MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 755 It-Tnejn, 17 ta' Ġunju, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 755

It-Tnejn, 17 ta' Ġunju, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tnejn, 17 ta' Ġunju, 2002

WERREJ

MINUTI 584

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI 584

TQEGĦID TA' KARTI 591

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIRREGOLA FONDI SPEĊJALI (IT-TIENI QARI)

SPECIAL FUNDS (REGULATION) BILL (SECOND READING) 592

AĠĠORNAMENT 613

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 618

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 754 li saret fit-12 ta' Ġunju, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET –TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA – LAPARASCOPIC SURGERY

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Gavin Gulia) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-apparat imsejjaħ laparascope fl-isptar San Luqa mhux armat għall-laparascopic surgery?

Tista' tiġi rrimedjata s-sitwazzjoni preżenti fejn pazjenti li għandhom bżonn laparascopic surgery għall-endometriosis iridu jieħdu l-kura fl-isptar St. Philip's, fejn jinsab l-uniku apparat armat li hawn, bi spiża ta' mijiet ta' liri, propju għaliex l-intervent ma jistax isir San Luqa ħlief biex issir laparatomy?

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Id-dipartiment tal- ġinekoloġija fl-isptar San Luqa jagħti l-ogħla priorita` għall-iżvilupp ta` minimal access surgery fi ħdanu.

Għal dan il-għan qegħdin jittieħdu passi, fosthom li:

infetaħ laparoscopy theatre;

speċjalista` ta' esperjenza f'din it-tip ta' kirurġija li jaħdem fid- dipartiment tal-ginekoloġija rritorna minn taħriġ f'Nottingham;

inżamm seminar/video-conference f'Ottubru 2001 fejn minbarra lectures, saru wkoll xi interventi minn speċjalisti barranin/Maltin li ġew trasmessi mil-laparoscopy theatre lejn udjenza ta' ginekoloġi fil-medical school;

tlestiet lista ta' apparat ieħor li jkun neċessarju u mistennija toħroġ sejħa għal offerti meħtieġa fi żmien qasir.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, nixtieq nirriferi għar-rapport li deher il-bieraħ fl-ewwel faċċata tal-gazzetta "KullĦadd" dwar applikazzjoni f'isem l-Onor.

George Hyzler u Żaren Vassallo dwar iċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi, kif ukoll għall-artiklu - fl-istess ħarġa tal-gazzetta - ta' l- Onor. Charles Buhagiar li qal li hemm propost bdil għall-użu tal-bini li llum iservi bħala health clinic.

Il-parti ta' l-applikazzjoni li dehret fil-gazzetta ma tagħtix ħjiel għalxiex saret l-applikazzjoni - setgħet kienet għal xi skating rink jew disco - u għalhekk nixtieq li l-Ministru jgħidilna eżattament x'inhi din l-applikazzjoni li ġġib ir-riferenza PA1818/02.

It-tieni mistoqsija tiegħi hi dwar x'inhu eżattament is-sehem ta' l-Onor.

George Hyzler u Żaren Vassallo f'din l-applikazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, fil-fatt wara l-artiklu li deher il- bieraħ stajt nantiċipa li se jinqalgħu xi domandi, għalkemm aktar kont nistennihom min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Infatti l-bieraħ saru diversi dikjarazzjonijiet, fosthom illi:

"L-applikazzjoni saret minn wara dahar it-Tabib Louis Deguara li bħala ministru tas-saħħa huwa wkoll responsabbli miċ-ċentri tas- saħħa".

Ġie allegat ukoll li:

"Dan kollu jirriżulta mit-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari li l-Ministru Deguara ta fil-parlament".

Sur President, apparti mill-fatt li fl-artiklu hemm skorrettezzi – ngħidu aħna bħal li fit-3 ta' Ġunju l-interpellant kien l-Onor.

Charles Buhagiar meta fil-fatt kien l-Onor.

Louis Buhagiar - hemm imniżżel ukoll li:

"... l-użu tal-bini li llum iservi bħala health centre f'Ħal Qormi se jinbidel f'dar għall-anzjani"

Intqal ukoll li:

"Hija xi ħaġa ta' l-iskantament kif ministru tal-gvern bħalma hu Dr. Louis Deguara, jibqa' jsostni li ma jafx x'qiegħed jiġri f'dak li hu fir-responsabbilta` tiegħu".

Fl-istess ħarġa tal-gazzetta deher ukoll pre-avviż ta' dokumentarju li għandu jittella' minn Super 1 team fejn intqal – u nerġa' nikkwota – li se jitkellmu:

" ... fuq fatt li jista' jkun daqsxejn stramb, li qed jiġri f'Ħal Qormi, fejn il-fondazzjoni għall-gid tal-Qriema trid tagħlaq iċ-ċentru tas-saħħa tal-lokal u minflok tinbena dar ta' l-anzjani".

Jien naħseb li meta wieħed iħares lejn in-numru ta' domandi parlamentari li saru fuq dan is-suġġett, faċilment jikkonkludi li llum għandna membru parlamentari f'din il-Kamra - kien ukoll ministru responsabbli għax- xogħlijiet pubbliċi - li ma jafx jagħmel distinzjoni sempliċi bejn li tikkonverti u li żżid.

Għax l-ewwel domanda li saret mill-Onor.

Charles Buhagiar fid-29 ta' April kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-health centre ta' Ħal Qormi se jinbidel f'dar għall-anzjani?"

U jien tant kont infurmat u tant kont naf x'qiegħed ngħid, li rrispondejtu hekk:

"Sal-lum ma saret ebda talba biex iċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jinbidel f'dar ta' l-anzjani.".

Imma l-Onor.

Membru donnu ma kienx kuntent b'din ir-risposta għaliex fit-13 ta' Mejju għamel din id-domanda li ġejja:

"Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-health centre ta' Ħal Qormi hux fir-responsabbilta` tal-ministeru tas-saħħa?

Jekk fl-affermattiv, kif jistgħu żewġ persuni japplikaw lill-awtorita` ta' l-ippjanar sabiex jikkonvertu dan iċ-ċentru f'dar għall-anzjani mingħajr ma jinformaw lill-ministeru tas-saħħa?".

U fl-20 ta' Mejju jien weġibtu illi:

"Iċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jifforma parti mid-dipartiment tal- kura primarja li taqa' taħt il-ministeru tas-saħħa.

Bħalma diġa` għedna fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 33060, aħna qatt ma applikajna jew ġejna informati biex ic-ċentru tas- saħħa ta' Ħal Qormi jiġi kkonvertit jew jinbidel f'dar għall-anzjani kif allegat fil-mistoqsija parlamentari 33060.".

Imma l-Onor.

Charles Buhagiar ma kienx kuntent għaliex fl-14 ta' Mejju reġa` għamel interpellanza u staqsa hekk:

"Jista' l-Ministru jikkonsidra mill-ġdid it-tweġiba li ta peress li jidher li saret l-applikazzjoni lill-awtorita` ta' l-ippjanar sabiex il-health centre ta' Ħal Qormi jiġi kkonvertit f'dar għall-anzjani?".

Jien irrispondejtu billi rriferejtu għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari li kont tajt qabel.

Imbagħad aktar tard l-Onor.

Louis Buhagiar – din id-darba mhux l-Onor.

Charles Buhagiar għax naħseb li nduna bl-żball li kien qiegħed jagħmel – staqsa:

"Jaf il-Ministru li saret applikazzjoni biex jinbena mill-privat fuq iċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi?".

Jiġifieri hawnhekk mhux qed jingħad li ċ-ċentru tas-saħħa se jiġi kkonvertit jew mibdul kif ġie implikat fil-gazzetta.

(Interruzzjonijiet) Onor. Mizzi, inti qiegħed fil-planning authority u m'għandekx għalfejn titlob informazzjoni bħal din lili għax inti espert f'dawn l-affarijiet!

U lill-Onor.

Louis Buhagiar jien irrispondejtu hekk:

"Informat li saret outline development application lill-planning authority mill-Onor.

George Hyzler bħala promotur tal-fondazzjoni Ħal Qormi li qed titwaqqaf bil-għan li tniedi proġetti f'Ħal Qormi għall- benefiċċju tal-komunita` flimkien mal-health care services.

It-talba saret fuq inizjattiva privata u mhux bħala parti minn xi proċess b'inizjattiva governattiva.

Il-metodu li bih jista` jinbena ċentru bħal dan taħt xi forma ta' public/private partnership kif qed jiġi ssuġġerit mill-applikant għad irid jiġi determinat.".

Naħseb li dan kollu jispjega li jew l-Onor.

Buhagiar kien miżinformat jew inkella minkejja li fehem ir-risposti li kont qiegħed nagħti jien, ried joħroġ b'artiklu bħal dan li l-għan tiegħu huwa li jgħid li l-fondazzjoni għall-ġid ta' Ħal Qormi ħadmet minn wara dahar il-ministru tas-saħħa jew minn wara dahar is-segretarju parlamentari għall-anzjani jew il-ministeru għall-politika soċjali biex jingħalaq iċ-ċentru ta' Ħal Qormi bis-servizzi li ovvjament jingħataw mill-istess ċentru u minflok tinbena dar għall- anzjani.

Dan huwa skorrett għall-aħħar.

U kif diġa' għedt, għad irid jidher programm b'din it-tema fuq l-istazzjon Super 1 mis-Super 1 team, li nispera li issa li jafu b'dawn id-dettalji u ma jerġgħux jirrepetu l- ineżattezzi u l-affarijiet ħżiena li dehru f'dan l-artiklu.

Biex inkun iżjed ċar, Mr Speaker, xtaqt inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' l-applikazzjoni li saret lill-awtorita` ta' l-ippjanar, dejjem jekk m'hemmx oġġezzjoni min-naħa ta' l-oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Hemm permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Ma jidhirlux il-Ministru li m'hijiex xi ħaġa tant komuni li segretarju parlamentari japplika għal żvilupp meta huwa jagħmel parti mill-gvern u meta l-proġett li hemm jikkonċerna klinika li hija tal- gvern u taqa' taħt ir-responsabbilta` tal-ministeru tas-saħħa, barra li hemm segretarju parlamentari responsabbli mill-qasam ta' l-anzjani?

Ma jidhirlux li din hija xi ħaġa stramba?

Ma jidhirlux il-Ministru li anke l- poplu qed jaraha stramba li segretarju parlamentari li m'għandu x'jaqsam xejn mas-saħħa, japplika f'isem fondazzjoni li lanqas biss għadha fformata?

Kif qed japplika hu personalment meta għandu kariga ministerjali?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-Onor.

Hyzler qed jagħmilli s-sinjal biex jirrispondi hu imma l-ewwel xtaqt niċħad kategorikament li qabel ma sar dan il-proċess l-Onor.

Hyzler ma kkonsultax miegħi, mas-segretarju parlamentari responsabbli mill-anzjani u mal-ministru għall-politika soċjali.

Din hija invenzjoni and they are jumping to conclusions mingħajr ma jafu l-fatti.

Għalxejn kien hemm risposti ċari għad-domandi parlamentari dwar x'inhu jiġri u ma jiġrix u jkun ħafna aħjar li wieħed jivverifika ftit qabel ma jmur jitkellem fil-pubbliku.

Mr Speaker, l-Onor.

Hyzler qed jindikali li huwa lest li jagħti aktar dettalji.

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, l-ewwelnett irrid ngħid li d-domanda lill-ministru tas-saħħa dwar jekk jidhirlux li jien għamilt xi ħaġa ħażina naħseb li kellha tiġi indirizzata lili u lil ħadd iżjed għaliex jien l-unika persuna li nista' nirrispondi fuq dak li jidhirli li huwa etikament korrett jew le.

Jekk l-aġir tiegħi huwiex etikament korrett jew le fix-xogħol li nagħmel jien għandi nirrispondi għalih jien u ħadd aktar.

MR SPEAKER: On a point of order, l-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, skond l-istanding orders, f'każ li jkun hemm xi interess personali, wieħed dan irid jiddikjarah u ma jistax jitkellem fil-ħin tal-mistoqsijiet fuq xi ħaġa tiegħu personali.

MR SPEAKER: Jiena għalhekk sejjaħt lis-Segretarju Parlamentari biex iżid ma' dak li ntqal mill-Ministru.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, jien tlabt ruling in terms ta' l-istanding orders.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Speaker, jista' l-Onor.

Membru jindika għal- liema standing order qed jirriferi?

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, meta jien nitolbok ruling m'hemmx għalfejn nindikalek taħt liema standing order inkun qed nitolbu.

Jien qed nitlob ruling dwar jekk xi ħadd li għandu interess personali f'xi ħaġa jistax jitkellem fuqha fil-parlament.

MR SPEAKER: Jien sejjaħt lis-Segretarju Parlamentari sabiex ikun jista' jkompli jwieġeb għall-punt li diġa` tqajjem.

ONOR.

JOE MIZZI: Le, dak huwa interess personali tiegħu, Mr Speaker.

Hawnhekk bilforsi li qiegħed jirrispondi bħala segretarju parlamentari għaliex backbenchers min-naħa tal-gvern ma jistgħux jirrispondu liema domandi parlamentari.

Issa jien qed nitolbok ruling dwar jekk dan jistax isir meta hemm interess personali.

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ħalli inkunu korretti mal-proċedura u r-regolamenti.

Ir- regolamenti jobbligawk li jekk għandek interess personali tiddikjarah.

(Interruzzjonijiet).

ONOR.

JOE MIZZI: Imma hu ma ddikjarahx!

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Onor.

Hyzler kien qiegħed jitkellem u jekk hemm xi interess personali – u jien ma fhimtx li hemm xi interess personali ...

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jien qed nerġa' nsejjaħ lis-Segretarju Parlamentari biex jispjega l-pożizzjoni tiegħu.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Speaker, jiena qomt b'reazzjoni għad-domanda li saret lill-ministru tas-saħħa fejn l-Onor.

Mizzi staqsieh jekk jidirlhux li jien imxejt tajjeb jew le.

Jien jidhirli li bħala Membru ta' din il-Kamra ...

(Interruzzjonijiet) Probabbilment ma kontx daqshekk elokwenti imma dik kienet is-sustanza tad-domanda!

(Interruzzjonijiet) X'affarijiet dawn!

MR SPEAKER: Onor. Hyzler, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Issa fl-istess nifs qed jikkwota l-istanding orders u jgħid li jekk hemm xi interess personali jrid jiġi ddikjarat.

U x'taħseb li qed nagħmel bħalissa?

Dak li qed nipprova nispjega jien!

(Interruzzjonijiet) Mr Speaker, naħseb li jkun opportun li f'din il- konfużjoni li rnexxielna noħolqu wieħed jispjega x'ġara, dejjem bil-permess tiegħek u ta' l-Onor.

Mizzi, f'dik l-ordni!

L-inizjattiva tiegħi, hekk imsejħa privata, kellha twassal biex issir talba lill-awtoritajiet kompetenti, jiġifieri lil-lands u lill-planning authority biex isir proġett mhux tal-gvern pero` li jinvolvi art tal-gvern.

Xtaqt nagħmilha ċara mill-bidunett - għax ovvjament naħseb tajjeb li wieħed jiċċarah dan li ma jmurx ikun hemm xi malintiż - li m'għandi assolutament ebda interess finanzjarju f'din it-tip ta' proposta.

It-tieninett irrid ngħid li din il-proposta tal-fondazzjoni għal Ħal Qormi jiena kont ipproponejtha fl-1996 bil-għan li ssir dar tax-xjuħ minn din il- fondazzjoni fuq art adjaċenti għaċ-ċentru tas-saħħa.

Ftit wara ġiet l- elezzjoni u l-proposta kienet ġiet shelved, fis-sens li t-talba kienet saret permezz ta' rikors lill-Arċisqof, għax l-art kienet tal-Kurja, u wara l-elezzjoni l-Arċisqof kien ta dik l-art b'permuta, jiġifieri bi tpartit, lil kuntrattur privat għaliex il-Kurja kellha bżonn xi proprjeta` oħra li kellu dan il-kuntrattur u allura partu bejniethom.

Għalhekk l-idea kellha tieqaf hemm għax dik l-art ġiet destinata għal użu ieħor.

Fil-fatt dik l- art illum qiegħda tinbiegħ għall-plots.

Jien bqajt insegwi l-idea għax jidhirli li f'Ħal Qormi hemm bżonn ta' dar għall-anzjani - naturalment anke f'postijiet oħra imma f'Ħal Qormi b'mod partikolari - u l-proposta li għamilt jien kienet f'kuntest ta' politika tal-gvern - naħseb li mhux tal-gvern tal-ġurnata biss imma anke ta' l-hekk imsejjaħ gvern alternattiv - li ma joħroġx flus direttament għall-bini, naturalment għaliex hemm ċerti limitazzjonijiet u anke għaliex hija kwestjoni ta' politika li jekk dawn id-djar jistgħu jinbnew mill-privat, allura jinbnew mill-privat.

Jien deherli - għalhekk qed ngħid li hija inizjattiva tiegħi u m'għandniex għalfejn noqogħdu nagħmlu implikazzjonijiet oħra - li kelli nesplora l- possibbilta` ta' l-hekk imsejjaħ public/private partnership.

U l- public/private partnership kienet se tkun bejn din il-fondazzjoni u l- kuntrattur li se tagħżel hi flimkien mal-gvern.

Din il-fondazzjoni li kien hemm il-ħsieb li titwaqqaf kienet bl-idea li tagħmel proġett ta' ġid.

Issa jekk l-oppożizzjoni, għal xi raġunijiet tagħha, għandha interess li timblokka dawn it-tip ta' inizjattivi, tarah hi mal-kuxjenza tagħha u ma' l-elettorat u l-kostituwenti tagħha.

Pero` jien nassigura lill-Onor.

Mizzi u lil kulmin staqsa domandi, li dak li ntqal min-naħa l-oħra m'huwiex l- iskop.

Din hija inizjattiva biex isir proġett ta' ġid minn nies ta' Ħal Qormi għan-nies ta' Ħal Qormi u jien assolutament niddistakka ruħi minnu f'dak il-mument.

Anzi nistieden lil kulmin irid, inkluż id-deputati ta' Ħal Qormi u ta' l-inħawi, biex jipparteċipaw f'din il-fondazzjoni ħalli jsir proprju hekk.

Mr Speaker, m'huwiex sew li nitfgħu dellijiet fuq min joħroġ b'ideat bħal dawn mingħajr ma nkunu nafu l-fatti.

Jien fl-aħħar mill-aħħar inkun hawnhekk kuljum u jekk xi ħadd min-naħa l-oħra jrid jistaqsini xi ħaġa, jien lest li jirrispondi bl-istess sinċerita` li nirrispondi kull domanda oħra li jkolli.

Irrid nagħmilha ċara pero` li jekk hemm min min-naħa ta' l- oppożizzjoni li għandu xi interess li jagħmel sabutaġġ jew jimblokka inizjattiva bħal din, allura jiddikjara dan l-interess kif jien iddikjarajt l-interess tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

George Vella, domanda supplimentari.

ONOR.

GEORGE VELLA: Mr Speaker, nibda biex ngħid li ħadd mill- oppożizzjoni m'għandu xi interess li jagħmel bsaten fir-roti għall-ħolqien ta' faċilitajiet ġodda biex l-anzjani jkunu akkomodati.

Irrid infakkar li l-idea ta' dan il-proġett kienet bdiet fi żmien gvern Laburista u sussegwentement baqgħet tiġi mġedda għaliex irriżulta li kienet idea tajba.

Imma li xtaqt nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari – qed nipprova nifhem – huwa lil min qed jirrappreżenta hu.

Lil din il-fondazzjoni fantażma li qiegħda biss f'moħħu?

U min tah il-mandat biex jippreżentaha?

Jekk forsi qed jirrappreżenta lill-gvern, nista' neħodha li għandu l-mandat tal- kabinett jew inkella ħa l-mandat b'idejh?

Min-naħa l-oħra, jekk kemm-il darba qed isir proġett bħal dan, nifhmu li issa kull ministru u kull kandidat, fuq l-inizjattiva tiegħu personali, jista' jallaċċja ma' negozjant u jagħmel proġett?

Safejn naf jien - ikkorreġuni jekk jien żbaljat - l-ebda membru parlamentari ma jista' jidħol f'negozju f'dak li għandu x'jaqsam ma' proprjeta` jew kuntratti tal- gvern.

L-istramberija f'dan kollu hija li segretarju parlamentari, flimkien ma' bniedem li qiegħed fin-negozju, qed jinnegozja fuq proprjeta` tal-gvern.

U xtaqt li kieku nistaqsi meta ġiet iffondata l-fondazzjoni, x'inhu l-istatut tagħha, min huma l-membri tagħha u x'inhuma l-għanijiet tagħha, imma issa qed jgħidli li din il-fondazzjoni hija biss fantażma.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jipprova jiċċaralna l-affarijiet?

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Bil-qalb kollha, Mr Speaker.

Jekk b'fantażma l- kollega jifhem li għadha ma twaqfitx, allura nikkonferma li hekk hu.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux qiegħda f'moħħi.

L-istatut qiegħed għand in- nutar biex malli nagħtih il-go-ahead jippubblikah, imma mhux dak huwa l- punt.

(Interruzzjonijiet) Le, anzi l-ministru tas-saħħa għamilha ċara li jien ktibtlu bħala promotur ta' fondazzjoni li se titwaqqaf għal dawn l- għanijiet, u se ngħid x'inhuma.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: M'hemmx interruzzjonijiet.

Bħalissa qiegħed iwieġeb s- Segretarju Parlamentari u nitolbu jindirizza lis-Sedja.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Speaker, hemm xi malintiż evidenti peress li ovvjament l-Onor.

Vella mhuwiex informat biżżejjed.

(Interruzzjonijiet) Le, Onor. Vella, mhux hekk ġara.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, ħalli nerġa' nirrepeti x'għedt aktar qabel għaliex l-Onor.

George Vella ma kienx hawn dak il-ħin.

(Interruzzjonijiet) L-argument hu li l-Onor.

Buhagiar għamel tliet domandi parlamentari fejn staqsieni nafx li saret talba sabiex iċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jiġi kkonvertit.

(Interruzzjonijiet) Jiġi kkonvertit tfisser, kif ġie kkwotat illum, li ċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Qormi jagħlaq!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

GEORGE HYZLER: Mr Speaker, in-naħa l-oħra bniet it-teżi kollha tagħha, fuq dan il-malintiż ovvju u fuq din il-premessa żbaljata.

L- oppożizzjoni fehmet li bl-applikazzjoni li kellu f'idejh l-Onor.

Charles Buhagiar – fil-fatt kopja tagħha ġiet stampata l-bieraħ fil-gazzetta "KullĦadd" - iċ-ċentru tas-saħħa se jingħalaq.

Dan assolutament m'hu minnu xejn.

It-talba li hemm pendenti quddiem il-planning authority hija sabiex tinbena l-arja taċ-ċentru tas-saħħa u mhux iċ-ċentru tas-saħħa stess.

Anzi s-sabiħ ta' dan il-proġett, fl-opinjoni tiegħi, kien ikun li d-dar ta' l- anzjani tista' tgawdi mill-faċilitajiet li joffri l-istess ċentru tas- saħħa.

Jiġifieri altru li mhux biex jingħalaq!

Għal dak li huwa l-interess personali, lill-Onor.

Vella nista' nserraħlu rasu li l-fondazzjoni tkun miftuħa għal kulħadd u jien stess ma nkunx parti minnha.

Qed nitkellem biss fil-vesti ta' xi ħadd li qed jippromwoviha, mhux fil-vesti ta' xi ħadd li għandu interess dirett fiha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Id-domanda tiegħi m'għandhiex x'taqsam direttament ma' din il-kwestjoni pero` tikkonċerna s-saħħa.

Wasluli lmenti li mingħandu l- karta r-roża mhux qed ikun jista' jieħu n-non-formulary items.

Jista' l- Ministru jispjegali kif wieħed jista' jagħmel biex jieħu l-mediċina li jkollu bżonn senzaltru meta m'għandux il-finanzi meħtieġa?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Is-sitwazzjoni fil-każ tan-non-formulary ma tbidlet xejn minn kif kienet qabel u għandek numru ta' mediċini li min għandu l- karta r-roża, huwa intitolat għalihom.

Kif jaf kulħadd, il-karta r-roża hija pegged mal-means test pero` imbagħad għandek numru ta' mard ieħor, bħall-pressjoni, mard tal-qalb, diabete, ażżma, epilepsija u kondizzjonijiet oħra fejn irrespettivament mill-introjtu ta' dak li jkun, il-mediċini jingħataw b'xejn.

Nista' nassigurak li dawn il-kondizzjonijiet li għadni kemm semmejt li jinsabu taħt schedule 5 kważi jkopru l-iktar mard kroniku għax dawk li għadhom m'humiex klassifikati huma ċerti skin diseases u d-depression.

Naturalment dejjem għandek sostitut għal dawk il-mediċini li hemm fuq il- formolarju, fis-sens li jekk pazjent ma jaqax taħt schedule 5, jista' joqgħod żgur li hemm mediċini li huma ekwivalenti fuq il-formolarju li jingħata.

Il-problemi jinqalgħu meta konsulent jinsisti li ma jordnax mediċina ġenerika li bħalha jkun hemm fuq il-formolarju imma jordna mediċina speċifika.

Apparti mbagħad il-każi ta' introduzzjoni ta' mediċini ġodda – kemm-il darba kellna ċ-ċans nitkellmu fuqhom dwar il-każi hawnhekk – li jgħaddu minn proċedura differenti fejn isir assessment min-naħa tad- drugs and therapeutic committee qabel ma l-mediċina tiġi approvata.

Minkejja dan, pazjent bil-karta r-roża li jiġi preskritt mediċina u fuq il- formolarju jkun hemm mediċina alternattiva li dak il-pazjent ma jkunx jista' jeħodha, jista' jagħmel każ permezz tal-konsulent tiegħu jew tat- tabib tiegħu li hu allerġiku għal dik il-mediċina li qiegħda fuq il- formolarju u ssir applikazzjoni speċjali lid-DTC għal dik il-mediċina preskritta mit-tabib.

Jien nitlob lill-kollega tiegħi biex jekk ikollu xi każ partikolari, jagħtihuli u mhux lest li narah.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Il-Ministru jaf bil-każ ta' żewġ persuni li ma jistgħux jieħdu ċertu tip ta' mediċina.

Jista' l-Ministru jispjega fiex waslet din il-kwestjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Naħseb li nista' nkompli namplifika fuq dak li għedna madwar ġimgħa u nofs ilu.

Niftakarni ngħid li konna għadna qegħdin nistennew ir-riżultati ta' surveys ta' trials li saru l-Ingilterra li kellhom jiġu konklużi għall-aħħar ta' din is-sena.

Minkejja dan kollu, id- DTC għamel suġġeriment lid-direttur ġenerali biex jara jekk jikkonsidrax li japprova dawn il-mediċini immedjatament mingħajr ma noqogħdu nistennew ir- rapport u, jekk ir-rapport eventwalment ikun fin-negattiv, allura dawn il- mediċini jiġu rtirati.

Jien naħseb li din is-sitwazzjoni m'hijiex korretta u mhux sew għall-pazjent li l-ewwel tagħtih il-mediċina biex imbagħad tgħidlu li r-riżultati ma kenux tajbin u li l-mediċina m'hijiex cost- effective u allura tirtiraha.

Jien informat li d-direttur ġenerali reġa' talab lid-DTC jerġa' jevalwa r- rakkmandazzjoni li għamel biex din il-kwestjoni tkun tista' tiġi konkluża fl-aħjar interessi tal-pazjent.

UE – PREZZIJIET TA' L-IKEL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jikkonferma jew jiċħad li bis-sħubija sħiħa ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, il-prezzijiet ta' l-ikel għall-konsum se jogħlew?

