dipartiment governattiv, u dan id-dipartiment governattiv aġixxa bħala dipartiment governattiv, mingħajr tant sensittivita` u mingħajr tant kuxjenza tal-fatt li hawnhekk qed nittrattaw l-arti u l- kultura.

Aħna nafu li l-burokrazija tad-dipartimenti tal-gvern mhux darba u tnejn irnexxielha toħnoq inizjattivi artistiċi u kulturali, l-iktar minħabba li l-impjegati tad-dipartiment tal-kultura addottaw il-mentalita` li hija marbuta ma' l-impjegati tal-gvern.

Issa dan ma jfissirx li l- impjegati tad-dipartiment tal-kultura ma jagħtux servizz tajjeb, anzi m'għandix dubju li dawn jagħtu servizz validu u importanti, pero` l-fatt hu li dawn spiċċaw fid-dipartiment tal-kultura għax intbagħtu hemmhekk minn ħaddieħor.

Naturalment jista' jkun hemm uħud minnhom li jgħidulek li huma jippreferu jaħdmu fid-dipartiment tal-kultura milli f'xi dipartiment ieħor tal-gvern, pero` jista' jagħti l-każ li hemm ukoll impjegati pubbliċi oħra li ma jinteressawx ruħhom f'dan is-settur.

Allura x'se nagħmlu biex insolvu din is-sitwazzjoni?

Sur President, sfortunatament kull meta nħolqu entitajiet ġodda, dawn sabu ċerti diffikultajiet biex jutilizzaw lill-impjegati tal-gvern magħhom.

Kien hawn żminijiet meta kien hawn wisq l-idea li jekk trid tmur taħdem ma' dawn l-entitajiet tista' tmur u jekk ma tridx tmur ma tmurx, u jien naħseb li din l-idea kienet żbaljata.

Għalhekk jien nifhimha l-preokkupazzjoni ta' l-Oppożizzjoni għall-fatt li minkejja li twaqqfu entitajiet bl-iskop ġenwin li jingħata servizz iktar effettiv u effikaċi, mhux dejjem jinstab il-medium kif dan ikun jista' jsir.

Jekk inħarsu lejn l-esperjenza li ksibna fir-rigward tal-Kavallier ta' San Ġakbu nsibu li l-gvern għadu sal- lum jipprova jattira lejn il-Kavallier ta' San Ġakbu persuni li huma mpjegati fis-settur pubbliku, u l-metodu li qed jiġi wżat f'dan il-każ huwa li qed issir sejħa t'applikazzjonijiet lill-impjegati governattivi kollha biex min hu interessat imur jaħdem ma' din l-organizzazzjoni bil- kondizzjonijiet li ġew dikjarati fis-sejħa għall-applikazzjonijiet li ħareġ il-Management and Personnel Office ta' l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Ta' min jgħid li filwaqt li kien hemm vakanzi li għalihom ma applika ħadd tant li issa l-MPO qiegħed fil-proċess li joħroġ sejħa għat-tieni darba għalihom, kien hemm vakanzi li għalihom applikaw numru ristrett ta' persuni u mbagħad kien hemm vakanzi oħrajn li għalihom applikaw numru sostanzjali ta' persuni.

Sur President, fil-każ ta' l-impjegati li hemm jaħdmu preżentement fid- dipartiment tal-kultura aħna se niftħu diskussjoni magħhom fejn l-ewwelnett se ninformawhom li m'aħniex se mmissulhom id-drittijiet sostantivi tagħhom, jiġifieri l-iskali, il-pagi, il-kondizzjonijiet tax-xogħol f'termini ta' sigħat u d-drittijiet li għandhom f'dak li għandu x'jaqsam ma' pensjonijiet, se jiġu ssalvagwardjati.

L-unika differenza li se jkun hemm hija li se jiġi assigurat li l-ġurnata tax-xogħol tagħhom jagħtuha b'impenn u b'mod sħiħ b'mod li kull impjegat ikun leali għas-settur tax-xogħol li jkun qed jaħdem fih kif ukoll ikun kemm jista' jkun kreattiv.

B'hekk dan is-settur ikun jista' jopera bl-iktar mod effettiv u jiġġenera kemm opportunitajiet kif ukoll finanzi minn ġo ħdanu stess.

Dan hu l-isforz li jrid isir, Sur President.

Il-qasam tal-kultura u l-arti xorta waħda se jibqa' hemmhekk u l-unika bidla li se nagħmlu hija fl-istruttura, jiġifieri wieħed m'għandux jirreżisti li jkompli jaħdem f'dan is-settur.

Jien beħsiebni li ma' l-ewwel opportunita li jkolli niltaqa' ma' l-impjegati tad- dipartiment tal-kultura u ma' l-unions tagħhom biex niddiskutu ċerti affarijiet flimkien.

M'hemmx dubju li l-ewwel sforz irid isir biex wieħed jagħmel l-aħjar użu minn dawk in-nies li diġa' hemm jaħdmu f'dan is-settur.

Huwa sigriet magħruf li fid-dipartiment tal-kultura hemm numru ta' mpjegati li jistgħu ma jkunux interessati u lanqas ikunu addattati li jaħdmu f'dan is-settur, u allura f'dan il-każ wieħed irid jara kif jista' jagħmel ċerti spostamenti b'mod fair għal kulħadd.

Jien nistaqsi: X'metodu se jiġi wżat biex nirreklutaw impjegati ġodda mal-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti?

Se nużaw l-istess metodu li wżajna fil-każ tal-Kavallier ta' San Ġakbu billi noħorġu ċirkolari għal kulmin ikun interessat li japplika għall- vakanzi li jkun hemm?

Jien naħseb li dak il-metodu m'huwiex ħażin, anzi huwa tajjeb, pero` rridu naraw li dak il-metodu jitwettaq b'ħeffa ikbar milli twettaq fil-każ tal-Kavallier ta' San Ġakbu.

Nifhem u napprezza li peress li dan il-metodu ġie wżat l-ewwel darba fil-każ tal-Kavallier ta' San Ġakbu, sakemm ġie nnegozjat, approvat u pproċessat seta' ħa ż-żmien, pero` huwa importanti li issa nitgħallmu minn dik l-esperjenza.

Irridu wkoll insibu manjiera kif lil dawk li jaħdmu f'dan is-settur u jħossu li t- talenti tagħhom m'humiex qed jiġu mmassimizzati, inħajruhom imorru jaħdmu x'imkien ieħor, imma l-gvern m'huwiex beħsiebu jagħmel iktar spejjeż.

M'għandniex indaħħlu l-użanza li wieħed joqgħod jagħmel ċerti aġġustamenti mingħajr ma dawn ikunu ġustifikati.

Issa s-suġġett huwa kompless ħafna.

Ma rridx niftaħ id-diskussjoni iktar billi nsemmi inizjattivi oħra li qed jitwettqu bħalissa u li għandhom aspetti minn dawn l-elementi tad- diskussjoni li qed nagħmlu għax dawn jittrattaw negozjati oħra, imma l- ispirtu huwa dan.

Madanakollu mbagħad ma rridux nimponu straitjacket fuq il-kunsill tant li meta jiġi biex jagħmel din ir-ristrutturazzjoni, ma jkollux ċertu spazju ta' flessibbilta` li bl-iktar manjiera valida jkun jista' jutilizza kemm lil dawk li diġa' huma mpjegati tal-gvern b'mod differenti u bi ftehim li sar apposta għalihom kif ukoll lil numru ristrett ta' persuni - u jien insostni li dan dejjem għandu jkun numru ristrett - li jistgħu jiġu minn barra s-settur pubbliku proprju biex jistimulaw il-livell tat-tmexxija u t-tip ta' x-xogħol li għalih l-ebda civil servant ma jkun ġie identifikat li jkun jista' jagħmlu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, jien inħoss li huwa importanti li jkun hemm l-għarfien illi billi sempliċement twaqqaf struttura u ssejħilha xi ħaġa differenti minn "dipartiment", bħal per eżempju, "kunsill", "fondazzjoni", "kummissjoni" jew "awtorita`", dan ma jfissirx li din l- istruttura se topera b'mod differenti mill-istruttura ta' qabel.

Bla ebda dubju, ir-re-engineering ta' struttura li taħdem titlob ħafna iżjed minn bidla ta' isem.

Id-dinamika istituzzjonali li tagħmel struttura taħdem, tirnexxi u tkun effiċjenti u struttura oħra mgħaxxa u rieqda li ma tipproduċix jew burokratika ħafna m'hijiex sempliċement fl-isem.

Forsi tista' tinstema' bħala battuta kattiva u sarkastika li wieħed jgħid illi f'pajjiżna kellna każi - u l-Ministru għamel riferenza għal dawn il-każi - li meta twaqqfu dawn l-istrutturi l-ġodda, l-ikbar effiċjenza li wrew kienet f'li ħadu għalihom kondizzjonijiet aħjar mill-impjegati tal-gvern għax ir-riżultati baqgħu ma ġewx.

