MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 516 It-Tlieta, 20 ta' Marzu, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 516

It-Tlieta, 20 ta' Marzu, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-9.10 a.m.

Talba

SEDUTA NRU.

It-Tlieta, 20 ta' Marzu, 2001

WERREJ MINUTI 565

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI 565

TQEGĦID TA' KARTI 569

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONTROLL TAL-PESTIĊIDI (IT-TIELET QARI)

PESTICIDES CONTROL BILL (THIRD READING) 570

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-CONDOMINIA (IT-TIENI QARI)

CONDOMINIUM (AMENDMENT) BILL(SECOND READING) 571

AĠĠORNAMENT 587

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 592

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 515 li saret fl14 ta' Marzu, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

QRATI - KAWŻI PENDENTI

L-ONOR.

ANGLU FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma ċ-ċifri ta' kawżi pendenti mill- 1995 sal-lum, kemm ċivili kif ukoll kriminali?

ONOR.

AUSTIN GATT (Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Qieghed inpoggi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Xi proċedura qed tintuża biex kemm jista' jkun kawżi li ilhom pendenti snin twal jiġu deċiżi mill-aktar fis?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Kif jaf il-kollega tiegħi, il-mod ta' kif jiġu trattati l-kawżi hija xi ħaġa deċiżjoni li qiegħda totalment f'idejn il- ġudikatura – u safejn naf jien lanqas bejniethom ma jaqblu dwar preċedenzi - u l-gvern m'għandu l-ebda kontroll fuqha.

Jiena dejjem sħaqt li għandu jkun hemm ir-rules of court biex il-ġudikatura jimxu magħhom u jaraw liema kawżi għandhom jingħataw preċedenza.

Li nista' nagħmel biss hu li nissuġġerixxi, mhux nimponi, u noqgħod fuq ir-rakkmandazzjonijiet li jagħmlu l-imħallfin stess.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Napprezza dak li qed jgħid il-Ministru imma peress li meta nħatar l-Imħallef David Scicluna kien ġie mogħti l-inkarigu li jieħu ħsieb perizji li jmorru lura għal numru ta' snin, jista' għallinqas jgħidilna għaliex ġie nkarigat hu u x'inhuma l-konklużjonijiet wara dan l- eżerċizzju?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ħa nagħmel premessa.

Id-deċiżjoni li l-Imħallef Scicluna jieħu f'idejh perizji li ilhom pendenti għal numru ta' snin ġiet intiża bejn il-ġudikatura.

Bl-istess mod ġie ntiż li l-kawżi li għandhom x'jaqsmu mal-familja jmorru għand imħallef partikolari.

Jiġifieri dan li qed jgħid l-Onor.

Farrugia jkompli jsostni r-realta' li l-ġudikatura stess tiddeċiedi kif tieħu ħsieb il-kawżi.

(Interruzzjonijiet) Ftit żmien ilu jiena kont tlabt li ssir analisi ta' l-ageing tal-kawżi biex almenu jkollna idea kemm minnhom huma antiki u kemm huma riċenti.

Jekk l-Onor. kollega jixtieq, nista' nordna li ssir l-istess ħaġa ħalli jkollu idea ċara.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Membru jagħmel domanda speċifika biex naraw it-termini ta' x'jixtieq mill-informazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Nirriferi għas-sistema tal-master li l-Ministru kien diġa' rrisponda dwarha f'Mejju ta' l-1999 u qal li kienet se titħalla kif inhi għal xi żmien.

Peress li jien nemmen li t-tibdil li għandu jsir aħjar isir u nemmen ukoll fis-sistema tal-master, jista' l-Ministru jgħidilna xi żvilupp sar minn dakinhar 'l hawn?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien kont għedt li naqbel li s-sistema tal-master tiġi istituzzjonalizzata – kont għedt ukoll li hemm bżonn isirulha xi tibdiliet - pero' kont anke għedt li l-esperjenza uriet li għalxejn il- parlament jimponi r-regolamenti jekk ma jkunx hemm il-consensus tal- ġudikatura.

Fil-fatt kont tlabt lill-ġudikatura biex tagħmilli rapport u bi pjaċir ngħid li proprju ġimgħatejn ilu, wara serje ta' laqgħat li saru bejn il-Prim Imħallef u l-imħallfin fil-Prim'Awla, sar rapport mill- imħallfin dwar kif huma jaħsbu li tista' tiżviluppa u tista' tiġi istituzzjonalizzata s-sistema tal-master.

Iċċirkolajt dan ir-rapport mal-grupp tal-qorti - li rriferejt għalih diversi drabi f'din il-Kamra - li jikkonsisti f'rappreżentanti tal- ġudikatura, kemm imħallfin kif ukoll maġistrati, f'rappreżentanti tal-kamra ta' l-avukati, rappreżentanti tal-kamra tal-prokuratura legali u tliet avukati li għandhom ċerta esperjenza fil-qorti nominati minni.

Huwa mistenni li x-xahar id-dieħel dan il-grupp jibda jiddiskuti dan ir-rapport.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Peress li fis-sistema li għandna tal-master - ovvjament kull kawża fil-Prim'Awla tkun trid tgħaddi through the system - hemm numru kbir ta' kawżi li għandhom x'jaqsmu ma' problemi familjari, bħal separazzjonijiet, eċċ., u peress li l-oppożizzjoni ilha tindaga biex tara meta se titwaqqaf il-qorti tal-familja - il-Ministru stess kien qal li l- qorti tal-familja kellha titwaqqaf fl-ewwel xhur ta' l-2001 - jista' l- Ministru jgħid x'inhu jżomm milli din tiġi speeded up?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nikkonferma dak li kont għedt imma r-realta' wriet li meta bdejna nagħmlu d-diskussjonijiet interni kienu qamu diversi kwestjonijiet - parti minnhom legali u parti minnhom ta' politika soċjali - fosthom kif tgħaqqad il-ġurisdizzjoni ċivili mal-ġurisdizzjoni kriminali mingħajr ma tmur kontra l-prinċipji kostituzzjonali.

Ġie diskuss jekk għandniex immexxu kif mexxew diversi pajjiżi barra minn Malta, jekk il- proċess ta' konċiljazzjoni u ta' medjazzjoni għandux ikun parti mill-qorti jew barra mill-qorti, jekk tagħmilx reġistru separat għall-qorti tal- familja u jekk noħorġux mill-istruttura ġuridika li għandna llum u noħolqu struttura ġuridika differenti.

Dawn il-kwestjonijiet kienu qed jisseparaw lil ħafna nies.

Il-kummissjoni li kienet ġiet imwaqqfa ma daħlitx fihom u meta bdejna d-drafting u bdew iqumu dawn il-kwestjonijiet, kienu saru diversi laqgħat - kultant ma' l- imħallfin, kultant ma' l-avukati u kultant ma' esperti fil-politika soċjali - li kienu qed jisseparaw lil diversi nies.

Deherilna li aktar milli ngħaġġlu kien ikun aktar għaqli li nistudjaw ftit profondament u noħorġu mbagħad b'konklużjonijiet li bihom għandna nimxu.

Veru li daħal iż-żmien, pero' qegħdin f'pożizzjoni fejn id-draft white paper ġiet approvata mill-kabinett il-ġimgħa l-oħra, qiegħda tiġi translated u nispera li l-ġimgħa d-dieħla jew il-ġimgħa ta' wara tiġi ppubblikata.

MR.

SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANGLU FARRUGIA: Ħalli nibqa' fuq il-kwestjoni tal-qorti tal- familja.

Peress li l-Prim Ministru kien qal li r-rapport ta' l-Imħallef Arrigo - li konna kkummissjonajna aħna meta konna fil-gvern - jinkwadra sew il-pjani tal-gvern għall-qorti tal-familja, jiġifieri kellu l-green light biex jibqa' għaddej, allura x'ġara mill-1992 sal-lum?

Għax filwaqt li kien kollox preparat, lest u konkluż f'dan ir-rapport – liema rapport jidħol ukoll fuq kwestjonijiet ta' proċeduri ċivili u anke proċeduri kriminali meta jkollok vjolenza domestika, li allura għandha wkoll tidħol il-qorti tal-familja – għamilna dawra durella u ħlejna kważi tliet snin biex din il- qorti tal-familja titwaqqaf.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk nitkellmu fuq min ħela jew ma ħeliex żmien, nista' nagħmel l-akkuża wkoll li fi żmien il-Partit Laburista fil-gvern inħliet sena u nofs wara li sar ir-rapport ta' l-Imħallef Arrigo u lanqas kien hemm ir-reazzjoni uffiċjali tal-ministeru tal-ġustizzja Laburista, pero' naħseb li dan m'hu se jwassalna mkien.

Kif jaf l-Onor.

Farrugia, il-gvern kien ippubblika r-reazzjoni tiegħu għar- rapport tal-kummissjoni ppreseduta mill-Imħallef Arrigo.

Wara li ġiet ippubblika ta' dik ir-reazzjoni, irċevejna b'sodisfazzjon patafjun ta' reazzjonijiet, mill-inqas 35 submission.

U minn dik il-fażi 'il quddiem bdew jinqalgħu numru ta' diffikultajiet.

L-Onor.

Farrugia semma' waħda minnhom, il-vjolenza domestika.

Fl-istruttura proposta ta' l-Imħallef Arrigo, il-vjolenza domestika kienet biss inkwadrata jekk tinqala' kawża ta' separazzjoni u ma kienx hemm struttura biex tieħu ħsieb il-vjolenza domestika barra mis-separazzjoni - per eżempju, jekk f'familja jsir reat kontra l-minuri, dan ma kienx jiġi nkwadrat fl-istruttura proposta ta' dik il-kummissjoni – u allura l-qorti tal-familja kienet se tieħu ħsieb is-separazzjonijiet imma ma kenitx se tieħu ħsieb il-vjolenza domestika jew l-abbużi fuq it-tfal minn barra s- separazzjonijiet.

U dik kienet waħda mill-kwestjonijiet li ttrattajna.

Jien nerġa' ngħid li m'iniex se nipprova ninnega l-fatt li domna iktar milli konna qegħdin naħsbu, pero' l-Onor.

Farrugia jrid japprezza - u nispera li japprezzah aktar meta nippubblikaw il-white paper - il-mod ħafna iktar estensiv li ttrattajna l-kwestjoni kollha u għaliex allura kien hemm bżonn ħafna iktar input, ħafna iktar ħsieb u ħafna iktar studju biex naslu għal hawnhekk.

Ma naħsibx li naqbel ukoll li ngħidu li ħlejna sena jew sena u nofs biex wasalna għal din il-white paper.

Ma ħlejna xejn.

Ħlejniha għax kien hemm numru ta' kwestjonijiet li ma ġewx it-trattati la fir-rapport ta' l- Imħallef Arrigo u lanqas fl-ewwel rapport tal-gvern u li kien jeħtieġ li nittrattawhom bis-serjeta' jekk ridna nagħmlu qorti tal-familja li tieħu ħsieb il-problemi kollha li jolqtu lill-familja u mhux biss tas- separazzjonijiet.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlux il-Ministru li għandu jagħmel stqarrija lil din il-Kamra dwar il-każ tas-segretarju privat tiegħu li ġie arrestat il-ġimgħa li għaddiet mit-taqsima tad-drogi u mtella' fuq akkuża ta' money laundering?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Nippreċiża li l-akkuża li saret kontra l-ex- secretariat officer tiegħi - u mhux is-segretarju privat tiegħi - hija dwar kambju.

Id-droga m'għandha x'taqsam assolutament xejn u fl-opinjoni tiegħi huwa misleading għall-aħħar li nkomplu ngħidu li ġie arrestat mit-taqsima tad-drogi.

Jien l-istqarrijiet li kelli nagħmel għamilthom, il-fatti huma kollha fil- gazzetta u ma jidhirlix li għandi għalfejn noqgħod nagħmel statement hawnhekk.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' l-Ministru jgħidilna kemm ilu assoċjat mas- Sur Carbonaro?

F'liema rwol kienet l-assoċjazzjoni tiegħu matul is-snin?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien sirt naf lis-Sur Carbonaro wara li ġejt maħtur segretarju parlamentari.

Ovvjament kont nafu di vista però qatt ma assoċjajt ruħi miegħu.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Huwa minnu li s-Sur Carbonaro kien attiv f'kampanji personali politiċi tal-Ministru?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Assolutament le, anzi s-Sur Carbonaro kien canvasser ta' kandidat ieħor tal-Partit Nazzjonalista.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Jista' jgħidilna jekk il-pożizzjoni tas-Sur Carbonaro baqgħetx sa meta ġie mkeċċi mis-segretarjat, l-istess kif spjega l-Ministru f'risposta parlamentari li kien ta fil-ħarifa ta' l-1999?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Ovvjament ma niftakarx x'kienet tgħid dik ir- risposta u għalhekk nitolbu jgħaddihieli.

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Fir-risposta li ta l-Ministru fil-ħarifa ta' l-1999, hemm speċifikat li s-Sur Carbonaro kien membru tas-segretarjat tiegħu b'responsabbiltajiet ta' segretarju privat.

Huwa informat il-Ministru li fuq il-business card tas-Sur Carbonaro hemm imniżżla d-diċitura "segretarju privat"?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien niddubita kemm il-Kap ta' l-Oppożizzjoni kien jiċċekkja l-business cards tan-nies li kienu jaħdmu miegħu u ċertament mhux se noqgħod niċċekkja l-business cards tan-nies li jaħdmu miegħi!

Il- pożizzjoni tas-Sur Carbonaro ġiet spjegata kemm minni kif ukoll mill- uffiċċju tal-prim ministru.

Jien kont applikajt għand l-uffiċċju tal-prim ministru biex is-Sur Carbonaro jiġi maħtur segretarju privat.

Eventwalment is-Sur Carbonaro kien ġie screened mill-pulizija kif tiġi screened kull persuna fl-istaff tal-ministru, u l-iscreening kien pożittiv, pero' l-uffiċċju tal-prim ministru, fuq il-bażi tar-regoli ppubblikati li anke tpoġġew fuq din il- Mejda tal-Kamra - u allura jien nassumi li l-Kap ta' l-Oppożizzjoni jaf bihom - ma kellux il-grad neċessarju fiċ-ċivil biex isir segretarju privat u għalhekk ġie rrifjutat bħala segretarju privat.

Billi hu grade 15 jew grade 16, kien jikkwalifika biss biex ikun secretariat officer skond ir-regoli ppubblikati u mpoġġija fuq il-Mejda tal- Kamra.

Ġie għalhekk approvat fil-pożizzjoni ta' secretariat officer u ngħata x-xogħol fl-uffiċċju tiegħi, li prattikament huwa ta' assistent segretarju privat, fis-sens li minn mindu beda jaħdem miegħi, is-Sur Carbonaro kellu tliet mansjonijiet, cioe' li jżommli d-diary u jagħmel l- appuntamenti, li jipproċessa l-PQs u jieħu ħsieb tal-korrispondenza ġenerali.

Din il-pożizzjoni assolutament qatt ma tbiddlet kemm minn mindu kont segretarju parlamentari kif ukoll wara li sirt ministru.

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Meta persuna fil-kariga li għadu kemm intima l- Ministru lil din il-Kamra, tinqabad u tiġi pproċessata fuq akkużi bħal dawk li saru lis-Sur Carbonaro wara li ġie arrestat mit-taqsima tad-droga, kemm huwa korrett il-Ministru tal-Ġustizzja, anke mill-punto di vista tal- korrettezza politka issa, li jppretendi li din il-Kamra sempliċement toqgħod tistenna l-istqarrijiet tiegħu, qisu kollox għaddej bħallikieku there is no problem?

Lanqas biss iħoss il-bżonn li għallinqas issir xi forma ta' nkjesta indipendenti?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jekk issirx inkjesta jew le m'għandi assolutament l- ebda oġġezzjoni; kważi kważi ngħidlek biex tinnomina l-persuna int u tista' ssir inkjesta anke mill-persuna nominata minnek.

Pero' mbagħad nagħmlu ħaġa.

Jekk jien ma nqast f'xejn u ħriġt ta' raġel, kif ma ħarġux fi żmienek żewġ ministri li kellhom nies fl-istaff tagħhom li ġew ipproċessati u lanqas biss offrewlek ir-riżenja u int lanqas biss ftaħt ħalqek int ...

Ħalli nagħmluha l-inkjesta, u jekk niġi nonqos jien nirriżenja minn hawnhekk, pero' jekk ma nonqosx jien imbagħad tirriżenja int minn hawnhekk!

(Onor. Membri: Hear, hear)

MR SPEAKER: Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

ONOR.

ALFRED SANT: Ma jidhirlux il-Ministru li hemm differenza bejn il- karigi li qed jallega hu u li qed isemmi hu u l-kariga ta' segretarju privat, persuna li kif għadu kemm indikalna l-Ministru kellha kontroll fuq id-djarju tiegħu, kellha kontroll fuq il-korrispondenza tiegħu, kienet qed toħroġ business cards bħala segretarju privat u kienet f'pożizzjoni bħala assistent tal-Ministru tal-Ġustizzja f'kariga strateġikament ċentrali fl- amministrazzjoni.

Possibbli lanqas hu kapaċi jagħmel din it-tip ta' distinzjoni l-ministru?

U f'dan il-kuntest kollu, la l-Ministru qed jara li huwa daqshekk pur, għaliex offra r-riżenja tiegħu?

U għala din ir-riżenja issa qed tispunta qisha xi ħaġa finta, kif hi?

Għax jekk qed jemmen li jmissha saret inkjesta, kien imissu talab hu li ssir inkjesta biex inkunu tabilħaqq mexjin skond in-normi tal-korrettezza politika!

Jew f'dan il-parlament two weights and two measures?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

AUSTIN GATT: Jien m'għandi assolutament xejn la fuq il-kuxjenza tiegħi u wisq inqas politikament fuq kif imxejt għax imxejt bl-iktar korrettezza possibbli.

Offrejt ir-riżenja tiegħi għax fl-aħħar mill-aħħar minkejja li l-persuna li qed insemmu kienet ġiet screened mill-pulizija u kienet ġiet approvata mill-pulizija li ma kien hemm ebda problemi dwarha, u minkejja li kien qiegħed f'pożizzjoni li mhux jien tlabt fil-bidu pero' korrettement il-prim ministru, skond ir-regoli li hu ppubblika, qal li ma jistax ikun u allura tpoġġa f'pożizzjoni oħra, fl-aħħar mill-aħħar is-Sur Carbonaro kien jagħmel mill-ministerial staff tiegħi u fl-aħħar mill-aħħar l-għażla kienet tiegħi.

Għalhekk offrejt ir-riżenja tiegħi, Onor Sant, kif ma offrewhielekx żewġ ministri tiegħek li kellhom l-istess pożizzjoni tiegħi u kif inti ma nsistejtx li jirriżenjaw iż-żewġ ministri tiegħek li ġew fl-istess pożizzjoni tiegħi b'nies fis-segretarjat tagħhom.

M'hemm l- ebda differenza!

Jien nerġa' nirripetilek li m'għandi l-ebda problema li ssir inkjesta formali jew informali, anke minn nies nominati minnek, għax kemm fil- kuxjenza tiegħi kif ukoll politikament naf li mxejt b'mod mill-iktar korrett.

Pero' issa rridu nkunu rġiel ilkoll.

Jien lest nissottometti ruħi għal inkjesta, lest li noqgħod għad-deċiżjonijiet tagħha jekk imxejtx tajjeb jew ħażin, pero' jekk dik l-inkjesta ssib li jien imxejt tajjeb allura tkun inti li trid tirriżenja, Onor. Sant.

Ma nagħmlux two weights and two measures fuq din in-naħa biss!

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 54 ta' l-2001 - regolamenti tas-sena 2001 biex jemendaw ir-regolamenti ta' l-1996 għall-kors għall-grad ta' B.Sc.

(Hons.).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Dalli.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 53 ta' l-2001 - regolamenti ta' l-2001 li jemendaw ir- regolamenti dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud (ħlas lura ta' taxxa tas- sisa fuq ħażniet kummerċjali).

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Tabelli li jagħtu tagħrif dwar reati li seħħew f'San Ġiljan bejn l- 1998 u l-2000 u rrapporati lill-pulizija, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċirkolari datata 1 ta' Marzu 2001, maħruġa mid-direttur tas- servizzi veterinarji dwar prekawzjonijiet kontra l-mard li għandhom jittieħdu minn min irabbi baqar, mogħoż, nagħaġ jew majjal, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Deguara.

ONOR.

LOUIS DEGUARA (Ministru tas-Saħħa): Mr Speaker, inqiegħed fuq il- Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-formoli ta' dikjarazzjoni li jridu jimtlew minn wholesalers li jidħlu fi ftehim mad-dipartiment tas-saħħa dwar importazzjoni ta' mediċini, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Il-Ministru Gatt.

ONOR.

AUSTIN GATT: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

K.L.B.L. 44/2/2001 - bye-laws ta' l-2001 dwar l-organizzazzjoni ta' korsijiet (Naxxar);

Tagħrif dwar ċitazzjonijiet li ngħataw mill-gwardjani lokali, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

24391; u

Tagħrif dwar kawżi pendenti fil-qrati bejn l-1995 u l-2001, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONTROLL TAL-PESTIĊIDI

PESTICIDES CONTROL BILL

MR SPEAKER: Il-Ministru Ninu Zammit.

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Mr Speaker, nipproponi t-Tielet Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal- Pestiċidi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-abbozz ta' liġi msejjaħ "Att li jipprovdi għall-kontroll tal-pestiċidi u għal għanijiet oħra konnessi ma' l- istess suġġett", ikun moqri t-Tielet Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-abbozz ta' liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-CONDOMINIA

CONDOMINIUM (AMENDMENT) BILL

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-14 ta' Marzu, 2001.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

MR SPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Joseph Sammut.

ONOR.

JOSEPH SAMMUT: Mr Speaker, l-emendi li għandna quddiemna huma importanti ħafna għax jirrigwardaw is-sitwazzjoni li qed tbiddel it-tip ta' ħajja li ngħixu.

Fil-fatt 20 sena ilu l-idea li l-popolazzjoni tgħix fi blokki ta' appartamenti kienet xi ħaġa remota u kienet tinstab biss f'ċerti areas konċentrati ta' Malta bħalma huma l-Kottonera, il-Belt u l-Furjana.

Din kienet xi ħaġa stramba f'diversi lokalitajiet ta' Malta, speċjalment fil-villaġġi tagħna għax it-trend kienet li jkollok dar u allura ċerti problemi ftit li xejn kienu qed jiġu indirizzati.

Illum l-idea hi li kemm jista' jkun jiġi ppreservat l-ispazju li għandna u ċerti areas jiġu protetti mill-iżvilupp.

Għalhekk ġie fformat il-green belt biex kemm jista' jkun nagħmlu użu mill-ispazju kollu possibbli b'mod li jekk jista' jkun jitwaqqa' l-bini l-qadim u jitla' ieħor ġdid u minflok ikollna unit wieħed joħorġu diversi units.

Din għandha tkun l-għażla li għandna nagħmlu.

Kif esprimejt ruħi f'diversi okkażjonijiet, jekk verament irridu nsolvu l-problema tal-housing, jekk verament irridu nagħmlu użu sewwa mill-ispazju li għandna ̧ jekk verament irridu nagħtu nifs lis- soċjeta' tagħna u jekk verament irridu li ż-żgħażagħ isibu post fejn joqgħodu għandu jsir studju dettaljat u eżami tajjeb tal-villaġġi kollha madwar Malta u Għawdex.