X'inhi r-raġuni li meta l-Unjoni Ewropa tapplika bħala miżuri ta' produzzjoni s-sistemi magħrufa bħala t-TARIC , special safeguards, tariff quotas u export refunds sabiex tipprotegi l-biedja tagħha, il-gvern Nazzjonalista se jneħħi l-ftit protezzjoni ta' kontingenza li fil-mument igawdu l-bdiewa, ir-raħħala u l-agrindustrija lokali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI (Prim Ministru): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-ministru konċernat.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' ġranet ta' xogħol mitlufa minħabba mard bejn Jannar u Mejju 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34036; u

Tagħrif dwar l-għadd ta' applikazzjonijiet li ilhom pendenti quddiem id-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali minn qabel l-1987, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34077.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta' l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd ta' studenti taħt l-eta` ta' 16-il sena li ma spiċċawx il-kors skolastiku bejn Settembru 2001 u Ġunju 2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34035;

f'isem il-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 139 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 dwar il- kontroll ta' rimi fid-drenaġġ;

u f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Avviż Legali Nru 140 ta' l-2002 - regolamenti ta' l-2002 li jemendaw regolamenti dwar sustanzi perikolużi (notifikazzjoni);

Avviż Legali Nru 141 ta' l-2002 - avviż ta' tħassir ta' diversi ordnijiet mandatorji; Avviż Legali Nru 142 ta' l-2002 - dangerous substances and preparations (restrictions) regulations 2002;

Avviż Legali Nru 143 ta' l-2002 – cosmetic products regulations, 2002;

Avviż Legali Nru 144 ta' l-2002 – ordni ta' eżenzjoni għall-finijiet ta' artiklu 30 ta' l-Att dwar il-Kompetizzjoni; u

Lista li turi l-livell ta' salinita` ta' l-ilma fil-boreholes, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 340781.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Borg.

ONOR.

JOE BORG (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' persuni mpjegati mal-ministeru għall-affarijiet barranin fuq bażi ta' kuntratt, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 34091;

Tagħrif dwar infiq mill-Malta-EU information centre, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari numru 34074; u

Kopja tal-pożizzjoni li adottat Malta fin-negozjati ma' l-Unjoni Ewropea fuq Kapitolu 30 – Istituzzjonijiet.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIRREGOLA FONDI SPEĊJALI

SPECIAL FUNDS (REGULATION) BILL

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-5 ta' Ġunju, 2002.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: L-Onor.

Evarist Bartolo huwa in possession of the House u s'issa ħa erba' minuti.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, il-qasam li qed nitkellmu dwaru huwa importanti ħafna, u dan kemm mill-aspett ta' l-iżvilupp ekonomiku tal- pajjiż, kemm mill-aspett ta' moralita` pubblika - għax ta' min jgħid li dan il-qasam imiss dak li fil-kriminoloġija jissejjaħ il-"white-collar crime" - kif ukoll mill-aspett tas-sovranita` nazzjonali, għax iktar ma jgħaddi żmien iktar qed naraw istituzzjonijiet internazzjonali jieħdu responsabbiltajiet li qabel kienu jkunu ta' istituzzjonijiet nazzjonali.

Is-servizzi finanzjarji jistgħu jkunu importanti ħafna għall-ħolqien ta' l- impjiegi u tal-ġid f'pajjiżna, u għalhekk nistgħu ngħidu li kemm dan il- pajjiż ikun vijabbli jiddependi mis-suċċess li niksbu fil-qasam tas- servizzi finanzjarji.

L-isfidi li għandu quddiemu pajjiżna f'dan is-seklu huma kbar għax il-vijabbilta` u s-sostennibbilta` tiegħu jiddependu anke mis-suċċess ekonomiku, li huwa marbut ma' dak li jiġri fil-qasam tas- servizzi finanzjarji, u allura kull sforz pożittiv u ġenwin li jsir biex pajjiżna jkun iktar kompetittiv għandu jiġi milqugħ u appoġġjat.

Il- vijabbilta` u s-suċċess ta' dan il-pajjiż jiddependu wkoll mill-ħila tal- Maltin u l-Għawdxin stess, jiġifieri minn kemm dawn huma kapaċi joffru xogħol li fil-kwalita`, fil-livell u fil-prezz ikun iħabbatha mal- kompetituri tagħna.

Fil-qasam tas-servizzi finanzjarji għandna ħafna kompetituri, u għalhekk huwa importanti li fil-prodotti li noffru għal dan il-qasam ikollna t- taħlita neċessarja għas-suċċess, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' kwalita`, kemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' serjeta` kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' kompetittivita`, għax nerġa' ngħid li l-iżvilupp ta' dan il-pajjiż jiddependi minn kemm pajjiżna kapaċi jkun vijabbli matul is- seklu 21, fosthom minn kemm jirnexxielu joħloq opportunitajiet ta' mpjiegi ġodda għaż-żgħażagħ tagħna.

Il-vijabbilta` ta' pajjiżna tiddependi wkoll mill-esportazzjoni li jagħmel, mit-tip ta' turisti li kapaċi jiġbed lejh kif ukoll mis-servizzi finanzjarji u minn servizzi oħra li huwa kapaċi joffri lil pajjiżi oħra, pero` jiddispjaċini ngħid li bħalissa ma tantx għandna biex nieħdu gost bis-servizzi li pajjiżna qed joffri lil pajjiżi oħra għax minkejja kull sforz li qed jagħmel il-gvern tal-ġurnata biex jaħbi kif inhi sejra l-ekonomija tal-pajjiż verament, kemm f'dak li għandu x'jaqsam mal-manifattura u ma' l-esportazzjoni kif ukoll f'dak li għandu x'jaqsam mat-turiżmu, qed jirriżulta b'mod ċar li s-setturi produttivi ta' pajjiżna li jiddependu minn pajjiżi oħra m'humiex sejrin daqstant tajjeb.

Madanakollu qed naraw lill-gvern preżenti jgħabbi dejjem iktar piżijiet fuq is-setturi produttivi ta' pajjiżna bil-konsegwenza li n-nefqa pubblika qed tkompli tiżdied u d-dejn qed ikompli jhedded u jimmina l-vijabbilta` tal- pajjiż.

Ta' min jgħid li dawk in-nies li josservaw dak li qed jiġri fil-qasam ekonomiku, speċjalment dawk in-nies li m'għandhomx l-obbligu li jservu ta' beauticians billi jaħbu u jirtokkaw il-problemi li jeżistu verament, jinsabu nkwetati ferm b'din is-sitwazzjoni.

F'dan il-qasam hemm ħafna nies li wieħed jistenna li jkunu integri u li jużaw il-ħiliet professjonali tagħhom biex jgħidu kif inhuma l-affarijiet verament, pero` minħabba li dawn ikollhom xi kuntratti mal-gvern, ikunu qed jagħmlu xi konsulenzi jew inkella minħabba li jkollhom obbligi oħra, minflok ma jgħidu l-affarijiet kif inhuma, jispiċċaw biex jaħbu ċerti affarijiet ħalli s-sitwazzjoni ma tidhirx daqstant inkwetanti, u f'dan il-qasam hemm diversi affarijiet inkwetanti li biex inkun fair, irrid ngħid li kien hemm nies li ġibdu l- attenzjoni għalihom.

Per eżempju, kien hemm min ġibed l-attenzjoni għal kif kienet qed topera l-Borża ta' Malta matul dawn l-aħħar snin u li matulhom intilfu iktar minn Lm461 miljun f'shares mill-players il-kbar li hemm fil-Borża ta' Malta, pero` s'intendi meta kien hemm min ġibed l- attenzjoni għal dan, il-gvern, inkluż il-Ministru tal-Finanzi, ma ħax gost b'dan u rreaġixxa bil-goff kontra kulmin azzarda jgħid li l-affarijiet m'humiex sejrin tajjeb bħal kif qed jiġu mpinġija.

L-istess nistgħu ngħidu għal meta niġu biex nitkellmu fuq l-operat taċ- Ċentru għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, li se niddiskutuh iktar 'il quddiem.

Għaliex qed ngħid dan?

Għax fl-abbozz ta' liġi qed isiru diversi emendi li se jżidu d-dmirijiet ta' dan iċ-ċentru, li issa se jsir awtorita`, u dan minkejja li dan iċ-ċentru lanqas biss qed jaqdi tajjeb id- dmirijiet li diġa' għandu, aħseb u ara kemm se jaqdi tajjeb id-dmirijiet ġodda li se jingħata!

Suppost li l-MFSC diġa' ħadet passi biex tiddefendi l-interessi tal- konsumaturi f'pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' investiment biex dawn ma jispiċċawx vittmi ta' prattiċi bla skrupli, f'liema prattiċi jintużaw nies mill-qasam tal-banek u mill-qasam ta' l-istockbroking minħabba li dawn ikollhom relazzjoni ta' fiduċja mal-klijenti tagħhom, li forsi ma jkunux jkunux jafu sew kif sejrin l-affarijiet f'dan il-qasam.

Hemm bżonn li l- MFSC tagħmel xi ħaġa f'dan ir-rigward mill-iktar fis possibbli biex in-nies li jaħdmu fil-qasam tal-banek u ta' l-istockbroking ma jabbużawx mir- relazzjoni ta' fiduċja li jgawdu mal-klijenti tagħhom billi dawn, per eżempju, iġennu lill-klijenti tagħhom - li tant ikunu għamlu sagrifiċċji biex ifaddlu xi ħaġa - jinvestu f'pajjiż bħalma huwa l-Arġentina minkejja li jkunu jafu kif inhuma sejrin l-affarijiet fl-Arġentina.

Qed ngħid dan għax kien hemm każijiet fejn il-klijenti marru jitolbu lil xi uffiċjal tal-bank biex jirtiralhom il-flus li kellhom investiti f'ċerti pajjiż, bħal per eżempju, l-Arġentina, minħabba li kienu qed isegwu x'kien qed jiġri f'dak il-pajjiż, u l-uffiċjal tal-bank, minflok ma sema' minnhom, ipprova jipperswadihom biex jistennew ftit ieħor għax skond hu, din hija xi ħaġa tal-mument u xi ħaġa li tgħaddi.

Fl-opinjoni tiegħi, l-MFSC ftit li xejn qabżet biex tiddefendi lill-investituri lokali minn prattiċi bla skrupli bħal dawn, u meta qabżet biex tiddefendihom kien diġa' tard wisq, jiġifieri naħseb li l-MFSC għandha xi twieġeb f'dan il-qasam.

Jekk l-MFSC trid tagħmel ix-xogħol ta' regolatur filwaqt li tirbaħ il-fiduċja li jixirqilha, jeħtieġ li tifhem li xejn ma jiġi waħdu.

L-MFSC tista' tagħmel ix-xogħol ta' regolatur u tirbaħ il-fiduċja biss jekk turi bil-provi li qed tagħmel xogħolha sew, u jien inħoss li f'dan il-qasam l-MFSC għandha xi twieġeb, bħalma għandha xi twieġeb għal ċerti stejjer li naqraw u għal ċerti fatti li jseħħu.

Per eżempju, meta l-banek iżidu ċ-charges tagħhom, l-MFSC taħseb li billi toħroġ stqarrija li tgħid li se tifli x'ġara huwa biżżejjed, biex imbagħad forsi l-kwestjoni tilħaq titbiegħed mill- attenzjoni tal-pubbliku.

Nerġa' ngħid li l-MFSC għandha tieħu l-passi neċessarji biex tipproteġi l- interessi tal-konsumaturi minn prattiċi bla skrupli, kif għandha tagħmel meta jseħħu ċerti stejjer, bħal dik tal-Priceclub.

Anke hawnhekk, min isegwi x-xena kummerċjali jistenna li dawk l-awtoritajiet li suppost xogħolhom huwa li jissorveljaw stejjer bħal dawn, jitkellmu u jieħdu l- passi neċessarji meta jkun għadu l-waqt, anzi iktar milli jitkellmu iktar huwa importanti li jieħdu l-passi neċessarji, għax m'hux sew li operaturi kbar, li jkun jidher li jkollhom kuntatti tajbin, fi prattiċi bla skruplu jitħallew jirkbu fuq operaturi żgħar li jkunu qed joperaw b'ħafna sagrifiċċji u li ma jkollhomx il-protezzjoni meħtieġa.

F'affarijiet bħal dawn, l-MFSC għandha r-responsabbilta` li tara li l-liġi dwar il-kumpanniji titħaddem kif suppost u li kulħadd iġorr ir-responsabbiltajiet tiegħu, kif suppost li jsir.

S'intendi, Mr Speaker, wieħed ma jistax jitkellem fuq l-accountability ta' dawn l-istituzzjonijiet finanzjarji mingħajr ma jsemmi wkoll l- accountability tal-gvern innifsu għax jiddispjaċini ngħid li l-gvern tal- lum ma tantx huwa mudell tajjeb biex jimxu fuqu l-MFSC u l-istituzzjonijiet l-oħra.

Ġaladarba qed nitkellmu fuq il-qasam finanzjarju, ta' min isemmi, per eżempju, id-deċiżjoni li ħa l-Ministeru tal-Finanzi - liema deċiżjoni għadha ma ġietx spjegata kif imissha ġiet spjegata - li jeżenta lit-tobba milli joħorġu l-irċevuti fiskali, u meta jittieħdu deċiżjonijiet bħal dawn mingħajr ma jiġu spjegati wieħed jitħasseb.

F'din il-Kamra mhux l-ewwel darba li smajna dikjarazzjonijiet min-naħa tal-Ministru tal-Finanzi fuq kemm huwa importanti li jinħarġu l-irċevuti fiskali tal-VAT u fuq kemm huwa importanti li meta aħna ċ-ċittadini mmorru għand it-tobba nesiġulhom li joħorġulna l-irċevuti fiskali tal-VAT minħabba li m'huwiex fair li l- irċevuti fiskali tal-VAT jinħarġu biss minn ċerti operaturi, bħal dawk li jaħdmu fil-qasam ta' l-ekonomija, u jien dejjem fhimt dan l-argument.

Mhux l-ewwel darba li kont preżenti f'din il-Kamra meta l-Ministru tal- Finanzi għamel dikjarazzjonijiet f'dan is-sens, ċioe` li huwa importanti li l-irċevuti fiskali tal-VAT jinħarġu mit-tobba wkoll, anke minħabba l-ġlieda li hemm bżonn issir kontra l-abbuż ta' l-evażjoni tat-taxxa.

Mhux l-ewwel darba lanqas li smajt lil min jgħid f'din il-Kamra li d-dipartiment tal-VAT kellu jagħmel spot checks f'ċerti spiżeriji biex jiċċekkja jekk dak li jiddikjaraw it-tobba fil-kotba li jimlew, jew aħjar fil-kotba li suppost jimlew, ikunx minnu jew le.

Fil-fatt jekk m'iniex sejjer żball, darba l- Ministru kien iddikjara li ma nistgħux noqogħdu fuq dak li jiddikjaraw it- tobba għax hemm tobba li bl-irċevuti fiskali li joħorġu jkunu qed jiddikjaraw li jaraw pazjent wieħed biss kuljum.

Għalhekk wara ħafna diskors bħal dan, imbagħad tinstema' ħafna iktar stramba d-deċiżjoni li ttieħdet, ċioe` li mill-bidu ta' dan ix-xahar it-tobba se jibdew jiġu eżentati milli joħorġu l-irċevuti fiskali.

Issa li jonqos hu li t-tobba ma jibqgħux obbligati li jibagħtu d-dikjarazzjonijiet tagħhom kull tliet xhur!

Jien ma nistax nifhem assolutament kif l-ewwel sar ħafna diskors li ta lil wieħed x'jifhem li se jsir attakk kbir kontra l-evażjoni tat-taxxa u mbagħad f'daqqa waħda ttieħdet deċiżjoni bħal din, li se tiftaħ l-aptit lil setturi differenti li jistaqsu: It-tobba x'għandhom speċjali iktar minna?

M'hemmx dubju li deċiżjoni bħal din se jkollha demonstration effect negattiv fuq il-bqija ta' operaturi ta' l-ekonomija.

Mr Speaker, l-emendi li għandna quddiemna dwar is-servizzi finanzjarji qed jolqtu wkoll il-Bank Ċentrali għax permezz ta' dawn l-emendi, ix-xogħol ta' sorvelja li kien jagħmel il-Bank Ċentrali fil-banek lokali, issa se tibda tagħmlu l-Malta Financial Services Authority, u fil-fatt diġa' ġew imċaqilqa diversi ħaddiema li kienu jaħdmu f'dan il-qasam mal-Bank Ċentrali għal mal-Malta Financial Services Authority.

Kif wieħed jista' jimmaġina, dan huwa xogħol importanti ħafna li jiżgura li l-istituzzjonijiet finanzjarji jkunu qed jaħdmu kif suppost, anke għax mhux l-ewwel darba li nies serji li jaħdmu f'dan is-settur jallarmaw irwieħhom dwar kif jiġu avvanzati ċerti loans minn banek, liema loans iktar milli jkunu jiddependu minn xi feasibility study jew inkella minn xi business plans serji, ikunu jiddependu minn kuntatti personali bil-konsegwenza li mbagħad jispiċċaw bħala bad loans.

Affarijiet bħal dawn jattakkaw l-integrita` ta' l- istituzzjonijiet finanzjarji ta' pajjiżna, u l-effett negattiv li jħallu dawn l-affarijiet ma jinħassx biss fil-qasam finanzjarju imma wkoll fil- fibra u fl-istituzzjonijiet tas-soċjeta` għax minħabba dawn l-abbużi, ħafna jibdew jemmnu li min għandu l-kuntatti jista' jimxi, jista' javvanza u jista' jġib l-affarijiet żewġ filwaqt li ħaddieħor li jmur biex jissellef mill-istess banek, għax ma jkollux kuntatti personali, anke jekk forsi jkun irid jissellef ħafna inqas, anke jekk ikollu l-business plans meħtieġa u anke jekk ikollu proġett vijabbli u serju, dan jispiċċa ma jingħatax il- flus li jkollu bżonn biex javvanza u jimxi 'l quddiem.

Affarijiet bħal dawn jitfgħu lil dan il-qasam lura, u fil-fatt jien għalhekk għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi li dak li qed niddiskutu jolqot kemm aspetti finanzjarji, kemm aspetti ta' żvilupp ekonomiku kif ukoll aspetti ta' moralita` pubblika; għax jekk l-affarijiet ma jitmexxewx sew issir ħsara lil dawn l-oqsma kollha.

Għalkemm dan li se ngħid m'għandux x'jaqsam direttament u speċifikament ma' l-emendi li qed niddiskutu, inħoss li għandi nsemmi li osservaturi f'dan il- qasam, kemm lokali kif ukoll internazzjonali, jgħidu li l-korp tal-Pulizija ta' kull pajjiż għandu jkollu taqsima serja li tkun kapaċi tiffaċċja dak li jissejjaħ il-"white-collar crime", il-frodi u delitti oħra ta' natura finanzjarja, liema delitti fil-maġġoranza l-kbira tal-każijiet isiru minn nies li tradizzjonalment ma jiġux assoċjali mal-kriminalita` għax ikunu nies ta' status soċjali għoli, ikollhom xi lawrja u jkunu jilbsu l-ġlekk u l-ingravata.

Ironikament teżisti l-fehma stramba li l-kriminalita` hija xi monopolju jew xi prerogattiva ta' nies li jkunu jgħixu f'ċerti ambjenti soċjali biss.

Fil-fatt anke f'pajjiżi oħra, fejn il-pulizija huma attrezzati ħafna iktar minna għall-white-collar crime, il-persentaġġ ta' nies li jispiċċaw jieħdu dak li ħaqqhom talli jkunu kkommettew xi frodi jew xi white-collar crime huwa baxx ħafna, u ħafna drabi din tiġri għal żewġ raġunijiet.

L-ewwel ħaġa l-pulizija mhux dejjem ikollha r-riżorsi finanzjarji u umani kif ukoll il-ħiliet u l-ispeċjalizzazzjoni meħtieġa biex taqbad lil min ikun imdaħħal fil-white-collar crime għax dan huwa delitt sofistikat li jitlob minn dak li jkun ċertu know-how fil-liġijiet finanzjarji, fl-istituzzjonijiet finanzjarji u fil-prattiċi finanzjarji.

Imbagħad hemm ukoll il-problema tan-nuqqas ta' koordinazzjoni li teżisti bejn il-forzi ta' l-ordni u l-istituzzjonijiet finanzjarji, li waħda mill- funzjonijiet tagħhom hija proprju dik li jassiguraw li ma jseħħx il-white- collar crime.

Ħafna drabi l-protagonisti tal-white-collar crime ikunu nies influwenti ħafna li jkunu midħla sew ta' networks li jkunu b'saħħithom fis- soċjeta` u fil-pajjiż, u fil-maġġoranza l-kbira tal-każijiet, min ikun irnexxielu jġibha żewġ biex jidħol fil-white-collar crime jirnexxielu jġib żewġ ukoll biex ma jinqabadx, imma jekk stess jinqabdu ħafna drabi dawn jirnexxielhom jeħilsuha bil-konsegwenza li qatt ma jitressqu quddiem il- qrati biex jieħdu l-kastig li jkun jistħoqqilhom.

Mr Speaker, wieħed irid jara wkoll xi rwoli se jkollhom l-istituzzjonijiet finanzjarji li qed jaċċenna għalihom l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, fosthom, per eżempju, il-Bank Ċentrali, li kieku Malta kellha ssir membru sħiħ ta' l-UE, u qed ngħid dan għax meta pajjiż jingħaqad m'entita` ikbar minnu, huwa importanti li jagħmel din it-tip ta' analisi biex jara kemm se jibqgħalu decision-making powers u jfassal policies skond ir-realta` tiegħu.

Per eżempju, jien naħseb li f'pajjiżna għadna lanqas irriflettejna fuq il-forma li se jieħu l-Bank Ċentrali Ewropew u l- presidenza ta' l-Unjoni Ewropea.

Id-deċiżjonijiet finanzjarji ewlenin li jieħu pajjiż dejjem tqiesu bħala parti importanti ħafna mis-sovranita` u mid-decision-making powers ta' dak il-pajjiż għax huwa faċli li fil-qasam politiku u f'oqsma importanti oħra jkun hemm dak li fil-qasam tar-restawr u ta' l-arkitettura jissejjaħ "faċċatiżmu".

Fil-qasam tar-restawr u ta' l-arkitettura, il-kelma "faċċatiżmu" tintuża meta jkollok bini storiku li min jarah minn barra jaħseb li ma jkunx ġie minsus għax il-qoxra ta' barra tkun tħalliet hemm, imma mbagħad jekk dak li jkun jidħol ġewwa jsib li tant ikun sar tibdil ġo fih li dan il-post lanqas ikun baqa' jintgħaraf.

Issa hawn ta' min jgħid li huwa faċli ħafna li l-kwestjoni tas-sovranita` tiddeterjora f'faċċatiżmu fejn minn barra jibqgħalek il-faċċata ta' pajjiż sovran, bil-bandiera tiegħu, bl-ilsien tiegħu, bl-innu tiegħu, bil-kap ta' stat tiegħu u bl- istituzzjonijiet finanzjarji tiegħu, imma mbagħad issib li s-sustanza ta' ġewwa ma tkunx għadha hemm għax id-decision-making powers ewlenin ikunu ġew trasferiti 'l barra minn dak it-territorju.

Din hija xi ħaġa li għandha għax tinkwetana, u bla ebda dubju għandha ssir diskussjoni bis-serjeta` fuq l-aspetti konkreti tad-decision-making powers, tas-sovranita` u ta' l- isfidi li għandu quddiemu pajjiżna.

Meta kien qed jiġi diskuss kif se jaħdmu l-istituzzjonijiet futuri li se jkollu l-Bank Ċentrali Ewropew bi 28 jew 30 pajjiż minflok bi 15-il pajjiż, Ernest Welteke, il-president tal-Bundesbank, li huwa l-Bank Ċentrali Ġermaniż, irreaġixxa għall-proposta li kien hemm li fil-futur il-Bank Ċentrali Ewropew jibda jaħdem fuq il-mudell tal-Federal Reserve Bank ta' l- Istati Uniti, fejn hemm sistema t'allotazzjoni, u biex Welteke irreaġixxa għal din il-proposta ma tantx qal affarijiet li għandhom għax iqawwulna qalbna jew jikkonfortawna.

Għaliex?

Għax waqt li kien qed jgħid li huwa ma jaqbilx ma' l-allotazzjoni, huwa semma speċifikament lil Malta billi qal: Bħal xejn ma tistennewx li r-rati ta' l-imgħax tal-Ġermanja jibda jissettjahom xi gvernatur bħal dak tal-Bank Ċentrali ta' Malta!

Jien ngħid li Welteke qal dan il-kliem b'makakkerija u anke bl-istrateġija tal- politika ta' eġemonija, għax il-pajjiżi l-kbar ta' l-Unjoni Ewropea jafu li m'humiex se jiġu mwaqqfa milli jbattlu lill-pajjiżi ż-żgħar minn kull sovranita` u minn kull decision-making power li għandhom.

Għalhekk fil- fehma tiegħi, il-pajjiżi l-kbar qed jirrikorru għall-faċċatiżmu billi se jipprovaw ma jmissux il-faċċata filwaqt li mbagħad se jbattlu mill-pajjiżi ż-żgħar is-sustanza tad-decision-making powers bil-konsegwenza li l-pajjiżi ż-żgħar mhux se jkollhom spazju fejn jieħdu deċiżjonijiet ewlenin biex ifasslu l-policies tagħhom skond ir-realta` speċifika tal-pajjiż.

Issa hawn ta' min jagħmel parentesi żgħira u jispjega li meta nsemmu r-realta` speċifika tal-pajjiż, aħna ma nkunux qed nirriferu biss għad-daqs tal- pajjiż imma anke għall-istruttura ekonomika u l-karatteristiċi ta' dik l- istruttura, u l-istruttura ekonomika tal-gżejjer Maltin hija differenti ħafna mill-istruttura ekonomika tal-Ġermanja, ta' Franza, ta' Spanja u ta' l-Italja.

Għalhekk l-għodda monetarja li għandna bħala pajjiż sovran hija importanti għax sakemm dik l-għodda monetarja tkun f'idejk u tkun qed tużaha u tħaddimha inti, iktar tkun tista' tindirizza l-isfidi, il-problemi u r-realtajiet li joħorġu mis-sitwazzjoni speċifika tiegħek.

Minħabba f'hekk, fl-opinjoni tiegħi ma jagħmilx sens li nċedu deċiżjonijiet importanti bħal dawn minn idejna bil-konsegwenza li mbagħad ikollna bilfors naddottaw għal pajjiżna l-one size fits all policies, li jkunu ġew imfassla biex jindirizzaw problemi u realtajiet li huma differenti minn tagħna.

Fil- każ tagħna, huwa importanti ħafna li nibqgħu bi spazji sovrani għal decision-making powers.

Mr Speaker, filwaqt li wieħed jista' jargumenta li n-nazzjonaliżmu tal- pajjiżi kbar huwa retrogradu u perikoluż, waħda mill-affarijiet pożittivi li jistgħu jġibu magħhom l-iżviluppi fl-UE tista' tkun - u jien ngħid "tista' tkun" għax għad irridu naraw kif se jiżviluppaw l-affarijiet - li l- Ġermanja tingħata l-istruttura ġenerali ta' l-UE bir-riżultat li jkollna a European Germany.

In-nazzjonaliżmu ta' pajjiż kbir dejjem jista' jkun ta' theddida għan-nazzjonaliżmu ta' pajjiżi viċin tiegħu għax dan jista' jgħaffiġhom, pero` fil-fehma tiegħi, in-nazzjonaliżmu ta' pajjiż żgħir bħal tagħna jibqa' attwali u qatt ma jista' jsir anakronistiku.

Għaliex?

Għax in-nazzjonaliżmu ta' pajjiż żgħir bħal tagħna huwa s-survival tal-pajjiż tiegħu, huwa l-vijabbilta` tiegħu, u permezz tan-nazzjonaliżmu tiegħu jkun jista' jżomm ċerti spazji għalih filwaqt li jfassal policies li jiddeċiedi hu skond ir-realta` tiegħu.

