MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 154 It-Tlieta, 12 ta' Ottubru, 1999 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 154

It-Tlieta, 12 ta' Ottubru, 1999

Il-Kamra tad-Deputati ltaqghet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.07 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 12 ta' Ottubru, 1999

WERREJ

MINUTI 666

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 666

TQEGĦID TA' KARTI 671

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI (IT-TIENI QARI)

CIVIL PROTECTION BILL (SECOND READING) 672

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IR-REVIŻJONI TAL-LIĠIJIET STATUTARJI (IT-TIENI QARI)

STATUTE LAW REVISION (AMENDMENT) BILL (SECOND READING) 683

AĠĠORNAMENT 696

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 702

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB 716

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 153 li saret fit-12 ta' Ottubru, 1999 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

DOI - ĦADDIEMA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid kemm ħaddiema tad-DOI ħadmu overtime fil-padiljun ta' Ta' Qali nhar is-Sibt 10, ta' Lulju, 1999?

X'kienet il-ħtieġa tal-preżenza ta' dawn il-ħaddiema?

X'kienet l-attivita' li kienet qed issir dakinhar?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Jidher illi l-mistoqsija parlamentari tirriferi għall-padiljun ta' Malta fil-fiera internazzjonali fin-Naxxar u mhux għall-padiljun ta' Ta' Qali.

Din is-sena l-padiljun ta' Malta kellu bħala tema "il-pass li jmiss" u kien jittratta dwar l-Unjoni Ewropea u Malta.

Matul il-ġranet kollha tal-fiera, fil-padiljun ġew organizzati serje ta' laqgħat ta' informazzjoni li fihom ġew mistiedna jieħdu sehem rappreżentanti mix-xena politika, unions, korpi kostitwiti u individwi biex jiddiskutu dwar l-Unjoni u Malta.

Tnejn minn dawn iż-żewġ laqgħat ta' informazzjoni ġew imxandra fuq stazzjonijiet televiżivi - waħda saret il- Ħadd 27 ta' Ġunju u fiha ħadu sehem l-Onor.

Joe Borg, ministru ta' l- affarijiet barranin, l-Onor George Vella, kelliem ta' l-oppożizzjoni għall- affarijiet barranin u Dr Wenzu Mintoff, chairman ta' l-Alternattiva Demokratika.

Il-moderatur kien is-Sur Jesmond Saliba, ġurnalista.

It- tieni laqgħa ta' diskussjoni televiżiva saret is-Sibt 10 ta' Lulju u kienet tikkonsisti f'intervista magħmula lili mis-Sur Jesmond Saliba.

Il-padiljun tmexxa minn staff ta' 11-il persuna kuljum.

Dawn għamlu xogħol fil-conference area, fil-public address system, fid-dwal, fl-audio recording, fil-maniġġar ta' stazzjonijiet ta' l-internet, f'relazzjonijiet pubbliċi u amministrattivi, xogħol ta' fotografija u sewqan.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Cuschieri, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Il-Ministru qal li dakinhar li saret din l- attivita` l-padiljun tmexxa minn 11-il persuna.

Jien qed nistaqsi jekk barra dawn il-11-il persuna - ma nafx jekk dawn kenux tad-DOI - kienx hemm ħaddiema tad-DOI li dakinhar ħadmu overtime.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien qed nassumi li peress li l-ħinijiet ma jkunux normali, dawn il-ħaddiema jitħallsu b'rata ta' overtime.

Jien qed ngħid x'sar f'dawk il-ġranet u it stands to reason li min għandu dritt għall-overtime jitħallas overtime.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista` il-Prim Ministru jgħidli jekk dawk il-11- il ħaddiem kenux mid-DOI?

Jekk le, dakinhar inħasset il-ħtieġa li jidħlu ħaddiema tad-DOI?

Kemm kienu dawn il-ħaddiema?

X'kienet ir-raġuni li dawn il-ħaddiema daħlu overtime dakinhar?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Fir-risposta tiegħi diġa` għedt li kien hemm bżonn ta' ħaddiema biex joqogħdu fl-istand f'dawk il-ġranet u ddaħħlu n- nies li kien hemm bżonn jidħlu.

Jekk l-Onor.

Interpellant jaf b'xi ħadd li kien hemm u mhux suppost kien hemm, jgħidli u nara daqsxejn x'inhi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joseph Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Forsi m'aħniex niftehmu.

Jien xtaqt inkun naf jekk dawk il-11-il ħaddiem li rrifera għalihom il-Prim Ministru fit-tweġiba tiegħu humiex ħaddiema tad-DOI.

Jekk le, kemm daħlu ħaddiema tad-DOI jagħmlu overtime dakinhar?

Din hi l-mistoqsija proprja.

X'kienet ir- raġuni li ddaħħlu?

U apparti din l-attivita`, dawk l-istess ħaddiema tad- DOI iddaħħlu jagħmlu overtime fuq attivitajiet oħa?

Din hi l-mistoqsija tiegħi.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena m'iniex nifhem x'inhu l-iskop tad- domanda.

Jekk irid jispeċifikali u jistaqsini kienx hemm ħaddiema minn barra, għandu jagħmel id-domanda mod ieħor.

Dan l-istand kien manned mid- DOI u allura d-DOI ħa ħsieb li jkollu n-nies f'posthom.

Jekk l-Onor.

Membru għandu xi informazzjoni u jrid risposta speċifika fuqha nitolbu jgħaddihieli.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Bħala prim ministru tal-pajjiż, ma jħossx li r- rata tal-qgħad f'pajjiżna hija waħda allarmanti?

Forsi din il-mistoqsija hija aktar relatata mal-qgħad milli mal-mistoqsija oriġinali u għalhekk ma nafx jekk il-Prim Ministru jogħġbux jirrispondini.

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mela le, nirrispondik!

Jiena nikkonferma illi l-qgħad żdied prinċipalment b'konsegwenza ta' l-istaġnar li kien hawn fil- pajjiż, dan ġie carried over u mhux għalkemm taqbad u tikkanċellah.

Jien m'iniex kuntent li n-numru ta' dawk qegħda tela` għal 8,100 - għalkemm bejn wieħed u ieħor 250 minn dawn kienu jaħdmu l-Kalaxlokk, ħadu somma ta' flus konsiderevoli u bi dritt jistgħu jirreġistraw - u nista' ngħidlek li l- gvern qiegħed isegwi s-sitwazzjoni kontinwament u jagħmel ħiltu kollha biex iżomm il-wegħda li għamel biex lill-pajjiż jagħtih id-direzzjoni u l- fiduċja u b'hekk jitkattar il-ġid.

Jidher li dan diġa` qiegħed isir, naturalment mhux fil-miżura li kulħadd jixtieq kemm il-gvern kif ukoll l- oppożizzjoni ...

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi qed jgħid li d- direzzjoni hija kontra.

Naturalment id-direzzjoni hija kontra dik tal- gvern ta' qabel.

(Interruzzjonijiet) MR SPEAKER: Onor. Mizzi, jekk jogħġbok, m'hemmx cross-debate.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kulħadd jaf li d-direzzjoni li kien ta lill- pajjiż l-Onor.

Alfred Sant waslet biex kisret lill-gvern tiegħu.

Kulħadd jiftakar li sena ilu f'dan il-parlament smajna dibattiti li fihom ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, ma rridx interruzzjonijiet.

Il-Prim Ministru qiegħed iwieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu.

Ikompli l-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Kellna deputati min-naħa ta' l-Onor.

Alfred Sant stess li f'dan il-parlament tkellmu kontra l-politika tiegħu għar- rigward ta' l-Unjoni Ewropea.

Kien hemm min irriżenja minn ministru u llum qiegħed kontinwament jesprimi l-opinjonijiet tiegħu ...

(Interruzzjonijiet) Mhux diġa` staqsejtuni!

Jiena qed ngħidlek li l- wegħda elettorali tal-gvern hija li jagħti direzzjoni, fiduċja u b'hekk jitkattar ix-xogħol.

Jiena persważ li dan qiegħed isir u r-riżultat bdejna narawh u nkomplu narawh.

Imma nerġa' niġi għar-rimarka ta' l-Onor.

Joe Mizzi, li d-direzzjoni hija bil-maqlub, naturalment bil-maqlub ta' dak li għamel il-gvern li hu kien ministru tiegħu, għax dik kienet direzzjoni ħażina u żbaljata.

Meta fil- 5 ta' Settembru tas-sena l-oħra ġie mitlub jagħti l-ġudizzju tiegħu fuq dik il-politika, il-poplu Malti qal li dik kienet politika żbaljata u reġa' għażel il-gvern tiegħi, b'politika li jkompli miexi fid-direzzjoni ta' l- Unjoni Ewropea.

Dawn huma l-fatti.

(Interruzzjonijiet) Issa l-Onor.

Mizzi qed jgħid fuq id-direzzjoni taż-żejt.

MR SPEAKER: Onor. Mizzi, tinterrompix jekk jogħġbok.

Jekk trid tista' tagħmel domanda supplimentari.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-Onor.

Mizzi, li kien il-ministru responsabbli miż-żejt, qabel il-5 ta' Settembru ħareġ jgħid li f'Kerċem kien hemm iż-żejt.

Jiena kont għedt li dan m'huwiex veru u meta sirt prim ministru bqajt ngħid li qabel ma jinstab iż-żejt ma nistgħux ngħidu li sibna ż-żejt.

Jiġifieri l-Onor.

Mizzi kellu tort meta ħaseb li sibna ż- żejt u jiena kelli raġun!

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Naħseb li l-mistoqsija tiegħi kienet ċara, fehma kulħadd imma donnu l-Prim Ministru jew ma fehmiex jew ma jridx iweġibha.

Xtaqt li l-Onor.

Fenech Adami jgħidli jekk iħossx, bħala prim ministru tal- pajjiż, li r-rata tal-qgħad kif inhi bħalissa, ta' 8,126 - jiġifieri 1000 u aktar minn Settembru ta' l-1996 - hijiex waħda allarmanti jew le.

Din hi l-mistoqsija, ċara daqs il-kristall u m'hemmx fiduċja, direzzjoni, żejt u ċerimonji!

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Iż-żejt u ċ-ċerimonji mhux jien daħħalthom imma l-Onor.

Joe Mizzi, li kien il-ministru responsabbli għaż-żejt!

Jiena rrispondejt għad-domanda li għamilli l-Onor.

Mizzi, għalkemm mhux b'mod formali, u għad-domanda li reġa` għamilli l-Onor.

Cuschieri diġa` weġibt.

Le, m'iniex sodisfatt li hawn 8000 ruħ jirreġistraw u lanqas inkun sodisfatt li jkun hemm 6000 u lanqas 5000!

Jiena qed ngħidlu illi m'hemmx dubju illi l-pajjiż reġa` qabad ritmu, l-ekonomija tal-pajjiż qiegħda tirpilja u hemm affarijiet li diġa` jidhru li huma pożittivi.

Per eżempju, il-bieraħ il-ministru għall-politika soċjali semma` li l- labour supply f'Malta s-sena li għaddiet żdied b'1,700, waqt li r-rata ta' żieda fis-sena ta' qabel kienet ta' 700.

X'ifisser dan?

Dan ifisser illi hawn aktar nies li għandhom fiduċja li fil-pajjiż se jinħolqu opportunitajiet ta' xogħol u daħlu fil-labour market.

Dawn huma fatti.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Cuschieri qed jistaqsini jekk hux qed nitkellem fuq Ċipru!

Le, fuq Malta qed nitkellem u naħseb illi min jiġi hawn u jagħmel id-domandi ma jagħmilx id-domandi biss għall-gallarija imma jagħmilhom bis-sens.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

Cuschieri jrid ipoġġili f'ħalqi affarijiet li jagħmel hu.

Jekk għalih ir-rati huma allarmanti, jista` jagħmel dak il-ġudizzju.

Jiena għandi fiduċja f'dan il-pajjiż, naf li l-ekonomija qiegħda tirpilja, l- investiment se jiżdied u se nibqgħu mexjin bid-direzzjoni li ridna nagħtu lill-pajjiż.

B'hekk qed inkabbru l-fiduċja u b'hekk sejjer jitkattar il- ġid.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Peress li l-Prim Ministru għoġbu jirriferi għaż-żejt, nixtieq nistaqsih jekk meta kien fl-oppożizzjoni u kien jingħad dak il- gideb illi l-Partit Laburista fil-gvern kien qed jisforza lill-kumpannija Saipem biex tgħaġġel fit-tħaffir, dak il-gideb li kien jingħad li qed inġegħluhom iħaffru l-għaliex kienet waslet l-elezzjoni, dak il-gideb li kien qed jingħad illi kien hemm materjal tossiku ...

MR SPEAKER: Nitlob lill-Onor.

Membru biex juża lingwaġġ aktar parlamentari.

(Interruzzjonijiet) Trid tissostanzja, hux veru?

Għax darba, darbtejn, tliet darbiet!

Kompli Onor. Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Kemm tipproteġiha lill-Oppożiizzjoni!

MR SPEAKER: Le, jiena nipproteġi din l-istituzzjoni u d-deċenza fil- parlament.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista` l-Prim Ministru jgħidli dawk kenux gideb jew le?

Jista' jgħidli wkoll jekk hux lest jiftaħ inkjesta dwar it-tħaffir taż- żejt biex jara fejn saru t-testijiet u kif intefqu l-flus?

Lest li jagħmilha l-Prim Ministru?

Lest li jgħidli jekk hux gideb jew le dawk li semmejt jien?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena ma nħobbx nuża l-kelma "gideb" - għax kieku ngħid li dak kollu li qal issa l-Onor.

Mizzi huwa gideb - pero` jien ngħid li dak kollu li qal issa l-Onor.

Membru jaf li m'hux minnu, assolutament.

Kien l-Onor.

Membru stess li ftit ġranet qabel l-elezzjoni kien ħareġ jgħid illi f'Kerċem hemm iż-żejt.

Dak ma kienx minnu u jiena għedt illi l-informazzjoni li kelli kienet tikkontradiċi dak li qal il- Ministru Mizzi dak iż-żmien, illi kien hemm iż-żejt.

(Interruzzjonijiet) Se ngħid għaliex.

Jiena diġa` xbajt ngħid f'dan il-parlament li l- indikazzjonijiet ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ippermettuli ftit.

(Interruzzjonijiet) Ma jistax ikun li nibqgħu għaddejjin b'dan il-mod.

Bħalissa qed jirrispondi l-Prim Ministru, għandu d-dritt u l-obbligu li jwieġeb u l-Onor.

Mizzi wkoll għandu d-dritt u l-obbligu li jisimgħu.

(Interruzzjonijiet) Ikompli l-Prim Ministru u jindirizza lis-Sedja, jekk jogħġbu.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, kulħadd jaf bil-paniku li kien qabdu l-Partit Laburista u l-gvern ta' Alfred Sant qabel l-elezzjoni tal-5 ta' Settembru, 1998!

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) F'dak il-paniku l-Onor.

Joe Mizzi, allura ministru, kien ħareġ bl-għajta li f'Għawdex kien se jsib iż-żejt.

(Għajjat) Jiena dak iż-żmien immedjatament ivverifikajt dak l- istatement u rriżultali li ma kienx korrett.

Illum, sena wara, minkejja li l-gvern baqa` miexi fuq il-kuntratt li kien ingħata mill-gvern ta' qabel - ma kenetx ħażina li jingħata dan il-kuntratt - u minkejja li bqajna nonfqu l-flus biex naraw il-possibbiltajiet kollha jekk hemmx żejt jew gass jew le, il-verita` hi li m'hemmx fi kwantitajiet kummerċjali li tista` ssir esplojtazzjoni tiegħu.

Din hi l-verita`.

U minkejja dak kollu li għaddejna minnu fi 12-il xahar jew aktar, sa ftit ta' żmien ilu fil-ġurnali bqajna naqraw li l-Onor.

Mizzi baqa` jinsinwa illi l-gvern kien sab iż-żejt u ma kienx qed jgħid li sab iż-żejt.

(Interruzzjonijiet) Iva, hekk kontu qegħdin tgħidu!

ONOR.

JOE MIZZI: Jiena m'għedtx hekk.

Jekk se jibqa` jinsisti li jien għedt hekk nitolbu jġib il-provi.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux veru, jew jissostanzjaha jew jirtiraha.

MR SPEAKER: Ikompli l-Prim Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Imbagħad fuq kollox jagħmel li jrid għax issa jien imdorri nisma` l-gideb u jekk irid ikompli jigdeb mhux se nħabbel rasi!

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Baqgħu jinsinjaw li l-gvern kien sab iż-żejt jew il-gass u li konna qegħdin naħbu dan mill-poplu.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Mizzi juri għaliex il-gvern tiegħu tilef l-elezzjoni.

Jiena kkonfortat bil-vot elettorali u naħseb li dan kollu juri l-istat li jinsab fih l-Onor.

Mizzi.

(Onor. Membri: Hear, hear).

MR SPEAKER: L-Onor.

Silvio Parnis, mistoqsija supplimentari.

ONOR.

SILVIO PARNIS: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'kien l-iskop li fl- aħħar elezzjoni tal-kunsilli lokali li saret f'Marzu, il-media kollha Nazzjonalista bdiet tgħid li kważi wasalna biex insibu ż-żejt?

Forsi din kienet lixka għall-elezzjoni tal-kunsilli lokali?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Lili kull darba li saritli domanda fuq iż-żejt dejjem irrispondejt bl-istess mod, skond l-informazzjoni li kelli, u ċioe` li kien hemm sinjali tajbin li seta` jinstab iż-żejt pero` jiena dejjem żidt li min jifhem jgħidlek li qatt ma tista` tgħid li tkun sibt iż-żejt qabel ma ssibu.

U effettivament hekk ġara.

Kien hemm indikazzjonijiet tajbin u bqajna nonfqu l-flus mhux inutilment, għax l-ewwelnett veru kien hemm din il-possibbilta` u t-tieni għax illum nafu ħafna aktar fuq l- istrutturi li hemm kemm f'Għawdex kif ukoll fl-ibħra u fuq l-art f'Malta, li jgħinu 'l quddiem biex jekk ikun il-każ inkomplu mexjin fit-tfittxija għaż-żejt.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Nerġa` mmur għall-mistoqsija preċedenti tiegħi dwar il-qgħad.

Mir-risposta tal-Prim Ministru jidher li m'huwiex inkwetat u mhux qed jallarma ruħu biċ-ċifra ta' 8,126 ruħ qegħda li hawn fil-pajjiż bħalissa.

Bħal daż-żmien sena, eżattament fit-12 ta' Awissu, 1998 - kien għadu kap ta' l-oppożizzjoni - il-Prim Ministru attwali kien iddeskriva ċ- ċifra ta' 7,000 ruħ qegħda bħala waħda "allarmanti".

Allura jekk dan in- numru kien allarmanti, kif irrapportat f'"The Times", kif 8,000 m'huwiex allarmanti?

MR SPEAKER: Il-Prim Ministru.

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-allarm li kien hawn fil-pajjiż sa sena ilu kien ġej mill-fatt li l-gvern li kellna ma kienx jaf x'inhi d-direzzjoni tajba għal Malta.

Kellna gvern li kisser il-fiduċja fil-pajjiż, kellna gvern li bl-esperimenti, partikolarment fir-riformi fiskali, ġab diżastru fil-finanzi, staġna l-ekonomija u allura fiċ-ċirkostanzi ta' dak iż-żmien jien kont allarmat li l-gvern ma kienx kapaċi jilqa` għas-sitwazzjoni tal- qgħad, li kienet qed turi li t-tendenzi huma ħżiena, fis-sens illi l- opportunitajiet tax-xogħol fil-pajjiż mhux se javverraw ruħhom.

Veru li llum għadna nħossu l-effetti ta' dik is-sitwazzjoni u l-aktar ħaġa li ddejjaqni hi li minflok l-oppożizzjoni tgħin biex il-pajjiż jimxi 'l quddiem, bl-atteġġjament negattiv tagħha qiegħda kontinwament ma tagħmilx ħaġa oħra ħlief tagħmel il-bsaten fir-roti, b'distinzjoni u b'kuntrast kbir ma' dak li għamlet l-oppożizzjoni fis-sentejn ta' gvern Laburista, meta aħna għamilna ħilitna kollha biex lill-gvern noħorġuh mill-problemi li daħal fihom.

Nagħmel referenza għal-liġi li abbrogat dik tal-VAT u minflokha daħlet il- liġi tas-CET.

F'dik il-liġi aħna konna ftaħna għajnejn il-gvern bl-iżbalji li kien qed jagħmel.

L-Onor.

John Dalli, mill-bankijiet ta' l- oppożizzjoni, kien qal lill-gvern li dik se ttellef lill-gvern revenue kbir, ftaħnilu għajnejh li kienet se tistaġna l-ekonomija u għamilna mozzjoni - ippreżentajtha jien - biex lill-gvern ngħidulu li jekk irid ineħħi l-VAT ineħħiha, idaħħal is-sistema tiegħu imma almenu jħallina ngħinuh biex din is-sistema taħdem u ma ġġibx effetti ħżiena fil-pajjiż.

Nafu x'ġara.

Il-gvern dik il-mozzjoni m'aċċettahiex.

Hekk ukoll kien hemm mozzjoni oħra fuq l-Unjoni Ewropea u lill-gvern għednilu: Għandek il-politika tiegħek, iċ-ċirkostanzi tbidlu u aħjar tiftaħ għajnejk għal dak li qed tagħmel.

Aħna għednilu li hu jibqa` fil- gvern u aħna mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni nagħtuh il-backing kollu tagħna.

Hu kien imissu ħa l-okkażjoni - kif kienu qed jgħidu diversi membri mill-bankijiet tal-gvern stess - biex jiftaħ in-negozjati - kieku bdew sentejn ilu imma tlifna dik l-opportunita` u issa għandna taħbit kbir biex nippruvaw nerġgħu npoġġu lil pajjiżna fejn kien sentejn ilu - pero` il- gvern ta' Alfred Sant baqa` jwebbes rasu u mexa` fil-linja li ma kellhiex l- appoġġ tal-membri tiegħu stess fil-parlament u evidentement ma kellhiex l- appoġġ tal-poplu.

Tant hu hekk li llum jinsabu fil-bankijiet ta' l- oppożizzjoni!

Dawn huma l-fatti li, jiddispjaċini ngħid, il-Partit Laburista m'huwiex kapaċi jirrikonoxxi.

Il-Partit Laburista m'huwiex kapaċi jirrikonoxxi l-falliment li għamel fi 22 xahar li dam fil-gvern u l-poplu tah risposta.

Qallu: Ma naqbilx ma' dak illi int kont qed tipprova tagħmel.

Dawn huma fatti.

U trid tkun veru irresponsabbli biex tibqa` miexi bl-istess politika li ġiet miċħuda mill- parlament - għax għalhekk tilef il-maġġoranza tas-siġġijiet fil-parlament il-gvern magħmul mill-Partit Laburista - u mbagħad il-maġġoranza elettorali ġiet miċħuda mill-elettorat b'numru kbir ta' vot.

U xorta waħda l-Partit Laburista ma jridx jagħti kas lanqas ta' l-ilħna li hemm fil-partit stess illum, li qed jgħidulu biex ibiddel ir-rotta fuq l-Unjoni Ewropea.

(Interruzzjonijiet) U naf x'qed ngħid!

(Interruzzjonijiet) Anke fost id- deputati li hemm fuq il-bankijiet ta' l-oppożizzjoni hemm min qed jgħid li hemm bżonn ta' bidla fil-politika għar-rigward l-Ewropa.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat) Jiddispjaċini li ma jridx jaf.

L-awgurju tiegħi lill-Partit Laburista hu li jaġġorna ruħu.

Lill-Partit Laburista għentu biex jibqa` fil-gvern imma ma kienx kapaċi jibqa` fil-gvern.

(Onor. Membri: Hear, hear).

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' press release maħruġa mid-dipartiment ta' l-informazzjoni fit-8 ta' Ottubru 1999 dwar il-bir "Madonna taż-Żejt", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10176.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Minsitru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti n-nefqa totali fi fuel għall-użu ta' karozzi fil- ministeru tiegħi u fid-dipartimenti li jaqgħu taħti għall-perijodu bejn il-5 ta' Settembru 1997 u l-21 ta' Ġunju 1998 u l-istess perijodu tas-sena ta' wara, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9065; u

f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tabella li turi l-prezzijiet tal-kotba ta' l-iskola li jistgħu jinxtraw mill-ġenituri ta' studenti fi skejjel tal-gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 10242.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Bonnici.

ONOR.

JOSEF BONNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti n-nefqa totali fi fuel għall-użu ta' karozzi fil- ministeru tiegħi u fid-dipartimenti li jaqgħu taħti għall-perijodu bejn il-5 ta' Settembru 1998 u l-21 ta' Ġunju 1999, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9024.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każi ta' splużjonijiet jew tqegħid ta' bombi bejn l-1989 u t-30 ta' Settembru 1999, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9708.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Debono.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO (Ministru għal Għawdex): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li tagħti n-nefqa totali fi fuel għall-użu ta' karozzi fil- ministeru tiegħi u fid-dipartimenti li jaqgħu taħti għall-perijodu bejn il-5 ta' Settembru 1998 u l-21 ta' Ġunju 1999, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 9023.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI ĊIVILI

CIVIL PROTECTION BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-12 t'Ottubru, 1999.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Galea Pace huwa in possession.

ONOR.

VICTOR GALEA PACE: Mr Speaker, kont qed nitkellem dwar il-bżonn illi d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili jkun mgħammar b'tagħmir modern u kont qed ngħid kemm huwa importanti li nbiddlu l-mentalita` egoistika tagħna.

Hija xi ħaġa pożittiva li dan l-abbozz ta' liġi qed jipproponi li jitwaqqaf dan id-dipartiment u kulħadd għandu jiġi mħeġġeġ jgħin fl- organizzazzjoni tiegħu.

Jekk kemm-il darba fl-organizzazzjoni ta' dan id- dipartiment jiddaħħal ċertu element ta' edukazzjoni, fejn l-istudenti ta' l- iskejjel mhux biss jiġu edukati ġewwa l-klassijiet imma wkoll permezz ta' wirjiet li jsiru minn żmien għal żmien, l-istudenti jidraw ikunu konxji ta' dak kollu li jista' jiġri fil-pajjiż.

Fl-opinjoni tiegħi għandha ssir ukoll kampanja edukattiva sħiħa fuq it-television ħalli b'hekk il-poplu jkun jista' jara b'għajnejh u jmiss b'idejh dak kollu li jkun qed jiġri.

Mr Speaker, jien dejjem kont naħseb li l-kliem "protezzjoni ċivili" għandhom x'jaqsmu biss ma' għargħar u ħruq.

Peress li l-kosta tagħna hija ċkejkna, iktar u iktar tikber l-importanza li nkunu mgħammra tajjeb anke għall-irqajja' taż-żjut, għaliex inkella dan jista' jħalli effett negattiv anke fuq is-settur turistiku.

Jien nixtieq li dan id-dipartiment jirnexxi, pero` biex jirnexxi jrid ikun hemm il-koperazzjoni ta' kulħadd, fosthom il- kordinazzjoni bejn entitajiet differenti.

Bħalma għedt dalgħodu, mhux biss il-kunsilli lokali għandhom jagħtu l-kontribut tagħhom imma anke l-iscouts, il-każini tal-baned, il-każini politiċi u entitajiet oħra.