Għandu jiġi eżaminat ukoll fejn l-għoli ta' kostruzzjoni għandu jeċċedi dak diġa' eżistenti.

B'hekk ikollna aktar units u nkunu nistgħu nakkomodaw aħjar liċ-ċittadini tagħna.

Din il-liġi hija intiża biex issolvi d-diffikultajiet li jistgħu jinqagħlu meta jkollok diversi persuni jgħixu fi speċi ta' komunita' żgħira f'komunita oħra.

Per eżempju ̧ hemm min għandu bżonn lift u hemm min m'għandux bżonnu u dan jista' jikkawża nuqqas ta' qbil.

Għalkemm l-għan ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa wieħed tajjeb ma jfissirx li se jkollna xi liġi perfetta, għax mhux diffiċli biex tipprevedi li dawn l-emendi li qed jiġu proposti se jagħtu lok ukoll għal nuqqas ta' qbil.

Fil-fatt dawn l- emendi mhux qed jindirizzaw problemi kbar li jikkaratterizzaw il-flats li ġew mogħtija b'kera qabel l-emendi ta' l-1995 jew inkella bini pprovdut mill-gvern tal-ġurnata.

Huwa proprju hawnhekk li l-aktar li nsibu problemi.

Issa dawn il-problemi ma jinqalgħux għax min jabita f'dawn it- tip ta' akkomodazzjonijiet għandu xi ħaġa inqas minn ħaddieħor jew inkella għax nies li jkunu ta' xi klassi differenti, imma għax għandek taħlita ta' persuni, taħlita ta' ideat u taħlita ta' kulturi.

Barra minn hekk ikollok element ta' barranin li qed idaħħlu ħsebijiet u tradizzjonijiet ġodda u min jgħix f'dan it-tip ta' bini żgur li ma tantx jieħu gost b'dan.

Għalhekk ċerti sidien raw kif ifformaw għaqdiet tar-residenti biex l-affarijiet jimxu kif suppost.

Mr Speaker ̧ dan l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna se jindirizza l- partijiet komuni - ngħidu aħna kull fejn għandek taraġ, pedamenti eċċ., pero' d-drenaġġ u l-pajpijiet tal-katusi mhumiex meqjusa tali – u kull min ikun jabita f'condominium huwa responsabbli biex iżomm il-manutenzjoni tiegħu.

Issa permezz ta' l-emenda għal artiklu 2 ta' l-Att prinċipali qegħdin jiġu esklużi dawk il-proprjetajiet li għandhom it-taraġ minn barra u dan se jikkrea problemi - per eżempju, jekk nitilgħu lejn in-naħat ta' Buġibba jew immorru f'ċerti villaġġi nsibu ħafna proprjetajiet li għandhom it-taraġ komuni minn barra – u ma nistax nifhem kif dawn it-tip ta' proprjetajiet għandhom jinqatgħu barra u mhux qed jitqiesu bħala korp wieħed.

Jien nemmen li meta t-taraġ ikun minn barra u mhux minn ġewwa ma jagħmel l-ebda differenza għax xorta hemm in-neċessita' li dan il-korp ta' bini jinżamm fi stat tajjeb.

Illum il-ġurnata nsibu ħafna kostruzzjonijiet fejn ikollok sett ta' masionettes u flats fejn it-taraġ ikun minn barra u allura dawn mhux se jaqgħu taħt il-parametri ta' din il- liġi.

Dan ifisser li d-diffikultajiet li jeżistu llum fejn tidħol il- manutenzjoni tal-partijiet komuni se jibqgħu magħna.

Nixtieq nirriferi wkoll għal subartiklu (5) li hemm taħt paragrafu (b) ta' klawsola 5.

Dan huwa subartiklu importanti ħafna għax se jindirizza settur ta' nies li qed ibatu minn diżabilita' fiżika.

Hawnhekk ikun tajjeb li wieħed isemmi li l-liġi li ġiet mgħoddija f'din il-Kamra dwar persuni b'diżabilita' bdiet tħalli l-frott tagħha.

Per eżempju, b'sodisfazzjon ngħid li dan l-aħħar rajt fil-gazzetti lokali kif l-għaqda għan-nies b'diżabilita' ħadet l-ewwel passi kontra kumpannija lokali sabiex jiġu mdaħħla dawk il-miżuri neċessarji ħalli nies b'diżabilita' jkunu jistgħu jgawdu mill-aċċessibilita' għall-istabilimenti f'Malta.

Mhuwiex sew li fis- seklu li qegħdin ngħixu fih, nies b'diżabilita' ma jkunux jistgħu jeżerċitaw l-indipendenza tagħhom għax ma jkollhomx aċċessibilita'.

Minn hawnhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' din l-għaqda li hemm ħafna postijiet oħra fejn għandha tieħu azzjoni, bħalma huwa ċ-ċentru tas- servizzi soċjali fiż-Żurrieq, li fih hemm taraġ m'għola sular, u anke l- posta.

Għandhom jittieħdu passi wkoll sabiex id-dipartimenti tal-gvern ikunu konxji minn dan in-nuqqas.

Meta jien għamilt xi mistoqsijiet parlamentari lill-ministru konċernat dwar id-dipartimenti tal-gvern u l- banek qalli li peress li l-banek huma kummerċjali ̧ il-mistoqsija trid tiġi indirizzata lilhom.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li tittieħed aktar azzjoni kontra dawk id-dipartimenti tal-gvern fejn l-aċċess għan-nies b'diżabilita' huwa limitat.

Mr Speaker, f'ċerti lokalitajiet niltaqgħu ma' ħafna problemi.

Per eżempju, jien naf b'każ ta' persuna minn Ta' Giorni li sofriet diżabilita' minħabba inċident u peress li llum il-ġurnata qiegħda f'wheelchair ̧ din ma tistax toħroġ mill-fond tagħha għas-sempliċi raġuni li toqgħod fis-sular ta' fuq u m'hemmx lift.

Dan huwa wieħed mill-każi ta' nies li sfaw priġuniera f'darhom stess.

Issa naħseb li permezz ta' din l-emenda dawn il- problemi se jissolvew għax l-istallazzjoni tal-lift minnha nnifisha hija meqjusa bħala neċessita' u kulħadd għandu joħroġ l-ispejjeż tiegħu.

Din l- emenda qed tagħti l-fakulta' li min jgħix f'condominium ikun jista' jagħmel dawk l-ispejjeż u l-qsim isir wara.

Il-problema hi li ġeneralment dawk li jgħixu fis-sular ta' isfel ma jkunux iridu jikkontribwixxu għall- ispejjeż tal-lift u għall-manutenzjoni tiegħu, pero' f'dan l-abbozz ta' liġi hemm li l-partijiet kollha għandhom joħorġu s-sehem tagħhom u naħseb li dwar dan għandu jkun hemm aktar ħsieb.

Mr Speaker, minkejja li llum għandna problema kbira bl-ispazju ̧ imkien m'hawn imsemmi li l-blokki ta' flats għandu jkollhom spazju għal-lift.

Illum lift m'għadux meqjus bħala xi ħaġa ta' lussu imma bħala neċessita'.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li ċerti permessi ma jdumux ma joħorġu għax ħafna nies ikunu għaddejjin minn ħafna problemi u ċertu dewmien jista' jħalli effetti psikoloġiċi speċjalment meta dak li jkun jispiċċa maqbud ġewwa daru minħabba xi diżgrazzja li tkun laqtitu.

Punt ieħor li nixtieq inqajjem huwa li l-att prinċipali u l-emendi li qed jiġu proposti qed jeskludu l-proprjetajiet kollha tal-gvern u l-kerrejiet u l-kirjiet kollha li ġew mogħtija dan it-titlu qabel l-emendi li saru qabel l-1995 li neħħew il-kontroll minn fuq ċerti proprjetajiet.

Ma nafx x'inhi r- raġuni li dawn it-tip ta' proprjetajiet kollha qegħdin jinqatgħu barra mill- effett ta' din il-liġi għax sfortunatament huwa proprju hawnhekk li l- aktar li niltaqgħu ma' diffikultajiet.

Mhuwiex il-każ li taqbad regola ġenerali u tgħid li kull blokk flats jinsab f' diżastru u huwa immaterjali jekk il-proprjetarju ta' dawn il-flats ikunx il-gvern jew il-privat.

Pero' t-tendenza hija li l-manutenzjoni ta' dawn il-blokki ma tantx tiġbed l-għajn u hija ħasra li l-effetti ta' din il-liġi m'humiex se jolqtu lil dawn il-proprjetajiet.

Problema oħra li qed issir komuni ħafna hija li ħafna minn dawk il- proprejtajiet li saru fi żmenijiet diversi taħt amministrazzjonijiet diversi qegħdin juru difetti strutturali serji bħalma huma s-soqfa.

Dawn l-ispejjeż huwa responsabbli għalihom il-proprjetarju u din il-liġi ma tapplikax għal dan.

Din hija sfortuna għax se jkun hemm ħafna sitwazzjonijiet fejn ikun hemm bżonn li jittieħdu passi rimedjali immedjati u dawn ma jiġux meħuda għax mhux se jkun hemm dik il-leġislazzjoni li tista' timponi biex jittieħdu l-passi li għandhom jittieħdu.

Punt ieħor li joħroġ minn dawn l-emendi u mill-att prinċipali huwa kif għandu jiġi maħtur l-amministratur pero' m'għandna xejn x'jiġri f'każ li ma jkunx hemm amministratur.

Hawn Malta t-tendenza hi li ftit huma dawk li jkunu lesti li jerfgħu din ir-responsabbilta' għar-raġuni sempliċi li dak li jkun forsi jiddejjaq mill-atteġġjament ta' ċerti individwi li jkunu jabitaw fil-fond. li jidħlu u jerfgħu r-responsabbilta' minn jeddhom li jorganizzaw il-post.

U dan in-nuqqas mhux għax, u forsi jkun diskors iebes li jgħid li l-Maltin jibżgħu jerfgħu r-responsabbilta' jew inkella għax traskurati imma l-każ huwa forsi li dak li jkun jiddejjaq minn ħsieb ħażin jew inkella jiddejjaq mill-atteġġjament ta' ċerti individwi li jistgħu jkunu jabitaw fil-fond.

Ġeneralment fi proprjetajiet privati s-sid ikun l- amministatur u mhux wieħed mir-residenti.

Mr Speaker, fl-opinjoni tiegħi l-liġi għandha tipprovdi kif dik il-persuna li tkun se tidħol għar-responsabbilta' ta' amministratur tkun konxja mill- obbligi li qed jiġu mposti fuqha.

Qed ngħid dan għax minkejja li qed ngħidu x'responsabbiltajiet għandu l-amministratur ftit qed isir aċċenn kif dan se jkun jaf x'konsegwenzi jista' jkollu.

Per eżempju, waħda mir- responsabbiltajiet ġodda li qed tiġi mposta fuq l-amministratur hija li jieħu ħsieb li jirreġistra l-condominium li jkun hemm.

Barra minn hekk, wieħed għandu jkun jaf ukoll x'jiġri f'każ li l-amministratur li forsi jkun bniedem ta' ġesti nobbli u bniedem li jkun lest li jgħin lil ħaddieħor u jiddedika ħafna ħin sabiex l-ambjent fejn ikun joqgħod jimxi 'l quddiem, ikun illitterat jew forsi ma tantx ikun midħla ta' ċerti miżuri li jkun irid jieħu.

Għalhekk naħseb li għandu jsir xi ħaġa sabiex min jassumi din ir-responsabbilta' ta' amministratur ikun jaf b'dak kollu li jkun mistenni minnu ħalli la jsiru la żbalji u lanqas ibati konsegwenzi.

Punt ieħor li naħseb li qed jiġi maqbuż huwa li l-amministratur mhu qed jiġi mogħti l-ebda protezzjoni.

Naħseb li dan huwa punt importanti ħafna għax min jidħol għall-kariga ta' amministratur għandu jiġi mogħti ċerta protezzjoni mill-atteġġjament ta' dawk li jistgħu jkunu jabitaw fil-blokk li jgħix hu.

Fi blokki ta' appartamenti kbar mhux se jkollok l-istess tip ta' nies u allura żgur li jinqalgħu argumenti sħan u anke inċidenti u allura l-amministratur ikun irid jieħu ċerti deċiżjonijiet.

Għalhekk peress li l-amministratur mhux se jogħġob lil xi residenti dan għandu jiġi protett u għandu jkun hemm klawsola li tipprovdi x'għandu jsir meta l- amministratur jisfa mhedded jew aggrediet minn xi residenti.

Jekk mhux se jkun hemm din is-safety valve se jkun diffiċli li wieħed jidħol għal dan il- piż.

Min huwa avukat kuljum iħabbat wiċċu ma' dawn il-problemi għax meta jinqala' xi każ simili u jiġi riferut lill-uffiċċjali tal-pulizija r- risposta tkun li dawn huma affarijiet ċivili u ma jidħlux fihom.

Naħseb li dan m'għandux ikun il-każ u nemmen li għandhom jidħlu struzzjonijiet biex meta jsirilhom xi rapport jew tgħaddilhom xi informazzjoni ma jagħmlux distinzjoni jekk il-każ ikunx ta' natura ċivili jew le u jaqbdu u jintervjenu.

Issa jien ma rridx nagħti x'wieħed jifhem li l-pulizija kollha jagħmlu hekk għax hemm min jieħu passi immedjati imma ħafna drabi meta jsir xi rapport ikun hemm apatija kbira u ma jiġux meħuda l- azzjonijiet li jkun hemm bżonn.

Punt ieħor inkwetanti li joħroġ minn dan l-abbozz ta' liġi huwa li r- riferenza dejjem qed issir lejn l-arbitraġġ.

Wieħed jista' jargumenta li l-arbitraġġ huwa aktar effiċjenti u l-ispejjeż huma inqas imma min-naħa l- oħra nemmen li minħabba l-fatt li llum it-tariffi tal-qorti ġew miżjuda b'mod li saru kważi fenominali naħseb li m'huwiex ġustifikat li kulħadd imur quddiem arbitraġġ għax jista' jiġri li persuna ma jkollhiex fiduċja fl- arbitru li jkun ġie indikat.

Minkejja li fil-qorti l-imħallfin huma magħrufa hemmhekk ikun hemm ċerta protezzjoni u segregazzjoni mill- kumplament tal-pubbliku u naħseb li wieħed aktar ikollu fiduċja.

Għalhekk nemmen li m'għandux ikun il-każ li jkun hemm impożizzjoni li wieħed irid imur quddiem arbitraġġ u jien għandi d-dubji tiegħi kemm kostituzzjonalment din l-impożizzjoni li wieħed bilfors imur quddiem l- arbitraġġ hija valida.

Jien nemmen li fil-kwestjonijiet li jinqalgħu għandu jkun hemm il-liberta' li wieħed jagħżel jekk imurx quddiem arbitraġġ jew imurx quddiem il-qorti.

Mr Speaker, jien naħseb li l-iskop ta' dan l-abbozz ta' liġi huwa wieħed tajjeb għax qed jaħseb biex isolvi l-problemi li dejjem jinqalgħu fejn ikollok grupp ta' persuni jgħixu flimkien u huwa żgur li fiż-żmenijiet li ġejjin se jkun hemm bżonn ta' regolamenti li jirregolaw l-imġieba, l- komportament u l-bżonnijiet ta' dawk kollha li jkunu jgħixu fi blokki ta' appartamenti.

Qed ngħid dan għax kif diġa' aċċennajt l-ispazju huwa limitat u l-art tagħna trid tiġi użata b'aktar kawtela u allura bilfors ikollna nibnu aktar blokki ta' appartamenti.

Għalhekk għandu jkollna liġi li tieħu ħsieb li l-amministrazzjoni ssir mingħajr ma jbatu persuni u mingħajr ma wieħed igawdi minn fuq dahar l-ieħor.

Jien nemmen li ċerti problemi għandhom jiġu indirizzati b'aktar dettall.

Per eżempju, mhux billi tgħid li għandu jiġi stallat lift imma għandu jkun hemm korpi li jirregolaw kif isir ċertu bdil fi strutturi u kif ikun hemm ċerta uniformita' fix-xogħol.

Żgur li mhuwiex il-każ li dawn l-affarijiet jieħdu ħafna żmien biex jiġu implimentati.

Mr Speaker, ma naħsibx li llum li qegħdin fis-sena 2001 għandu jkun hemm liġijiet u miżuri li ma japplikawx.

Huwa veru li hemm id-dipartiment tal- manutenzjoni u kostruzzjoni li jieħu ħsieb li l-partijiet komuni jinżammu fi stat tajjeb imma r-residenti ta' dawk il-blokki ta' appartamenti tal- gvern m'għandhomx jibqgħu maqtugħin barra għax l-azzjoni tista' tittieħed kontra l-gvern.

Jien nemmen li fejn il-gvern ma jkunx qed jimxi mar-regoli allura għandu jkun miftuħ ukoll.

Dan għandu japplika wkoll għall-kerrejiet antiki.

Dan l-aħħar kellna traġedja wara l-oħra pero' naħseb li l-agħar waħda kienet dik ta' Riccardo Cesare.

Għandna blokki ta' bini antik u kerrejiet li għadhom maqbudin taħt il-liġi l-antika u allura s-sid ma jkun irid jagħmel xejn.

Għalhekk għandhom jittieħdu passi sabiex ikun hemm uffiċjali għal tapposta biex jispezzjonaw ċertu blokki ta' bini u fejn hu possibbli dawn jitwaqqgħu u jitilgħu oħrajn ġodda minflokhom ħalli ma jkollniex diżgrazzji kif sfortunatament kellna.

Huwa żgur li dak il-bini li nbena b'ċerta għaġġla wara l-gwerra jerġa' jiġi eżaminat.

Għalhekk nerġa' ntenni li l-gvern għandu jintroduċi spettorat li jeżamina u jekk ikun il-każ, anke jitlob li tali bini jitwaqqa'.

Naħseb li proġetti bħal dawn jistgħu jsiru bejn il-gvern u l-privat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr. Speaker, bħalma qalu kelliema taż-żewġ naħat tal-Kamra, kulħadd qed iħares lejn l-aspett pożittiv ta' dan l-abbozz ta' liġi bil-għan li ċerti sitwazzjonijiet li forsi ilhom pendenti s-snin ikunu jistgħu jiġu rrimedjati b'mod aktar flessibbli, partikolarment fil-każ ta' dawk il-

persuni li għandhom problemi ta' nuqqas ta' mobilita'.

Pero' jiddispjaċini ngħid li dan l-abbozz ta' liġi ma jgħidx x'inhi l-pożizzjoni tal-gvern rigward appartamenti tal-gvern illi huma soġġetti għall-kera.

Qed ngħid dan għax filwaqt li dawn il-proprjetajiet ikollhom bżonn ċertu investiment għax ikunu nbnew żmien ilu u forsi ma jkunux daqstant moderni u komdi, il-gvern ma jkunx jista' jinvesti għax ikun marbut li ma jħallasx.

Ħafna drabi f'dawk il-housing estates li nbnew fis-snin sebgħin jgħixu nies li x-xogħol tagħhom huwa pjuttost diffiċli u allura hemmhekk ikollok persentaġġ akbar ta' nies li jkunu sofrew ċerti injuries minn areas oħrajn f'diversi bliet u rħula tagħna.

Apparti minn hekk, għandek diversi nies li llum kibru u allura jkollhom bżonn aktar kumdita', bħal per eżempju l- istallazzjoni ta' lift.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-gvern x'inhu jagħmel biex ikollu l-fondi neċessarji għal dan it-tip ta' investiment.

Illum ħafna familji qed jilmentaw magħna d-deputati tal-Kamra, ma' l- awtorita' tad-djar u mal-kunsilli lokali li jridu dan it-tip ta' servizz.

Għalhekk fil-winding-up tiegħu l-ministru għandu jgħid x'inhi l-policy tal- gvern dwar kif se jindirizza l-problemi ta' dawk l-anzjani, persuni b'diżabilita' u ħaddiema illi għal xi raġuni jew oħra ġarrbu xi inċident fuq il-post tax-xogħol u għandhom xi problemi fil-post fejn jgħixu.

Mr Speaker, nixtieq insemmi żewġ areas partikolari, l-Imtarfa u l-qasam tad- djar tan-Nigret.

Filwaqt li fl-Imtarfa jeżistu l-lifts għaliex hemmhekk sar żvilupp ġdid u allura hemm ċerta kumdita' u flessibbilta', fil-qasam tad-djar tan-Nigret u f'oqsma oħrajn fejn hemm familji li ħadu appartament madwar 30 sena ilu, m'hemmx l-istess kumdita'.

Għalhekk hemm bżonn li wieħed jara x'inhi l-policy tal-gvern f'dan ir-rigward għax hawnhekk qed nitkellmu fuq familji li għaddejjin minn ċerti problemi.

Issa ovvjament dawn il-problemi ma jeżistux biss fejn hemm familji li jgħixu f'bini tal- gvern imma jeżistu wkoll fejn hemm familji li jgħixu f'bini tal-privat, pero' ma nistax nimmaġina illi l-privat jista' jagħmel l-istess investiment meta m'għandux dritt bil-liġi illi jara li jagħmel ċertu investiment u jimponi l-ħlas fuq l-inkwilini.

Fl-istess ħin dawn l-inkwilini ma jifilħux għal ċerti spejjeż aktar u aktar illum li l-piżijiet żejda fuq il-poplu dejjem qed jiżdiedu.

Jien naħseb li ċerti problemi ta' manutenzjoni għandhom jiġu diskussi bejn id-dipartiment tal-housing u l-kunsilli lokali.

Ladarba qed insemmi l-kunsilli lokali nixtieq ngħid li ċerti kunsilli lokali qed jilħqu arranġament ma' l-awtorita' konċernata biex isiru ċerti żviluppi għall-inkwilini li jgħixu fil-housing estates tal-gvern.

Pero' jirriżulta li minkejja problemi partikolari li jkunu għaddejjin minnhom persuni b'diżabilita', xorta jkun hemm ċerti anomaliji bejn il-kunsill u l- awtorita', li f'dan il-każ huwa d-dipartiment tal-housing.

Dan ifisser li dak li rnexxielhom jagħmlu l-gvernijiet f'dawn l-aħħar 30 sena qed jitnawwar u jitmermer.

Peress li l-gvern għandu problema finanzjarja kbira, dak li kien ġid komuni llum sar dejn komuni għax ovvjament id- dipartimenti tal-gvern iridu jimxu skond il-voti li jiġu approvati fil- budget.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li l-investiment fid-day centres u fid-djar ta' l-anzjani huwa importanti, pero' daqstant ieħor huwa importanti li naraw li dawk l-anzjani li jgħixu waħedhom ikollhom dar komda u diċenti.

Per eżempju, fl-oqsma tad-djar għandu jkun hemm il- faċilitajiet ta' rampi, lifts eċċ. biex l-anzjani ma jkollhom problemi ta' xejn.

Mr Speaker, jien niltaqa' wkoll ma' nies li fejn qabel kienu jgawdu s- servizz taċ-ċentru tas-saħħa tar-Rabat, illum minħabba ċerti raġunijiet, qed ikollhom jinżlu l-Mosta u l-isptar.