Nafu li dawn l-ispazji huma limitati - fil- fatt f'pajjiżna dejjem kellna spazji limitati - u li bil-proċessi li qed iseħħu, iktar ma jgħaddi żmien dawn l-ispazji iktar qed isiru limitati, u għalhekk aħna, min-naħa tagħna, irridu noqogħdu attenti biex ma nċekknux dak l-ispazju volontarjament.

Sfortunatament pajjiżna mhux l-ewwel darba li sab mexxejja politiċi li ċedew is-sovranita` tal-pajjiż volontarjament, u dan minkejja li aħna waqqafna r-records ta' kolonjaliżmu b'kunsens u mhux b'konkwista`.

Irridu ngħidu wkoll li mhux l-ewwel darba lanqas li mexxejja politiċi Maltin iddikjaraw li l-Maltin għandhom dritt imexxu lilhom infushom.

Dan l-aħħar tfakkret id-dikjarazzjoni li għamlu l-Maltin ta' 200 sena ilu.

Fil-fatt hemm ħafna aspetti differenti kif tista' tanalizza dik id-dikjarazzjoni, pero` l-punt m'huwiex dak biss.

L-istorja hija proċess sħiħ, u għalhekk wieħed irid jara kif il-ħakkiema barranin irreaġixxew għad-dikjarazzjoni li għamilnielhom aħna, ċioe` li aħna għandna dritt immexxu lilna nfusna.

Mir-records miktuba li għandna fl-istorja tagħna - jiġifieri nistgħu mmorru lura sa żmien Monroy - insibu sensila ta' dikjarazzjonijiet fejn mexxejja politiċi Maltin iddikjaraw li aħna għandna dritt immexxu lilna nfusna, pero` dawk li kienu qed jaħkmuna, li ovvjament kienu ikbar minna, assolutament ma tawx kas dawn id-dikjarazzjonijiet u komplew jaġixxu skond l-interessi strateġiċi tagħhom.

Il-ħakkiema ta' pajjiżna kienu jaraw lilna l-Maltin bħala parti mill-interessi mifruxa tagħhom, u għalhekk huwa importanti ħafna li meta nkunu qed niddiskutu l-qasam finanzjarju, nipprovdu kull spazju possibbli biex kemm jista' jkun, inkunu aħna stess li nfasslu l-policies tagħna ħalli b'hekk ikunu jistgħu jiġu indirizzati r- realtajiet li joħorġu mis-sitwazzjoni speċifika tagħna, li hija marbuta mad- daqs tal-pajjiż, ma' l-istruttura ekonomika tagħna, ma' l-iżvilupp ekonomiku tagħna u ma' ħafna fatturi differenti oħra.

Huwa importanti li nagħmlu dan għax iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed jidher ċar - u dan qed narawh iseħħ kemm fl-inħawi ta' l-Ewropa, kemm fl-inħawi ta' l-Asja, kemm fl-inħawi ta' l-Afrika kif ukoll fl-inħawi tal-pajjiżi Għarab - li meta xi territorju ma jibqgħalux il-poter li jieħu deċiżjonijiet biex iżomm l- iżvilupp ekonomiku tiegħu ħaj u jsir periferija taċ-ċentru, li jkun qed jieħu d-deċiżjonijiet il-kbar, il-probabbilta` hija l-periferija iktar issir periferija.

Jekk wieħed kellu janalizza lill-UE, isib li minkejja li formalment u fid- deher jidher li l-pajjiżi membri ta' l-Unjoni Ewropea huma ugwali fid- decision-making powers, fil-verita` jeżistu inugwaljanzi kbar fil-qalba ta' din l-unjoni.

Per eżempju, huwa biżżejjed li wieħed iħares lejn l-Italja ta' Fuq, lejn Milan u lejn dawk l-inħawi u mbagħad jara x'qed jiġri f'postijiet bħall-Greċja biex jara l-inugwaljanzi li jeżistu f'dawk li huma decision-making powers, u waħda mill-affarijiet li tikkaġuna dawn l- inugwaljanzi hija li ma tkunx inħolqot critical density ta' żvilupp biżżejjed biex ċerti pajjiżi jinfluwenzaw il-proċess ekonomiku li jkun qed iseħħ.

Dan ikompli jsaħħaħ l-argument li għamilt diġa`, ċioe` li l-qasam tas-servizzi finanzjarji għandu jkun parti mill-building blocks ta' dan il- pajjiż, kemm għall-vijabbilta` tiegħu kif ukoll għall-iżvilupp tiegħu, u huwa importanti ħafna li d-deċiżjonijiet li nieħdu fil-qasam tas-servizzi finanzjarji neħduhom skond il-bżonnijiet tagħna.

Wieħed irid jara wkoll jekk fl-universita` ta' pajjiżna humiex qed jingħataw korsijiet li jippreparaw lill-istudenti Universitarji biex jaħdmu fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, anke fil-qasam tas-servizzi finanzjarji internazzjonali, li Malta trid tipprovdi bħala parti mill-vijabbilta` u mill-futur tagħha.

Bħalma jsir f'pajjiżi oħra, dawn is-servizzi finanzjarji għandhom ikunu mfasslin b'mod li jagħmluna kompetittivi biex b'hekk niġbdu ċerta attivita` lejn dan il-qasam.

Ovvjament ma jagħmilx sens li pajjiż jiżviluppa f'ċertu qasam u mbagħad jittraskura oqsma oħra, u għalhekk waqt li jkun qed isir dan li semmejt, huwa importanti li l-oqsma l-oħra, speċjalment il-qasam tal-manifattura u l- qasam tat-turiżmu, ma jiġux ittraskurati, pero` biex l-oqsma li jeżistu f'pajjiżna jagħmlu suċċess iridu jkunu kompetittivi, liema kompetittivita` trid tħabbatha ma' dik ta' pajjiżi oħra.

Fl-aħħarnett nerġa' ninsisti li għandna nagħtu kas ukoll l-integrita` tagħna u li f'pajjiżna nżommu l- ispazji kollha li nistgħu biex infassluhom skond l-interessi u r-realtajiet tagħna.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki, jekk jogħġobkom?

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Mr Speaker, l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna huwa voluminuż, pero` l-mira tiegħu hija waħda; dik li jemenda madwar 11-il liġi, li b'xi jew ieħor, huma kollha kemm huma konnessi mal-qasam tas- servizzi finanzjarji ta' pajjiżna.

Fil-fatt fost il-liġijiet li qed jemenda, dan l-abbozz ta' liġi qed jemenda l-Att dwar il-Bank Ċentrali, l- Att dwar il-Borża ta' Malta, l-Att dwar Segretezza Professjonali, l-Att dwar Servizzi ta' Investiment u l-Att dwar iċ-Ċentru ta' Servizzi Finanzjarji ta' Malta.

Dawn huma biss ftit mil-liġijiet finanzjarji prinċipali li qed jintlaqtu b'dawn l-emendi li hawn miġbura f'dan l-abbozz voluminuż.

Huwa diffiċli li f'ħin limitat, nikkummenta dwar l-emendi kollha, pero' għallinqas se nipprova noħroġ l-iktar elementi mportanti ta' dan l-abbozz, filwaqt li nagħmel riferenza għall-istorja marbuta ma' dan il-qasam f'pajjiżna.

Mill-bidu nett nixtieq ngħid li jekk kien hawn qasam, għallinqas sal-lum il- ġurnata, li dwaru donnu kien hemm ċertu kunsens bejn in-naħa tal-gvern u l- oppożizzjoni, kien proprju l-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Aħna, bir- responsabbilta` kollha, nagħrfu l-importanza tal-qasam tas-servizzi finanzjarji għall-iżvilupp ekonomiku ta' pajjiżna.

Jidhirli li llum dan il- qasam jipprovdi madwar 8% tal-GDP ta' pajjiżna, pero' ċertament li hemm lok fejn dan il-qasam jiżviluppa.

L-eżerċizzju tad-diversi emendi għal-liġijiet finanzjarji ilu għaddej għal ċertu żmien, u dan huwa pass pożittiv.

Huwa tajjeb li f'dan il-qasam, wieħed jimxi id f'id ma' diversi operaturi biex b'hekk, kemm jista' jkun, we don't rock the boat.

Huwa għalhekk li anke l-oppożizzjoni, sa mill-bidu tas-snin 90, għarfet din ir-responsabbilta`.

Jiena niftakar li f'dak iż- żmien kont involut f'diskussjonijiet informali - flimkien mal-kelliem ta' l- oppożizzjoni għall-qasam tal-finanzi ta' dakinhar, Lino Spiteri - li kienu jsiru fil-Ministeru tal-Finanzi u li fihom kienu jingħataw spjegazzjonijiet ta' dawn il-liġijiet, li l-parti l-kbira minnhom huma ta' natura teknika ħafna, biex kemm jista' jkun inwittu l-problemi minn qabel.

Din il-komunikazzjoni bejn gvern u oppożizzjoni fir-rigward tal-qasam tas- servizzi finanzjarji, minn dak iż-żmien sal-lum, imxiet f'direzzjoni tajba, pero' iddispjaċieni ninnota li minkejja li f'dawn l-aħħar snin sar ħafna xogħol pożittiv, li huwa rifless f'dan l-abbozz ta' liġi, għad m'hawnx dik l-istabilita` fl-pajjiż, li wieħed ikun jista' jserraħ moħħu meta jinvesti f'pajjiżna.

F'dawn l-aħħar snin, anke l-oppożizzjoni Laburista għarfet ir- responsabbilta` li għandha.

Pero', sfortunatament, kien hemm xi punti ta' diverġenza, fejn per eżempju f'każ partikolari, il-gvern, minkejja l-pre- avviż li ngħata minn din in-naħa tal-Kamra u minkejja li kien jaf bis- sentimenti tan-naħa ta' l-oppożizzjoni, xorta waħda ressaq dan l-abbozz ta' liġi quddiem din il-Kamra, bil-konsegwenza li kważi kważi, illum se tinkiteb paġna ġdida fl-istorja, għax mhux se jkun hawn qbil unanimu dwaru.

Din hija ħasra.

Jien nemmen li għandna naħdmu biex dawn it-tip ta' stumbling blocks jiġu evitati.

Hemm bżonn Ii xi kultant, xi wħud jinżlu minn fuq il-pedestall biex jgħinu ħalli jinżamm il-famuż kunsens fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Mr Speaker, se ngħaddi issa biex nagħti ħarsa li dak li qed jitressaq permezz ta' dawn emendi li għandna quddiemna llum.

Nistgħu ngħidu li hemm diversi affarijiet li l-ħsieb warajhom huwa wieħed tajjeb, u ċioe` biex f'dan il-qasam ikun hawn sigurta` akbar, kemm għal dawk li jinvestu kif ukoll għall-konsumaturi ta' prodotti finanzjarji.

Dan huwa in line ma' dak li nixtiequ naraw jiġri f'dan il-qasam, u ċioe` li anke fix-xena internazzjonali, inkunu magħrufa bħala pajjiż serju, bħala pajjiż li m'huwiex lest li jaċċetta kollox biex jara l-figuri telgħin, pajjiż li m'huwiex lest li jkun sempliċiment forma ta' tax haven għal ċerti kumpanniji, jew xi post fejn wieħed jista' jagħmel money laundering, imma pajjiż serju, li jrid investiment serju, li jrid tkabbir ekonomiku serju.

Għalhekk, minbarra l-kwantita`, f'dan il-qasam hija mportati wkoll il- kwalita`.

Jien nazzarda ngħid li dan huwa prinċipju sagrosant, għax biex wieħed jirbaħ reputazzjoni tajba, irid jieħu ċertu żmien u jagħmel bosta sagrifiċċji, imma biex jitlef il-kredibilita`, jista' jagħmel dan faċilment, mingħajr wisq kumplimenti.

Waħda mil-liġijiet li se tiġi emendata permezz ta' dan l-abbozz li għandna quddiemna hija l-Banking Act ta' l-1994.

Tajjeb li wieħed iħares ftit lejn il-punti prinċipali, fid-dawl ta' dak li qed jingħad.

L-ewwelnett, qed jitwessa` l-iskop tad-definizzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' kontroll ta' dan il-qasam.

Qed jitwessgħu l-forom ta' l-attivitajiet u l-kunċett ta' business banking u ċerti attivitajiet addizzjonali qed jiġu elenkati fl- istess emendi.

Barra minn hekk, minkejja li l-kelma "bank" se tibqa' tintuża fl-isem ta' xi bank partikolari, għall-finijiet tal-liġi qed tiġi sostitwita bil-kelma "credit institution".

Għall-benefiċċju ta' dawk li qed jisimgħuna, irrid ngħid li dan it-tibdil, dan it-twessigħ fil-qasam tas- servizzi finanzjarji, sa 20 sena ilu lanqas biss konna noħolmu bih.

Illum il-banek m'humiex purament istituzzjoni li tislef u flus u tgħin lil individwu biex iġemma, imma tidħol f'areas oħra, bħalma hija l-insurance.

Nafu li biex persuna tissellef somma flus mill-bank, trid tiftaħ insurance policy biex tiggarantixxi lill-bank il-proprjeta` li għaliha tkun issellfet il-flus, filwaqt li tiggarantixxi fuqha nnifisha, biex jiġri x'jiġri, il- bank jitħallas dejjem.

Għalkemm hawn Malta għadna ma wasalniex għal ċerti affarijiet, f'pajjiżi barranin ċerti banek jagħmlu anke testmenti.

Qed insemmi dawn iż-żewġ eżempji biex nuri it-tifsira tal-kelma "bank" titwessa' meta tinbidel għal "credit institution".

Fir-rigward tal-protezzjoni u s-sigurta` li semmejt iktar kmieni, insibu emenda għal dak li għandu x'jaqsam mal-parteċipazzjoni ta' shareholder f'bank.

Per eżempju fil-każ ta' persuna li tkun se jixtri ishma sostanzjali, li jħallu effett fuq it-tmexxija ta' bank partikolari, jew jekk ikunu se jsiru xi mergers bejn bank u ieħor, qabel kien hemm il-bżonn tal-permess ta' l-awtorita` kompetenti.

Illum, ir-rwol ta' l-awtorita` kompetenti huwa xi ħaġa iktar kontiwa, mhux xi ħaġa inizjali, fejn tagħti l- permezz u tieqaf hemm, imma tkompli ssegwi.

Fil-fatt, jinżamm ukoll ċertu monitoring, fis-sens li f'ċerti azzjonijiet li jistgħu jittieħdu għad- detriment ta' tmexxija prudenti u b'saħħitha tal-management tal-credit institution jew tal-bank involut, l-awtorita` tkun tista' tintervjeni biex tara li tingħata l-protezzjoni neċċessarji lil min ikun jinħtieġha.

Anke fir-rigward tal-protezzjoni tad-depożitant, f'dan l-abbozz ta' liġi nsibu klawsola partikolari li għall-ewwel darba qed tagħti l-poter lill- Ministru li jagħmel regolamenti għall-protezzjoni tad-depożitanti, fejn ikun jinħass li l-istituzzjoni ta' kreditu, jew banek, jistgħu ma jkunux kapaċi jissodisfaw l-obbligazzjonijiet tagħhom vis-à-vis d-depożitanti.

Din hija wkoll xi ħaġa pożittiva, għax mill-esperjenza tgħallimna li sigurta` trid tkun hemm anke għal min se jafda ġidu f'idejn dawn l- istituzzjonijiet.

Xi ħaġa li jien nemmen li hija mportanti ħafna, anke fid-dawl ta' esperjenzi passati li kellna f'pajjiżna, hija l-kwestjoni tal-bad and doubtful debts.

Dawn l-emendi se jagħtu l-poter lill-awtorita` kompetenti, li toħroġ direttivi bankarji biex jirregolaw dan il-qasam.

Qed ngħid dan għax anke fil-passat riċenti kellna każijiet fejn l-operat ta' ċerti ditti, operaturi u negozjanti ġie under scrutiny jew under questionmark.

Aħna nemmnu li permezz ta' din il-klawsola ġdida, jista' jkun hemm kontroll iktar xieraq min-naħa ta' l-awtoritajiet kompetenti.

Nista' nsemmi bħala eżempju lill-każ tal-Priceclub u lill-famuż każ tad-Daewoo, fejn forsi seta' kien hemm under protection vis-à-vis l-garanziji li kien hemm għall- ammont ta' flus li ingħata f'self.

Dawn huma kollha areas li issa, permezz ta' dawn l-emendi, wieħed jista' jibda jaħdem fihom b'mod iktar konkret, u l-gvern għandu l-poter li permezz ta' regolamenti, jagħti direttivi għalihom.

Fir-rigward tal-kwestjoni ta' l-att tal-MFSC, nista' nelenka tliet bidliet prinċipali li qed jinstiga dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna.

L- ewwelnett, l-emenda prinċipali tgħid li l-MFSC kif nafuh sal-lum il- ġurnata, se jispiċċa u se jsir awtorita`.

Pero' din m'hijiex kwestjoni ta' tibdil fl-isem.

Huwa mportanti li nispjegaw u nifhmu xi tfisser din.

Fil- fatt qed jiġi stabbilit li dan iċ-ċentru jsir awtorita` u t-tliet regulators li hawn bħalissa fil-pajjiż, li huma l-Bank Ċentrali, l-MFSC u l- iStock Exchange, ikunu kollha miġburin fil-Malta Financial Services Authority.

Ovvjament aħna bħal oppożizzjoni għandna r-riservi tagħna, li urewhom biċ-ċar diversi kelliema fid-diskors tagħhom.

Jien nispera li 'l quddiem jkolli l-opportunita` li nirriferi għalihom f'iktar dettal.

Mr Speaker, jien naħseb li jagħmel sens li f'dan il-pajjiż ikun hawn ċertu harmonisation, ċerta kumplimentazzjoni bejn regolatur u ieħor.

Pero', li wieħed jabbanduna r-rwol ta' supervisional monitoring tal-qasam bankarju, partikolarment fil-konfront tal-Bank Ċentrali, naħseb li iktar jista' jaħdem b'mod negattiv għall-ekonomija, milli b'mod pożittiv.

Jien ngħid li permezz ta' dawn l-emendi qegħdin nitilqu minn idejna ċerti kontrolli, possibilitajiet u makkinarji li kienu jeżisti sal-lum il-ġurnata.

It-tieni emenda bażika li nsibu f'dan l-abbozz ta' liġi tgħid li l-offshore companies u n-nominee companies għandhom jiġu deleted, filwaqt li l- awtorita` l-ġdida se jkollha funzjonijiet ġodda.

Bażikament din l-awtorita` se tieħu ħsieb żewġ areas, waħda li għandha x'jaqsam mal-monitoring ta' liġijiet li jaffettwaw il-consumer financial services, u l-oħra li għandna x'taqsam ma' rwol investigatorju.

Dan nista' norbtu wkoll ma' dak li qed isir taħt il-Banking Act, fl-emenda li semmejt għall-bad and doubtful debts, fejn qed jingħad li tista' ssir investigazzjoni dwar allegazzjonijiet, prattiċi jew attivitajiet li jkunu detrimentali għall- konsumaturi ta' servizzi finanzjarji.

Ir-raba' tibdila prinċipali taħt din il-liġi se tkun l-appointment ta' consumer complaints manager.

Anke hawnhekk, naħseb li din hija novita` importanti għal dan il-qasam, fejn għall-ewwel darba se jkun hemm persuna nkarigata biex tinvestiga complaints, mhux biss ta' ditti, banek jew istituzzjonijiet ta' kreditu, imma anke tal-konsumatur privat, tal-private individual.

Hawnhekk mill-ewwel jiġuni f'rasi affarijiet li qegħdin jiġru f'pajjiżna llum, u li pernezz ta' dawn l-emendi qed jingħataw poteri aħjar biex wieħed ikun jista' jara li dawn ma jiġrux.

Aħna l-membri ta' l- oppożizzjoni urejna biċ-ċar il-biża' ta' dominanza tas-suq bankarju Malti mill-HSBC, u naħsbu li anke ċerti prattiċi li qegħdin jiddaħħlu f'pajjiżna unilateralment minn dan il-bank, huma detrimentali ħafna għall-konsumaturi.

Dan l-aħħar kien hemm eżempju klassiku fejn l-HSBC introduċiet politika li meta konsumatur li jaħdem b'dan il-bank ikollu kontijiet li ma jammontawx għal iżjed minn Lm75, il-bank ikun jista' jiċċarġjah xi Lm4 kull tliet xhur.

Din il-proċedura li ħareġ biha dan il-bank partikolari, s'issa għadha ma ġietx ikkopjata minn banek oħrajn.

Safejn naf jien, kien sar xi appell lill-MFSC, fl-istruttura preżenti tagħha, biex ikun investigat kemm din hija proċedura leċita għal dan il-qasam.

Sal-lum għadni ma nafx x'ġara minn dik l-investigazzjoni.

Jekk hemm xi konklużjonijiet tajjeb li wieħed ikun mgħarraf bihom għax hawn ħafna konsumaturi żgħar li jħarsu lejn il- bank bħala possibbiltà ta' tfaddil.

Għalhekk tajjeb li wieħed jgħidilhom x'inhu jiġri f'dan il-qasam.

Għaldaqsant huwa fatt pożittiv li fost l-emendi li għandna f'dawn il- liġijiet wieħed qed iwieġeb għall-complaints tal-konsumaturi permezz tal- consumer complaints manager u anke għall-kwestjoni ta' regolamentazzjoni ta' ċerti prattiċi.

Fost il-funzjonijiet tiegħu nsibul-promotion tal- general interests u legitimate expectations, promotion ta' fair competition fi prezzijiet u anke choices li jista' jkollu l-konsumatur f'dan il-qasam.

Dawn kollha tista' torbothom ma' eżempji li jiġru fil-ħajja ta' kuljum, għaliex at the end of the day din hija kompetizzjoni, u fil-qasam tal-banek is-suq huwa ddominat illum.

Għalhekk wieħed irid jara li jkun hemm ċerti kontrolli - mhux f'sens negattiv, imma kontrolli ta' protezzjoni għall- konsumatur in ġenerali - u li jkun hemm anke monitoring ta' trading practices.

Għandu jkun hemm anke l-possibbiltà li jinħarġu guidelines għall-pubbliku in ġenerali f'dan il-qasam.

Dawn il-funzjonijiet huma simili għal dak li għandu d-direttur ta' l- affarijiet tal-konsumatur.

Fil-fatt taħt il-Consumer Affairs Act insibu klawsola simili vis-à-vis l-konsumatur.

Din forsi hija aktar speċifika għax hija marbuta mal-qasam tas-servizzi finanzjarji, però huwa tajjeb li jiġu ntrodotti affarijiet oħrajn.

Ovvjament issa se jkun hemm ukoll regulations li jistgħu jistabbilixxu skemi ta' kumpens li għall-protezzjoni tal-konsumatur in ġenerali.

Nixtieq inħares ftit lejn l-Investment Services Act fejn se jidħlu konċetti oħrajn taħt il-kappa ta' din il-liġi.

Naħseb li din hija waħda mill-iktar emendi sostantivi li fih dan l-abbozz ta' liġi għax qed jiġu ntrodotti emendi partikolari għal-liġi ta' l-1994.

Fosthom hemm il-karatteristika ta' risk spreading li għandha tkun xi ħaġa mandatorja f'dak li għandu x'jaqsam ma' reġistrazzjoni ta' collective investment schemes.

Din wieħed jifhimha.

Risk spreading ifisser li jkollok skema fejn ir-riskji tagħha jkunu kemm jista' jkun mifruxin biex jekk tmur xi ħaġa ħażina f'area partikolari fejn ikunu investiti dawk l-iskemi, allura d-daqqa ma tkunx daqshekk kbira.

Jekk ikollok ir-riskju mifrux ikollok il-flessibbiltà li għandek iktar stabbiltà f'dik l-iskema, li jkollok possibbiltà li dik tissaħħaħ u, jekk jiġu mewġ negattivi, il-probabbiltà hija li din tista' tkabbar 'il quddiem.

Fi klawsola 2 ta' dan l-abbozz għandna definizzjoni ġdida ta' "investment advertisement".

Naħseb dan huwa importanti ħafna, partikolarment minħabba l-mod kif qed jiżviluppa s-suq illum, fejn qed jiġu riklamati numru kbir ta' investment schemes, funds, eċċ. li tarahom wara l-aħbarijiet f'xi rapport finanzjarju jew fil-ġurnali.

Hija ħaġa tajba li jsir advertisement f'dan il-qasam, imma rridu noqogħdu attenti li dan ikun faithful kemm jista' jkun, ma jkunx qed imexxi lill- bniedem minn imnieħru, imma jagħtih il-fatti u l-għażla vera li għandu quddiemu meta jiġi biex jagħżel jekk huwiex se jinvesti f'ċerti investment schemes jew le.

Mr Speaker, jekk ikun hemm xi breach ta' kondizzjonijiet tal-liċenzja se jkun hemm il-possibbiltà li l-awtorità kompetenti timponi multa amministrattiva sa massimu ta' Lm40,000.

L-awtorità kompetenti tista' tikkanċella u anke tissospendi liċenzja għall-protezzjoni ta' l-investituri u tal-pubbliku in ġenerali.

Apparti minn hekk licence holder irid javża wkoll lill-awtorità kompetenti fuq bażi kontinwa bit-tibdiliet jew ċirkostanzi li jistgħu jagħtu lok għal dawk li ngħidulhom close links.

Fost l-emendi għall-Att dwar Servizzi ta' Investiment insibu li għandu jidħol artikolu ġdid li jgħid li min jipprovdi servizzi amministrattivi f'dan il-qasam irid ikun rikonoxxut mill-awtorità kompetenti.

U din hija ħaġa tajba għaliex wieħed jifhem li f'dan il-qasam irid ikun hemm nies imħarrġa u ta' l-affari tagħhom.

Allura jekk ikunu recognised mill- competent authority hemm il-probabbiltà li jkunu nies li għaddew minn ċertu taħriġ u għandhom esperjenza ħalli jkunu jistgħu jagħtu kontribut fid- direzzjoni pożittiva.

Artiklu 10 ta' l-Att dwar Servizzi ta' Investiment, kif propost fi klawsola 139, jgħid ukoll li meta l-influwenza eżerċitata minn persuna li takkwista jew li tipproponi li takkwista kapital azzjonarju x'aktarx li jkun ta' preġudizzju għall-amministrazzjoni tajba u prudenti ta' detentur ta' liċenzja, l-awtorità kompetenti tista' toħroġ avviż ta' oġġezzjoni u teżerċita kull setgħat mogħtija lilha taħt dan l-Att.

Mr Speaker, aħna m'aħniex ngħidu li l-advertisements se jiġu approvati mill- competent authority, imma r-responsabbiltà tintefa' fuq l-operaturi biex jiġu mħarsa l-expectations tal-pubbliku.

Fil-fatt l-istockbroking fih innifsu se jibda jiġi kkonsidrat bħala investment service fih innifsu wkoll.

Interessanti li bħala instrument f'dan il-qasam se jkun hemm anke dik li ngħidulha l-acknowledgement of debt, jew kostituzzjoni tad-debitu, kif ngħidu bil-Malti.

Dawn huma t-tibdiliet prinċipali li se jkun hemm taħt l-Investment Services Act.

Nerġa' ngħid li m'huwiex possibbli li tidħol fil-fond f'ħafna minnhom, imma naħseb li fil-qosor qed niġbor tajjeb x'se jkunu t-tibdiliet li huma marbutin waħda ma' l-oħra b'tali mod li jimbuttaw f'direzzjoni waħda.

L-istess nistgħu ngħidu għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-iStock Exchange Act, fejn qed jiġu ntrodotti compensation funds li wkoll qed jassiguraw ċerta sigurtà f'dan il-qasam.

Qed jidħlu aspetti oħra fis-sens li anke jiġu rikonoxxuti ċerti tibdiliet teknoloġiċi fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, bħalma huma l-electronic institutions li jaħdmu bis-saħħa tat- teknoloġija moderna, li mhux biss ġewwa pajjiżna imma tista' tgħid mad- dinja kollha qed jieħdu rwol akbar f'dan il-qasam.

Għalhekk tajjeb li wieħed ikun jista' jirregola wkoll dan il-qasam.