Żgur li jekk hawn żewġ dipartimenti ta' importanza kbira f'pajjiżna dawn huma d- dipartiment tat-turiżmu u d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili għaliex filwaqt li l-qasam tat-turiżmu huwa l-pilastru ta' l-ekonomija tagħna, il- qasam tal-protezzjoni ċivili huwa wieħed mill-iktar oqsma importanti għaliex mhux biss jevita diversi mwiet u korrimenti imma wkoll jiġġieled dak kollu li jista' jħalli effett negattiv fuq is-settur turistiku.

Issa ħalli ngħaddi biex nagħmel riferenza għal Għawdex.

Mr Speaker, b'dispjaċir kbir ikolli nikkonstata l-fatt li Għawdex m'huwa msemmi mkien f'dan l-abbozz ta' liġi, u jien personalment ma nistax nifhem kif hawnhekk m'aħniex qed nilqgħu wkoll għal xi emerġenza li tista' ssir f'Għawdex.

Jiġifieri dan ifisser li Għawdex se jiġi meqjus bħala t-tieni klassi u l-Għawdxin se joqogħdu jistennew li tiġi l-għajnuna minn Malta kull darba li jkun hemm xi diżgrazzja jew theddida ta' diżgrazzja hemmhekk?

Jien nappella lill-ministru biex jikkonsidra li f'dan l-abbozz ta' liġi Għawdex jidħol bi struttura għalih, għalkemm nifhem li din l-istruttura tkun żgħira u iċken ħafna minn dik ta' Malta.

Nispera li d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili ma jitlaqx fuq sieq waħda, mimli burokrazija, bħal dipartimenti oħra.

Matul dan id-dibattitu ssemma l-bżonn li ssir lista tal-membri tal-forzi armati u tal-pulizija - f'din il-lista għandhom jiġu inklużi wkoll dawk li llum huma pensjonanti - li għandhom ċerta esperjenza f'dan il-qasam.

Jien naqbel perfettament ma' dan is-suġġeriment u nħeġġeġ biex hekk kif dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi minn din il-Kamra, jittieħdu l-passi neċessarji biex issir din il-lista.

B'hekk ikun jista' jitfassal pjan u jinħatru l-emergency managers li hemm bżonn.

Kull settur għandu jkollu bniedem responsabbli għalih u mhux noħolqu sitwazzjoni fejn naħtru bniedem b'esperjenza f'xi sitta jew seba' oqsma li jkunu jikkonsistu minn ħruq sa protezzjoni ta' bini, tinġis u sorveljanza.

B'dan il-mod id-dipartiment żgur li jkun jista' jiffunzjona aħjar.

Mr Speaker, nixtieq nikkonkludi dan id-diskors billi nħeġġeġ għal darb'oħra li dan id-dipartiment jiġi organizzat kemm jista' jkun malajr ħalli nkunu nistgħu nibdew minnufih bil-kampanja edukattiva li semmejt qabel.

Nittama wkoll li l-ministru jagħti widen għall-punti kollha li għamilt, partikolarment dak li jikkonċerna lil Għawdex, ħalli b'hekk anke f'dan il-qasam aħna l-Għawdxin inkunu on an equal footing ma' sħabna l- Maltin.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki lill-Ministru ta' l-Intern biex jgħaddi għall-winding- up.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nistgħu ngħidu li xi minn daqqiet id- dibattitu fuq il-qasam tal-protezzjoni ċivili kien interessanti, xi minn daqqiet kien oġġettiv u mbagħad kien hemm ukoll instances fejn id- diskussjoni ma kellha x'taqsam xejn ma' dan l-abbozz ta' liġi li qed niddiskutu.

Meta kont qed nagħmel l-introduzzjoni għal dan l-abbozz ta' liġi jien għedt li prattikament dan huwa l-istess abbozz ta' liġi li kien ġie mfassal u mressaq mill-amministrazzjoni preċedenti u li għalhekk bħalma aħna, dak iż-żmien fl-oppożizzjoni, konna vvotajna favur it-Tieni Qari ta' dak l-abbozz ta' liġi, illum hekk ukoll nippretendu li l-oppożizzjoni preżenti tivvota favur dan l-abbozz ta' liġi.

Madanakollu rrid ngħid ukoll li dakinhar aħna, minkejja li konna vvotajna favur, konna kkritikajna ċerti provvedimenti li kien qed jipproponi l-abbozz ta' liġi mressaq mill-gvern Laburista u għalhekk, biex inkunu konsistenti magħna nfusna, aħna dehrilna li llum għandna nipproponu ċerti emendi għal dak l-abbozz ta' liġi.

Fil-fatt prinċipalment nistgħu ngħidu li aħna għamilna tliet emendi għall- abbozz ta' liġi kif propost mill-gvern Laburista, fosthom biex il-kunsill għall-protezzjoni ċivili ma jkunx open-ended f'dak li huwa numru ta' nies li jikkomponuh.

Irrid ngħid ukoll li l-Onor.

Gulia kellu raġun meta qal li bi żball ma ħariġx in-numru ta' persuni li għandhom jikkomponu dan il- kunsill, pero` fit-test Ingliż hemm miktub illi l-persuni li jistgħu jinħatru mill-prim ministru huwa limitat għal ħamsa.

Fil-fatt jekk inħarsu lejn subklawsola (2) ta' klawsola 5 insibu li:

"The Council shall be appointed by the Prime Minister as follows:-

(a) a number of representative members, being not more than five, ...".

Ta' min jgħid ukoll li dawn il-persuni għandhom ikunu ġejjin minn setturi differenti għax din is-subklawsola tkompli tgħid hekk:

"... who shall be chosen from amongst public officers occupying a senior position and performing duties in the ministries responsible for public works, environment, telecommunication and transport services, health services, economic affairs, fuel and energy affairs, and Gozo affairs;".

Naturalment il-prim ministru ma jistax jinnomina wieħed minn kull settur imsemmi f'din is-subklawsola għax inkella jkun hemm iktar minn ħames membri f'dan il-kunsill, pero` dawk il-ħamsa jridu jkunu ġejjin biss minn dawn is- setturi.

Din hija l-ewwel emenda li għamilna għall-abbozz ta' liġi kif ippreżentat mill-amministrazzjoni preċedenti.

Issa ħalli niġi biex nispjega fiex tikkonsisti t-tieni emenda li għamilna għall-istess abbozz ta' liġi.

Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi mressaq mill-gvern Laburista kien qed jipproponi li biex wieħed jiġbor għall-bżonnijiet ta' dawk in-nies li jkunu ġew milquta minn xi diżastru naturali jew minn xi diżastru magħmul mill- bniedem, kif definit fil-liġi, l-ewwel għandu jmur jitlob il-permess tad- dipartiment għall-protezzjoni ċivili.

Issa aħna dehrilna li din hija burokrazija żejda għax jekk stess jirriżulta li f'dawn il-każijiet ikun qed isir xi abbuż, diġa` hemm liġijiet li jikkontrollaw dak l-abbuż, partikolarment il-Liġi Kriminali, li fost affarijiet oħrajn tkopri dawk ir- reati li għandhom x'jaqsmu mal-frodi.

Ta' min jgħid ukoll li skond dak l- abbozz ta' liġi, dan il-permess kien meħtieġ anke jekk wieħed ikun qed jiġbor għall-vittmi ta' xi emerġenza li tkun inqalgħet barra minn Malta għax dan ma kienx qed jistabilixxi li din il-ħtieġa tal-permess tgħodd biss fil-każ ta' xi emerġenza li tinqala' f'Malta.

Għalhekk l-abbozz ta' liġi kif propost mill-gvern Laburista kien qed jesiġi li jekk kappillan ikun jixtieq jitlob għajnuna finanzjarja mingħand il-parruċċani tiegħu sabiex jiġbor għal xi diżastru naturali li jkun sar barra minn Malta, dan kien ikun irid iġib il-permess tad-direttur għall-protezzjoni ċivili.

Imma, bħalma għedt diġa`, aħna għedna li din hija burokrazija żejda u fil-fatt eskludejna din l-esiġenza.

Kif diġa` spjegajt fid-diskors introduttorju tiegħi, illum diġa' teżisti l-assistance and rescue force pero` issa se nagħtuha libsa legali, u fost il-membri ta' din il-forza hemm ukoll membri tal-korp tal-pulizija.

Madanakollu fl-abbozz ta' liġi li kien ġie propost mill-amministrazzjoni preċedenti ma kienx hemm garanzija li d-drittijiet tal-pensjoni li akkwistaw il-membri tal-korp tal-pulizija meta kienu membri tal-korp jiġu garantiti, anke jekk jagħżlu li jmorru jaħdmu fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Ħalli nagħti eżempju biex wieħed jifhem iktar x'qed ngħid.

Kif kulħadd jaf, kulmin huwa membru fil-korp tal-pulizija għandu d-dritt tal- pensjoni wara 25 sena servizz.

Issa ejjew nassumu li xi ħadd jagħmel għaxar snin membru fil-korp tal-pulizija u mbagħad jagħżel li jidħol jaħdem fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Aħna, f'dan l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu, qegħdin ngħidu li dawk is-snin li dan il-membru jkun għamel mal- korp tal-pulizija għal skopijiet ta' pensjoni ma jintilfux, jiġifieri anke jekk dan ikun għamel għaxar snin mal-korp tal-pulizija u mbagħad jagħmel 15- il sena oħra mad-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, aħna qegħdin niggarantixxu li l-pensjoni ma tintilifx u li għal skopijiet ta' pensjoni jkun qisu baqa' membru fil-korp tal-pulizija.

Issa naturalment jien ġibt bħala eżempju membru tal-korp tal-pulizija għaliex huma biss il-membri tal- korp tal-pulizija, il-membri tal-forzi armati u l-impjegati tal-ħabs li għandhom dritt għal 25 sena servizz.

Madanakollu dan ma kienx ġie garantit fl-abbozz ta' liġi preċedenti u għalhekk aħna qed niggarantuh issa bi klawsola 12, li tgħid illi:

"Membru tal-Korp tal-Pulizija li jiġi trasferit għall-Forza ta' Għajnuna u Ħelsien ..."

- ċertament li għadni m'iniex kuntent bil-kliem "għajnuna u ħelsien" -

"... imwaqqfa taħt dan l-Att jew li jtemm milli jkun membru tal-Korp tal-Pulizija minnufih qabel, u għall-għanijiet li, isir membru tal- Forza ta' Għajnuna u Ħelsien, għandu għall-għanijiet ta' kull liġi li tapplika għal pensjonijiet li jitħallsu lil membri tal-Korp tal- Pulizija, jitqies bħallikieku huwa baqa' fil-Korp tal-Pulizija ...".

Mela hawnhekk qed ngħidu li s-servizz ta' dan l-impjegat għal skopijiet ta' pensjoni se jiġi ggarantit daqs li kieku baqa' fil-korp tal-pulizija nnifsu.

Mr Speaker, emenda oħra li għamilna u li ħadd ma tkellem dwarha, pero` li nemmen illi huwa tajjeb li nagħmlu riferenza għaliha, tikkonċerna l-fatt illi fl-abbozz ta' liġi kif propost mill-amministrazzjoni preċedenti kien hemm provvediment illi jgħid li l-konvenzjonijiet u t-trattati internazzjonali li għandhom x'jaqsmu mal-qasam tal-protezzjoni ċivili setgħu jsiru parti mil-liġijiet ta' Malta mingħajr l-approvazzjoni tal- parlament.

Fil-fatt jekk wieħed iħares lejn klawsola 7 ta' dak l-abbozz ta' liġi - u jien niftakar li dak iż-żmien kont għamilt kritika fuq dan il- punt partikolari - isib li din kienet tgħid hekk:

"Il-Ministru responsabbli għall-protezzjoni ċivili jista' jipprovdi b'regolamenti dwar it-twettiq jew it-tisħiħ ta' xi konvenzjoni internazzjonali jew ta' kull ftehim internazzjonali ieħor li jkollhom x'jaqsmu mal-protezzjoni ċivili li dwarhom il-Gvern ta' Malta jkun, jew ikollu ħsieb li jsir, membru tagħhom.".

Issa dan jista' jiġi interpretat li b'regolament tista' ddaħħal fis-seħħ konvenzjoni internazzjonali dwar il-protezzjoni ċivili, anke jekk kemm-il darba din il-konvenzjoni tkun f'konflitt ma' xi liġi li għandna f'Malta, jiġifieri fi kliem ieħor jekk din il-konvenzjoni ma tkunx tista' tidħol mill-bieb prinċipali, tkun tista' tidħol mill-bieb tal-ġenb.

Għalhekk aħna għamilna emenda f'dan is-sens fl-abbozz ta' liġi li qed nipproponu billi għedna li biex konvenzjoni internazzjonali ssir parti mil-liġijiet ta' Malta, din bilfors trid titressaq quddiem dan il-parlament.

Mr Speaker, jien skantajt meta l-Onor.

Joe Mizzi qal illi meta kont membru ta' l-oppożizzjoni jien għamilt xi kritika ħarxa dwar l-abbozz ta' liġi li kien qed iressaq il-gvern Laburista fuq il-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Jien għadni kif spjegajt x'kienu l-punti li aħna, bħala oppożizzjoni, ma konniex qbilna magħhom, u għamilna t-tibdiliet li ħassejna li kien hemm bżonn isiru permezz ta' l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu.

Pero` hawn irrid ngħid ukoll li mhux veru li jien ikkritikajt il-pieni ħorox li kien hemm stabiliti fl-abbozz ta' liġi propost mill-gvern Laburista għal min, f'mumenti ta' diżastru nazzjonali, jikkommetti r-reat ta' looting, jiġifieri minflok ma jmur jgħin lill-vittmi ta' dak id- diżastru jmur jara kif se jħaxxen butu billi, per eżempju, jisraq id-djar li jkunu ġew milquta minn dak id-diżastru.

Nerġa` nirripeti li jien qatt ma kkritikajt dawk il-pieni, anzi dejjem għedt li dawk il-pieni huma tajbin, u li kkritikajt kienu biss dawk it-tliet punti li semmejt u li, kif għedt diġa`, emendajniehom permezz ta' l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu llum.

L-Onor.

Mizzi qal li jien kont għedt illi l-kunsill għall- protezzjoni ċivili kien kbir wisq.

Fil-fatt kien proprju għalhekk li mbagħad aħna għamilna emenda biex nillimitaw in-numru ta' membri li jikkomponu dan il-kunsill.

U għaliex ħassejna dan il-bżonn?

Għaliex f'mument ta' emerġenza ma jkunx hemm bżonn ta' assemblea sħiħa imma jkun hemm bżonn biss grupp ristrett ta' nies li jkun jifhem u li jkun kapaċi jeħu deċiżjonijiet tajbin.

Anke l-kuraġġ u l-ħeffa biex wieħed jieħu ċerti deċiżjonijiet huma importanti meta jseħħ xi diżastru naturali, daqskemm huwa importanti wkoll illi dawn id-deċiżjonijiet ma jittieħdux minn ħafna nies mingħajr ma jkun hemm kmandant li jidderieġi xi ftit is-sitwazzjoni.

Fil-fatt huwa proprjament minħabba f'hekk li dan l-abbozz ta' liġi qed jesiġi li għal kull diżastru, kemm jekk dan ikun naturali kif ukoll jekk ikun magħmul mill-bniedem, u għal kwalunkwe emerġenza differenti li tista' tinqala` għandu jinħatar kmandant - u hawnhekk issa qiegħed nirrispondi għall-punt li qajjem l-Onor.

Gulia - liema kmandant ikun irid jobdih kulħadd.

F'okkażjoni oħra diġa` għedt li, per eżempju, jekk ikun hemm xi inċident fuq il-baħar, peress li d-dmirijiet tar-rescue qegħdin f'idejn il- forzi armati, huwa probabbli li jkun il-kap kmandant tal-forzi armati l- kmandant ta' dik l-operazzjoni.

Mr Speaker, matul id-diskors tiegħu l-Onor.

Mizzi ddefenda bil-kbir dak li wettaq hu - jew inkella dak li jidhirlu li wettaq hu fil-kamp tal- protezzjoni ċivili! - u, kuntrarjament għal dak li għamilt jien, ipprova joskura dak kollu li sar qabel ma sar ministru bla portafoll, fejn fost affarijiet oħra kien responsabbli mill-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Issa jien ma jien beħsiebni noqgħod nagħmel l-ebda eżerċizzju biex nara min skorja l-iktar fix-xogħol li twettaq għall-qasam tal-protezzjoni ċivili jekk hux il-parti blu jew il-parti ħamra.

Wara kollox aħna qegħdin hawnhekk biex nikkritikaw lil xulxin fuq il-metodu iktar milli fuq l-iskop għaliex l-iskop tagħna lkoll hu li d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili jkun wieħed b'saħħtu u effiċjenti, u huwa importanti li ma ninsewx li dak hu l-iskop.

Naturalment jista' jkun li filwaqt li naħa temmen li din hija l-aħjar triq, in-naħa l-oħra ma tkunx taħsibha l-istess pero` fl-aħħar mill- aħħar l-iskop taż-żewġ naħat irid ikun l-istess.

Mr Speaker, issa hawnhekk huwa importanti li wieħed jenfasizza li l-qasam tal-protezzjoni ċivili fil-kontest tal-protokoll finanzjarju Taljan bdieh il-gvern Nazzjonalista.

Ta' min jgħid li dak iż-żmien il-Ministru Louis Galea kien ħa interess kbir f'dan il-qasam, sal-punt illi kien iffirma ftehim mal-Gvern Taljan, proprjament biex jiġu allokati l-flus mill- protokoll finanzjarju Taljan għall-iskopijiet tal-protezzjoni ċivili u, permezz ta' dan il-ftehim matul is-snin, kemm taħt gvern kif ukoll taħt ieħor, il-Gvern Taljan tana b'xejn laneċ u tagħmir ieħor.

Fil-fatt fil- perijodu qasir ta' tliet snin jew ta' tliet u nofs bejn fire-engines, laneċ, operations room u tagħmir ieħor il-Gvern Taljan tana kważi b'Lm7 miljun.

Il-Gvern Taljan għenna wkoll nagħmlu pjan nazzjonali dwar il-qasam tal-protezzjoni ċivili, u biex dan seta' jsir kienet ġiet għal diversi xhur id-ditta Castaglia, li kienet ħadet it-tender ta' dan il-proġett, u l- ewwel rat x'hemm bżonn isir, biex imbagħad abbażi ta' dak il-pjan bdew jiġu ordnati l-affarijiet li hemm bżonn mill-Italja.

L-unika kondizzjoni li konna marbutin biha taħt il-protokoll finanzjarju Taljan kienet dik illi dak li għandna nixtru għal dan il-qasam irridu nixtruh mill-Italja, pero` din stands to reason, kif qed jgħid l-Onor.

Mifsud Bonnici.

Ma naħseb li għamilna xejn straordinarju meta mill-erba' laneċ li tawna, filwaqt li tlieta minnhom semmejniehom "Melita I", "Melita II", u Sea Salvor, ir-raba' u l-aħħar wieħed semmejnieh "Garibaldi", u hawn irrid nagħmilha ċara li semmejnieh "Garibaldi" mhux għax qalulna imma għaliex riedna nuru l-apprezzament tagħna.

Allura b'daqshekk x'għamilna ħażin?

Wara kollox, kif għedt diġa`, dan m'huwiex ħlief forma ta' apprezzament għall-għajnuna li taw il-gvern u l-poplu Taljan lil pajjiżna.

Fi żmenijiet oħrajn issemmiet triq għall-missjoni militari Taljana biex nuru l- apprezzament tagħna.

Allura għax semmejna triq għall-missjoni militari Taljana, li ilha mwaqqfa għal iktar minn 20 sena u li għenet lill-Gvern Malti f'diversi oqsma, b'daqshekk aħna lagħaqin?

F'Malta għandna anke triq imsemmija għal Aldo Moro, li kien għen ħafna meta ġie konkluż it-trattat man-NATO fuq il-kera tal-bażi ta' Malta lin-NATO għal seba' snin, bejn l- 1972 u l-1979.

Allura b'daqshekk għamilna xi ħaġa ħażina?

J'Alla jkun hemm iktar popli ġenerużi daqskemm kien ġeneruż il-poplu Taljan magħna u nkomplu nsemmu iktar toroq jew laneċ għalihom!

Jekk fhimtu sew l-Onor.

Mizzi qal li saret diskriminazzjoni politika fl- għażla ta' l-assistance and rescue officers.

S'issa s-suġġett ta' kif ġew ingaġġati ċerti mpjegati matul l-amministrazzjoni preċedenti jien evitajtu ħalli għallinqas f'suġġett bħal dan nipprova nevita kemm jista' jkun il- kontroversja politika.

Madanakollu issa ġaladarba saret l-allegazzjoni jidhirli li mhux biss għandi nirrispondi għaliha imma għandi nsemmi b'liema mod sar l-ingaġġ filwaqt li nispjega wkoll x'ġara fi żmien l- amministrazzjoni preċedenti biex nuri kemm dan il-gvern mhux talli ma wettaqx diskriminazzjoni politika imma talli rranġa l-iżbalji u ddritta dak li ġie mgħawweġ mill-amministrazzjoni preċedenti.

Mr Speaker, nibda billi ngħid illi pajjiżna dejjem kellu fire brigade u tradizzjonalment din dejjem waqgħet taħt il-korp tal-pulizija.

Jiġifieri l- uniċi nies li kellhom esperjenza ta' kif jitfu n-nar kienu l-membri tal- korp tal-pulizija, sakemm kemm il-gvern Nazzjonalista preċedenti kif ukoll il-gvern Laburista ħassew li ġaladarba jitwaqqaf id-dipartiment għall- protezzjoni ċivili, il-fire brigade ma għandhiex tibqa` taqa' taħt il-korp tal-pulizija imma għandha tibda taqa' taħt dan id-dipartiment.

Issa f'ċirkostanza bħal din lili l-loġika tgħidli biex l-ewwel nimpjega lill- ħaddiema tal-fire brigade mad-dipartiment għall-protezzjoni ċivili u mbagħad jekk jifdal xi vacancies, kif probabbilment kien se jifdal ...

U għaliex qed ngħid li probabbilment kien se jifdal xi vacancies?

Għax kien hemm regolament li jgħid illi jekk wieħed ikun għalaq il-50 sena, dan ma jistax imur jaħdem fid-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, u fil-fatt kien hemm diversi ħaddiema li kienu fil-fire brigade u li kienu għalqu l-50 sena.

Għalhekk il-loġika tgħidlek biex l-ewwel toħroġ l-applikazzjonijiet bir-regolamenti tal-PSC għall-ħaddiema tal-fire brigade u mbagħad, jekk jifdal vacancies, dawn timlihom minn barra l-fire brigade.

Madanakollu fi żmien il-gvern preċedenti ġara eżattament il-kuntrarju.

Issa isimgħu dan li se ngħid ħalli taraw kemm hi tajba din!

Kienu nħarġu żewġ tipi ta' applikazzjonijiet fl-istess ġurnata, it-tnejn għal rescue and assistance officer, liema applikazzjonijiet kienu jesiġu li filwaqt li jekk inti membru fil-korp tal-pulizija biex tkun eliġibbli għall- eżami irid ikollok sentejn esperjenza fit-tifi tan-nar - jiġifieri dan mhux biex tgħaddi jew ma tgħaddix imma sempliċement biex tkun tista' tipparteċipa fit-tellieqa - jekk inti m'intix membru fil-korp tal-pulizija m'hemm għalfejn ikollok l-ebda esperjenza f'dan il-qasam, u f'dak il-każ l- uniku requirement li kellek kien illi tkun minn grade 16 to grade 20 fis- servizz pubbliku, li huma fost l-iċken gradi.

Mela sabiex nagħti eżempju, jekk jien ġardinar u m'għandix idea ta' kif nitfi n-nar, skond l- applikazzjoni li ħarġet fi żmien il-Partit Laburista, f'dak il-każ jien kelli dritt napplika għal assistance and rescue officer, pero` jekk min- naħa l-oħra jien pulizija illi ilni nvolut fit-tifi tan-nar għal sena u 11- il xahar ma nistax napplika.

Issa hawnhekk irrid infakkar li dan kollu sempliċement biex dak li jkun jipparteċipa fit-tellieqa!

Għaliex li kieku ningħata l-opportunita` li ntellaq u mbagħad jagħżlu lill-ieħor minfloki fiha u ma fihiex, imma f'dan il-każ lanqas biss ingħatajt l-opportunita` li ntellaq biex nipprova nsir assistance and rescue officer!

Il-bieraħ waqt is-seduta l-Onor.

Mizzi qal li dan sar għaliex l-isteering committee ried li kemm jista' jkun ma jidħlux pulizija fid-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, ħalli b'hekk ma jonqosx in-numru ta' pulizija mill-korp.

Issa hawn irrid niċċara l-fatt illi dawk li kienu jitfu n-nar veru kienu pulizija, pero` dawn qatt ma kienu jkunu fl-għases jew jagħmlu xi xogħol ieħor li normalment jiġi assoċjat mal-pulizija.

Imma ħalli nkompli ngħid x'qalilna l-Onor.

Mizzi l-bieraħ biex jipprova jiġġustifika l-mod kif kien mexa l- gvern Laburista f'dan ir-rigward.

Huwa qal li l-gvern Laburista kien mexa b'dak il-mod minħabba li l- isteering committee kien iddeċieda - għaliex dawn fejn iridu jgħidu li kien ħa din id-deċiżjoni l-gvern Laburista u fejn iridu jwaħħlu fl-isteering committee! - li ma jidħlux ħafna pulizija.

Issa din l-ammissjoni tfisser illi biex tkun pulizija u tidħol mad-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, l-ewwel trid taqbeż dak l-iskoll li l-oħrajn m'għandhomx, jiġifieri li trid tkun ilek sentejn fil-korp tal-pulizija titfi n-nar - mentri, kif għedt diġa`, il-ġardinar li japplika għall-istess grad ma kellux dan l-ostaklu! - u mbagħad jekk stess ikollok dak ir-rekwiżit kien hemm ordni, direttiva jew sejħilha li trid - issa kif dan jista' jiġri, bil-public service commission b'kollox, jien għadni ma nistax nifhem - biex f'dan id-dipartiment ma jidħlux ħafna pulizija.

Fil-fatt hekk ġara għax jekk wieħed iħares lejn iċ- ċifri jsib li filwaqt li minn dawk il-pulizija li applikaw għaliex qabżu l- iskoll ta' sentejn esperjenza fit-tifi tan-nar daħlu biss 17% - għax kien hemm pulizija oħra li xtaqu japplikaw imma ma setgħux għax ma kellhomx sentejn esperjenza imma kellhom sena u 11-il xahar - u minn dawk l- impjegati tal-gvern li ma kellhomx esperjenza fit-tifi tan-nar daħlu 63%.

Mr Speaker, jien naħseb li kulħadd jaqbel miegħi meta ngħid li dan kien każ illi kien jirrikjedi inkjesta u li jien kont inkun naf x'inhu r-riżultat tagħha mal-ewwel għaliex, ngħid għalija, jien ma nistax nimmaġina każ ta' inġustizzja lampanti iktar minn hekk.

Madanakollu meta sirt ministru jien kont naf li jekk nordna inkjesta, kien jiġi deċiż illi issa, la laħaq ġara dan il-każ, ma jista' jsir xejn u kollox kien jieqaf hemm, u allura dak iż- żmien kont argumentajt li lanqas ħaqq iż-żmien li jintilef biex issir inkjesta.

Ta' min jgħid ukoll li sadanittant kienu reġgħu nħolqu diversi vacancies fil-qasam tas-civil protection - għax kien hemm min l-ewwel applika u mbagħad irtira, jew għaliex ma kienx tajjeb jew inkella għaliex ma kellux kwalitajiet biżżejjed biex jagħmel kors fit-tifi tan-nar - u għalhekk aħna ddeċidejna li dawk li daħlu, issa daħlu, jagħmlu l-kors u good luck to them!