Qed ngħid dan għax filwaqt li għandna naraw kif noffru kwalita' ta' akkomodazzjoni għall-familji Maltin u Għawdxin, speċjalment għall-anzjani u għal nies b'diżabilita', għandna naraw ukoll kif se ninvestu għal ċerti sitwazzjonijiet partikolari.

Irridu nżommu quddiem għajnejna li l-istandard ta' ċerti housing estates minflok jogħla qed jonqos u allura l-gvern, id-dipartiment tal-housing, il- kunsilli lokali, l-investituri privati u n-nies għandhom jikkollaboraw flimkien biex jegħlbu ċerti problemi.

Ċertament li min-naħa tal-gvern għandu jkun hemm policies li jerġgħu jagħtu dak l-inċentiv li għandhom bżonn dawn il-familji li jgħixu f'appartament.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, jien mhux se nagħmel kummenti fit-tul pero' nixtieq nitkellem ftit fuq il- ħteġijiet li huma marbuta mal-qasam tal-condominia għax wieħed irid iżomm quddiem għajnejh il-kwestjonijiet illi minn żmien għal żmien jinqalgħu fil- ħajja ta' kuljum.

Jien m'għandix dubju li aktar ma jgħaddi żmien f'dan il- pajjiż, aktar se jkollna bżonn liġijiet li jirregolaw il-mod ta' kif jaġixxu persuni li joqgħodu fl-istess blokk peress li minħabba l-problema ta' l-użu ta' l-art aktar se jkollna nibnu blokki ta' appartamenti.

Ġeneralment qabel kull familja kellha d-dar tagħha, pero' matul dawn l- aħħar 25 sena wasalna f'pożizzjoni li l-unit residenzjali fejn wieħed joqgħod ikun magħmul minn numru ta' appartamenti.

Dan beda jwassal biex il- kwestjonijiet li jinqalgħu mill-bieb 'il ġewwa, kif ngħidu ħafna drabi aħna l-Maltin, minflok baqgħu jikkonċernaw biss lill-membri ta' familja, bdew jikkonċernaw familji oħrajn.

Fil-fatt spiss qed ikollna niltaqgħu ma' ċerti diffikultajiet għax naħseb li aħna bħala poplu m'aħniex imdorrijin ngħixu fil-flats li komplew jinbnew matul is-snin.

Pero' jien nemmen li m'hemmx alternattiva oħra jekk irridu nsalvaw il-kampanja li baqgħalna.

Mr Speaker, jien ma naħsibx li f'pajjiżna se jkollna d-daqs ta' condominia li għandhom pajjiżi oħrajn fejn hemm mijiet ta' familji li joqogħdu fl- istess binja pero' aħna diġa' għandna blokki li jesgħu madwar 30 familja.

Naħseb li l-akbar blokk ta' appartamenti li għandna f'pajjiżna huwa dak li hemm ħdejn il-ground ta' l-Imtarfa li huwa maqsum fi blokki A, B u Ċ u li fih hemm jgħixu madwar 80 familja.

(Interruzzjonijiet) Meta madwar seba' snin ilu l-awtorita' ta' l-ippjanar riedet tiftiehem mal-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' biex tipprova tintegra lil dawn il-persuni fis-soċjeta' billi dawn jingħataw xi appartamenti kienu nqalgħu diversi problemi għax dawk in-nies li kienu joqogħdu f'dawn l-appartamenti ma xtaqux li jkun hemm dawn in-nies viċin tagħhom.

Madankollu, kif diġa' għedt, aktar ma nibnu appartamenti, minħabba l-problema ta' art li għandna aktar se niffaċċjaw problemi minn dawn.

Pero' wieħed irid jagħmel l-aħjar użu mill-art li għandna billi fuq biċċa art jibni diversi units residenzjali.

Problema oħra li niltaqgħu magħha hija li meta niġu biex nibnu blokki ta' appartamenti ħdejn djar li jkollhom sular wieħed jew tnejn, ir-residenti ta' dawn l-istess djar jibdew jilmentaw li se nneħħulhom il-veduta li kienu mdorrijin biha għal snin twal.

Fil-fatt għal ħafna snin ma tantx konna nagħtu daqshekk valur lill-art li għandna għax ħafna kienu jibnu dar b'sular wieħed jew tnejn, pero' naħseb li konna nużaw ammont kbir ta' art aktar milli kien hemm bżonn.

Għalhekk matul iż-żmien kien hemm diversi proposti u proġetti biex jinċentivaw lin-nies jibnu units għoljin.

Uħud minn dawn il-proġetti rnexxew pero' kien hemm proġetti oħrajn li ma tantx irnexxew.

Pero' b'mod ġenerali wieħed jista' jgħid li x-xewqa tan-nies baqgħet li jkollhom ir-residenza tagħhom separata minn ta' l-oħrajn.

Kien biss meta għal numru ta' snin bdiet tinħass il-ħtieġa illi l-valur ta' l-art se jkompli jiżdied illi bdew jinbnew l-appartamenti.

Fil-fatt il- gvernijiet ta' pajjiżna wkoll fiehmu li huma wkoll iridu jkunu ta' eżempju biex jagħmlu l-aħjar użu mill-art u aktar ma għadda żmien anke l-privat beda jifhem li bħala alternattiva għall-bini residenzjali jibda jibni l- appartamenti.

F'ċerti lokalitajiet hemm appartamenti li qegħdin sitt sulari għoli u hemm lokalitajiet fejn l-appartamenti huma aktar għoljin minn hekk.

Mr Speaker, il-ħsieb ta' min jibni dawn l-appartamenti huwa li jdaħħal aktar units pero' min daħal f'appartament xi 40 sena ilu, llum l-eta' bdiet għaddejja minn fuqu wkoll u allura dak li jkun jibda jiffaċċja ċerti problemi ta' aċċessibilita' għax qabel ma tantx konna nagħtu kas dawn l- affarijiet.

Dan japplika wkoll għal dawk li forsi għaddew minn xi traġedja jew mard.

Naħseb li kull wieħed minna hawn ġew jaf persuni li għandhom diżabilita' minħabba mard jew xi inċident li prattikament spiċċaw magħluqa f'dawn l-appartamenti għax isibu diffikultajiet kbar biex joħorġu minn hemm ġew.

Jien naħseb li qabel ma kenux jiġu stallati lifts minħabba nuqqas ta' spazju.

Barra minn dan hemm il-problema l-oħra li mhux kull familja li tkun toqgħod fil-blokk tkun trid tistalla lift.

Jien ċert li waħda mill-problemi kbar li jiffaċċjaw il-persuni li jixtiequ jagħmlu lift ġo blokk ta' flats hija dik tan-nuqqas ta' spazju.

Hemm imbagħad il-problema l-oħra ta' min ikun qiegħed fil-ground floor u joġġezzjona li jsir il-lift, jew għaliex l-ispazju ta' isfel ikun se jkun ristrett jew inkella għaliex ma jkunx irid jagħmel kemm l-ispiża kapitali biex jiġi stallat il-lift kif ukoll l-ispiża tal-manutenzjoni li tkun trid issir kull ċertu żmien biex il-lift jibqa' funzjonabbli.

Mhux darba u tnejn li ssib familji li jkunu lesti jagħmlu l-lift a spejjeż tagħhom u jagħmluh available għall-kumplament tal-units ta' dak il-blokk, pero` xorta waħda jibqa' jkun hemm l-oġġezzjonijiet.

Bil-liġi li kienet għaddiet minn dan il-parlament numru ta' snin ilu diġa` kienet ingħatat il- possibbilita` li jekk ikun hemm terz tal-blokk li jkunu jridu jagħmlu lift, allura dawn ikunu jistgħu jagħmluh anke jekk ikun hemm oħrajn li joġġezzjonaw.

Issa permezz ta' dan l-abbozz ta' liġi qegħdin ngħidu li jekk kemm-il darba jkun hemm condominius wieħed li jrid jagħmel il-lift, jista' jagħmel dan għas-spejjeż tiegħu, sakemm ma jkun qed jinħoloq ebda preġudizzju serju fil-konfront tal-condominia l-oħra.

Sakemm persuna ma tkunx effettwata b'dawn is-sitwazzjonijiet ma tistax timmaġina kemm ikunu kbar u serji d-diffikultajiet li jinqalgħu.

Għalhekk mhux biss irridu naraw li jkun hemm liġijiet li jagħtu l-possibbilta` lil dawk il-persuni li joqogħdu f'dawn il-blokki li jkollhom iċ-ċans li jimxu 'l quddiem, pero` naraw ukoll li kull waħda minn dawn il-familji li toqgħod f'dawn il- postijiet jagħrfu r-responsabbilta' li għandhom li mhux biss iħarsu lejn id- diffikulta` żgħira li tista' tinħolqilhom imma jaraw x'se jkun il- benefiċċju għall-blokk kollu kemm hu.

B'din il-liġi li għandna quddiemna għandna l-possibbilta` li fi ħdan blokk ta' appartamenti, il-sens ta' komunita` jibda jsir iktar effettiv u jingħata aktar valur lejn is-sens ta' komunita`, anke jekk din tkun relattivament żgħira meta mqabbla mar-raħal kollu.

Din hija liġi li bħala Maltin tgħallimna ngħixu iktar b'mod serju ma' l-oħrajn u naċċettaw ukoll il-fatt li jista' jkun li minħabba xi sagrifiċċji li nkunu qegħdin nagħmlu aħna, ikun hemm oħrajn li jkunu qegħdin jibbenefikaw.

Mr Speaker, jien nemmen li l-liġi li għandna quddiemna għandha twassalna biex insiru aktar soċjeta` li naċċettaw lil ħaddieħor u nispera li meta niġu biex nesegwixxu l-virgola ta' l-istess liġi nkunu f'qagħda li bis- serjeta` ntejbu l-livell ta' l-għajxien ta' dawk li joqogħdu f'dawn il- blokki u anke l-għajxien tas-soċjeta` kollha kemm hi.

Nirringrazzjak.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, jien m'iniex se nieħu ħafna ħin għaliex il-kelliema ta' qabli kważi ikkaverjaw il-kwestjoni ta' din il-liġi fuq l-aspetti kollha.

Jien forsi se mmur daqsxejn out of context – bil- permess tiegħek u bil-permess tal-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra – u nsemmi waħda mill-problemi li qed tolqot lill-poplu Malti.

Kif qal il-Ministru Ċensu Galea, irridu nqisu li ż-żewġ gvernijiet ta' wara l-gwerra sabu diżastru fil-housing; kellna kerrejjiet fejn fihom kienu joqogħdu ħames u anke għaxar familji.

Dak iż-żmien mhux talli ma kellhomx lifts, talli lanqas kellhom l-affarijiet neċessarji, bħal per eżempju kamra tal-banju.

Kienu l-gvernijiet li ġew wara l-gwerra li taw l-għajnuna tagħhom biex almenu l-poplu Malti jkollu l-kamra tal-banju.

Iż-żgħażagħ tal-lum imdorrijjin bi djar bi kmamar tal-banju għal waħda tnejn u bil-kċina combined imma s-sitwazzjoni ma kenitx hekk madwar 40 jew 45 sena ilu.

Wara l-gwerra, biex wieħed jikri żewġt ikmamar kien ried iħallas ir-rigal għaċ- ċavetta, imbagħad bdiet is-sistema taċ-ċens u filwaqt li l-pagi kienu baxxi, iċ-ċnus baqgħu jogħlew mas-sema u allura kellhom jintervjenu l- gvernijiet għaliex is-sitwazzjoni ma setgħax tkompli sejra kif kienet.

Wara l-gwerra mbagħad saret il-liġi tar-requisition, jiġifieri n-nies bdew jieħdu l-postijiet li kienu magħluqin.

Huwa veru li llum nixtiequ li konna ħsibna għal-lifts meta bnejna l-flats imma rridu ngħidu li l-problema tal- housing dak iż-żmien kienet kbira u it was a race against time.

Dak iż- żmien kellna familji b'sitta, seba' u anke tmint itfal jgħixu f'żewġt ikmamar li lanqas kważi kienu tajbin għall-bhejjem għaliex kienu neqsin mill-affarijiet sanitarji kollha.

Gvernijiet li ġew wara l-1955 bdew jibnu l-flats u niftakar li l-ewwel flats li nbnew kienu proprju fi Psaila Street.

Dak iż-żmien in-nies ma kenux għadhom imdorrija jiċċaqilqu mir- raħal – u kważi ngħid anke t-triq – li kienu trabbew fih u kulħadd ried jibqa' joqgħod fejn ommu.

Jien niftakar li l-ewwel housing estate li nbena kien f'Santa Luċija imbagħad bdew anke jinbnew id-djar, pero` kif sieħbi l- Onor. Ċensu Galea, il-problema hi li meta jkollok 25 u tkun għadek tiżżewweġ ma taħsibx fi żmien meta jkollok it-tfal u jikbru u meta jkollok 60 jew 70 sena u forsi ma tkunx kapaċi li titla' aktar it-taraġ.

Mr Speaker, jiena nixtieq li tidħol id-drawwa li jitbattal xi flat li jkun isfel, l-ewwel preferenza tingħata lin-nies xjuħ u lil dawk li jkollhom lil xi ħadd b'xi diżabilita`.

Jiena darba kont f'pajjiż li għalkemm m'huwiex demokratiku, jużaw is-sistema li meta jkun hemm xjuħ li joqogħdu fi flats, dawn jingħataw id-dritt li jinżlu fis-sulari ta' isfel, dejjem jekk ikunu jridu.

F'pajjiżna fi snin ħamsin, ħadd ma kien jagħti każ tal-problemi ta' dawk b'diżabilita`; min kien ikollu tifel b'xi diżabilita` kien jitfgħu ġo sodda, jew ġo siġġu jew inkella fl-art u jitfgħalu xkora taħtu u qisu ma ġara xejn.

Dak iż-żmien lanqas kien hawn għajnuna għal min kellu tfal b'xi diżabilita`, imma mbagħad bdejna navvanzaw għalkemm sal-lum stess għadna m'għamilniex ċerti affarijiet, naturalment għaliex ikun hawn affarijiet oħra li jkunu essenzjali aktar.

U dak iż-żmien lanqas il-knisja ma kienet taħseb għal dawn in-nies għaliex anke biex dawn jitilgħu z-zuntier kien ikollhom bżonn li xi ħadd jerfagħhom.

Minn xi 10 snin 'il hawn bdejna ndaħħlu f'moħħna li n-nies b'diżabilita` għandhom l-istess drittijiet daqs dawk li huma b'saħħithom, imma fi żmenijiet imgħoddija konna nieħdu kollox for granted.

Barra minn hekk il-poplu Malti jħobb ħafna d-dar u għalhekk meta jidħol ġo dar - anke jekk din tkun mikrija – jirranġaha mill-aħjar li jista' u jżommha fi stat tajjeb.

M'iniex qed ngħid li m'hawnx min iżomm id-dar maħmuġa u mkissra, imma għall-maġġoranza tal-poplu Malti d-dar hija xi ħaġa għażiża.

Jien ġieli kont imsiefer l-Awstralja, il-Kanada, l-Amerka u anke l-Ingliterra u nkun għaddej min xi triq u ninduna li fiha jkunu joqogħdu l-Maltin għaliex tara ċerta ordni.

Mr Speaker, nixtieq issa nitkellem fuq xi ħaġa li naħseb li tippreokkupa lilna lkoll.

Kif għedt aktar qabel, illum daħlet sistema fejn qed nieħdu ħsieb l-anzjani, il-persuni b'diżabilita` u lil kulħadd imma m'aħniex nieħdu ħsieb lill-għarajjes.

Illum l-għarajjes qegħdin jidħlu għal piżijiet kbar ta' f'Lm30,000 jew Lm40,000 dejn li huwa diffiċli ħafna biex iħallsuh meta tqis li dawn ikunu għadhom qegħdin irabbu.

Għalhekk jien ngħid li l- gvern irid jibda jgħin lill-għarajjes u mhux nibqgħu ngħidulhom biex jekk iridu, jixtru!

Kulħadd kapaċi jgħid dan, imma ż-żgħażagħ tagħna, bil-pagi li għandhom u bix-xogħol li m'huwiex assigurat ma jistgħux jidħlu għal dan it-tip ta' piż.

Barra minn hekk, meta tiżżewweġ imbagħad forsi tieqaf taħdem il-mara u l-problemi finanzjarji jikbru.

Irridu naraw li nagħmlu sistema fejn dawk li jkunu se jixtru l-ewwel dar, almenu ma jiġux intaxxati fuqha.

Kif jistgħu raġel u mara li jkunu daħlu għal piż bħal dan fl-istess ħin irabbu familja!

Illum nafu kif il-proprjeta` tinsab tiela' mas-sema u l-għada li niffirmaw biex nidħlu fl-Unjoni Ewropea din se togħla t-tripplu.

U din irridu naħsbu għaliha għaliex jekk mhu se nieħdu ħsieb ta' din il-problema se nerġgħu immorru lura għas-snin 40 u 50 fejn kulħadd kien jiżżewweġ u jmur joqgħod ma' xi ħadd tal-familja imbagħad jibda l-ġlied u l-inkwiet.

U l-avukati jafu li ħafna kwestjonijiet fiż-żweġijiet iqumu għaliex ma jkunux jistgħu ikampaw bl-arranġamenti ta' l-abitazzjoni li jkollhom.

Irridu npoġġu saqajna ma' l-art u nagħrfu li jeżistu dawn il-problemi u naraw kif nistgħu nieħdu ħsiebhom.

Jiena nemmen li għandna nsibu sistema li biha ngħinu lil dawn l-għarajjes ħalli 'l quddiem ikunu jistgħu jibnu familja għaliex kif qegħdin nagħmlu, qegħdin niskoraġġuhom.

L-inkwiet li qed ikun hawn biex in-nies iħallsu d- dejn li jkunu daħlu għalih huwa kbir għaliex bil-pagi li għandhom lanqas biss jistgħu jlaħħqu mal-kontijiet tad-dawl u l-ilma aħseb u ara mad-dejn u l-imgħax fuqu!

Wieħed irid jiftakar li jekk wieħed jissellef Lm30,000, wara 25 sena dawn jitilgħu għal Lm40,000 bl-imgħaxijiet.

Mela inti se tibqa' taħdem u d-dar tkun tiegħek meta jkollok 60 sena u tkun għadek lanqas bdejt familja.

U ejja ħa nitkellmu dawn l-affarijiet li qed iħabbtu wiċċhom magħhom iż-żagħżugħ tagħna.

U huwa inutli li noħorġu l-enċikliki u l-pastorali u noqogħdu ngħidu x'inhu u x'mhux l-obbligu tal-familja, meta l-familji żgħażagħ tagħna qed isibu dan kollu ma' wiċċhom.

Jien ngħid li jekk nagħmlu survey insibu li ħafna mid-dejn li hawn fuq il-proprjeta` hija ta' żgħażagħ li għadhom jibdew il-ħajja miżżewġa.

U huwa intuli li ngħidulhom biex ma jidħlux għal dan il-piż għaliex allura xi rriduhom jagħmlu?

Ma jiżżewwġux?

Illum plot biss tiswa Lm20,000 u m'iniex qed ngħid f'Tas-Sliema; postijiet f'Birkirkara qegħdin jinbiegħu Lm40,000.

Biex tixtri post ġebel u saqaf illum tied mill-inqas Lm25,000 imbagħad tkun trid xi Lm10,000 jew Lm15,000 oħra biex tkomplih.

Dawn huma l-affarijiet li qed iħabbtu wiċċu magħhom iż- żagħżugħ tagħna u aħna għandna nkunu sensittivi għalihom.

Hija ħaġa sabiħa li ngħidu li se nagħmlu lift f'appartament għaliex hemm xi ħadd b'diżabilita` jew għaliex hemm l-anzjani, imma rridu wkoll nagħtu kas dawn l-affarijiet.

F'daqqa waħda l-gvern ma baqax jibni aktar postijiet u neħħa wkoll il-liġi tar-requisition.

Illum jekk tmur biex tikri post jitolbok Lm180 fix-xahar u jgħidlek biex wara ħames snin titlaqlu 'l barra.

Nistgħu nibqgħu sejrin b'din is-sitwazzjoni fejn liż-żgħażagħ u lill-miżżewġin li m'għandhomx fejn joqgħodu nkomplu nfarrkuhom b'dan il-mod?

Ma nistgħux nibqgħu ninjoraw din il-parti importanti tas-soċjeta`, jiġifieri l-parti żagħżugħa u dawk li qegħdin jibnu familji ġodda.

Għandna nies anzjani li qegħdin jgħixu ġo flat b'erba' jew ħamest ikmamar li qegħdin jitolbu lill-gvern biex jagħtihom post iżgħar, imma mbagħad mhux l-istess post jagħtih lil xi żewġ anzjani oħra!

Għandu jkun hawn sistema fejn l-ewwel preferenza tingħata liż-żgħażagħ.

Jien ma naqbilx mal-fatt li l-gvern qed joħroġ ħafna postijiet għall-bejgħ għaliex in-nies m'għandhomx biex jixtru.

Huwa veru li noqogħdu niftaħru kemm qed jinxtraw postijiet, imma mbagħad irridu naraw kemm għandu jagħti l-poplu fuq il-postijiet li qed jixtri.

U meta ngħid il-poplu qed nirriferi għaż-żgħażagħ.

Bħalissa jien għandi każ f'idi ta' raġel u mara bi tlett itfal li t-tnejn spiċċaw bla xogħol u għandhom dejn ta' Lm29,000 u l-bank qalilhom li se jirrikwiżizzjonalhom kollox.

Issa minn banda l-housing qed jgħidilhom li ma jistax jagħtihom post għaliex diġa` għandhom post tagħhom u mill-banda l- oħra jekk il-bank jitfagħha subbasta, se tispiċċa tinbiegħ b'xejn.

Jien naħseb li għandu jkun hemm eċċezzjoni f'każijiet bħal dawn fejn il-housing jiċċekkja mal-bank dwar x'għandhom jagħtu u jekk jara li dak huwa minnu almenu jipprovdilhom post fejn joqogħdu.

Jiena għandi każijiet oħra li jekk nurihomlkom tiġġennu.

Hemm min għandu jagħti Lm1,500 f'kontijiet tad-dawl u qalulhom li jekk ma jagħtuhomx Lm700 dan ix-xahar se jaqtgħulhom is-servizz.

U min fejn se jagħtuhomlu dawn jekk qegħdin fuq ir-relief?

Allura dawn l-affarijiet lanqas biss narawhom?

Billi noqogħdu niġu hawnhekk u nparlaw!

Dawn huma affarijiet li jeżistu u li ż-żewġ naħat qegħdin immissuhom b'idejna.

U min qed jipproteġihom u jgħinhom lil dawn in-nies?

Ħadd.

Kulħadd jgħidlek issa nara u ma jaraw qatt.

Kien hemm wieħed ta' 35 sena li kien qed japplika għal post u qalulu li jekk jiżżewweġ ikun jikkwalifika.

Dan iżżewweġ u spiċċa joqgħod ma' omm il-mara u seba' aħwa oħra.

Issa qalulu li m'għandux punti biżżejjed.

Mela hawnhekk se nieħdu l-league!

U kif tridu dan jibni familja jekk qed jorqod ma' ħut il-mara kollha ġo sitt ikmamar?!

U bħal dan il-każ hawn ħafna oħrajn.

U mhux bilfors li jkollu każi bħal dawn il-gvern jekk hu waqaf jibni l-postijiet!