Sur President, fil-ħin li kelli dort dawra ma' l-emendi prinċipali ta' dawn il-liġijiet u rajt kif huma marbutin waħda ma' l-oħra f'direzzjoni komuni.

Però fl-aħħar ftit minuti li għandi nixtieq ngħid fejn m'aħniex qed naqblu.

Jien dejjem nipprova nkun kostruttiv f'dak li ngħid, però mill- oppożizzjoni huwa d-dmir tagħna li nuru fejn hemm nuqqas ta' qbil biex inkunu ċari fil-pożizzjonijiet li nieħdu.

Għalkemm ikun hemm min jipprova jdawwar l-affarijiet u sfortunatament ipinġina f'dawl negattiv, meta nitkellmu fuq dan il-qasam b'mod partikolari, li sal-lum dejjem kien hawn ċertu consensus dwaru, aħna rridu nuru kemm fejn kien hemm il-pożittiv f'dawn l-emendi u kemm fejn kien hemm in-negattiv.

Aħna m'aħniex qed naqblu dwar il-fatt li ċerta regolamentazzjoni li sal-lum il-ġurnata kienet issir mis-Central Bank issa se tibda taqa' taħt regolatur uniku li qed jiġi maħluq b'dan l-abbozz ta' liġi.

Ir-regolatur uniku huwa dak li qed jissejjaħ il-Malta Financial Services Authority minflok l-MFSC.

Minn din in-naħa tal-Kamra qed nopponu għal dan il-kambjament għax nemmnu li jekk se jsir dan il-pass - li fl-opinjoni tagħna qed isir biss biex inkunu in line mal-politika ta' sħubija sħiħa fl-Unjoni Ewropea bħalma ġara f'diversi oqsma oħrajn - il-Bank Ċentrali tagħna se jaqa' taħt il-European Central Bank.

Ħalli ngħid dan x'se jkun ifisser.

Aħna nemmnu li sal-lum dan il-Bank Ċentrali, bil-poteri li għandu, għandu s- saħħa u għandu ċerta awtonomija.

Tajjeb li tissaħħaħ l-awtonomija, imma se tissaħħaħ l-awtonomija bil-passi li qed naraw jittieħdu permezz ta' dawn l-emendi fil-konfront tal-Bank Ċentrali?

Bl-għodda li għandu sal-lum il- Bank Ċentrali jista' jirregola ir-rati ta' l-imgħax.

Aħna nemmnu li din hija għodda utili u importanti ħafna għax ir-rati ta' l- imgħax għandhom influwenza enormi tista' tgħid fuq il-qasam ekonomiku kollu.

Tiġi effettwata l-kompetittività tal-manifattura, tal-qasam tal- produzzjoni, l-istabbilità fil-prezzijiet, l-aspett tad-demand and supply fil-qasam ekonomiku u b'mod dirett anke l-inflazzjoni ġewwa pajjiżna.

Kollox huwa marbut mal-fatt li r-rata ta' l-imgħax tista' jiġi regolata mill-Bank Ċentrali tagħna.

U l-indikazzjonijiet huma li l-inflazzjoni hija on the increase u mhux on the decrease.

U iktar ma jiġri hekk iktar ikun importanti li l-Bank Ċentrali jkollu din l-għodda biex jaħdem.

Kif qed jiġi propost mill-gvern tal-ġurnata din l-għodda se titwarrab, fis-sens li dan ir-rwol se jgħaddi għand l-awtorità.

Barra minn hekk, bil-politika li miexi biha dan il-gvern, il-Bank Ċentrali tagħna se jaqa' taħt il-European Central Bank u ovvjament il-Bank Ċentrali u l-istituzzjonijiet se jkunu marbutin bid-deċiżjonijiet li joħorġu minn hemmhekk.

Aħna nemmnu li dan mhux qed isaħħaħ l-awtonomija.

Jien napprezza l-kumment li għamel il-Ministru Dalli fl-introduzzjoni tiegħu għal dawn l-emendi fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Meta tkellem fuq il- Bank Ċentrali qal li inqas ma jkun hemm indħil politiku iktar aħjar.

Jien naqbel ma' dan l-approach fil-qasam tas-superviżjoni partikolari ta' l- istituzzjonijiet ta' kreditu.

Però filwaqt li wieħed qed jevita l-indħil tal-politiċi naħseb li qegħdin nixħtu x-xbieki tagħna x'imkien ieħor, fejn daqstant jistgħu jkunu ta' periklu għall-ekonomija tagħna.

Ċertament naħseb li dan m'huwiex se jkun ta' vantaġġ għalina imma aktar jista' jkun ta' detriment.

Aħna ma nixtiqux li l-Bank Ċentrali tagħna jkollu jbaxxi rasu għal dak li jiddettawlu minn barra, mingħajr ma jħares lejn iċ-ċirkostanzi partikolari ta' pajjiżna, mingħajr ma jkun hemm komprensjoni tas-suq partikolari tagħna, li huwa wieħed ta' ekonomija mħallta.

Jekk isir dan aħna nemmnu li deċiżjonijiet li jkunu qed japplikaw għal pajjiżi ferm u ferm akbar minna ma jkunux ta' vantaġġ u ta' sostenn għall-ekonomija tagħna.

Mentri kif inhi s- sitwazzjoni llum il-ġurnata għandna possibbiltà li nagħmlu xi ħaġa dwar dan.

It-tieni punt ta' diverġenza - u nieħu pjaċir ninnota li se titressaq emenda min-naħa tal-gvern dwaru - huwa fuq il-kwestjoni tat-tmexxija tal- Bank Ċentrali.

Aħna ma naqblux li jkollna gvernatur li nibqgħu marbutin bih għal ħames snin.

Dan qed ngħidu għaliex anke l-esperjenza għallmitna li rridu noqogħdu attenti li l-amministrazzjoni tal-ġurnata jkollha ċerta flessibbiltà u l-possibbiltà li tirrevedi l-pożizzjoni tan-nies li jkunu qed imexxu l-istituzzjonijiet varji, fosthom il-Bank Ċentrali, u tara jekk hux fl-interess pubbliku li jkompli jmexxi xi individwu partikolari jew li jkun hemm tibdil.

Naħseb li l-gvern tal-ġurnata għandu dritt jagħmel dan, u m'huwiex sew li l- gvern jipprova jxekkel idejn gvern Laburista ġdid li se jkun hawn fil- pajjiż minn hawn u ftit ieħor.

Issa nnotajna li l-gvern fuq dan il-qasam se jagħmel irtirata u jaqbel li jkun hemm emenda f'dan is-sens, imma jidher li l-gvern baqa' joġġezzjona għall-emenda bażika dwar is-supervisory powers tal-Bank Ċentrali.

Mr Speaker, naħseb li fil-kontribut żgħir li tajt ipprovajt ma nkunx negattiv, imma ħriġt il-punti li ridt noħroġ.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici.

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Grazzi.

Mr Speaker, għalkemm din il-liġi hija waħda voluminuża, kif qed jgħidu tajjeb il-kollegi taż-żewġ naħat, meta tagħsarha sew il-prinċipju f'din il-liġi huwa wieħed li b'sempliċità kbira qed jaġġorna aktar il-bżonn ta' dan il-pajjiż fl-espansjoni kbira finanzjarja li għandu.

Din hija r-realtà kuntrarjament għall-propaganda Ii ssir minn xi wħud.

Permezz ta' dawn l-emendi aħna qegħdin nerġgħu nagħmlu pass ieħor 'il quddiem biex f'dan il-pajjiż inkomplu nibnu s-settur finanzjarju.

Kull pajjiż jidħol f'din il-fażi pero' kull pajjiż jista' jieħu żewġ attitudnijiet; jew jieħu l-attitudni li jistenna l-affarijiet jiġu fuqu jew inkella jipprova jkun pro-attiv u jkun pass 'il quddiem minn ħaddieħor.

Għalhekk dawn l-emendi li qed inressqu huma pass ieħor.

Wieħed irid igħid ukoll li aħna ma bdejniex din it-triq illum u qed inħaffu biex nipprovaw inlaħħqu maż-żmenijiet.

Fil-fatt il-passi l-kbar ma ħadnihomx illum imma ħadnihom fi żmenijiet oħrajn u llum qegħdin inżidu fuq dak li għamilna.

Dan huwa mportanti ħafna għax ebda pajjiż ma jista' jaħbi lilu nnifsu minn din ir-realtà.

Din hija realtà li tiġi fuq kull pajjiż u fuq kull partit, hu min hu.

Aħna mhux qed ninjoraw ir-realtajiet tas-suq jew dak li qed jiġri fl-ekonomija.

Aħna lanqas m'aħna qed ngħidu li aħna kuntenti bl-ekonomija kif inhi llum u se nieqfu hemmhekk.

Aħna ilna nilleġislaw fuq is-settur finanzjarju, fuq is-settur bankarju u fuq is- settur li għandu x'jaqsam ma' l-investiment u man-negozju.

Illum dawn is- setturi tant huma speċjalizzati u mportanti li l-Istat Malti ̧ permezz tal- partit Nazzjonalista, kien aktar 'il quddiem minn ċerti pajjiżi Ewropej.

Fil-fatt il-gvern ħa ħsieb li jdaħħal numru ta' liġijiet biex dan is-settur mhux biss ikun regolamentat imma min jaħdem f'dan is-settur barra minn Malta jsib f'pajjiżna l-mekkaniżmi ppreparati li jnisslulu fiduċja fl- investiment tiegħu.

L-iskop ta' dak li qed nagħmlu hawnhekk huwa biex min jixtieq jinvesti fl- ekonomija Maltija jsib il-qafas li bih l-ekonomija tal-pajjiż ma taqax lura imma timxi aktar 'il quddiem.

Kuntrarjament għal dak li wieħed jista' jaħseb, fuq din il-linja aħna qegħdin ferm aktar on the ball milli huma tan-naħa l-oħra.

Sur President ̧ qed ninnota li l-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra qed igħidu li b'din il-liġi qed ngħaddu l-kontroll li kien isir fis-Central Bank lill- MFSC.

Dan l-argument huwa kompletament żbaljat u juri nuqqas ta' memorja mill-ħbieb tiegħi tan-naħa l-oħra għax dan il-pass sar fl-1994 jiġifieri tmien snin ilu.

Meta dakinhar għaddejna l-Att XV li kien il-Banking Act il- gvern kien diġà stabbilixxa li dan l-iskrutinju, li kien isir mis-Central Bank, jibda jsir minn istituzzjoni oħra li jagħżel il-Prim Ministru.

Fil- fatt dak iż-żmien diġà kien hemm indikat li l-MFSC se jkollha dan l- inkarigu li diġà qed tagħmel illum.

Wieħed irid igħid ukoll – dan juri nuqqas ta' memorja min-naħa l-oħra – li tan-naħa l-oħra kienu qablu mal-Banking Act u kienu vvotaw favur tiegħu.

Dan ifisser li dak iż-żmien huma kienu qed japprovaw dak li llum qed jilmentaw minnu.

Bir-rispett kollu dan juri li tan-naħa l-oħra ma jafux verament x'qed isir f'dan is-settur.

Huwa inkwetanti li f'pajjiż ikollok partit li jaf x'inhu jiġri f'dan is-settur u li jagħraf kemm dan huwa delikat u mbagħad ikollok partit ieħor li jkun mitluf u ma jkunx qed jifhem biżżejjed ir-realtajiet li diġà qed joperaw.

Nixtieq infakkar ukoll li fl-1994 kienet saret emenda speċifika fl-Att XXVI li huwa The Central Bank of Malta (Amendment) Act u l-kollegi tagħna tan- naħa l-oħra kienu qablu magħna wkoll dwarha.

Għalhekk din mhijiex xi ħaġa li saret f'ġurnata waħda u ta' malajr imma saret f'darbtejn u dan il-punt kien ħareġ ċar ħafna fid-dibattiti li saru.

Dan huwa mportanti ħafna li jiġi sottolineat għax qed nieħu l-impressjoni li l-oġġezzjoni prinċipali tal-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra hija preċiżament din il-ħaġa.

Għalhekk din mhi oġġezzjoni xejn għax l-ewwelnett din diġà qed topera b'mod tajjeb u t-tieni nett għax il-ħsieb li dawn il-poteri jgħaddu għand l- MFSC kien tajjeb ukoll.

Hawnhekk qed issir għagħa għax donnu din se tikkrolla waħda mill-pilastri ekonomiċi ta' pajjiżna u f'daqqa waħda se mmorru l-baħar, il-banek se jibdew jagħmlu li jridu u li fis-settur ekonomiku se jkun hemm il-vulkani.

Pero' din mhijiex ir-realtà għax nerġa' ntenni li din qed titħaddem tajjeb u l-kollegi tagħna tan-naħa l- oħra lanqas biss indunaw li qed titħaddem.

Dan ifisser li din tant ma ħolqot ebda forma ta' problema li ħadd ma nduna li diġà qed topera ħlief in- nies li huma direttament involuti fis-settur.

Dan huwa awgurju tajjeb.

Sur President ̧ il-ġimgħa l-oħra kelli opportunità li nagħmel diskors fil- Parlament u kkwotajt artiklu interessanti li kiteb Peter Mandelson li kien ministru tal-gvern Laburista ta' Tony Blair.

Fil-fatt Peter Mandelson ta pariri f'artiklu li kiteb f'"The Times of London" lill-partit tax-xellug.

Dan qal li ma jistax ikun li dan ma jaċċettax ir-realtà tal- globalizzazzjoni u r-realtajiet ġodda ta' l-ekonomija.

Qal ukoll li jekk ma jkollokx gvern attiv biex jissoda dawn l-affarijiet ̧ tmur lura.

Issa jien se nikkwota l-kliem testwali tiegħu li huma dawn:

"The other one is to acknowledge that both businesses and individuals need to be equipped by active governments to prosper in a global economy.".

Huwa proprju dan li qed jagħmel il-Ministru John Dalli b'dawn l-emendi.

Dan qed jagħti role importanti lill-gvern f'dan is-settur ekonomiku mhux biss bħala regolatur imma wkoll bħala persuna li tieħu ħsieb li tkompli tkebbes in-nar ta' l-ekonomija.

Dan huwa l-pass kbir li qed nagħmlu.

Fis- settur ekonomiku, ħadd ma jixhed - huma min huma n-nies tat-teoriji ekonomiċi - li hemm pożizzjoni mportanti tal-gvern fir-regolamentazzjoni tas-settur ekonomiku.

Huwa proprju dan li l-gvern qed jerġa' jagħmel b'din il-liġi.

Din il-liġi qed tkompli tissoda u ssaħħaħ it-tixrid tal-ġid fil- pajjiż għax dan huwa importanti.

Illum m'għadhiex l-ekonomija ta' 50 sena ilu, ta' 20 sena ilu u ta' għaxar snin ilu.

Illum l-ekonomija trid tħares 'il quddiem.

Il-ħsebijiet ekonomiċi kollha li kien hawn matul dawn l-aħħar żewġ sekli rridu nerġgħu nistudjawhom u nanalizzawhom mill-ġdid.

Dan hu li qed nipprovaw nagħmlu b'dawn it-tip ta' emendi fil-liġijiet; li nsaħħu l-istrutturi ekonomiċi ta' pajjiżna biex inkunu nistgħu nilqgħu għall- eventwalitajiet li ġejjin fuqu fil-futur.

Dawn huma miżuri li jsaħħu l- ġustizzja soċjali għax jieħdu ħsieb Ii jipproteġu lil kulmin huwa nvolut f'dan is-settur.

Illum ma nistgħux nibqgħu naħsbu b'ċerta mentalità ta' xellug antikwat fejn il-kapitalist biss jista' jieħu sehem fl-ekonomija u fl-investiment.

Illum kull ħaddiem u kull bniedem li jġemma' ftit flus huwa potenzjalment investitur li jieħu sehem fl-ekonomija nazzjonali.

Huwa dan li aħna qed nieħdu ħsieb.

Sur President, klawsola 55 titkellem fuq is-setgħat tal-qorti u hemm previst setgħat kbar lill-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili li huma mdaħħla għal tapposta biex ikollna moħħna mistrieħ li jkollna l-kontroll f'dan is- settur.

Din il-klawsola tgħid hekk:

"Il-qorti tista' tagħti dawk l-ordnijiet li jidhrilha xierqa biex twaqqaf il-ksur jew ̧ skond il-każ ̧ li teħtieġ lill-persuna msemmija fil-(a) jew (b) ta' dan is-subartikolu ̧ jew lil xi persuna oħra li fil-fehma tal- qorti kienet xjentement konċernata fil-ksur ̧ biex tieħu dawk il-passi li l-qorti tista' tordna.".

Dan ifisser li huwa rari ħafna fil-liġi tagħna li klawsola tagħti poteri kbar lill-qorti pero' dan qed nagħmluh biex inkomplu nikkontrollaw l- affarijiet kif jixraq.

Issa dawn l-affarijiet mhux qed nikkontrollawhom billi nifgawhom jew billi ma nħallux l-affarijiet jimxu 'l quddiem imma billi ma nħallu lil ħadd jabbuża mill-pożizzjoni tiegħu.

Aħna qed nagħtu dawn il-poteri kbar lill-qorti biex iġġib lil dak li jkun lura f'postu.

Wieħed irid igħid ukoll li fil-qrati tagħna qed naraw kambjament fuq dawn il-liġijiet finanzjarji għax hemm bżonn li tinbena l-kultura li l-qrati tagħna jkunu d-difensuri ta' dawn is-setturi wkoll.

Kultant wieħed jieħu l- impressjoni li f'dawn is-setturi wieħed jipprova jmur lura għal ċerti teoriji tal-Medju Evu fejn kien hemm ċerta awto-regolamentazzjoni u regoli fis-settur ekonomiku partikolari u awto-regolamentazzjoni interna wkoll mingħajr ma kien hemm l-intervent ta' l-Istat.

Dan mhux dejjem huwa tajjeb għax is-sanzjoni qawwija li għandha l-qorti ta' kull Stat hija xi ħaġa li ma tista' qatt tintrebaħ minn xi settur ieħor.

Għalhekk din il-liġi mhux biss qed tiftaħ il-binarji sabiex inti tieħu ħsieb li jkun hemm tħaddim aħjar ta' dan is-settur kollu kemm hu pero' qiegħda wkoll tieħu ħsieb li tqiegħed lill-qorti Maltija f'dik il- pożizzjoni tant b'saħħitha biex kulmin jopera f'dan is-settur iġib lilu nnifsu in regola.

Fil-fatt klawsola 55 titkellem fuq żewġ każijiet interessanti ħafna u tgħid hekk:

"Jekk ̧ fuq rikors magħmul mill-Awtorità lill-Qorti Ċivili ̧ Prim'Awla, il-qorti tkun sodisfatta li –

ikun hemm probabbiltà raġonevoli li persuna tkun se tikser xi waħda mid-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att ....".

Dan ifisser li jkun hemm atti, li diġà bdew iseħħu ̧ li fihom ikun hemm indikazzjoni ċara li persuna se tikser parti minn din ir-regolamentazzjoni.

Għalhekk aħna qed nagħtu l-poter lill-awtorità biex tieħu ħsieb li dan is- settur jaħdem tajjeb.

Hawnhekk nixtieq ngħid li dan qisu s-settur tal- kaħli; jekk titniggeż ħuta waħda jitilqu l-ħut kollha.

Għalhekk il-fiduċja li wieħed irid jistabbilixxi biex fis-settur ekonomiku kollox ikun safe jibqa' l-ħin kollu protett.

F'din il-ħaġa aħna qed ngħidu li qed nagħtu lill-awtorità d-dritt li fejn ikun hemm probabbiltà raġonevoli, din għandha taġixxi.

Qed ngħidu wkoll:

"li persuna tkun kisret dispożizzjoni bħal dik jew tkun kisret jew naqset li tħares xi kondizzjoni, obbligu ̧ ħtieġa, regolament, Direttiva, jew ordni u li jistgħu jittieħdu passi biex il-ksur jew nuqqas ta' tħaris ikun rimedjat,".

Għalhekk kuntrarjament għall-kritika kollha li qed nisimgħu u kuntrarjament għall-ħsieb negattiv u tal-biżgħa li għandhom tan-naħa l-oħra – dawn dejjem igħidu li aħna mhux qed noqgħodu attenti u li s-settur ekonomiku huwa ħażin - aħna qegħdin il-ħin kollu nissudaw is-settur ekonomiku.

Per eżempju, ftit żmien ilu fakkarna l-200 sena mid-dikjarazzjoni tagħna bħala Maltin li konna għamilna fi żmien il-Franċiżi.

Wieħed irid igħid ukoll li 100 sena ilu - bejn wieħed u ieħor ̧ fis-snin għoxrin - fl-ewwel Parlament li kien sar ̧ waħda mill-aktar persuni li ħadmet biex tipprova tagħmel is-settur tagħna kummerċjali up-to-date ma' l-aktar liġijiet aġġornati li kien hemm fl-Ewropa kien il-Professur Carlo Mallia.

Fil-fatt dan ħa ħsieb ̧ taħt gvern Nazzjonalista, Ii jagħmel wieħed mill-aktar kodiċijiet ta' kummerċ li kien mill-aktar avant-garde fl-Ewropa kollha kemm hi.

Anke f'dan is-settur aħna wkoll qegħdin f'din il-linja.

Aħna, bħala partit Nazzjonalista, qegħdin għal darb'oħra nagħtu lil dan il-pajjiż din l- istruttura biex ikun hemm tisħiħ ekonomiku f'dawn l-affarijiet.

Jiena bilfors ikolli ngħidhom dawn l-affarijiet għax huma ferm importanti li jiġu sottolinjati.

Ħafna drabi wieħed ikollu l-impressjoni li qegħdin nagħmlu liġi fuq settur fejn hemm erba` min-nies biss joperaw.

Il-verita` hija li dan huwa settur kbir u għandek ħafna nies li qegħdin joperaw fih u għalhekk huwa importanti li dawn il-liġijiet jgħaddu u huwa importanti wkoll li dawn il-liġijiet jingħataw priorita` fuq l-iskeda nazzjonali.

U dan hu li qed jagħmel il-Ministru tal-Finanzi.

Qed jieħu ħsieb li dawn il-liġijiet jingħataw priorita` fis-settur ekonomiku wkoll.

Illum ma nistgħux nibqgħu naħsbu li l-ekonomija f'pajjiżna tista` topera fuq xi setturi biss, jew li hemm żewġ stturi biss li jmexxu l-ekonomija Maltija.

Illum l-ekonomija Maltija tant kibret u tant għandha biċċiet jaħdmu fiha u jmexxuha 'l quddiem li dan is-settur bilfors ma nistgħux nittraskurawh.

Huwa proprju għalhekk, f'din il-linja u f'dan id-dawl, wieħed irid jgħid li aħna bħala partit qegħdin ferm iktar 'il quddiem milli wieħed jista` jaħseb.

Jiena ħadt pjaċir naqra u nsemmi l-artiklu ta` Peter Mandelson għax dan huwa magħruf għall-ideat tiegħu, huwa wieħed minn dawk li jitkellem favur it-third-way tal-Labour Party Ingliż u huwa wieħed minn dawk li għandu l- widna ta` Tony Blair u dan ħass li jikteb artiklu li jissottolinja lill- Istat Ingliż, lill-poplu Ingliż u lis-settur tal-Partit Laburista Ingliż li hemm bżonn li lil dawn is-setturi wieħed jagħtihom importanza u li huwa żball li wieħed jinsihom.

Nerġa` nfakkar fil-kliem sempliċi ta` Mandelson meta qal:

"Both businesses and individuals need to be equipped by active government to prosper in a global economy."

Dan huwa importanti għax mingħajrha inti titlef l-affarijiet kif qal huwa stess meta qal:

"In other words social justice is as strong a condition for governing successfully as adherence to market realities."

U dan hu kollox.

Aħna, we are facing the market reality u ma jistax ikun li aħna jew xi ħadd min-naħa l-oħra jippretendi li dan il-pajjiż jibqa` marbut mal-passat u ma jiċċaqlaqx għax dan huwa ċ-challenge kbir għal pajjiżna.

Iċ-challenge kbir għal pajjiżna huwa li ma nibqgħux marbutin ma` l-ideat tal-passat, ma nibqgħux naħsbu f'termini ekomoniċi tal-passat.

Irridu nħarsu 'il quddiem b'kawtela, b'attenzjoni u b'viżjoni, imma rridu bilfors nieħdu l-passi sabiex pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Ma jistax ikun li wieħed joqgħod lura.

L-istess Mandelson jgħid li l-pajjiż jista` jinżamm lura minħabba diversi fatturi.

Fil-fatt jgħid li a variety of factors will play their parts, fosthom staleness among incumbent administrations, jiġifieri li l- amministrazzjoni toqgħod lura u ma teħux il-passi li għandha tieħu.

Imbagħad isemmi l-weak leadership u l-failure to project a strong sense of economic and social purpose.

Aħna b'din il-liġi qegħdin nerġgħu nagħtu prova li aħan għandna dan l-istrong sense of economic and social purpose.

Imbagħad Mandelson fl-aħħar ta` l-artiklu tiegħu jsemmi l-lack of courage in seeing through necessary reforms.

U fuq dan ukoll lilna ħadd ma jista` jlumna.

B'dawn il-fatturi negattivi kollha Peter Mandelson qiegħed jagħti avviż lix-xellug Ingliż u qed jgħidilhom biex joqogħdu attenti għax il- pajjiż imur lura jekk ma jeħux il-passi ekonomiċi neċessarji u jekk ma jkollux ideat u viżjoni għall-quddiem u jgħid x'inhuma l-erba` dnubiet li jwasslu għal dan.

Sur President, f'dan il-Parlament qegħdin tajjeb wisq.

Jekk ma nagħmlu xejn nieħdu l-kritika li m'għamilna xejn u jekk nagħmlu xi ħaġa niedħu l-kritika għax għamilna xi ħaġa.

Qisna qatt ma nġibuha żewġ ma` tan-naħa l-oħra.

Veru li tan-naħa l-oħra għandhom id-dmir li jikkritikaw, pero` huwa żball li jibqgħu jieħdu l-fama li jikkritikaw dak kollu li jagħmel il-gvern.

Hemm affarijiet li huma tajbin u mhux għan-nazzjonalisti biss jew għal-laburisti biss imma tajbin għall-pajjiż kollu.

Meta fl-1996 l-partit Laburista ħa f'idejh it-tmexxija tal-pajjiż wiret mingħand il-partit Nazzjonalista numru kbir ta` liġijiet li kienu stabbilew setturi ekonomiċi b'saħħithom.

U dan sar kollu bil-viżjoni politika tal-Ministru John Dalli għax kien wieħed mill-persuni promoturi ta` dawn il-liġijiet.

Dak iż-żmien kien hemm kritika wkoll u kien jingħad li ma jafux għalfejn kienu qed isiru dawk il-liġijiet voluminużi kollha.

Illum qegħdin nifhmu iktar għal xiex kienu saru dawk il-liġijiet.

Iż-żmien qed jagħti raġun lill-partit Nazzjonalista tax-xogħol kbir li sar fl-1994 u qabel l-1994 biex ġiet stabbilita din l-istruttura kollha u llum qegħdin ingawdu l-frott tiegħu.

Il-Bank taċ-Ċentrali ta` Malta, jekk mhux qed jagħmel dawn l-affarijiet għax il-kontroll ġie mgħoddi lill-MFSC, qiegħed jagħmel xogħol ieħor.

Dan mhux qed jaħli l-ħin.

Ma keċċiex lin-nies.

Il- Bank Ċentrali qiegħed jagħmel xogħol ieħor.

Qiegħed jagħmel xogħol iktar impenjattiv u xogħol iktar dirett fl-ekonomija Maltija, liema xogħol huwa iktar maħluq għas-central bank ta` kwalunkwe pajjiż biex jistabbilixxi b'mod ċar il-kontroll monetarju tal-pajjiż.

Jiġifieri aħna ma qtajniex il- ġwienaħ tal-Bank Ċentrali jew ċekkinna l-importanza tiegħi.

Il-Bank Ċentrali ta` Malta għadu determinanti, għadu vitali u gaħdu ta` importanza spettakolari.