Issa jekk dawn ir-riżultati kinux differenti jew kinux agħar, inħalliha għal min jara x'kienu r-riżultati, u d-darba l-oħra jien għamilt il-punt li rridu nkunu b'moħħna miftuħ billi nħarsu lejn ir-riżultati.

Jien naħseb li għandna nkunu result oriented billi jekk irridu, inpoġġu lil din l-istruttura li se nwaqqfu fil- kondizzjonijiet li se tirnexxi, li se taħdem u li se tkun effiċjenti, pero` dawn l-ingredjenti m'humiex awtomatiċi.

Jien nappella biex aħna nservu ta' għajnuna ħalli l-istrutturi li nwaqqfu jaħdmu aħjar minn dawk l-istrutturi li qed inbiddlu, imma fl-aħħar mill-aħħar kemm dawn jirnexxu jiddependi minn sensiela ta' ingredjenti, fosthom minn kif l-impjegati ta' dawn l- istrutturi jaħdmu flimkien, mit-tip ta' leadership u-team spirit li jkun hemm kif ukoll mill-inizjattivi u enerġija li juru l-impjegati.

Huwa importanti ħafna li fejn kellna l-fallimenti, nirriflettu fuq il-fallimenti filwaqt li fejn kellna iktar suċċess jew morna aħjar nirriflettu fuq dan is- suċċess ħalli meta niġu biex inwaqqfu dawn it-tip ta' strutturi nkunu verament qed nagħmlu pass 'il quddiem u pass aħjar mir-realta` eżistenti.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

(Onor. Membri: No) Il- mistoqsija hi klawsola 13.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 13 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 14 - Inkarigu ta' uffiċjali pubbliċi għal xogħol mal-Kunsill.

Clause 14 - Detailing of public officers for duty with the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din il-klawsola qed tispeċifika l- proċedura li biha l-impjegati governattivi se jkunu jistgħu jitqabbdu jagħmlu xogħol mal-kunsill skond kif ikun speċifikat fl-ordni li toħroġ mill-prim ministru.

Il-formula li qed tiġi wżata hawnhekk użajnieha f'diversi abbozzi ta' liġi oħra, pero` hija formula li għad irridu naraw kif se taħdem għax hija formula pjuttost ġdida.

Prattikament f'din il- klawsola qed ngħidu li l-prim ministru, fuq talba tal-kunsill, se jkun jista' jgħaddi lill-kunsill uffiċjali pubbliċi biex jaħdmu f'dik il- kapaċita` li tkun ġiet miftiehma u li l-perijodu li għalih dawn l-uffiċjali pubbliċi jmorru mal-kunsill ikun dak il-perijodu li jiġi speċifikat fl- ordni, jiġifieri dak li jkun ġie miftiehem.

Fil-fatt ta' min jgħid li ħafna drabi l-perijodu li jiġi speċifikat ikun ta' sentejn, ta' tlieta jew ta' iktar, jiddependi minn xi tkun ir-rakkmandazzjoni ta' l-MPO.

Jekk impjegat imur jaħdem fil-kunsill, dan ma jkunx ifisser li l-impjegat ikun tilef id-dritt li jitlob li jiġi ttrasferit, jiġifieri wieħed jista' jmur mal-kunsill u mbagħad japplika għas-sejħa t'applikazzjonijiet biex ikun jista' jieħu promotion li jkollu dritt għaliha.

Naturalment jekk imbagħad dan l-impjegat jirnexxielu jieħu promotion, imbagħad ma jkunx jista' jibqa' jaħdem mal-kunsill.

Ta' min jgħid ukoll li jekk, per eżempju, wieħed imur jaħdem fil-kunsill għal tliet snin, dak il-perijodu jkun jista' jintemm qabel jekk l-uffiċjal jaċċetta offerta ta' transfer għas-servizz tal-kunsill jew inkella jaċċetta mpjieg permanenti ieħor għax kif se naraw iktar tard, fl-aħħar mill-aħħar impjegat pubbliku jista' jargumenta li jkun aħjar jekk ikollu mpjieg permanenti mal-kunsill minflok jibqa' biss on attachment mal-kunsill.

Ħaġ'oħra li qed tgħid din il-klawsola hija li l-prim ministru jista' jirrevoka l-ordni li jkun ħareġ fir-rigward ta' l-uffiċjal pubbliku li jkun mar jaħdem mal-kunsill.

Naturalment din hija revoka li tkun tista' ssir biss sakemm l-individwu jibqa' bl-istatus t'uffiċjal pubbliku għax jekk jaċċetta mpjieg permanenti mal-kunsill, din ir-revoka ma tkunx tista' ssir.

Nistgħu ngħidu li dawn huma d-dettalji tal-proċedura li l-uffiċċju tal- prim ministru jkun irid iħaddem meta jiġi biex jiddetta uffiċjali pubbliċi biex jaħdmu mal-kunsill li qed inwaqqfu.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk meta ssir ċaqliqa bħal din li qed isemmi jkunx hemm bżonn it-timbru tal-PSC jew jekk din tkunx tista' ssir mingħajr problema ta' xejn.

Jien niftakar li ġieli meta kien hemm każijiet bħal dawn, kien hemm trade unions li qalu li messha saret sejħa pubblika u l-għażla ta' min imur f'dawk il-ħatriet issir skond ċerti kriterji filwaqt li hawnhekk qed naraw li l-kriterji wżati biex il- prim ministru jagħżel lil xi uffiċjali pubbliċi ħalli jmorru jaħdmu mal- kunsill m'humiex regolati b'xi proċedura partikolari.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna bl-ebda mod ma jaħseb u m'hijiex il-policy ta' l-amministrazzjoni li din tkun xi ħaġa li tinvolvi ruħha fiha l-PSC, illi l-mansjoni tagħha hija regolata kemm mill-Kostituzzjoni kif ukoll mir-regolamenti li toħroġ hija stess.

Issa hawnhekk ikun tajjeb jekk wieħed jgħid li kull amministrazzjoni f'ċertu sens ipprovat tkun ġeluża għall-għodda maniġerjali li tagħmel użu mill-impjegati tagħha skond l-esiġenzi tas-servizz.

Jien naf li minnha nnifisha, il-frażi "l-esiġenzi tas-servizz" tqanqal ċerti diffikultajiet għax din il-frażi mhux darba jew tnejn intużat fi żmenijiet differenti biex jitwettaq abbuż ta' poter.

Jien wisq nibża' wkoll li biex tirregola u tikkontrolla l-possibbilta` ta' dan l-abbuż, l-amministrazzjoni dgħajfet sostanzjalment l-għodda maniġerjali tagħha, u fil-fatt ma nafx liema management veru u proprju jaċċetta li jidħol għar-responsabbilta` li jopera ta' manager bil-kondizzjonijiet li għandhom il-kapijiet tad- dipartimenti tal-gvern.

Jumejn ilu l-Kap ta' l-Oppożizzjoni, meta kien qed jikkommemora lill- mibkija Agatha Barbara, irrifera għall-1955 fejn qal li f'dik is-sena, fi żmien ftit xhur, il-mibkija Agatha Barbara rnexxielha tqanqal ċertu moviment u tieħu ċerti deċiżjonijiet.

Jien ngħid illi li kieku dawn id- deċiżjonijiet kellu jipprova jeħodhom jew l-Onor.

Bartolo meta kien ministru jew jien illum, bil-permessi kontra permessi u bl- approvazzjonijiet kontra approvazzjonijiet li konna nkunu rridu niksbu, ma kien jirnexxielna qatt nagħmlu dak li għamlet il-mibkija Agatha Barbara.

Illum wieħed mill-editorjali tal-gazzetti qalilna li hemm bżonn li jkollna iktar go-getters, imma jekk tipprova tkun go-getter għandek iċ-ċans li tispiċċa mdendel quddiem xi tribunal, quddiem xi qorti jew quddiem xi struttura oħra, jiġifieri min irid jamministra għandu l-ħin kollu a tight rope-walking.

Jien wieħed minn dawk li nemmen fermament li waħda mill- problemi kardinali li għadha ma ġietx solvuta hija li l-amministrazzjoni tilfet ħafna mill-għodda li tappartjeni maniġerjalment għal min jiġi fdat bir-responsabbilta` li jrid imexxi u għal min jiġi mgħobbi bil-piż li jagħti kont għal għemilu lill-istituzzjonijiet superjuri għalih.

Sur President, spiss tisma' lil min jgħid li l-gvern għandu ħaddiema żejda miegħu, u f'ċerti livelli nistgħu ngħidu li dan huwa veru.