Jekk xi ħadd ikollu paga ta' labourer u l-mara ma tkunx taħdem, minn fejn se jġib Lm29,000 biex jixtri dar?

Mela billi tgħidlu biex jixtri!

Kulħadd kapaċi jgħidha din!

Issa aħna nafu li meta jkollok ċerta eta` l-bank se jitolbuk aktar imgħaxx fuq id-dejn; jekk għandek 20 sena jitolbok bit-8% imma jekk għandek 35 sena se jitolbok bl- 14%.

Wara kollox dan huwa business.

Issa nibdew nisimgħu deputati miż-żewġ naħat jgħidu li se jagħmlu "hekk" u "hekk", imma x'se nagħmlu b'dawn in-nies?

Lil dawn il-bniedem l-ewwel qalulu biex jiżżewweġ imbagħad għaliex iżżewweġ qalulu li kieku baqa' għarus kif jibbenefika.

Allura għax iżżewweġ għamel ħażin u kieku ma żżewwiġx kien jagħmel ħażin ukoll.

Allura x'se jagħmel dan?

U bħal dawn il-każ hawn ħafna u jekk ngħidu li ma niltaqgħux magħhom allura qegħdin ngħixu rasna fir-ramel.

U mhux billi noqogħdu ngħaddu ħafna liġijiet.

Jien wieħed li ma tantx nemmen fil-liġijiet għaliex l-ewwel nagħmluhom imbagħad nerġgħu nemendawhom, imbagħad nerġgħu nagħmlu liġi oħra.

Jien m'inix qed ngħid li l-pajjiż għandu jimxi mingħajr liġijiet, imma n- nies affarijiet konkreti jridu jaraw.

Għaliex kif lil din il-persuna li għandha 35 sena tgħidilha biex tistenna xi erba' jew ħames snin sakemm tgħaddi l-liġi biex tibda tibni familja!

U lil dak li għandu jagħti l-flus lill-bank x'se ngħidulu?

Veru li żbalja, imma ma kellux tort jekk dan kellu ħanut u falla.

U dan għandu tlett itfal u se jipiċċa mingħajr post fejn joqgħod.

Mela wieħed jgħidlu biex iġib it-tfal u l-ieħor jgħidlu għax ġab it-tfal.

Imbagħad ngħidulu "Alla jgħinek".

Imma Alla se jibnilu d-dar?

U ejja ma ndaħkux nies bina!

Il-bniedem li jkun fid-diffikultajiet mhux min jgħidlu miskin irid imma min jipprova jgħinu.

Jien naħseb li jekk jiġi xi ħadd għandi b'xi problema u noqgħod ngħidlu miskin u Alla jgħinu, jispiċċa jkellimni ħażin.

Jien m'inix ngħid li għandna nimxu bil-favuri, imma jekk jiġi xi ħadd għandi, jien bħala membru parlamentari, għandi nara kif ngħinu.

Il-liġijiet huma kollha sbieħ meta taqrahom, imma fil-prattika ssib li jaħdmu kontra ż- żgħir għaliex il-kbir m'għandux bżonn ta' għajnuna; il-kbir mhux se teffettwah billi jmur jixtri post ta' Lm30,000 jew Lm40,000.

Jiena nieħu pjaċir nisma' lil min jgħid li hawn ix-xogħol u li n-nisa llum qegħdin jaħdmu u huma daqs l-irġiel.

Imma taf fejn huma ndaqs in-nisa?

Meta għandek mara li għandha xogħol ta' skrivana mhux meta għandek mara li taħdem bix-shift fuq makna tal-ħjata mis-6:00 a.m. sas-2:00p.m., mis-2:00 p.m. sa l-10:00 p.m., jew inkella mill-10:00 p.m. sas-6:00 a.m. Taħseb li mara li tkun qed taħdem b'dan il-mod tieħu pjaċir bl-ugwaljanza?

Mela hawn xi ħadd jieħu pjaċir imur jaħdem l-iljieli!

Jien ma rridx ngħid li l-mara għandha tkun skjava tad-dar jew marbuta mal-kċina imma jekk ix-xogħol tad- dar ma tagħmlux il-mara, min se jagħmlu?

U liema raġel tax-xogħol li jkun ilu ġurnata sħiħa jħabbat wiċċu man-nies u ma' elf ħaġa oħra se jmur id-dar u jagħmel il-ħasla?

Mur arana hawn ġew kollha kemm aħna, immorru d-dar u nagħmlu l-ħasla!

Forsi taħsel xi erba' platti imma żgur li ħadd minnha ma jmur minn hawnhekk u jkompli jagħmel ix-xogħol tad-dar.

U t-tfal mhux lil ommhom iffittxu?

U mara li tkun taħdem dawk il-ħinijiet u tagħmel dak ix- xogħol se jkollha moħħ tkompli mat-tfal meta tmur id-dar?

Aħna kollha kellna ommijiet u nafu li aktar tieħu ħsiebek ommok għall-iskola u għal kollox u kollha tlajna familji b'saħħithom.

Illum lin-nisa qed noħorġuhom jaħdmu u jibqgħu jaħdmu sakemm ikollhom 50 sena biex iħallsu d-dejn, imbagħad kif se jagħmlu l-familja?

Jew se tħallas id-dejn jew se trabbi familja.

Aħna nafu x'jiġifieri li jkollok żewġt itfal u filwaqt li qed tħallas id-dejn tad-dar trid tħallas l-iskola.

Imbagħad Allaħares jinqalagħlek mard!

Kif se jlaħħaq ma' dawn l-ispejjeż il-poplu?

Għalhekk din il-liġi hija tajba, imma biex taħdem sewwa l-ewwel irridu ngħinu lil dawk l-għarajjes, iż-żgħażagħ li se jibdew futur.

U lil dawn ma ngħinuhomx billi ngħidulhom mur ixtri u ssellef mill-bank b'imgħax ta' 8% għax dik kulħadd jaf jagħmilha.

Nirringrazzjak, Sur President.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Grazzi.

Aktar rimarki?

L- Onor. Evarist Bartolo.

ONOR.

EVARIST BARTOLO: Sur President, ilu jinħass il-bżonn li jkun hemm liġi bħal din minħabba li, sfortunatament, dan il-pajjiż għandu kultura kbira ta' individwaliżmu, fejn ħafna jsibuha diffiċli biex jaħdmu ma' oħrajn u biex jgħixu ma' oħrajn.

Huwa importanti li nibdew niffaċċjaw problemi ta' dan it-tip billi fejn ikun hemm nuqqas ta' qbil ta' nies li huma ġirien, jgħixu fl-istess blokk, għallinqas jaslu biex jirranġaw id- differenzi li jkun hemm bejniethom, u jekk ma jirranġawx huma xorta jkun hemm fejn tista' tieħu passi biex b'xi mod jew ieħor dak li jkun hemm bżonn isir, isir.

Jiġifieri wieħed jawgura li minbarra bidla fil-liġi, kif qed tipproponi din l-emenda, din il-liġi sservi anke biex ikun hemm anke daqsxejn bidla fil-mentalità.

Jekk wieħed jista' jiġġeneralizza daqsxejn isib, jiena naħseb li f'pajjiżna l-idea tal-condominium hija dgħajfa ħafna.

Il-fatt li trid taqsam ma' ħaddieħor l-ispazju komuni u ssib mod kif tgħix miegħu f'qafas ta' ftehim, sfortunatament għadu mhux aċċettat fil-kultura soċjali nazzjonali tagħna, u kull ħaġa li tista' tgħin biex nibnu l-idea ta' condominium - fil- mentalità issa qed ngħid u mhux biss fl-infrastruttura fiżika - kull pass li jista' jservi biex nifhmu li hemm oqsma komuni li nistgħu nieħdu ħsieb flimkien, ikun ta' għajnuna.

Għaliex nerġa' ngħid li ħafna drabi għad għandna kultura ddominata wisq mill-individwaliżmu, li kulħadd jaħdem għal rasu.

Il-kultura ta' diviżjoni tirbaħ, u fejn hemm sforzi komuni li jridu jsiru, sfortunatament, ma jsirux.

Dan jinħass iżjed u iżjed b'mod ċar meta żżur blokki ta' djar, oqsma ta' djar, fejn in-nies li jgħixu flimkien għandhom bżonn jieħdu ħsieb flimkien l-ispazji li huma komuni, il- condominium, u ssib nuqqas ta' qbil.

Allura malli tidħol mill-bieb 'il ġewwa dawk id-djar ikunu sbieħ ħafna, nodfa u miżmumin sew u tieħu ġost tkun fihom, però l-partijiet komuni tal-blokki tad-djar tarahom żdingati, abbandunati, maħmuġin, mudlama u sejrin lura.

Sfortunatament dan jiġri għaliex biex ikun hemm ftehim trid is-sehem ta' kulħadd, u l-ftehim huwa aktar diffiċli mit-tħarbit, għaliex biżżejjed ikollok wieħed biex iħarbatlek kollox.

Tista' tkun fi blokk ta' 12-il familja, fejn hemm 11-il familja li jridu jieħdu ħsieb l-ispazju komuni flimkien, il-condominium, imma biżżejjed waħda biex tħarbat dik l-arja ta' ftehim, dak ix-xogħol li jista' jsir in komuni biex jieħdu ħsieb il- faċilitajiet li hemm.

Għalhekk kull ħaġa li tista' ssir biex nibdew inbiddlu din ir-realtà sservi ta' ġid.

Meta tidħol f'għadd ta' djar li huma fl-oqsma tad-djar li kienu nbnew 30, 40 sena ilu, issib li meta telgħu dawn il-blokki ta' djar, kemm jekk inbnew mill-gvern kif ukoll jekk inbnew mill-privat, dak iż-żmien ftit li xejn f'pajjiżna kien hemm il-mentalità li trid taħseb għal faċilitajiet li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed nindunaw kemm huma importanti, u li forsi kien hemm żmien fejn konna narawhom xi ħaġa ta' lussu, xi ħaġa li mhix importanti.

Illum f'dawn l-oqsma tad-djar il-persuni li daħlu 25 sena ilu, 30 sena ilu qed isiru anzjani, iridu jitilgħu erba', ħames, sitt sulari bix-xirja tagħhom u tibda tinħass il-ħtieġa li, per eżempju, isiru l- lifts.

Hawnhekk qed nitkellem fuq l-anzjani biex nuri li l-bżonn ta' faċilitajiet li jagħmlu l-bini aktar aċċessibbli u wżat mill-akbar numru possibbli ta' nies, huwa żball jekk nagħluquh biss għall-persuni b'diżabilità.

Huwa kruċjali li kull bini jkun aċċessibbli f'pajjiżna.

Għad fadal ħafna x'nagħmlu biex kull bini privat u pubbliku jkun aċċessibbli għal persuni b'diżabilità, imma meta l-bini jsir aktar aċċessibbli jkun qedi sir aċċessibbli mhux biss għall-persuni b'diżabilità, imma għal persentaġġ kbir ta' nies fis-soċjetà.

Bini li jsir aċċessibbli għal nies f'diżabilità ssib li jkun aċċessibbli mbagħad għall-ommijiet u l-missirijiet meta joħorġu bit- tarbija fil-pushchair, u jsir aċċessibbli għall-anzjani li jkollhom problema biex jiċċaqalqu minn post għall-ieħor minħabba li t-taraġ jaqtgħalhom qalbhom u mhux dejjem ikunu fi stat fiżiku li jitilgħu dak it- taraġ kollu.

Dan il-bini jsir aktar aċċessibbli wkoll għal min ikun f'kondizzjonijiet ta' saħħa fejn it-taraġ ma jkunx tajjeb għalih.

Jiġifieri meta qed nitkellmu fuq il-bżonn li l-bini jsir aktar aċċessibbli, qed nitkellmu fuq numru kbir ta' nies.

Sur President, sfortunatament minħabba l-kultura diviżiva li għandna f'pajjiżna, flok li n-nies jaħdmu flimkien biex jibnu koalizzjoni biex ibiddlu affarijiet f'pajjiżna li jkunu fl-interess ta' ħafna nies, kulħadd jibqa' jaħdem għal rasu.

Jekk l-għaqdiet ta' l-anzjani u l-għaqdiet ta' persuni f'diżabilità kollha jaħdmu flimkien favur li tinxtered din il- kuxjenza fuq il-bżonn ta' bini aktar aċċessibbli, ikunu qed jagħmlu ġid lil ħafna u ħafna nies.

Ikunu qed jgħinu lis-soċjetà tagħna ssir aktar inklussiva, iddaħħal ġo fiha lill-membri kollha u ma tħalli lil ħadd barra.

Jekk naraw kif għadha organizzata llum is-soċjetà tagħna u kif inhu organizzat ħafna bini nsibu li għadu riflessjoni ta' soċjetà li kienet teskludi lil dawk li l-aktar huma vulnerabbli.

Għalhekk huwa importanti li kull pass li jista' jsir biex nagħmlu l-bini aktar aċċessibbli, aktar inklussiv, li jistgħu jidħlu ġo fih u jużawh aktar nies, inkunu qed nagħmlu lis-soċjetà nnifisha aktar inklussiva, fejn wieħed jista' jgħix flimkien.

Il-problema hi, nerġa' ngħid, kif iġġib nies li jistgħu jkunu qed jaħdmu flimkien, imisshom qed jgħinu lil xulxin, imisshom qed isaħħu lil xulxin u minflok, ma jiġrix dan.

Waħda mill-aktar affarijiet li tolqtok meta żżur oqsma tad-djar li fihom hemm persuni b'diżabilità hija li dawn ilhom is-snin jistennew biex isir lift.

Naf persuna li kien weġġa' fuq il-post tax-xogħol li issa spiċċa fis-siġġu tar-roti, li biex joħroġ ikollu bżonn li jiġu ħutu biex iġorruh xi tliet sulari jekk mhux iżjed.

Dan joħroġ biss meta jsib l-għajnuna, jiġifieri dan huwa priġunier f'daru.

Ilu jistenna l-jiem, ġimgħat, ix- xhur, is-snin biex fl-aħħar jiġi l-permess biex ikun jista' jsir lift fil- blokk ta' flats fejn joqgħod - qed nirreferi għal Ta' Giorni - biex għallinqas jgħix ħajja daqsxejn aktar libera, u ma jibqax aktar priġunier f'daru.

Kien bniedem li jħobb joħroġ, bniedem li jħobb il-kampanja, imma issa dejjem magħluq f'daru b'effett ħażin ħafna fuq is-saħħa mentali tiegħu u b'effett ħażin fuq il-membri tal-familja, speċjalment fuq il-mara tiegħu li hija solidari ħafna miegħu, imma dan kollu jħalli effett.

Naf każ simili ta' tifel f'Ta' Xbiex li l-ġenituri tiegħu kull filgħodu jridu jagħmlu sagrifiċċju kbir, tbatija kbira sabiex iġorru lil dan il- ġuvni ħalli jieħduh lejn skola speċjali.

Naf b'każ ieħor ta' tifla oħra - din id-darba f'dar Tas-Sliema - fejn il-problemi kollha li hemm huma hemm minħabba li m'hemmx lift f'dawn il-blokki ta' djar.

U s'issa r-realtà kienet li persuna waħda li tgħix f'dak il-blokk hija biżżejjed biex twaqqaf l-applikazzjoni u l-proċess biex jiġu nstallati lifts.

Naf li din il- problema teżisti wkoll f'oqsma ta' djar privati, fi blocks ta' flats privati.

Naf familji f'Tas-Sliema li jgħixu f'postijiet privati, li minħabba l-problema ta' l-anzjanità, minħabba l-problema tal-ġarr tax-xirja u affarijiet oħra jixtiequ jinstallaw lift, imma jkun hemm persuna waħda li tibqa' toġġezzjona biex isir dan il-lift.

Allura mbagħad toħloq problemi għan-nies kollha tal-blokk.

Għalhekk għedt li aktar diffiċli l- ftehim, għaliex il-ftehim irid is-sehem ta' kulħadd, milli t-tħarbit, għaliex biżejjed li jkollok persuna waħda biex tħarbatlek.

Jiena qed nifhem - u nistenna li fl-għeluq tiegħu l-ministru jispjega jekk dan li qed nifhem jien huwiex korrett jew le - li bl-emenda li qed issir għal artikolu 31 tal-liġi prinċipali, dan it-tip ta' nuqqas ta' qbil ikun jista' jiġi rrimedjat minħabba li l-proviso tas-subartikolu (6) jgħid:

"Iżda wkoll il-Ministru responsabbli għad-djar jista' jagħti l-permess sabiex jiġu stallati jew eretti l-faċilitajiet imsemmija fl-artikolu 8(5) fi blokki ta' bini li in parti jew fl-intier huma proprjetà tal- Gvern; u dan il-permess ma jirrendix l-imsemmi bini bħala condominium.".

Jiġifieri l-problema fil-blokki tad-djar privati se tibqa'?

Fejn għandna blokki tad-djar privati u jkun hemm min irid jistalla faċilità komunitarja, il-veto ta' inkwilin wieħed se tkun tista' tibqa' twaqqaf dan il-proċess, minkejja li qed ngħaddu din l-emenda tal-liġi?

Mistoqsija oħra hija dwar is-subartikolu (5) ta' artikolu 8 li se jidħol ġdid li jgħid:

"Condominius jista' a spejjeż tiegħu jinstalla u jeriġi kull faċilità neċessarja li tnaqqas jew telimina problemi ta' mobilità salv li dawn ma joħolqux ebda preġudizzju serju ..."

X'qed nifhmu eżatt bil-kliem "preġudizzju serju"?

Se jibqa' jkun pjuttost faċli għal min irid iwaqqaf l-iżvilupp ta' dawn il-faċilitajiet komuni fil- condominium minħabba l-kliem "ebda preġudizzju serju"?

Nixtieq li din tiġi spjegata tajjeb għaliex ċertament għandna bżonn li l-partijiet komuni fl- oqsma tad-djar f'pajjiżna jiġu amministrati ħafna aħjar milli huma.

Nerġa' ngħid li għalija dan l-atteġġjament huwa riflessjoni tal-mentalità nazzjonali tagħna li mill-bieb 'il ġewwa nieħdu ħsiebu, imma mbagħad l- ispazji komuni - u issa mhux qed nirriferi biss għal dawk l-ispazji komuni fil-condominia, imma għall-ispazji komuni f'pajjiżna stess – qishom m'huma ta' ħadd, dawk jieħu ħsiebhom ħaddieħor.

F'dawk inħarbtu kemm irridu, l- aqwa li mill-għatba 'l ġewwa huwa tajjeb.

Nerġa' ngħid, kull ħaġa li tista' ssir biex tibda tbiddel il-mentalità li anke f'pajjiżna għandna spazji komuni li rridu nieħdu ħsiebhom flimkien u li pajjiżna huwa kollu kemm hu condominium li rridu nieħdu ħsiebu flimkien, hemm bżonn li nagħmluha.

Jeħtieġ tidħol dik il-mentalità ġdida għaliex bl-isfidi kbar li pajjiżna għandu fis-snin li ġejjin se tkun importanti ħafna l-enerġija komuni ħalli niffaċċjaw dawn l-isfidi flimkien.

Immur lura għal din l-emenda fil-liġi dwar il-condominia.

Nispera li qed nieħdu ħsieb ukoll affarijiet oħra, mhux lifts biss.

Il-lifts, nerġa' ngħid, huma parti kruċjali ħafna għax jgħinu lin-nies jgħixu ħajja aħjar, ħajja aktar sħiħa.

Imma naf ukoll fejn hemm problemi differenti, problemi ta' kif iżommu l-indafa fil-parti komuni ta' l-oqsma tad-djar, kif jiżguraw li l-bieb ta' barra jkun jingħalaq u jkollu sistema ta' komunikazzjoni li taħdem, li jkun hemm id-dawl f'kull sular ta' dan il-blokk.

Dawn jidhru affarijiet żgħar, imma min iżur regolarment oqsma tad-djar ta' dan it-tip mhux l-ewwel darba li jsib dawn l-areas abbandunati u żdingati, li minnhom innifishom imbagħad iġibu ċerta telqa.

Fost il-problemi ta' kif tieħu ħsieb il-condominium, insibu l-problema biex tiżbgħu, biex iżżomm il-faċilitajiet indaf u mbagħad jistgħu jinqalgħu anke problemi fis-sistema tad-drenaġġ li biex issolvihom trid tagħmel xogħlijiet ġol-condominium stess, allura trid is-sehem ta' l-inkwilini kollha.

Iżda jkun hemm min ma jridx jagħti sehmu biex issir l-ispiża neċessarja biex tinbidel is-sistema tad-drenaġġ għaliex il-problema jkun qed ibati biha inkwilin wieħed biss, u jkun fl-interess tiegħu li dik il-problema titranġa.

Min jgħix fis-sulari ta' fuq ma jimpurtahx, l-aqwa li jinqeda hu u ma jimpurtax jekk ta' taħtu jew ta' taħt ta' taħtu huwiex għaddej minn dak il-martirju kollu.

Sur President, jien nemmen li l-emenda li qegħdin inressqu marbuta ma' l- istrutturi m'hijiex biżżejjed.

Jien nixtieq nara bidla aktar sħiħa, li anke twassalna biex nagħtu kas l-infrastruttura komuni u mhux sempliċi lift, li tkun ukoll parti mill-infrastruttura pubblika li hemm bżonn u li hija kruċjali għall-faċilita' komunitarja biex in-nies jgħixu flimkien.

Wieħed jawgura li mal-bidla fil-mentalita' jiżviluppaw aktar l- assoċjazzjonijiet tar-residenti.

Naf li f'diversi nħawi u f'diversi oqsma tad-djar isiru sforzi biex jiġu fformati dawn l-assoċjazzjonjiet tar- residenti biex jieħdu ħsieb il-bini, b'danakollu jeżistu ftit wisq minnhom.

Nafu li wħud ġieli bdew u wara ftit sfaxxaw.

Ngħid is-sewwa, Sur President, jien naraha problema li f'pajjiżna għad għandna kultura individwalistika, u rridu nammettu li din it-tip ta' kultura ma tantx tgħinna biex naħdmu id f'id.

Biex nieħdu ħsieb dawk l-oqsma tad-djar fejn ngħixu in komuni, hemm bżonn din l-emenda fil-liġi li qiegħda titressaq pero' hemm bżonn ukoll bidliet fl-imġiba u fil-mentalita'.

Hemm bżonn li dawk li jgħixu fejn xulxin jew fl-istess inħawi jaħdmu aktar id f'id, biex barra li jsebbħu u jieħdu ħsieb mill-għatba 'l ġewwa, jibdew jagħtu kas ukoll l-ambjent mill-għatba 'l barra.

Dan huwa tagħna lkoll, huwa spazju li rridu nieħdu ħsiebu lkoll għaliex għalkemm il-bidliet fil- liġi ċertament huma importanti, il-bidla fil-mentalita' u fl-imġiba hija importanti wkoll.

Anzi din hija importanti aktar għaliex f'pajjiżna sfortunatament jinbidlu l-liġijiet u jidħlu oħrajn ġodda, imbagħad għax ma tinbidelx l-imġiba, l-attitudni u l-mentalita' tagħna, il-liġijiet jibqgħu fuq il-karta u ma jiġux infurzati.