Irridu ngħidu wkoll li l-Bank Ċentrali ta` Malta twaqqaf ukoll mill-partit Nazzjonalista.

Kien il-partit Nazzjonalista mmexxi minn Dr George Borg Olivier li dak iż-żmien kellu l-viżjoni politika biex iwaqqaf il-Bank Ċentrali.

Pero` iż-żmenijiet jinbidlu u dak li kien tajjeb f'ċertu żmien illum ittrasforma ruħu għal itjeb, mexa pass ieħor 'il quddiem.

Din hija d-direzzjoni li aħna qegħdin nagħtu b'din l-emenda.

Sur President, f'dan l-abbozz ta` liġi fih ħafna klawsoli u ħafna affarijiet interessanti u żgur li fil-committee stage nidħlu fihom.

Nidħlu fil-kwestjoni tat-traduzzjoni tal-kliem u fil-kwestjoni tal-punteġġatura.

Pero` l-punch determinanti ta` din il-liġi hija li għal darb'oħra wieħed irid jirreġistra li huwa l-partit Nazzjonalista li qiegħed jerġa` jagħmel liġi li se terġa` tmexxi 'l quddiem is-settur ekonomiku ta` pajjiżna.

F'dan id-dawl u f'din il-linja niddikjara li jiena se nivvota favur din il-liġi u nkompli nħajjar lill-Onor.

John Dalli biex ikompli jsaħħaħ dan is-settur għax dan huwa ta` fejda kbira għall-pajjiż kollu, mhux biss għal dawk li għandhom il-flus imma anke għal dawk li m'għandhomx għax dan huwa l-punt fundamentali li n-naħa l-oħra b'mod żbaljat tipprova tagħmel propoganda politika rħisa minnu.

Dan huwa pass li jagħti saħħa lis-setturi kollha.

L-interklassismu li aħna nemmnu fih jissodah.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Michael Asciak.

ONOR.

MICHAEL ASCIAK: Sur President, kif qalu l-kelliema ta` qabli din il- liġi li għandna quddiemna tikkonsolida u taġġorna l-liġijiet li jirrigwardaw is-servizzi finanzjarji.

Dawn huma tnax-il liġi li fil-fatt, kif qal l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici, kienu għaddew biex isaħħu r- regolamenti finanazjarji tagħna.

Ta` min jgħid li minn dawn it-tnax-il liġi, l-oppożizzjoni kienet ivvotat favur għaxra minnhom.

Dan il-gvern issa qed iħoss li għandu jarmonizza u jġib regolamentazzjoni aktar moderna tas- servizzi finanzjarji li għandna bħalissa.

Sur President, jiena ma kontx se nitkellem fuq din il-liġi, pero` ntqal ċertu diskors u saru ċerti allegazzjonijiet min-naħa tal-kelliema ta` l- oppożizzjoni li nħoss li għandi nirrispondi għalihom.

Per eżempju, l-Onor.

Cilia qal li issa s-Central Bank of Malta se taħt il-European Central Bank u kien hemm xi kelliema oħra li qalu li għandna nħallu r-regolamenti finanzjarji bħal dawk ta` Guernsey, taċ-Channel Islands u postijiet oħrajn li huma barra mir-reġim ta` l-Unjoni Ewropea għax ikun jiswielna aħjar.

Kien hemm min qal b'mod ċar li l-fatt li inti tkun barra mill-umbrella ta` l-Unjoni Ewropea f'dawn il-liġijiet ma jfissirx li trid tadotta l-acquis għax l-Unjoni Ewropea hija suq tant kbir li ftit ftit, minn hawn jew minn hemm, se tpoġġi l-pressjoni fuq dawn il-postijiet pjuttost żgħar u mingħajr ma trid ikollok taġġorna l-liġijiet tiegħek biex toqgħod għal dak li jgħidu huma.

Din hija tattika kostanti li l-opożżizzjoni dejjem tuża.

Qiegħda speċi tgħid li l-liġijiet li tuża l-kumplament tad-dinja finanzjarja huma liġijiet li ma jgħoddux għal Malta u l-istess jgħidu għal-liġijiet ta` l- Unojni Ewropea.

Jgħidulek li dawk huma liġijiet tajbin imma għal Malta ma jgħoddux.

Tieħu l-impressjoni li Malta għandna xi erba` pari widnejn u xi sitt pari għajnejn waqt li l-kumplament tad-dinja kulħadd għanndu par widnejn u par għajnejn biss.

Hawn din it-tendenza, anke fid-diskussjoni tal- partit Laburista, li pjuttost hija waħda li ġejja minn kumpless ta` inferjorita`.

Kultant inħoss li l-partit Laburista jitkellem b'mod li jpoġġi lill-gżiritna inferjuri għal dak li qed jiġri fil-kumplament tad- dinja.

Nixtieq nieħu xi erba` eżempji biex nuri li dan m'huwiex minnu u għaliex il- pożizzjoni tal-partit Laburista hija pjuttost waħda ambigwa anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' liġijiet u regolamenti ta` l-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Laburista dejjem jitlaq mill-premessa li aħna pajjiż sui generis, pajjiż speċjali u allura għandna bżonn nagħmlu liġijiet finanzjarji speċjali għalina u liġijiet speċjali oħra, bħal ma` huma tas-saħħa u ta` l-ambjent u m'għandniex bżonn li noqogħdu fuq dak li jkun għadda minnu ħaddieħor.

Qisu dejjem irridu nipprovaw nerġgħu nivvintaw ir-rota meta r-rota tkun ivvintata minn ħaddieħor.

Sur President, l-Onor.

Cilia u l-kelliema l-oħra tan-naħa ta` l- oppożizzjoni qalu li huma qed ifittxu relazzjoni differenti minn dik li qiegħed ifittex il-gvern preżenti ma` l-Unjoni Ewropea għax ir-regolamenti ta` l-Unjoni ma jgħoddux għalina.

Filwaqt li aħna rridu sħubija, tal-Labour Party qegħdin jgħidu li jridu jagħmlu ftehim ta` free trade area.

Imma dan il-ftehim ta` free trade area qatt ma smajna x'jinkorpora u x'ma jinkorporax, x'inhu l-ambitu li fih trid tiġi żviluppata din il-free trade area u x'regolamenti rridu noqogħdu għalihom jekk isir dan il-ftehim ta` free trade area.

It-teżi tiegħi li jekk nagħmlu ftehim ta` free trade area jkollna noqogħdu għall-istess regolamenti li jkollna kieku kellna nsiru membri sħaħ ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri jekk Malta tagħżel li tagħmel ftehim ta` free trade area ma` l-Unjoni Ewropea, trid u ma tridx jkollha bilfors tadotta l-biċċa l-kbira ta` l-acquis għax l-unika mod li jista` jiġi żviluppat free trade area minn Malta huwa fl-ambitu tal-proċess ta` Barċellona tal-Pajjiżi Ewro-Mediterranji.

Dak il-proċess tal-pajjiżi Ewro- Mediterranji jitlob b'mod profond li l-biċċa l-kbira tal-pajjiżi jkollhom jadottaw kważi l-acquis kollu ta` l-Unjoni Ewropea mingħajr ma jkollhom il- mezz politiku biex ikunu jistgħu jikkontrolawh.

Allura Malta għandha dejjem iżżomm pożizzjoni li biha tkun tista` dejjem tikkontrolla l-acquis kollu ta` l-Unjoni Ewropea billi tifttex sħubija sħiħa.

Sur President, naħseb li l-famuż eżempju li bih rajna li l-pożizzjoni tal- Labour Party hija waħda pjuttost dgħajfa huwa proprju meta qabel l- elezzjoni ta` l-1996 wiegħed li jneħħi l-VAT.

Kien fil-fatt għamel kampanja fejn ta` wieħed x'jifhem li jekk jitilgħu fil-gvern ineħħi l-VAT u l-cash registers meta r-realta` kienet mod ieħor għax imbagħad mhux biss ma tneħħewx il-cash registers talli daħlu s-CET, l-ETI u l-ETP li kienu ħadu post l-liġi VAT.

Kif jaf kulħadd din kienet liġi ferm ikkomplikata minn dik tal-VAT u hekk kif fl-1998 reġa` tbiddel il-gvern, aħna erġajna biddilna dik il-liġi u daħħalna l-liġi tal-VAT kif kienet qabel.

Pero` huwa interessanti tara d-dokument li l-Labour Party ħareġ bejn l-1995 u l-1996, qabel l-elezzjoni, u l-white paper li ħarġu, wara li telgħu fil-gvern, fuq il-liġi li biha kienu se jirriplejsjaw dik tal-VAT.

Din il-white paper kienet intitolati "For a better tax system".

F'din il-white paper huma kienu qalu hekk:

"The introduction of VAT had ignored the fact that Malta has its own characteristics and that the EU VAT model could not be fitted into the local context by ignoring them.

None of the European agreements or the Euro-Mediterranean agreements concluded by States that are or have announced the intention of being candidate members of the EU include any requirement to introduce the European VAT prior to membership.".

Sur President, din is-sentenza fil-fatt kienet żbaljata immens.

Kienet żbaljata għax il-pajjiżi ta` l-Ewropa taċ-ċentru u ta` l-east li ffirmaw agreements ma` l-UE kollha kienu sforzati biex idaħħlu l-VAT u kienet ukoll żbaljata għax il-pajjiżi tal-Mediterran li ma kenux membri ta` l-Unjoni kellhom jibdlu s-sistema tat-tassazzjoni minn waħda bbażata fuq id-dwana għal waħda li kienet ibbażata fuq il-konsum.

Sur President, meta mbagħad il-Labour Party kien ilu fil-gvern xi sena u nofs kienet waslet il-famuża dikjarazzjoni li kienet miftehema mal- kummissjoni Ewropea u li jiena se nikkwota.

Mhux se nikkwota dak li ġie kkwotata li qal Dr Alfred Sant fil-ġurnal "The Times" imma se nikkwota x'kienet qalet il-kummissjoni Ewropea lill-kunsill Ewropew fi Frar ta` l- 1998 fejn kien hemm punti rilevanti li qabel magħhom il-Labour Party.

Dan kien ifisser li l-Labour Party kellu jerġa` jibla` dak kollu li kien qal u bażikament jaċċetta l-kondizzjonijiet li għamlitlu l-Unjoni Ewropea.

L- ewwel punt li għamlet il-Kummissjoni Ewropea kien jgħid hekk:-

"Regulations with Malta should be based on the 1970 association agreement and the Euro-Mediterranean partnership.".

Mela l-agreement li kellu jkollu l-Labour Party ma' l-Unjoni Ewropea, li ma kienx se jkun agreement ta` sħubija, kellu jkun bbażat fuq l-association agreement li kien iffirma Dr Gorg Borg Olivier fl-1970 u fuq il-partnership li kienet inbdiet mill-proċess ta` Barċellona.

Mela diġa` għandna il- parametri li fihom tista` tiżviluppa din it-tip ta` relazzjoni.

It-tieni punt kien dan li ġej –

"A free trade agreement should be completed between the two sides in accordance with the World Trade Organisation rules and commitments on trade liberalisation made in the contexts of the Euro-Mediterranean partnership.

The commission stated that in order to be compatible with the WTO such a free trade area should cover substantially all trade, no sector excluded.

Complete free trade for products other than those for which special arrangements will have to be negotiated should come fully into force within three years at the most.".

Mela l-kummissjoni kienet qed tgħid li l-agreement bejn Malta u l-Unjoni Ewropea kellu jimxi skond ir-regolamenti tal-WTO.

It-tielet punt rilevanti li l-Kummissjoni Ewropea għamlet kien dan:-

"Every agricultural trade should be progressively liberalised taking into account the respective agricultural policies and the results achieved in the GATT/WTO negotiations.".

Jiġifieri hawn qiegħed jingħad li s-settur ta` l-agrikoltura kellu jiġi liberalizzat fuq perjodu ta` żmien u ma setgħetx issir ir-restrizzjoni li fil-fatt kien qed jitlob il-Labour Party.

Imbagħad l-aħħar punt li għamlet il-kummissjoni kien dan:-

"In the services sector the commission proposed that both sides should reaffirm their obligations by granting each other most favoured nations status under this agreement.".

Hawnhekk il-kummissjoni u l-kunsill Ewropew kienu qed jiġbdu l-attenzjoni tal-Partit Laburista li dak li kien qiegħed jitlob, relazzjoni ta` free trade area bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, seta` ssir biss fl-ambitu ta` dawk ir-relazzjonijiet li kienu jeżistu, jiġifieri l-Euro-Med Barcelona process u l-association agreement li Malta kellha ma` l-Unjoni Ewropea, liema agreement ilu jeżisti mill-1970.

Sur President, dan qiegħed ngħidu wkoll għax il-bieraħ kont qed nisma` lill- Onor. Alfred Sant jitkellem f'każin politiku u qal li mhux veru li l-WTO tgħid li jekk Malta jkollha agreement trid bilfors, anke bir-regolamenti li jeżistu, tilliberalizza s-suq agrikolu.

Jiena ma naħsibx li dan huwa minnu, pero` r-realta` hi li jekk Malta qed tfittex ftehim speċjali ma` l- Unjoni Ewropea, din ta` l-aħħar hija marbuta li anke fis-suq ta` l- agrikoltura jrid ikun hemm liberalizzazzjoni ta` prodotti li ma jiġux protetti minn customs barriers u levies li jistgħu jiġu imposti fuq prodotti agrikoli minn pajjiżi oħra.

Jiġifieri l-Unjoni Ewropea hija marbuta – Alfred Sant qed jgħid li Malta m'hijiex, għandi d-dubji serji tiegħi – mar-regolamenti tal-WTO u għamlitha ċara li m'hijiex lesta li tidħol f'agreement ma` terzi pajjiżi jew sekondi pajjiżi jekk ma jkunx fl- ambitu ta` l-agreement tal-WTO.

Jiġifieri jekk Malta trid tiffirma ftehim ma` l-Unjoni Ewropea trid toqgħod għar-regolamenti tal-WTO għax l-Unjoni diġa` qalet li m'hijiex lesta li tagħmel agreements mingħajr ma tirrispetta l-agreements tal-WTO.

Sur President, huwa importanti wkoll li niftakru kemm hu imperattiv li fil- fatt jitneħħew dawn il-levies ta` l-agrikoltura minħabba r-relazzjoni u l- obbligi ta` l-Unjoni Ewropea u, ngħid jiena, anke ta` Malta mal-WTO.

Tant hu hekk li meta il-gvern nazzjonalista kien ta espressjoni ta` commitment li bejn Jannar ta` l-1995 u l-1996 kellu jneħħi 400 levy mit-850 li kien hemm fuq l-industrija ta` l-ikel u l-agrikoltura fil-fatt l-Unjoni Ewropea kienet qed tħares b'fiduċja lejn din il-mossa.

Imma ovvjament dan ma seħħx għax imbagħad kien inbidel il-gvern.

Pero` meta mbagħad fl-1998 reġa` tbiddel il-gvern u l-gvern nazzjonalista reġa` tkellem mal-Kummissjoni Ewropea, din għamlitha ċara li hija interessata kemm jista` jkun malajr jitneħħew il-levies minn fuq il-prodotti agrikoli.

Jiġifieri araw kemm din hija xi ħaġa importanti għall-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt il-kummissjoni kienet qalet hekk:-

"The lengthy timetable constructs sharply with the commitment made by Malta to abolish, by the end of 1996, 400 levies.

A timetable on the removal of levies on agricultural goods should be addressed urgently.".

Jiġifieri l-Unjoni Ewropea qed tgħid li r-relazzjoni ta` Malta ma` l- Unjoni, sew jekk nidħlu u sew jekk nibqgħu barra, tesiġi li jrid isir ir- ristrutturar fis-settur tal-biedja, liema strutturar huwa importanti ħafna.

Sur President, darba jiena kont għedt li bis-sħubija ta` Malta fl-Unjoni Ewropea s-settur industrijali b'mod partikolari dak tas-self-employed żgur kien se jimxi 'l quddiem b'mod sostanzjali, imma kien se jbati jekk Malta tidħol fi ftehim ta` free trade area.

L-Onor.

Michael Farrugia dak iż- żmien kien qalli mhux veru għax huma kienu qed jitolbu free trade area ma` l-Unjoni, liema free trade area se tagħti lok li l-prodotti Maltin ikun jistgħu jidħlu wkoll fl-Unjoni Ewropea.

Pero` li ma qalx kien il-fatt li bis-sħubija l-intrapriża Maltija jkollha l-jedd tuża l-fondi strutturali ta` l-Unjoni biex tkun tista` tikkompeti aħjar, liema fondi ma tkunx tista` tuża jekk ma tkunx membru fl-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri bil-free trade area żgur li l-industrija Maltija mhux se timxi 'l quddiem daqs kemm timxi 'l quddiem meta ssir sħubija.

Fil-fatt hawnhekk għandi kwotazzjoni minn ktieb interessanti li studja s-sitwazzjoni li tgħid hekk:

"The application of the community's acquis in the SME sector which has already started in the context of IPSE will improve the Maltese environment for local SMEs considerably.

Furthermore the empirical data shows clearly that rather than being a threat to small enterprises, the EU may indeed foster the conditions such as stable economic growth and the injection of new financial flows and investment in the Maltese economy, which together with their multiplier effect may lead to a strengthening of the economic conditions in which SMEs operate.".

Jiġifieri hawn qiegħed jingħad ċar u tond li b'Malta fl-Unjoni Ewropea l- industrija privata u anke dak li għandu x'jaqsam ma` SMEs żgur li se jkunu f'pożizzjoni aktar qawwija.

Jiġifieri altru milli aħna pajjiż tas-sui generis.

Aħna pajjiż li bħal kumplament tal-pajjiżi l-oħra tad-dinja meta naqsmu r-riżorsi tagħna ma` ħaddieħor u nimxu fuq ir-roti li skopra ħaddieħor nimxu 'l quddiem b'mod mgħaġġel.

Sur President, tajjeb ukoll li nsemmi l-kwestjoni ta` l-ambjent billi ngħid li l-fondi strutturali li tagħti l-Unjoni Ewropea, li parti kbira minnhom inkunu nistgħu nużawhom biex nirrinġaw l-ambjent, ma jkollniex aċċess għalihom jekk ikollna a free trade area.

Dawn ikollna aċċess għalihom biss bi sħubija.

M'huwiex il-każ li noqgħod nidħol fuq dan is-suġġett f'dan il- mument imma nafu li l-pjan li ħejja l-Ministeru għall-Ambjent u l-Ministeru għar-Riżsori u l-Infrastruttura jwassal biex jintefqu miljuni kbar ta` liri Maltin.

Fil-fatt il-ġimgħa l-oħra kien hemm il-konferenza tat-TAIEX li qalu b'mod ċar li Malta jista` jkollha aċċess għall-fondi strutturali biex tużahom għall-programmi ambjentali tagħha u dan huwa punt pożittiv ħafna.

Sur President, settur ieħor li tajjeb li nsemmi huwa dak tas-servizzi.

Jidher b'mod ċar li jekk issir free trade area li qed jitlob il-Labour Party is-settur tas-servizz ma jistax jitħalla barra.

Fil-fatt bejn l-1996 u l-1998, bil-memorandum li kienet bagħtitlu l-Kummissjoni Ewropea, il- Labour Party kien aċċetta li s-settur tas-servizzi kellu jiddaħħal fil-free trade area.

Fil-fatt f'dak il-memorandum il-kummissjoni kienet qalet hekk:-

"The commission had also indicated that the services sectors to be included in the free trade area were to be included in the proposed new agreement to be signed with Malta and this was to serve as a basis for the conclusion of future protocols to further open up the services sectors thus marked out.

This is also the procedure adopted in the agreements with Tunisia and Morocco.".

Jiġifieri anke ma` pajjiżi oħra mediterranji, l-Unjoni Ewropea qed tesiġi li fejn isir ftehim ta` free trade area ddaħħal is-settur tas-servizzi.

Il- memorandum ikompli jgħid hekk:

"Thus the liberalisation of services in a EU membership context is not so drastically different from the regime that Malta will have to implement in a free trade setting.".

Jiġifieri qegħdin nerġgħu naraw xenarju jiżviluppa fejn b'din il-famuża free trade area Malta jkollha l-piżijiet kollha li jkollha bis-sħubija, u dan mingħajr ma nieħdu l-vantaġġi tas-sħubija.

Sur President, punt ieħor interessanti li wieħed ta` min jgħid xi ħaġa dwaru huwa l-iżvantaġġ kbir li Malta jkollha bil-free trade area u li ma jkollniex bi sħubija f'dawk li jissejħu r-rules of origin.

X'inhuma dawn ir-rules of origin?

Jekk Malta tissieħeb fl-Unjoni Ewropea jkollha customs union, allura l-prodotti li jiġu minn barra minn Malta għandhom l-istess dazju bħalma għandhom fil-pajjiżi kollha ta` l-Unjoni Ewropea – ovvjament il-prodotti ġejjin mill-Unjoni ma jkollhomx – u għalhekk ma jkunx hemm n- neċessita` ta` żieda fil-value added fuq dawn il-prodotti.

Anke meta jkun hemm prodotti li jidħlu minn barra u jiġu maħdumin hawn Malta u mbagħad jiġu ri-esportati ma jkunx hemm problema li jrid jiżdied il-value added għax dawn jgħaddu minn Malta, bħala membru ta` l-Unjoni, lejn pajjiżi oħra.

Imma jekk Malta tagħmel dak li jissejjaħ free trade area li ma jkollux customs union ma` l-Unjoni Ewropea r-rata tad-dwana tkun differenti għall- prodotti li jkunu ġejjin barra mill-Unjoni Ewropea għax ikollhom jiddaħħlu r-rules of origin li bihom trid iżżid il-persentaġġ tal-value added biex il- prodotti ta` l-Unjoni Ewropea ma jkunux svantaġġati.

Dan diġa` rajnih meta kellna s-CET, l-ETI u l-ETP.

Nafu li l-Unjoni Ewropea kienet ġiegħlet lill- gvern ta` dak iż-żmien biex jgħolli waħda mit-taxxi biex tieħu konoxxenza għall-fatt li ma kellhiex customs union ma` l-Unjoni bir-riżultat li r-rati tat-taxxa l-ġdida għall-Maltin spiċċaw saru 21% flok 15%.

Fil-fatt ħafna prodotti li kienu ġew minbarra biex imbagħad jerġgħu jiġu ri-esportati kienu qed jiswew lill-Maltin taxxa ta` 21%, u dan proprju minħabba r- regola tar-rules of origin.

Illum nafu li jekk ikollna s-sħubija ma jkollniex ostakoli għan-negozju filwaqt li jekk ikollna l-free trade area żgur li se jinħolqu ostakoli għan-negozju għax dak li jkun se jinvesti l- flus direttament f'Malta jkollu problema b'dik li hija value added li trid tiżdied mal-prodotti li fil-fatt jiġu Malta.

U barra minn hekk ovvjament ikun hemm problemi f'dawk li huma pagi u affarijiet oħrajn.

Sur President, huwa importanti wkoll li ngħidu li bir-regoli tal- kompetizzjoni tal-free trade area jibqa` l-fatt li Malta xorta se jkollha tieħu l-biċċa l-kbira ta` acquis ta` l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt il- Kummissjoni Ewropea dwar il-ftehim ta` free trade area tgħid hekk:-

"The removal of physical, technical and fiscal barriers to trade and the right of establishment of one party's firm on the territory of the other as well as some liberalisation of agricultural trade.

The realisation of the free trade area with the European Union under the Euro-Med partnership will not in any way diminish the current need or pressure for liberalisation, privatisation or the restructuring of the public sector and other sectoral reforms such as those effecting shipbuilding and ship repair as well as agriculture and the financial services sector.

Switzerland, through the protocols it concluded with the EU in the year 2000 have had to adopt a substantive part of the community acquis notwithstanding that it is not a member of the European Union.".

Jiġifieri hawnhekk qegħdin naraw bl-aktar mod ċar li anke jekk isir ftehim ta` free trade area Malta jkollha toqgħod għal dawn il-liġijiet allavolja ma jkollha l-ebda mezz li bih tista` tikkontrolla u tbiddel dawn il- liġijiet.

Il-Kummissjoni Ewropea tkompli tgħid hekk:

"The 1998 EU/Malta association agreement was that Malta would have to adopt the EC competition law.

However there are two addtional aspects which are worth considering.

One is that Malta, if it is a member of the European Union, will have the freedom to appeal to the European Court of Justice.

Furthermore in the free trade context it will have to adhere to EU legislation as it is and as it will change in the future without participating in the desicion making institutions.".

Jiġifieri hawnhekk qed jingħad li jekk Malta tkun membru se jkollha l- possibbilita` li tappella lill-kumpanniji u liċ-ċitttadini tagħha lejn il- qorti tal-ġustizzja Ewropea waqt li jekk ma nkunux membri dan ma jistax isir allavolja l-piż kollu ta` l-acquis fuq daharna.

U barra minnhekk aħna jkollna bilfors noqogħdu għar-regolamenti ta` l-Unjoni Ewropea mingħajr l- iċken ħsieb li nistgħu nibdlu dawn il-liġijiet u dawn ir-regolamenti billi jkollna s-saħħa politika fl-istituzzjonijiet ta` l-Unjoni Ewropea biex dan inkunu nistgħu nagħmluh.

Sur President, jekk nitkellmu fuq il-monetary policy insibu li jekk Malta tfittex li tagħmel ftehim ta` free trade area allavolja nesportaw 60% tal- prodotti tagħna lejn l-Unjoni - u jekk nieħdu s-servizzi li pajjiżna jesporta lejn l-Unjoni Ewropea l-persentaġġ ikun ħafna iktar - xorta se jkollna noqogħdu għall-kriterji finanzjarji li tistabbilixxi l-Unjoni Ewropea għaliex ma nkunux nistgħu niċċaqilqu mingħajr ma jkun hemm konsegwenzi serji f'dik li hija inflazzjoni u f'dik li hija labour cost.

Jiġifieri importanti li nifhmu li sew jekk insiru membri ta` l-Unjoni kif ukoll jekk nagħmlu ftehim ta` free trade area, il-piżijiet ta` l-acquis ta` l-Unjoni Ewropea xorta waħda rridu nerfgħuhom.

Id-differenza hi li bi free trade area jkollna nerfgħuhom b'mod li jkollna l-iżvantaġġi kollha mingħajr ma jkollna l-ebda vantaġġ.

Sur President, irrid ukoll ngħid xi ħaġa dwar il-vantaġġi li jkollna jekk insiru membri ta` l-Unjoni.

Tajjeb li wieħed jgħid li minbarra l-vantaġġi politiċi li jkollna wieħed irid isemmi wkoll il-vantaġġi finanzjarji.

Nafu li ladarba Malta jkollna dritt li tipparteċipa f'istituzzjonijiet politiċi jkollha wkoll sehem, bi dritt, mill-fondi strutturali u mill-fondi ta` cohesion ta` l-Unjoni, liema dritt ma jkollhiex jekk tagħmel il-famuż ftehim ta` free trade area.

Fl-1993, fil-bidunett ta` l-applikazzjoni ta` Malta, il-kummissjoni dak iż-żmien kienet tat opinjoni li Malta se jkollha dritt għal Euro 60 miljun f'dawk li huma fondi strutturali u fondi ta` cohesion.

Dawn il-fondi kienu kkalkulati fuq kemm kienu qed jieħdu l- Greċja, Spanja u l-Portugall li huma wkoll pajjiżi Mediterranji.

Tajjeb ukoll li ngħidu li wieħed irid iħares lejn dak li jgħidulu l-quantum.

Il- quantum huwa dak li se jirċievi pajjiż li jkollu relazzjoni ma` l-UE.

Jiġifieri Malta se jkollha l-obligazzji li tħallas flus lejn l-UE, imbagħad iddaħħal mill-fondi strutturali u ta` cohesion mill-Unjoni Ewropea.

Dak li jibqa`, jiġifieri l-positive effect li jieħu l-pajjiż jissejjaħ il-quantum li l-pajjiż jieħu.