Għax dawn m'għandhom l-ebda tort.

Wara kollox jekk toħroġ applikazzjoni li jien nista' napplika għaliha m'għandix tort illi nipprova nitfa' l-applikazzjoni tiegħi, pero` mbagħad dawk li minkejja li kellhom iċ- ċertifikati ma setgħux japplikaw, jew minħabba l-mod kif ħarġu r- regolamenti jew inkella minħabba li kien hemm in-numerus clausus - kif ammetta l-bieraħ l-Onor.

Mizzi stess - biex kemm jista' jkun ma jmorrux jaħdmu pulizija fil-qasam tal-protezzjoni ċivili għaliex lil dawn kellna bżonnhom għal xogħol ieħor ...

Issa din l-ammissjoni li għamlet l- oppożizzjoni l-bieraħ tafu xi tfisser?

Li jekk jien tajjeb, għandi ċ- ċertifikati li jien kapaċi fil-qasam tat-tifi tan-nar, pero` ma nilħaqx nidħol fin-numerus clausus ta' 24 - għaliex mid-dehra daqshekk ġie stabilit illi kellhom jidħlu pulizija fil-qasam tal-protezzjoni ċivili! - għax niġi l-25 wieħed, għalkemm jien iktar kapaċi mill-impjegati tal-gvern fil-grad ta' 16 sa 20 f'dan ix-xogħol, dawn jidħlu minfloki - din qisha hija xi forma ta' positive discrimination, imma hija diskriminazzjoni kontra min hu kkwalifikat - u dan għar-raġuni li ġie deċiż illi ma għandhomx jidħlu ħafna pulizija fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

MR SPEAKER: Ministru, ippermettili nwaqqfek għax għandek bżonn leave of House biex tkun tista' tibqa' għaddej bid-diskors tiegħek.

Hawn leave of House?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

TONIO BORG: Nirringrazzja lill-Kamra għal dan il-ġest.

Mr Speaker, kif kont qed ngħid, hekk kif aħna tlajna fil-gvern għedna li minflok ma noqogħdu nitilfu ż-żmien nagħmlu l-inkjesti jkun aħjar jekk dawk li laħqu daħlu nħalluhom hemm u mbagħad nerġgħu niftħu call for applications għal dawk il-pulizija li għandhom il-kwalifiki neċessarji biex jidħlu jaħdmu f'dan il-qasam imma li ma kenux ingħataw iċ-ċans li jagħmlu dan.

Fil-fatt din il-call for applications għalqet fl-aħħar tas-sena, ġiet proċessata fil-bidu tas-sena, dawk li applikaw għamlu l-kors ...

Issa hawn ta' min jgħid li dawn l-applikanti diġa` kienu għamlu dan il-kors qabel imma dak hu r-rekwiżit tal-public service commission, u dawn, ħlief dawk li ma setgħux japplikaw minħabba li għandhom l-eta` ta' 50 sena u ħlief dawk li weħlu mill-medical test, daħlu kollha.Issa jien ma qgħadtx niċċekkja kull każ personalment pero`, kemm meta konna fl-oppożizzjoni kif ukoll meta konna fil-gvern, ġie quddiemna grupp rappreżentattiv ta' dawn il-membri tal- korp tal-pulizija li spjegawlna l-każ tagħhom u aħna għedna li ġaladarba dawn għandhom raġun, aħna ma għandna nagħmlu preferenzi u diskriminazzjoni ma' ħadd u filwaqt li lil dawk li kienu laħqu daħlu fi żmien il-gvern Laburista ħallejniehom kollha hemmhekk, tajna ċans lil dawk il-membri tal- korp tal-pulizija li xtaqu jidħlu fil-qasam tal-protezzjoni ċivili wkoll.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk l-Onor.

Mizzi jgħidli li dawn il-membri tal- korp tal-pulizija huma kollha Nazzjonalisti, li fil-fatt m'humiex, allura dan ikun ifisser li dawn fi żmien il-gvern Laburista ma tħallewx japplikaw għal skopijiet politiċi.

Ara aħna meta ħriġna l-applikazzjonijiet għal assistance and rescue officers, daħħalna lil kulmin kien ħaqqu jidħol, irrispettivament mill-fehma politika tiegħu.

Issa jien qed ngħid dan kollu biex nuri kemm mhux talli aħna ma ħloqniex inġustizzji fil-każ tal-fire brigade tal-protezzjoni ċivili imma talli ħdimna ħafna biex insolvu l- inġustizzji u biex innaddfu fejn ħammeġ ħaddieħor.

Dak li għamilna aħna u s'issa dan għamilnieh mingħajr ħafna pompa u għajjat pero` issa, ġaladarba tqajjem dan il-każ fil-parlament, naħseb li kien xieraq li wieħed jispjega x'ġara eżattament f'dan il-każ.

Mr Speaker, fid-diskors tiegħu l-Onor.

Gulia qal li aħna naqqasna l- overtime lil dawk il-membri tal-korp tal-pulizija li huma impjegati fil- fire brigade u li bil-lejl f'ċerti stazzjonijiet tat-tifi tan-nar qed ikun hemm tnejn min-nies biss.

Nibda biex ngħid li dan m'hu veru xejn u fil- fatt, eżattament kif għamel din il-kritika, jien iċċekkjajt ma' min kelli niċċekkja u kkonfermajt li m'huwiex minnu li fl-istazzjonijiet tat-tifi tan- nar bil-lejl qed ikun hemm biss tnejn min-nies, anzi rrid ngħid li din is- sena n-numru ta' ħaddiema taħt il-qasam tal-protezzjoni ċivili li jkunu on duty bil-lejl żdied mis-sena l-oħra 'l hawn, jiġifieri mill-1998.

Lanqas huwa minnu li d-dipartiment naqqas xi kondizzjonijiet lill- impjegati, anzi rrid ngħid li l-impjegati tal-fire brigade kienu jaħdmu 84 siegħa fil-ġimgħa.

Fil-fatt illum dawn qed jaħdmu 56 siegħa fil-ġimgħa, li minnhom 46 siegħa huma parti mix-xogħol normali tagħhom filwaqt li l-oħrajn jitħallsu overtime tagħhom.

Ara qabel is-sistema ma kenitx hekk.

Meta dawn il-ħaddiema kienu jaħdmu fil-korp tal-pulizija ma kenux jieħdu overtime imma kienu jieħdu special duty allowance, imma issa, li jifformaw parti mid-dipartiment għall-protezzjoni ċivili, peress li waħda mill- kondizzjonijiet tagħhom hija li jaħdmu 46 siegħa fil-ġimgħa, kull siegħa extra li jaħdmu qed tingħatalhom bħala overtime.

Fil-fatt bħala medja kull sena dawn il-ħaddiema qed idaħħlu Lm885 f'overtime u Lm935 bħala ħlas extra talli jaħdmu fil-Ħdud u fil-festi pubbliċi.

Ta' min jgħid ukoll li issa r- roster ta' dawn il-ħaddiema sar bħal dak li kien jitħaddem f'ċerti taqsimiet ta' l-armata, jiġifieri dawn jaħdmu ġurnata t'24 siegħa, imbagħad jieħdu jum rest u jum off u mbagħad jerġgħu jaħdmu ġurnata oħra t'24 siegħa.

Jien ma jidhirlix li dawn il-kondizzjonjiet ta' xogħol huma ħżiena, iktar u iktar meta issa b'dan l-abbozz ta' liġi li qed inressqu llum qed niggarantulhom li d-drittijiet tal-pensjoni li kellhom meta kienu fil-korp tal-pulizija se jeħduhom sħaħ meta jmorru jaħdmu fil-qasam tal- protezzjoni ċivili, daqs li kieku ma kellhom l-ebda interruzzjoni fis- servizz tagħhom.

Meta wieħed isemmi dawn il-vantaġġi kollha malajr jinduna li l-kondizzjonijiet ta' dawn il-ħaddiema huma ferm aħjar minn dawk li kellhom qabel.

Dan biex ma nsemmix ukoll li dawk li qabel ma kenux membri fil-korp tal-pulizija imma li kienu fl-iċken gradi taċ-ċivil illum qed igawdu l-istess kondizzjonijiet daqs sħabhom il-pulizija li llum jifformaw parti mid-dipartiment għall-protezzjoni ċivili.

Mr Speaker, jien naħseb li s-snin li ġejjin se jkunu interessanti ħafna għall-qasam tal-protezzjoni ċivili għaliex għandna ħafna affarijiet in place, fosthom l-assistance and rescue force u anke t-tagħmir li ġie mogħti lilna mill-Gvern Taljan.

Xi tliet xhur ilu kelli laqgħa qasira mal- ministru Taljan responsabbli mill-protezzjoni ċivilii, il-ministru Francesco Barberi, li wegħedna li anke fil-futur, il-qasam tal-protezzjoni ċivili se jibqa` meqjus mill-Gvern Taljan bħala importanti fl-għajnuna li huwa jagħti lil Malta.

Issa li l-gvern tana l-inġenji u l-laneċ li kellna bżonn, aħna qed nagħmlu enfasi kbir biex il-forma ta' għajnuna li jagħtina tkun tikkonsisti fit-taħriġ tal-ħaddiema.

Irrid ngħid ukoll li l-laneċ li tana l-gvern Taljan qed jiġu wżati kollha u fuq tnejn minnhom sar ftehim bil-miktub mal-forzi armati ta' Malta sabiex dawn jintużaw minnhom f'Malta għal skopijiet ta' rescue fuq il-baħar, pero` bil-kondizzjoni li tgħid illi jekk tinqala' xi emerġenza d-dipartiment għall-protezzjoni ċivili jista' jużahom hu, kif ukoll bil-kondizzjoni li l-proprjeta' ta' dawk il-laneċ tibqa` tal-protezzjoni ċivili.

Fil-fatt fuq dawn il-laneċ hemm miktub biż- żebgħa l-kliem "Protezzjoni Ċivili".

Għar-rigward is-Sea Salvor, irrid ngħid li din l-opra tal-baħar ukoll qiegħda tintuża u fil-fatt hemm il-ħsieb, kif kien hemm il-ħsieb anke fi żmien il-gvern preċedenti, li din tintuża għal tug chartering, imbasta ma jinkisirx il-ftehim li jeżisti mal-Gvern Taljan.

Għar-rigward tal- Garibaldi, nistgħu ngħidu li din il-lanċa bdiet tintuża mal-ewwel u fil- fatt dan is-sajf sorġiet fil-bajja ta' San Pawl il-Baħar, fejn hemmhekk mhux biss assistiet għal operazzjonijiet ta' salvataġġ imma anke għenet lill-organizzazzjonijiet volontarji sabiex ikunu jistgħu joffru s-servizz tagħhom fuq ix-xtajtiet, liema servizz ġie estiż għal bajjiet oħrajn.

Biżżejjed ngħid li bis-saħħa tal-kuntatti li dawn l-organizzazzjonijiet volontarji għandhom mar-Red Cross Taljana, dan is-servizz ġie estiż anke għall-gżira ta' Għawdex.

Naturalment xejn ma jista' jsir f'daqqa, pero` bil-mod il-mod matul ix-xhur tas-sajf qegħdin dejjem inżidu s-sigurta` max- xtajtiet billi l-gvern qed jgħin lil dawn l-għaqdiet volontarji.

Fil-fatt din l-inizjattiva kienet ittieħdet mill-gvern Nazzjonalista fl-1996 u mbagħad kienet tkompliet mill-gvern ta' wara.

Mr Speaker, sfortunatament waqt dan id-dibattitu tqajmu affarijiet li m'għandhom x'jaqsmu xejn mal-qasam tal-protezzjoni ċivili - saħansitra saru attakki fuq nies li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dan il-qasam - għalhekk jidhirli li issa hija responsabbilta` tiegħi li niddefendi lil dawn in-nies li ssemmew.

Per eżempju, matul is-seduta tal-bieraħ l-attakk ġie kkonċentrat għal xejn b'xejn fuq bniedem li jien inħoss li ma jixirqulux dawk l-attakki għax, kien fejn kien, dejjem wettaq id-dmirijiet tiegħu lejn l-Istat bl-ikbar lealta`; u hawnhekk qed nirriferi għad-direttur attwali tal-ħabs.

Għalkemm dan ma ntqalx direttament, intefgħet il-botta li dan il- gvern neħħa lid-direttur tal-ħabs li kien hemm qabel.

Issa dan m'hu veru xejn u dan qalu pubblikament l-ex-direttur tal-ħabs stess, li qal li kellu bżonn jitlaq minn dik il-kariga għal raġunijiet personali u li ma kellu l- ebda pressjoni biex jitlaq.

Anzi meta wara l-elezzjoni ġie jkellimni u offra r-riżenja tiegħu, kif jagħmlu ħafna wara li tinbidel l- amministrazzjoni, dik ir-riżenja jien m'aċċettajthiex, pero` meta mbagħad xi ġimgħat wara huwa reġa` talab biex jitlaq minn dik il-kariga għal raġunijiet personali, jien kont f'pożizzjoni li nissostitwih għax kien informani minn qabel biżżejjed biex inkun nista' nagħmel dan.

Il-gvern, meta sab ruħu quddiem din is-sitwazzjoni, peress li baqa' jiftakar is- servizz tajjeb li kien ta d-direttur Manuel Cassar - li huwa membru fil- korp tal-pulizija - meta kien direttur tal-ħabs.

Biżżejjed ngħid li wara s- sensiela ta' ħrib li kien qed ikun hemm fil-ħabs, meta Manuel Cassar kien direttur tal-ħabs huwa kien irriduċa din is-sensiela ta' ħrib għal żero għaliex hekk kif f'Lulju ta' l-1995 laħaq direttur tal-ħabs, xahrejn biss wara li kont ilħaqt ministru jien, kien ħa ċerti miżuri ta' sigurta` u organizza l-ħabs b'tali mod li s-sigurta` ta' dan il-post tjiebet konsiderevolment.

Jien iddejjaqt ukoll li sar l-attakk illi hekk kif inbidlet l- amministrazzjoni, f'Ottubru 1996, dan ma riedx jibqa' joffri s-servizz tiegħu lill-gvern ta' wara u fil-fatt id-dokumenti li għandi juru li dan m'hu minnu xejn.

Fil-fatt li kien qed jiġri kien - issa dan apparti li ħallewh waħdu u li lanqas biss kienu jiġu organizzati xi forma ta' laqgħat fuq it-tmexxija tal-ħabs u fuq id-direzzjoni li huwa għandu jieħu - illi beda jiġi mminat minn gazzetti li jappoġġjaw lill-gvern Laburista sal-punt illi wara li fi Frar ta' l-1997 kien ħareġ bis-sick-leave għal xi ġimgħat, meta talab illi jerġa' jidħol bħala direttur tal-ħabs - wara li ġab ċertifikat mediku li seta' jerġa' jidħol - ingħatatlu t-tweġiba li ma setax jerġa' jieħu postu bħala direttur tal-ħabs.

Il-gvern kellu dritt li jagħmel dan - u fil-fatt il-kuntratt stess jgħid li l-gvern għandu dritt li jiddeċiedi li wieħed ma jibqax direttur tal-ħabs, kif wara kollox kelli d- dritt li nagħmel jien mad-direttur preċedenti imma m'għamiltux - pero` rridu nammettu li kien il-gvern Laburista li ddeċieda li ġaladarba s-Sur Cassar kien ħareġ bis-sick-leave, ma setax jerġa` jidħol jaħdem f'dik il- kariga.

Nerġa` ngħid li l-gvern kellu kull dritt li jagħmel dan pero` għallinqas kien imissu bagħtu lura fil-korp tal-pulizija fejn huwa kellu l- kariga ta' supretendent.

Huwa hawn fejn jien ngħid li l-azzjoni li saritlu kienet kattiva fil- konfront tiegħu, illi wara li serva lill-gvern u "stabilizza l-ħabs" - qed nuża l-frażi li kien uża l-prim ministru ta' dak iż-żmien, meta kien qed jirriferi għalih - għal erba' xhur sħaħ la bagħtuh biex imexxi l-ħabs u lanqas bagħtuh fil-korp tal-pulizija.

Dan minkejja li l-avukat ġenerali kien tahom parir bil-miktub li dan ma setgħux jagħmluh imma kellhom jiddeċiedu jekk jerġgħux ipoġġuh fil-ħabs u, jekk le, jerġgħu jibagħtuh lura fil-korp tal-pulizija fil-kariga ta' supretendent.

Madanakollu dawn ħallewh id-dar ma jagħmel xejn għal erba' xhur sħaħ, allavolja hu kien jitlob biex imur jaħdem.

Fil-fatt is-Sur Cassar intbagħat lura fil-korp tal-pulizija biss meta l-ombudsman, b'deċiżjoni li kien ħa f'Lulju ta' l- 1997, qalilhom: Tridu tibagħtuh lura fil-korp tal-pulizija, u dan agħmluh malajr kemm jista' jkun għaliex diġa' ilu erba' xhur jieħu l-paga ta' xejn!

Għax tajjeb illi wieħed ikun jaf li s-Sur Cassar huwa wieħed mill-ftit ħaddiema li jiddejjaq ma jagħmel xejn u infatti kemm-il darba qal li jrid jagħmel ix-xogħol li huwa mħallas għalih imma, kif għedt diġa`, huwa ntbagħat lura fil-korp tal-pulizija biss b'deċiżjoni ta' l-ombudsman.

Għall-kuntrarju, meta wara l-elezzjoni ta' Settembru ta' l-1998 id- direttur tal-ħabs talab hu stess biex ma jibqax iktar f'dik il-kariga, huwa ngħata xogħol tajjeb ħafna f'kariga oħra - għaliex aħna hekk nittrattawhom in-nies; fejn jidħlu l-impjiegi la noqogħdu nħarsu lejn il-blu u lanqas lejn l-aħmar! - għax talab li jmur f'post ieħor, jien rajt li jkun tajjeb jekk imur f'dak il-post u għedtlu biex għalissa jmur hemmhekk bħala acting director, għaliex ovvjament ikunu jridu jgħaddu l-proċeduri li soltu jsiru sabiex wieħed jinħatar direttur.

Aħna hekk nittrattawhom lin-nies u mhux inħalluhom sospiż, la jistgħu jmorru 'l hawn u lanqas imorru 'l hemm Kienet xi ħaġa naturali li l-għażla tagħna taqa' fuq dak il-bniedem li - biex nuża l-kliem ta' l-ex-prim ministru - "stabilizza l-ħabs".

Fil-fatt ma laħaqx għadda wisq żmien li ma ndunajniex li l-għażla li konna għamilna kienet tajba għaliex fost affarijiet oħra, minn mindu erġajna ħtarna lis- Sur Cassar bħala direttur tal-ħabs, iffrankajna ċertu overtime, li fl- opinjoni tad-direttur u ta' ħafna oħrajn li jaħdmu miegħu kienu ħela.

Biżżejjed ngħid li f'sena waħda ġew iffankati madwar Lm30,000 f'overtime, u ovvjament dan sar mingħajr ma b'xi mod ġiet ippreġudikata s-sigurta` ġewwa l-ħabs.

Imbagħad xi ngħidu għall-kontijiet tat-telephones u għal kontijiet oħrajn, li ġew imnaqqsa drastikament?

Ta' min isemmi wkoll li dan id-direttur irnexxielu anke jvara t-taqsima ġdida taż-żgħażagħ ġewwa l-ħabs ta' Kordin fejn filwaqt li qabel iż- żgħażagħ kienu jitħalltu ma' priġunieri ta' kull eta`, illum hemm 36 ċella ġdida fjamanta għalihom biss.

Minkejja t-tfixkil li sab minn ċerti nies li forsi nqarsu minn xi deċiżjonijiet ġusti li ħa, is-Sur Cassar kellu l- kuraġġ illi jieħu ċerti deċiżjonijiet xorta waħda, kif se jkompli jagħmel, għaliex aħna hekk irridu, li fil-ħabs minbarra li jkun hemm riforma jkun hemm ukoll ċerta dixxiplina.

Għalhekk huwa doppjament inġust li wieħed jitfa' r-responsabbilta` tal-ħrib ta' dak il-priġunier Libjan fuq id- direttur Cassar, iktar u iktar għaliex id-direttur ma jindaħalx fil-livell ta' sigurta` li jkollhom il-priġunieri barra l-ħabs.

Fil-fatt dan għandu jiġi deċiż biss mill-pulizija u, kif diġa' għedt diversi drabi, anke mal- press, ma kenitx l-ewwel darba li priġunier barrani akkużat bi traffikar tad-droga ġie eskortat minn membru wieħed ta' sigurta`, ħlief f'dawk il- każijiet fejn jew il-qorti, jew il-prosekuzzjoni jew inkella d-difiża għall- protezzjoni ta' l-akkużat, titlob sigurta` speċjali.

Nixtieq ninforma lill-Kamra li fit-22 xahar li dam fil-gvern il-Partit Laburista kien hawn 33 persuna barranija akkużati bi traffikar tad-droga u dawn kollha kienu ngħataw l-istess livell ta' sigurta` li ngħata dan il- priġunier li ħarab.

Ara kieku taħt il-gvern Laburista kien hemm ċertu livell ta' sigurta` u jien, bħala ministru ta' l-intern, jew il-kummissarju tal-pulizija jew inkella d-direttur tal-ħabs iddeċiedejna li nneħħu lil xi ħadd is-sigurta` li kellu - bħalma għamlu fil-każ ta' Richard Cachia Caruana - f'dak il-każ kont ngħid li l-kritika ta' l-oppożizzjoni kienet tkun ġusta għax kien ikun hemm lok għall-kritika, imma żgur li m'hemm xejn ħażin li wieħed ikompli bil-proċedura li dejjem kienet teżisti.

Naturalment wara l-inċident kulħadd beda jgħid li akkużat barrani bi traffikar ta' droga m'għandux jiġi eskortat minn membru tas-sigurta` wieħed għax kulħadd jitgħallem mill-inċidenti u l-pulizija ħadet ċerti miżuri ta' sigurta` wkoll wara dak l-inċident, pero` l-punt li għandu jiġi eżaminat f'dan il-każ huwa jekk fil-mument li sar l-inċident kienx hemm xi nuqqas ta' osservanza tar-regolamenti li japplikaw għal-livelli ta' sigurta`.

Jien diġa` għedt li kien hemm 33 persuna barranija akkużati bi traffikar tad-droga li kellhom l-istess livell ta' sigurta` u għalkemm huwa veru li dan il-priġunier Libjan ma kienx immanettjat fil-mument li ħarab, mhux veru li meta ħareġ mill-ħabs biex imur l-isptar ma kienx immanettjat.

Fil-fatt l-uniku mument li fih dan il-priġunier ma kienx immanettjat kien ftit minuti qabel ma daħal għall-eżami li kellu jsirlu, li jidhirli li kien jikkonsisti f'X-ray.

Jien naħseb li ħadd ma jippretendi li l-eżami ta' l-X- ray għandu jsir fil-ħabs!

Almenu f'pajjiżi żgħar bħal tagħna qatt ma rajt ħabs li jkun mgħammar b'X-ray machine u l-priġunieri bilfors ikollhom jintbagħtu l-isptar biex isirilhom dan l-eżami!

Ħafna drabi l-priġunieri jiġu mibgħuta l-isptar fuq ir-rakkmandazzjoni tat-tabib, jiġifieri ħadd ħlief dawk il-persuni li huma ntiżi f'dan il-qasam ma jieħdu r- responsabbilta` li jiddeċiedu jekk priġunier għandux jintbagħat l-isptar jew le.

Irrid ngħid ukoll li meta kellimt lill-pulizija, partikolarment lil dawk li jaqgħu taħt l-iskwadra ta' kontra d-droga, huma assigurawni li dan il- priġunier qatt ma ħolqilhom problemi wara li kien tressaq il-qorti, anzi dejjem ġab ruħu tajjeb.

Wieħed jista' jgħid li kien qed jinganna, pero` l- fatt hu li l-aġir tiegħu dejjem kien mill-iktar normali tant li wieħed imlaħħaq f'din l-iskwadra qal li dan il-priġunier mhux l-ewwel darba li rringrazzja lill-pulizija għall-aġir tagħhom fil-konfront tiegħu.

Dan qed ngħidu biex nuri x'tip ta' bniedem kien u li ma kienx jikkrea suspett li jista' jaħrab.

Issa hawn wieħed jista' jgħidli: Imma xorta waħda ħarab!

Ovvjament wara l-avveniment kulħadd huwa bravu u kulħadd jista' jiġbed il- konklużjonijiet tiegħu.

Imma li xi ħadd jipprova jgħid li din l-istorja hija bħal dik ta' meta ngħatat amnestija lill-qattiela ta' Mary Douglas - li jien bħala l-ispokesman ta' l-intern fl-oppożizzjoni kont ikkritikajt - jew bħal dik ta' meta ngħatat maħfra lil wieħed li kien ħati ta' reat taħt il-liġi tad-droga u kellu anke każ ta' money laundering, jien personalment ma nafx kemm dan għandu x'jaqsam għax safejn naf jien il-maħfriet dejjem jiġu ffirmati mil-ministru.

Fil-fatt il-maħfra tal-qattiela ta' Mary Douglas kienet ġiet iffirmata mill-kabinett Laburista, u din ingħatat minħabba li dawn telgħu fil-gvern.

Bħal dak li qallu li għax titla' fil-gvern għandek tagħti amnestija!

Alla ħares l-Italja jużaw din is-sistema għax kieku l-ħabsijiet ta' dak il- pajjiż dejjem vojta!

Rigward il-maħfra l-oħra li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni tant għamel storbju dwarha, fejn saħansitra qal li jien tlabt ir-riżenja ...

Hawn irrid ngħid illi dak iż-żmien jien ma tlabt ir-riżenja ta' ħadd imma kont sempliċement għamilt domanda sempliċi.

Fil-fatt jien kont bqajt ma nafx l-istorja kollha għax l-informazzjoni li rċevejt kienet sempliċement dik il-biċċa informazzjoni li tirċievi kull oppożizzjoni.

Jekk xi ħadd irriżenja, irriżenja mhux għax iddeċieda hu imma għax sfurzah ħaddieħor sabiex jirriżenja għaliex nafu x'inhi l-istorja, imma dawk kienu deċiżjonijiet meħuda direttament mill-persuni konċernati.

Kienet tkun ġustifikata l-kritika fil-konfront tal-ministeru ta' l-intern li kieku l-ministeru ta' l-intern indaħal f'dan il-każ partikolari, jew inkella għamel xi ħaġa biex jindaħal ħalli jnaqqas il-livell ta' sigurta` pero`, minkejja li jien ma ndħaltx f'dak li huwa livell ta' sigurta`, irrid ngħid li dan il-livell ta' sigurta` kien segwit minn 33 traffikant barrani tad-droga, u hawn qed nitkellem fuq dawk li ġew issentenzjati biss għax imbagħad kien hemm 25 oħra li kienu ħatja ta' importazzjoni jew li kienu qed jistennew il-ġuri tagħhom jgħaddi.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li hawn m'aħniex nitkellmu fuq 33 biss imma fuq madwar 50 ruħ, li fi 22 xahar kellhom l-istess livell ta' sigurta` li kellu dan il-priġunier li ħarab waqt li kien qiegħed l-isptar u li ġie segwit mil-pulizija sakemm irnexxielu jiżgiċċa.