Spiss tisma' lil min jgħid ukoll illi l-gvern għandu tqassim żbilanċjat ta' l-impjegati tiegħu.

Per eżempju, illum id-dipartiment ta' l-edukazzjoni qed isofri minn nuqqas ta' mpjegati li huma kompetenti fil-middle management u min qiegħed imexxi m'għandu l-ebda saħħa li jġib impjegati li huma kompetenti fil-middle management, jikteb kemm jikteb ittri.

Ta' min jgħid ukoll li meta jkunu qed jimtlew ċerti postijiet, min ikun qed imexxi lanqas jista' jġib lil min irid miegħu imma jkollu joqgħod b'min jibgħatulu, u fl- opinjoni tiegħi dawn il-prattiċi qed joħonqu l-amministrazzjoni effettiva tas-servizz pubbliku.

Jien m'għandi l-ebda soluzzjoni immedjata ta' kif wieħed jista' jattakka din il-problema għax hemm bżonn ta' tibdil radikali ħafna, liema tibdil jista' jkollhom oġġezzjoni għalih anke l-unions konċernati, li l-funzjoni tagħhom hija li jiddefendu l-interessi ta' l- impjegati u mhux tant l-interessi tas-servizz pubbliku li jingħata lill- poplu.

Sur President, din il-klawsola li għandna quddiemna qed tipprova tagħti biċċa managerial tool lill-prim ministru biex dan ikun jista' jagħmel deployment ta' mpjegati pubbliċi għax wara kollox fl-ittra tan-nomina tagħhom, huma obbligati li jservu skond l-esiġenzi tas-servizz.

Kif jaf kulħadd, is-servizz pubbliku huwa ffinanzjat mill-fondi pubbliċi, u allura m'għandniex inkunu kapriċċjużi, kif ħafna drabi konna s'issa, li nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn l-impjegati ċivili jkunu jistgħu jirrifjutaw li jagħtu s- servizz li jkun qed jiġi mitlub minnhom għax wieħed jagħtihom il-għala - jien ma ngħidx li "jagħtihom id-dritt" għax mhux veru jeżisti dan id-dritt - li jiddettaw huma fejn iservu.

Fil-fatt mhux darba u tnejn li kelli nagħmel din il-mistoqsija lil xi mpjegat tal-gvern: Min hu mpjegat ma' min; inti mpjegat mal-gvern jew il-gvern impjegat miegħek?

Irridu niftakru li hawnhekk aħna m'aħniex qed nitkellmu fuq ħatra jew promotion ta' uffiċjal pubbliku imma fuq deployment, u l-PSC qatt ma kellha mansjoni fuq id-deployment ta' l-impjegati pubbliċi.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 14.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 14 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 15 - Status ta' uffiċjali pubbliċi inkarigati jagħmlu xogħol mal- Kunsill.

Clause 15 - Status of public officers detailed for duty with the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, filwaqt li s'issa l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kien qed jgħid li min hu mpjegat pubbliku mħallas mit- taxxi tal-poplu huwa obbligat li jservi lill-poplu fis-settur pubbliku, jiġifieri filwaqt li qabel konna qed nitkellmu fuq l-obbligu u d-dritt tal- gvern li jagħmel deployment tan-nies tiegħu fejn hemm bżonn, hawnhekk issa qed nidħlu biex inħarsu l-interessi ta' l-impjegat konċernat.

L-ewwelnett nagħmilha ċara li mhux veru li aħna ma jinteressaniex mill-impjegati ċivili li jmorru jaħdmu fil-kunsill.

Aħna mhux hekk qed ngħidu, anzi proprju bis- saħħa tal-liġi f'dan il-Parlament qed nissalvagwardjaw l-istatus ta' dawn l- impjegati.

X'inhu l-istatus ta' dawn l-impjegati?

Huwa status speċjali garantit taħt il-Kostituzzjoni u l-liġijiet tagħna.

Dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna wkoll qed jissalvagwardja l-istatus ta' dawn l- impjegati u qed jgħid li dawn għandhom jibqgħu uffiċjali pubbliċi.

Għalhekk aħna qed ngħidu li meta mpjegat jitqabbad jagħmel xogħol mal- kunsill, minkejja li jkun taħt l-awtorita` amministrattiva u l-kontroll tal- kunsill, dan l-impjegat jibqa' kkonsidrat bħala uffiċjal pubbliku.

Issa jkun tajjeb jekk infakkru li anke hawnhekk sar ċertu żvilupp - għalkemm huwa żvilupp li jinsab miexi b'pass ta' nemla - għax filwaqt li qabel il-kwestjonijiet ta' dixxiplina kienu kkontrollati kemm huma mill- PSC, illum dawn ġew delegati lill-kapijiet tad-dipartimenti.

Ta' min jgħid li qed isir ukoll diskors biex anke r-reklutaġġ ta' l-impjegati jibda jsir direttament mid-dipartimenti tal-gvern konċernati, pero` dan huwa diskors li jrid jiżviluppa u għad irridu naraw x'se jsarraf fil-konkret.

Subklawsola (1) ta' klawsola 15 tgħid hekk: "Meta uffiċjal pubbliku jitqabbad jagħmel xogħol mal-Kunsill taħt xi disposizzjoni ta' l-artikolu 14 ta' dan l-Att, dak l-uffiċjal għandu, matul il-perjodu li fih dik l-ordni jkollha effett għar-rigward tiegħu, jkun taħt l-awtorita` amministrattiva u l-kontroll tal-Kunsill ...",

pero` fl-istess ħin l-istatus tiegħu ta' uffiċjal pubbliku jibqa' ssalvagwardjat.

Permezz ta' din il-klawsola qed niggarantixxu wkoll li min imur jaħdem mal-kunsill ma jkunx miċħud milli japplika għal trasferiment f'xi dipartiment tal-gvern jekk iħoss il-ħtieġa li jagħmel dan.

Din il- klawsola tkompli tgħid li min imur jaħdem mal-kunsill ma jistax ikollu rimunerazzjoni u kondizzjonijiet tas-servizz li huma inqas favorevoli minn dawk li għandu bħala mpjegat tal-gvern fil-kariga li huwa qiegħed jaħdem, u ż-żmien li jagħmel jaħdem mal-kunsill ikun ikkonsidrat bħala servizz mal- gvern għall-finijiet ta' pensjoni, gratwita` jew benefiċċju taħt l- Ordinanza dwar il-Pensjonijiet u l-Att dwar il-Pensjoni tar-Romol u l- Orfni.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq kategorija ta' mpjegati pubbliċi li dejjem qed tonqos għax qed nitkellmu fuq dawk l-impjegati pubbliċi li daħlu jaħdmu mal-gvern qabel l-1 ta' Jannar, 1979.

Min daħal jaħdem wara l-1 ta' Jannar, 1979 ma ngħatax il-benefiċċju ta' l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet u l-Att dwar il-Pensjoni tar-Romol u l-Orfni, imma dawk li daħlu jaħdmu qabel dik id-data, id-drittijiet u l-privileġġi li kien ikollhom jedd għalihom li kieku baqgħu mpjegati mal-gvern se jibqa' jkollhom dritt għalihom anke jekk ikunu jaħdmu mal-kunsill.

Sur President, subklawsola (4) ta' klawsola 15 qed tgħid li minn żmien għal żmien - skond kif jiġi stabilit mill-ministru tal-finanzi - il-kunsill ikun irid iħallas lill-gvern il-kontribuzzjoni li tkun ġiet stabilita biex jitħallsu l-pensjonijiet ta' l-impjegati pubbliċi.

Din hija materja li hi xi ftit komplikata.

Hawnhekk qed ngħidu li meta mpjegat tal-gvern, li għandu d-dritt tal-pensjoni taħt l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet, imur jaħdem mal-kunsill, dak l-impjegat jibqa' intitolat li jingħata dik il- pensjoni.

Kif se naraw iktar tard, dak l-impjegat jista' javvanza mal- kunsill għax jista' anke jieħu mpjieg permanenti, pero` anke f'dan il-każ, huwa xorta waħda jibqa' bid-dritt li jingħata l-pensjoni li qed nitkellmu dwarha.

Ta' min jgħid ukoll li jekk dan l-impjegat javvanza mal-kunsill u allura l-pensjoni tiegħu tiżdied, issir il-kondizzjoni li jkun hemm arranġamenti bejn il-kunsill u t-Teżor biex il-kunsill iħallas id- differenza ta' dik il-pensjoni għal dak il-perijodu ta' żmien li dak l- uffiċjal pubbliku jkun serva mal-kunsill.

Fi ftit kliem prattikament din hija klawsola li qed tissoda l-istatus ta' l-impjegati li jmorru jaħdmu mal- Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti u d-drittijiet sostantivi tagħhom.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi klawsola 15.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 15 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 16 - Offerta ta' Impieg permanenti mal-Kunsill lil uffiċjali pubbliċi inkarigati jagħmlu xogħol mal-Kunsill.