Dan il-quantum aħna neħduh jekk il-GDP tagħna jkun inqas minn 75% ta` l-average ta` l-UE.

Nafu li bħalissa l-GDP per capita ta` Malta huwa xi 52% ta` l-average ta` l- UE u bis-sħubija ta` 25 pajjiż li se jsiru membri dan se jkun 57% ta` l- average ta` l-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri aħna żgur se nkunu eleġibbli għal dawn il-fondi strutturali u ta` cohesion.

Jiena kont qrajt l-artiklu li kien kiteb l-Onor.

George Vella fuq il-ġurnal "The Times" fejn dan kien semma l-figura miżera ta` Euro 10 miljun.

Jiena ma nafx kemm se tkun il- figura finali pero` naħseb li din il-figura li semma l-Onor.

Vella se jkollu jerġa` jmur jikkalkulaha għax jiena ċert li se tkun ħafna ogħla minn dak l-ammont li semma hu.

Jekk fl-1993 kienet Euro 60 miljun nippretendi li llum se tkun ħafna iktar ogħla.

Raġuni oħra għaliex għandna nidħlu issa fl-UE u ma naħlux ħin mal-free trade area li kienu għamlu pajjiżi oħra u mbagħad bidlu r-rotta, hija proprju li jekk nidħlu fl-UE fis-sena 2004 aħna żgur nieħdu minn dawn il-fondi għax id-deċiżjoni biex pajjiż igawdi mill- fondi hija waħda unanima.

Imma minħabba t-tibdiliet li saru fit-trattati, ħames snin oħra, jiġifieri wara s-sena 2007 id-deċiżjoni se tkun biss b'maġġoranza kwalifikata.

Dan ifisser li la ma tkunx ilħaqt deffist subgħajk ikun iktar diffiċli li tieħu minn dawn il-fondi.

Sur President, tajjeb ukoll li nikkwota minn studju li sar fuq dawn il- fondi strutturali li jieħdu Spanja, il-Greċja, il-Portugall u l-Irlanda.

F'dan l-istudju jingħad hekk:-

"In an analysis of the effect of the structural funds for the period 1994/99 the European Commission concluded that with regard to Spain, Greece and Portugal the positive impact on overall growth, gross fixed capital formation and the maintenance and creation of jobs was unmistakable.".

Jekk imbagħad inħarsu lejn l-Irlanda nsibu li qed jingħad li bejn l-1994 u l-1999 –

"The economy expanded rapidly with 56,000 jobs per year being created or maintained.

Inroads were made in unemployment and the Irish economy improved so rapidly that its GDP per capita in 1997 was 90% of the EU average.

It has since improved to 100% of the EU average.".

Jiġifieri dawn il-fondi ta` cohesion huma fondi li jkun jista` jgawdi minnhom anke Għawdex bħala reġjun.

Dan juri b'mod ċar li t-teżi tal- Labour Party li noqogħdu barra mill-Unjoni għax aħna każ speċjali u li għandna nagħmlu free trade area hija żbaljata għax anke jekk nibqgħu barra mill-UE, bil-formazzjoni ta` free trade area jkollna nieħdu fuq daharna l- acquis ta` l-UE mingħajr l-ebda poter li nistgħu nibdluh.

Għalhekk ma nistgħux nibqgħu ngħidu kif qed jgħid il-Kap ta` l-Oppożizzjoni li l-acquis ma jgħoddx għal Malta għax bil-free trade area nkunu xorta waħda qed nieħdu fuq daharna l-acquis.

Grazzi.

Fid-9.00 p.m id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

L-Onor.

Abela.

KUMITATI PERMANENTI

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta għadda mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi bl-emendi neċessarji.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Finanzi, jekk jogħġbu jressaq l- aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

JOHN DALLI: Mr Speaker, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 18 ta' Ġunju, 2002 fid-9:00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jirregola Fondi Speċjali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Għaqdiet tal-Produtturi - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immigrazzjoni – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigurta' fl-Ikel - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Kostituzzjoni tal-Kariga ta' Avukat Ġenerali u dik ta' Avukat tar-Repubblika – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pulizija ta' Malta - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Uffiċċju tal-Posta - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Referendi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Mr Speaker, nixtieq nagħmel ftit riflessjonijiet fuq il-200 aniversarju mid-dikjarazzjoni tad-drittijiet ta' l-abitanti tal- gżejjer ta' Malta u Għawdex li kienet ġiet iffirmata fil-15 ta' Ġunju tas- sena 1802.

Huwa dejjem diffiċli biex wieħed jagħmel riflessjonjiet fuq l- istorja mill-punto di vista ta' l-abitanti ta' pajjiż bħal tagħna.

Dan għaliex l-istoriċi tagħna jsibu problemi kbar biex jiddokumentaw l-istorja mill-punto di vista tal-Maltin u l-Għawdxin f'dawn il-gżejjer minħabba l- istorja ta' kolonjaliżmu u ta' barranin li ħakmuna seklu wara seklu.

Ħafna mid-dokumenti u arkivji li għandna jagħtu l-punto di vista ta' dawk li ħakmuna, u din hi waħda mir-raġunijiet għaliex għandna kuxjenza nazzjonali dgħajfa u f'ċerti każi anke konfuża.

Per eżempju għalija hija espressjoni ta' kuxjenza nazzjonali konfuża li ssib Maltin u Għawdxin jiddentifikaw irwieħhom u jissimpatizzaw ma' l-Ordni tal-Kavallieri.

L- Ordni tal-Kavalieri kienu ħakkiema barranin fuqna u ma tantx kienu ħelwin magħna.

Ta' min igħid li taħthom għandna storja sħiħa ta' Maltin u Għawdxin li ngħataw il-mewt.

U naħseb li għalkemm inkitbet ftit minnha, l-istorja kompleta f'dan ir-rigward għad trid tinkiteb.

Waħda mill-ikbar problemi fil-formazzjoni tal-kuxjenza nazzjonali tagħna hija li għamilna sekli twal taħt kolonjaliżmu u allura huwa diffiċli li naraw lilna nfusna b'għajnejna u li naħsbu dwarna nfusna u dwar il-bqija tad-dinja b'moħħna.

Nerġa' ngħid li d-dokumenti li jeżistu ħafna drabi jagħtu interpretazzjoni tal-fatti mill-punto di vista ta' dawk li ħakmuna u mhux mill-punto di vista tagħna li ġejna maħkuma.

Dan ġara l-ewwelnett għax ħafna drabi l-maġġoranza kbira ta' l-abitanti ta' dawn il-gżejjer ma kinux jiktbu u jaqraw u allura m'hemm xejn miktub dwar kif kienu jaraw huma l- affarijiet.

Kieku sar hekk m'hemmx dubju li konna nsibu traċċi ta' protesti li kienu jsiru kontra l-ħakkiema barranin.

Forsi ftit jafu li fi żmien il-kavallieri l-Maltin ma kellhomx permess jgħannu u ma kelhomx permess idoqqu l-kitarra għax il-kavallieri kienu jaraw il-kitarra bħala strument sovversiv li n-nies se jiġu flimkien u mhux l-ewwel darba kienu jgħannu kontra l-odni u kontra l-mod kif il-kavallieri kienu jaħkmu lil din il-gżira.

Huwa diffiċli għalina li nsibu espressjoni ta' l-attitudni tal-Maltin lejn il-ħakkiema barranin.

Li nafu żgur, anke mid-dokumentazzjoni li għandna, hu li m'hijiex l-ewwel darba li mexxejja politiċi ta' dawn il-gżejjer għamlu dikjarazzjonijiet li huma l-abitanti ta' dawn il-gżejjer li għandu jkollhom il-jedd imexxu lilhom infushom.

Dawn id-dikjarazzjonijiet saru seklu wara l-ieħor, imma jekk irridu nagħmlu riflessjoni b'mod tajjeb ta' x'ifissru dawn id-dikjarazzjonijiet, m'għandniex nieqfu fil-mument li jsiru.

Ħa nieħdu biss bħala eżempju din id-dikjarazzjoni tad-drittijiet ta' l-abitanti tal-gżejjer ta' Malta u Għawdex li saret fil-15 ta' Ġunju 1802.

Għaliex kienu qegħdin jagħmlu dik id-dikjarazzjoni l-mexxejja politiċi Maltin ta' dak iż-żmien( F'dak iż-żmien kienu għadhom kif tkeċċew il- kavallieri minn Malta bil-wasla ta' Napuljun fl-1798, imbagħad kien hemm ir- rebħa ta' l-Ingliżi fuq il-Franċiżi bl-għajnuna tal-Maltin fis-sena 1800.

Wara dawn l-avvenimenti l-mexxejja politiċi Maltin kienu semgħu li fit- Trattat ta' Amiens, li fih ebda Malti ma ħa sehem u ħadd ma seta' jwassal il-leħen tal-Maltin, kien ġie deċiż li l-gżejjer ta' Malta u Għawdex għandhom imorru lura taħt l-Ordni tal-Kavallieri.

Din kienet ħaġa li nkwetathom ħafna u ma ridux li ssir għax kienu jafu kemm il-Maltin kienu ġew maħkuma anke b'mod aħrax mil-kavallieri.

Ma ninsewx li waħda mid-drawwiet regolari tal-granmastri meta kienu jitilgħu kienet li jsibu xi Malti li jkun semma' leħnu fuq x'ikun għaddej fil-pajjiż, per eżempju li jkun ikkritika l-impożizzjoni ta' taxxi u ta' regolamenti iebsa kontra l-Maltin – u l-kavallieri mhux biss imponew taxxi ħorox imma daħħlu ħafna sikkatura fuq il-Maltin fejn il-Maltin kienu mrażżna ħafna fuq x'setgħu jagħmlu f'pajjiżna - u jikkundannawh għall-mewt.

Ġeneralment kienu jdendluh fl-iktar post għoli f'pajjiżna, fejn illum per eżempju hemm il- Verdala jew fuq is-Saqqajja tar-Rabat, biex dak iservi bħala twissija biex il-Maltin u l-Għawdxin ma jiftħux ħalqhom kontra l-kavallieri.

Dan joħroġ mill-memo li kien bagħat Don Filippu Borgia lill-Papa kontra l-Granmastru Antoine De Paule fejn qallu li l-Granmastru La Vallette għamilha, il- Granmastru Verdala għamilha u kull granmastru jagħmilha li wara li jinħatar joqtol lil xi ħadd mill-abitanti biex ibeżża' lin-nies biex ma jiftħux ħalqhom fuq id-dritt li jmexxu lilhom infushom.

Waħda mill-ewwel affarijiet li għamlu mill-kunsill ta' l-iMdina meta kienu semgħu li ġejjin il-kavallieri kienet li bagħtu ittra lill-imperatur Karlu V u qalulu li ma kienx sew li qabad u ċeda lil gżiritna f'idejn il- kavallieri mingħajr lanqas biss talab l-opinjoni tagħhom.

Wara li l-Maltin u l-Għawdxin kienu għamlu sagrifiċċju kbir li biex jiġbru 30,000 fjorin biex jifdu lilhom infushom mill-ħakma ħarxa ta' Gonsalvo Monroy, ir-Re Alfonsu ta' Sqallija dak iż-żmien, lill-kunsill ta' l-iMdina kien tahom garanzija li jkollhom poter magħruf bħala universita`, bħal per eżempju ta' Messina, li jmexxu lilhom infushom, li jagħmlu taxxi u jimxu bid-drawwiet u l-privileġġi li għandhom.

Fl-1530 dik il-garanzija ta' Re Alfonsu inkisret għax l-imperatur Karlu V qabad u għadda lil Malta u Għawdex f'idejn il- kavallieri – flimkien ma' Tripli wkoll - mingħajr il-kunsens tal-Maltin u l- Għawdxin.

Waħda mill-ewwel ħidmiet li għamlu l-Maltin li kienu fil-kunsill ta' l-iMdina dak iż-żmien kienet li bagħtu ittra lill-Karlu V biex jgħidulu li huma ma jaqblux li qabad u tahom f'idejn il-kavallieri.

Dik ukoll kienet dikjarazzjoni tad-drittijiet ta' l-abitanti tal-gżejjer ta' Malta u Għawdex li l-imperatur Karlu V ma tax kas fis-sena 1530.

L-istess kif ma tawx kas anke din id-dikjarazzjoni ta' l-1802.

Kif diġa` għedt diversi drabi anke meta tkellimt f'dan il-Parlament, b'din id-dikjarazzjoni l-mexxejja politiċi ta' Malta u Għawdex fl-1802 mhux biss stqarrew id-dritt tal-Maltin u l-Għawdxin li jagħmlu t-taxxi huma f'dan il- pajjiż u li jmexxu lilhom infushom, imma taw lilhom infushom f'idejn l- imperu Brittaniku.

Dan huwa wieħed mill-ftit każijiet fejn kolonja saret kolonja bil-kunsens tagħha u mhux għax ġiet mirbuħ.

Naħseb li minn dan kollu għandna x'nitgħallmu, għax kif jgħidu diversi filosfi, l-istorja hija għalliema tajba.

Issa jekk l-istudenti ma jitgħallmux, għalxejn ikollok għalliema tajba.

L-istorja tista' tkun għalliema tajba, imma l-istudenti jridu jagħmlu l-parti tagħhom.

Jiena ma naħsibx li tgħallimna biżżejjed mill-istorja.

Min ma jitgħallimx mill-istorja huwa kkundannat li jirrepetiha.

Fl-istorja tagħna għandna sensiela sħiħa ta' mexxejja politiċi Maltin li taw lill-pajjiż f'idejn il- barranin biex imexxuh kif ukoll għandna tradizzjoni ta' mexxejja politiċi oħra li fdew lil dan il-pajjiż minn taħt il-ħakma tal-barrani li ħadmu u stinkaw biex il-Maltin u l-Għawdxin ikollhom id-dritt li jmexxu lilhom infushom.

Seklu wara l-ieħor, il-Maltin u l-Għawdxin isibu ruħhom f'salib it-toroq biex jagħżlu jekk ikomplux imexxu lilhom infushom jew jekk jerġgħux jagħtu lilhom infushom f'idejn il-barranin.

Naħseb li anke d- dibattitu li għaddej fil-pajjiż dwar x'relazzjonijiet futuri għandu jkollu pajjiżna ma' l-Unjoni Ewropea għandu jidħol f'dan il-kwadru.

Jekk jara l-istrutturi li qed tibni l-Unjoni Ewropea, l-istrutturi fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet, il-kunsill tal-ministri, wieħed isib li s-saħħa li se jkollhom il-pajjiżi żgħar bħal Malta hija dgħajfa wisq.

Għad irridu naraw x'saħħa se jkollhom pajjiżi żgħar fil-bank ċentrali ewropej u kif se tiżvolġi d-diskussjoni dwar il-presidenza ta' l-Unjoni Ewropea meta l- Unjoni Ewropea ssir bi 28 membru.

S'issa hemm it-tradizzjoni li kull sitt xhur ikun hemm pajjiż membru li jkollu l-presidenza.

Dan l-aħħar fil-ġurnal awtorevoli Spanjol "El Pais" kien hemm analiżi sħiħa fuq il-proposta ta' Tony Blair, il-Prim Ministru Brittaniku, li għandu jkun hemm prim ministru għall-Unjoni Ewropea biex tinbidel is-sistema ta' presidenza ta' l-Unjoni Ewropea.

Qalu: Immaġinaw pajjiż ta' 80 miljun ruħ bħall-Ġermanja jaċċetta li jkun president ta' l-Unjoni Ewropea darba kull 14-il sena.

Bħas-soltu, sfortunatament Malta tissemma' f'dan il-kontest, imma bħala eżempju fejn jgħidu li pajjiżi bħall-Ġermanja, Franza, l-Ingilterra, l-Italja, Spanja u anke l-Polonja bil-miljuni kbar ta' nies li m'għandhom jiġu stmati jew ittrattati bħaċ-ċkejkna Malta li għandha madwar 400,000 ruħ.

Tajjeb li nirriflettu fuq dawn l-affarijiet għax l-istorja tgħallimna ħaġa waħda.

Bid-difetti u bin-nuqqasijiet kollha tagħna, aħna l-Maltin u l- Għawdxin meta mexxejna lilna nfusna u ħadna d-deċiżjonijiet fl-aħjar interess ta' l-abitanti li jgħixu f'dawn il-gżejjer dejjem morna iktar 'il quddiem minn meta mexxewna l-barranin.

Il-barranin dejjem spiċċaw li mexxewna skond l-interessi tagħhom, skond l-istrateġiji tagħhom, skond x'ikollhom imfassal huma għal dawn l-inħawi.

Nerġa' ngħid, jekk m'aħniex se nitgħallmu mill-istorja aħna kundannati li nirrepetuha u kundannati li pajjiżna jerġa' jsir kolonja.

Naħseb li l-agħar wirt li l-ġenerazzjoni tal- politiċi ta' dan iż-żmien nistgħu ngħaddu lil uliedna m'huwiex biss id-dejn u d-deficit kbir li qed inħallulhom, imma li nerġgħu nagħtuhom pajjiż li ma jmexxix lilu nnifsu, li d-deċiżjonijiet ewlenin ma jeħduhomx huma.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Iktar rimarki.

L-Onor.

Rita Law.

ONOR.

RITA LAW: Mr Speaker, naqbel perfettament mal-kollega tiegħi l- Onor. Evarist Bartolo għax nemmen li huwa aħna d-deputati li għandna naraw naraw li dak kollu li jirrifletti fuq il-poplu inġenerali jsir permezz ta' deċiżjonijiet f'din il-Kamra.

Jiena nixtieq nagħmel ftit riflessjonijiet fuq is-sitwazzjoni tal-familji Maltin u Għawdxin.

Inħoss li għandi nitkellem fuq dan għax min-naħa tal- gvern rari tisma' xi diskussjoni li tkun qed tagħti l-verżjoni ċara u verżjoni reali ta' kif qed jgħixu l-familji Maltin.

Min-naħa ta' l- oppożizzjoni ma niddejqu xejn nitkellmu għan-nom ta' ħafna Maltin u Għawdxin li qed ikunu diskriminati minħabba l-politika li jħaddnu tan-naħa l-oħra.

Is-sitwazzjonijiet li se nagħmel riflessjoni dwarhom jirriżultaw minħabba li l-gvern qed imexxi dan il-pajjiż b'għajnejh magħluqa mingħajr ma joqgħod iqies ċerti piżijiet li qed iħallu fuq il-familja t-taxxi, l- għoli tal-ħajja u l-liċenzji u l-kontijiet li qed ikollna nħallsu.

Minħabba dawn it-taxxi l-familji Maltin qed jeżistu b'sagrifiċċju biex jaraw li jibqagħlhom dik il-xi ħaġa sa l-aħħar tax-xahar biex ikunu jistgħu jitimgħu lill-familja.

Mr. Speaker, jiena nħoss li l-partit fil-gvern għandu jagħti attenzjoni għal min qed ibati f'pajjiżna.

Hemm ħafna familji li niżluf is-saff tas- subnormali, jiġifieri fis-saff li huwa iktar l-isfel milli suppost.

Għandna wisq faqar f'Malta li ħafna jistħu jitkellmu dwaru.

Għandna per eżempju nies f'pajjiżna li jistennew il-paga tagħhom biex ikunu jistgħu jixtru l-ikel.

M'iniex qed ngħid li jagħmlu xi lussu fid-dar tagħhom jew inkella jixtru xi ħaġa biex ikunu jistgħu jkunu iktar komdi, imma jistennew il-paga ġurnata b'ġurnata biex dawn ikunu jistgħu jmorru għand tal-merċa biex jixtru l-ikel.

Issib oħrajn li meta jaqilgħu l-paga tar-raġel din diġa` tkun imqassma, u nista' ngħid li ħafna minnha tkun diġa` dejn għand tal-merċa, dejn għand tal-ħwejjeġ, dejn għall-bżonijiet li jkunu xtraw matul ix-xahar ta' qabel.

Dawn lanqas ikunu għadhom daħħlu l-paga u diġa` tkun qiegħda ta' ħaddieħor.

Dawn l-affarijiet irridu nindirizzawhom u nitkellmu fuqhom.

Irrid insemmi wkoll l-għoli tal-mediċina.

Per eżempju xi ħadd ġie kellimni fejn dan kien l-Ingilterra u kellu bżonn pilloli urġenti li jisimhom Seroxat.

Minn hemmhekk xtrahom Stg6.20 li jiġu Lm4 - u dawn kien fihom pakkett ta' 30 pillola.

Minn hawn Malta pakkett ta' 20 pillola, jiġifieri inqas pilloli, xtrahom Lm9.70.

Dan qed ngħidu biex tara kemm hawn Malta l- ħajja hija għolja, il-piżijiet tal-familji qed ikunu ħafna kbar u qed ikollna ħafna problemi.

Mr Speaker, l-għaqdiet u aġenziji dejjem qegħdin jitkellmu fuq problemi tal- familji bħal swat minħabba li l-membri tal-familji jkunu mdejqin, ikollhom stress jew sitwazzjonijiet koroh fil-familji pero` Alla jbierek il-gvern lanqas biss qed jagħti kas ta' dan kollu.

Imbagħad nibqgħu nisimgħu diskussjonijiet bħal dik li saret fl-4 ta' Ġunju ta' din is-sena li bejn Dr Karmenu Mifsud Bonnici u Simon Busuttil fejn waħda mill-affarijiet li qal Simon Busuttil kient fuq il-concession fuq l-agrikoltura.

Dan qal bla tlaqliq li l-ħajja se togħla once li tgħaddi din il-liġi ta' l-agrikoltura.

Qal ukoll li se jkun hemm VAT ta' 5% fuq l-ikel u mediċina, jiġifieri immaġina kemm se jikber jikber iktar il-piż fuq il-familji.

Minkejja dan kollu, Alla jbierek xejn ma nisimgħu diskussjonijiet fuq dawn l-affarijiet min-naħa tal-gvern.

Xejn ma nisimgħu fuq il-piżijiet ikbar li se jkun hemm fuq il-familji Maltin.

Tan-naħa l-oħra għandhom slogan li jgħid "Futur għal Uliedna".

Jiena ma nistax nifhem kif wieħed jista' joħroġ bi slogan bħal dak, meta min-naħa tkun qed tagħmlilhom żiżi u min-naħa l-oħra tkun qed tagħtihom bis-sieq

X'qal iktar Simon Busuttil( Qal li b'din politika fuq l-agrikoltura se jkun hemm l-għoli fuq ċerti prodotti bħal per eżempju zokkor, l-għaġin, il- qamħ, il-ġwież u kull tip ta' laħam li jiġi importat.

Issa aħna nafu kemm isiru affarijiet biz-zokkor.

Qal ukoll li ċerti sussidji jridu jinqatgħu.

Dawn huma affarijiet li nħoss li għandu jitkellem fuqhom u għandu jara li jpoġġi l-issue ta' l-Unjoni Ewropea fuq iktar viżjoni ċara għax meta għada pitgħada jasal ir-referendum il-poplu jrid ikun jaf fuq xiex se jivvota.

Dawn huma affarijiet li sfortunatament il-gvern Nazzjonalista mhux qed jitkellem fuqhom.

Fl-24 ta' April kien hemm diskussjoni oħra bejn kelliema tal-gvern u l- unions fejn in-naħa tal-gvern sostniet il-pożizzjoni li ma tingħata ebda żieda fis-salarji tal-ħaddiema tas-servizz pubbliku.

Dan qed jgħid li se jagħmel il-wage freeze.

Qalilna li dan mhux se jżid il-pagi qabel l-2005, imbagħad induna li kien se jkun hemm ħafna li se jaqbżu fuqu, u neħħa din il-klawsola.

Minkejja dan irrid ngħid li ma nafux x'se jiġri għada, għax Malta tinsab f'inċertezza kbira.

Nixtieq niddedika dawn l-aħħar erbgħa minuti li għandi għal familja li toqgħod il-Fgura li spiċċat bla dar minħabba inċident.

Din il-familja hija koppja żagħugħa b'tarbija ta' għaxar xhur u dawn spiċċaw li lanqas jistgħu jidħlu fil-propjreta` tagħhom għax tinsab kundannata.

Din il-familja ngħatat għajnuna mill-Malta Community Chest Fund - u minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Malta Community Chest Fund - pero` din il-koppja qed issostni li mhux għajnuna trid, imma ssib soluzzjoni biex ikollha d-dar tagħha.

Min-naħa tad-dipartiment tal-housing ingħatat flat żgħir li jrid ħafna spejjeż biex tirranġah, parti kbira mill-finanzi li ngħatat mill- Malta Community Chest Fund se jkollha tużahom biex tagħmel il-manutenzjoni u m'hi se jibqgħalha xejn biex biex tkun tista' tiekol.

Il-ministeru ma jridx jipprova jsibilha post ieħor addattat biex tkun tista' tgħix b'mod diċenti u din il-familja ilha għal dawn l-aħħar ġimgħatejn tipprova tagħmel kuntatti mad-dipartiment għax anke fejn toqgħod preżentement, f'lukanda, kulma fadliha huma ftit ġranet u dalwaqt joħorġuha minn hemmhekk.

Din il- familja għadha qed tistenna deċiżjoni min-naħa tal-gvern biex tingħata post ieħor għax il-ftit għamara li rnexxielha toħroġ mid-dar tagħha qiegħda mferxa għand il-ġirien u anke f'garages milli offrewlha xi nies.

Mr Speaker, jiena nħossni nkwetata u mbeżża', għax jekk id-dipartiment qed jgħid li lanqas għandu iktar postijiet x'joffri għal każ bħal dan, il- mistoqsija tiegħi tkun: X'jiġri jekk Allaħares qatt isir inċident f'Malta fejn ikollok ħafna iktar minn persuna waħda li tispiċċa mingħajr dar?

X'se jagħmel il-gvern b'dawn in-nies li jsibu ruħhom barra(

Hawnhekk nixtieq nagħmel it-talba tiegħi għan-nom ta' din il-familja biex il-gvern ifittex jagħtihom soluzzjoni kemm jista' jkun malajr għax il-mara tinsab f'dipressjoni enormi.

Din għadha mara żgħira, għamlet ħafna sagrifiċċji biex kellha dan il-post, kienu mċaħħdin minn kollox meta kienu għarajjes biex kelhom l-affarijiet tagħhom imbagħad wara ftit snin taż- żwieġ tagħhom sabu ruħhom li d-dar tagħhom ġiet kundannata minħabba accident li ġara fil-garage taħt id-dar tagħhom.

Dawn spiċċaw joqogħdu jiġġerrew 'l hemm u 'l hawn.

Mr Speaker, j'Alla l-gvern ma jagħmilx diskriminazzjoni mal-poplu Malti.

Jiena naf li diġa` kien hemm każ ieħor li kien ġara fil-Belt, fejn kien hemm ħruq f'dar u d din il-familja ġiet evakwata minn hemmhekk u ngħatat post diċenti min-naħa tal-gvern.

Jiena ngħid li l-gvern m'għandux jagħmel diskriminazzjoni imma għandu jara kif jagħmel biex din il-koppja żgħażugħa ma jaqtgħalhiex qalba mid-dinja.

Il-gvern għandu jipprova jgħin kemm jista' jkun lil din il-koppja biex ikollhom id-dar tagħhom ħalli flimkien ma' dik it-tarbija ċkejkna li għandhom ikomplu jibnu l-familja tagħhom f'post li jixirqilhom.

Grazzi.

Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t- Tlieta, 18 ta' Ġunju 2002, fid-9:00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill- Ministru tal-Finanzi.

Fid-9:30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

FAIR TRADING – BEJGĦ TA' ĦUT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid x'investigazzjoni għamel il-ministeru wara l-aħħar dikjarazzjoni tas-sajjieda, sidien ta' trawlers, fejn qegħdin jallegaw li filwaqt li hemm waqgħa ġenerali fil-prezz tal-ħut, il-konsumatur xorta waħda għadu qed iħallas prezzijiet għoljin?