Irrid ngħid li dan ir-reat partikolari ta' importazzjoni tad-droga kien ġie kommess minn tnejn min-nies, li wieħed minnhom għadu fil-ħabs ta' Kordin sal-lum, imma min jipprova jxebbah dan l- inċident ma' ċerti amnestiji li kien għamel il-gvern Laburista u li kont ikkritikajthom jien stess ikun qed jipprova jkejjel lil ħaddieħor b'xibru stess.

Mr Speaker, jien kelli nidħol f'dan is-suġġett minħabba l-mod kif tkellem il-Kap ta' l-Oppożizzjoni - kien kompletament out of order u fil-fatt lanqas semma xejn fuq il-qasam tal-protezzjoni ċivili - u tkellem biss biex jolqot individwu li tant ħadem għall-gvern illi meta kien supretendent il- Ħamrun kien hemm ex-ministru Laburista li qallu: Int imissek tiġi fid- distrett tiegħi għax fid-distrett tiegħi s-supretendent ma tantx jaħdem kif suppost.

Jiġifieri dawk li llum qed jgħidulna li s-Sur Cassar m'hux kompetenti, m'hux tajjeb biex imexxi l-ħabs u li huwa responsabbli mill- ħrib tal-priġunier Libjan, huma stess kienu talbuh biex jitlaq mid-distrett tal-Ħamrun u jmur fid-distrett ta' ex-ministru Laburista.

Mr Speaker, madanakollu jien naħseb li ħlief għal din il-parti tad- diskussjoni li għadni kif semmejt, li nerġa` nirripeti kienet kompletament out of order, id-diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna kienet oġġettiva ħafna.

Fl-istadju ta' kumitat il-gvern se jkun miftuħ għall-ideat dwar kif wieħed jista' jtejjeb dan l-abbozz ta' liġi, kemm f'dak li huwa kliem kif ukoll f'dawk li huma konċetti, imma jien persważ li on the whole se jkun hemm qbil fuqu għaliex diġa` kienu qablu ż-żewġ naħat tal-Kamra fuqu.

Irrid ngħid ukoll li l-istadju ta' kumitat ta' dan l- abbozz ta' liġi jkun irid jsir f'din il-Kamra għax għandu xi aspetti finanzjarji tant li fuqu kellna l-Messaġġ tal-President.

Jien nittama li f'dan l-istadju niddiskutu wkoll dwar kif id-dipartiment għall-protezzjoni ċivili jista' jkollu rappreżentanza aħjar fil-gżira Għawdxija, liema gżira hija msemmija anke f'dan l-abbozz ta' liġi, partikolarment f'dak li huwa salvataġġ fuq il-baħar, u dan minħabba li matul ix-xhur tas-sajf f'Għawdex ikun hemm ħafna inċidenti tal-baħar li bi ftit iktar preparazzjoni f'dan il-qasam ikunu jistgħu jiġu evitati.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Dipartiment għall-Protezzjoni Ċivili u ta' Forza ta' Għajnuna u Ħelsien, u għal ħwejjeġ li għandhom x'jaqsmu ma' dan jew anċillari għall-istess" jiġi moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IR-REVIŻJONI TAL-LIĠIJIET STATUTARJI

STATUTE LAW REVISION (AMENDMENT) BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt, jekk jogħġbu, iressaq it-Tieni Qari.

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Nipproponi t- Tieni Qari ta' l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att ta' l-1980 dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji.".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Rimarki?

Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, għandna quddiemna għall-konsiderazzjoni ta' din il-Kamra l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1980 dwar ir- Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji, liema Att kien anke ġie emendat fl-1985 u fl-1990.

Ta' min jgħid li dan l-Att kien sar biex wara li din il-Kamra tgħaddi numru ta' liġijiet, tinħoloq kummissjoni li jkollha żewġ funzjonijiet partikolari; l-ewwelnett li tbiddel xi kliem, frażijiet u enumerazzjoni fil-liġijiet biex dawn isiru iktar konsistenti u t-tieni nett - din hija l-iktar funzjoni importanti - biex din il-kummissjoni tibda tippubblika l-volumi tal-liġijiet kull għaxar snin b'mod regolari.

L-għan prinċipali ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum huwa biex nagħmlu bħala l-verżjoni uffiċjali ta' dawn il-liġijiet pubblikati minn din il-kummissjoni mhux biss il-pubblikazzjoni fuq il- karta, kif sar s'issa, imma anke pubblikazzjoni permezz ta' CD-ROM.

Din l- emenda hija pjuttost teknika u jien ma nantiċipax li hemm xi problemi partikolari fuqha, la minn naħa u lanqas minn oħra, anke għaliex ħdimna ż- żewġ naħat fuq din il-bidla u għalhekk jien qed nipprevedi li jekk stess ikun hemm xi rimarki, dawn ir-rimarki iktar se jkunu tekniċi milli politiċi.

Mr Speaker, biex nintroduċi d-diskussjoni fuq dan l-abbozz ta' liġi se jkolli mmur lura għall-1980, jiġifieri għal meta twaqqfet din il- kummissjoni.

Fil-fatt qabel ma twaqqfet din il-kummissjoni, l-aħħar darba li kellna l-publikazzjoni tal-liġijiet ta' pajjiżna kien wara t-tieni gwerra dinjija.

Jekk niftakar sew, dak iż-żmien kellna seba' volumi ta' liġijiet - kienu pjuttost ħoxnin - u l-uniku mezz li kien hemm biex jiġu emendati l-liġijiet kien illi tqabbad lil xi ħadd biex jikkanċella dak li kien se jiġi emendat bil-biro, jinfilza karta bejn iż-żewġ paġni u jwaħħal l-emenda bil-kolla.

Ċertament dan ma kienx metodu professjonali jew modern ta' kif isiru l-affarijiet, imma din is-sistema baqgħet tiġi mħaddma sa l- 1984, jiġifieri sa meta din il-kummissjoni bdiet tippubblika l-ewwel volumi ta' liġijiet.

F'dan il-qasam jidher ċar li ma konniex imxejna maż- żmenijiet għaliex barra minn Malta kienet ilha li ddaħħlet is-sistema li meta l-liġijiet jiġu ppubblikati, dawn jitpoġġew f'ring-binders ħalli meta jkun hemm xi emenda wieħed jissostitwixxi l-paġna mill-ewwel, pero` sfortunatament pajjiżna baqa' jħaddem din is-sitwazzjoni pjuttost antikwata sa l-1984.

Fl-1984 il-kummissjoni mwaqqfa permezz ta' l-Att ta' l-1980 dwar ir- Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji bdiet tippubblika l-volumi tal-liġijiet.

M'hemmx għalfejn ngħidu li din kienet inizjattiva li ġiet milqugħa tajjeb ħafna mill-professjonisti legali u minn kulmin juża l-liġijiet bħala l- ħobża ta' kuljum tiegħu, pero` sfortunatament kien hemm difett fil-mod kif kienu qed jiġu ppubblikati l-liġijiet.

Għal xi raġuni jew oħra l- kummissjoni kienet iddeċidiet li minflok ma ssegwi l-prattika li kienet qed tiġi segwita barra minn Malta fejn il-liġijiet jitpoġġew f'ring-binders biex l-emendi li jsiru jiġu sostitwiti faċilment, din ippubblikat il- liġijiet hardback.

Fil-fatt wara li saru l-ewwel pubblikazzjonijiet deher immedjatament li kien impossibbli li l-emendi li kienu qegħdin isiru b'mod regolari minn dan il-parlament jiġu infilzati, pero` minkejja dan kollu l- kummissjoni baqgħet tippubblika l-liġijiet hardback u qatt ma ħadet il- briga li tippubblika b'mod regolari l-emendi li kienu qed isiru minn dan il- parlament.

Għalhekk nistgħu ngħidu li ma' l-ewwel emenda li saret għall- ewwel volum li ħareġ fl-1984, dan ġie outdated għaliex ovvjament wieħed jew kellu jerġa` jibda juża s-sistema l-antika li juża l-kolla u jinfilza l- paġni, jew inkella kellu jinjora l-emenda totalment.

Kif qed naraw, filwaqt li fil-bidu l-law commission kienet ħadet inizjattiva tajba ħafna, sfortunatament hija ma ħaditx il-briga li tiżgura li dan id-difett kbir jiġi megħlub.

F'din il-lakuna daħlu immedjatament l- interessi privati u fil-fatt kien hemm kumpannija privata li ħadet l- opportunita` - u għamlet sew - li toħroġ il-liġijiet f'ring-binders u toffri s-servizz li darba kull tlieta jew erba' xhur tibgħat l-emendi li jkunu saru, fejn hemmhekk, kulma kont ridt tagħmel huwa li tiftaħ ir-ring- binder, tneħħi l-paġna l-antika fejn tkun saret l-emenda u ddaħħal il-paġna l-ġdida pprovduta minn din il-kumpannija privata.

Fil-fatt irrid ngħid li kieku ma kienx għal din il-kumpannija privata mill-1984 sal lum qatt ma kien ikollna l-volumi tal-liġijiet tagħna emendati b'mod uffiċjali.

Irrid ngħid ukoll li l-verżjoni uffiċjali riveduta li bil-liġi l-law commission trid tiddepożita mar-reġistratur tal-qorti, liema verżjoni uffiċjali tikkostitwixxi l-uffiċjaliżmu tal-liġijiet tagħna, hija outdated.

Għalhekk aħna mhux biss kellna niffaċċjaw il-problema li l-avukati ma għandhomx metodu uffiċjali ta' kif jaġġornaw il-liġijiet b'mod modern, pero` kellna wkoll niffaċċjaw il-problema kbira li t-test awtentiku tal- liġijiet provdut bil-liġi kien pjuttost antik.

Ġara wkoll li għal diversi raġunijiet il-kummissjoni ma setgħetx twettaq l-obbligu li jesiġilha minnha l-Att ta' l-1980 dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji; dak li tippubblika sett ġdid sħiħ ta' liġijiet kull għaxar snin.

Fil-fatt ejjew ngħiduha kif inhi, dan ma kienx prattiku li jsir għaliex li kieku dan sar u kien joħroġ sett ġdid sħiħ ta' liġijiet fl-1994, min kien ikun irid jixtrihom kienu jqumulu mad-Lm900 jew Lm1,000.

Żball ieħor li sar kien li meta f'nofs is-snin disgħin it-teknoloġija elettronika bdiet tipprovdi mezz faċli ħafna kif tagħmel pubblikazzjoni permezz ta' CD-ROMS, ma tteħditx din l-opportunita` minkejja li dan il-mezz mhux biss kien jiggarantixxi updating b'mod regolari imma kien jiggarantixxi wkoll prezz baxx biex dan isir.

Jidher li l-kummissjoni ma laħqitx jew ma ppjanatx il-komputerizzazzjoni tagħha kmieni biżżejjed biex dan tkun tista' tisfruttah u għal darb'oħra laħaq daħal il-privat f'dan is- suq.

Issa jkun xieraq jekk naraw lil din il-kummissjoni mil-lat l-ieħor ukoll u nagħtuha l-merti li jixirqilha għax għamlet ħafna xogħol utli.

Per eżempju, Mr Speaker, li kieku ma kienx għal din il-kummissjoni żgur li llum ma kienx ikollna l-liġijiet tagħna fuq database u żgur ukoll li ma kienx ikollna l-konsistenza legali li teżisti fl-użu tat-termini, fil-kliem u fid-definizzjonijiet tal-liġijiet tagħna.

Min hu avukat u jipprattika l- liġi jaf kemm huwa importanti li dan ix-xogħol magħmul mill-kummissjoni jsir tajjeb u b'ċertu fittaġni biex niżguraw li l-liġijiet tagħna jkunu konsistenti.

Għalhekk filwaqt li din il-kummissjoni naqset meta ma ħaditx l-opportunita` li tuża l-mezzi moderni biex tassigura li tagħti servizz tajjeb, ċertament ħaqqha merti kbar kemm mil-lat legali kif ukoll minn dik li hi konsistenza fil-liġijiet tagħna.

Mr Speaker, illum il-gvern qed jieħu inizjattiva li trid twassal biex tirranġa d-difetti ta' din il-kummissjoni.

Ftit xhur ilu l-gvern ippubblika l-liġijiet kollha ta' Malta fuq CD-ROM u din ħarġet għall-bejgħ għall-prezz raġonevoli ta' Lm40, liema prezz jinkludi wkoll it-tieni update tas-CD ROM, li huwa ppjanat li joħroġ għall-aħħar ta' dan ix-xahar jew għall-bidu tax-xahar id-dieħel.

Ovvjament is-CD-ROM għandha faċilitajiet kbar għax fuq biċċa diska li tista' ddaħħal fil-computer għandek il- liġijiet kollha ta' pajjiżna; mill-Kostituzzjoni ta' Malta sa l-aħħar liġi li ġiet approvata f'dan il-parlament.

Kulmin jixtri din is-CD-ROM għandu wkoll il-faċilita` li jfittex kull kelma li hemm fil-liġijiet tagħna, anke jekk ma jkunx jaf f'liema liġi qiegħed dak li jkun qed ifittex.

Per eżempju, jekk tkun qed tfittex informazzjoni fuq xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' enfitewsi, is-CD-ROM hija kapaċi li fi ftit sekondi ssiblek il- liġijiet kollha li jsemmu l-kelma "enfitewsi".

Wieħed jista' wkoll jara t- test Malti u t-test Ingliż ta' xi liġi f'daqqa jew inkella jġib diversi liġijiet fuq l-iscreen tal-computer f'daqqa.

Mr Speaker, il-pjan tal-gvern m'huwiex li din is-CD-ROM tkun xi pubblikazzjoni iżolata imma li tkun pubblikazzjoni regolari.

Ovvjament dan jiddependi minn kemm isiru emendi fil-parlament pero` l-ħsieb huwa li s-CD- ROM toħroġ darbtejn fis-sena.

Fil-fatt filwaqt li l-ewwel CD-ROM ħarġet xi ħames jew sitt xhur ilu, it-tieni waħda, kif għedt diġa`, għandha toħroġ fl- aħħar ta' dan ix-xahar jew l-iktar fil-bidu tax-xahar id-dieħel biex b'hekk il-liġijiet tagħna jiġu updated sa l-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena.

Ta' min jgħid ukoll li għall-ewwel darba din is-CD-ROM se jibda jkollha wkoll is-subsidiary legislation għax sal-lum pajjiżna kellu l-isfortuna li qatt ma rnexxielu jkollu kollezzjoni uffiċjali tas-subsidiary legislation.

Fil-fatt jien niddubita kemm teżisti kollezzjoni sħiħa tas-subsidiary legislation li m'hijiex uffiċjali, u għalhekk dan il-gvern ħa l-inizjattiva li din il-kollezzjoni tibda tinġabar.

Aħna qed nikkalkolaw li dan il- proġett se jieħu madwar tlieta jew erba' snin biex jitwettaq.

Forsi hawn wieħed jistaqsi: Għaliex se nieħdu dan iż-żmien kollu biex inwettqu proġett bħal dan?

Biżżejjed ngħid li nkunu rridu nagħmlu updating saħansitra tal-leġislazzjoni li tmur lura sa l-1880 u li għadha in vigore, liema leġislazzjoni tkun trid tiġi riveduta wkoll mill-kummissjoni biex fost affarijiet oħra dawk it-termini li huma antiki u dawk d- definizzjonijiet li m'għadhomx jeżistu jitneħħew.

Is-CD-ROM li se toħroġ fl-aħħar ta' dan ix-xahar jew fil-bidu tax-xahar id-dieħel mhux biss se jkollha l-liġijiet kollha emendati imma se jkollha wkoll l-ewwel għaxar chapters tas-subsidiary legislation updated sa Settembru ta' din is-sena u s-CD-ROM li se toħroġ is-sena d-dieħla, apparti li din ukoll se jkollha l-liġijiet kollha emendati, se jkollha għaxar chapters oħra ta' subsidiary legislation emendati sal-ġurnata li fiha tkun ħarġet din id-diska u numru ta' chapters oħrajn ġodda ta' l-istess leġislazzjoni.

Aħna beħsiebna nibqgħu nimxu bl-istess mod f'pubblikazzjoni wara l-oħra biex b'hekk niżguraw li kulmin b'xi mod jew ieħor jiġi bżonn tal-liġijiet fix-xogħol tiegħu, fosthom l-avukati, il-maġistratura u l- ġudikatura tagħna, ikollhom il-liġijiet kollha updated regolarment.

Mr Speaker, ikun interessanti jekk wieħed isemmi li aħna qed norbtu din l- inizjattiva mal-kreazzjoni ta' internet site.

Biex dan ikun possibbli li jsir, aħna kkummissjonajna lill-MITTS biex tikkrea internet site li jkollha fiha l-liġijiet ta' pajjiżna, is-subsidiary legislation, li dak iż-żmien se tkun ġiet riveduta kollha, kif ukoll is-sentenzi kollha li se jibdew jingħataw mill-1 ta' Jannar tas-sena 2000.

Ta' min jgħid li din l-internet site se tagħmilha possibbli li l-emendi li jgħaddu u l-legal notices ġodda li joħorġu minn dan il-parlament jiġu integrati f'database fi żmien ġimgħa, u dan għall-benefiċċju ta' min jiġi bżonnhom hekk kif jgħaddu minn minn dan il-parlament.

Bħalma għedt diġa`, għall-ewwel darba kull uffiċċju u kull dar li għandha l-internet se jkollha available website illi fiha se tinbena database b'mod sistematiku u regolari dwar is-sentenzi li jkunu ngħataw mill-qrati tagħna.

Ovvjament għal dan il-għan se jiġi żviluppat index kif ukoll xi keywords.

Hawn wieħed irid jikkonstata l-fatt li dawn m'humiex xi avvanzi spettakolari għax dawn huma affarijiet li barra minn Malta ilhom jeżistu u konna aħna li waqajna lura milli nagħmluhom, pero` jien naħseb li m'hemm xejn ħażin illi niftaħru li b'din l-inizjattiva l-gvern preżenti se jipprovdi għall-ewwel darba din l-informazzjoni tant neċessarja lill- avukati tagħna.

Kif stajna naraw waqt li kont qed nispjega, l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa wieħed sempliċi.

Ta' min isemmi wkoll li peress li llum legalment għadha m'hijiex provduta l-possibbilta` li l-verżjoni uffiċjali tal-liġijiet tagħna tista' tkun fuq CD-ROM, dan l-abbozz ta' liġi qed jipproponi emenda sabiex dan ikun jista' jsir.

Jien jidhirli li din il-Kamra għandha taqbel ma' din l-emenda teknika, u fil-fatt minn hawnhekk nixtieq nieħu l-opportunita` li nirringrazzja lill-ministri preċedenti tal-ġustizzja, jiġifieri lill-ex- Ministru Gavin Gulia u lill-Ministru Charles Mangion, li kienu involuti f'dan il-proġett, kif ukoll lill-ex-Ministru Michael Refalo, li ħoloq din l- idea fl-1995.

Fl-opinjoni tiegħi domna wisq biex nirrealizzaw din l-idea u dan biex ma nsemmix ukoll l-eluf ta' liri li ntnefqu - għax ma rridx ngħid li ntnefqu mijiet ta' eluf - f'operational expenses biex dan seta' jsir.

Naħseb illi kieku bdejna naħdmu fuq din l-idea iktar kmieni konna nonfqu ħafna inqas flus pero`, issa li rnexxielna nilħqu l-iskop tagħna u għamilna dan l-avvanz, jien persważ li se nkomplu niżviluppaw dan il-qasam maż- żmenijiet.

Fil-fatt dan il-gvern huwa kburi ħafna li anke permezz ta' l-għajnuna tal- gvern preċedenti rnexxielna nilħqu lil pajjiżi oħra f'dan il-qasam u għalhekk fl-aħħarnett nawgura li ż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu fuq dan l- abbozz ta' liġi ħalli jibda jiġi attwat kemm jista' jkun malajr.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Sur President, l-għan ewlieni ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa li jipprovdi l-possibbilta` li l- pubblikazzjoni ta' edizzjoni riveduta tal-liġijiet ta' Malta tieħu format elettroniku, u aħna, bħala oppożizzjoni, naqblu li dan għandu jsir, anke għaliex bħalma għadu kif qal il-Ministru Gatt meta kien qed jikkonkludi d- diskors tiegħu, il-Gvern Laburista kien diġa` qed jaħdem fuq din l-idea.

Biżżejjed insemmi lil sieħbi l-Onor.

Gavin Gulia u lil diversi ex-ministri oħrajn min-naħa ta' l-oppożizzjoni, li ħadmu ħafna biex dan kollu jkun possibbli li jsir.

Huwa importanti ħafna li l-leġislazzjoni tagħna tkun fuq CD-ROM għaliex illum li, kif jaf kulħadd, it-teknoloġija qed tagħmel passi ta' ġgant, aħna ma nistgħux nibqgħu lura minn dan l-iżvilupp.

Biżżejjed ngħid li jekk wieħed ikun jixtieq jara x'xogħol għamlet il-Qorti Ewropea llum, it- teknoloġija tal-lum toffrilek il-possibbilta` li tidħol fil-website u mhux biss tingħata dik l-informazzjoni imma anke kemm kien hemm sittings u x'tip ta' kawżi kien hemm.

Ovvjament aħna għadna ma wasalniex f'dak il-livell f'dawk li huma websites, pero` jekk tasal wasla sal-qorti ta' pajjiżna tkun tista' tara l-aġenda kollha li għandha l-qorti għal dik il-ġurnata, tkun tista' tara għal meta ġew differiti ċerti kawżi u ħafna informazzjoni ta' dan it-tip.

Jien nispera li 'l quddiem anke s-sistema tad-diaries tkun komputerizzata.

Sur President, irrid ngħid ukoll li jien ħadt pjaċir illi fid-diskors tiegħu l-ministru wera l-apprezzament tiegħu għas-servizz li tat il-Legal (Publishing) Enterprises tal-Gudja mill-1984 sal-lum f'dan il-qasam għax huwa fatt li l-gvern, kien min kien - issa hawnhekk jien la qed nirriferi għall-gvern Nazzjonalista biss u lanqas għall-gvern Laburista biss - baqa' lura f'dan il-qasam.

Kif wieħed jista' jimmaġina, huwa kollu ta' xejn li tagħmel il-liġijiet jekk imbagħad dawn ma jiġux aġġornati skond l-emendi li ngħaddu mill-parlament u skond il-legal notices u s-subsidiary legislation l-oħra.

Għalhekk il-gvern u l-law commission għamlu tajjeb li daħlu għal biċċa xogħol bħal din, speċjalment meta tqis li b'hekk issa qegħdin innaqqsu l-possibbilta` li wieħed ma jkollux set ta' liġijiet updated.

Sur President, għalkemm aħna bħala oppożizzjoni naqblu ma' dan l-abbozz ta' liġi, l-oppożizzjoni hija mħassba fuq dak li hemm f'subartiklu (1) ta' artiklu 12, kif propost fi klawsola 6 ta' dan l-abbozz ta' liġi, li qed jgħid illi:

"Ħadd ma jista' jagħmel, mingħajr il-permess tal-Gvern, jew jordna li jsiru kopji jew riproduzzjonijiet f'xi format materjal li jkun, ..."

- mela hawnhekk qed issir riferenza anke għar-riproduzzjonijiet f'format elettroniku -

"... ta' xi edizzjoni riveduta jew xi parti minnha kif pubblikata mill- Kummissjoni.".

Jien naħseb li kulmin jaqra dan l-artiklu jistaqsi: Hawn x'qed jipproponi l-gvern?

Għaliex allura hawnhekk qed jingħad li wieħed ma jistax jirriproduċi dak kollu li tgħid il-liġi jekk kemm-il darba ma jkollokx il- permess tal-gvern.

Aħna, bħala oppożizzjoni, filwaqt li qed napprezzaw li hawnhekk dak kollu li sar s'issa f'dan il-qasam qed jingħata rikonoxximent, sar minn min sar, ma naħsbux li dan l-abbozz ta' liġi huwa ntiż - apparti li hawn wieħed irid jgħid ukoll li dan l-abbozz ta' liġi qed jipprovdi l- fakulta` lill-gvern illi jipproduċi u jagħmel il-verżjoni uffiċjali - biex b'xi mod jew ieħor joħnoq jew iwaqqaf lil xi ħadd milli jkompli jagħmel dak li kien qed jagħmel sal-lum f'dik li hija riproduzzjoni.

Hawnhekk il-gvern donnu qed jgħidilna: Mil-lum 'il quddiem biex tirriproduċu tridu l- blessing tiegħi u jekk jien ma nagħtix il-blessing tiegħi jkollkom tixtru l- verżjoni uffiċjali!

Ejjew ngħiduha kif inhi, il-gvern għandu kull dritt li jibqa' jipproduċi l-verżjoni uffiċjali, pero` jien naħseb li mhux kulħadd ikollu bżonn il-verżjoni uffiċjali.

Per eżempju, għall-uffiċċju jien m'hemmx għalfejn ikolli l-verżjoni uffiċjali u jekk nixtri verżjoni li m'hijiex uffiċjali xorta nkun qed ninqeda għax l-importanti hu li nkun naf x'qed tgħid il-liġi.

Ara l- imħallfin u l-maġistrati, dawk jiġu bżonnha l-verżjoni uffiċjali, għalkemm ilhom jaħdmu mingħajrha għal snin sħaħ, minħabba li l-gvern ma kienx qed jirriproduċieha.

Għax, kif għedt diġa`, kemm il-Partit Nazzjonalista fil- gvern kif ukoll il-Partit Laburista fil-gvern ma ħadmux biżżejjed biex jaġġornaw dan il-qasam, u huwa għalhekk li l-ewwel jien għedt illi dan l- iżvilupp li qed jipproponi l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa importanti ħafna.

Madanakollu aħna nħossu li f'dan il-qasam ma għandhiex tiġi kkreata unfair competition f'dawk li huma riproduzzjonijiet u fil- fatt, meta mmorru fi stadju ta' kumitat, aħna beħsiebna nipproponu emenda f'dan is-sens, li jien persważ li se naslu biex naqblu anke fuq id-drafting tagħha.

Sur President, wieħed irid jammetti l-fatt li riċentement ġraw affarijiet li ma kenux f'posthom.

Issa hawnhekk jien m'iniex qed nirriferi għall- Ministru Gatt, pero` ċertament kien hemm xi ftit gambetti żgħar li ma kienu jagħmlu ġieh lil ħadd.

Għaliex qed ngħid dan?

Għaliex, per eżempju, meta l-Legal (Publishing) Enterprises ħarġet CD-ROM tal-leġislazzjoni ta' pajjiżna b'ċertu prezz u mbagħad il-gvern ħariġha bi prezz irħas, inħarġet ċirkolari biex in-nies ma jibqgħux jixtru mingħand dik il-kumpannija.

Għalhekk nħass il-bżonn ta' l-emenda li se tipproponi l-oppożizzjoni għal subartiklu (1) ta' artiklu 12 kif propost fi klawsola 6.

Issa hawnhekk nixtieq illi wieħed jifhem li jien qed inkun oġġettiv fil-kritika tiegħi u qed nagħmel din l-osservazzjoni biex ma noħolqux sitwazzjonijiet ta' abbuż fil-liġi.

Li kieku l-gvern jgħid lill-heads of department li jridu jixtru l-verżjoni uffiċjali mingħandu jien nifhimha, pero` li jien ikolli nixtri bilfors il-verżjoni uffiċjali biex inżommha fl-uffiċċju tiegħi għaliex inkella mmur kontra dik iċ-ċirkolari li kienet inħarġet, jien dik ma nistax nifhimha u xejn ma naraha f'postha.

Anke jekk wieħed jara b'liema għaġġla sar dan l-abbozz ta' liġi ...

Issa biex niftehmu, jien m'iniex qed ngħid li ma ħadtx pjaċir li llum għandna dan l-abbozz ta' liġi quddiemna.