Clause 16 - Offer of permanent employment with the Council to public officers detailed for duty with the Council.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Sur President, din il-klawsola qed tikkonferma dak li konna qed ngħidu qabel, jiġifieri li l-impjegati pubbliċi għandhom żewġ toroq; it-triq li jiġu addetti mal-kunsill u jibqgħu kompletament impjegati pubbliċi jew inkella t-triq li jaċċettaw illi jsiru mpjegati diretti tal- kunsill.

Ħadd m'hu se jisforza lil dawn l-impjegati biex jaċċettaw li jsiru mpjegati diretti tal-kunsill, u huma jagħmlu dan biss jekk iridu, pero` jien nerġa' ngħid li mal-milja taż-żmien se jkun hemm ċirkostanzi fejn l-impjegat tal-gvern jista' jkollu ċerti vantaġġi li permezz tagħhom, jista' jaċċetta offerta ta' mpjieg permanenti mal-kunsill għax bl- approvazzjoni tal-prim ministru, il-kunsill ikun jista' joffri mpjieg permanenti b'rimunerazzjoni u b'kondizzjonijiet li ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li l-impjegat ikun igawdi sa dik il-ġurnata.

Ta' min jgħid ukoll li anke min jaċċetta li jkollu mpjieg permanenti mal-kunsill, qed jiġi ggarantit id-drittijiet li tipprovdi l-Ordinanza dwar il- Pensjonijiet, u s-servizz mal-kunsill se jitqies bħala servizz mal-gvern fil-parametri tat-tifsiriet relattivi rispettivament.

Sur President, subklawsola (5) ta' klawsola 16 qed tgħid li:

"Il-Kunsill għandu jħallas lill-Gvern dawk il-kontribuzzjonijiet li jistgħu minn żmien għal żmien jiġu stabbiliti mill-Ministru responsabbli għall-finanzi dwar in-nefqa ta' pensjonijiet u gratwitajiet li jaqla' uffiċjal li jkun aċċetta impieg permanenti mal- Kunsill kif hawn qabel imsemmi matul il-perjodu li jibda għaddej mid- data minn meta dak l-uffiċjal ikun aċċetta.".

Forsi hawnhekk wieħed jistaqsi: Jekk impjegat jaċċetta li jmur jaħdem mal- kunsill, il-pensjoni tiegħu fuq xiex se tiġi kkalkolata; fuq l-iskala li kien biha qabel telaq minn mal-gvern jew fuq xi skala oħra?

Kif sar anke f'liġijiet oħrajn, bħal-liġi li tirregola l-awtorita` nazzjonali tat- turiżmu, f'dan il-każ - u hawnhekk se nikkwota minn paragrafu (a) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 5 - qed ngħidu li:

"... il-karigi u l-gradi tas-salarju mal-Kunsill se jkunu klassifikati skond l-iktar gradi korrispondenti u livelli inkrementali fis-servizz mal-Gvern ta' Malta b'riferenza għal job description, abbiltajiet, responsabbiltajiet u fatturi oħra li jixxiebħu.",

jiġifieri hawnhekk se jsir eżerċizzju billi jkun hemm bord apposta magħmul minn persuna nominata mill-ministru tal-finanzi, persuna nominata mill-MPO u persuna oħra nominata mill-kunsill biex issir klassifikazzjoni.

Ir- raġuni hija biex kemm jista' jkun wieħed iżomm l-istess parametri, kemm għal min hu mpjegat pubbliku kif ukoll għal min hu mpjegat mal-kunsill.

Paragrafu (ċ) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 16 qed jgħid li:

"Dik il-klassifikazzjoni għandha ssir fi żmien tliet xhur mill- aġġustament tas-salarji ta' l-impjegati li jkunu fis-servizz tal-Gvern u, jew, ta' impjegati tal-Kunsill.",

pero` qed jiġi stabilit is-ceiling - u hawn se nikkwota minn paragrafu (d) ta' subklawsola (6) ta' klawsola 16 - li:

"Ebda kariga ma tkun klassifikata fi grad ogħla minn dak ta' Grad 3 fis-servizz tal-Gvern jew dak il-grad ieħor ogħla li l-Ministru responsabbli għall-finanzi jista' minn żmien għal żmien b'avviż fil- Gazzetta jistabbilixxi.".

F'din il-klawsola qed jiġi affermat ukoll li ħadd m'għandu jedd għal drittijiet li jkunu inqas favorevoli minn dawk li kien ikollu jedd għalihom qabel dik il-klassifikazzjoni.

Sur President, nixtieq ngħid li ġejt mogħti l-parir li ndaħħal emenda pjuttost teknika għal subklawsola (3) ta' klawsola 16, u għalhekk qed nipproponi din l-emenda:

"D" F'subklawsola (3) ta' klawsola 16 minflok il-kliem "u l-Att dwar il-Pensjonijiet tar-Romol u l-Orfni, itemm milli jibqa' fis-servizz mal-Gvern" għandhom jidħlu l-kliem "u l-Att dwar il-Pensjonijiet tar- Romol u l-Orfni, u bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (6) ta' dan l-artikolu, itemm milli jibqa' fis-servizz mal-Gvern".

"D" In subclause (3) of clause 16 for the words "and the Widows' and Orphans' Pensions Act, cease to be in service with Government" there shall be substituted the words "and the Widows' and Orphans' Pensions Act, and saving the provisions of subarticle (6) of this article, cease to be in service with Government".

B'hekk subklawsola (3) ta' klawsola 16 ġiet tgħid li:

"Kull uffiċjal pubbliku li jaċċetta impieg permanenti li jiġi offert lilu mal-Kunsill, taħt id-disposizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu għandu, għall-finijiet kollha li ma jkunux dawk ta' l- Ordinanza dwar il-Pensjonijiet u l-Att dwar il-Pensjoni tar-Romol u l- Orfni, u bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (6) ta' dan l-artikolu, itemm milli jibqa' fis-servizz mal-Gvern u jidħol fis- servizz mal-Kunsill fid-data minn meta jaċċetta, u għall-finijiet ta' dik l-Ordinanza u ta' dak l-Att, daqskemm dawn ikunu applikabbli għalih, servizz mal-Kunsill għandu jitqies bħala servizz mal-Gvern fil- parametri tat-tifsiriet relattivi rispettivament.".

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Bartolo.

Jekk jogħġbok tkellem fil-qosor għax dalwaqt isir il-ħin għall-aġġornament.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq biss nagħmel mistoqsija, li ma nafx jekk il-Ministru weġibhiex diġa'.

Min ikun għażel impjieg permanenti mal- kunsill ikun jista' jerġa' jmur lura mal-gvern jew dak ikun impjieg permanenti fil-veru sens tal-kelma?

THE CHAIRMAN: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Jekk wieħed jaċċetta mpjieg permanenti mal-kunsill, dan irid ikun impjieg permanenti fil-veru sens tal-kelma, pero` naturalment anke biex isir dan, irid ikun hemm l-approvazzjoni ta' l-MPO, jiġifieri mpjegat pubbliku ma jistax jaqbad u jaċċetta mpjieg permanenti mal-kunsill imma jkun irid iġib l-approvazzjoni.

THE CHAIRMAN: Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l- emenda kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

L-emenda "D" għaddiet nem. con.

THE CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi klawsola 16 kif emendata.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Klawsola 16, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Il-Kamra rriżumiet u l-President tal-Kumitati rrapporta progress u talab il- permess sabiex il-Kumitat jerġa' jiltaqa'.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it- Tnejn, 11 ta' Frar, 2002 b'din l-aġenda:

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Nazzjonali għall-Kultura u l-Arti - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Patrimonju Kulturali - Kumitat (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika - Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni; u

Xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ibħra Territorjali u ż-Żona Kontigwa - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta` fl-Ikel - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, kif jaf kulħadd il-gvern qed jgħid li m'huwiex veru li l-wied tal-Kalkara se jiġi distrutt.

Jien illum se nkompli nuri dokumenti li juru l-ipokrezija ta' dan il-gvern u kemm qed isir gideb biex jippruvaw jagħtu l-impressjoni li l-wied tal-Kalkara se jiġi salvat.

Saħansitra ntużat anke' l-awtorita' ta' l-ippjanar biex issir propaganda, għaliex meta kienet se ssir konferenza fil-każin Nazzjonalista tal-Kalkara, l-awtorita` ta' l-ippjanar ħarġet reklami fil-gazzetta u ħarġet bit-titlu li se nsalvaw il-wied tal-Kalkara.

Barra minn hekk meta kien hemm programm dwar il-wied tal-Kalkara mill-awtorita' ta' l-ippjanar tqassmu ittri u propaganda li se jiġi salvat il-wied tal-Kalkara.