Peress li lili jirriżultali li d-dipartiment tal-fair trading ma ltaqax mas-sidien tat-trawlers li qed jipprotestaw dwar din is-sitwazzjoni, jista' l-ministeru jintervjeni sabiex dawn is-sajjieda almenu jsibu min jagħti kashom?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li bħalissa l-uffiċċju tal- kompetizzjoni ġusta qiegħed jinvestiga lment li rċieva dwar bejgħ ta' ċertu tip ta' ħut frisk fis-suq lokali.

SKALORA – PREZZ MEDJU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-prezz ta' l-iskalora kważi rdoppja din is-sena?

X'inhi r-raġuni li l-iskalora għoliet daqstant?

Kemm ġiet importata skalora matul is-snin 1998, 1999, 2000 u 2001 u x'kien il-prezz fis-suq?

X'inhu l-prezz din is-sena?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Minn informazzjoni li kisbet id-diviżjoni għall- kummerċ, jidher li l-prezz ta' l-iskalora għola b'mod konsiderevoli minħabba skarsezza fis-suq internazzjonali wara li l-produzzjoni dinjija naqset bin-nofs.

Dan it-tnaqqis fil-produzzjoni huwa dovut prinċiparjament għall-ħsara li seħħet minħabba hurricane li laqat diversi pajjiżi li jipproduċu l-iskalora.

Skond ċifri miżmuma mill-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika, il- kwantita' ta' skalora importata u l-prezz medju għal kull sena bejn l-1998 u l-2001 kien hekk:

|Sena |Kwantita' |Prezz Medju| |1988 |1,664,569 kilo|32c kull | | | |kilo | |1999 |1,534,051 |32c | |2000 |1,382,821 |32c | |2001 |1,673,521 |35c |

Din is-sena il-prezz medju ta' kilo skalora huwa bejn wieħed u ieħor ta ́ 50c.

IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-prodotti ta' l-ikel li se jkunu suġġetti għal restrizzjoni u kontrolli fuq l-importazzjoni qabel u wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindirizza l-mistoqsija lill-ministru konċernat.

IMPORTAZZJONI TA' PRODOTTI TA' L-IKEL

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: B'riferenza għall-539 special safeguards for agricultural produce li l-Unjoni Ewropea għandha reġistrati mad-WTO sabiex tikkontrolla l- importazzjoni ta' prodotti ta' l-ikel għall-popli tal-pajjiżi membri tagħha, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema huma dawk il-prodotti ta' l-ikel fil-każ ta' Malta li sa jkunu kkontrollati mill-Unjoni?

ONOR.

JOE BORG: Nitlob lill-Onor.

Intepellant jindirizza l-mistoqsija lill- ministru konċernat.

BIEDJA - POLITIKA TAL-GVERN

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhija r-raġuni li fl-istess nifs li qed jgħid li jrid ineħħi l-levies ta' protezzjoni fuq prodotti tal-biedja ̧ il-gvern Nazzjonalista daħħal dazji ogħla fuq l-importazzjoni ta' prodotti ta' l- ikel u dan minkejja li dawn il-prodotti la jipproduċuhom il-bdiewa, ir- raħħala u s-sajjieda Maltin u Għawdxin u lanqas l-agrindustrija lokali?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦAMRUN - SKOLA DUN FRANS CAMILLERI – KAŻ TA' SLOW LEARNER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa mistenni li tingħata l-għajnuna meħtieġa lit-tifel li ismu qed jintbagħat under separate cover, tifel bi bżonnijiet speċjali li jattendi l-iskola Dun Frans Camilleri tal-Ħamrun?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifel imsemmi ġie identifikat bħala slow learner u għalhekk qed jingħata għajnuna komplimentari minn għalliema apposta.

It-tifel ntbagħat quddiem l-istatementing board fit-23 ta' Ottubru 2001 iżda s'issa għadu ma ġiex assessjat.

It-tifel qiegħed jiġi wkoll assessjat minn school psychologist.

MATSEC – GRAPHICAL COMMUNICATIONS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk jirriżultalux li partijiet mill-eżami Intermediate (Matsec) tal-graphical communications kienu impossibbli li jinħadmu?

X'rimedju hemm?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li kull parti ta' l-eżami tal-graphical communications fil-livell intermedju kienet tinħadem.

SERVIZZI EKONOMIĊI – RAPPORTI MISCO U KPMG

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 33850 u jgħid x'rapporti, studji u xogħol ieħor tqabbdu jagħmlu l-kumpanniji MISCO u KPMG fis-snin 1999, 2000 u 2001 għall-ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li matul is-snin imsemmija, numru ta' dipartimenti u entitajiet oħra li jifformaw parti mid-dekasteru tiegħi ikkummissjonaw lid-ditti li qed issir riferenza għalihom biex jagħmlu numru ta' rapporti relatati mad-diversi oqsma, fosthom taħriġ għall-impjegati li fihom joperaw l-entitajiet, preparazzjoni ta' business plans kif ukoll preparazzjoni ta' liġijiet speċifiċi bħall-Business Promotion Act.

KUNSILL MALTI GĦALL-ISPORT – SPORTS FUND

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu flus fl-isports fund tal-kunsill Malti għall-isport mit-twaqqif tiegħu?

Jista' jgħid ukoll kemm intnefqu minn dawn il-fondi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-flus li daħlu fl-isports fund tal-kunsill Malti għall-isport jammontaw għal Lm79805.82.

Sal-lum għadu ma ntefaq xejn minn dawn il-fondi.

INSTITUTE OF HEALTH - KORS TAL-QWIEBEL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-kors tal-qwiebel fis-sena skolastika li ġejja hux ser jiftaħ jew le?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Billi l-organizzazzjoni tal-kors tal-qwiebel taqa' taħt l-institute of health ta' l-universita' ta' Malta, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ABBUŻ MILL-ALCOHOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid fejn jinżammu dawk in-nies li jkollhom jiġu rikoverati minħabba abbuż mill-alcohol?

Kemm ġew rikoverati f'din l-aħħar sena?

Kemm żmien inżamm l-aktar wieħed?

Kemm għandha żmien l-iżgħar persuna rikoverata?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qiegħda tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ABBUŻ MILL-ALCOHOL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid matul dawn l-aħħar tnax-il xahar kemm persuni fittxew għajnuna minħabba abbuż mill-alcohol?

Kemm minn dawn kienu diġa' talbu għajnuna qabel?

Kemm kellu żmien l-akbar u kemm kellu l-iżgħar minn dawk li talbu l-għajnuna?

Jiġi indagat jekk dawn il-persuni jagħmlux xi attivita' sportiva jew le?

Fil-każ x'irriżulta?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika x'tip ta' għajnuna minħabba abbuż mill-alcohol qed jirriferi għaliha.

SKEJJEL – STUDENTI LI JITILQU L-ISTUDJI KMIENI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il permess inħareġ matul din is-sena skolastika lill-istudenti biex jitilqu l-istudji tagħhom qabel jagħlqu s-16- il sena?

Kemm kienu bniet u kemm subien?

Kemm kienu mill-iskejjel ta' l- istat, tal-knisja jew dawk indipendenti?

X'raġunijiet ġabu?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

SIGURTA' SOĊJALI – TELF TA' ĠRANET TA' XOGĦOL MINĦABBA MARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm huwa stmat li ntilfu ġranet ta' xogħol minħabba mard matul l-ewwel ħames xhur tas- sena?

Kemm kien hemm ġranet ta' mard meħuda minn ħaddiema fis-settur pubbliku u kemm fil-privat?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bl- informazzjoni dwar ġranet ta' xogħol mitlufa kawża ta' mard matul l-ewwel ħames xhur ta' din is-sena.

Tajjeb li ninforma lil Onor. Interpellant li din l-istatistika tinġabar miċ- ċertifikati tal-mard li ħaddiem jew persuna li taħdem għal rasha, tissottometti lid-dipartiment tas-sigurta' soċjali.

PULIZIJA – UFFIĊJALI FIL-KARIGA TA' RSM

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid min serva fil-kariga ta' RSM tal-pulizija bejn l- 1980 u llum?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-perijodu msemmi mill-Onor.

Interpellant, il-membri tal-korp tal-pulizija li kienu jokkupaw il-kariga ta` RSM kienu 1/SM 576 George Cossai, 1/SM 20 Tarcisio Vella, 1/SM 114 Harold Harrison u 1/SM 192 Edgar Theuma.

UFFIĊĊJU ELETTORALI – BDIL TA' ID CARDS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm każi fejn nies li ħadu r-ritratt ta' l-ID card il- ġdida, ġew mitluba jmorru mill-ġdid l-uffiċċju elettorali ħalli jerġgħu jieħdu r-ritratt għaliex qalulhom li r-ritratti ħarġu ħżiena?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li ma kien hemm ħadd li ġie mitlub imur l-uffiċċju elettorali biex jerġa' jieħu r-ritratt għax ħareġ ħażin.

Madankollu kien hemm 141 persuna li minn jeddhom marru l-uffiċċju elettorali u biddlu l-karta ta' l-indentita minħabba r-ritratt.

GŻIRA – TRIQ TURU RIZZO - OIL SPILL

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jistgħux jittieħdu passi biex ma jitħalliex isir spillage ta' żjut tal-magni fil-parti ta' fuq ta' Triq Turu Rizzo, il- Gzira?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi minn spezzjoni li għamlet il- pulizija fit-triq imsemmija mill-Onor.

Interpellant, ma jirriżultax illi hemm xi żjut la fit-triq u lanqas fuq il-bankina.

Pero` jirriżulta li hemm store li huwa rtirat 'il ġewwa mill-linja tal-bini li jintuża bħala store għall-ispare parts ta' magni wżati u huwa f'din il-parti li jidher li hemm tiċpis taż-żejt.

Is-sid ġie mwissi mill-pulizija sabiex inaddaf din il-parti u jżommha nadifa.

HOUSING – AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex wasal il-każ ta' single mother li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-każ qed ikun investigat.

AFM – KRITERJI GĦAR-RIMBORŻ TA' SPEJJEŻ FUQ MEDIĊINI

L-ONOR.

ANĠLU FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l- Prim Ministru jgħid jekk ir-regolamenti ta' l-armata għadhomx fis-seħħ f'każ li mediċina jkollha tinxtara minn membru ta' l-armata meta ma tkunx available mill-isptar jew mill-armata stess, u dan peress li sa ftit ta' żmien ilu suppost li meta din tinxtara minn membru ta' l-armata, kien ikollu jiffirma fuq l-irċevuta l-medical officer biex imbagħad dak il-membru jieħu lura l- ispejjeż li jkun għamel?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat li r-regolamenti tal-forzi armati dwar il-provdiment ta' mediċini għadhom fis-seħħ.

RADJAZZJONI - RAPPPORT

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar- rakkomandazzjonijiet for limiting human exposure to time - varying electrical, magnetic and electromagnetic field in the frequency range from 0 Hz to 300 Ghz, liema rapport kien ġie ppreżentat f'Awissu tas-sena 2000?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat illi r-rakkomandazzjonijiet huma nklużi fir-rapport imsemmi li jien kont poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra fit-28 ta' Novembru tas-sena 2000.

ANTENNAS - MOBILE PHONES

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru x'inhi d-distanza pprojbita li persuna tista' tersaq viċin antenna tal-mobile phone?

X'inhu l-għoli mill-art ta' kemm suppost dawn l-antennas jitwaħħlu?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li r-rapport bir-rakkmandazzjonijiet for limiting human exposure to time - varying electrical, magnetic and electromagnetic fieds in the frequency range from 0Hz to 300 GHz, jindirizza d-distanzi minimi ta' sigurta' minn antennas inġenerali, inkluż dawk ta' mobile phone base stations.

Dan is-suġġett hu ttrattat esklussivament f'sezzjoni 13 ta' l-istess rapport.

KARTA R-ROŻA - MEDIĊINA B'XEJN

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx żviluppi dwar it-talba skond schedule 5 għal mediċina b'xejn għall-persuna li d-dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Peress li l-informazzjoni mitluba mill-Onor Interpellant hija ta` natura personali, għandha tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għall-mistoqsija 13567.

SPTARIJIET - TAGĦMIR

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'tagħmir hemm fl-isptar San Luqa, fl-isptar Boffa, fl- isptar Zammit Clapp u fl-isptar Mount Carmel stmat li jiswa aktar minn Lm100,000?

Liema huwa u f'liema sena ġie stallat?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

MEPA – HIGH-RISE BUILDING - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet quddiem l- MEPA għal bini high-rise?

F'liema lokalitajiet huwa dawn l- applikazzjonijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi quddiem il-MEPA hemm erba' applikazzjonijiet pendenti għall-iżvilupp ta' high-rise building minn għoxrin sular u aktar.

Dawn l-applikazzjonijiet saru għal żvilupp fil- lokalitajiet tal-Blata l-Bajda, il-Gżira, il-Qawra u l-Imrieħel.

PALAZZO PARISIO - BIEB TA' BARRA MIFTUĦ

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kien ir-riżultat ta' l-inkjesta wara li f'Ottubru 2001 il-pulizija kienet sabet il-bieb prinċipali tal- ministeru miftuħ f'nofs ta' lejl?

ONOR.

JOE BORG: Jien informat illi mill-indagni interni li kienu saru dak iż-żmien, irriżulta li l-bieb prinċipali tal-ministeru tħalla miftuħ b'nuqqas ta' ftehim min-naħa ta' l-uffiċjali nkarigati.

L-uffiċjali involuti ġew imwissija verbalment u minn dakinhar ittieħdu l- prekawzjonijiet biex ikun hemm iżjed attenzjoni għas-sigurta' tal-bini.

AFFARIJIET BARRANIN - MOBILE PHONES

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Minn fost l-impjegati kollha li hemm fil-ministeru, jista' l- Ministru jgħid min huma dawk li għandhom mobile phone pprovdut mill-gvern?

X'inhija l-ispiża kapitali għal dan is-servizz ċellulari u kemm kienet l- ispiża tal-konsum fuq bażi ta' 12-il xahar għas-sena 2001?

ONOR.

JOE BORG: Risposta tingħata f'seduta oħra.

MARSA - QORMI ROAD – ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid tistax issir zebra-crossing f'Qormi Road, Marsa - fil-parti biswit il-kantuniera ma' Triq Abela fil-Ħamrun - minħabba d-diffikulta' li wieħed isib biex jaqsam it-triq?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Għaddejt is-suġġeriment ta' l-Onor.

Interpellant lid- direttorat għall-maniġġ tat-traffiku biex wieħed jara x'jista' jsir.

DRENAĠĠ - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija 33944 u jagħti lista tad-direct orders li ngħataw mid-dipartiment tad-drenaġġ mill-bidu tas-sena 2001 sal-lum?

Xi jkopri dan ix-xogħol, min ħadu u x'inhu l-valur tax- xogħol li sar?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

GĦAWDEX - CUSTOMER SERVICES – POST TA' DIRETTUR

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex għaddew aktar minn erba' xhur minn meta għalqu l- applikazzjonijiet għall-mili tal-kariga ta' direttur tal-customer services fil-ministeru għal Għawdex u l-intervisti għadhom ma sarux?

Jista' jgħid meta se jsiru?

Jista' jgħid jekk b'dan id-dewmien huwiex jinkiser il- quality service charter ta' l-OPM?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab informat illi l-intervisti għall-mili tal- post ta' direttur tal-customer services fil-ministeru għal Għawdex issa saru.

UE - LINGWA MALTIJA - POSITION PAPER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal- position paper u/jew tas-sottomissjonijiet tal-gvern - fil-kapitlu istituzzjonijiet - dwar l-użu tal-lingwa Maltija?

ONOR.

JOE BORG: Issa li n-negozjati fuq il-kapitolu ta' l-istituzzjonijiet ġew magħluqa, sejjer inqiegħed il-position paper relattiva fuq il-Mejda tal- Kamra f'din l-istess seduta – naturalment waqt il-ħin tat-tqegħid ta' karti - sabiex tiġi segwita l-istess proċedura li ntużat s'issa fir-rigward tal- kapitoli l-oħra magħluqa.

Ta' min wieħed jinnota li f'dan il-kapitolu, in-negozjati nbdew bil-ħruġ tal-pozizzjoni komuni ta' l-Unjoni Ewropea.

Din il-pozizzjoni komuni kienet tirriproduci dak li ġie deċiż f'Nizza rigward il-parteċipazzjoni ta' Malta fl-istituzzjonijiet ta' l-Unjoni.

Fuq aspetti oħra, inkluż il-lingwa, din kienet tirrifletti l-pozizzjoni tal-Gvern Malti, cioe li '

'from accession, Maltese will be recognised as an authentic language of the treaties as well as an official and a working language to be used by European institutions".

In vista ta' dan, il-Gvern Malti seta jagħlaq in-negozjati fuq dan il- kapitolu abbażi tad-dokument li sejjer inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, kif diġa' indikajt.

LUNAPARKS – NOISE LEVEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhu l-livell tal-volum ta' mużika u storbju permess mill-awtorita' għas-saħħa u sigurta' għal-lunaparks li jarmaw fil-miftuħ?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-awtorita' għas-saħħa u sigurta' fuq il-post tax- xogħol issegwi n-normi tal-UE f'dak li għandu x'jaqsam ma' livelli aċċettabbli ta' storbju li għalihom ikunu esposti ħaddiema fuq il-post tax- xogħol.

Dawn huma ta' 90 dB(A) (daily noise extreme) u 200 Pa (unweighted instantaneous sound pressure).

CHAMBRAY – ROBERTO MEMMO

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-aħħar żviluppi dwar il- proġett ta' Chambray?

Kemm huwa minnu li l-gvern jixtieq li in-negozjant Taljan Roberto Memmo jiżganċja ruħu mill-proġett?

F'hiex wasal il-proġett innifsu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru konċernat.

PA/MEPA – ŻVILUPP MARITTIMU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm entitajiet/individwi applikaw lill-PA/MEPA biex ikunu kkonsidrati biex jagħmlu environment impact assessment f'każ ta' żvilupp marittimu matul dwan l-aħħar għaxar snin?

Kemm minn dawn kienu barranin?

ONOR.

TONIO BORG: Il-proċess ta' l-EIA jitlob li l-konsulenti ta' l-EIA jiġu magħżula mill-applikant ta' żvilupp u mhux mill-PA/MEPA.

L-applikanti jagħtu lista tan-nies li huma jkunu għażlu biex jaħdmu fuq l-EIA u wara jkunu l-PA u l-EPD - issa l-MEPA - li japprovaw jew le dawn il-konsulenti.

Ninsab informat illi fl-aħħar għaxar snin ġew approvati 21 kumpannija differenti biex jaħdmu fuq EIAs għal proġetti marittimi.

Erbgħa minn dawn kienu barranin.

EIA – ŻVILUPP MARITTIMMU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il environment impact assessment sar f'każ ta' żvilupp marittimu matul dawn l-aħħar għaxar snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi bejn l-1993 u din is-sena ntalbu li jsiru EIAs fuq 19-il proġett għal żvilupp marittimu.

Minn dawn, erbgħa għadhom qed jitħejjew u tnejn ġew abbandunati u l-applikazzjoni rtirata.

PA/MEPA – ŻVILUPP MARITIMMU

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm entitajiet/individwi kienu magħżula mill- PA/MEPA biex iwettqu environment impact assessment fi żvilupp marittimu matul dawn l-aħħar għaxar snin?

Kemm minn dawn l-individwi ġew mogħtija konsultazzjoni f'aktar minn entita' waħda?

ONOR.

TONIO BORG: Il-MEPA ma tagħżilx min iwettaq l-EIA iżda huwa l- applikant li jagħżel.

It-tieni parti tal-mistoqsija mhijiex ċara.

PEMBROKE – LUNAPARK – NOISE LEVEL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: B'riferenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 33927, jista' l-Ministru jgħid x'livell ta' mużika u storbju huwa l-massimu permess mil-lunaparks li joperaw fil-miftuħ?

Jista' jagħti l-livell f'decibels?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi fil-permess maħruġ mill-pulizija sabiex titħaddem lunapark ̧ ma jkunx hemm il-livell f`decibels tal-mużika li tista` tindaqq.

Dan il-permess jingħata pero` bil-kondizzjoni li ma jkunx hemm inkonvenjent.

Informat ukoll illi minn spezzjoni li saret mill-occupational health & safety officer nhar is-6 ta` Ġunju, irriżulta illi l-livell ta` mużika li kienet qed tindaqq fil-lunapark f`Pembroke kien ivarja bejn 85dB u 90dB.

MIC - NEFQA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 34011 u jgħid kemm intnefqu flus mill-MIC mill-1999 sal-lum?

Jista' jgħid fiex intnefqu l- flus din is-sena?

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill- Onor. Interpellant.

PA – ESPERTI FIL-PROĊEDURI U PREPARAZZJONI TA' L-EIA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm esperti involuti fil-korsijiet li dan l-aħħar organizzat l-awtorita' ta' l-ippjanar fil-proċeduri u preparazzjoni ta' l-EIA?

Kemm minn dawn kienu lokali jew barranin?

Fuq liema bażi ġew magħżula?

Min ħallas għal dawn il-korsijiet li kienu rreklamati mill-PA, l-awtorita' innfisha jew xi aġenziji oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li saru żewġ korsijiet fuq l-EIA.

L- ewwel kors sar għal dawk impjegati mad-dipartimenti tal-gvern u li jieħdu ħsieb li jaraw l-EIA.

In-nies li pparteċipaw għal dan il-kors kienu jirrappreżentaw lil dawn l-entitajiet, u cioe', id-dipartiment għall- ħarsien ta` l-ambjent, id-dipartiment ta`l-agrikoltura u dak tas-sajd, l- awtorita` ta` l-ippjanar, il-maritime authority, id-dipartiment tas-saħħa pubblika u r-resources authority.

B`kollox kien hemm 18-il persuna li attendew għal dan il-kors mogħti minn espert mill-institute of environmental management and assessment.

It-tieni kors kien immirat għall-konsulenti li jaħdmu fuq EIAs kif ukoll għal nies oħra li huma interessati li fil-futur jaħdmu fuq EIAs.

Attendew 41 persuna għal dan il-kors li ngħata minn żewġ esperti barranin mill- istess institute.

Il-parteċipanti kienu kollha Maltin, ħlief wieħed li huwa barrani imma jgħix Malta.

It-tutors kienu żewġ barranin.

Għall-ewwel kors il-parteċipanti ġew magħżula mid-dipartiment tagħhom.

Il- parteċipanti għat-tieni kors intgħażlu wara li ntlaqgħu applikazzjonijiet u l-għażla saret on a first-come-first-served basis.

Kollha ħallsu miżata għall-parteċipazzjoni f`dawn il-korsijiet.

Fil-każ tan-nies li jaħdmu mal- gvern, id-dipartimenti relevanti ħallsu għall-attendenza tagħhom.

HOUSING – AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – APPLIKANTI TA' QABEL L-1987

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm min ilu li applika għal akkomodazzjoni soċjali minn qabel l-1987?

F'liema kategorija jinsabu?

Minn liema lokalita' huma?

Kemm minnhom naqqsu l-punti minn dak iż-żmien 'il hawn minħabba tibdil fis-sistema tal- punti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l- informazzjoni mitluba minbarra dik mitluba fl-aħħar parti tal-mistoqsija li dwarha ma tinżammx statistika.

TRADE CONDITIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Would the Minister indicate what sort of trade conditions are being imposed on establishments such as those operating a copying bureau, bookshops and stationers etc, that keep and operate machinery or any other type of copying apparatus capable of reproducing copyright material for commercial purposes?

Is the trade licensing unit imposing any conditions so that copyright is protected premises, especially in view of the newly approved Copyright Act (section 7 a, c, e and 9 h,i) legal notice 120/92 and the Constitution of Malta as per article 37 (1) (a) for adequate compensation for such use?

If these conditions are not being imposed and observed by this unit, then who is responsible for this lack of observance and to see that this right of protection is enjoyed and not abused by such holders?

If these establishments had been advised by the unit, then why are they still in abuse and violation of copying material without rightsholders' authority?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-kondizzjonijiet tal-liċenzja inkluża fit-tieni skeda tar-regolamenti tas-sena 2002 tal-liċenzji tan- negozju, ġeneralment huma bbażati fuq il-kondizzjonijiet l-aktar importanti u komuni li kien hemm fil-liċenzji li kienu jinħarġu taħt is-sistema ta' qabel.

Madanakollu din il-lista ma' tista' bl-ebda mod la dirett u lanqas indirett, tinftiehem li teżenta xi attivita' kummerċjali milli jiġu osservati l-kondizzjonijiet u l-provvedimenti ta' xi liġi, regolament jew proċedura amministrattiva oħra li bħalissa jinsabu fis-seħħ f'Malta.

Peress li l-ikkupjar bla permess ta' materjal għal skopijiet kummerċjali jikkostitwixxi ksur tal-Kodiċi Kriminali, il-liġi tagħti s-saħħa lill- kummissarju tal-pulizija biex jibda proċeduri kontra min jabbuża.

Madankollu l-pulizija tieħu azzjoni wara li tkun informata dwar dan mill- parti jew partijiet li jkunu ħassewhom offiżi b'tali azzjoni.

WSC – SALINITA' TA' L-ILMA TAL-BOREHOLES

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti l-volum tas-salinita' ta' l-ilma li attwalment jiġi ippompjat mill-boreholes?

ONOR.

JOSEF BONNICI: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

TISBIH TA' PROMENADES - NEFQA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Peress li l-Ministru ġie rrapportat li qal li ntefqu madwar Lm10 miljun fit-tisbiħ tal-promenades, jista' jagħti breakdown ta' din in- nefqa għal kull promenade?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li n-nefqa fuq xogħol ta' tisbiħ tal-promenades huwa kif jidher hawn taħt:

1996 Marsascala Lm2,000,000 1997 Buġibba/Qawra Lm1,973,981 1998 Marsascala Lm 565,213 Marsaxlokk Lm 526,980 Birżebbuġia Lm 372,519 Buġibba/Qawra Lm 766,105

1999 Buġibba/Qawra Lm 391,043 Marsascala Lm 370,302 Birżebbuġia Lm 245,447 Marsaxlokk Lm 115,250 Sliema Lm 145,078

2000 Buġibba/Qawra Lm 209,524 Marsascala Lm 183,917 Birżebbuġia Lm 113,131 Marsaxlokk Lm 100,255 Sliema Lm 457,314

2001 Buġibba Lm 28,555 Marsascala Lm 45,671 Birżebbuġia Lm 28,520 Marsaxlokk Lm 63,957 Sliema Lm 560,374 San Ġiljan Lm 167,059

2002 (sa 12/06/2002)

SliemaLm Lm 106,401 San Ġiljan Lm 95,647 Buġibba/QawrA Lm 904 Marsascala Lm 1,904 Birżebbuġia Lm 11,283 Marsaxlokk Lm 5,529

SIĠĠIEWI – ST MARGARET STREET – TNEĦĦIJA TA' ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jitneħħa l-arblu tad-dawl li hemm f'St. Margaret Street fis-Siġġiewi - quddiem il-fond bin-numru 200 - peress li din il-parti t-triq hi dejqa ħafna u l-arblu qed joħloq inkonvenjent għar-residenti?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab informat li minn investigazzjoni li saret mill- ħaddiema tal-korporazzjoni Enemalta, ma jirriżultax li l-arblu msemmi qed joħloq xi inkonvenjent.

GĦAWDEX - DWEJRA - TINDIF

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: B'riferenza għax-xogħol ta' tindif li qiegħed isir fid- Dwejra, jista' l-Ministru jgħid kemm-il fażi fadallu l-proġett tat-tindif tad-Dwejra?

Meta hu ppjanat li jinbeda x-xogħol li fadal u meta hu maħsub li jitlesta?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel din il- mistoqsija lill-ministru konċernat

GĦAWDEX - CUSTOMER SERVICE – POST TA' DIRETTUR

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid b'liema kriterju ġie upgraded il-post ta' direttur tal- customer services fil-ministeru għal Għawdex?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: F'April tas-sena 2001, wara l-ħatra għall-ewwel darba ta' assistenti diretturi fi skala ta' salarju 5, it-tlettax il- pożizzjoni ta' direttur li kien baqa' fi skala 5 ġew kollha upgraded għal skala 4 u b'hekk ma baqa` l-ebda direttur fi skala 5.