Għalhekk wieħed jawgura li din il-bidla fil-liġi tkun bidla fil-liġi tassew, issolvi l-problemi ta' ħafna nies li kienu qegħdin jistennew illi jistgħu jibdew ikollhom dawn il-faċilitajiet li s'issa kienu għadhom imċaħħdin minnhom u li bil-mod tagħha din tgħin biex tinbidel il-mentalita' li hemm bżonn tinbidel.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

(Onor. Membri: No).

Jekk m'hawnx aktar rimarki, allura nistieden lill-Ministru biex jgħaddi għall- winding-up.

ONOR.

TONIO BORG: Sur President, biex nieħu spunt minn dak li għadu kemm qal l-Onor.

Bartolo dwar il-liġijiet u l-imġiba tan-nies, malajr nasal biex ngħid li dawn l-emendi fil-liġi li għandna quddiemna mhumiex se jsolvu l- problemi kollha.

Ċertament din m'hijiex liġi li bilfors tbiddel l-imġiba tan-nies pero' naħseb li hija liġi li se tagħmilha iktar diffiċli għan-nies illi moħħhom biss fil-piki, moħħhom biss dwar x'jagħmel ħaddieħor u moħħhom biss li jfixxklu l-iżvilupp ta' proprjeta' fil-komun.

Sal-lum din il-proprjeta' hija rregolata biss mill-Kodiċi Ċivili, li jmur lura għal żmien Napuljun, meta kien sar il-Code Napoleon li huwa bbażat fuq il-liġi Rumana, meta l-idea individwalista dwar il-proprjeta' kienet kollox u meta ma kienx hawn l-iżviluppi li għandna llum anke f'Malta, b'ħafna high- rise buildings u bin-nies joqogħdu f'appartamenti mhux ta' sular jew tnejn imma ta' ħafna sulari.

Il-mod ta' kif qed tgħix illum in-nies se jġegħelna nilleġislaw - u Alla jħares ma nibnux 'il fuq għax ma nistgħux naffordjaw li nieħdu aktar art mill-kampanja - biex nipprevenu ċerti problemi.

Jiena ngħid li kważi diġa' qegħdin ftit tard, imma għallinqas għall-iżvilupp li ġej se jkollna qafas ta' liġijiet li veru mhux se jsolvu l-problemi kollha pero' żgur li se jevitaw kemm jista' jkun il-qrati.

Fil-fatt fil-liġi stess huwa previst li meta jinqalgħu xi kwestjonijiet bejn il-condomini, dawn il-kwestjonijiet jispiċċaw quddiem l-arbitraġġ.

F'Malta għandna liġi ta' l-arbitraġġ, għandna ċentru ta' l-arbitraġġ u issa hemm bżonn li kważi kważi nisfurzaw lin-nies li jmorru arbitraġġ minflok jimlew il-qorti b'ħafna kwestjonijiet fuq katusi u pipes tad-drenaġġ - kieku joqogħdu jiġġieldu bejniethom għall-gost u għall-pjaċir u ma joħolqu inkonvenjent lil ħadd kieku fiha u ma fihiex – u jaqilgħu ħafna ġlied bla sens.

M'inix nitfa' lil kulħadd f'keffa waħda għax jien naf b'assoċjazzjonijiet ta' sidien ta' partijiet komuni f'xi kumpless li jimxu dejjem tajjeb flimkien, pero' ħafna drabi jkun hemm dak il-wieħed li jkun jidhirlu li m'għandux joħroġ sehmu u minn fuq jippretendi li jieħu l- benefiċċji tal-condominium mingħajr ma jerfa' wkoll il-piż tiegħu f'dak li hu ħlas għall-bidillu jew ħlas għall-porter jew ħlas għal xi ameljoramenti oħra li jistgħu jsiru.

Kien għalhekk li l-gvern preċedenti kien iddeċieda li jagħmel il-liġi tal-condominia, pero' jirriżulta li dik il-liġi kellha xi difetti, uħud minnhom serji.

Ma rridx niftiehem ħażin u ma qed nagħti tort lil ħadd.

Ħafna drabi meta tidħol f'kamp ġdid tal-liġi, id-difetti tibda tarahom wara li tkun għaddiet il-liġi mill-parlament.

Hekk ġara fuq din il-liġi f'Diċembru ta' l-1997.

L-ewwel difett, kif spjegajt fl-introduzzjoni li għamilt kien fid- definizzjoni ta' "condominium".

Taħt "condominium" konna se ninkludu postijiet li qatt ma kienet l-intenzjoni tagħna li ninkluduhom taħt dan it- terminu.

(Interruzzjonijiet) Safejn naf jien ma sar l-ebda kumment iktar milli fil-fatt diġa' għandna fil-liġi nnifsha.

Naturalment fl-istadju ta' kumitat kwalunkwe emenda li tkun raġonevoli tiġi aċċettata min-naħa tal- gvern.

Dan li qed jgħid l-Onor.

Membru jagħtini gost għax nista' ninnota li jidher li hawn qbil dwar dawn l-emendi.

Anke l-mod kif tmexxa dan id- dibattitu juri li kulħadd jixtieq li jagħmel il-liġi aħjar milli fil-fatt hi, liġi li kif għedt diġa' ma setgħetx tidħol fis-seħħ proprju għax il- gvern preċedenti induna - u anke dan il-gvern induna - li kien fiha ċerti difetti.

Pero' ladarba emendajniha, aħna ma ridniex nillimitaw l-emendi tagħna għal dik il-parti tad-definizzjoni biss u wessajna kemmxejn l-iskop.

Sur President, biex inwieġeb għall-punt li qajjem l-Onor.

Bartolo fl-aħħar intervent tiegħu, irrid ngħid li fejn jidħlu appartamenti privati l-aħjar ħaġa li nagħmlu hi li nirriferu għal artiklu 8 tal-liġi ta' l-1997, liema liġi baqgħet ma daħletx fis-seħħ.

Bil-liġi ta' l-1997, daħlet l-idea li jekk ikun hemm deċiżjoni ta' żewġ terzi tas-sidien ta' l-appartamenti li jiddeċiedu li jiġi stallat lift, dak il-lift jiġi stallat.

Terġa' kien hemm il-komplikazzjoni fil-liġi ta' l-1997 li jekk condominium kien jeżisti qabel l-1995 – ma ninsewx li f'dik is-sena kien ġie ddekretat li l-kirjiet kollha ta' wara l-1995 ma jaqgħux aktar taħt il-liġi tal-kontroll tal-kera – u jekk xi unit minnhom kien soġġett għall-kirja, f'dak il-każ dawn ir- regoli ta' stallazzjoni ta' lift ma japplikawx.

B'hekk konna se neskludu partita sew ta' condominia u kważi kważi konna se nibqgħu fl-istess pożizzjoni.

Jiġifieri konna nkunu qed nagħmlu pass 'il quddiem kieku l- liġi ta' l-1997 daħħalniha fis-seħħ minnufih, imma kien se jkun hemm ħafna pockets ta' condominia fejn għal ċerti condominia kienet tapplika r-regola taż-żewġ terzi biex tistalla lift, u għal condominia oħrajn ma kenitx se tkun tapplika din l-istess regola.

Issa b'din l-emenda li qegħdin nipproponu se nsolvu l-problema, Sur President, għax hawnhekk qegħdin ngħidu li limitatament għall-ameljoramenti li għandhom x'jaqsmu ma' faċilita' ta' mobilita' - u allura m'aħniex nirriferu biss għal-lifts imma anke għal dawk is-siġġijiet li jitilgħu mat- turġien li bħalma qal l-Onor.

Bartolo jintużaw anke minn anzjani - lanqas żewġ terzi m'għandek bżonn.

Wieħed waħdu, anke f'condominium privat, dan ix- xogħol jista' jagħmlu basta jħallas għalih minn butu.

Jekk imbagħad il- condomini l-oħra sussegwentement ikunu jridu jipparteċipaw fil-qsim ta' dawk l-ispejjeż, jistgħu jagħmlu hekk ukoll.

Issa l-Onor.

Anglu Farrugia qajjem il-problema li jekk l-ispejjeż tal-lift ikun ħariġhom "A", imbagħad jitfaċċa "B", dan ta' l-aħħar kemm se jħallas?

Jekk qegħdin tmienja, allura kulħadd se jħallas one-eighth.

Iħallsu skond in-numru li jkunu, u jekk jiżdiedu aktar, jibagħtulhom il-kont u kulħadd iħallas sehmu.

Mela se jkun hemm iċ-ċans li anke jekk xi ħadd ikun għamel xogħol komuni a spejjeż tiegħu, dan m'għandux bżonn tal-kunsens ta' l- oħrajn.

L-oħrajn jistgħu sussegwentement jipparteċipaw, ħlief jekk ikun hemm preġudizzju serju li jrid ikun serju tassew.

Mela m'hemmx aktar il- veto imma jrid jiġi ppruvat li tabilħaqq ikun hemm preġudizzju serju.

Kif inhi l-liġi issa, lanqas għandek bżonn il-kunsens unanimu imma biżżejjed il- kunsens ta' żewġ terzi.

Il-punt dwar x'jiġri fil-każ li ma jkunx hemm preġudizzju serju tqajjem ukoll f'dan id-dibattitu.

Hawnhekk ta' min jgħid li l-liġi se tiġi aħjar milli kienet fl-1997, mela aħseb u ara kemm se tiġi aħjar milli kif inhi s- sitwazzjoni llum, li għadha rregolata speċifikament mill-Kodiċi Ċivili!.

Jekk ma jkunx hemm preġudizzju serju lanqas żewġ terzi m'għandek bżonn.

Inti tista' tagħmel dan a spejjeż tiegħek u x-xogħol ikun jista' jsir.

L- unika ħaġa li rridu naraw hi li meta jkun hemm preġudizzju verament serju x'tip ta' maġġoranza għandek bżonn, żewġ terzi jew unanimita'.

U qed ngħid dan għaliex fil-liġi oriġinali hemm li għandek bżonn l-unanimita' meta t- tibdil ikun jolqot b'mod sostanzjali l-użu jew it-tgawdija ta' xi parti komuni, pero' rigward il-lifts - u meta qed ngħid lifts qed nifhem kwalunkwe apparat illi għandu x'jaqsam mal-faċilitazzjoni tal-mobilita' - nistgħu nagħmlu regola speċjali.

Nittama li din il-liġi tnaqqas ftit minn dawk l-ideat individwalisti li għad għandna tal-proprjeta'.

Jiena nemmen li dan se jsir għax il-liġi se tgħid ċar u tond x'inhuma d-drittijiet ta' kulħadd.

Per eżempju, aħna s'issa tkellimna fuq il-lifts għax hija l-iktar ħaġa li tolqot lin-nies, pero' min jaf kemm-il kawża ssir dwar ta' min tabilħaqq hija l-art u ta' min huwa s-saqaf ta' l-appartament ta' taħt.

Hawnhekk qed ngħidu illi dan huwa nofs ta' wieħed u nofs ta' l-ieħor, sakemm ma jkunx hemm indikazzjonijiet oħrajn fil-kuntratt.

It-tieni ħaġa li staqsa dwarha l-Onor.

Bartolo hija jekk bil-kelma "lifts" aħniex nifhmu lifts biss.

Ir-risposta hija: Le.

Fil-fatt jekk inħarsu lejn il-liġi oriġinali, f'artiklu 8 hemm li l-condomini jistgħu jipprovdu, permezz tal-vot ta' żewġ terzi, għal għemil ta' tibdil jew tiġdid fil- partijiet.

Jiġifieri mhux sempliċement ikun proġett ġdid, xi ħaġa ġdida illi se tagħmel fil-blokk ta' l-appartamenti, imma anke xi ħaġa li teżisti diġa', tħassret jew qdiemet u se tinbidel jew tiġi rrinnovata.

Mela hawn wieħed jifhem tibdil jew tiġdid mhux dwar l-oġġett innifsu imma li wieħed jirrendih iktar komdu jew għat-tgawdija aħjar tal-partijiet komuni.

Imbagħad hemm lista ta' eżempji li m'hijiex exhaustive imma hija indikattiva u mhux tassattiva.

Fil-fatt artiklu 8 jgħid hekk:

"Minkejja l-ġeneralita' tas-subartiklu ta' qabel, għandhom jitqiesu bħala tibdil jew tiġdid dawn li ġejjin...",

u hawnhekk jagħtik lista.

Imma din il-lista ma jfissirx li tinkludi kollox – fejn naf, li tiftaħ id-drenaġġ m'huwiex ukoll tibdil? – iżda dawn li se nsemmi huma żguri.

Dawn jinkludu it-twessigħ tal-bieb tad-dħul komuni, l- istallazzjoni ta' lift, l-istallazzjoni ta' sistema ta' hall porter u l- bdil ta' bitħa fi ġnien jew fi spazju ta' pparkjar intern.

Dawn huma erba' eżempji li jitqiesu mil-leġislatur bħala tibdil jew tiġdid u li għalihom għandek bżonn maġġoranza ta' żewġ terzi.

U x'inhuma l-partijiet komuni?

Il-partijiet komuni ta' condominium huma dawn li ġejjin: l-art, il- pedamenti, il-ħitan ta' barra, il-ħitan li huma diviżorji komuni, is-soqfa, ix-shafts, it-taraġ, il-bibien ta' dħul komuni, intrati, trombi tat-taraġ, btieħi, ġonna, l-arja li tiġi fuq il-proprjeta' tal-condominium u b'mod ġenerali kull parti oħra tal-proprjeta' li għandha l-għan li tintuża b'mod komuni.

Mela dawk kollha huma l-partijiet komuni li issa aħna qed ngħidu li se jiġu rregolati b'din il-liġi u għal uħud minnhom lanqas għandek bżonn il- kunsens ta' ħaddieħor.

Għall-affarijiet l-oħra għandek bżonn il-kunsens ta' żewġ terzi.

Affarijiet ħafna iktar serji bħal per eżempju kwestjonijiet li jippreġudikaw l-istabilita' jew is-sigurezza tal-bini nnifsu, hemmhekk ikollok bżonn il-kunsens unanimu.

Mela l-famuż veto li qabel kellu kulmin kellu appartament, veto li kien japplika jekk jinbidlux is-soqfa jew il- katusi ta' l-ilma, issa dan ġie ristrett biss għal dawk il-kwestjonijiet li għandhom x'jaqsmu jew ma' l-estetika u d-dehra tal-condiminium jew ma' affarijiet li jippreġudikaw l-istabilita' jew is-sigurezza tal-bini.

Partijiet komuni oħra huma dawk li jridu jintużaw bħala intrata jew bħala kamra tal-ħasil komuni, common washroom, u l-partijiet li jintużaw bħala porter's lodge jew għat-tagħmir tas-central heating.

Jiġifieri hawnhekk għandna msemmija d-dwal, il-bjar, it-tankijiet ta' l-ilma, l-akwedotti, id- drenaġġ - għax l-Onor.

Bartolo semma wkoll dan il-punt - u l-istallazzjoni ta' l-ilma, gass, elettriku u central heating, fejn jeżisti s-central heating.

Sur President, ikolli nistqarr li ħadt gost b'dan id-dibattitu għaliex naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra wrew kemm jixtiequ li din il-liġi tidħol fis-seħħ.

Ngħid ukoll li ilhom iċempluli nies u jgħiduli kemm huma fuq ix- xwiek biex din il-liġi jarawha tidħol fis-seħħ peress li tolqothom fil- laħam il-ħaj.

Kemm smajt stejjer koroh dwar piki bla sens għaliex ħafna nies jimpikaw u jaħsbu li għandhom xi problema ta' l-aħħar tad-dinja, imbagħad wara jistenbah u jinduna li jkun ħoloq diversi problemi bla bżonn.

Għalhekk nittama li se nuru kif għandhom isiru l-affarijiet.

Fl-aħħar mill- aħħar in-nies se tattwa u twettaq il-provvedimenti ta' din il-liġi, u nemmen illi din il-liġi se tagħmel differenza.

Xejn xejn il-fatt li n-nies li ser tibda tmur l-arbitraġġ u mhux bilfors il-qorti fi kwestjonijiet bħal dawn diġa' huwa pass 'il quddiem, aħseb u ara meta affarijiet li qabel kienu jkunu ta' kontroversja u ħadd ma jaf kif kienu se jkunu solvuti, issa aħna qegħdin nuru triq kif dan jista' jsir.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi imsejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Condiminia, Kap. 398", ikun moqri t-Tieni Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet. nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Condiminia, Kap. 398", jintbagħat quddiem il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Condiminia, Kap. 398", jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-mozzjoni għaddiet. nem. con.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l- Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal- lejla t-Tlieta, 20 ta' Marzu 2001, fis-6:00 p.m. b'din l-agenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar ir-ratifika tal-Konvenzjoni dwar il-Projbizzjoni ta' l-Użu, Ħażna, Produzzjoni u Trasferiment ta' Mini ta' Kontra l-Persunal u d- Distruzzjoni tagħhom.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż - Kontinwazzjoni.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Marie Louise Coleiro.

ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mr Speaker, nixtieq li l-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi f'dan l-aġġornament nużah biex ma nħallix għaddejjin ir-rimarki psataż u irresponsabbli li saru f'din il-Kamra, nhar il-Erbgħa, 7 ta' Marzu, minn frontbencher ta' dan il-gvern, li huwa fdat bil-qasam tant importanti ta' l-anzjani.

Qed nirriferi għall-Onor.

Antoine Mifsud Bonnici, segretarju parlamentari fi ħdan il-ministeru għall-politika soċjali.

L-Onor.

Mifsud Bonnici jmessu jistħi li minflok ma uża l-ħin tiegħu biex jindaga iktar fuq dak li qegħdin jgħidu l-familjari tar-residenti fid-dar ta' l-anzjani San Vinċenz de Paule, ġie hawnhekk jattakka personalment u jitkaża.

Mhux hekk biss, imma ġie jhedded u jintimida kemm lill-ħaddiema t'hemmhekk kif ukoll lill-qraba ta' dawn l-anzjani.

Huwa uża l-ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna biex abbuża mill-poter li fdah bih il-poplu.

Dan m'hu xejn ħlief intervent b'xamma sħiħa ta' gvern li huwa dittatorjali u mhux ta' gvern demokratiku li hu fdat bil-fiduċja tal-poplu biex imexxi.

Is-segretarju parlamentari għoġbu jaqa' fil-baxx.

Jien m'iniex beħsiebni ninżel fil-livell tiegħu imma se nkompli noħroġlu l-fatti ħalli mbagħad jekk għandu ftit diċenza jipprova jindaga u mhux jiġi hawnhekk jintimida, jhedded u jattakka personalment.

L-Onor.

Mifsud Bonnici ħa għalih dwar artiklu li jien ktibt.

F'dan l- artiklu jien ma vvintajt xejn minn żniedi.

Fil-fatt jien bnejt dan l- artiklu mibni fuq fatti li tkellmu dwarhom miegħi numru kbir ta' familjari li għandhom anzjani tagħhom residenti f'St. Vincent de Paule.

Dawn esprimew ix-xewqat tagħhom dwar affarijiet li qegħdin idejqu mhux biss lilhom imma anke lil qrabathom anzjani residenti hemmhekk.

Is-segretarju parlamentari ħa għalih għax jien ktibt artiklu li fih mhux biss ressaqt ix- xewqat tal-familjari ta' dawn l-anzjani, imma kont oġġettiva tant li fejn kien hemm ipunti pożittivi għedthom ukoll.

F'dan l-artiklu li deher fis-6 ta' Marzu fil-ġurnal "l-orizzont" kien hemm biss biss erba' affarijiet li huma pożittivi, imma mbagħad naturalment semmejt ukoll l-affarijiet li huma negattivi u li hemm bżonn li tittieħed azzjoni dwarhom.

Tant kont kostruttiva li mhux biss ikkritikajt u wassalt il-vuċi tan-nies, kif għandi dover li nagħmel bħala rappreżentant tal-poplu, imma wkoll tajt suġġerimenti dwar x'jista' jsir.

Irrid ngħid li wħud mis-suġġerimenti li għamilt kienu frott ta' konsultazzjoni li kelli ma' għadd kbir ta' familjari li tkellmu miegħi u ressqu l-ilmenti u d-diffikultajiet li qegħdin jiltaqgħu magħhom l-anzjani li jiġu minnhom.

L-Onor.

Mifsud Bonnici ħa għalih għax semmejt dak li qalu l-familjari ta' dawn l-anzjani dwar il-ġrieden li hemm f'ċerti wards.

Sadanittant fl- istess nifs sar magħruf li dawn jirriżultaw minħabba l-ambjent li fih qiegħed St Vincent de Paule, imdawwar kif inhu bil-ħamrija.

Irrid insemmi wkoll dak li qal il-Viċi Prim Ministru f'risposta għal mistoqsija parlamentari 24207 li jien għamilt, fejn qal li meta jitfaċċaw il-ġrieden - u hu ma semmiex il-kelma "ġrieden" imma qal "ġurdien" – m'huwiex il-każ li wieħed joħloq paniku għax il-kwestjoni tal-ġrieden hija xi ħaġa ongoing hemmhekk, u allura trid tinstab soluzzjoni li tkun permanenti u regolari.

Għal dan li ħa għalih is-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici u bl- arroganza kollha ġie hawn jhedded u jintimida lill-ħaddiema u lill- familjari.

Anzi r-rimarka tiegħu kienet viljakka iktar minn hekk, għax imbagħad beda jqabbel in-nies mal-ġrieden b'żewġ saqajn u hedded bl-ikbar arroganza u prepotenza - qisu xi big daddy - li dawn għad jinqabdu u jinkixfu.

Peress li tkellem b'dan il-mod, jien se nagħtih ftit fatti ħalli issa jkollu ċans li jaqbad il-ġrieden taż-żewġ saqajn li semma.

Se nitolbu, per eżempju, jgħidilna x'sar minnha x-xirja laħam li għaliha ntnefqu Lm400 meta qamet il-kwestjoni tal-mad cow disease Ta' min jgħid li din ix-xirja nxtrat bħala prekawzjoni - u hekk kellu jsir u sewwa sar - u wara spiċċat mormija.

Jien nistaqsih jekk investigax dan il-każ għax jista' jkun li dik ix-xirja spiċċat fil-freezers ta' xi erbgħa minn tal- qalba.

Nitlob lill-Onor.

Mifsud Bonnici jgħidilna wkoll għaliex id-dar ta' l-anzjani f'Għawdex, li fetaħ hu flimkien mal-ministru għal Għawdex madwar sentejn ilu, għadha vojta u kemm qed jimpala liri fiha l-gvern.

Nixtieq nitlob ukoll lill-Onor.

Mifsud Bonnici jagħtina tagħrif dwar dak li jikkmanda lil kulħadd f'St Vincent de Paule, jiġifieri dak li qabel l- elezzoni ta' l-1996 kien saħansitra jrabbi l-papri fil-ministeru.

Qed nirriferi għal dak li għandu l-poter li saħansitra jaqbad, imur jixtri l- affarijiet u mbagħad wara jirranġa l-karti kontra proċeduri kollha tal- gvern.

Nixtieq inkun naf x'qiegħed jagħmel dwar din il-persuna, u qed nagħmillu din il-mistoqsija biex inkun naf jekk hu huwiex qed jaqbadhom il- ġrieden b'żewġ saqajn.

Nitlob lill-Onor.

Mifsud Bonnici jgħidilna kif intgħażlu r-residenti għas- serenity wards il-ġodda li tant ftaħar bihom, u jekk dawn intgħażlux skond il-kulur politiku tagħhom jew inkella għal xi raġuni oħra.