Dan l-abbozz ta' liġi resaq għad- diskussjoni ta' dan il-parlament ftit wara li għadha kif inħarġet CD-ROM f'dik li hija subsidiary legislation, u fil-fatt jidher ċar li kien hemm ċerta pressjoni biex dawn l-affarijiet ma jitħallewx jibqgħu jsiru.

Dan biex ma ngħidx ukoll li dak li hemm f'dan l-abbozz ta' liġi lanqas huwa rifless fil-liġi li tirrigwarda l-copyright, pero` issa ħalli nillimita ruħi għal dan l-abbozz ta' liġi.

Filwaqt li l-gvern jagħmel tajjeb illi jipproduċi hu stess u jonfoq il-flus f'makkinarju ġdid, fl-istess ħin għandu jara li minn dawn l-affarijiet jagħmel ċertu qligħ, u qed ngħid dan għaliex mingħajr ma rrid nagħti l-impressjoni li jien qed nissuġġerixxi lill-gvern biex jgħolli l-prezz ta' din is-CD-ROM, irrid ngħid li jien informat illi l-gvern tant qed jagħti sussidju li m'hux qed iħalli lil ħaddieħor jikkompeti miegħu.

Sur President, kif għedt diġa`, huwa importanti li l-imħallfin, il- maġistrati u l-ġudikanti jkollhom verżjoni uffiċjali għax dawn ma jistgħux jistrieħu fuq verżjoni mhux uffiċjali, minkejja li l-verżjoni uffiċjali u dik mhux uffiċjali huma l-istess.

Min-naħa l-oħra meta nkunu qed nilleġislaw f'dan il-parlament irridu noqogħdu attenti li ma nħossuniex li għandna nilleġislaw minħabba xi persuna jew soċjeta` partikolari għaliex f'dak il-każ inkunu qed nimbarkaw fuq possibbilta` ta' problema kostituzzjonali u, jekk dan isir, ikun jidher ċar li l-parlament tagħna għandu problema.

Biżżejjed insemmu dak il-famuż każ li kien spiċċa quddiem il-Privy Council fi żmien il-gwerra - kienet saret xi liġi li biha żdiedet it-taxxa fuq xi sigaretti partikolari - u nista' nsemmi diversi każi oħra ta' liġijiet li saru minħabba xi persuna partikolari.

Għalhekk huwa importanti li meta naslu fi stadju ta' Kumitat, iż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu fuq l-emenda proposta mill-oppożizzjoni biex b'hekk meta jgħaddi dan l-abbozz ta' liġi - u jgħaddi żgur ġaladarba n-naħa tal-gvern għandha l- maġġoranza - żgur li ħadd ma jkun jista' jgħid li aħna pparteċipajna f'xi ħsieb anti-kostituzzjonali.

Sur President, il-ministru semma wkoll li l-pubblikazzjoni li kienet prodotta f'nofs is-snin disgħin għandha difett.

Dan huwa kollu minnu pero` rridu ngħidu li almenu permezz ta' dik il-pubblikazzjoni kulħadd inqeda, immaterjali jekk dik il-pubblikazzjoni kellhiex difett jew le.

Per eżempju, jien niftakar li meta kont għadni fil-korp tal-pulizija, is-Sur Mifsud Tommasi, li għadu mimli bl-għomor, u nies oħra, inkluż jien, konna nipproduċu l-pubblikazzjoni tal-liġijiet u l-istudenti tal-liġi kienu jixtru l-kopji tal-Kodiċi Kriminali, tal-Proċedura Ċivili u l-Code of Police Laws mingħand il-korp tal-pulizija għaliex dawn il-kopji tant importanti ma kienu jinstabu għand ħadd iktar.

Jien nifhem li lill-ministru waslitlu l-informazzjoni - u għalhekk nifhem li qed jieħu passi dwarha - li fiċ-ċivil hemm uffiċjal għoli li diġa` ħa ħsieb jagħmel il-pirating tal-pubblikazzjoni tas-CD-ROM li ħareġ il-gvern bil-prezz ta' Lm40 u beda jbiegħ is-CDs bil-prezz ta' Lm15.

Jien nistieden lill-ministru biex jinvestiga dan il-każ bis-serjeta` għaliex m'għandniex nippermettu li dan isir.

Dan huwa abbuż u għalhekk kulmin qed jinvolvi ruħu f'dan il-proċess għandu jitwaqqaf minnufih, apparti l-passi ta' dixxiplina li jistgħu jittieħdu fil-konfront tiegħu.

Min ikun ikkopja għandu jinqabad żgur, anke jekk ma jkun rah ħadd jikkopja.

Fil-fatt meta konna l-universita` u kien ikun hemm xi ħadd li jittanta jikkopja, anke sentenza waħda biss, ġeneralment il-professur kien jaqbdu għax dan kien ikun jaf x'kotba u x'noti ta lill-istudenti tiegħu; u l-istess nistgħu ngħidu għal dan il-każ li qed insemmi għaliex jekk fis-CD-ROM uffiċjali jinzerta li hemm żewġ żbalji partikolari, meta dan it-tali jikkopja jkun qed idaħħal dawn l-istess żbalji u għalhekk m'għandhiex tkun diffiċli biex dan jinqabad.

Minn hawnhekk naraw kemm huwa importanti li wieħed jinvestiga dawn it-tip ta' każi biex tkun tista' tiġi msaħħa l-availability tal-materjal tal-leġislazzjoni permezz tas-CD-ROM.

Jien naħseb li llum wasal ukoll iż-żmien li s-sentenzi tal-Qorti ta' l- Appell li jingħataw mill-Qorti Ċivili, mill-Qorti Superjuri u mill-Qorti Inferjuri ndaħħluhom fis-CD-ROM.

Kumbinazzjoni dan l-aħħar ġiet f'idejja CD-ROM li fiha hemm is-sentenzi kollha li tat il-Qorti Ewropea matul l- 1998, fejn kulma trid tagħmel huwa li, per eżempju, tagħti command lill- computer biex isiblek dawk is-sentenzi li l-każ tagħhom tqajjem ngħidu f'Ċipru u minnufih tibda tarahom waħda wara l-oħra.

Jekk jirnexxielna nintroduċu xi ħaġa bħal din fil-qasam tal-ġustizzja tagħna nkunu għamilna pass 'il quddiem sew f'dan il-qasam.

Jien għadni niftakar li meta aħna konna qed noħorġu b'ideat bħal dawn u l-ministru attwali tal-ġustizzja kien fl-oppożizzjoni, l-Onor Gatt diġa` kien qed juri ċertu interess u ta wkoll kontribut siewi meta aħna konna qed noħorġu b'dawn l-ideat, speċjalment meta tressaq il-vot tal-ġustizzja fil-budget ta' l-1997, dak iż-żmien li kien responsabbli minn dan il-qasam l-ex-Ministru Mangion.

Tajjeb li meta nkunu qed nitkellmu fuq dan l-iżvilupp hekk importanti nirrikonoxxu l-ħidma ta' xulxin għax wara kollox aħna hawnhekk m'aħniex qed nilleġislaw għal xi ħadd partikolari imma qed nilleġislaw għall-interess nazzjonali.

Grazzi, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Sur President, nistgħu ngħidu li dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa riflessjoni tal-ħidma li saret kemm mill- gvern Nazzjonalista kif ukoll mill-gvern Laburista.

Aħna llum qegħdin ngħixu f'era ta' rivoluzzjoni teknoloġika fejn il-karta sar għandha wisq inqas valur, għaliex iktar ma jgħaddi ż-żmien il-bniedem iktar qed ifittex faċilitajiet elettroniċi.

Fil-fatt illum li ninsabu fuq l-għatba tal- millennju l-ġdid, biex ngħidu hekk, iktar qed insiru on line users milli paper users.

Biżżejjed wieħed isemmi t-teknoloġija avvanzata ta' l- internet u tas-CD-ROM.

Illum iktar milli qed niskambjaw il-karti, iktar sirna niskambjaw id-diskettes.

Hekk saret id-dinja!

Ovvjament din ir- rivoluzzjoni ma daħlitx biss fl-oqsma teknoloġiċi u kummerċjali imma anke fil-qasam ġuridiku, u wieħed ma jistax iwaqqaf dan il-progress irriversibbli għaliex dan ġab miegħu wkoll iktar effiċjenza.

Per eżempju, jien nista` nfittex artiklu tal-liġi billi naqbad il- liġijiet ta' Malta, pero` ovvjament biex insib dak l-artiklu kapaċi naħli ftit żmien mhux ħażin.

Ara llum, bl-avvanz teknoloġiku li sar, nista' nsib dak l-artiklu fi ftit sekondi permezz tas-CD-ROM, u m'hemmx għalfejn noqgħod nistenna sakemm nasal l-uffiċċju tiegħi biex ikolli aċċess għal- liġijiet ta' Malta imma nista' nsib dak li għandi nsib mid-dar tiegħi stess, dejjem jekk ikolli aċċess.

Hawnhekk ta' min isemmi l-iżvilupp li sar fil-laptop computers, li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jiċkienu minkejja li għandhom l-istess funzjonijiet ta' computers normali, fosthom il-funzjoni li jipprintjaw.

Illum ġejna f'sitwazzjoni fejn il-computer m'hemmx għalfejn inħalluh id- dar, bħalma nħallu warajna l-liġijiet ta' Malta, imma prattikament nistgħu nitfgħuh fil-but għaliex il-laptop computers tant ċkienu fid-daqs li aħna l-avukati nistgħu nġorruhom magħna kull fejn immorru, inkluż il- qorti, biex jekk ikollna bżonn nikkonsultaw xi liġi partikolari, inkunu nistgħu nagħmlu dan bl-ikbar faċilita`.

Sfortunatament minkejja dawn il- faċilitajiet kollha li jeżistu fid-dinja tal-lum, għadna niltaqgħu ma' avukati brillanti li jirrifjutaw illi jibdew jużaw is-sistema komputerizzata - il-professjoni legali minn dejjem kienet konservattiva - u jippreferu jibqgħu jinqdew bil-karti.

Fil-fatt, kif qed jgħidli l-Onor.

Jason Azzopardi min-naħa l-oħra tal-Kamra, hemm imħallfin li jaħsbuha b'dan il-mod.

Issa ovvjament hawnhekk irrid ngħid li għax wieħed ikun computer literate ma jfissirx neċessarjament illi huwa l-uniku bniedem brillanti f'din id- dinja.

Per eżempju, jien naf avukati u mħallfin brillanti, anke jekk m'humiex computer literate, imma dawn ikunu biss xi ftit antikwati.

Pero` jien niskanta kemm iżżidlek l-effiċjenza din it-tip ta' teknoloġija, u llum din it-teknoloġija tant qiegħda ssir iktar familjari ma' kulħadd, illi kważi kważi anke jien u dawk tal-ġenerazzjoni tiegħi, li dħalna l- universita` fl-1983 ...

Bħalissa qed nara quddiemi lill-ħabib tiegħi l- Onor. Jean Pierre Farrugia.

Jien naħseb li l-Onor.

Farrugia u jien dħalna l-universita` fl-istess żmien, jew inkella forsi daħal xi ftit qabli.

Dak iż-żmien aħna konna nħobbu nitolbu n-noti lil dawk li jkunu qabilna fil- kors.

Ovvjament aħna dejjem konna nippreferu nieħdu n-noti ta' l-aqwa studenti, biex dejjem ikollna l-aqwa noti, pero` llum dak iż-żmien spiċċa.

Fil-fatt illum meta nkellem lill-ħbieb tiegħi li għadhom kemm iggradwaw bħala avukati dawn jgħiduli ċar u tond li llum huma m'għadhomx jiskambjaw il-karti imma d-diskettes.

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, prattikament illum il-konċett tal-karta spiċċa, anke ġewwa l-universita`, u ġaladarba llum l-istudenti tal-liġi wkoll saru iktar familjari ma' din it- teknoloġija iktar tikber l-importanza li aħna l-avukati, li għadna żgħar ...

Per eżempju, ħdejja għandi lill-Onor.

Jose` Herrera.

Jien u l-Onor.

Jose` Herrera qegħdin fl-istess age group; ta' madwar 36 sena.

Huwa fatt li jien u l-Onor.

Herrera m'aħniex kompatibbli daqs il-ġenerazzjonijiet ta' warajna f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-użu tas-CD-ROM, pero` huwa importanti li nagħmlu mill-aħjar li nistgħu sabiex inkomplu niffamiljarizzaw ruħna ma' din it-tip ta' diskette, u hekk ukoll għandhom jagħmlu dawk l-avukati li għandhom esperjenza iktar minna fil-qorti u li laħqu draw jaħdmu b'mod konservattiv.

Issa jien qed ngħid dan kollu biex niġġustifika għaliex illum qegħdin niddiskutu dan l-abbozz ta' liġi.

Ċertament dan l-abbozz ta' liġi se jiftaħ il-bibien lejn modalita` oħra ta' kif aħna nikkonsultaw mal-liġijiet ta' pajjiżna.

Ovvjament xorta se jibqa` importanti li nikkonsultaw il-liġi bil-miktub, kif se jkolli l-opportunita` li nispjega iktar 'il quddiem, pero` dan l-abbozz ta' liġi se jiftaħ il- bibien sabiex nużaw metodi ġodda ta' kif nikkonsultaw mal-liġijiet tagħna.

Għalhekk illum, li ninsabu fuq l-għatba tal-millennju l-ġdid, qegħdin nipproponu li jsir dan l-abbozz ta' liġi.

Sur President, aħna naqblu ħafna ma' dan l-abbozz ta' liġi, u naqblu miegħu mhux biss għaliex konna qegħdin naħdmu fuqu aħna ...

Fil-fatt li kieku assuma l-paternita` tagħha kompletament il-Gvern Nazzjonalista, aħna konna nappoġġjaw dan l-abbozz ta' liġi xorta waħda, ħlief fuq aspett importanti li semma l-ħabib tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia u li se jkolli l- opportunita` li nitkellem fuqu jien iktar 'il quddiem.

Jien ġeluż illi wasalna biex nagħmlu dan il-pass importanti anke fil-qasam ġuridiku, mhux biss għaliex sas-sena l-oħra jien kont ministru tal-ġustizzja imma anke għaliex jien avukat u nemmen li dan se jgħin kemm fix-xogħol ta' l-avukati kif ukoll fix-xogħol ta' l-accountants, jiġifieri dan l-abbozz ta' liġi li qed nipproponu llum se jħalli effett fuq diversi professjonijiet.

Anke r- regolamenti li għandhom x'jaqsmu ma' l-awtorita` ta' l-ippjanar u ma' l- accountants se jibdew jiddaħħlu fuq is-CD-ROM.

Issa ħalliha li għalissa l- gvern m'huwiex qed jipprovdi dan is-servizz, pero` naf li s-CD-ROM tista' tiġi estiża anke għall-qasam tal-periti u ta' l-accountants.

(Interruzzjonijiet) Jien nieħu pjaċir jekk ikollna dibattitu konkret f'din il-Kamra fuq dan il-qasam għax sfortunatament ġieli nserrħu moħħna li se jkun hemm xi tlieta jew erba membri li jagħmlu intervent u ma narawx il-ħtieġa li iktar membri jagħtu l-kontribut tagħhom.

Ċertament jien nixtieq li l-kollegi tagħna li huma accountants jew periti jintervjenu u jikkonfermaw kemm hi bżonjuża s-CD-ROM fix-xogħol tagħhom.

Sur President, dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna ġie ppreparat in toto mil-gvern Nazzjonalista, anke jekk il-gvern Laburista wkoll kien qed jaħdem fid-direzzjoni li jfassal abbozz ta' liġi f'dan is-sens sabiex jikkonsagra x-xogħol li kien qed isir f'dan il-qasam.

Per eżempju, jien niftakar li meta f'Jannar ta' l-1998 sirt ministru tal-ġustizzja kont sibt li kien diġa` sar ħafna xogħol mill-predeċessur tiegħi, l-Onor.

Mangion.

Dak iż-żmien aħna konna qed naħdmu sabiex inlestu CD-ROM bit-test Malti u mbagħad jien kont insistejt li ndaħħlu wkoll il-verżjoni bit-test Ingliż - ġaladarba sal-lum il-liġijiet tagħna dejjem ħarġu simultanjament bit-test Malti u bit-test Ingliż; dan biex ma nsemmix ukoll li xi kultant it-test Ingliż jgħinna nifhmu aħjar it-test Malti u fil-fatt aħna kellna l-ħsieb li noħorġu din is-CD-ROM għall-ħabta ta' Jannar ta' l-1999 - u għaldaqstant kont inħeġġeġ lis-civil servants sabiex ilestulna x-xogħol li kien hemm bżonn isir f'dan ir-rigward kemm jista' jkun malajr, kemm bit-test Malti kif ukoll bit-test Ingliż.

Kieku ma nsistejniex li t-test Ingliż jiddaħħal fis-CD-ROM, it-test Malti kien joħroġ għall-ħabta tas-sajf.

Veru li l- kriżi politika li kienet inqalgħet dak iż-żmien kienet tfixkel xi ftit din it-target date, pero` jien persważ illi kieku dak iż-żmien aħna ma konniex tajna struzzjonijiet sabiex joħroġ it-test Ingliż ukoll, it-test Malti kien joħroġ ħafna iktar qabel milli ħareġ issa.

Dak iż-żmien aħna konna għadna fl-istadju embrijoniku li nippreparaw abbozz ta' liġi għal dan il-għan, anke għaliex riedna naraw kif se naħdmu eżattament, jiġifieri jekk aħniex se nieħdu din il-biċċa xogħol weħidna jew jekk kienx se jkun hemm min jgħinna.

Nista' nikkonferma li almenu jien, min-naħa tiegħi, kont qed nesplora diversi toroq oħrajn biex nara kif nistgħu ngħixu mal-kompetituri tagħna, kif nistgħu nikkompetu mal-kompetituri tagħna u kif nistgħu nbiegħu l-prodott tal-gvern ta' pajjiżna bl-aħjar mod possibbli.

Sur President, meta jien ħarist lejn dan l-abbozz ta' liġi ħalli nara x'hemm u x'm'hemmx, filwaqt li stajt nara aspett ta' déjà vu, kemmixt xi ftit xuftejja meta rajt aspett ieħor li ċertament ma kienx kontemplat dak iż-żmien li kont ministru tal-ġustizzja jien u lanqas ma jidhirli li kien kontemplat fi żmien il-predeċessur tiegħi, l-Onor.

Mangion.

Kif spjega tajjeb il-ministru, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna qed jagħti libsa legali lil żvilupp li kemm il-gvern Laburista kif ukoll il-gvern Nazzjonalista kienu qegħdin jaħdmu fuqu, ċioe` l-produzzjoni tal-liġijiet fuq CD-ROM, għax ovvjament din id-diskette ma tistax tingħata lill- konsumatur - la lill-konsumatur ordinarju u lanqas lill-konsumatur legali - mingħajr ma tingħata s-saħħa ta' liġi.

Forsi hawn wieħed jistaqsi: Għaliex hemm bżonn nagħtuha s-saħħa ta' liġi din id-diskette?

Għaliex safejn nafu aħna sal-lum l-uniċi liġijiet li għandhom it-timbru uffiċjali tal-legalita' huma dawk bil-miktub.

Din li l-liġijiet ta' pajjiżna jkunu f'format elettroniku hija xi ħaġa innovattiva u għalhekk ġaladarba din is- CD-ROM se tinbiegħ lill-pubbliku jeħtieġ illi tingħata s-saħħa legali wkoll, ħalli tekwiparaha mal-liġijiet bil-kitba, għax ma jagħmilx sens li l- liġijiet bil-kitba jkollhom iktar saħħa mil-liġijiet li jiġu trasmessi permezz tas-CD-ROM.

Ovvjament l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi m'huwiex li jagħti ċ-ċertifikat tal-mewt lil-liġijiet kif nafuhom - Allaħares jiġri hekk! - għax dawn se jibqa' jkollhom l-utilita` tagħhom, u jien naf kemm l- imħallfin u l-maġistrati jeħtieġu li jkollhom sett liġijiet on paper.

Per eżempju, meta dawn jiġu biex jieħdu ċerti deċiżjonijiet jew inkella jkunu jridu jikkonsultaw ruħhom meta jkollhom xi trattazzjoni x'jagmlu, dawn se joqogħdu jdaħħlu s-CD fil-computer u jfittxu dak li jkunu jridu minn hemmhekk!

Il-liġijiet ikunu jriduhom quddiemhom dak il-ħin u in writing.

Għalhekk, kif għedt diġa`, l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna llum m'huwiex sabiex indaħħlu xi ħaġa ġdida u nneħħu xi ħaġa li issa ilha tintuża snin twal, far from it!

L-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa li noħolqu mezz ieħor kif niksbu dak li hemm fil-liġijiet tagħna, u dan billi ndaħħlu kollox fuq CD-ROM.

S'hawnhekk iż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu mija fil-mija għax jinħass il-bżonn li, anke legalment, jibda jsir użu mis-CD-ROM, sabiex inkunu nistgħu nikkonsultaw ruħna mal-liġijiet ta' Malta, pero` issa ħalli ngħid fejn daħal il-gwaj.

Sur President, kif spjegajt qabel, bħala gvern Laburista aħna ma konniex ilħaqna ressaqna abbozz ta' liġi fuq dan il-qasam quddiem il-kabinett.

X'kienu qegħdin jagħmlu d-dipartimenti tal-gvern ma nafx pero` żgur li ma konniex qegħdin nikkontemplaw li f'dan l-abbozz ta' liġi ndaħħlu emenda li fiha nnifisha hija anatema għall-Unjoni Ewropea.

Il-gvern Nazzjonalista, li bħalissa qed jippromwovi politika ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni, dejjem ħaddan politika ta' liberalizzazzjoni fil-qasam tal-kummerċ.

Per eżempju, meta dan l-aħħar iddiskutejna l-levies f'dan il-parlament, l-Onor.

Membri tan-naħa l-oħra qagħdu jgħajruna li aħna ma nemmnux fil-konsumatur, li aħna nemmnu fil-protezzjoni u semmewlna dawk iż-żmenijiet tas-snin tmenin fejn biex timporta xi ħaġa kont tkun trid il-liċenzja u l-permess tal-ministru.

Aħna niftakruh dan it-tip ta' diskors - iktar u iktar għaliex għadhom jgħiduh sal-ġurnata tal-lum - u għalhekk meta bdejt inqalleb dan l-abbozz ta' liġi u wasalt għal subartiklu (1) ta' artiklu 12, kif propost fi klawsola 6, waqaft u staqsejt: Hawnhekk x'hawn?

Hawnhekk hawn dak kollu li dejjem tkellem u ħadem kontrieh il-gvern Nazzjonalista!

Fil-fatt sal- ġimgħa l-oħra stess sħabna tan-naħa tal-gvern kienu għadhom qed jgħajruna li aħna għadna nemmnu fil-protezzjoni, li huma jridu jilliberalizzaw u ħafna kliem minn dan.

Imma issa ħalli naraw x'qed jgħid subartiklu (1) ta' artiklu 12.

Fil-fatt dan qed jgħid hekk:

"Ħadd ma jista' jagħmel, mingħajr il-permess tal-Gvern, jew jordna li jsiru kopji jew riproduzzjonijiet f'xi format materjali li jkun, ta' xi edizzjoni riveduta jew xi parti minnha kif pubblikata mill- Kummissjoni.".

Hawnhekk dan l-artiklu qed jirriferi għal-law revision commission, liema kummissjoni rrid nitkellem fuqha wkoll għax lanqas naf jekk għadhiex teżisti llum.

Ċerti affarijiet isiru mingħajr lanqas biss tkun taf kif!

Il-law revision commission ilha mwaqqfa imma jien għandi informazzjoni li din prattikament spiċċat.

(Interruzzjonijiet) Le, jien naf li l-permenant law revision commission ma għadhiex teżisti, u huwa tajjeb li din kienet spiċċat għax fl-aħħar tista' tgħid li kienet qiegħda għal xejn, imma hawnhekk qed nirriferi għal-law revision commission li, kif għedt diġa`, illum sirt naf li m'għadhiex tiffunzjona.

Jien nixtieq li xi kelliem min- naħa l-oħra - jew forsi anke l-ministru fil-winding-up - jispjegalna x'ġara eżattament minn din il-law revision commission.

Imma issa ħalli nkompli fuq dak li kont qed ngħid.

Sur President, subartiklu (1) ta' artiklu 12 qed jgħidilna li huwa biss il-gvern li jista' jaqbad u joħroġ CD-ROM fuq il-liġijiet ta' pajjiżna u qed jgħid lis-settur privat: Intom tistgħu toħorġu CD-ROM ta' dan it-tip ukoll imma l-ewwel teħtieġu l-permess tiegħi!

Mela hawnhekk nistgħu ngħidu li b'dan l-abbozz ta' liġi erġajna morna għal dawk iż-żmenijiet li l-Partit Nazzjonalista kien tant jikkritika jew, kif kienu jħobbu jpinġuhom in- Nazzjonalisti, għaż-żmenijiet mudlama.

Din ċara u tonda!

Ħalli nerġa` nirripeti x'jgħid eżattament dan is-subartiklu:

Dan ifisser li hija biss il-law revision commission li għandha l-barka tal- ministru li toħroġ din is-CD-ROM.

Kif qal tajjeb il-ħabib, tiegħi l-Onor.

Anġlu Farrugia, hemm kumpannija, il-Legal (Publishing) Enterprises, li ilha sservi lill-professjoni legali f'dawk li huma liġijiet bil-miktub minn qabel ma lħaqt avukat jien.

Issa hawn irrid ngħid ċar u tond li din il-kumpannija ma għandha l-ebda xkiel, la biex tagħmel il-liġijiet bil-miktub u lanqas biex tippubblika l-volumi, dwar id-deċiżjonijiet tal-Qrati Superjuri.

Imbierek Alla, f'dan il-każ m'hemmx problemi ta' pirating u lanqas ta' kompetizzjoni għax naturalment il-gvern ma jikkompetix mal-Legal (Publishing) Enterprises f'dik li hija pubblikazzjoni tal-volumi li għandhom x'jaqsmu mad-deċiżjonijiet tal-Qrati Superjuri.

Imma issa, li din il-kumpannija daħlet fis-suq u bdiet tipproduċi s-CD-ROMs hi, forsi b'mod iktar effiċjenti mill-gvern ukoll - naturalment din ngħidha b'dispjaċir u m'iniex qed ngħid dan għax illum hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern imma għaliex il-gvern, ikun min ikun, dejjem ikollu ċerti burokraziji u għalhekk ġieli l-privat jaf ikun xi ftit iktar effiċjenti mill-gvern - dan il-gvern, permezz ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, qed jgħid lil din il-kumpannija: Le, ma tistgħux tipproduċu s- CD-ROMs jekk mhux bil-permess tiegħi!

Huwa dan ir-raison d'être li nixtieq nifhem jien.

Ikun kollu għalxejn li noqogħdu nisimgħu dikjarazzjonijiet benevoli min-naħa tal-gvern illi huma ma jridux ixekklu l-inizjattivi u l- attivita` tas-settur privat jekk ma jgħidulniex għal liema raġuni oħra daħħlu dan il-provvediment.

Ċertament li kieku huma jemmnu fil- liberalizzazzjoni verament u li kieku huma jemmnu verament illi l-gvern u s- settur privat għandhom jikkompetu bejniethom ma kenux jagħmlu artiklu bħal dak.

Għalhekk huwa ovvju li huma daħħlu dan l-artiklu sabiex jekk is- settur privat jirfes il-kallu tal-gvern, dan jgħidlu: Aħħ!