Id-direttorat tal-customer services kien wieħed minn dawn it-tlettax.

AFFARIJIET BARRANIN – IMPJEGATI ON CONTRACT

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies fil-ministeru li huma mpjegati on contract?

Jista' jagħti lista ta' dawn l-impjegati, jgħid x'inhu x-xogħol li għandhom, meta ġew impjegati u meta se jispiċċa l- kuntratt ta' kull wieħed minnhom?

Hemm min ħa promozzjoni waqt li jinsab bil-kuntratt?

ONOR.

JOE BORG: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif mitlub mill- Onor. Interpellant.

AFFARIJIET BARRANIN - KIRI TA' KAROZZA - NEFQA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jgħid hux minnu li għall-okkażjoni tal-laqgħa għall-awguri ta' l-ewwel tas-sena, il-ministeru kera karozza bix-xufier għas-segretarju permanenti meta dan diġa' għandu għas-servizz tiegħu żewġ karozzi oħra tal-gvern u xufier full-time?

Kemm ġie jqum dan is-servizz?

ONOR.

JOE BORG: Is-segretarju permanenti fil-ministeru għall-affarijiet barranin ma jagħmilx użu minn żewġ karozzi tal-gvern imma għandu karozza waħda uffiċjali li nxtrat taħt it-termini tal-kuntratt li għandu għall- kariga li jokkupa, kif ukoll l-użu ta' sewwieq meta jkun hemm il-htieġa għal dan.

Lanqas huwa minnu li nkriet xi karozza bix-xufier għall-okkazjoni ta' l- għoti ta' l-awguri ta' l-ewwel tas-sena.

Anzi jien informat illi f'dik l- okkazjoni partikolari, is-segretarju permanenti saq huwa stess il-karozza uffiċjali sal-Palazz, il-Belt u lura.

VAT – IMPORTAZZJONI ABBUŻIVA TA' ALUMINIUM PROFILES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jinvestiga rapporti li wasluli li għalkemm a 40ft container aluminium profiles normalment huwa suġġett għal bejn Lm4,000 u Lm5,000 VAT, hemm importatur partikolari li allegatament jiddikjara nofs il-valur u lil dawk il-klijenti li ma jkunux iridu jħallsu VAT iżommilhom minflok 8% charge?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddli d-dettalji relevanti biex ma jintifix żmien fl-investigazzjonijiet.

BEJGĦ TA' TIĠIEĠ - PERMESSI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid x'permessi għandu bżonn xi ħadd li jbigħ tiġieġ friski minn tiegħu?

X'tibdil hemm previst f'din l-industrija ladarba Malta tidħol fl-Unjoni Ewropea?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Jien informat li persuni li jrabbu tiġieġ u jbiegħuhom huma stess għandu jkollhom trading licence, liema liċenzja jkollha l- kondizzjonijiet meħtiega mid-dipartimenti konċernati.

Fil-futur, kull produttur irid ikun reġistrat u lliċenzjat mad-diviżjoni ta' l-Ikel u attivita' veterinarja biex jiġi assigurat dejjem aktar il- ħarsien ta' saħħet -il konsumatur.

KORDIN - FAĊILITA` KORRETTIVA

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jikkonferma li priġunier li ismu qiegħed jintbagħat separatament, kien qed jitlob li jiġi ttrasferit minn din id-diviżjoni minħabba s-sitwazzjoni allarmanti ta' abbuż ta' droga?

Jista' jikkonferma li wara li dan il-priġunier safa msawwat minn xi priġunieri oħra, effettivament ġie ttrasferit għal division oħra?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li ta` kuljum isiru diversi talbiet minn priġunieri biex jibdlu minn diviżjoni għal oħra u r-raġunijiet li jagħtu huma diversi.

L-ex-priġunier imsemmi fil-mistoqsija qatt ma għamel talba biex ibiddel id-diviżjoni li kien fiha jew għamel dawn l-allegazzjonijiet ma` xi uffiċjal dwar l-imsemmija droga.

Wara l-inċident imsemmi li fih kienu involuti l-priġunier imsemmi u żewġ priġunieri oħra, kienu ż-żewġ priġunieri ta` l-aħħar li nbidlitilhom id- diviżjoni.

ZAMMIT CLAPP - QUALIFIED NURSES

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma li l-qualified nurses li jaħdmu fl-isptar Zammit Clapp bħala full-timers, se jiġu mġiegħla jaħdmu late duties meta dawn minn dejjem kienu jaħdmu flexible hours fil-ħin ta' filgħodu biss?

Jaf li jekk dan isir ikunu qegħdin jinkisru l-kondizzjonijiet tax-xogħol li ngħataw dawn in-nurses fil-bidu ta' l-impjieg tagħhom fl-1991?

Jaf li l-kondizzjonijiet li jgawdu dawn kienu ngħatawlhom billi dak iż- żmien il-gvern kellu bżonn nurses biex jaħdmu fl-isptar u sabiex iħajjar oħrajn miżżewġa li ma kenux qegħdin jaħdmu biex jerġgħu jibdew jaħdmu?

Jaf li jekk se tiġi mwettqa xi bidla fil-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, lil dawn in-nurses jista' jnaffarhom milli jkomplu jaħdmu?

Jista' jikkonferma li mhux qegħdin jiġu mpjegati aktar qualified nurses biex jissostitwixxu oħrajn li jirtiraw jew jieqfu mill-impjieg?

Veru li qegħdin jiġu ngaġġati nursing aides minflok qualified nurses?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninsab informat li l-management ta` l-isptar Zammit Clapp iddiskuta din is-sitwazzjoni mal-union konċernata u hemm qbil fuq din il-kwistjoni.

Ma jirriżultalix li qegħdin jiġu mpjegati nursing aides minflok infermiera kwalifikati f'Zammit Clapp.

Infatti hemm proposta mill-management li tista` tirriżulta f'titjib tan-nursing ratio fil-ħin ta' wara nofsinhar.

STA.

LUĊIJA – APPARTAMENTI TAL-GVERN – LIFTS

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid fiex waslu d- diskussjonijiet biex isiru lifts fl-appartamenti ta' Triq il-Ġnien f'Santa Luċija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mir-records ta' l-awtorita' tad-djar ma jirriżultax li l-awtorita' irċeviet xi applikazzjoni għall-istallazzjoni ta' lift mir- residenti ta' l-appartamenti fi Triq il-Ġnien f'Santa Luċija.

STA LUĊIJA – APPARTAMENTI TAL-GVERN - MANUTENZJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jinbidel is- saqaf fit-turretta ta' appartament fi blk 3 Triq il-Ġnien, Santa Luċija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan ix-xogħol ġie approvat u għandu jsir mid-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar fil- futur immedjat.

STA LUĊIJA - TRIQ IL-ĠNIEN – GĦERUQ TAS-SIĠAR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li ssir xi ħaġa biex l-għeruq tas- siġar ma jibqgħux jidħlu fi flat, fi block 4, Triq il-Ġnien, Santa Luċija, billi jsir xi konkos mat-triq kif sar f'lokalitajiet oħra?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat tat-toroq se jagħmel inspection biex jara x'jista' jsir.

TAS-SLIEMA – TRIQ SANT' ALFONSU - DRENAĠĠ

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jinvestiga jekk jeżistux ħsarat fis- sistema tad-drenaġġ fi Triq Sant' Alfonsu f'Tas-Sliema, biswit il-fond numru 70?

Jista' jara li jittieħdu l-passi biex isiru t-tiswijiet meħtieġa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li ma hemmx ħsara fis-sistema tad-drenaġġ fi Triq Sant'Alfonsu, Tas-Sliema.

Li hemm hija ħsara fil-house connection tal-fond bin-numru 70.

ĊIRKOLAZZJONI TA' EURO COINS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jistgħux jiġu pprovduti euro coins lill-ħwienet permezz tal-banek kummerċjali jew permezz tal-bank ċentrali, peress li t- turisti qed ikollhom diffikulta' biex jingħataw bqija preċiża?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-munita euro mhix valuta legali f'Malta u għalhekk mhux suppost tiġi aċċettata mill-ħwienet bl-istess mod li dawn jaċċettaw il-lira Maltija.

Għalkemm huwa veru li l- ħwienet jaċċettaw flus barranin mit-turisti, il-bejgħ xorta waħda jibqa' fuq bażi ta' flus Maltin u naturalment il-bqija tat-transazzjoni trid tkun fi flus Maltin.

FLORIANA U L-BELT VALLETTA - SLUM CLEARANCE PROJECTS

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid xi żviluppi hemm dwar is-slum clearance projects ta' Triq l-Argotti/Triq l- Iljun u 22, Triq il-Kapuċċini, Floriana u anke St Charles Street Valletta?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li rigward Triq l- Argotti/Triq l-Iljun, Floriana, saret applikazzjoni lill-awtorita' ta' l- ippjanar li sal-lum għada pendenti.

Nifhem li kien hemm xi dewmien dwar il- ħruġ tal-permess minħabba xi trattativi ma' terzi.

Dwar 22, Triq il-Kapuċċini, Floriana, il-permess ġie approvat u t-tender ingħatat pero' inqalgħu xi problemi dwar min hu l-proprjetarju ta' wieħed mill-garaxxijiet eżistenti.

Rigward St Charles Street, Valletta jidher li għalissa ma hemm l-ebda proġett ta' slum clearance maħsub għal dan is-sit.

AFM – SURMAST TAL-BANDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għal dawn l-aħħar erba' xhur il-banda tal- forzi armati tinsab mingħajr surmast?

Jista' jgħid jekk huwiex fatt li l- armata kienet ilha madwar tliet snin avżata mis-surmast preċedenti li kien se jirtira?

Jekk fl-affermattiv, x'inhi r-raġuni li minkejja dan iż-żmien kollu ta' pre-avviż, ma tteħdux il-passi meħtieġa biex jinħatar surmast ġdid, bil-konsegwenza li sal-lum il-banda għadha bla surmast?

Jikkonferma l-Prim Ministru li l-banda ser iżżur l-Italja fil-ġimgħat li ġejjien meta tinsab mingħajr surmast?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien informat li l-banda tal-forzi armati bħalissa qed titmexxa minn aġent surmast.

Is-surmast li kien hemm qabel iddikjara bil-miktub li xtaq jirtira f'Ottubru tas-sena 2001 u fil-fatt irtira f'Jannar 2002.

Ninsab informat li l-banda ta' l-armata ser iżżur l-Italja.

LANDS - ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-iskema mħabbra fid-diskors tal-budget għas-sena 2002 in konnessjoni maċ-ċens sew dak perpetwu u/jew temporanju?

Meta huwa maħsub li din l-iskema tiġi implimentata?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi x-xogħol neċessarju biex din l- iskema tiġi implimentata huwa lest.

Naturalment l-applikazzjonijiet qegħdin jiġu pproċessati skond parametri stabiliti u huwa ppjanat illi l- applilkanti li kien hemm s`issa jsir kuntatt magħhom fil-futur qarib.

AFM – PROMOZZJONI GĦALL-MEMBRI TAL-BANDA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-membri tal-banda tal-forzi armati ilhom għal snin twal ma jingħataw promozzjoni?

Jista' jgħid ukoll x'inhi r- raġuni meta dawn isiefru fuq xogħol mal-banda jingħataw biss Lm50 expenses bonus, bil-konsegwenza li jkollhom joħorġu flus mill-but biex ikunu jistgħu jlaħħqu ma' l-ispejjeż li jkollhom?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-25 ta' Ġunju tas-sena l-oħra ħarġu 21 promozzjoni fil-banda tal-forzi armati.

Membri tal-banda li jsiefru fuq xogħol jingħataw l-istess subsistence allowance li jingħataw membri tas-servizz pubbliku.

NAVY INGLIŻA - PENSJONI

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Meta fl-ogħla stituzzjoni tal-pajjiż hemm min qiegħed jirċievi aktar minn pensjoni waħda kemm minħabba l-kariga u kemm minħabba l- eta', jista' l-Viċi Prim Ministru jgħidli għaliex persuna li tkun għamlet żmien taħdem man-navy Ingliża, meta tasal għaż-żmien tal-pensjoni ma tingħatax ukoll il-pensjoni li tingħata tas-servizz Ingliż flimkien mal- pensjoni tal-Gvern Malti?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Att dwar is- Sigurta' Soċjali ma jipprekludix lil xi persuna milli tirċievi xi pensjoni tas-servizz filwaqt li tkun qed tirċievi l-pensjoni tas-sigurta' soċjali.

Tajjeb jingħad li hemm pensjonanti li għandhom aktar minn pensjoni waħda tas-servizz u fl-istess waqt jirċievu pensjoni tas-sigurta' soċjali.

PA – SLIEMA PROMENADE - WHITE SHADOWS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-monument white shadows li ġie inawgurat fil-promenade ta' Tas-Sliema għandux il-permess ta' l-awtorita' ta' l-ippjanar?

Jista' jgħid meta saret din l-applikazzjoni, minn min, x'numru tal-file iġġib u meta ħareġ il-permess?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi l-monument in kwistjoni huwa kopert bil-permess PA2602/02.

L-applikazzjoni saret mid-direttur tax-xogħlijiiet fis-7 ta' Mejju, 2002 u l-permess inħareġ fl-4 ta' Ġunju, 2002.

SLIEMA PROMENADE – WHITE SHADOWS

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-monument white shadows li ġie inawgurat fil-promenade ta' Tas-Sliema?

Jista' jgħid jekk inħarġetx sejħa pubblika għal dan il-monument?

Jista' jgħid meta saret din is-sejħa, meta għalqet, min tefa' l-offerti u b'liema valur?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li x-xogħol tal-konkos u ħadid sar minn ħaddiema tat-taqsima tax-xogħlijiet.

L-uniku xogħol li ġie allokat lill-kuntratturi privati kien ix-xogħol ta' l-irħam.

Minħabba l- urġenza tax-xogħlijiet, ġew allokati żewġ direct orders lid-ditta Hal Mann għall-valur ta' Lm1,800 għax-xogħol tat-tqegħid u Lm2,300 għall-provvista ta' l-irħam.

Nerġa' nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-Perit Richard England li offra mingħajr l-ebda ħlas jew kumpens id-disinn kif ukoll sorveljanza waqt ix-xogħlijiet.

PEMBROKE - SKOLA SIR LUIGI PREZIOSI – KOMPORTAMENT TA' STUDENTA

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li studenta li tattendi l-iskola Sir Luigi Preziosi f'Pembroke li dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament, mhux qed tiġi aċċettata l-iskola - anzi tkeċċiet mill-kap ta' l-iskola - għax sempliċement qatgħet xaharha qasir u għax tagħmel il- gel?

Jista' jgħid jekk din id-deċiżjoni meħuda mill-kap ta' l-iskola hijiex konformi mar-regolamenti tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni?

Jista' jara kif din is-sitwazzjoni tiġi rrimedjata immedjatament biex din l- istudenta ma tibqax titlef aktar lezzjonijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-kap ta' l-iskola tikkonferma li hi f'ebda ħin ma keċċiet lill-istudenta msemmija mill-iskola.

Kienet l-istess studenta li ħarbet mill-iskola bla permess u ġabet ruħha b'arroganza fil- konfront tal-kap u l-assistent kap ta' l-iskola.

Hi kienet l-unika studenta li ma tridx tobdi r-regolamenti ta' l-iskola li jistabilixxu kif għandhom iżommu persunithom l-istudenti.

IX-XGĦAJRA - TRIQ DWARDU ELLUL - DRENAĠĠ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' l-Ministru jinformani meta nbidlu t-tappieri tad- drenaġġ ġewwa Triq Dwardu Ellul, ix-Xgħajra u kemm ġew jiswew?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat li ma nbidlu l-ebda tappieri fi Triq Dwardu Ellul imma li sar hu li l-manhole mirduma ġiet livellata mal- wiċċ tat-triq.

Dan ix-xogħol sar b'direct labour.

IX-XGĦAJRA – TRIQ MULETT U TRIQ CHESNEY – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jibgħat rappreżentant tad-dipartiment tat- toroq sabiex isiru l-istudji neċessarji bil-għan li Triq Mulett u Triq Chesney fix-Xgħajra jkunu jistgħu jsiru?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-direttorat tat-toroq biex l- ispezzjoni ssuġerita mill-Onor.

Interpellant issir.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ L-INDIVJA – ĦSARAT FIL-MAINS TA' L-ILMA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jieħu ħsieb jinvestiga l-ilment ta' numru ta' residenti fi Triq l-Indivja, Ħaż-Żabbar rigward ħsarat fil-mains ta' l- ilma peress li l-ħin kollu hemm ħruġ ta' ilma?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni għas-servizzi ta' l-ilma sabiex tittieħed l-azzjoni relattiva.

IX-XGĦAJRA – TRIQ MULETT U TRIQ CHESNEY - DWAL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li fi Triq Mulett u Triq Chesney fix- Xgħajra jiġu stallati bozoz adegwati peress li l-post huwa mudlam u hemm xi bozoz li marru u għadhom ma ġewx imsewwija?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant intbagħtet lill- korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u tittieħed l-azzjoni li hemm bżonn.

IX-XGĦAJRA - TRIQ SAN LEONARDO – ĦOFOR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk huwiex possibbli li l-parti ta' Triq San Leonardo fix-Xgħajra, quddiem il-club tal-boċċi, tiġi msewwija billi hemm ħafna ħofor li huma ta' periklu għal min ikun għaddej?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-direttorat tat-toroq sabiex it- triq tiġi spezzjonata u jiġi stabilit x'għandu jsir.

HOUSING - MĠARR

L-ONOR.

ANGELO FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li terġa' titnaqqas il-kera li tħallas il-persuna li d-dettalji dwarha qegħdin jintbagħtu separatament, għall-fond li fih jgħix ma martu u erbat itfal peress li minn Lm52, il-kera għolietlu għal Lm120 fis-sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi s-sussidju fuq il-kera nħadem skond il-kuntratt li ġie ffirmat fit-30 ta' Lulju 1997.

PA – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm applikazzjonijiet approvati mill-awtorita' ta' l-ippjanar u mid-DCC li għadhom ma' ntbagħtux lill-applikanti?

Kemm minn dawn l-applikazzjonijiet pendenti kien hemm fl- aħħar ta' Novembru u Diċembru 2001 u minn Jannar sa Mejju 2002?

ONOR.

TONIO BORG: Tweġiba tingħata f`xi seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ INDRI BORG – ASFALTAR

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani meta sejra toħroġ l-offerta mid-dipartiment tat-toroq biex tiġi asfaltata Triq Indri Borg f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat tat-toroq għamel l- inspection meħtiega u qiegħed fil-proċess li jikkonsulta mal-utilities biex jiġi stabilit liema xogħlijiet għandhom bżonn isiru fuq is-servizzi.

Jien informat ukoll li meta dawn ix-xogħlijiet jitlestew, ikunu jistgħu jsiru s-sejħiet għall-offerti li jkun hemm bżonn.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ IL-KAĊĊA – ASFALTAR

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani meta sejra toħroġ l-offerta mid-dipartiment tat-toroq biex tiġi asfaltata Triq il-Kaċċa f'Ħaż-Żebbug?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat tat-toroq għamel l- inspection meħtieġa u qiegħed fil-proċess li jikkonsulta mal-utilities biex jiġi stabilit liema xogħlijiet għandhom bżonn isiru fuq is-servizzi.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ IL-KANDLORA – ASFALTAR

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani meta sejra toħroġ l-offerta biex tiġi asfaltata mid-dipartiment tat-toroq triq ġdida fi Triq il- Kandlora f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li d-direttorat tat-toroq għamel l- ispezzjoni meħtieġa u qiegħed fil-proċess li jikkonsulta mal-utilities biex jiġi stabilit liema xogħlijiet għandhom bżonn isiru fuq is-servizzi.

Meta dawn ix-xogħlijiet jitlestew, ikunu jistgħu jsiru is-sejħiet għall- offerti li jkun hemm bżonn.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ - TRIQ L-GĦENEB - ASFALTAR

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jinformani meta sejra toħroġ it-tender biex tiġi asfaltata Triq l-Għeneb, inkluż l-isqaq, f'Ħaż-Żebbuġ?

ONOR.

Meta dawn ix-xogħlijiet jitlestew, ikunu jistgħu jsiru s-sejħiet għall- offerti li jkun hemm bżonn.

BIRKIRKARA – TRIQ GOLLCHER – ILMENTI MIR-RESIDENTI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li l-ilmenti tar-residenti f'Row C, Olav Gollcher Street, Ta' Paris Birkirkara dwar ġuvintur li jaqbżu fil-btieħi tan-nies, jiġu mistħarrġa mill-pulizija?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma jirriżultax li l-pulizija kellha xi rapporti kif imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Madankollu dan l-ilment ser ikun mistħarreġ.

MALTACOM - PAOLA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jingħata s-servizz tat-telephone lill-anzjan li l- partikolaritajiet tiegħu jidhru separatament?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Membru ġiet mgħoddija lill- Maltacom sabiex tingħata l-attenzjoni relattiva.

HOMEHELP - PAOLA

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li terġa' tiġi riveduta t-talba għall-estensjoni tas-servizz tal-homehelp lil waħda anzjana li l-partikolaritajiet qed jintbagħtu separatament, minħabba l- bżonnijiet li għandha?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li ħames ġimgħat ilu, il-bord kompetenti kkonsidra t-talba għall-estenzjoni tal-homehelp lill-persuna indikata.

Din it-talba ma ġietx milqugħa peress li ma kienx hemm tibdil fil-kondizzjoni medika tal-persuna konċernata.

PULIZIJA – TRAFFIKU – CAR COLLISION SKETCHES

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jinformani kemm normalment u raġonevolment jieħu żmien sabiex il-pulizija tagħti sketch ta' sempliċi collision normali bejn żewġ vetturi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi normalment rapport u sketch ta' kolliżjoni tat-traffiku jkun jista' jinġabar mingħand il-pulizija fi ftit ġranet wara li jkun seħħ l-inċident.

Pero` jekk l-Onor.

Interpellant għandu xi informazzjoni dwar xi każ speċifiku, nitolbu jagħtina aktar dettalji sabiex inkun nista' nivverifika ulterjorment.

MARSAXLOKK – TRIQ DUN SALV GATT – LETTER BOX

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li titpoġġa letter box fl-area ta' Dun Salv Gatt Street, Marsaxlokk?

ONOR.

JOSEF BONNICI: B'popolazzjoni ta' viċin it-3,000 ruħ, Marsaxlokk hu moqdi bi tliet kaxxi ta' l-ittri, numru ogħla minn dak rakkomandat mill-UPU u għalhekk mhux indikat li titwaħħal kaxxa ta' l-ittri oħra fil-lokalita' msemmija.

Madanakollu ninsab informat li d-direzzjoni tal-Maltapost dejjem lesta tikkonsidra rakkomandazzjoni mill-kunsill lokali għal ċaqliq ta' xi waħda jew aktar mill-kaxxi eżistenti b'mod li jitjieb is-servizz.

SERVIZZ ĠENERALI – PROMOZZJONI GĦALL-PRINCIPALS

L-ONOR.

CHARLES MANGION staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jkunu promossi għal scale 8 il-principals li sal-lum qegħdin fi scale 9, promozzjoni li suppost kellha ssir b'effett mill-1 ta' Jannar 2001?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nassumi li l-Onor.

Interpellant qiegħed jirriferi għall-progressions li joħorġu mill-addendum li ġie ffirmat fit-22 ta' Awissu, 2001 li jsaħħaħ il-ftehim dwar il-klassifikazzjoni, assimilazzjoni u ristrutturar tal-gradi fis-servizz ġenerali ta' l-1993.

L-implimentazzjoni tal-provvedimenti ta' dan l-addendum jinvolvi assimilazzjoni, promozzjoni u progession ta' aktar minn 3,000 uffiċjal pubbliku u dan l-eżerċizzju jrid iż-żmien biex jiġi konkluż.

Jien informat li diġa` ttieħdu numru ta' passi biex dan l-addendum jiġi implimentat.

Fil-każ ta' principals li minn skala 9 jridu jitilgħu għal skala 8, dan isir wara li l-MPO jaċċerta ruħu li l-uffiċjali konċernati jkunu qdew id- doveri tagħhom b'mod sodisfaċenti, bil-mod kif provdut fl-imsemmi addendum.

MARSAXLOKK - TRIQ ABDOSIR – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara li Triq Abdosir f'Marsaxlokk tiġi mibnija kif imiss peress illi żżomm ħafna ilma, tant li tifforma ruħha għadira kull meta tagħmel ix-xita?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tajt struzzjonijiet lid-direttorat tat-toroq biex jispezzjoni t-triq u jara għaliex qed iżomm l-ilma u jara x'jista' jsir f'dan ir-rigward.

MARSAXLOKK – TRIQ GRAVINA – DWAL

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li ssir bozza fit-tarf ta' Triq George Gravina f'Marsaxlokk peress ili hija mudlama?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkonsidrata flimkien ma' talbiet oħra simili.

MARSAXLOKK - TRIQ SALVU GATT – STAT TA' ABBANDUN

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jara li jiġi kkurat l-open space fl-akwata ta' Triq Salvu Gatt f'Marsaxlokk - jew aħjar l-estate - peress li jinsab fi stat ta' abbandun?

ONOR.

TONIO BORG: Peress li t-tiswija ta` bini residenzjali tal-gvern taqa` taħt ir-responsabbilita` tad-dipartiment għall-bini u tiswija ta` djar, inkluż il-manutenzjoni ta` housing estates, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru għall-politika soċjali.

MARSA - SKOLA FRA DIEGO BONANNO – LIFT MHUX FUNZJONANTI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta ser jibda jiffunzjona l-lift istallat fl- iskola ta' Fra Diego Bonanno fil-Marsa, peress illi dan ilu aktar minn erba' snin fil-bitħa u aktar minn sena u nofs istallat mingħajr ma jiffunzjona?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li fil-preżent qed tinbena substation ġdida biex tissaħħaħ il-provvista ta' l-elettriku fl-iskola msemmija.

Diġa` sar ħlas lill-korporazzjoni Enemalta biex f'isem id-diviżjoni ta' l- edukazzjoni, din tordna switchgear għal din is-substation.

Ix-xogħol hu previst li jitlesta sal-bidu tas-sena skolastika li jmiss.

Darba dan il- proċess jitlesta, il-lift ikun jista' jibda' jaħdem b'aktar regolarita`.

MARSAXLOKK - FACILITATOR

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk hux possibbli li jiġi individwat facilitator - jew jekk mhux possibbli imqar partial facilitator - sabiex l-istudent li d- dettalji tiegħu qegħdin jiġu annessi separatament flimkien mar-rapporti relattivi, ma tkomplix issirlu ħsara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifel inkwestjoni ġie riferut għall- għajnuna fil-5 ta' Diċembru tas-sena 2000 iżda t-talba ma ntlaqgħetx mill- istatementing board.

Saru tentattivi oħra biex wieħed jara t-tifel jistax jiġi mgħejjun mid-dyslexsia unit u dan il-unit ta pariri biex it-tifel jingħata s-support ta' speech therapist.

Dan fil-fatt qed isir.

FERTILITY RATE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-average birth rate per woman fl-aħħar sitt snin?

Kemm kienet l-average birth rate fost it-teenagers fl-istess żmien?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Peress li ma teżistix l-average birth rate per woman, naħseb li l-Onor.

Membru qed jirriferi għat-total fertility rate li tagħha tista' tingħata l-medja għal numru ta' snin.

Il-medja ta' total fertility rate għal dawn l-aħħar ħames snin hi ta' 1.80.

Teżisti wkoll il-crude birth rate, ċioe' in-numru ta' twelidijiet ħajjin għal kull elf persuna tal-popolazzjoni f'nofs is-sena.

Il-medja għal dawn l-aħħar ħames snin hi ta' 12.11.

L-uffiċċju nazzjonali ta' l-istatistika ma għandux tagħrif għat-tieni parti tal-mistoqsija għax l-informazzjoni li qed tintalab tinżamm fl-isptar Karen Grech.