Nixtieq inkun naf jekk hux veru li fejn qegħdin jgħixu l-anzjani morda hemmx soqfa jqattru, li wħud minn dawn is-soqfa saħansitra huma kkundannati mill-perit tal-gvern.

Dan hu li jien u l-poplu nixtiequ nafu.

Kemm hu assigurat li dawn l-anzjani m'humiex fil-periklu?

Tajjeb li nkunu nafu anke jekk huwiex veru li fis-swali magħrufa bħala St Francis 15 u 16, hemmx nuqqas ta' kmamar tal-banju.

Veru li hemm kamra tal-banju waħda li trid tintuża minn 48 pazjent?

Veru li hemm shower li ilha żmien biex titlesta u li wħud mit-toilets ilhom bil-ħsara żmien twil?

Għax m'huwiex sew li filwaqt li hemm residenti li qegħdin jgħixu f'ambjent ta' lukanda, imbagħad hemm residenti oħra li qegħdin jgħixu mingħajr il- bżonnijiet bażiċi tagħhom, u dan minkejja li qegħdin iħallsu 60% tal- pensjoni.

Min jaf kemm il-Partit Nazzjonalista, dak iż-żmien fl- oppożizzjoni, kien għajjar lill-Partit Laburista, biex imbagħad illum dan il-gvern qed jieħu 60% ta' din il-pensjoni hu.

Jien ma nistax nifhem kif intnefqu madwar Lm11,000 f'arloġġ li twaħħal fuq barra tas-serenity wards il-ġodda, meta mbagħad, kif ikkonferma l-Viċi Prim Ministru, għad hemm swali li lanqas air-conditioning m'għandhom.

Mela fis- sajf id-dipartiment tas-saħħa joħroġ l-avviżi biex l-anzjani jevitaw is- sħana minħabba xi heatwave, pero` ma ninkwetawx li fir-residenza ta' l- anzjani lanqas air-conditioning ma hemm, u dan minkejja, nerġa' ngħid, li qegħdin nieħdu 60% tal-pensjoni.

Imma l-aqwa li waħħalna arloġġ fuq barra tas-serenity wards li jiswa madwar ¥11,000 jew ¥12,000!

Jien nixtieq li l-Onor.

Mifsud Bonnici jgħidilna wkoll jekk huwiex veru li ħafna mir-residenti huma ddiżgustati bl-ikel.

Fil-fatt jiddispjaċini ngħid li għalkemm hemmhekk hemm kċina armata sew, b'danakollu l-ikel li qiegħed jasal għand l-anzjani xejn m'hu tajjeb tant li hemm diversi familjari li qed ikollhom jissallbu u jieħdu l-ikel lil qrabathom li huma residenti hemmhekk regolarment.

Dan ġie kkonfermat ukoll saħansitra mill- mistoqsijiet parlamentari, imma bħas-soltu dan il-gvern, li jiddeletta biex jixxuttja l-blalen f'saqajn ħaddieħor, malajr ġab l-iskuża li xi kultant jinsew jixegħlu t-trolleys biex isaħħnu l-ikel.

Is-segretarju parlamentari għandu d-dover li jivverifika u jara x'għandu jsir ħalli l-anzjani tagħna, li m'humiex qegħdin hemm b'karita` - fil-fatt uħud minnhom qed jispiċċaw b'¥10, bi ¥15 jew ¥20 biss fil-but f'xahar għax il-kumplament qed tmur għaż- żamma tagħhom f'St Vincent de Paule - ikunu verament qegħdin jgħixu l-aħħar żmien ta' ħajjithom kif suppost.

Mr. Speaker, irrid ngħid ukoll li ma narax għaliex is-Segretarju Parlamentari Mifsud Bonnici għandu jindaħal fil-fatt li jien attendejt biss għal parti miċ-ċerimonja tal-ftuħ tas-serenity wards.

Nispera li m'huwiex qed jippretendi li nieħu peremss mingħandu biex nattendi għall-impenji politiċi l-oħra tiegħi, apparti ċ-ċerimonja tal-ftuħ tas-serenity wards!

Din kienet rimarka vojta u bla sens li żgur ma tixraqx lil min qed jirrappreżenta lill-poplu fil-parlament u lil xi ħadd li huwa fdat bil- fiduċja biex imexxi qasam daqstant importanti.

Nixtieq nistaqsi wkoll dwar l-ikel li qed jiġi servut lill-anzjani morda għax, per eżempju, jiena informata li l-anzjani li għandhom il-kondizzjoni tal-pressjoni għolja qed jiġu servuti pulpetti bil-corned beef jew inkella bit-tonn taż-żejt.

Fil-fatt dan ġie kkonfermat anke f'mistoqsija parlamentari li wieġeb il-Viċi Prim Ministru.

Issa hawn irrid nerġa' ngħid li dawn l-anzjani m'humiex miżmumin f'St Vincent de Paule bil-karita`!

Issa nixtieq insemmi l-kwestjoni tal-qtates.

F'St Vincent de Paule hemm wards fejn il-qtates saru residenti daqs l-anzjani!

Fil-fatt hemm saħansitra min hu pupletku u jkollu jħalli lill-qtates jitilgħulu fuq is- sodda u jorqdu miegħu minħabba li ma jkunx jista' jneħħihom.

Imbagħad jiġi l-Viċi Prim Ministru u joqgħod fuq informazzjoni li ngħatatlu - għax jien ma naħsibx li dan mar jiċċekkja - li hemm anzjana li għandha qattus pet.

Hemmhekk mhux qattus pet hemm imma hemm ġenerazzjoni ta' qtates li jgħixu ma' l-anzjani.

M'hijiex ħaġa ħażina li jkun hemm persuna li jkollha qattus pet, imma m'għandux ikun hemm invażjoni sħiħa ta' qtates f'dan il-ward, tant li joqogħdu saħansitra jitilgħu fuq is-sodod ta' anzjani morda mingħajr ma dawn ikunu jistgħu jneħħuhom minn magħhom.

Jien ma nistax nifhem x'regola hi din li l-annimali jgħixu mal-bnedmin.

Fi 42 sena qatt ma smajtha din, anzi dejjem tgħallimt li għalkemm għandek tistma lill- annimali tajjeb, m'għandekx tħallihom wisq qrib anzjani morda jew tfal żgħar.

Punt ieħor li rrid insemmi huwa kif, per eżempju, f'daqqa waħda ħarġet staff notice li l-istaff t'hemmhekk ma jistax jieħu leave fit-tul, jiġifieri ma jistgħux ifaddlu ċertu vacation leave għal Lulju u Awissu.

Imessha saret organizzazzjoni ta' skeda biex min għandu bżonn jieħu xi vacation leave milli jkun faddal, ikun jista' jagħmel dan u b'hekk ikun akkomodat kulħadd.

Mill-istaff ma nistgħux nippretendu biss is-sagrifiċċji u li jagħmlu xogħolhom kif suppost, imma wieħed irid jieħu ċerti konsiderazzjonijiet billi jkun hemm organizzazzjoni fejn filwaqt li l- istituzzjoni ma tbatix, lanqas il-ħaddiema ma jkollhom għalfejn jiġu mċaħħda milli jkunu jistgħu jieħdu lill-familji tagħhom għal xi holiday.

Fl-aħħarnett nixtieq nistaqsi lis-segretarju parlamentari x'ried jgħid biha meta semma l-ġrieden b'żewġ saqajn.

Għaliex in-nursing aides qegħdin jiġu mitluba jmorru bilfors jagħmlu x-xogħol tagħhom fis-serenity wards?

Li għandu jkun hemm ċerta flessibbilta` nifhmuha għax il-work practices jitolbu ċerta flessibbilta`, partikolarment fil-ġurnata tal-lum, imma li dawn jiġu mhedda li jew imorru jagħmlu xogħol fis-serenity wards jew inkella jirriżenjaw m'hijiex aċċettabbli.

Kieku għandi iktar ħin għad-dispożizzjoni tiegħi, kont inkompli nagħti ftit iktar fatti lis-segretarju parlamentari ħalli mbagħad ikollu ħafna iktar x'jagħmel biex ifittex il-ġrieden ta' żewġ saqajn, li huma tiegħu.

Grazzi, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

L-Onor.

Gavin Gulia.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, is-soltu l-ħin ta' l-aġġornament niddedikah għal kwestjonijiet politiċi li jkollhom x'jaqsmu mal-qasam ta' l- intern, pero` llum se nieħu l-ħin li għandi biex inwassal lil dan il- parlament l-ilment tiegħi dwar l-istat u l-kondizzjoni ta' xi toroq li hemm fil-kostitwenza tiegħi, b'mod fir-raħal fejn ngħix, jiġifieri f'Ħaż-Żebbuġ.

Naf li l-kunsill lokali ta' Ħaż-Żebbuġ qed jagħmel l-almu tiegħu, bħalma għamel dejjem, biex kemm jista' jkun itejjeb il-kwalita` u l-livell tat- toroq ġewwa Ħaż-Żebbuġ, anke ta' toroq sekondarji, li jaqgħu fil-kontroll u fir-responsabbilta` tiegħu, pero` nafu li kemm jista' jkun jagħmel anke pressjoni biex dawk it-toroq li jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tal-gvern isiru wkoll għax ġustament ir-residenti jilmentaw dwar il-kondizzjonijiet tat-toroq kollha.

Irridu nammettu li ħafna drabi l-gvern ċentrali jinħass 'il bogħod mill-poplu u għalhekk il-poplu tal-lokal, bir-raġun kollu, idur fuq il-kunsill lokali tiegħu, speċjalment fi kwestjonijiet bħal dawn.

Il- ħasra hi li l-kunsill lokali mhux dejjem ikun f'pożizzjoni li jaqdi liċ- ċittadini tiegħu minħabba li m'għandux dik l-id eżekuttiva biex iwettaq ċerti xogħlijiet għax dawn ikunu jaqgħu fir-responsabbilta` tal-gvern ċentrali.

Wieħed mill-pjaċiri tiegħi, b'mod partikolari fil-weekends, hu li meta jkolli l-ħin immur indur ir-raħal.

Dan nagħmlu kemm bħala eżerċizzju privat u wkoll għax inħoss li dak huwa l-mument adatt biex wieħed jiltaqa' man-nies barra t-triq u anke tkun xhud okulari ta' ċerti nuqqasijiet li jkun hemm fil-lokal.

Naf li l-problema tat-toroq hija problema nazzjonali u ma tappartjenix biss lil Ħaż-Żebbuġ, imma kulħadd iħokk fejn jieklu, u naturalment, jien bħala rappreżentant tas-seba' distrett u li ngħix ġewwa Ħaż-Żebbuġ, nista' ngħid li fir-raħal tagħna hemm ħafna toroq li mhux biss jeħteġilhom wiċċ tarmac mill-ġdid imma anke li jiġu serviced.

Ġewwa Ħaż- Żebbuġ hemm diversi areas fejn għadu lanqas biss ingħata l-ewwel wiċċ, u dan minkejja li anke jkunu tħallsu l-kontribuzzjonijiet kollha mir- residenti tat-toroq.

Per eżempju, meta nkun qed nagħmel id-door-to-door canvassing, jiddispjaċini meta nara l-kondizzjoni tat-toroq li fihom ikunu kostretti li jgħixu ċerti residenti.

Tista' timmaġina wara li tagħmel ħalba xita x'diżastru jkun hemm!

Mr Speaker, nixtieq nagħmel riferenza għal żewġ toroq partikolari ġewwa Ħaż- Żebbuġ, li huma Triq il-Poeta Nazzjonali u Triq Ġanni Bonnici.

Dawn iż- żewġ toroq jinsabu fil-qasam residenzjali ta' Ħal Mula fejn inbnew il-flats il-ġodda tal-gvern madwar tlieta jew erba snin ilu.

L-istat ta' dawn it- toroq jagħmilha diffiċli għar-residenti li jgħixu f'dawn l-appartamenti l- ġodda tal-gvern, mhux biss biex jidħlu bil-karozza imma anke biex jimxu fihom.

Ta' min jgħid li dawn it-toroq mhux biss huma mħarbta imma huma mimlija terrapien u ħaxix ħażin.

Ċertament ma jsirx ħażin jekk kultant żmien issir tindifa f'dawn it-toroq għax żgur li m'huwiex ġust li r- residenti jgħixu f'dawn il-kondizzjonijiet.

Jien għandi informazzjoni li l- kontribuzzjonijiet ta' dawn it-toroq ilhom li tħallsu mir-residenti.

Nista' nsemmi toroq oħrajn, bħal Triq Ġdida fi Triq l-Imdina.

Din hija triq li għandha bżonn l-ewwel surface, u anke f'dan il-każ, ir-residenti ilhom is-snin li ħallsu l-kontribuzzjonijiet tagħhom.

Fil-fatt għalkemm isem din it-triq huwa Triq Ġdida fi Triq l-Imdina, fil-verita` din hija triq antika.

Se nsemmi toroq oħrajn li jinsabu fi stat ħażin b'isimhom biex il-ministru konċernat jieħu l-passi meħtieġa.

Dawn huma Triq Achille Ferris, Triq l-Għeneb, Triq il-Penit, Triq Indri Borg u Triq Ġdida fi Triq Ħal Dwien.

Meta nisimgħu "triq ġdida", ara ma taħsbux li din tkun xi triq li għadha ssir!

Fil-fatt din tkun ilha hemmhekk snin sħaħ u kulma jkun jonqos ikun li jinbidel isimha, pero` ma tkun ġdida xejn.

Ġieli diġa' jkunu tbiddlu r-residenti għax wara ħames snin jew għaxra dak li jkun forsi jkun laħaq iddejjaq joqgħod hemmhekk u jmur jgħix x'imkien ieħor.

Nixtieq nagħmilha ċara li jien m'iniex qed ngħid dan bi kritika lejn il-Ministru Ċensu Galea.

Naħseb li huwa piż għal qualsiasi ministru li jerfa' r- responsabbilta` tat-toroq, pero` bħala rappreżentanti ta' dan il-parlament, aħna għandna d-dmir li nwasslu l-ilmenti tar-residenti lill-persuni konċernati.

Ma nafx kemm-il Lm1 miljun kellhom jiġu mill-Unjoni Ewropea biex jiġu rranġati t-toroq u dawn baqgħu ma ġewx, u għalhekk il-gvern għandu jkun hu li jieħu ħsieb li jirranġa t-toroq.

Mr. Speaker, li jiddispjaċini hu li f'dawk il-lokalitajiet fejn hemm maġġoranza Nazzjonalista fil-kunsilli lokali - u din m'iniex nagħmilha bi kritika lill-ministru konċernat imma lis-sistema - mhux talli l-gvern qed jara li jsiru t-toroq kollha li jaqgħu fir-responsabbilta` tiegħu, imma talli anke qed iħallas parti mill-ispiża ta' xogħlijiet li għandhom x'jaqsmu purament mal-kunsilli lokali.

Nistqarr li ma nafx eżattament kif inhi l-proċedura pero` meta m'ilux kont rajt survey ħafif ta' kif jitqassam ix-xogħol, skantajt kif kull fejn hemm maġġoranza Nazzjonalista fil- kunsilli lokali jkun hemm iktar non-council tasks li jkunu ġew performed mill-gvern.

Fil-fehma tiegħi dan huwa unfair għax m'hemmx distribuzzjoni ekwa bejn il-kunsilli lokali fejn hemm maġġoranza Laburista u fejn hemm maġġoranza Nazzjonalista f'dak li jirrigwarda non-council tasks.

Huwa ovvju li f'ċerti lokalitajiet fejn hemm maġġoranza Nazzjonalista tingħata preferenza mill-gvern mhux biss biex isiru t-toroq li l-gvern suppost ilu li għamel għax jaqgħu taħt ir-responsabbilta` tiegħu, imma anke fejn ir- responsabbilta` taqa fuq il-kunsilli lokali.

Hawnhekk tinduna b'ċertu favoriżmu.

Se nitkellem ċar għax jien bniedem li l-partiġjaniżmu jdejjaqni.

L- assistenza tal-ministru konċernat sibtha anke f'dak li għandu x'jaqsam ma' Ħaż-Żebbuġ.

Per eżempju, kien hemm it-tqegħid ta' traffic-lights li nafu li kien ħa interess personali fihom il-ministru konċernat, pero` jeħtieġ li jsir iktar minn hekk.

Jeħtieġ li tingħata iktar priorita` anke għal dawn it-toroq fejn għad irid isir is-surfacing tagħhom għall-ewwel darba.

Naturalment qabel isir is-surfacing ikun hemm bżonn jgħaddu s-servizzi.

F'ċerti toroq li għadni kemm semmejt hemm ċerti residenti li għandhom dawn is-servizzi, imma hemm oħrajn li jinsabu fi stat tal-biki.

Kultant jiġi bowser bl-ilma għax għad lanqas għandhom komunikazzjoni għalkemm ilhom mibnija snin.

Qabel ma nagħlaq dan id-diskors nixtieq nitkellem fuq lokal ieħor fejn nikkontesta, jiġifieri Ħal Qormi.

Lejn tmiem il-ġimgħa l-oħra kelli l- okkażjoni li nagħmel żjara fi Triq il-Ħammieri, li hija estensjoni ta' Triq il-Ħelsien.

Din it-triq saret traffikuża ħafna in its own right u mhux minħabba li qegħdin isiru x-xogħlijiet ġewwa Mdina Road.

Din it-triq hija t-triq li meta tkun ġej minn Ħaż-Żebbuġ tikser fuq ix-xellug wara x- showroom tal-KIA u tibqa' nieżla għall-Wied ta' Ħal Qormi.

Hawn min qiegħed jargumenta li din it-triq saret traffikuża minħabba x-xogħlijiet li qed isiru ġewwa Mdina Road pero` dan m'hu veru xejn.

Din it-triq saret traffikuża in its own right għax min ikun ġej minn Ħaż-Żebbuġ jew dawk il- Qriema li jkunu jridu jmorru fid-direzzjoni ta' Birkirkara jew fid- direzzjoni ta' Tas-Sliema, huwa ovvju li jkun aħjar għalihom li jgħaddu minn Triq il-Ħelsien u minn Triq il-Ħammieri biex jgħaddu mill-wied u jaqbdu l-bypass ta' l-Imrieħel jew inkella t-triq lejn Tas-Sliema.

Għalhekk jien niskanta kif din it-triq, minkejja li saret traffikuża, fiha la hemm zebra crossings u lanqas hemm traffic-lights.

Anzi jien ngħid li minbarra ż-zebra crossing hemm bżonn ukoll li ssir central strip u pellican lights.

Bħalma l-ministru konċernat dejjem ta attenzjoni xierqa għal dak kollu li ġbidtlu l-attenzjoni għalih, hekk ukoll nispera li jagħmel fir-rigward tat- toroq li semmejtlu għall-ġid tar-residenti li joqogħdu fihom.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal-lejla t-Tlieta, 20 ta' Marzu 2001 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fin-12.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PIXXINA NAZZJONALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn mindu inkriet vettura mill-Pixxina Nazzjonali?

Min fejn inkriet?

B'kemm kull jum?

Saret sejħa għall-offerti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-karozza li nkiret mill-Pixxina Nazzjonali ġiet mikrija mingħand Merlin Car Hire.

Il-kirja bdiet fit-8 ta' Frar 2001 bil-prezz ta' Lm4.95 kuljum.

Qabel ma nkriet il-karozza saret sejħa għall-offerti mingħand dawn il-kumpaniji:

A.L.M Garage Transport Services * Lm5.40

John's Garage Limited * Lm5.75

MELI Car Rentals Ltd * Lm8.00

Merlin Car Hire Ltd * Lm4.95

* Il-prezzijiet indikati huma eskluż il-VAT.

BREATHALYSER

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid matul dawn l-ewwel ġimgħat ta' din is-sena:

Kemm twaqqfu sewwieqa u sarilhom test tal-breathalyser?

Kemm kienu posittivi?

Kien hemm sewwieqa ta' nazzjonalita' barranija?

Kemm kien hemm sewwieqa nisa li ġew breathalysed u li instabu posittivi?

Jista' wkoll jagħti l-figuri għas-sena 2000?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi matul is-sena 2000, u din is- sena, sat-28 ta` Frar 2001, kien hemm 122 sewwieq li l-Pulizija għamlitlu t- testijiet tan-nifs wara li r-riżultat fl-ewwel test fit-triq kien pożittiv.

Minn dan in-nru. ta` sewwieqa, 87 irriżultaw pożittivi, kollha kienu rġiel għajr waħda li kienet tas-sess femminil, u li minnhom disa` kienu barranin.

Kull każ fejn ir-riżultat tat-tieni test ikun pożittiv, jittieħdu proċeduri quddiem il-Qorti skond il-liġi.

Dawn kienu kif ġej:-

| | |Nru. ta` |Nru. ta`| | | |testijiet |testijie| | | |li : |t li | | | | |rriżulta| | | |Maltin |w | | | |Barranin |pożittiv| | | | | | | | | |Irġiel | | | | |Nisa | |2000 |Jannar | 10 | 11 | | | |1 |- | | |Frar | 8 | 7 | | | |- |- | | |Marzu | 10 | 9 | | | |- |- | | |April | 5 | 6 | | | |1 |- | | |Mejju | 5 | 5 | | | |1 |- | | |Ġunju | 14 | 10 | | | |- |- | | |Lulju | 5 | 6 | | | |1 |- | | |Awissu | 5 | 5 | | | |3 |1 | | |Settemb| 10 | 4 | | |ru |- |- | | |Ottubru| 12 | 8 | | | |- |- | | |Novembr| 4 | 3 | | |u |1 |- | | |Diċembr| 12 | 7 | | |u |1 |- | |2001 |Jannar | 6 | 3 | | | |- |- | | |Frar | 7 | 2 | | | |- |- | | |Total |122 |87 |

SPEED CAMERAS

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-pjani biex jiġu introdotti l-speed cameras tat-traffiku?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 19982.

PE

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tiegħi nru.

23590, jista' jgħid kif se jiġi mgħallem il-PE bħala suġġett akademiku jiġifieri fuq liema linji?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sillabu?

F'liema klassijiet se jiġi mgħallem?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-Edukazzjoni Fiżika se tibqa' suġġett core bħal ma kienet s'issa.

Iżda minn Settembru 2001 se tkun tista' tittieħed ukoll bħala option fil-Form 3 tal-Junior Lyceum u minn Settembru 2002 fil-Form 4 ta' l-Iskola Sekondarja.

Dan ifisser li l-istudenti li jagħżlu l-EF fil-Junior Lyceum ikollhom ħames lezzjonijiet fil-ġimgħa fil- Forms 3, 4 u 5 u l-istudenti li jagħżlu l-EF fl-Iskola Sekondarja ikollhom sitt lezzjonijiet fil-ġimgħa fil-Forms 4 u 5.

L-Edukazzjoni Fiżika bħala suġġett core ħandu l-għan li jsostni l- edukazzjoni 'ħolistika' billi f'kuntest ta' esperjenzi prattiċi edukattivi jgħinu fl-iżvilupp fiżiku, intelletwali u affettiv.

Il-programm jibni fuq l-iżvilupp ta' movement concepts and skills b'waqtiet ta' riflessjoni u kerattivita`, f'kuntest ta' logħob li jrawwem ħiliet soċjali.