Le, m'iniex se nħallik!

Il-gvern qed iżomm dan il-poter residwu ħalli meta jfettillu lis- settur privat jgħidlu: Le, m'iniex se nħallik!

Issa biex inkunu fair irrid ngħid ukoll li subartiklu (2) ta' artiklu 12 jgħid li:

"Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu ma għandhomx japplikaw ..."

- almenu hawn qed tiddaħħal eżenzjoni -

"... għall-istampar jew il-pubblikazzjoni ta' xi liġi ...",

Jiġifieri hawnhekk dan is-subartiklu m'huwiex qed jirriferi għal-liġijiet kollha imma għal "xi liġi".

Bla dubju ta' xejn, meta naslu fl-istadju ta' kumitat jeħtieġ nagħmlu emenda f'dan is-sens għax minkejja li l-kelma "xi" fiha biss żewġ ittri, din fiha ħafna x'togħmod.

Il-frażi "il- pubblikazzjoni ta' xi liġi" għandha tiġi emendata għal "il-pubblikazzjoni tal-liġijiet" għax inkella nkunu qed ngħidu li filwaqt li wieħed jista' jaqbad u joħroġ xi liġi fuq CD-ROM mingħajr il-permess tal-gvern, ma jkunx jista' jagħmel l-istess f'ċerti liġijiet oħra.

Allura aħna se noqogħdu sejrin hekk!

Ċertament kif inhija worded din il-parti ta' subartiklu (2) ma tagħmilx sens u għandha tiġi emendata minnufih.

Imbagħad dan is-subartiklu jkompli jgħid hekk:

"... li tkun tinsab f'edizzjoni riveduta, b'kull mezz li jkun, sakemm ..."

- mela dan is-subartiklu qed jgħid li l-gvern ma jindaħalx għall-istampar jew għall-pubblikazzjoni ta' xi liġi, imma

"... sakemm ebda parti minnha ma tkun ġiet fotokopjata, ..."

- ma' dan jien naqbel mija fil-mija -

"... scanned, maħruġa bi print out elettroniku ...".

Jien naqbel ma' dan ukoll għaliex wieħed irid jevita li jsir il-pirating u ċertament aħna, bħala oppożizzjoni, m'aħniex se nappoġġjaw din il-forma ta' abbuż.

Madanakollu mbagħad dan is-subartiklu jkompli jgħid:

"... jew xort'oħra prodotta bir-riproduzzjoni materjali ta' edizzjoni riveduta, ...".

Issa hawn jien ma naqbilx li ssemmiet ukoll ir-riproduzzjoni materjali għaliex dan ifisser li qed ninkludu bħala llegali dak l-aġir jew dik l- attivita` li trid issir bilfors minn ditti privati.

Għaliex?

Għax kif ġie spjegat lili, il-kliem "bir-riproduzzjoni materjali ta' edizzjoni riveduta" jistgħu jikkostitwixxu l-ksur ta' copyright jekk, per eżempju, wieħed jieħu xi kliem minn abbozz ta' liġi partikolari jew inkella minn xi government gazette.

Ħalli nipprova nkun iktar ċar.

Normalment f'abbozz ta' liġi dik il-klawsola li tkun qed tagħti t- tifsira tkun jew klawsola 1 jew inkella klawsola 2.

Issa, per eżempju, jista' jinqala' każ fejn id-definition clause tkun klawsola 12 u għalhekk ikun jeħtieġ kambjament sabiex klawsola 12 tiġi rinumerata bħala klawsola 2, klawsola 2 tiġi rinumerata bħala klawsola 3, klawsola 3 tiġi rinumerata bħala klawsola 4 u nibqgħu sejrin hekk.

Issa biex ditta privata tieħu l- verżjoni t-tajba ta' liġi naturalment tkun trid tieħu l-kelma tal- government gazette u għalhekk jekk issa f'subartiklu (2) ta' artiklu 12 - dejjem kif propost fi klawsola 6 - qed ngħidu li:

"Id-dispożizzjonijiet tas-subartikolu (1) ta' dan l-artikolu ma għandhomx japplikaw għall-istampar jew il-pubblikazzjoni ta' xi liġi li tkun tinsab f'edizzjoni riveduta, b'kull mezz li jkun, sakemm ebda parti minnha ma tkun ġiet fotokopjata, scanned, maħruġa bi print out elettroniku jew xort'oħra prodotta bir-riproduzzjoni materjali ta' edizzjoni riveduta, ...",

hawnhekk din il-kumpannija se tkun qed tikser il-liġi, liema reat se jkollu anke pieni ta' ħabs.

Jien ma nafx jekk l-għan tal-gvern hawnhekk huwiex li joħnoq l-inizjattiva privata u nittama li dan m'huwiex il-każ, kif nittama li fl-istadju ta' kumitat nerġgħu niflu dawn l-affarijiet li qed insemmi ħalli l-gvern ma joħloqx monopolju f'dan il-qasam imma jitħalla jipparteċipa mas-settur privat fil-produzzjoni tas-CD-ROMs.

Nerġa` nenfasizza li nkunu qed noħolqu ċertu periklu jekk ir-riproduzzjoni materjali ta' edizzjoni riveduta se nagħmluha illegali u addirittura sindikabbli anke b'piena.

Mr Speaker, jien ngħid li dan kollu huwa sintomu ta' kemm il-gvern qed jibża' mill-kompetizzjoni tas-settur privat f'dan il- proġett li jrid jagħmel.

Sfortunatament għall-gvern, hemm ditta li qiegħda tmisslu l-kallijiet ta' saqajh u għalhekk il-gvern qed jibża' minnha.

Din hija l-istorja kollha!

F'artiklu 12 din il-biża` tal-gvern hija evidenti, għalkemm din il-biża` ma tidhirx biss f'dan l-artiklu imma anke f'ċerti affarijiet li ntqalu u li saru.

Fil-fatt iktar kmieni din is-sena meta d-ditta li semmejna qabel kienet waslet biex tagħmel il-launching tas-CD-ROMs tagħha, l-uffiċċju tal-prim ministru kien ħareġ ċirkolari sabiex javża lid-dipartimenti tal-gvern li ma jistgħux jixtru CD-ROMs minn ditti privati imma jistgħu jixtruhom mingħand il-gvern biss.

Ta' min jgħid li dawn l-OPM circulars tqassmu saħansitra lill-korporazzjonijiet, allavolja jien informat li l-korporazzjonijiet jiġu jaqgħu u jqumu minħabba li dawn għandhom ċerta indipendenza mill-gvern.

Madanakollu l-agħar ħaġa f'dan kollu hija li fid-dipartimenti li jaqgħu taħt il-ministeru tal-ġustizzja, fosthom il-qorti, mhux biss irċevew l-OPM circular li semmejt imma għandi informazzjoni li kien hemm anke ċertu ndħil ministerjali biex ma jinxtrawx is-CD-ROMs tal-Legal (Publishing) Enterprises.

Jien informat li anke l-maġistrati u l-imħallfin bdew joqomsu u kien hemm rewwixta sħiħa fuq din il-ħaġa u, għalkemm bħas-soltu l- ġudikatura tibqa' kwieta u tibqa' bi profil baxx, kien hemm rewwixta taħraq fuq dan ir-restraint tas-settur privat.

Jien, bħala avukat, naf li l-prezz tas-CD-ROM li ħarġet il-Legal (Publishing) Enterprises tal-liġijiet kollha ta' Malta kien ta' Lm80 u issa l-gvern niżżel dan il-prezz għal Lm40.

Kif qed naraw, hawnhekk reġgħet tfaċċat il-kuxjenza soċjali!

Madanakollu f'dan il-każ ma kien hemm l-ebda kuxjenza soċjali għaliex hawnhekk qegħdin nipprovaw naqtgħu l-konkorrenza tas-settur privat.

Bħala ex-ministru tal- ġustizzja, jien naf li din is-CD-ROM swiet lill-gvern il-belli liri u biex ħariġha fis-suq - issa hawn m'iniex qed nirriferi għall-gvern Laburista biss imma anke għall-gvern Nazzjonalista, li finalment wasal fil-mument konklużiv ta' l-eżekuzzjoni tagħha - dan kellu jitlef minnha, pero` kien hemm bżonn li din is-CD-ROM toħroġ fis-suq akkost ta' kollox.

Madanakollu li mbagħad tibqa' tagħmel undercutting tal-prezz b'dan il-mod, sempliċement billi taqta' lis-settur privat, minħabba li l-gvern dejjem bil-fondi ġejjin ...

Insomma, bid-deficit li qed ikollu l-pajjiż ma tantx se jifdal fondi ġejjin, imma l-argument li rrid inġib hawnhekk jien huwa li l-gvern, minħabba li jiflaħ mhux ħażin, naqqas il-prezz bin-nofs minn dak tal-Legal (Publishing) Enterprises.

Jien ngħid li this is squandering of public funds.

Il-proġett ta' din is-CD-ROM diġa` sar b'telf u għalhekk trid tkun pastaż biex tkompli taqta' l-prezz b'dak il-mod.

Mela biex il-gvern ipproduċa din is-CD-ROM tilef il-flus u biex ibiegħha kien lest li jkompli jitlef iktar flus, imbasta jaqta' lis-settur privat barra!

Huwa ovvju li artiklu 12 kif propost fi klawsola 6 qiegħed isir biex lil-Legal (Publishing) Enterprises noqogħdu nagħlqulha l-vit.

Dan huwa l-grazzi tagħna għas-servizz kbir li din il-kumpannija tat lill-professjonisti legali, lill-periti u lill-accountants!

Hawn irrid nagħmel enfasi li aħna ta' l-oppożizzjoni niddiżassoċjaw ruħna ma' artiklu 12 ta' dan l-abbozz ta' liġi u, kif qal tajjeb l-Onor.

Anġlu Farrugia, beħsiebna nagħtu l- impressjonijiet tagħna fi stadju ulterjuri.

Mr Speaker, aħna rridu niddiżassoċjaw ruħna minn artiklu 12 l-iktar għaliex il-liġi tal-copyright stess tgħid li ill-copyright ma japplikax għal-liġijiet u għar-regolamenti.

Issa jien informat li mhux biss il-liġi Maltija tgħid hekk imma anke d-draft li qed jipproponi l-gvern Nazzjonalista lill-Unjoni Ewropea.

Ħalli nikkwota x'tgħid klawsola 7 ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Fil-fatt din tgħid hekk:

"Fl-artikolu 2 ta' l-Att dwar id-Drittijiet ta' l-Awtur, fit-tifsira tal-frażi "xogħol letterarju", minflok il-kliem "iżda ma tinkludix" għandhom jidħlu l-kliem, "iżda, bla ħsara u bla ebda preġudizzju għall- Att ta' l-1980 dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji, ma tinkludi",

u waqfu hemmhekk.

Meta wieħed jara din il-klawsola biss jgħid li din ma tfisser xejn, pero` jekk wieħed iħares lejn artiklu 2 ta' l-Att dwar id- Drittijiet ta' l-Awtur isib li din tkompli tgħid li ma tinkludix liġijiet u regolamenti.

Allura hawnhekk x'qed jiġri?

Filwaqt li fil-liġi Maltija tal- copyright u anke fid-draft law ta' l-Unjoni Ewropea l-copyright ma tapplikax għal-liġijiet u għar-regolamenti, hawnhekk qed ngħidu li l- liġijiet li jaqgħu taħt dan l-abbozz ta' liġi se jkunu kolpiti bil- copyright, u din hija l-problema.

ONOR.

TONIO BORG: Dan l-abbozz ta' liġi qed jgħid li kumpannija privata ma tistax tikkopja materjal tal-gvern.

ONOR.

GAVIN GULIA: Dik hija xi ħaġa aċċettata.

ONOR.

TONIO BORG: Imma jien ma jidhirlix li f'dan l-abbozz ta' liġi hemm x'imkien miktub li din il-kumpannija privata ma tistax tkompli bl-attivita` tagħha.

ONOR.

GAVIN GULIA: Hawnhekk il-Ministru Borg għandu raġun.

ONOR.

TONIO BORG: Fil-fatt subartiklu (1) ta' artiklu 12 jgħid biss li:

"No person may without the permission of the Government make, or cause to be made copies or reproductions in any material form of any revised edition or any part thereof as published by the Commission.",

pero` bl-ebda mod ma jgħid li jekk inkun irrid nibni l-edizzjoni tiegħi, din jien ma nkunx nista' nagħmilha.

MR SPEAKER: Onor. Gulia, jekk jogħġbok ikkonkludi.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, li l-abbozz ta' liġi jagħmilha ċara li ma jistax isir photocopying, li ma jistax isir scanning u li ma jistax jinħareġ printout elettroniku hija xi ħaġa li lkoll kemm aħna nistgħu naċċettaw, imma li nħallu dik il-parti ta' subartiklu (2) ta' artiklu 12 kif inhi - "jew xort'oħra prodotta bir-riproduzzjoni materjali ta' edizzjoni riveduta" - hija perikoluża għax, kif spjegajt qabel, dik tista' tfisser li jekk tiġi biex tislet xi kliem minn fuq il-government gazette, dik tista' tiġi meqjusa bħala ksur tal-liġi tal-copyright.

ONOR.

TONIO BORG: M'hijiex dik l-intenzjoni!

ONOR.

GAVIN GULIA: Jekk kemm-il darba l-intenzjoni m'hijiex dik, allura jkun aħjar jekk nemendawha meta nkunu fi stadju ta' kumitat għaliex hawnhekk jidher li qiegħda in restraint of trade.

(Interruzzjonijiet) M'għandi ebda intenzjoni li nibqa' in possession għax inħoss li tkellimt biżżejjed fuq dan l-abbozz ta' liġi, pero` ħassejtni fid-dover li nagħmel dan l-intervent peress li kont ministru tal-ġustizzja.

Nixtieq nikkonkludi billi ngħid li l-oppożizzjoni, filwaqt li taqbel ma' l-għanijiet ta' dan l-abbozz ta' liġi, ċioe` li tiġi ppubblikata l- edizzjoni riveduta tal-liġijiet ta' Malta f'format elettroniku, ċertament ma taqbilx li jkun hemm xi forma ta' restraint of trade f'dak li għandu x'jaqsam mal-parteċipazzjoni tas-settur privat fil-produzzjoni tas-CD-ROMs.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 13 ta' Ottubru 1999, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni Ċivili - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Reviżjoni tal-Liġijiet Statutarji - it-Tieni Qari (Kont);

Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita` - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi - it- Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni - it- Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Proprjeta` tal-Għadu - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Arbitraġġ - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Responsabbilta` Ċivili u Kumpens għal Tinġis miż- Żejt - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att ta' l-1993 dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti - it-Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija - it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - it- Tieni Qari (Kont.).

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar it-Trasferiment ta' Artijiet tal- Gvern - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Mr Speaker, f'dan l-aġġornament nixtieq l- ewwelnett nifraħ lill-ministeru għall-ambjent talli ħa l-inizjattiva u qiegħed iħejji rapport ta' l-istat ta' l-ambjent f'pajjiżna.

Din hija ħaġa li qatt ma kienet issir qabel.

Dan ir-rapport se jibda jiġi ppreżentat kull sentejn u d-diversi setturi li jikkreaw l-ambjent ta' madwarna se jiġu mistħarrġa minn nies professjonali.

Din hija ħaġa pożittiva ħafna għaliex inkunu nafu fejn qegħdin, 'l fejn se mmorru u xi żvilupp sar fuq perijodu ta' kull sentejn.

Jiġifieri, kważi kważi hija sikkina ma' dahar il-gvern biex timbuttah f'dak li huwa progress ambjentali.

Nixtieq ukoll nifraħ lill-gvern talli l-bieraħ iddikjara li se jirratifika l-Konvenzjoni ta' Barcelona, li tirrigwarda l-Mediterran fil-partijiet ġodda li ġew miżjuda ma' dan id-dokument.

Pero' llum nixtieq nidħol daqsxejn f'dettall fuq il-kwestjoni tar-renewable energy resources.

Ħafna nies jgħidu li f'Malta m'għandniex riżorsi naturali.

Veru li m'għandniex deheb, m'għandniex faħam u s'issa ma sibnix żejt imma riżorsi naturali jeżistu.

Teżisti riżorsa naturali li sal-lum ma ħarisniex lejha forsi b'mod profond jew forsi m'aħniex konxji minnha jew m'aħniex qegħdin nużawha biżżejjed.

Jekk hemm settur ta' riżorsa li żgur m'aħniex nużawha biżżejjed żgur li din hija l-enerġija solari, speċjalment f'dak li huwa water heating fid-djar tagħna.

L-użu ta' l-enerġija solari mhux biss inaqqas mill-kont ta' kull household imma jgħin ukoll biex il-pajjiż jiffranka ħafna flus f'dik li hija produzzjoni ta' elettriku.

Jekk inħarsu lejn pajjiżi oħra fil-Mediterran, bħal Ċipru u Iżrael, naraw li dawn għandhom leġislazzjoni li djar ġodda jrid bilfors ikollhom bilfors solar water heating panel.

Fil-fatt hawnhekk għandi l-liġi ta' l-Iżrael li fiha jispeċifikaw li meta se jsir bini ġdid bilfors irid ikollu din is- sistema.

Fil-fatt il-liġi tgħid:

" No building in which there is a system or installation for supplying hot water shall be built unless the system or the installation is a solar installation"

Naħseb li f'pajjiżna anke bl-għajnuna tal-Lohombus u tal-banek li jisilfu fuq il-bini jista' jiddaħħal dan ir-regolament b'mod faċli biex b'hekk meta isir bini ġdid jinkorpora fih din is-sistema.

Jekk indaħħlu dan ir-regolament, il-Lohombus jew il-banek ikunu jistgħu jinkludu l-prezz tas-solar water heating fil-mortgage li jagħtu lill-familji jew lill- koppji li japplikaw għal mortgage.

Jiena nħoss li għandna nagħmlu użu minn din ir-riżorsa għax m'aħniex qed nużawha biżżejjed.

Skond kalkoli li ħarġu dan l-aħħar mill-insitute for energy technology, kull familja Maltija tagħmel użu ta' 3 KWH kuljum biex issaħħan l-ilma fid-dar tagħha.

F'sena kull familja Maltija tuża 1,100 KWH biex issaħħan l-ilma.

Meta tikkonsidra li f'Malta bejn wieħed u ieħor għandek 110,000 household, dan ifisser li f'sena l-enerġija li nużaw biex insaħħnu l-ilma biss - dejjem qed nieħdu stima across the board - il-pajjiż irid juża 121 miljun KWH.

Dan huwa ammont kbir u meta tipparagunah mat-total ta' elettriku prodott f'Malta, li skond l-annual report ta' l-Enemalta ta' l-1996/97 kien 1.7 miljun MWH, ifisser li f'sena Malta tista' tiffranka 7% tal-produzzjoni ta' l-enerġija tagħha, jiġifieri ċirca 36 tunnellata metrika ta' fuel.

Dan huwa ammont li jien inħoss li għandu jiġi kkonsidrat fil-budget li ġej u fil-policies tal-gvern li ġejjin fil-futur.

Naħseb f'dik li hija riżorsa tax-xemx nistgħu nagħmlu ħafna iżjed.

Mr Speaker, punt ieħor li xtaqt insemmi huwa dak li jgħidulu n- netmetering.

X'inhu dan in-netmetering?

Dan juża wkoll solar panels li ma jkunux imwaħħla mal-water heater biss imma jintużaw biex jgħaddu l- elettriku minn ġol-meter tad-dar biex dak li jkun ikun jista' jiffranka mill-kont ta' l-elettriku.

It-tajjeb ta' dawn in-netmetering huwa li meta l-individwu ma jkunx qiegħed juża l-elettriku fid-dar, l-elettriku li jiġi prodott mis-solar panels xorta jista' jgħaddi fis-sistema elettrika tal- pajjiż billi l-meter ikun jista' jimxi b'lura mill-konnessjoni elettrika tiegħu stess.

Jiġifieri meta id-dar ma tkunx qed tuża l-elettriku, l- elettriku li jkun qiegħed jiġi prodott jgħaddi minn ġol-meter, ireġġa' l- meter lura, jidħol fis-sistema elettrika nazzjonali - din l-enerġija tkun tista' tintuża f'postijiet oħra - u b'dan il-mod il-kontijiet tad-dawl u l- ilma ta' kull familja jistgħu wkoll jinżlu b'mod sostanzjali.

Mr Speaker, naħseb li dan in-netmetering għandu bżonn jiġi investigat sew kemm mill- ministeru ta' l-ambjent kif ukoll mill-ministeru responsabbli mill- enerġija, għaliex żgur li barra li jnaqqas il-produzzjoni ta' l-eletrriku tal-pajjiż, iwassal biex ħafna familji jiffrankaw il-flus.

Huwa fatt innegabbli li għalkemm l-ispiża biex tagħmel dawn is-solar panels fil-bidu tista' tkun xi Lm200 jew Lm300 jew forsi anke Lm400, in the long term huwa assigurat li l-flus mhux biss tiġborhom imma anke jħallilek ċertu ammont ta' profitt.

Hemm ukoll renewable energy resources oħra bħar-riħ iżda li sfortunatament it-teknoloġija għadha mhux avvanzata biżżejjed biex din ir- riżorsa tiġi wżata, imma f'din il-kwestjoni tas-solar panel speċjalment fis- solar water heaters naħseb li pajjiżna jista' jagħmel ħafna u ħafna iktar milli fil-fatt qiegħed jagħmel.

Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra l-estratt mil-liġi ta l-Izrael.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva).

Il-permess ingħata

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Estratt mil-liġi ta' Iżrael dwar solar water-heating system.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, jiena xtaqt nieħu dawn il-ftit minuti biex nitkellem ftit fuq ċerti kummenti li saru f'din il-Kamra l-ġimgħa li għaddiet - konna qed niddiskutu l-abbozz ta' liġi dwar it-trasferiment ta' artijiet tal-gvern - u nirrispondi għall-intervent li għamel wieħed mid- deputati ta' l-oppożizzjoni, meta għamel riferenza għall-allokazzjoni ta' postijiet għal skopijiet soċjali.

Dan id-diskors ġie ripetut fuq il-mezzi tax-xandir u anke nqabdu xi punti minnu fil-ġurnali lokali, fosthom il- gazzetta ''KullĦadd'' ta' nhar il-Ħadd li għadda, b'artiklu li għandu t- titlu "Gonzi Se Jibqa' Sieket".

Mr Speaker, jiena xtaqt niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra kollha kemm hi illi fil-qasam tal-housing irridu kollha kemm aħna nagħrfu li qegħdin nittrattaw każi - qed ngħid għal housing soċjali issa, akkomodazzjoni soċjali - illi ħafna drabi warajhom jew fihom ikun hemm stejjer ta' pressjonijiet soċjali kbar, stejjer ta' trawmi kbar u tista` tgħid li ħafna drabi jkunu stejjer ta' qsim il-qalb.

Kull ministru, m'għandix dubju, li okkupa din il-kariga jew li kellu fir-responsabbilta' tiegħu l-qasam ta' l- akkomodazzjoni soċjali, jifhimni ħafna iżjed meta jiena ngħid illi waħda mill-aktar affarijiet diffiċli illi persuna jista' jispiċċa fiha hija meta jkollu diversi każi li jkun jaf illi jkunu ġenwini, ikun jaf illi verament għandhom bżonnijiet reali pero' ma jkollux is-soluzzjoni immedjata għal dawk il-każi kollha.

Id-dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali llum-il ġurnata għandu qrib it-3,200 applikazzjoni.

Veru li jkun hemm persentaġġ żgħir ta' nies li jkunu jridu jabbużaw mis-sistema - jew xi nies li jkunu qegħdin ikabbru ċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom jew jesaġerawhom - u veru jkun hemm min ikun qed jippretendi żżejjed, pero` l-esperjenza tiegħi s'issa f'dawn l-aħħar 12-il xahar turini illi fil-maġġoranza kbira tal-każi li nkunu qegħdin nitkellmu fuqhom u nitrattaw magħhom huma każi ta' bżonn ġenwin.

Il-Kamra tifhimni wkoll meta jiena ngħid illi aħna nipprovaw nagħmlu ħilitna u ministri differenti pprovaw sistemi differenti, ladarba n-numru ta' postijiet f'idejna huwa tant u tant żgħir meta mqabbel mal-bżonnijiet partikolari, li jkunu sistemi trasparenti biex kemm jista' jkun taqta` is-suspetti ta' preferenzi u s-suspetti ta' allokazzjonijiet b'mod mhux ġustifikat.

Bi-mod il-mod daħlet is-sistema illi qed tiġi adottata fid- dipartiment tad-djar, li hija sistema ta' allokazzjoni bil-punti.

Kull applikant li japplika għall-akkomodazzjoni soċjali jrid iwieġeb għal numru ta' mistoqsijiet u skond dawk il-mistoqsijiet u skond iċ-ċirkostanzi kif jirriżultaw minn dawk it-tweġibiet, allura l-individwu jingħata numru ta' punti.

Ir-range ta' punti li jingħataw nista` ngħid li tvarja minn għaxar punti għal mitt punt u anke 110 u, f'ċerti każi eċċezzjonijiet kbar, anke iżjed minn hekk.

Is-sistema li dejjem użajna hija li safejn hu possibbli wieħed jimxi ma' l-allokazzjonjiet abbażi tal-punti, għalkemm irridu naċċettaw ukoll li jkun hemm każi fejn is-sistema tal-punti tiġi ssuperata minn ċirkostanzi partikolari ta' każ individwali.

Per eżempju, jista` jkun li jkollok familja li f'daqqa waħda minħabba maltempata għandha saqaf li jkun ġie ddikjarat perikoluż u allura malajr id- dipartiment ta' l-akkomodazzjoni soċjali jkollu jsib is-soluzzjoni u jqabbeż lil dik il-persuna l-queue kollu għaliex iċ-ċirkostanzi partikolari hekk ikunu jitolbu.

Ġieli jkollok sitwazzjonijiet fejn persuna qed tiġi żgumbrata b'sentenza tal-qorti u se tispiċċa barra t-triq u allura dik il- persuna wkoll taqbeż il-queue.

Pero' hemm sitwazzjonijiet oħrajn li ħafna drabi jkunu sitwazzjonijiet tant personali għall-individwu, illi filwaqt li d-dipartiment, id-direttur ta' l-akkomodazzjoni u jiena bħala ministru nkunu nafu ċ-ċirkostanzi personali ta' l-individwu, is-sens morali tagħna jżommna milli niġġustifikaw irwieħna billi nesponu t-trawmi soċjali ta' ċerti familji illi jkunu qegħdin japplikaw għal dawn il-postijiet, u allura jkunu qed jiġu allokati ċerti postijiet.

Naħseb li l-pajjiż kollu jaqbel miegħi jekk jiena ngħid li m'għandix noqgħod nispjega meta nkun allokajt post partikolari lill-individwu li jkun drug addict u li qed jiġi riabilitat, jew inkella lill-persuna li tkun omm-xebba u li għaddiet minn ċerti ċirkostanzi, weldet tarbija u nqalgħu diversi diffikultajiet fil- familja.

Ikun hemm ċirkostanzi partikolari u personali ħafna ta' l- individwu, fejn ikun jirriżulta illi l-individwu partikolari jkollu numru ta' punti sostanzjali pero` ikun impossibbli, għal min hu responsabbli, li hu joqgħod jikxef iċ-ċirkostanzi personali u partikolari ta' dik il- familja.