Mr. Speaker, jien għandi dokumenti li bihom se nwaqqa' dak kollu li qal is- segretarju parlamentari u li qed jgħidu tan-naħa l-oħra li dan il-gvern u l- awtorita' ta' l-ippjanar qed isalvaw il-wied tal-Kalkara.

Se nibda biex nikkwota korrispondenza ta' Vince Magri datata Diċembru 17, ta' l-1997, biex nuri kif kienet is-sitwazzjoni fi żmien il-gvern Laburista: Din tgħid hekk:

"The Kalkara policy is another such example of extensive debate and consultation within and outside the PA.

It is no use saying that the PA did not approve its SSAI statutes.

In effect it has told everybody about the status by approving the public consultation document.

There is no doubt about the status of the site, as we have specifically asked MUS to confirm their first report.

The PA has to decide ...."

- u hawn issa! –

".... whether the interest of the few will take precedence over the national interest.".

Nerġa' nirrepeti:

"... the PA has to decide whether the interest of the few will take precedence over the national interest.".

Hemm iktar f'dan id-dokument x'wieħed jara, u se npoġġih fuq il-Mejda tal- Kamra biex nuri kemm hija gidba li l-wied se jiġi salvat.

Fiul-wied seta' ma sarx żvilupp u jiġi salvat bis-serjeta`, imma ħalli nkompli nuri korrispondenza oħra mibgħuta lill-ex-ministru George Vella meta kien ministru responsabbli mill-ambjent, datata 24 ta' Marzu 1998.

Din tgħid hekk:

"Grand Harbour Local Plan.

I am pleased to forward to you two copies of the Grand Harbour Local Plan, January 1998 draft.

This is being done in accordance with article 25 of the Development Plan Act and intended therefore to seek government approval of this plan.".

Din tkompli tgħid:

"This January 1998 draft attached is now being presented in anticipation of final approval by the PA board.

This draft was approved by the PA board in December 1997 except for three policies as mentioned below.".

U se nsemmi policy waħda minnhom li tolqot lill-Kalkara:

"Residential development in Wied il-Kalkara.

The problem here arises between national environmental considerations and the effect on individual persons or companies.

The area was schemed for development in the temporary provision schemes, however one of the surveys carried out by the external consultants shows the area as a site of scientific importance.".

U qed jgħid:

"In accordance with the structure plan, such areas have to be protected and therefore no development should be allowed.

The local plan takes this stance, however this is a highly unjust situation for those who had bought the land as it means substantial depreciation which could not be recovered.

The PA is still to decide whether to exclude development from the site and propose the government that some form of compensation is given or whether to permit development here.".

Mela hawnhekk jidher ċar li mhux veru li skond it-temporary scheme hemmhekk bilfors ried jinbena.

Skond l-istructure plan hemm qatt ma seta' jinbena.

Barra minn hekk, f'din l-ittra jingħad jekk għandniex nikkompensaw lis- sidien.

Minn hemm ħarġet l-idea li tibda ssir evalwazzjoni ta' l-art.

Fil- fatt din l-ittra hija datata 24 ta' Marzu, 1998 u d-dipartiment ta' l- artijiet intalab biex jagħmel valuation proprju fl-1 ta' April 1998.

Hawnhekk jidher biċ-ċar li sar hekk għaliex il-gvern Laburista ma riedx li hemmhekk imur kontra l-istructure plan li tgħid li hemm hemmhekk m'għandux jinqered u li wieħed għandu jsib soluzzjoni ġusta għal dawk l-imsieken li xtraw plot u anke għal min kellu permess.

Mr Speaker, dawn id-dokumenti se npoġġihom fuq il-mejda tal-Kamra għaliex juru biċ-ċar li huwa issa li l-wied tal-Kalkara se jinqered.

Jekk isir kif kien se jsir fi żmien il-gvern Laburista li skond l-istructure plan ma jistax isir żvilupp hemmhekk allura l-wied tal-Kalkara ma kienx jinqered.

Mhux se jinqered daqskemm kien ippropona qabel il-Gvern Nazzjonalista.

Barra minn hekk, tajjeb li ngħid - għaliex din mhux qed isemmiha l-Onor.

Pullicino - li kienu ż-żgħażagħ nazzjonalisti li qalulu li hija ħaġa anti- demokratika li tħalli l-wied tal-Kalkara jinbena u li jekk jinbena dan se jinbena għall-ispekulaturi u mhux fl-interess nazzjonali.

Dawn il-provi issa qed inpoġġihom black on white u nistenna li l-istampa tara dawn id- dokumenti ħalli tara s-sitwazzjoni kif kienet fi żmien il-gvern Laburista.

U anke jekk ma kenitx hekk, jekk tiskopri li kont se teqred xi ħaġa u tista' ssalvha, għandek issalvaha.

Imma tant hemm kurrent qawwi ta' l- ispekulaturi, ta' ħokkli dahri u nħokklok darek, li mhux qed jagħtu każ l- ambjent u qegħdin jaraw kif jaġevolaw lil ċerti nies.

Mr. Speaker, il-bieraħ stess fil-ħin tal-mistoqsijiet supplimentari l- Ministru qal li ma kien hemm l-ebda green area li ddaħħlet biex isir il- bini u jien għedtlu li m'hu veru xejn.

Imbagħad qalli li l-area li ddaħħlet hija dik l-area li se jibnu bini soċjali.

Jiena għedtlu li m'huwiex korrett u għadtlu wkoll li jiena m'iniex kontra li jinbena bini soċjali pero' dan mhux bilfors għandu jsir fuq green area.

Dan ipprova jġibha li dik il-green area ħadha biex jibni bini soċjali pero' jiena se ngħid għaliex se jibni bini soċjali hemmhekk.

Il-ministeru tal-politika soċjali bagħat ittra datata 26 ta' Mejju, 2000 lid-direttur ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar fejn talbu biex il-biċċa tal- kapuċċini li kienet green area tkun tista' tinbena ħalli jkun jista' jdaħħal hemmhekk lil dawk in-nies li bħalissa joqogħdu f'Bighi fil-bini ta' l-ex-service.

Għaliex għamlu hekk?

Għax jafu li kienu marru nies ta' l- awtorita' tad-djar għand in-nies ta' Bighi biex jaraw jistgħux joħorġuhom minn hemmhekk biex iwaqqgħu u jibnu hemmhekk, jagħtuh lil Cannataci, biex dan iġib lill-barranin hemmhekk.

Ara naqra l-ipokrezija ta' dan il-gvern.

Jiġu jgħidu li se jtellgħu bini soċjali meta jien għandi evidenza - u se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra – li l-ministeru tal-politika soċjali qed jitlob biex jitla' l-bini ħdejn il-kapuċċini fejn kienet green area ħalli jkun jista' jpoġġi fih lin-nies mill-ex-service ta' Bighi.

Ma nqalx ukoll li qed isir dan kollu biex hemmhekk jingħata lil Cannataci ħalli jpoġġi lill-barranin fih.

Dawn l-affarijiet ma jitwemmnux!

Jiġifieri anke hawn ħaġa bħal din, taparsi ngħidu li hu bini soċjali meta hemm logħba oħra warajha.

U barra dik hemm, green area oħra li ngħatat għall-bini.

Jien għandi l-pjanti quddiemi hawnhekk u x'ħin irid nurihomlu.

Mr Speaker, l-argument kollu hu li l-propaganda li l-wied tal-Kalkara se nsalvawh hija propaganda qarrieqa.

Illum ġibt dokumenti li juru biċ-ċar li anke skond l-istructure plan, hemm qatt ma seta' jinbena.

Imbagħad jiġi l- Prim Ministru li vilment jipprova jaħrab milli jirrispondi l-mistoqsija dwar jekk għandux isir environmental impact assessment.

Issa wara li għandna dawn id-dokumenti, jidher ċar għaliex ma riedx jagħmel environmental impact assessment.

Dawn id-dokumenti juru bil-provi s-sitwazzjoni kif kienet taħt il-gvern Laburista.

Mela fejn hu l-qerq?

Ara meta ġie ppreżentant il-Grand Harbour Local Plan dawn qatt ma semmew x'kienet is-sitwazzjoni jew li kien hemm din il-policy li hemm ma jistax jinbena skond l-istructure plan.

Lanqas lili bħala membru tal-bord qatt ma ntqaluli dawn l-affarijiet u kelli nagħmel riċerka jien biex wasalt għalihom.

Jiena nitlob lill-mezzi kollha tax- xandir u l-medja biex jiġbru kopja tad-dokument li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra għaliex m'għandix ħin biex naqrahom kollha u nispjegahom kollha.

Nitlobhom jaraw dawn id-dokumenti fid-dettall ħalli jkunu jafu l-qerq ta' dan il-gvern.