Il-programm ta' EF fil-primarja u fl-ewwel snin ta' l-edukazzjonij sekondarja għandu wkoll iservi ta' bażi għal dawk l-istudenti li 'l quddiem ikunu jixtiequ japprofondixxu s-suġġett u jeħduh bħala option.

L-Edukazzjoni Fiżika bħala option se jibqa' fil-qofol tiegħu suġġett prattiku.

Iżda ikollu wkoll komponent ta' teorija.

Fih l-istudenti ingħataw esperjenzi u opportunitajiet biex jiżviluppaw, b'mod iktar wiesa' u fond, ħiliet, tagħrif u attitudnijiet pożittivi.

L-EF bħala option tħejji lill-istudenti biex fl-aħħar tal-Form 5, ikunu jistgħu jersqu biex jieħdu Secondary Education Certificate fis-suġġett.

Fis-sillabu tas-SEC, u għaldaqstant ta' l-option, fir-rigward tat-taqsima tal-prattika, l-istudent se jkollu jagħżel tlieta minn erba' Areas of Activity, li huma (a) Games (b) Gymanstics and Dance (c) Athletics (d) Swimming.

F'dawn l-Areas of Activit' l-istudent irid juri ħiliet waqt li l- coursework (portfolio) se jkun xhieda ta' attitudnijiet pożittivi.

Fit-taqsima tat-teorija, l-istudent se jistudja dwar: (a) Movement and Physical Activity (b) Health-Related-Fitness (c) Sport in Society.

It- testbook suġġerit huwa Examining Physical Education - K. Bizley.

Is-Sillabus Panel nominat mill-MATSEC Board ħejja abbozz ta' sillabu għal dawk li jieħdu l-PE option.

Dan is-sillabu qed issa għand il-MATSEC Board biex ikun dan il-Board jagħmel il-proposti tiegħu qabel mas-sillabu jkun ippublikat.

Huwa ppjanat li dan ix-xogħol jitlesta fi ftit ġimgħat oħra u għaldaqstant imbagħad inkun nista' nqiegħed kopja tas-sillabu fuq il-Mejda tal-Kamra.

QRATI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid meta persuna titkeċċa mill-Qrati Maltin minħabba xi ksur ta' liġi min jħallas għall-passaggi?

Matul din is-sena s'issa kemm tkeċċew minn pajjiżna?

Ta' liema nazzjonalita?

Jekk jħallas il-Gvern Malti, kemm swew il-passaġġi?

Matul is-sena 2000, x'kienu in-nru. li tkeċċew mill-Qrati Maltin?

Kemm swew lil Gvern?

ONOR.

AUSTIN GATT: Talbiet ghall-estradizzjoni ta` nies isiru lill-Qorti mill-Pulizija.

Meta tali talbiet jigu akkordati, tkun il-Pulizija stess li tiehu hsieb l-estradizzjoni taghhom.

Ghaldaqstant nissuggerixxi li din il-mistoqsija tigi ndirizzata lill- Kummissarju tal-Pulizija.

ANZJANI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'referenza għall-ittra annessa jfisser li l-impjegata issa ġiet aġġornata fil-lista ta' l-anzjanita' u qed tirkupra s-snin li tilfet s'issa?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li bħalissa għaddejja korrispondenza mall- Public Service Commission u l-Management and Personnel Office dwar l-ittra u d-data tal-ħatra tal-persuna indikata bħala Kindergarten Assistant.

Sa issa, risposta finali għadha ma waslitx.

IL-MARDA TA' L-ILSIEN U D-DWIEFER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li jingħataw linji ta' gwida lill-koperattivi tar-raħħala dwar prekawzjonijiet li jeħtieġu li jieħdu fuq l-irziezet tagħhom sabiex jsiru kontroll aktar street għall-prevenzjoni tal-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer?

Jista' jpoġġi kopja ta' dawn il-linji ta' gwida fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja taċ- ċirkulari, li kienet diġa tqassmet qabel ma' l-Onor.

Interpellant għamel id- domanda tiegħu.

IL-MARDA TA' L-ILSIEN U D-DWIEFER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li jingħataw linji gwida lir-raħħala li għandhom il-merħliet tal-mgħoż u n-ngħaġ sabiex jassiguraw li jittieħdu l- prekawzjonijiet meħtieġa għall-prevenzjoni tal-marda ta' l-ilsien u d- dwiefer?

Jista' jpoġġi kopja ta' dawn il-linji ta' gwida għar-raħħala għal dan il- pjan?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirreferi l-Onor Interpellant għar-risposta għall- Mistoqsija Parlamentari Nru. 24365.

IL-MARDA TA' L-ILSIEN U D-DWIEFER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara li jinħarġu u jingħataw linji gwida lill- kooperattiva u l-produtturi tal-majjal sabiex jassiguraw li jieħdu l-passi u l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa għall-prevenzjoni tal-marda ta' l- ilsien u d-dwiefer?

Jista' jpoġġi kopja ta' dawn il-linji ta' gwida li se jinħarġu biex tkun assigurata din il-prevenzjoni?

ONOR.

MEDIĊINI - IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

GAVIN GULIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jikkonferma li d-Dipartiment tas-Saħħa qiegħed jimporta mediċini mingħand wholesalers Ingliżi?

U jekk iva, jista' jgħid 'il għaliex xi ditti Maltin li joperaw fil-parallel importation ma jistgħux jimpurtaw l-istess mediċini minn wholesalers Ingliżi?

Jista' jgħid b'liema ċertifikati d- Dipartiment qiegħed jagħmel dawn l-importazzjonijiet?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-Dipartiment tas-Saħħa jikkonferma li qiegħed jimporta mediċini mingħand wholesalers Ingliżi, kif ukoll dirett mingħand il-manifatturi f'dawk il-każijiet elenkati fit-tweġiba għall-mistoqsija Parlamentari Nru: 24222.

Ir-regoli maħruġa mid-Dipartiment tas-Saħħa jeżiġu li biex jiġu mportati l- mediċini ir-Responsible Qualified Person ta' l-Importatur lokali jrid ikollu Certificate of Pharmaceutical Product validu kif ukoll Certificate of Analysis relatat mal-batch no. speċifiku ta' kull konsenja mportata.

Il- Parallel Importers ta' Malta jistgħu jimpurtaw l-istess mediċini minn wholesalers Ingliżi la darba jkollhom iċ-ċertifikati li ssemmew aktar 'il fuq.

Id-Dipartiment tas-Saħħa fuq awtorizazzjoni tas-Supretendent tas-Saħħa Pubblika jimporta mediċini kif ġa spjegat f'mistoqsija parlamentari nru.

24222, fuq il-bażi ta' ftehim speċifiku mar - Responsible Qualified Person tal-wholesaler jew tal-manifattur liema ftehim jobbliga li din il-persuna li timxi skond id-dikjarazzjonijiet Formoli A u B, li qed jitpoġġew fuq il- mejda tal-Kamra.

PRESCRIBED FUND

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid b'referenza għall-miżuri leġislattivi dwar l-introduzzjoni ta' withholding tax fuq l-iskemi ta' investiment kollettiv billi l-Ministru qal fil-parlament li il-provizjonijiet il-ġodda tal-liġi ġew fis-seħħ mill 01.03.2001, il-Gvern biħsiebu:

- jagħti definizzjoni ċara u leġali ta' x'jemmen b'prescribed fund?

- joħroġ ir-regoli li jiddeterminaw kif ser tiġi deċiża ir-rata speċifika tal-applikazzjoni tal-withholding tax li tvarja bejn 10-15%?

ONOR JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li r-regolamenti dwar il-mod kif se tkun applikata l-Withholding Tax fuq skemi ta' investiment kollettiv ġew ippublikati f'avviż legali fil-ħarġa tal-Gazzetta tal-Gvern tal-14 ta' Marzu 2001.

KONTIJIET PENDENTI - ACCRUALS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid x'inhuma il-kontestazzjonijiet li hemm dwar il-kontijiet pendenti f'forma ta' accruals li għandhom l-istess ministeru tal-finanzi, id-dipartiment tat-taxxi interni flimkien mad-dipartiment tat-turiżmu?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-diffikultajiet dwar il-kontijiet pendenti f'forma ta' accruals li kellu d-Dipartiment tat- Taxxi Interni ġew iċċarati u għalhekk ma għadhomx ikkontestati.

Għar-rigward tal-Ministeru tal-Finanzi, l-accruals ikkontestati huma kontijiet li m'għandhomx iċ-ċertifikazzjoni meħtieġa.

DIPARTIMENT TAT-TOROQ - KONTIJIET IKKONTESTATI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm kontijiet tad-dipartiment tat-toroq li huma ikkontestati?

X'inhuma ir-raġunijiet għal dawn id-disput?

Kemm imorru lura fis-snin dawn il-kontijiet?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

23261 f'seduta 510.

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kontijiet tad-dipartiment tat-toroq li huma ikkontestati?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li d-Dipartiment għandu madwar 35 claim fuq kuntratti li tlestew bejn 1993 u issa li baqa' biex jiġu issetiljati.

Il-claims essenzjalment ikopru diverġenzi bejn il-kontijiet ippreparti mid-Dipartiment meta imqabbla ma' dawk ippreparti mid-ditti li kellhom il-kuntratti.

DIVIZJONI TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jagħti breakdown tal-kontijiet fl-idejn tal-infieq rikurrenti u dak kapitali marbutin mad-divizjoni tas-saħħa?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

23261 f'seduta 510.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jikkonferma l- Ministru li l-ammont totali pendenti għall-Ministeru għall-Għawdex għas- sena 2000 f'dawk li huma kontijiet fl-idejn u kontijiet li ma daħħlux ilaħħqu b'kollox Lm 450,200 u mhux Lm 252, 181 kif intqal fil-Parlament.

ONOR.

JOHN DALLI: Nikkonferma li l-ammont totali meta jingħaddu ċ-ċifri mogħtija għall-Ministeru għal Għawdex fir-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari nru.

23261 f'seduta 510 ilaħħaq Lm450,200.

GWARDJANI LOKALI

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw ċitazzjonijiet mill- gwardjani lokali fil-Belt Victoria minn mindu bdew joperaw sa l-aħħar ta' Frar li għadda?

Kemm minn dawn kienu dwar kontravenzjonijiet ta'

1) Parking

2) Dħaħen u emissjonijiet oħra minn silencers ta' vetturi

3) Storbju ikkaġunat minn silencers difettużi jew miksura

4) Nuqqas ta' lbies ta' seat belts

5) Tfiħ ta' ħmieġ jew skart barra

6) Ħruġ ta' skart domestiku ħafna qabel ma dan jinġabar

7) Ksur ieħor ta' regolamenti

ONOR.

AUSTIN GATT: Qed impoggi fuq il-Mejda tal-Kamru l-informazzjoni mitluba.

MONTE CARMELI - REFURBISHMENT

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid x'tip ta' refurbishment sar fl-isptar Monte Carmeli bejn 1997 - 2000 (sena b'sena) kemm kienet l-ispiża (sena b'sena) X'inhuma l- pjani għall-futur qarib?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

M'SCALA - TRIQ L-IKĦAL - BANKINI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li Triq l-Ikħal f'M'Scala tingħata t-tarmac u li jsiru bankini diċenti minħabba li tinsab fi stat tal-biki?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li x-xogħol għall-asfaltar ta' Triq l- Ikħal ma' jistax isir bħalissa għaliex din it-triq mhix inkluża fil- programm ta' priroritajiet li tfassal mall-Kunsill Lokali għall-asfaltar ta' għaxar toroq f'dan il-lokal.

MARSAXLOKK - ĠIBJUN

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jara x'inhi r-raġuni li l-ġibjun f'tas-Silġ limiti ta' Marsaxlokk mhux qed ikollu ilma sabiex jaqdi l-ħtiġijiet tal-bdiewa ta' dik iz-zona?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninsab infurmat mill-uffiċjal responsabbli illi l- ġibjun f'tas-Silġ ġie fornut bl-ilma minn nhar it-Tnejn 12 ta' Marzu, 2001.

M'SCALA - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk sarux xi spezzjonijiet fi Triq il-Riġnu, M'Scala u x'irriżulta minnhom?

Kemm hemm postijiet f'din it-triq u f'kemm-il post saret spezzjoni?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fi Triq ir-Riġnu M'Scala hemm għoxrin Maisonette u saru għoxrin spezzjoni.

Minn dawn l-ispezzjonijiet kien hemm disgħa benefiċjarji li ma kienux preżeenti u ser terġa ssirilhom spezzjoni oħra.

Minn ħdax-il spezzjoni l-oħra għaxra minnhom huma okkupati u wieħed ġie traferit lill-terzi.

GĦAWDEX - QORTI

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l- Ministru tirrispondi il-mistoqsija parlamentari nru.

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Is-Servizz imsemmi ma kienx qed jingħata għax kien hemm ħsarat fuq il-photocopiers.

Dan is-servizz issa reġa beda jingħata.

Ma jirriżultax li hemm microphones u siġġijiet imkissra.

QRATI - INKJESTI

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il inkjesta rċieva kull maġistrat fis- snin 1997, 1998, 1999 u 2000 u kemm minn dawn ġew magħluqa?

Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kawża hemm differita għas-sentenza quddiem kull maġistrat kemm ċivil kif ukoll kriminal, u kemm ilhom pendenti għas- sentenza?

ONOR.

AUSTIN GATT: Billi l-informazzjoni mitluba ghadha qed tingabar nissuggerixxi li din ir-risposta tinghata f`seduta futura.

SVPR

L-ONOR.

JOSE' HERRERA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jispjega kif Ħas-Serħ kien hemm finanzi bizzejjed sabiex jinxtara arloġġ għas-somma ta' madwar elf u ħames mitt lira meta ma kienx hemm madwar elf lira biex jinxtara air conditioner tant bzonnjuż fis-sala Rużar Briffa?

X'inhi r-raġuni għal din il-malamministrazzjoni?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda lill- Ministru kkonċernat.

DEUTSCHE WELLE - UŻU TA' PROPJETA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid jekk ingħatax xi permess lil xi ħadd biex jagħmel użu minn partijiet tal-bini u propjeta li qabel kienu tad-Deutsche Welle f'Delimara?

Jafx li fil-fatt hemm xi nies li qegħdin jagħmlu użu minn dan il-post?

Jista' jgħid x'titlu għandhom dawn in-nies?

X'inhuma l-kundizzjonijiet marbutin ma' dan it-titlu jekk jeżisti?

Ħarġet xi sejħa għal-tenders għal dan it-titolu?

Jekk iva, meta?

Jekk le, kif ittieħed possess ta' din il-propjeta?

Jekk jirriżulta fin-negattiv, x'passi se jieħu biex min qiegħed jabbuża ma jkomplix?

ONOR.

TONIO BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 22203.

ENVIRONMENT MONITORING BOARD

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid min huma l-membri tal-Environment Monitoring Board?

Jista' jgħid x'inhuma t-terms of reference ta' dan il-board?

Jista' jgħid x'tip rimunerazzjoni (ħlas) jieħdu kull wieħed min dawn il-membri?

Jista' jgħid jekk hemmx xi ħadd mill-membri li diġa jieħu xi ħlas ieħor minn konsulenzi, bordijiet, ħatriet eċċ magħmula mill-Gvern?

Jekk fl-affermattiv, jista' jagħti l-figuri?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: It-Terms of Reference tal-Environment Monitoring Board huma li jfassal strateġija ċara għall-implimentazzjoni ta' l-infurzar tar-regolamenti li jirrigwardaw l-għasafar, kif ukoll li jipproponi strateġija għall-infurzar ta' kuljum ta' dawn ir-regolamenti min- naħa tad-Dipartiment għall-Ħarsien ta' l-Ambjent, il-Pulizija u l-Forzi Armati, u li jsegwi rapporti u lmenti dwar l-infurzar jew in-nuqqas ta' infurzar ta' dawn ir-regolamenti.

Il-Membri, rimunerazzjoni u dettalji oħra dwar dan il-Bord huma kif ġej:

ENVIRONMENT MONITORING BOARD

|Kompożizzj|EMB |Konsule|Ħlas | |oni |ħlas |nzi, |ieħor | | |ta' |eċċ, |mill-is| | |kull |oħra |tess | | |sedut| |Konsule| | |a | |nzi eċċ| | |LM | |LM | |Chairman |11 |Part-Ti|4,520 | |Saviour | |me | | |Balzan | |Adviser| | | | |Ministe| | | | |ru | | | | |għall-A| | | | |mbjent | | |Membri |8 |Part-Ti|2,673 | |Joe | |me | | |Sultana | |Adviser| | | | |Ministe| | | | |ru | | | | |għall-A| | | | |mbjent | | |Asst. |8 |NIL |NIL | |Commission| | | | |er | | | | |Josie | | | | |Brincat | | | | |Major |8 |NIL |NIL | |Emmanuel | | | | |Mallia | | | | |Joe |8 |NIL |NIL | |Buttigieg | | | | |Joe Perici|8 |NIL |NIL | |Calascione| | | | |Raymond |8 |NIL |NIL | |Galea | | | | |Norman |8 |NIL |NIL | |Chetcuti | | | | |Segretarja|8 |NIL |NIL | |Ayfer | | | | |Aquilina | | | |

IT-TORĊA - RAJT U SMAJT - RAPPORT

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ittieħdu mill-awtoritajiet dwar rapport li deher fil-ġurnal it-Torċa tal-Ħadd 11 ta' Marzu 2001 f'paġna 7 taħt il-kollona 'Rajt u Smajt' bit-titlu 'Triq l-Imraġġ fl-Imsida'?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi kull meta l-Pulizija kellha xi lmenti dwar parking fil-post li rrefera għalih l-Onor.

Interpellant, dejjem ittieħdu l-passi meħtieġa.

Infurmat ukoll illi l-Pulizija tagħmel spezzjonijiet f`din il-lokalita` sabiex kemm jista` jkun tassigura li ma jkunx hemm ksur ta` liġi.

Dwar l-ilment taż-żebgħa tar-reserved parking, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferih lill-Ministru konċernat.

WSC - FTEHIM KOLLETTIV

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid meta ser isir il-ftehim kollettiv ġdid tal-WSC?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninsab infurmat li t-taħdidiet bejn l-union u l- Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma dwar il-ftehim kollettiv għadhom għaddejjin.

Naturalment dan jiġi ffirmat hekk kif jintlaħaq qbil fuq il- punti kollha peress li dan huwa kkunsidrat bħala pakkett wieħed.

DELEGAZZJONI MINISTERJALI

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid minn min kienet iffirmata d- delegazzjoni ministerjali li dan l-aħħar għamlet żjara ġo Miami?

Ma min iltaqgħet?

X'kienu r-riżultati ta' din iż-żjara?

ONOR.

CENSU GALEA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorita Marittima ilha tattendi l-konvenzjoni Seatrade Cruise Shipping, ikkunsidrata bħala l-ikbar u l-iktar konvenzjoni mportanti fil-qasam tal- cruise liners, sa mill-1992 fejn ikun hemm madwar 900 eżibitur u iktar minn 1,000 rappreżentant ta' 90 operatur ta' cruise liners.

Għal din il-Konvenzjoni nternazzjonali attendiet delegazzjoni Ministerjali ffurmata mill-Ministru responsabbli għat-Trasport u Komunikazzjoni flimkien ma' l-assistent personali tiegħu.

Jattendu wkoll kien hemm iċ-Chairman ta' l-Awtorita' Marittima, id-Direttur Eżekuttiv tal-Portijiet u d-Deputat tiegħu flimkien ma' l-Marketing Executive ta' l-Awtorita' Marittima.

Għalkemm ma kienux parti mid-delegazzjoni, irid ngħid li l-mara tiegħi u ta' l-Assistent Personali, ivjaġġjaw miegħi lejn l-Amerika, u mistennija lura fid-19 ta' Marzu.

Din is-sena l-Awtorita' kkordinat padiljun ta' eżibituri Maltin fejn, flimkien ma' l-Awtorita', ħadu sehem il-Konsorzju VISET u diversi aġenti tal-cruise liners Maltin.

Fuq l-istand ta' Malta, ġiet imtella' wkoll eżibizzjoni tal-proġett propost tal-bini ta' Cruise Terminal ġdid fil-Belt mill-VISET, li għadu kif ġie approvat mill-Kabinett.

Id-delegazzjoni Ministerjali ltaqgħet ma' rappreżentanti ta' l-operaturi ta' l-industrija tal-cruise liners internazzjonali, liema laqgħat servew sabiex jiġi kkonsolidat ir-rapport li diġa' jeżisti bejnhom u bejn l- Awtorita' Marittima ta' Malta.

Aktar minn hekk ittieħdet l-opportunita' sabiex jiġi spjegat lil dawn l-operaturi l-iżvilupp infrastrutturali u organizzattiv fil-qasam tal-cruise liners u ferries li ser iseħħ fis-snin li ġejjin.

Id-delegazzjoni kellha wkoll l-opportunita' li tiltaqa' ma' rappreżentanti ta' operaturi portwarji kif ukoll ażjendi li jieħdu ħsieb is-sigurta' u li jipprovdu diversi servizzi oħra fil-portijiet.

FORZI ARMATI - REQUIREMENT FOR PROMOTIONS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk ir-requirement for promotions li qed jintalbu bħalissa għall-bumbardiera u staff sergeants japplikawx għat-tliet reġimenti?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: It-tweġiba hija fl-affermattiv.

Iżda ir- Revenue Security Corps huma eżentati mill-ħtieġa li jkollhom ċerti gradi fis-snajjà (trades) li huma applikabbli għall-membri l-oħra ta' l-Armata.

REQUIREMENT FOR PROMOTIONS

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'requirement for promotions irid ikollu lance bumbardier għal bumbardier fil-Forzi Armati ta' Malta?

Jista' jgħid wkoll x'requirements for promotion irid ikollu xi ħadd biex minn surgent jilħaq għal sargeant?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jien infurmat li l-kwalifiki meħtieġa għall- promozzjoni minn Lance Bombardier għall-Bombardier fl-Armata huma ta' Ċertifikat ta' l-Edukazzjoni ta' l-Armata Klassi III (ACE III) u livell ta' sengħa ta' B II jew A II.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija nassumi li l-informazzjoni mitluba hija dwar il-kwalifiki għall-promozzjoni min Sergeant għal Staff Sergeant.

F'dan il-każ dan jeħtieġ Ċertifikat ta' l-Edukazzjoni ta' l-Armata Klassi II kif ukoll livell ta' sengħa A I jew B I.

BORMLA - BINI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li bini tal-Gvern li qed jinbena fi Triq St John kantuniera ma St Frances Street, Bormla twaqqaf?

Jista' jgħid wkoll xi drittijiet għandha l-familja li ġratilha ħsara fid- dar tagħha meta kien qed isir it-tħaffir tal-pedamenti ma' l-appoġġ ta' din id-dar u minħabba x-xogħol li qed isir ma' l-istess dar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Għandi ninforma lill-Onor.

Interpellant li r- raġuni li x-xogħol fuq dan il-proġett waqaf għax il-kuntrattur kien qiegħed jagħmel xogħol ħażin.

Għal din ir-raġuni il-kuntratt ġie terminat u sejħa ġdida ħierġa fil-futur immedjat.

Ma jirriżulta li sar ebda rapport lid-Dipartiment dwar hsara kawżata mix- xogħolijiet tat-twaqqiegħ.