Sfortunatament jidher li f'dawn l-aħħar xhur il-Partit Laburista permezz ta' kelliema tiegħu f'dan il-parlament u barra dan il-parlament, fil-media tal-Partit Laburista, donnu qabad kampanja illi l-intenzjoni tagħha hija illi titfa` dellijiet u suspetti fuq sistema li issa ilha tiġi adottata f'dan il-pajjiż.

Veru tista` tiġi mtejba - u jiena diġa` ħabbart pubblikament il-ħsebijiet tiegħi dwar proċess biex intejbu din is-sistema li għandna - pero` s'issa din is-sistema ħadmet u sa ċertu punt tgħin lil min għandu jieħu dawn id-deċiżjonijiet diffiċli u qed nirriferi għad- direttur ta' l-akkomodazzjoni soċjali, għall-ħaddiema kollha tad- dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali u anke għall-ministeru nnifsu.

X'infisser meta ngħid deċiżjonijiet diffiċli?

Bejn wieħed u ieħor bħala medja matul sena jiżvujtaw 200 u ġieli 220 post. Dawn il-220 post normalment jiżvujtaw għax il-familji li jkunu qed jgħixu fihom ma jkunux kuntenti jgħixu fihom.

Jista' jkun li dawn il-postijiet ikunu ta' standard mhux aċċettabbli u jista' jkun li wħud minnhom ikunu anke f'sitwazzjoni ta' periklu bħala kostruzzjoni.

Allura minn 220 post li ċ-ċwievet tagħhom jiġu lura għand id-dipartiment tista` tgħid li jibqa` biss tliet kwarti minnhom illi inti tkun tista` talloka.

Fl-aħħar mill-aħħar allura jfisser li f'sena sħiħa d-dipartiment jispiċċaw f'idejh postijiet vojta, jiġifieri biċ- ċwievet mogħtija lid-dipartiment, bejn 120, 130 post bħala medja.

Issa meta għandek 120 jew 130 post u hemm 3,100 applikant huwa veru diffiċli li tallokahom u wieħed japprezza d-diffikulta` ta' dawn l-allokazzjonijiet.

Safejn hu possibbli wieħed jimxi mas-sistema tal-punti u sal-lum din hija s- sistema li ġiet applikata.

Il-postijiet illi aħna ġejna biex nallokaw, safejn kien possibbli, dejjem imxejna mas-sistema tal-punti.

Kien hemm pero` eċċezzjonijiet illi wieħed jista` jagħti l-ispjegazzjonijiet tagħhom.

Ħalli nagħti ftit eżempji wkoll f'dan is-sens.

Jekk ikolli anzjan li qiegħed jgħix fis-sular ta' fuq nett u f'daqqa waħda l-inkwilin li jkun qiegħed jgħix fil-ground floor joffri jew jaċċetta li b'xi mod jew ieħor ibiddel il-post tiegħu, il-ministeru mhux talli jaqbel mar-rakkomandazzjonijiet li jkunu qed isiru mid-dipartiment tad-djar talli jawtorizza dan il-bdil għax dan aħna ninkoraġġuh anke bħala policy.

Jiġifieri waħda mill-policies li l-ministeru jħeġġeġ lid-dipartiment biex iwettaq hi proprju l-policy biex fejn familji illi jkunu qed jgħixu fi flats differenti tal-gvern u bejniethom jaqblu illi jibdlu, fejn ikun ovvju li dak qed isir għall-ġid tal-familji stess, il-policy li qed tiġi adottata hija illi ninkoraġġixxu li jsiru dawn l-affarijiet u allura jkollna każijiet fejn persuna anzjana li tkun qiegħda tgħix fit-tieni jew fit- tielet sular tiftiehem, bil-permess tad-dipartiment, ma' familja oħra li tkun qiegħda tgħix fis-sular t'isfel biex huma jbiddlu l-postijiet bejniethom.

Nerġa` ngħid li din hija xi ħaġa illi wieħed bilfors japprovaha.

Pero` jkollok każijiet oħrajn, kif għedt diġa`, fejn ikollok allokazzjonijiet illi jkollok diġa` il-punti għoljin pero` mbagħad barra dawk il-punti jkun hemm ċirkostanzi - nerġa` nirrepeti - personali ħafna għal dak l-individwu.

Issa, kif għedt, l-oppożizzjoni qed tuża l-media tagħha, sija fuq radju u sija fuq gazzetti biex tibda tixħet dawn id- dellijiet fuq dawn is-sistemi.

Nirreġistra, per eżempju, in-nuqqas kbir ta' etika illi qiegħda tintwera f'każijiet individwali ta' individwi partikolari li jiġu msejħa fuq programm tas-Super One u minn dak il-programm imbagħad isiru t-telefonati lid-dipartiment u anke lill-ministeru u uffiċjali oħrajn biex tingħata spjegazzjoni għaliex dik il-familja partikolari ma tkunx inqdiet fit-talba tagħha għall-akkomodazzjoni soċjali.

Wieħed mill-ewwel jifhem illi dan assolutament huwa ħażin li jsir għax ikun irresponsabbli d-direttur ta' l- akkomodazzjoni, inkun irresponsabbli jiena, jekk fuq radju b'mod pubbliku nikxef sitwazzjonijiet personali ta' dik il-familja stess li tkun qiegħda hemmhekk, titkellem fuq ir-radju stess, pero` anke ta' familji oħrajn illi b'xi mod jew b'ieħor ikunu involuti direttament jew indirettament f'dik il- kwestjoni.

Din kienet esperjenza li jiena kelli proprju ftit tal-ġranet ilu fejn nirċievi telefonata minn din il-persuna li kien qed imexxi dan il- programm u ppretenda li jiena fuq ir-radju stess nikxef sitwazzjonijiet personali ħafna sija tal-persuni li kienu preżenti hemmhekk kif ukoll ta' persuni oħrajn illi ġew allokati postijiet tal-gvern matul dawn l-aħħar 12- il xahar.

Naturalment imbagħad isir ħafna diskors bla bżonn.

Din l-istess persuna li tmexxi dan il-programm allega, f'artiklu li deher f'Awissu li għadda fuq gazzetti lokali, illi l-allokazzjonijiet isiru mill- ministeru.

Jiena dan ċħaddtu f'risposta illi ppubblikajt fi stqarrija li dehret ukoll f'"The Malta Independent" ta' l-1 ta' Awissu, 1999 - għandi fotokopja ta' dak li deher f'"The Malta Independent" u se nitlob permess biex inqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jiena ċħadtu dan kollu, ċħadt illi dik hija l-proċedura u rrepetejt illi proċedura hi illi d-dipartiment stess u d-direttur ta' l-akkomodazzjoni soċjali jagħmlu r-rakkomandazzjoni lill- ministru li finalment jiffirma l-allokazzjoni fuq ir-rakkomandazzjonijiet li jkunu saruli.

Ovvjament dan nagħmlu meta jiena nkun sodisfatt li l- affarijiet ikunu saru sew, ikunu ġew ivverifikati u li ħadd ma jkun qed jabbuża minn dik is-sistema.

Żgur li m'huwiex sewwa li kelliema tal- Partit Laburista jiġu hawn, bħalma għamel membru l-ġimgħa li għaddiet, u jagħmel eku ta' dak l-artiklu li kien deher u ma jagħtix kas il-fatt illi jiena ċħadt dawk l-allegazzjonijiet kollha.

Mhux hekk biss, jiena sfidajt lil min għamel dawk l-allegazzjonijiet biex għall-allegazzjonijiet li kien qed jagħmel, hu stess jirrealizza li biex hu jkun jista` jiġġustifika l- pożizzjoni li kien qed jiddikjara pubblikament fuq ir-radju, kellu jkollu l- kuraġġ morali li għallinqas jifhem illi l-ministru u d-direttur ta' l- akkomodazzjoni soċjali ma jistgħux u huma obbligati li ma jikxfux sitwazzjonijiet personali ta' individwi li lilhom ikunu ġew allokati postijiet f'ċirkostanzi partikolari.

Fost l-allegazzjonijiet li saru sija f'artiklu illi kien ippubblika din il-persuna li titkellem f'isem il-Partit Laburista u sija f'okkażjonijiet oħrajn kien qed jingħad illi b'xi mod jew ieħor mid-dipartiment ingħataw xi tliet postijiet, skond il-kliem użat, ''lil xi canvassers tal-Partit Nazzjonalista li ġejjin mill-istess familja''.

Mr Speaker, jiena dan niċħdu, u huwa ċar illi l-persuna li qed tagħmel dawn l-allegazzjonijiet għandha informazzjoni kompletament żbaljata.

Huwa fatt illi l-allokazzjonijiet kollha li saru matul dawn it-12-il xahar, kemm ili ministru jiena, kollha saru għar-raġunijiet li kienu serjissimi, kollha saru għaliex il-persuni involuti kellhom ukoll numru ta' punti sostanzjali u niċħad kategorikament l-allegazzjoni li qiegħda ssir jew li saret f'din il-Kamra u anke barra minn din il-Kamra illi b'xi mod jew b'ieħor qegħdin jingħataw xi allokazzjonijiet lil xi familji partikolari kif kien qiegħed jallega min kien qed jgħid dawn l-affarijiet.

Jien nittama li min qed jagħmel dawn l-allegazzjonijiet jifhem il-ħsara li qed jagħmel, mhux lili bħala ministru, lanqas lill-qasam ta' l-akkomodazzjoni soċjali, imma lil dawk il-familji li jkunu għaddejjin jew għaddew minn sitwazzjonijiet u minn trawmi kbar.

Id-deputati tan-naħa ta' l-oppożizzjoni jridu jifhmu illi jkun hemm sitwazzjonijiet fejn veru ġenwinament familji jkollhom bżonnijiet kbar, pero` is-soluzzjonijiet għal dawk il-bżonnijiet ma jkunux immedjatament f'idejn id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali għaliex id-dipartiment ma jkollux postijiet vojta.

Kien għalhekk li matul dawn it-12-il xahar li għaddew sar sforz kbir ħafna biex dak li ma nistgħu qatt inwieġbu bħala dipartiment għall- akkomodazzjoni soċjali - postijiet li jiżvujtaw u li jiġu f'idejn id- dipartiment huma ftit wisq għad-domanda li għandna f'pajjiżna - nipprovaw insibu soluzzjonijiet oħrajn biex mhux nibqgħu nħarsu ċassi lejn din is- sitwazzjoni u nistennew il-problema ssolvi ruħha weħidha.

U dan l-isforz sar billi ġew imnieda skemi ġodda u tejjibna skemi li kienu jeżistu ħalli ninkoraġixxu, kemm jista' jkun, lill-applikanti li aħna għandna fid- dipartiment li qed japplikaw għall-akkomodazzjoni alternattiva biex ifittxu soluzzjonijiet oħrajn, fosthom li jikru mingħand il-privat - nirrepeti hawnhekk li żidna, tejjibna s-sussidju li l-gvern jagħti lil dawk il- familji li jgħażlu li jikru mingħand il-privat - introduċejna skema għall- istallar ta' lifts fil-postijiet tal-gvern li tista` tgħin ħafna u għandha tgħin ħafna lil dawk il-familji anzjani illi qed jitolbu akkomodazzjoni alternattiva minħabba l-problema tat-taraġ u allura fejn hu possibbli nkunu nistgħu nindirizzaw dawn il-bżonnijiet tagħhom, introduċejna u tejjibna l- iskemi kollha biex min qed jgħix ġo dar, sija jekk inhi proprjeta' tiegħu u sija jekk inhi mikrija l-gvern jgħinu finanzjarjament biex ikun jista` jirranġa d-dar tiegħu, itejjibha u jġibha ta' standards anke għoljin.

Mr Speaker, nagħlaq billi nappella lil kulmin jitkellem fuq dan il-qasam, kemm f'din il-Kamra kif ukoll barra minn din il-Kamra, li għandu jżomm quddiem għajnejh il-ħin kollu li dawn huma sitwazzjonijiet personali ħafna illi ħafna drabi jkun impossibli jew diffiċli illi wieħed jagħti l- ispjegazzjonijiet kollha għaliex ċerti postijiet ikunu ġew allokati lil ċerti individwi u mhux lil individwi oħra anke jekk il-każijiet l-oħrajn ikollhom ukoll ir-raġunijiet partikolari tagħhom.

Mr Speaker, nitlob il-permess tal-Kamra biex inpoġġi fotokopja ta' l- artiklu li deher f'''The Malta Independent'' tal-Ħadd l-1 ta' Awissu, 1999 fejn fiha ċħadt l-allegazzjonijiet kollha li saru.

MR SPEAKER: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva) Il-permess ingħata.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Artiklu li deher fil-gazzetta "The Malta Independent on Sunday" ta' l- 1 ta' Awissu 1999 bit-titlu "Claims of Political Interference Denied".

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 13 ta' Ottubru, 1999 fid- 9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PEMBROKE - MEDJEZ ROAD

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li d-daħla ta' Medjez Road fil-parti tat-triq il-ġdida f'Pembroke tinfetaħ kif wara kollox wera x- xewqa l-kunsill lokali l-ġdid li ġie elett f'Marzu li għadda u dan ukoll skond ix-xewqa u għall-benefiċċju u l-konvenjent tar-residenti ta' l- inħawi?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li dan ix-xogħol diġa sar.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru issa twieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 8187?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Għar-rigward ta' l-ewwel parti tal-mistoqsija, poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta listi li juru n- nefqa f'petrol jew diesel mill-5 ta' Settembru, 1998 sal-21 ta' Ġunju, 1999 għall-użu tal-karozzi fil-Ministeru għal Għawdex li jinkludi d-Dipartiment għas-Servizzi Korporattivi/Segretarjat Privat, id-Dipartiment tal-Customer Services u d-Dipartiment tal-Proġetti u Żvilupp.

L-ammont totali li ntnefaq f'petrol u diesel għal dan il-perijodu kien Lm11,310.41.

Fl-istess perijodu s-sena l-oħra taħt l-amministrazzjoni preċedenti, jiġifieri bejn il-5 ta' Settembru, 1997 u l-21 ta' Ġunju, 1998, l-ispiża totali kienet Lm15,844.45,5 jiġifieri Lm4534.04,5 jew 40% iktar minn din is-sena.

Tabella dwar l-informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal-mistoqsija li tagħmel paragun ma' nfieq f'diesel u petrol ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dikasteru ta' dan il-Ministeru f'perijodi simili taħt l- amministrazzjoni ta' qabel tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

MINISTERU GĦAS-SERVIZZI EKONOMIĊI - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari numru 8185?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal- Kamra aktar kmieni f'din is-seduta .

MINISTERU GĦALL-POLITIKA SOĊJALI - PETROL/DIESEL

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jwieġeb il- mistoqsija parlamentari numru 8190?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Tabella li turi n-nefqa f'petrol jew diesel għall- użu tal-karozzi fil-ministeru, għal perjodu Settembru 1998 - Ġunju 1999 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

Fl-istess tabella qed nagħti informazzjoni mitluba fit-tieni parti tal- mistoqsija li wkoll tagħmel paragun ma' infiq f'diesel u petrol ta' karozzi ta' diretturi u chairpersons fid-dikasteru ta' dan il-ministeru f'perjodu simili taħt l-amministrazzjoni ta' qabel.

SAN ĠILJAN: TRIQ LAPSI - TARMAK

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid min ħallas l-ispejjeż biex sar it-tarmak fi Triq Lapsi, San Ġiljan?

Jista' jgħid kemm ġiet tlaħħaq l-ispiża separatament ta' kull min kien involut biex sar dan ix-xogħol?

Jista' jgħid x'kien is-sehem tad- Dipartiment tat-Toroq?

X'kien is-sehem tal-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan?

Jista' jgħid jekk għal parti mħallsa mid-Dipartiment tat-Toroq ħarġitx tender u jekk le, x'inhi r-raġuni?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li x-xogħol ta' l-asfalt li sewa Lm12,621 sar mid-Dipartiment tat-Toroq wara d-diskussjonijiet li kien hemm mal-kunsill lokali w l-entitatjiet oħra li ħaffru t-trinek fit-triq.

Ix-xogħol sar b'kuntratt li d-dipartiment kellu ma' kuntrattur privat.

EU - BIEDJA U SAJD

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Peress li f'diversi artikli fil-ġurnali lokali ġie rrapportat li se jkun hemm diffikultajiet fin-negozjati ta' sħubija sħiħa ta' Malta fl- Unjoni Ewropea dwar is-settur tal-biedja u sajd, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'diffikultajiet fil-fatt jeżistu fin-negozjati u fejn se jintlaqtu ħażin il-bdiewa kemm-il darba ma jiġux rimedjati?

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-iscreening dwar l-agrikoltura mistenni jsir fis-sena 2000 filwaqt li dak tas-sajd mistenni jsir aktar tard din is-sena.

In-negozjati imbagħad isiru wara l- iscreening.

Il-gvern qed iħejji ruħu tajjeb għal dawn in-negozjati u ma jarax diffikultajiet partikolari fl-innegozjar dwar is-setturi tal-biedja u s-sajd.

Qed isir stħarriġ min-naħa tal-gvern dwar l-acquis tal-biedja u s-sajd u kif dawn jolqtu s-sistemi preżenti li għandna f`Malta u Għawdex.

Dan l- istħarriġ għandu jservi sabiex il-gvern jkun jista jinnegozja l-aħjar pakkett possibbli għal benefiċċju tal-bdiewa u sajjieda Maltin ħalli b`hekk ikunu jistgħu igawdu bl-aħjar mod mill-benefiċċji kbar li iġġib magħha sħubija fl-Unjoni Ewropea għalihom.

EU - CAP

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew finalizzati rapporti fil-laqgħat li saru bejn l-uffiċjali Maltin u ta' l-Unjoni Ewropea dwar tibdil li jrid isir fis-setturi lokali sabiex dawn ikunu konformi mal-CAP?

Jista' l- Ministru jpoġġi kopja ta' dawn ir-rapporti fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma saru ebda laqgħat bejn uffiċjali Maltin u ta' l- Unjoni Ewropea dwar tibdil li jrid isir fis-settur lokali sabiex dawn ikunu konformi mal-CAP.

Huwa mistenni li l-bilateral screening dwar l- agrikoltura jibda s-sena d-dieħla.

RABAT - TRIQ G. BORG OLIVIER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsijiet li tressqu dwar Triq G. Borg Olivier, Rabat, u l-fatt li matul l-interventi tiegħi preċedenti l- Ministru kien qal li kellu jsir pjan ta' prova biex jiġi studjat l-impatt li tikkawża sistema one way ta' din it-triq, jista' l-Ministru jinformana x'xogħol sar mill-Ministeru matul April, Mejju u Ġunju sabiex isir dan il- pjan?

Meta se jsir dan il-pjan ta' prova?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-Dipartiment tat-Toroq, flimkien mat-Traffic Control Board, qed jagħmel il-preparamenti meħtieġa.

EU - PREZZIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għall-prezzijiet sussidjati tal-bdiewa tal-pajjiżi membri, jista' l-Ministru jinformana x'varjazzjoni ta' prezzijiet jeżistu fl-Unjoni Ewropea meta paragunati ma' prezzijiet ta' prodotti tal-bdiewa u raħħala Maltin u Għawdxin bħal fil-każ ta' produzzjoni ta' tadam għal għasir, majjal frisk, tiġieġ friski, bajd frisk, eċċ, fid-diskussjonijiet li kellhom l-uffiċjali Maltin ma' uffiċjali ta' l-Unjoni Ewropea dwar is- settur tal-biedja u l-impatt ta' sħubija sħiħa?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-prezzijiet tal-prodotti tal-agrikoltura fl-Unjoni Ewropea jvarjaw skond is-suq intern u s-suq internazzjonali, minn lokalita' għal oħra u minn żmien għal żmien.

Għaldaqstant wieħed ma jistagħx jagħmel paraguni diretti bejn dawn il-prezzijiet u prezzijiet f' Malta.

PATATA - ESPORTAZZJONI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Peress li f'mistoqsijiet parlamentari numri 8122 u 8238 m'hemmx informazzjoni kemm kien l-overprice fuq il-varjeta' Alpha għall-istess perjodu, jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-overprice fuq il-varjeta' Alpha bikrija?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

DIPARTIMENT TA' L-AGRIKOLTURA U SAJD - SĦUBIJA FL-UE

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid min kienu l-uffiċjali tad-Dipartiment ta' l-Agrikoltura, Sajd Akwakultura li mill-5 ta' Settembru, 1998 'l hawn intbagħtu sabiex jiddiskutu u/jew jaġġornaw ruħhom dwar l-applikazzjoni ta' Malta għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea?

F'liema pajjiżi marru, x'kienu l-ispejjeż involuti u x'riżultati nkisbu?

Meta se jkomplew d- diskussjonijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Sal-lum, is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru, id- Direttur tal-Agrikoltura, id-Direttur tas-Servizzi Veterinarji, ic-Chief Scientific Officer fid-Dipartiment tal-Agrikoltura, u d-desk officer tal-EU fil-Ministeru pparteċipaw fil-proċess ta' screening fi Brussels.

Il- proċess tas-screening hu wieħed fejn jiġu eżaminati r-regolamenti tal- Unjoni Ewropea.

Fil-qasam tal-agrikoltura saru biss żewġ laqgħat ta' 'screening multilateral' jiġifieri flimkien ma' pajjiżi oħra applikanti.

L- ispiża għall-dawn il-laqgħat kienet ta' Lm5,393.42.

F'Settembru huwa maħsub li jsir multilateral screening ieħor dwar l-Aġenda 2000.

AFM - REKLUTAĠĠ

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm applikaw persuni biex jidħlu suldati meta fetħu l- applikazzjonijiet għar-reklutaġġ dan l-aħħar?

Billi diġa' saru l-eżamijiet fiżiċi, jista' l-Prim Ministru jgħid kemm saru eżamijiet ta' dan it-tip, kemm għaddew u kemm weħlu?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Peress li l-proċess ta' l-għażla għar-reklutaġġ ta' suldati qiegħed jitmexxa mill-Bord ta' l-Eżamijiet Lokali, din il- mistoqsija għandha tkun indirizzata lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

ARMATA - DĦUL

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Billi persuni li applikaw biex jidħlu fl-Armata u li għamlu l-ewwel eżami - dak fiżiku - diġa' qed jirċievu r-riżultat, u billi l-armata qed tgħidilhom li huma kienu se jingħataw ir-riżultati finali wara li jkunu saru eżamijiet oħra, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk persuni li jkunu weħlu mill-eżami fiżiku humiex se jitħallew jidħlu fl-Armata?

Jekk le, għaliex dawn qed jintalbu joqogħdu għall-eżami bil-miktub ukoll, u jekk iva, x'inhu l-iskop li jsir l- eżami fiżiku?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-kondizzjonijiet li jirregolaw ir-reklutaġġ ta' suldati fil-Forzi Armati huma dawk li dehru fil-Gazzetta tal-Gvern Nru 16801 ta' l-4 ta' Ġunju, 1999.

Peress li l-proċess ta' l-għażla qiegħed jitmexxa mill-Bord ta' l- Eżamijiet Lokali, nissuġġerixxi li l-Onor.

Interpellant li jagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Skond l-avviż imsemmi min ma jgħaddix mill-physical efficiency test ma jistax joqgħod għall-eżami bil-miktub.

PULIZIJA - SPLUZZJONIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru spluzzjonijiet jew każi ta' tqegħid ta' bombi kull sena f'dawn l-aħħar għaxar snin?

Fejn saru dawn il-bombi u/jew spluzzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra aktar kmieni f'din is-seduta.

PULIZIJA - PERSUNI LI NQABDU JINSTADU LLEGALMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu persuni jistadu llegalment bil-bombi kull sena għal dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li t-tagħrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant ma jinżammx taħt forma ta' statistika.

SPTAR ZAMMIT CLAPP - ANZJANI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm daħlu persuni Zammit Clapp Hospital, xahar b'xahar, din is-sena?

Mil-liema belt jew raħal kienu dawk li daħlu?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-Isptar Zammit Clapp ma jaqax taħt id-dekasteru tiegħi u għaldaqstant din il- Mistoqsija għandha ssir lill-Ministru konċernat.

SPTARIJIET PRIVATI - KAŻI TA' MEWT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm mietu persuni s-sena l-oħra ġo sptarijiet privati?

Kemm mietu din is-sena?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li n-numru ta' persuni li mietu ġo sptarijiet privati kien ta' 26 fl-1998 u 25 sa l-aħħar ta' Awissu ta' din is-sena.

DJAR - ANNIMALI

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'qiegħed isir biex residenti f'appartamenti ma jrabbux ċertu tip ta' annimali, bħal per eżempju, klieb kbar jew għadd ta' annimali, li joħolqu inkonvenjent serju u kultant ta' periklu wkoll għar-residenti l-oħra?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Peress li din ir-responsabbilta' ma taqax fil- Ministeru tiegħi, nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex tagħmel din il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

KALKARA - TRIQ IL-KAPPUĊĊINI - RABA'

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-gvern għandux il-ħsieb li forsi jakkwista u jikkonverti raba' fi Triq il-Kappuċċini, Kalkara 'l fuq mill-mużew biex, per eżempju, tiġi kkonvertita fi ġnien rustiku?

ONOR.

TONIO BORG: Proġett bħal dak li qed tirriferi għalih l-Onor.

Interpellanti fil-mistoqsija tagħha ma jaqax taħt ir-responsabbilta` tal- ministeru tiegħi.

Madanakollu jiena nformat li sa issa d-Dipartiment ta' l-Artijiet ma kellux talba sabiex jakkwista l-art li saret riferenza għaliha.

IHC - INFERMIERA FIL-LIBRERIJA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 9191, jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji enrolled nurse qed taħdem fil- librerija ta' l-Institute of Health Care?

Jekk taħdem b'sistema ta' shift, x'inhuma s-sigħat tax-xogħol tagħha?

X'inhuma d-doveri tagħha s-Sibtijiet, il-Ħdud u fil-festi pubbliċi u fil-perjodu tas-sajf meta l-librerija tkun magħluqa?

X'inhuma l-allowances li għandha għall-Ħdud u l-festi pubbliċi?

Mil-liema vot qed jitħallsu?

Jista' l-Ministru jwieġeb?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-enrolled nurse li għaliha presummibilment qed tirriferi din il-mistoqsija ilha taħdem fl-iskola tan- nurses għal numru tas-snin qabel din l-iskola saret tifforma parti mill- Universita` bħala "Istitut għall-Ħarsien tas-Saħħa" (IHC).

Din l-enrolled nurse, impjegata antika tan-"Nursing School" u li għenet fit-twelid ta' l-IHC, b'esperjenza f'xogħlijiet varji bħal "House Management", allokazzjoni u superviżjoni ta' l-istudenti, u akkwisti ta' servizzi u materjali ta' manutenzjoni tal-bini ta' l-IHC, u materjali għal prattiċi, kienet trasferita f'Ġunju 1998, (wara ħafna snin mingħajr esperjenza "hands on" fin-nursing) f'ward M6 l-isptar San Luqa li pero` dan it-transfer qatt ma ġie mplimentat.

Billi l-DSU kien talab u ngħata faċilitajiet ta' first aid fuq il-Campus, l-istudenti ta' l-IHC kien jixirqilhom l-istess trattament; għalhekk din l- enrolled nurse ġiet mogħtija l-inkarigu li toħloq u tmantni dan is-servizz ta' first aid u għajnuna lil madwar 700 student li jużaw dan il-bini.

Sabiex jiġi utilizzat il-ħin kollu ta' servizz, din l-enrolled nurse intalbet tagħti servizz fil-librerija dejjem tikber ta' IHC, fejn b'servizz utli ttaffa n-nuqqas ta' staff li kien hemm.