Jien nitlob anke lill-NGOs jiġbru kopja ta' dawn id-dokumenti li qed inpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ħalli jkunu jafu s-sitwazzjoni vera.

Is-sitwazzjoni m'hijiex kif qed ipinġuha, li hemm parti minnha ta' importanza xjentifika u oħra le.

Nitlobhom jaraw dawn id-dokumenti ħalli jkunu jafu li l-area kollha skond l-istructure plan stess ma setgħetx tinbena, imma jidher li l-ispekulaturi, grazzi għal dan il-gvern, se jirbħu.

F'dan il-każ mhux se jirbaħ iċ-ċittadin in ġenerali u mhux se jirbaħ l-ambjent.

Bil-paroli biss ngħidu li l-ambjent għandna nieħdu ħsiebu.

Nagħlaq billi nerġa' nappella lill-mezzi tal-media kollha jieħdu kopja tad- dokument li se npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra ħalli jaraw il-ħneżrijiet u l- qerq ta' dan il-gvern li jgħid li jħobb l-ambjent.

MR SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex jitpoġġew dawn id-dokumenti fuq il-mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata

ONOR.

JOE MIZZI: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra datata 24 ta' Marzu 1998 mibgħuta miċ-Chairman ta' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Affarijiet Barranin u Ambjent dwar il-Pjan Lokali għall-Port il-Kbir;

Estratt minn artiklu li deher fil-ħarġa ta' "Il-Mument" tal-Ħadd, 3 ta' Novembru 1996 miktub minn Forum 21 dwar il-wied tal-Kalkara;

Kopja ta' e-mail mibgħuta mis-Sur Vince Magri lis-Sur Alfred Fabri fis- 17 ta' Diċembru 1997 dwar il-pjan lokali għall-Port il-Kbir; u

Kopja ta' ittra datata 26 ta' Mejju 2000, mibgħuta mid-Direttur tal- Bini u Manutenzjoni ta' Djar lid-Direttur ta' l-Ippjanar dwar il- proġett fi Triq il-Kapuċċini, Kalkara.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Joe Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Mr Speaker, illum se nieħu spunti minn dak li qalu ż-żewġ kollegi tiegħi l-Onor.

Evarist Bartolo u l-Onor.

Joe Mizzi.

L-Onor.

Evarist Bartolo tkellem dwar zero budgeting u kif f'dan il-pajjiż dan il- konċett qisu ma jeżistix anzi kulħadd irid jonfoq iżjed biex jakkwista u jaħtaf iżjed.

Jiena naqbel mal-kollegi tiegħi l-Onor.

Evarist Bartolo u l- Onor. Joe Mizzi li għandna pajjiż ta' erbat iħbieb li jaħtfu biss u dan huwa propju dak li nixtieq inwassal illejla.

Irrid ngħid li dan is-suġġett diġa` tkellimt jien u tkellem ukoll l-Onor.

Sant u qed nirreferi għall-każ ta' Sciberras Grioli.

Hija ħasra, u naħseb hija miskinata għall-pajjiż għax titkellem ma' min titkellem u min veru għandu kuxjenza jgħidlek li f'dan il-pajiż tlifna r- rubini u dak li hu ħażin sar jirrenja fuq dak li hu tajjeb.

Din in-naħa tal- Kamra enfasizzat dwar l-atteġġjament ta' Sciberras Grioli bħala persuna responsabbli f'awtorita' li aġixxa b'mod skorrett u fl-opinjoni tiegħi personali b'mod skandaluż ukoll.

Sew jiena u sew b'mod partikolari l-Onor.

Sant elevajna diversi raġunijiet għalfejn l-atteġġjament tas-Sur Sciberras Grioli kien skorrett u jiena se nerġa' nirrepetihom hawnhekk.

Mr Speaker, Sciberras Grioli uża kuntrattur ta' l-awtorita` tad-djar biex jispiċċa l-maisonette li kien ġie allokat lit-tifel tiegħu.

Ma ninsewx li dan il-maisonette ġie allokat lit-tifel tiegħu qabel ġie ffirmat il- kuntratt per se u kien diġa` lest 80% minnu, u din ukoll hija ħaġa kontra l- policies ta' l-awtorita`.

Dan il-maisonette ġie allokat lit-tifel tas-sur Sciberras Grioli billi ġiet użata informazzjoni kunfidenzjali ta' l- awtorita` tad-djar.

Informa wkoll liċ-chairperson Micallef Leyson li l- awtorita` tad-djar kellha bżonn garage Santa Luċija meta fil-fatt dan kien riedu għal ibnu stess.

Dan ifisser li għal darb'oħra reġa' uża informazzjoni ta' l-awtorita` biex jakkwista proprjeta` għal familjari tiegħu stess.

Sciberras Grioli immiżinforma impjegat ta' l-awtorita` dwar l-istess chairperson.

Hawnhekk għandna każ ta' bniedem f'post sensittiv bħalma hi l- awtorita` tad-djar li b'mod mill-iktar sfaċċat għamel użu mill-fondi ta' l- istess awtorita'.

L-għan tal-gvern hu li jgħin liż-żgħir u lill-batut u huwa għalhekk li għandna soċjeta`.

Il-bniedem, minn xadina jgħix għar-rasu fl-għerien beda jingħaqad u jaħdem ir-raba' f'forma ta' soċjeta` biex wieħed jgħin lill-ieħor.

Issa f'din is-soċjeta' din l-awtorita`għandha responsabbilitajiet kbar.

Ma rridux ninsew kemm ikun hemm nies japplikaw u jitkarrbu għand l-awtorita` biex forsi jingħataw dar.

Il-bieraħ stess iltqajt ma persuna f'Birżebbugia li hija sprovvista mill-fondi u sprovvista mid-dar u imn'Alla kien hemm bniedem li aċċetta li jżommha għall-kenn tad- dar tiegħu.

Dan il-bniedem diżgrazzjatament ġiet nieqsa s-sinjura tiegħu, pero' min-naħa l-oħra hija fortuna għall-ieħor.

Hija l-ikbar mistħija għal dan l-istat li m'huwiex kapaċi jagħti kenn lil dawn it-tip ta' nies, imbagħad min-naħa l-oħra jkollna persuna li bl-tmexxi biex membru tal- familja tiegħu jakkwista maisonette, 80% lest, bil-garage b'kollox.

Naħseb li dan huwa skandlu minnu nnifsu.

Mr Speaker, naħseb li hija miskinata kbira li sew il-gvern sew iċ- chairperson baqgħu muti u mhux jirrispondu għal dak li qegħdin nistaqsu aħna.

Hija miskinata ikbar anke għall-ġurnal "The Times" li artiklu li bgħatnilu aħna biex inkomplu mmexxu dawn il-punti lanqas jippubblikah u lanqas jindenja ruħu jgħidlek irċevihx jew le.

Nemmen li hija fid- diskrezzjoni tiegħu jippubblikahx jew le, imma naħseb jekk huwa ġurnal indipendenti hija miskinata li wieħed jaġixxi b'dan il-mod.

Anke din l-idea ta' omerta` fejn ħadd ma jitkellem naħseb hija xi ħaġa kundannabbli u m'hi denja xejn għal soċjeta` li tant tgħid li hija demokratika u li qegħda fit- triq għal sħubija sħiħa f'orgnizzazzjoni li tiftaħar iżjed li hija demokratika.

Naħseb li għad baqgħalna ħafna x'nagħmlu biex inkunu iktar aperti.

Interessanti li wieħed jgħid li f'artiklu tagħha, Micallef Leyson kienet poġġiet challenge lill-MLP u din iċ-challenge ġiet aċċettata sew b'artiklu li jiena personalment bgħatt lill-istess "The Times" u anke b'dak li ddikjara l-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Dan mhux talli laqa' ċ-challenge tagħha imma mar oltre ċ-challenge tagħha.

Iċ-challenge kien jgħid hekk:

"I have no evidence of corruption being referred to in the Labour press."

Jiena personalment ma naqbilx ma' dan.

Naħseb li kien hemm iktar minn riħa ta' korruzzjoni hemmhekk u naħseb kieku n-naħa tal-gvern kellha kelb tal- fenek mhux il-fenek biss kien jaqbad imma anke r-riħa tal-ġrieden bir-riħa ta' korruzzjoni li kien hemm.

Sfortunatament għandna ministru responsabbli li meta jkun hemm l-iċken riħa dan jibda jgħatti flok jinvestigaha u jara li l-affarijiet mexjin sew jgħatti.

L-oppożizzjoni llum saret qisha l- private investigator - u dan ma naqbilx miegħu - li toqgħod tfittex hi u ġġib min ifittex biex forsi naslu x'imkien.

Jiena hekk għamilt, erġajt bdejt infittex, nistaqsi u dħalt fid-dettal ta' kif Sciberras Grioli minn segretarju tal-bord pass pass tela' 'l fuq.