Għalhekk qiegħed nirreferi l-każ lid- Dipartiment tal-Bini u Tiswija ta' Djar biex jinvestiga.

COTTONERA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jinfurmana x'xogħol tlesta s'issa fil-proġett tal-Cottonera u fuq liema parti qed isir ix-xogħol preżentament?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat illi min-naħa tal-Cottonera Waterfront Group s'issa sar ix-xogħol fuq it-twaqqiegħ tar-Royal Navy Cooperage Stores ħdejn il-menqa, il-blokk magħruf bħala Starkey Building u l-bini illi kien jintuża bħala store mill-Maltacom.

Twaqqa' wkoll il-pont illi kien jagħti minn Triq il-Ħabs l-Antik għall-Forti ta' Sant'Anġlu peress illi dan kien ikkunsidrat bħala accretion b'impatt negattiv fuq monument storiku.

Bħalissa qed isiru xogħlijiet ta' tħejjija biex jinbeda l- bini tal-parti tal-proġett ta' madwar il-menqa u fil-parti magħrufa bħala 't-Toqba' (naħa tal-Kalkara) u nbdew ukoll diversi xogħlijiet ta' tindif u restawr fuq Caraffa Stores u ġewwa s-Sea Gate Vaults.

Min-naħa tal-Port Cottonera Consortium saru xogħlijiet ta' tindif fil-bini magħruf bħala Scamp's Palace, tneħħew l-accretion li kienu fuq il-bejt u qed isiru wkoll xogħlijiet ta' restawr strutturali fuq dan l-istess bini.

Qed isir ukoll xogħol ta' tħejjija biex jinbeda l-bini tal-lukanda fis-sit ta' fejn kien jinstab il-White Building illi kien ġie mwaqqa' xi żmien ilu.

MOLL TA' L-IMĠARR - BARRIERS

L-ONOR.

CARMELO BORG staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa biex il-barriers temporanji li tpoġġew fuq il-Moll ta' l-Imġarr speċjalment dawk ta' ħdejn ir-rampa tal-vapur fuq in-naħa tax-xellug inti u tiela' fuq il-vapur jiġu rranġati aktar bis-sens peress li qed joħolqu inkonvenjent għall-pubbliku speċjalment għal dawk li jagħmlu użu mis-servizz tat-taxis?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li l-barriers temporanji li qed jirreferi għalihom l-Onor.

Interpellant, m'għandhomx x'jaqsmu max- xogħolijiet li qed isiru bħalissa mill-Awtorita' Marittima fuq il-proġġett ta' l-Mġarr.

Madankollu, fl-interess tal-pubbliku, l-Awtorita' Marittima qiegħda tiddiskuti mal-Gozo Channel sabiex tara' jekk tistax titjieb is- sitwazzjoni.

DENUNZJA - MULTA

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid għaliex il-persuna bin-nru. tar-reġistrazzjoni tal-VAT 1349- 8420 li qatt ma biegħ prodotti agrikoli lil pitkali jew ko-operattivi u qatt ma talab refund, ġiet immultata is-somma ta' Lm 222 għax bagħt id- denunzja tard minħabba f'mard minkejja li oġġezzjona kemm-il darba, s'issa din is-somma baqgħet l-istess?

Jista' jara li jiġi rimedjat dan il-każ?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-każ li irrefera għalih qed jiġi trattat u l-persuna ikkonċernata ser tirċievi risposta fi żmien qasir.

Ta' min jinnota, iżda, li kontra dak li ntqal fil-mistoqsija parlamentari, matul il-perjodu Jannar 1995 sa' Ġunju 1997, il-persuna ikkonċernata kienet iddikjarat ammont ta' bejgħ u fil-fatt kienet talbet ammont ta' refund ta' VAT lura.

Ta' min jinnota wkoll li l-persuna ikkonċernata kienet bagħtet id-denunzja tat-taxxa tard bi ħdax-il xahar u għaldaqstant weħlet multa ta' Lm222.

Dwar dan għamlet żewġ oġġezzjonijiet: l-ewwel oġġezzjoni għamlitha fit-13 ta' Settembru 1999, fejn il-persuna ikkonċernata sostniet li d-Dipartiment ma kienx avżaha li għandha tibgħat id-denunzja tat-taxxa.

Din l-oġġezzjoni ma ġietx milqugħa mid-Dipartiment.

It-tieni oġġezzjoni għamlitha fit-3 ta' Diċembru 2000, fejn il-persuna ikkonċernata iddikjarat li ma kienetx bgħatet id-denunzja minħabba raġunijiet ta' saħħa.

Fil-fatt il-persuna kkonċernata issottomettiet ċertifikat mediku fis-27 ta' Frar 2001 inqas minn ħmistax-il ġurnata ilu.

IL-MARDA TA' L-ILSIEN U DWIEFER

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jinfurmani x'miżuri ta' prevenzjoni u kontroll ittieħdu kontra l-marda ta' l-ilsien u d-dwiefer fil-gzira ta' Għawdex?

Kemm-il laqgħa saret għall-produtturi tal-majjal, ħalib frisk eċċ sabiex ikun nfurmati dwar dawn il-miżuri u meta saru?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-misuri rrikmandati lil produtturi/raħħala Maltin ġew ukoll rrikmandati lil dawk Għawdxin.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, l-Onor.

Interpellant suppost li jaf li mhuwiex il-mument li jitlaqqaw il-produtturi/raħħala flimkien minħabba l- miżuri kontra l-marda tal-FMD.

Pero' nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 24365 fejn poġġejt fuq il- Mejda tal-Kamra kopja ta' ċirkulari li ntbagħtet lill-produtturi u r- raħħala.

WSC

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jinfurmani bil-policy tal-WSC dwar il-programm ta' manutenzjoni u użu aħjar tar-riservaturi/ġibjuni ta' l-ilma?

Jista' fil-fatt jinfurmani x'inhija l-posizzjoni tal-ġibjuni ta' l-Imtarfa?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nfurmat li fil-preżent il-Korporazzjoni għas- Servizzi ta' l-Ilma qiegħda tara kif tista' tgħaddi l-użu ta' dawn il- ġibjuni tax-xita f'idejn il-Kunsilli Lokali.

Fejn japplika, il-Korporazzjoni ser iżżomm id-drittijiet tagħha bħala s-sid ta' dawn l-assi, sabiex ma tippreġudikax l-użu ta' dawn il-ġibjuni 'l quddiem.

Dan japplika għall-ġibjuni ta' l-ilma tax-xita li waqgħu taħt il- Korporazzjoni in forza tal-Liġi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma ta' l-1992.

THALASSEMIDE - SCREENING

L-ONOR.

FRANCIS AGIUS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid meta bdew isiru t-testijiet għal Thalassemide bħala screening b'mod sistematiku fuq trabi / tfal Maltin?

Jista' jagħti nformazzjoni ta' mil-liema etajiet ġew screened u mil-liema le?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: It-testijiet b'mod regolari għal difetti fid-demm li jinkludu Thalassemia inbdew fl-1990 fuq it-trabi kollha li jitwieldu fl- Isptar San Luqa kif ukoll fuq nisa tqal li jattendu fl-Ante-Natal Clinics.

Isiru wkoll testijiet fuq tfal u membri tal-familja fejn ikun indikat mill- ispeċjalista ta` l-Isptar San Luqa jew it-tabib tal-familja.

Għalkemm dan ma jammontax għal servizz ta` screening sistematiku, qed tiġi offruta firxa wiesa` biżżejjed sabiex wieħed ikopri l-ħtiġijiet b'mod komprensiv.

RELIEF

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk biex mara separata tkun eliġibbli għar-relief tridx tkun tgħix waħedha?

Tali persuna tkun intitolata għal-relief anke jekk tkun qed tirċievi manteniment mingħand ir- raġel flimkien ma somma flus lump sum wkoll mingħand ir-raġel?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-Għajnuna Soċjali titħallas lil kap ta' familja li jissodisfa t-test tal-meżżi kif stabbilit f'Taqsima V tat-Tieni Skeda ta' l-Att dwar is-Sigurta' Soċjali.

L-istess Att jipprovdi li familja tista' tkun komposta minn persuna waħda.

Mara separata hija eliġibbli għall-Għajnuna Soċjali dment li l-manteniment li hi tirċievi mingħand ir-raġel tagħha flimkien ma xi kapital li jista' jkollha ma jaqbiżx l-imsemmi test tal-meżżi.

Fl-eżempju li qiegħed iġib l- Onor. Interpellant il-limitu ta' riżorsi kapitali huma ta' Lm4000.

FACILITATOR

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jara li jerġa jintbagħt il-faciltator lit-tifel li l- partikularijiet tiegħu jidhru separatament min din il-mistoqsija?

Peress li bl-għajnuna tal-facilitator kien qiegħed jagħmel progress, jista' l- Ministru jara li s-sitwazzjoni tiġi rimedjata u jiġu infurmati bl-aħħar zvillupi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifel konċernat ma kienx intitolat għal facilitator.

Dan peress li l-każ tiegħu ma kienx tressaq lill- iStatementing Board, meta l-Kap ta' l-iskola assenjatlu minn rajha, Kindergarten Assistant libera li kellha fl-iskola.

Meta fil-fatt sar l- iStatementing tat-tifel irriżulta li ma kienx jirrikjedi facilitator u l- Kindergarten Assistant libera ġiet assenjata każ aktar meritevoli fi skola viċin.

PENSJONI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li tiġi riveduta l- pensjoni ta' l-anzjan li joqgħod fl-indirizz li qed jintbagħat separatament liema anzjan kien għadda bord u issa għalaq il-61 sena?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Membru illi l-persuna minnu ndikata ġiet nfurmata bil-miktub dwar ir-rata tal-pensjoni tas- Sigurta' Soċjali li qiegħda tirċievi.

HOMEHELP

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jara li jingħata l-home help lill-anzjana fil-wheelchair li l-partikularijiet tagħha jidhru separatament peress li għandha bżonn ħafna dan is-servizz?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna msemmija applikat għas-servizz tal-Home Help f'Diċembru li għadda u wara li sarilha l-assessment, il-Bord approva sagħtejn fil-Ġimgħa.

Is-servizz ser jingħatalha l-Ġimgħa d-dieħla.

SIGURTA' SOĊJALI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jara li d-Dipartiment tas- Sigurta' Soċjali jibgħat il-korrispondenza mitluba lid-Department of Social Security - Pensions and Overseas Benefits Directorate Newcastle NE 98 IBA dwar il-każ tal-pensjonant li l-partikularijet qed jintbagħtu separatament min din il-mistoqsija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna ndikata minnu ġiet infurmata bil-każ tagħha.

TOROQ - WAQFIEN TA' XOGĦOL

L-ONOR.

JOE DEBONO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-xogħol fuq triq St. Rita, B'Kara ġie mwaqqaf wara daqstant snin li r-residenti ilhom jistennew biex din it-triq titranġa għaliex tinsab fi stat ħażin ħafna?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li x-xogħol ta' tqegħid ta' servizzi fi Triq Santa Rita beda' u x-xogħol fit-triq ser ikompli meta dan jitlesta'.

ĦADDIEMA TAL-GVERN - OVERTIME

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid jekk hux minnu li hemm nru. ta' ħaddiema tal-Gvern, li poġġew il-paving blocks f'Tas-Sliema ħdejn Ġnien l-Indipendenza, li għandhom jieħdu tal-overtime li għamlu aktar minn sitt xhur ilu?

Meta jaħseb il-Ministru li dawn il-ħaddiema ser jitħallsu?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirreferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-Mistoqsijiet Parlamentari nru.

24135 u 24265 (Seduta 506 u 511).

KUNSILLI LOKALI - RESPONSABILITAJIET

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu r-responsabilitajiet tal-Kunsilli Lokali mat-twaqqif tagħhom?

Jista' jgħid sena b'sena sal-lum, kif żdiedu dawn ir-responsabilitajiet?

ONOR.

AUSTIN GATT: Il-funzjonijiet statutorji tal-Kunsilli Lokali huma stabbiliti permezz ta' Art.

33 ta' l-Att dwar il-Kunsilli Lokali .

Dawn il- funzjonijiet ghaddew lill-Kunsilli kif inhu gej:

- il-paragrafi (b), (e), (f), (g), (i), (l), (m) u (n) fil-1994 permezz ta' Avviz Legali 91 ta' l-1993;

- il-paragrafi (a), (c) u (d) fil-1995 permezz ta' Avviz Legali 113 ta' l- 1994;

-il-paragrafi (h), (j), (k) u (o) fil-1996 permezz ta' Avviz Legali 42 ta' l-1996.

Il-Gvern ghadda aktar poteri u responsabbiltajiet godda minn Settembru 1998 l'hawn u nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi ghat-Twegiba li jien tajt ghal-mistoqsija parlamentari nru.

KOTTONERA - IMTIEĦEN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm għad hemm Imtieħen fil-Kottonera?

Fejn qegħdin?

Hemm xi ħsieb li dawn xi darba jinġiebu fi stat fejn ikunu jistgħu jitgawdew?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li fil-Kottonera hemm żewġ imtieħen li qegħdin Bormla, waħda fi Triq San Ġwann u l-oħra fi Triq il- Nitħna.

Il-Proġett għar-Riabilitazzjoni tal-Kottonera qed jistudja kif jista' jsir restawr fuq dawn l-imtieħen.

KOTTONERA - IMTIEĦEN

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm għad hemm Imtieħen fil-Kottonera?

Fejn qegħdin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi skond l-Awtorita` ta` l-Ippjanar, kif ukoll mir-records miżmuma fid-Dipartiment għat-Tmexxija tal-Proprjeta`, jirriżulta li hemm żewġt imtieħen fil-Kottonera, li jinsabu fi Triq il- Mitħna u f`San Ġwann t`Għuxa, ġewwa Bormla.

Dik li tinsab fi Triq San Ġwann hija skedata, filwaqt li dik fi Triq il- Mitħna qegħda fil-lista ta` proprjeta` għall-iskedar.

L-Onor.

Membru huwa mitlub li jressaq l-aħħar parti ta` din id-domanda lill- Ministru ta` l-Ambjent.

EŻAMI GĦALL-PRINĊIPAL

L-ONOR.

CHRIS AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien in-nru. ta' dawk li għamlu l-eżami għall- prinċipal?

Kemm għaddew mill-eżami tal-kitba?

Kemm minnhom weħlu mill- interview?

Kemm hu n-nru. ta' dawk li ser jieħdu l-grad ta' prinċipal?

Kemm hu n-nru. ta' postijiet vakanti għall-grad ta' prinċipal?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Jiena nfurmat li n-nru. ta' persuni li għamlu l-eżami għal Principal fis-Servizz Pubbliku kien ta' mitejn u għoxrin (220).

Minn dawn għaddew mija u tlettax (113) mill-eżami tal-kitba.

In-nru. ta' dawk li weħlu mill-interview kien ta' ħamsa u għoxrin (25).

Kien hemm ukoll seba' (7) kandidati oħra li ma resqux għall-"interview".

Mhux possibbli nagħti n-nru. ta' dawk li ser jingħataw il-ħatra jew in-nru. ta' postijiet vakanti għall-grad ta' Principal peress li l-bżonnijiet tas- Servizz jinbidlu kontinwament skond l-esiġenzi.

SPTAR SIR PAUL BOFFA

L-ONOR.

JOE MIZZI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid :

Kemm hemm nies mhux Maltin jaħdmu ġewwa l-Isptar Sir Paul Boffa?

X'inhi l-kariga li għandhom?

X'inhu s-salarju li għandhom?

Hemm nuqqas ta' staff ġewwa l-Isptar Boffa?

Kemm jitħallas overtime ġewwa l-Isptar Boffa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li:

Nies mhux Maltin jaħdmu ġewwa l-isptar Boffa hemm tlieta (3);

Il-karigi tagħhom huma: tliet (3) Senior Radiographers; ` Is-salarji tagħhom huma kif ġej:

-żewġ (2) Senior Radiographers fuq kuntratti individwali ta' Lm16, 200 għas-sena 2000 u ta' Lm18,200 għas-sena 2001; u -Senior Radiographer oħra fuq kuntratt individwali ta' Lm13,668 għas- sena 2001;

In-nuqqas ta' staff ġewwa l-isptar Pawlu Boffa huwa kif ġej:

Konsulent Kliniku fid-Dipartiment ta' l-Onkoloġija (1) Senior Registrar Kliniku fid- Dipartiment ta' l-Onkoloġija (1) Radiotherapy Radiographers (3) mal-komplement li diġa jeżisti, fosthom il- barranin fuq imsemmija

Departmental Nursing Manager (1) Deputy Nursing Officer (2) Mould Room Technician (1) Hospital Auxiliary (1) Skrivani (2)

F'sena waħda, l-overtime kollu li jitħallas fl-Isptar Boffa jammonta bejn wieħed u ieħor għas-somma ta' Lm10,000.

WSC

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jagħti lista dettaljata tal-kuntratturi li għandhom jitħallsu mill-Water Services Corporation?

Għall-liema ammonti w meta hemm il-ħsieb li jsir il-ħlas?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

KLIEB PERIKOLUŻI

L-ONOR.

MICHAEL ASCIAK staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jindika x'inhuma r-regolamenti biex jirregolaw klieb perikolużi bħall-bull terriers u jekk dawn jistgħux jiġu applikati aħjar jew issikkati iżjed?

ONOR.

TONIO BORG: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat- Tweġiba li jien tajt għall-Mistoqsija Parlamentari Nru. 21829, ninsab infurmat illi l-leġislazzjoni li b`xi mod jikkonċernaw lit-tip ta` kelb li saret referenza għalih fil-Mistoqsija, huma l-Att dwar il-Klieb; Regolamenti ta` l-1998 dwar l-Importazzjoni ta` Klieb u Qtates u r- Regolamenti ta` l-2000 dwar il-Kontroll tal-Klieb.

ETC

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ingaġġati ħaddiema mal-korporazzjoni tal-ETC?

Meta saret sejħa għall-kull każ biex persuni japplikaw għall-vakanzi fl- ETC?

F'kull każ x'inhu l-isem u l-ID Card ta' dawk li ġew ingaġġati mal-ETC?

F'kull każ x'inhu l-grad li qed jokkupaw?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika għal-liema perjodu qiegħed jitlob l-informazzjoni.

MALTACOM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw kunsulenzi mill- Maltacom fl-aħħar sena?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-kuntratti ta' dawk li ngħataw konsulenza mal-Maltacom fl-aħħar sena?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nitlob lill- Onor. Interpellant jagħmel il- Mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

GOVERNMENT PHARMACEUTICAL SERVICES

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma, il-grad tagħhom u l-posizzjoni li jokkupaw dawk il- ħaddiema fil-Government Pharmaceutical Services fid-dekasteru tas-Saħħa?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il- mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'permessi ħarġu mill-Awtorita' tal-Ippjanar fl-aħħar sena għal xogħol fl-isptar San Luqa?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi minn Jannar tas-sena 2000, l- Awtorita` ta` l-Ippjanar ħarġet permess PA 5728/00 li jipproponi estensjoni b`ħames kmamar għall-faċilitajiet eżistenti fil-livell ta` isfel fuq in- naħa ta` wara tal-bini minflok il-bitħa li hemm eżistenti.

Dan ix-xogħol ġie propost mill-aġenzija Sedqa għad-Detox Outpatients Facilities fl-Isptar San Luqa.

Kien hemm ukoll żewġ permessi maħruġa għall-antenna li huma PA 3583/00 u PA 4166/00.

BOV

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jintervjeni biex il-fergħa tal-BOV tax-xatt f'Tas-Sliema jibqa jintuża kif inhu sal-lum u mhux tinbidel f'Foreign Exchange Bureau b'konsegwenza li jintemm is-servizz soċjali li jingħata sal-lum (eżempju - tisrif ta' cheque, deposits etc) speċjalment lil anzjani u r-residenti fl-inħawi tax-xatt?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Tajjeb jingħad li l-Gvern għandu biss ħamsa u għoxrin fil-mija ta' l-ishma fil-Bank of Valletta u għaldaqstant deċiżjonijiet ta' natura amministrattiva hija fil-kompetenza tal-Bord tad-Diretturi ta' l- istess Bank.

SAN ĠILJAN - REATI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Kemm il- reat ġie rapportat f'San Ġiljan?

Kemm minhom kienu delitti (crimes)?

Fis- sena 1998, 1999, 2000?

X'kienu r-reati rapportati u l-nru. tagħhom?

Kemm ġew solvuti reati f'San Ġiljan fl-1998, 1999 u 2000?

Kemm minnhom kienu delitti (crimes), kemm minhom kontravenzjonijiet (contraventions) ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant disponibbli taħt forma ta` statistika, huwa kif jidher fuq it- Tabelli li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

SKOLA PAOLINO VASSALLO, GĦALLIEMA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l- Ministru jgħid meta se tiġi għalliema ġdida tal-physics peress li l-klassi form 6 tal-Paolino Vassallo, Kordin jinsabu bla għalliem?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi Seduta oħra.

FGURA - TRIQ IS-SUR - DAWL TAT-TOROQ

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm żieda ta' bozoz fi Triq is- Sur fil-Fgura, min naħa tal-HSBC sal-kantuniera quddiem is-sur ta' Bormla peress li din in-naħa hemm nuqqas ta' dawl?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet riferuta lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex tiġi kkunsidrata flimkien ma' talbiet simili oħra.

GOZO CHANNEL - M/V GAUDOS

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex minnu li l-vapur tal-Gozo Channel M/v Gaudos diġa grawlu ħsarat estensivi fih?

Jekk dan huwa minnu, x'inhuma dawn il-ħsarat u kemm huma stmati li jiswew?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Kif jirriżulta minn stqarrija għall-istampa maħruġa mill-Kumpanija Gozo Channel, nhar it-Tlieta 14 ta' Marzu 2001, il-vapur M/V Gaudos żviluppatlu ħsara f'rotor ta' wieħed mill-erba' ġeneraturi li għandu.

Il-vapur għadu taħt garanzija u għaldaqstant m'għandu jkun hemm ebda spiża għall-Kumpanija.

TRAFFIC CONTROL BOARD

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk it-traffic control board approvax li titwaħħal tabell ta' No Entry except for residents only fi Triq San Ġorġ, Wied il-Għajn liema triq hi l-unika aċċess għall-moll fejn isorġu għadd ta' laneċ tas-sajd fosthom ta' sajjieda full time li jużaw dan il- moll lejl u nhar u jidhlu u joħorġu minn din it-triq bil-vetturi tagħhom konnessi max-xogħol tagħhom?

Billi dan il-moll ilu jintuża minn uħud minn dawn is-sajjieda li għandhom laneċ kbar tas-sajd u saħansitra għandhom nies impjegati magħhom, hu possibli li t-traffic control board jikkonferma jekk din is-sign twaħħlitx bl-approvazzjoni tiegħu u f'kull każ jipprova jirrimedja is-sitwazzjoni għall-dawn is-sajjieda milquta?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jiena nfurmat li l-Bord għall-Kontroll tat-Traffiku m'approvax it-twaħħil ta' tabelli ta' No Entry except for residents only.

Il-Bord approva 'cul de sac sign' fil-bidu ta' Triq San Gorg (peress li din m'hix through road) u No Entry sign fejn jibda' l-moll li joħroġ minn din it-triq.

Biex iżid is-sigurta' fis-sewqan tul it-triq il-Bord approva wkoll '10 Km/h Speed Restriction sign'.