Il-librerija tibqa' miftuħa s- sena kollha nkluż is-Sibt, b'siegħat imtawla, jumejn fil-Ġimgħa.

L-enrolled nurse baqgħet taħdem bl-istess kondizzjonijiet tax-xogħol li kienet taħdem qabel, li jappartjenu għall-grad tagħha fuq bażi ta' Day- In/Day-Out 12-il siegħa kull darba.

Din l-enrolled nurse titħallas mill- vot tal-Ministeru tas-Saħħa.

ĦAL FARRUG HE - LANDSCAPING

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid meta se jsir landscaping u jiżdiedu siġar eċċ fl- areas żdingati fil-Housing Estate ta'Ħal Farruġ, Luqa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

DJAR - APPLIKAZZJONI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid meta se jinħarġu applikazzjonijiet oħra għal djar għall-għarajjes mill-Awtorita' tad-Djar?

F'liema lokalita' se jkunu dawn id-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Hu ttamat li l-Awtorita' tad-Djar toħroġ sejħa oħra fl-ewwel parti tas-sena d-dieħla u għalhekk il-lokalita' ikunu mħabbra fl- istess sejħa.

SIGURTA' SOĊJALI - BENEFIĊĊJU TAL-WENS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa l-benefiċċju tal-wens meta xebba ddur kemm b'ommha kif ukoll b'missierha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ir-rata fil-ġimgħa tal-Pensjoni għal-Wens hi ta' Lm28.77.

Din ir-rata ma tiddependix minn jekk ix-xebba tkunx qegħda tieħu ħsieb ta' ġenitur wieħed jew iż-żewġ ġenituri tagħha.

SIGURTA' SOĊJALI - ĦAMES SKEDA

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il-kondizzjonijiet Muscular Dystrophy u Icchthyosis jiġu nklużi fil-Ħames Skeda dwar mediċini b'xejn peress li huma mardiet kroniċi mhux komuni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma l-Onor.

Interpellant li kull tibdil fil- lista ta' mard u kundizzjonijiet li huma ndikati fil-Ħames Skeda tal-Att dwar is-Sigurta' Soċjali, isir wara li d-Drugs and Therapeutics Committe jagħti parir f'dan is-sens lid-direttur ġenerali responsabbli mid- Dipartiment tas-Saħħa li taħtu jaqa' l-kumitat imsemmi.

Sussegwentement, id-Dipartiment tas-Saħħa, bl-approvazzjoni tal-ministru konċernat flimkien mal-ministru responsabbli mill-Finanzi, jirreferu l-emendi mitluba lid- Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali.

Għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi d-domanda lill- ministru konċernat.

KORPORAZZJONIJIET/KUMPANNIJI - IMPJEGATI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati persuni full-time u part-time fid-diversi korporazzjonijiet jew kumpanniji li jaqgħu taħt ir- responsabbilta' tal-ministeru tiegħu minn Settembru 1998 sa Settembru 1999, kumpannija, kumpannija?

Jista' jiġi speċifikat ukoll il-grad tal-ħaddiema mpjegati?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni għadha qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

CASUALTY DEPARTMENT - OVERDOSE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm daħlu persuni b'overdose fil-casualty department matul is-sena 1999?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din id- domanda lill-ministru kkonċernat.

SPTAR KAREN GRECH - TWELID TA' TRABI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm twieldu tfal fl-iSptar Karen Grech taħt unknown father għas-snin 1997, 1998 u 1999?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Interpellant huwa ġentilment mitlub biex jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru responsabbli mis-saħħa.

GĦAWDEX - TĦAFFIR GĦAŻ-ŻEJT

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema fażi wasal it-tħaffir għaż-żejt?

X'inhu l-futur tat- tħaffir għaż-żejt f'Malta u Għawdex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall- Press Release numru 1540 maħruġa mid-Dipartiment ta' l-Informazzjoni fit-8 ta' Ottubru 1999 fejn isib tweġiba għall-mistoqsija tiegħu.

Kopja tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra iktar kmieni f'din is-Seduta.

SPTAR SAN LUQA - X-RAYS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjan aħjar biex ir-riżultati ta' X-ray fl- iSptar St. Luke's jaslu għand il-pazjenti aktar malajr?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Qed tiġi studjata l-flessibilita` tas-sistema komputerizzata li għandna diġa` fl-Isptar San Luqa sabiex jiġi determinat kif tista` taqdi wkoll il-funzjoni ta` rapportar ta` X-Rays.

Ċertament li dan iħaffef ħafna l-proċess li permezz tiegħu tasal l- informazzjoni għand il-pazjent.

HEALTH CENTRES - X-RAYS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jara jekk jistax ikun possibbli li X-Rays ordnati mill- health centres jiġu rapportati qabel xahar meta t-tabib li jkun issuġġerih jidhirlu li hemm urġenza?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-X-Rays ordnati mill-health centres fil-maġġor parti tagħhom jiġu rrapportati qabel xahar, u l-medja hi ta' 15-il ġurnata.

Meta t-tabib jidhirlu li hemm xi urgenza speċjali dan jista' jikkuntattja lid-dipartiment ta' l-X-Rays f'St Luke's sabiex jieħu r-riżultat qabel u anke fl-istess jum jekk jintbgħat il-wet film St Luke's dakinhar.

SPTARIJIET - APPUNTAMENTI

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu t-tul ta' żmien biex pazjent jingħata appuntament għal:

1) Surgical out-patients; 2) Medical out-patients; 3) Orthopaedic out-patients; 4) Gynae out-patients; 5) Antenatal clinic; 6) Dermatology out-patients; ui 7) Ophthalmic out-patients?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

JOINT OFFICE - POST ABBANDUNAT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid fiex waslet it-talba tal-persuna, li isimha jidher separatament, sabiex isir xi ħaġa u post tal- Joint Office li huwa abbandunat jitnaddaf?

Jista' l-Ministru jgħid għaliex ma ngħatat ebda risposta għal talba min-naħa tiegħi f'Mejju 1999 sabiex dan il-post jitnaddaf u titneħħa l-biża' li qed jgħixu fiha l-ġirien?

Jaf li f'dan il- post, fejn hu impossibbli li jidħlu karozzi, ftit tal-ġimgħat ilu kien hemm ħruq li għamel ħsara lill-istess persuna li isimha jidher separatament?

Min se jħallas għall-ħsarat li ġarrbet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-fond li saret referenza għalih fil-mistoqsija parlamentari ser jinħareġ għal bejgħ bl-offerti wara li din il-proprjeta` tiġi reġistrata mar-Reġistru ta` l-Artijiet.

Ninsab infurmat ukoll li nbeda proċess li permess tiegħu għandhom jitħaffu tali reġistrazzjonijiet u għalhekk ma nħossx li għandhom jintnefqu flus biex il-fond jitnaddaf ġaladarba ser jinbiegħ.

VRT

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'għandu jsir meta persuna ma ssibx garage fejn tagħmel it-test tal-VRT minħabba li jkun booked?

Kif se tiġġedded il-liċenzja?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien infurmat li d-Dipartiment tal-Liċenzji u t- Testijiet qiegħed jagħmel dak kollu possibli biex jiġu liċenzjati kemm jista' jkun malajr stazzjonijiet oħra fejn ikunu jistgħu jsiru testijiet biex jiċċertifikaw li vettura hija tajba għat-triq.

Dan ma jiddependix biss mid-dipartiment.

Huwa ittamat li fi żmien raġonevoli jkun hawn biżżejjed stazzjonijiet biex ilaħħqu mad-domanda li jkun hawn għat-testijiet.

Jekk għal xi raġuni dan il-għan ma jintlaħaqx id-dipartiment jieħu dawk il-miżuri neċessarji biex ma tinħoloqx inkonvenjenza lis-sidien tal-vetturi.

VAT - REFUNDS

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid fuq liema items jibbenefikaw b'refund ta' VAT koppja li tkun għadha kif iżżewġet?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li persuni li jkun għadhom kif iżżewġu u li jikkwalifikaw taħt l-Att ta` l-1998 dwar Taxxa Fuq il-Valur Miżjud, Avviż Legali 51 ta' l-1999, jistgħu jibbenifikaw fi ħlas lura ta` mhux aktar minn seba` mija u ħamsin lira taxxa li tkun tħallset fuq l-oġġetti jew servizzi msemmija hawn taħt:

Hairdresser, beautician, libsa tat-tieġ ta' l-għarusa u tal-bridesmaids, kiri ta` ħwejjeġ ta' l-għarus, tax-xiehda u tal-bestman, karozza ta` l- għarusa u karozzi oħrajn, fjuri, ritratti tat-tieġ, video tat-tieġ\audio recordings tat-tieġ, kant\kor fil-knisja, pjanu\kant fis-sala tat-tieġ, kiri tas-sala tat-tieġ, ikel u xorb waqt ir-riċeviment, souvenirs tat-tieġ u spejjeż oħra.

KUNSILLI LOKALI - PERFORMANCE BONUS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-assessments tal-performance bonus li ġew mgħoddija mill-kunsilli lokali lis-segretarji u skrivani għas- sena 1998/99?

ONOR.

AUSTIN GATT: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant, il-kunsilli lokali huma korpi statutorji ta` gvern lokali u fil-qadi tal-funzjonijiet tagħhom jaġixxu skond il-prijoritajiet, esiġenzi u l-mezzi tagħhom.

Għaldaqstant nissuġġerixxi l-Onor.

Membru li jirreferi l-mistoqsija tieghu lill-kunsill tal-lokalita` billi l-funzjoni li qed jirreferi għaliha, fil-fatt hija waħda mir-responsabbiltajiet tal-kunsilli.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Wara li tħabbar uffiċjalment min-negozjatur ewlieni Ċiprijott li l-proċess ta' armonizzazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea se jiswa lil Ċipru bejn 2-3% tal-GDP annwali għall-erba' snin li ġejjin, jista' l-Ministru jgħid jekk sarx kalkolu simili mill-Gvern Malti u jekk iva, x'inhu?

ONOR.

JOHN DALLI: M'għandix informazzjoni fuq kif Ċipru għamlu l-kalkoli tagħhom.

UE - SĦUBIJA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Wara li tħabbar uffiċjalment min-negozjatur ewlieni Ċiprijott li l-proċess ta' armonizzazzjoni għal sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea se jiswa lil Ċipru bejn 2 - 3% tal-GDP annwali għall-erba' snin li ġejjin, jista' l-Ministru jgħid jekk sarx kalkolu simili mill-Gvern Malti u jekk iva, x'inhu?

ONOR.

JOE BORG: Il-Gvern Malti bħalissa għadu għaddej bil-proċess ta' l- iscreening bejn Malta u l-Unjoni Ewropea sabiex jiġi stabbilit safejn huma konformi l-liġijiet ta` Malta ma` dawk ta' l-Unjoni Ewropea.

Għaldaqstant in-nefqa li tista` tkun involuta fil-proċess ta` armonizzazzjoni tista' biss tiġi kalkolata iżjed 'il quddiem.

ECONOMIC PLANNING - PROJECTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-projections ta' l-economic planning sas-sena 2002 għal dawk li huma: real GDP growth; rata ta' qgħad; consumer price inflation; current a/c balance as % of GDP; merchandise exports (FOB); u merchandise imports (CIF)?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

UE - MR MARTIN BUGELLI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol intbagħat jagħmel is-Sur Martin Bugelli mill-Gvern Malti ma' l-istituzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea fi Brussels?

B'liema kondizzjonijiet?

Kif intgħażel?

Minn min intgħażel?

ONOR.

JOE BORG: Wara sejħa għall-applikazzjonijiet biex impjegati fis- Servizz Ċivil ikunu kkunsidrati għal stagaires mal-Kummissjoni Ewropea fi Brussels, u wara li bord ta` l-għażla magħmul minn rappreżentanza ta` l- iStaff Development Organisation, ta' l-EU Directorate u tal-Ministeru tal- Finanzi, għamel l-intervisti lil dawk kollha li applikaw, is-Sur Martin Bugelli ntgħażel sabiex ikun fuq lista ta`għaxra minn nies li titressaq lill-Kummissjoni Ewropea sabiex il-Kummissjoni tagħżel minnhom ħalli jaħdmu għal tliet xhur fi Brussels.

Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea hija finali.

S`issa is-Sur Martin Bugelli u ieħor ġew magħżula mill-Kummissjoni Ewropea.

Is-Sur Martin Bugelli ntgħażel biex jaħdem mad-DG 10 (Information, Communications, Culture and Audio-visual) ta` l-Unjoni Ewropea.

Kulmin jintgħażel bħala stagaire jibqa' jitħallas il-paga kollha, jingħata mill-gvern subsistence allowance ta` student għal matul il- perijodu li jdum mal-Kummissjoni Ewropea u titħallas il-kera ta` fejn ikun joqgħod.

Jiġi wkoll mogħti lura ċerti spejjeż li jinkorri bħat-taxxi.

Stagaire jingħata wkoll biljett ta` l-ajru wieħed bir-ritorn minn Malta għal Brussels.

Tajjeb jingħad ukoll li stagaire ikun marbut li jaħdem għal sena mal-gvern wara li jispiċċa t-tliet xhur mal-Kummissjoni Ewropea kif ukoll li jħallas għaxra fil-mija ta` l-ispejjeż li l-gvern ikun għamel jekk jonqos li jonora l-obbligi tal-kuntratt li jkun daħal għalih mal-gvern qabel ma jkun mar Brussels.

Dawn il-kundizzjonijiet japplikaw anke fil-każ tas-Sur Martin Bugelli.

GĦAJNSIELEM - GARAXX MINGĦAJR PERMESS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Matul l-aħħar sena x'passi konkreti ttieħdu: (a) mill-pulizija; u (b) mill- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex garaxx f'Għajnsielem, bejn Garden Street u Benghasi Street, ma jibqax jintuża b'mod illegali għal xogħol ta' mastrudaxxa mingħajr il-permessi meħtieġa?

Meta ttieħdu dawn il-passi u x'kien ir-riżultat tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi l-pulizija ressqet darbtejn quddiem il-Qorti l-persuna li tuża l-garage li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant, darba fl-14 ta' Jannar, 1998, bl-akkuża li eżerċitat sengħa jew negozju ta' mastrudaxxa mingħajr permess fil-garage msemmi bir-riżultat li fil-25 ta' Marzu, 1998 kienet weħlet multa ta' Lm20, u reġgħet tressqet quddiem il-qorti bl-istess akkuża fit-28 ta' Lulju, 1999, liema każ għadu pendenti quddiem il-qorti.

Għal dak li jirrigwardja l-Awtorita` ta' l-Ippjanar, ninsab infurmat li s- sit in kwestjoni huwa kopert bil-permess PA 5145/95 biex jintuża bħala showroom.

Minn spezzjoni li saret minn uffiċjali ta' l-awtorita` rriżulta illi s-sit qed jintuża bħala ħanut ta' mastrudaxxa u għalhekk l-awtorita` ordnat li jieqaf l-użu illegali u nħareġ Stop Notice bin-numru ECF 886/99.

Jittieħdu passi ulterjuri f'każ li dan l-avviż ma jkunx qed jiġi osservat.

GĦAJNSIELEM - STABBILIMENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm stabbilimenti f'Għajnsielem li magħhom iħaddmu nies fix-xogħol ta' mastrudaxxa?

F'liema indirizzi jinsabu dawn l-istabbilimenti skond ir-records tal- Korporazzjoni Impjiegi u Taħriġ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ġewwa Għajnsielem hemm 11-il persuna li magħhom iħaddmu n-nies fix-xogħol ta' mastrudaxxa.

M'hijiex prattika tal-korporazzjoni li taħroġ indirizzi ta' persuni ndividwali.

ETC - ORKESTRA NAZZJONALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba fl-aħħar sena l-Korporazzjoni għall-Impjiegi u Taħriġ intalbet biex tgħin jimtlew postijiet battala fl-Orkestra Nazzjonali?

Kemm-il permess ħarġet lill- barranin biex jimlew dawn il-postijiet?

Kemm hemm barranin li għandhom permess jaħdmu ma' l-Orkestra Nazzjoali u meta ħarġu dawn il-permessi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: a) Bejn Settembru 1998 u Ottubru 1999 l-Orkestra Nazzjonali għamlet seba' talbiet għall-impjegati.

Dawn kienu jinkludu kemm mużiċisti u kemm ħaddiema amministrattivi. b) Permessi għall-ħaddiema barranin ma joħorġux mill-Korporazzjoni tax- Xogħol u Taħriġ iżda mid-Dipartiment taċ-Ċittadinanza u l-Expatriates. c) Fil-preżent l-Orkestra Nazzjonali għandha permess biex tħaddem żewġt barranin.

Permess wieħed ħareġ fl-1995 u l-ieħor fl-1997.

UFFIĊĊJU ĊENTRALI TA' L-ISTATISTIKA - PREZZIJIET

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid minn Settembru 1998 sa Settembru 1999 kif kien irreġistrat iċ-ċaqlieq tal-prezzijiet skond tagħrif miġbur mill- Uffiċċju Ċentrali ta' l-Istatistika f'dak li għandu x'jaqsam: (a) ma' miżati ta' l-iskejjel privati; (b) mar-rati ta' ħlas tal-lezzjonijiet tal- privat; (ċ) mal-prezzijiet tat-trasport ta' l-iskola; u (d) mal-kotba u rivisti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

1998 1999

(indiċi) (indiċi)

miżati ta' l-iskejjel privati 127.70 132.86

ħlas għall-lezzjonijiet tal-privat 114.02 118.69

prezzijiet tat-trasport ta' l-iskola 127.55 129.51

Kotba u Rivisti

rivisti dwar passatemp 107.07 112.07

perjodiċi 119.09 119.09

rivisti ta' kull ġimgħa 116.66 124.99 SKEJJEL - SIR ADRIAN DINGLI - AWDITORJU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Peress li b'ittra bid-data tat-22 ta' April, 1999 lis-segretarju permanenti, is-segretarju privat tal-ministru qajjem dubji serji dwar kemm l-awditorju tal-Junior Lyceum Sir Adrian Dingli għandu jiġi mgħammar skond tender apposta li ħareġ il-ministeru, jista' l-Ministru jgħid x'deċiżjoni se tittieħed dwar din it-tender?

Se tkompli tiġi pproċessata?

Se jieqaf kollox?

Għaliex?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li wara li nġibdet l-attenzjoni tad- Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni li t-talba għal tagħmir ta' l-awditorju tal- Junior Lyceum Sir Adrian Dingli kienet eċċessiva, id-diviżjoni qiegħda fil- proċess li tagħmel ri-evalwazzjoni tat-talba oriġinali.

It-talba msemmija ser tiġi sottomessa għall-evalwazzjoni indipendenti (second opinion) lil tekniċi kompetenti sabiex id-diviżjoni tkun tista' tieħu ġudizzju informat dwar il-każ.

PULIZIJA - KAŻI TA' SUWIĊIDJU

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu l-persuni li għamlu suwiċidju matul is-snin 1995, 1996, 1997, 1998 u 1999?

X'kienet l-eta' tagħhom?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - KORSIJIET

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux il-ħsieb li jiġu nklużi numru ta' sessjonijiet dwar vjolenza domestika fil-kors li għadu kemm beda fl- akkademja għal rekluti ġodda fil-Korp tal-Pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li s-suġġett ta' vjolenza domestika huwa nkluż fil-kurrikulu l-ġdid li tħejja għar-rekluti fil-kors tal- pulizija li għadu kemm beda fl-akkademja.

SPTAR ĠENERALI - OPHTALMIC CONSULTANT SURGEON

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid: (a) x'inhi r-raġuni li, minkejja li nħarġu l- applikazzjonijiet għal mili ta' ophtalmic consultant surgeon fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, din il-kariga għadha ma tteħditx; u (b) meta beħsiebha timtela' din il-kariga?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Jiena nfurmata li d-dewmien ġie kkawżat minħabba li ċ-chairman tal-bord ta' l-għażla jinsab marid minħabba operazzjoni.

Qiegħed jiġi kkunsidrat x'jista' jsir biex il-proċeduri jitħaffu.

CHILDREN'S ALLOWANCE

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex għadha ma ġietx ipproċesata ċ-children's allowance dovuta lill-persuna, li isimha qed jintbagħat separatament, li għandha minuri ta' sentejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna konċernata ġiet infurmata biċ-ċirkostanzi kollha tagħha mid-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali.

SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex hemm dewmien fl-ipproċessar għall-għajnuna fis-sigurta' soċjali tal-persuni, li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, minn Ħal Tarxien meta sa ftit ilu qabel ma mietu l-ġenituri tagħha din kienet tieħu ħsiebhom full- time fid-dar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

MIA - PRINCIPAL TECHNICAL OFFICER

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara x'inhu jżomm li joħorġu l-promotions għall-principal tehnichal officer fl-MIA (Malta International Airport) - Communication Centre?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li ma teżisti l-ebda vakanza ta' principal technical officer fil-Communcations Centre ta' l-MIA

MOSTA - TRIQ IL-ĦTAJRIET - TRAFFIKU

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta sejra tinfetaħ Triq il- Ħtajriet, Mosta biex it-traffiku fil-Mosta jkollu iktar fejn idur?

Jaf il- Ministru li minn mindu daħlet il-one-way traffic flow fi Triq Kostituzzjoni, Mosta diġa' għalqu n-negozju tagħhom numru ta' ħwienet?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li saru bosta laqgħat ma' l- Awtorita' ta' l-Ippjanar biex jiġi deċiż il-pjan tat-toroq fiż-żona ta' Triq il-Ħtajriet u nbdew ukoll surveys tal-lokalita'.

Hekk kif dawn is- surveys jitlestew id-Dipartiment tat-Toroq ikun f'pożizzjoni li jiffinalizza l-pjanti għat-toroq kollha konċernati.

BIRGU - TRIQ IL-PALAZZ L-ANTIK TAL-GVERNATUR

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 4777, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex Triq il-Palazz l-Antik tal-Gvernatur, il-Birgu għadha miftuħa għat-traffiku?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmnat li l-Kunsill tal-Birgu kkonferma li x- xogħol imsemmi huwa nkluż fil-programm ta' xogħlijiet tal-kunsill, tant li t-tabelli diġa' ġew ordnati mid-Dipartiment tal-Manifattura u Servizzi.

PULIZJA - KAŻI TA' SNATCH AND GRAB

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rapportati każi ta' snatch and grab minn Settembru 1998 sa Settembru 1999?

F'liema lokalita' sar kull każ u kemm persuni ġew imressqa l-qorti dwar dawn il-każi?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

PULIZIJA - ĦABTIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ġew irrapportati lill-pulizija ħabtiet ta' vetturi minn Jannar 1999 sal-lum?

Kemm kien hemm li kienu fatali?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li bejn Jannar u Settembru 1999, ġew rapportati lill-pulizija 8,436 il-kolliżjoni, li għaxra minnhom kienu fatali.

SAĦĦA - TILQIM KONTRA L-INFLUWENZA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk dawk li huma taħt l-eta' ta' 65 sena u li jbatu minn mard kroniku, bħal ażma, bronkite kronika, eċċ. humiex qed jingħataw it- tilqima kontra l-influwenza?

Jekk ir-risposta hija fl-affermattiv, x'inhi l-proċedura li trid tintuża biex jingħataw din it-tilqima?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuni kollha li jbatu minn ċertu mard kroniku huma ntitolati li jieħdu t-tilqima kontra l-influwenza mingħajr ħlas miċ- ċentri tas-saħħa.

Il-proċedura li trid tintuża għal dawk taħt il-65 sena biex jingħataw it- tilqima hija illi meta jmorru l-klinika għat-tilqima jippreżentaw il-karta s-safra tal-mard kroniku (Schedule V) jew ċertifikat ta` tabib li jindika l- marda kronika tagħhom.

Il-mard kroniku li għalih tingħata bla ħlas it-tilqima ta' l-influwenza huwa:

mard kroniku tal-pulmun mard kroniku tal-qalb mard kroniku tal-fwied mard kroniku tal-kliewi ażma kronika dijabete u immunodefiċenza PULIZIJA - PERMESS TA' ĦANUT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jinvestiga u jara x'inhi r-raġuni li file bin-numru 2/A/M 12/98 li jikkonċerna applikazzjoni għal permess ta' liċenzja ta' ħanut, sal-lum għadu m'huwiex ipproċessat u dan għalkemm l-Avukat Ġenerali nnifsu ilu żmien li ta l-parir tiegħu dwar dan il-file?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant hu nfurmat li qabel ma joħroġ il-permess ta' liċenzja ta' ħanut ikun meħtieġ li l-pulizija jġibu wkoll il- kummenti jew il-clearance ta' diversi dipartimenti oħra.

Jonqos żewġ dipartimenti oħra biex jagħtu l-kummenti tagħhom u jonqos ukoll in- neighbours' consent.

SERVIZZ PUBBLIKU - MBA - KORS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jagħti l-lista sħiħa ta' applikanti għall-kors ta' l-MBA sponsorjat miċ-Ċivil, il-kwalifiki li għandhom u xi grad qegħdin fih?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma nħossx li hija etika li nagħti informazzjoni dwar applikanti għall-kors ta' l-MBA aktar minn dik diġa' mogħtija fit-tweġiba għall-mistoqsija numru 9926, għajr li n-numru totali ta' applikanti kien ta' 46.

SERVIZZ PUBBLIKU - DIPARTIMENT TAT-TOROQ - DIRETTURI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Prim Ministru: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari numru 11032, jista' l-Prim Ministru jgħid min kienu l-erba' persuni li applikaw għal post ta' direttur fid- Dipartiment tat-Toroq, x'inhu l-grad tagħhom fiċ-Ċivil u x'inhuma l- kwalifiki li għandhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ma nħossx li hija etika li nagħti informazzjoni dwar applikanti għal dawn il-postijiet.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET BIL-MIKTUB

QORMI L/O ĦANDAQ - KALKARA TAL-ĠIR

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kalkara tal-Ġir u scrapyard li hemm fil- limiti tal-Ħandaq, f'Ħal Qormi, għandhomx il-permess li joperaw?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-kalkara tal-ġir in kwestjoni hi liċenzjata mal-pulizija, filwaqt li l-iscrapyard m'għandha l-ebda liċenzja u fil-preżent din tinsab magħluqa u mhix topera, għalkemm fuq is-sit qed jinżamm xi makkinarju.

Ninsab infurmat li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar hija nfurmata li xi żmien ilu l-qorti kienet ħarġet ordni biex is-sid ineħħi l-imsemmi makkinarju u jnaddaf is-sit.

Din l-informazzjoni qed tiġi mistħarġa mill-awtorita` u jekk ikun il-każ tieħu l-azzjoni meħtieġa.

PA - WIED IL-GĦAJN - LUKANDI ĠODDA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Intern: Jista' l- Ministru ġentilment jgħid jekk hemmx permess quddiem l-Awtorita' ta' l- Ippjanar, pendenti jew approvati, għall-bini ta' lukandi ġodda f'Wied il- Għajn?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, fejn huma s-siti fejn intalab il-permess u fuq min qed issir it-talba?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat li l-Awtorita` ta' l-Ippjanar għandha applikazzjoni waħda pendenti għal lukanda ġdida f'Wied il-Għajn liema applikazzjoni kienet saret f'isem Tumas Fenech.

Din l-applikazzjoni ġiet rifjutata iżda ntalbet reconsideration.

Is-sit ta' din l-applikazzjoni hu fi Triq is-Sajjieda/Triq il-Baħħara.

Ninsab infurmat ukoll li ngħata permess għal lukanda ġdida fi Triq Marina.

L-applikant huwa is-Sur Alexander Cutajar.