Mr. Speaker, irrid ngħid li l-ewwel ma għamel kien li neħħa min-nofs financial controller u assuma l-poteri tiegħu.

Ovvjament m'hemmx għalfejn ngħid, meta bniedem jassumi l-pożizzjoni ta' financial controller dan ikollu ċ-cheque book f'idu u m'hemmx għalfejn ngħid, meta għandek iċ-cheque book f'idejk għandek kollox.

Il-finanzi huma kollox.

Tħares kif tħares id- dinja hija magħmula fuq flus u min jikkontrolla l-flus għandu r-rigni f'idejh.

Mela ħeles mill-financial controller li dak iż-żmien kien ċertu Anġlu Agius.

Sciberras Grioli ra kif għamel tajru bħal Napuljun, ħa poter u baqa' tiela'.

F'daqqa waħda s-Sur Sciberas Grioli assuma kollox u beda jmexxi hu u ġejna fl-estremita` li s-sur Sciberras Grioli kien kollox.

L- awtorita` tad-djar kienet is-sur Sciberras Grioli.

Jekk għandek inkwiet fuq tender tmur tkellem lis-sur Sciberras Grioli, jekk trid forsi tiġi favoreġġjat fuq xi appartament tmur tkellem lis-sur Sciberras Grioli.

Hu x'inhu dejjem Sciberras Grioli.

Jekk trid tara kif tieħu xi bowl ta' żebbuġ waqt xi party ridt tkellem lis-sur Sciberas Grioli għax jien smajt u qaluli li anke ż-żebbuġ kien jieħu minn fuq il-mejda waqt xi party, aħseb u ara meta jkollu l-finanzi f'idejh.

Sciberras Grioli ħareġ ukoll karozza lussuża minn fuq dahar l-awtorita` tad- djar.

Din tefagħha f'garage u qatt ma ntużat, baqgħet fil-plastic fil- garaxx ħalli meta jirtira, s-sur Sciberras Grioli jkollu karozza ġdida.

Dan kien il-mod kif nimxu fl-awtorita`.

Dan kien jikkontrolla kollox.

Irrid insemmi wkollli Sciberras Grioli kellu Lm15,000 fis-sena, il-leave ma jieħdu qatt, sick leave qatt, jibda minn sbieħ Alla, u jmur id-dar x'ħin jidlam.

Naħseb lanqas bniedem tal-ħadid ma kien jagħmel dawn l-affarijiet.

Hawnhekk jibda jtektek suspett.

Kif jista bniedem li m'għandux interessi ulterjuri jagħmel dawn l-affarijiet?

Jiena ngħid li bilfors kien hemm xi ħaġa, għax ħadd ma jmur barra minn triqtu għal xejn.

Wara kollox aħna nafuhom id-dipartimenti tal-gvern.

Sfortunatament kulħadd jara kif jevadi lill-gvern u allura l-fatt li dan kien jieħu Lm15,000 fis-sena, leave ma jieħdu qatt u ma jimrad qatt inissel ċerti suspetti.

Mr Speaker, ġara li meta ħadet over Ms Micallef Leyson - u naqbel magħha hawnhekk – din ippretendiet li bħala chairperson she is the boss, imma sabet rreżistenza qawwija mis-sur Sciberas Grioli.

Li ġara kien li kif diġa` ġie ripetutament kwotat, il-Prim Ministru Fenech Adami kien obbligat lejn is-sur Sciberras Grioli u fil-fatt qal:

"At that time I was grateful towards him but I always knew he had done something wrong.".

Dawn huma fatti kwotati.

Aħna kkwotajnihom kemm-il darba u anke l-istess chairperson qalitha fl-istess artiklu tagħha.

Din qalet hekk:

"At the time and even up to recently, the board received allegations about the former CEO.".

Mela sew iċ-chairperson u sew il-Prim Ministru qed jikkonfermaw li kien hemm il-ħażin, imma l-Prim Ministru kien obbligat lejh.

F'okkażjoni oħra meta kien qed jitkellem dwar koruzzjoni - u jiena naqbel miegħu hawnhekk - l-Onor.

Fenech Adami qal bl-iktar mod ċar li min hu kompliċi f'korrużjoni huwa ħati daqs min fil-fatt ikun wettaq il-korruzzjoni.

Hawnhekk ċ- chairperson li qed tgħidilna li ilha tirċievi lmenti dwar Sciberras Grioli, min-naħa l-oħra l-Prim Ministru jgħidilna li kien grat lejh u Alla jbierek ma jsir xejn, imma dan mhux kollox.

Mr. Speaker, irrid ngħid li l-problema proprja dwar is-Sur Sciberras Grioli kien il-fatt li ġiet mislufa somma sostanzjali ta' flus lil entita` u jekk ma kienx il-perċimes is-Sur Sciberras Grioli kien involut direttament f'din is-somma flus li ħarġet.

Kienu jafu b'din il-ħaġa tliet persuni li kienu s- segretarja, is-sur Sciberras Grioli nnifsu, il-perit u l-accounts.

Issa lis-sur Sciberras Grioli ħlisna minnu, għalkemm tajnih il-promotion, u t- tlieta l-oħra ħadu promotion ukoll.

X'inhu r-raġuni li dan tneħħa mill- pożizzjoni tiegħu daqshekk ħesrem( Issa dan mhux sempliċiment tneħħa ħesrem, imma jirriżulta wkoll li s-Sur Sciberras Grioli beda jitlob favoraġġjamenti mill-istess soċjeta` li lilha ġew mislufa l-flus.

Fuq din il-ħaġa llum nieqaf hawnhekk imma naħseb li issa aktar minn qatt qabel qed tikber il-ħtieġa li ssir investigazzjoni fuq dan l-aġir tas-sur Sciberras Grioli.

Irrid ngħid li hemm ukoll il-kwestjoni tal-wied tal-Birkirkara, proġett li din l-awtorita` ftaħret li se jkollha qligħ minnu.

Sadanittant jirriżulta li l-perit li tqabbad tħallas 15% meta normalment dan jirċievi biss 6%.

U jien nistaqsi: X'ġara mill-periti l-oħra tal-housing, maintenance and construction?

Għalfejn dawn l-affarijiet?

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it- Tnejn, 11 ta' Frar 2002, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MELLIEĦA - TRIQ IR-RATTAN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li Triq ir- Rattan l-Mellieħa ma ġietx livellata aħjar sabiex ir-residenti ta' din it- triq li mhux asfaltata almenu jkollhom anqas żdingar?

Għaliex il-ministeru ippermetta li jkun hemm dan l-inkonvenjent matul it-tliet snin li għaddew?

Jista' jara li jsir dan il-livell temporanjament qabel tiġi asfaltata t- triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għal mistoqsija parlamentari nru.

MELLIEĦA - TRIQ IR-RATTAN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Peress li fit-tliet snin li għaddew Triq ir-Rattan tħalliet żdingata, jista' l-Ministru jara li jħaffef il-proċeduri neċessarji sabiex din is-sena tiġi asfaltata din it-triq fil-Mellieħa.

Jekk fl-affermattiv meta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

RABAT - TRIQ BORĠ OLIVER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinfurmani bl-ilmenti li waslu lid- dipartiment tat-toroq u t-traffic control board dwar il-problemi li żviluppaw fis-sistema tat-traffiku fir-Rabat Malta mindu Triq Borġ Oliver saret one-way?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Kif jaf tajjeb l-Onor.

Interpellant, is-sistema tat- traffiku fl-inħawi għadha qed tiġi mistħarrġa fid-dawl tal-bidliet li ssemmew fid-domanda.

MELLIEĦA - TRIQ IL-GARGIR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li Triq il- Gargir il-Mellieħa ma ġietx livellata aħjar sabiex ir-residenti ta' din it- triq li mhux asfaltata almenu jkollhom anqas żdingar?

Għaliex il-ministeru ippermetta li jkun hemm dan l-inkonvenjent lir-residenti matul it-tliet snin li għaddew?

Jista' jara li jsir dan il-livell temporanjament qabel tiġi asfaltata t-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirriferi l-Onor.

ENTERTAINMENT - ĊAQLIQ TA' PREZZIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid fl-1999, 2000 u 2001 x'ċaqliq fil- prezzijiet kien hemm fil-konsum tal-ħin ħieles u divertiment kif imkejjel mill-indiċi uffiċjali?

X'oġġetti u servizzi huma mkejla f'dawn l-indiċi?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li fis-sezzjoni ta' entertainment, l- uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika jeżamina s-servizzi ta' entratura f'cinemas, diskoteki u teatri.

Iċ-ċaqliq fl-indiċi għal kull servizz matul l-aħħar tliet snin kien hekk

|SEZZJONI |1999 |2000 |2001 | |Ċinema |1.990 |2.030|2.030| |Diskoteka|1.750 |1.750|1.750| |Teatru |2.690 |3.570|4.070|

MITTS - RIŻENJI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid fl-1999, 2000 u 2001 min kien l-persuni li rriżenjaw mill- MITTS?

Jista' jgħid f'kull każ x'kienu r-raġunijiet li għalihom irriżenjaw dawn il-persuni?

Qatt saret xi riflessjoni dwar għaliex irriżenjaw dawn il- persuni?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li fl-1999, 2000 u 2001 irriżenjaw b'kollox 77 persuna minn mal-MITTS, li minnhom tnejn irtiraw bl- eta` u erbgħa ntemmilhom l-impjieg minn mal-kumpannija, tnejn minnhom waqt iż-żmien tal-prova.

Ma narax il-ħtieġa li nindividwa dawk kollha li rriżenjaw.

Ir-raġunijiet għar-riżenji huma varji u jinkludu:

xewqa għal-tibdil fl-ambjent tax-xogħol,

kisba ta' xogħol alternattiv minn kumpanniji oħra b'remunerazzjoni aktar vantaġġjuża,

xogħol barra minn Malta;

xewqa għal bidla radikali ta' karriera; u

waqfien mix-xogħol minħabba raġunijiet familjari,

waqfien mix-xogħol għal raġunijiet ta' studju barra minn Malta.

Fil-qasam ta' l-informatika, iċ-ċaqliq ta' riżorsi umani huwa wieħed għoli mhux biss f'Malta.

ĊENTRU TAS-SWATAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-persuni differenti li jmexxu ċ-ċentru tas-Swatar?

Kif intgħażlu dawn il-persuni?

Meta saru sejħiet biex jimtlew dawn il- postijiet?

Min applika f'kull każ għal dawn il-postijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li ċ-ċentru tas-Swatar huwa mmexxi minn Nucleus Training International Ltd taħt ftehim milħuq f'April 2000 ma' l-uffiċċju tal-prim ministru u mal-MITTS Ltd.

Taħt dan il-ftehim, il-kap eżekuttiv tan-Nucleus Training International Ltd għandu r- responsabilita` ġenerali tal-management, l-iżvilupp u l- ikkumerċjalizazzjoni tal-faċilitajiet tas-Swatar.

Il-Mitts Ltd qegħda ukoll tixtri s-servizzi professjonali ta' operations manager mingħand l-isess Nucleus Training International Limited biex jgħin fl-immaniġġjar tal-faċilitajiet tas-Swatar.

In-Nucleus Training International Ltd għamlet sejħa pubblika għall- pożizzjoni ta' operations manager f'Lulju 2001.

MITTS – ARRANĠAMENTI MA' KUMPANNIJI PUBBLIĊI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid x'arranġamenti għamlet il-MITTS ma' kumpanniji oħra pubbliċi u privati għat-taħriġ fil-qasam ta' l-informatika?

Min huma l-kumpanniji mdaħħla f'dan l-arranġament?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- ftehim ta' dan l-arranġament?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Bħal ma nsemmi fit-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari nru.

31283 u 31294, il-MITTS Ltd għandha arranġament man- Nucleus Training International Ltd biex tmexxi ċ-ċentru tas-Swatar.

Il-MITTS għandha arranġament man-national computing centre (NCC) ta' l- Ingilterra biex fiċ-ċentru tas-Swatar ikunu jistgħu jittellgħu programmi ta' taħriġ fl-informatika.

F'dan is-sens l-NCC appuntat lill-MITTS bħala ċentru akkreditat ta' taħriġ.

Intlaħaq ftehim ukoll mal-e-Malta commission fejn iż-żewġ naħat qablu li jikkoperaw flimkien fit-twaqqif ta' akkademja reġjonali għat-tagħlim u ċ- ċertifikazzjoni fit-teknoloġija ta' l-informazzjoni u l-komunikazzjoni taħt is-CISCO networking academy programme magħrufa internazzjonalment.

Il-MITTS għamlet ftehim ieħor mal-bord ta' l-istudji tat-teknoloġija ta' l- informatika ta' l-Universita` ta' Malta, fejn iż-żewġ naħat qablu li jikkollaboraw flimkien fil-qasam tat-taħriġ ta' l-istudenti li jkunu qegħdin isegwu korsijiet ta' studju fl-informatika fl-Universita` ta' Malta.

Barra minn hekk il-MITTS ilha għal bosta snin tikkollabora mal- korporazzjoni għax-xogħol u t-taħriġ taħt it-traineeship scheme fejn, f'dan ir-rigward, il-MITTS tipprovdi taħriġ fl-informatika lil bosta studenti li jkunu tressqu mill-korporazzjoni.

ĊENTRU TAS-SWATAR

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Ministru jgħid kif qed jitmexxa ċ-ċentru tas-Swatar fejn isir taħriġ fl- informatika?

X'sehem għandha l-MITTS f'din it-tmexxija?

X'sehem għandhom kumpanniji privati?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ħruġ u dħul finanzjarju fit-tmexxija ta' dan iċ-ċentru tas-Swatar?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi l- Onor. Membru għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari nru 31283.

Taħt l-imsemmi ftehim man-Nucleus Training International Ltd twaqqaf kumitat ta' tmexxija responsabbli għad-direzzjoni u l-kontrol tal- faċilitajiet tas-Swatar.

Dan il-kumitat ppresedut mir-rappreżentant tal- uffiċċju tal-prim ministru, għandu żewġ membri oħra mill-uffiċċju tal-prim ministru, rappreżentant tal-MITTS Ltd u rappreżentant tan-Nucleus Training International Ltd.

Ta' min isemmi li l-azzjonisti tan-Nucleus Training International Ltd huma MITTS Ltd (20%), il-Bank of Valletta (20%), in-KnowledgePool Ltd (15%), l- HSBC plc (12.5%) u 14-il kumpanija privata tal-IT (32.5%).

Dawn ta' l- aħħar huma Charles A. Micallef Ltd, Computer Solutions Ltd, Computime Ltd, Data-Byte Ltd, Deloitte & Touche Services Ltd, First Computer Ltd, Infomate Ltd, Information Technology Services Ltd, KPMG, Megabyte Ltd, Philip Toledo Ltd, Powerserv Ltd, Shireburn Ltd u l-PricewaterhouseCoopers.

Jien infurmat li l-financial statements għas-sena 2001 ikunu ppublikati aktar tard fis-sena.

PROGRAM LEONARDO

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-oqsma li se jingħataw priorita fis- sena 2002 fil-programm Leonardo kemm fil-qasam ta' l-istudenti kif wkoll ta' għalliema u trainers?

Kif ġew stabiliti dawn il-prijoritajiet u kif jidħlu fil-qafas ta' dak li hu meqjus li għandu bżonn il-pajjiż fl-iżvilupp tar-riżorsi umani tiegħu fis-snin li ġejjin?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-oqsma li ser jingħataw prijorita` fis- sena 2002 huma:

Teknoloġija u informatika Enerġija alternattiva Studji ta' restawr u riabilitazzjoni Is-settur tat-turiżmu u ospitalita` Tagħlim tal-lingwi barranin Servizzi tas-saħħa Użu innovattiv fil-produzzjoni agrikola Akwakultura Servizzi finanzjarji Inġinerija (precision tool engineering) Impjiegi speċjalizzati fis-settur tal-kostruzzjoni

Informat ukoll li l-prioritajiet ġew deċiżi bejn il-membri li jirrappreżentaw id-diversi interessi ta' l-imsieħba soċjali, edukazzjoni u xogħol, li jiffurmaw il-kumitat tat-tmexxija tal-Leonardo da Vinċi.

Il-membri msemmija raw il-ħtiġijiet tas-settur li jirrappreżentaw.

Dawn il- ħtiġijiet ġew diskussi fil-kumitat u saru l-prijoritajiet nazzjonali.

TRAĠEDJA TAĊ-ĊIRKEWWA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-gvern jistax jgħid jekk iddeċediex li jagħti kumpens lil dawk il-ħaddiema li mietu fit-traġedja taċ-Ċirkewwa waqt il- qadi ta' dmirijiethm?

Minn min ser tintrefa ir-responsabbilita tan- nuqqasijiet li kemm hemm f'safety equipment fuq il-lant tax-xogħol ta' dawn in-nies?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx nuqqas amministrattiv li l- ilbies prottettiv ingħata biss lil ħaddiema simili wara li seħħet it- tragedja?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Filwaqt illi l-Gvern iddeċieda li joffri kumpens ex gratia lill-qraba tal-ħaddiema msemmija għar-rigward tal- mistoqsijiet l-oħra, nirreferi l-Onor.

Interpellant għall-kontenut ta' l- inkjestja maġisterjali.