MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 571 Il-Ħamis, 5 ta' Lulju, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 571

Il-Ħamis, 5 ta' Lulju, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ħamis, 5 ta' Lulju, 2001

WERREJ

MINUTI 336

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 336

TQEGĦID TA' KARTI 339

MOZZJONIJIET

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' AVVIŻ LEGALI 129/2001 340

AĠĠORNAMENT 363

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 367

MINUTI

ll-Minuti tas-Seduta Nru. 570 li saret fl-4 ta` Lulju, 2001 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

TURIŻMU - DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25331, jista` il-Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba peress li l-informazzjoni tikkonċerna nfiq pubbliku u anke sabiex il-Kamra tkun assigurata li t-tqassim ta` dawn l- għoti ta` donazzjonijiet jekk sar, sar b'ġustizzja, fairness, bla abbuż u mingħajr favoritiżmu, kif ukoll sabiex il-Kamra tkun assigurata li l- proċeduri wżati u li qed jintużaw huma korretti u fl-ambitu tar- regolamenti?

Ma jħossx il-Ministru li bl-informazzjoni mitluba jkun qiegħed jikkonferma bil-fatti li jemmen fit-trasparenza u f'amministrazzjoni bla ħabi u mingħajr abbuż?

Jista` jagħti din l-informazzjoni importanti dwar infiq pubbliku b'mod trasparenti, peress li l-poplu għandu dritt ikun jafha?

ONOR.

MICHAEL REFALO (Ministru għat-Turiżmu): Nirriferi lill-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall-mistoqsija parlamentari 25827.

Għalkemm is- suġġett taż-żewġ mistoqsijiet huwa differenti, il-parametri huma simili u l- istess stedina li għamiltlu f'dik it-tweġiba tgħodd ukoll għal din.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Joe Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr. Speaker, għad-domandi li qegħdin nagħmlu mhux qed ningħataw tweġiba sħiħa u biex nissenjalaw id-diżapprovazzjoni tagħna għal dan l-aġir xejn responsabbli min-naħa tal-gvern, qed ngħajjat quorum.

MR SPEAKER: Hawn talba għall-quorum.

Is-seduta hija sospiża għal ħames minuti.

Is-seduta ġiet sospiża fis-6.13 p.m. u rriżumiet ħames minuti wara.

MR SPEAKER: Is-seduta tista` tkompli u ngħaddu għad-domanda li jmiss.

TURIŻMU – KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25378, jista` il-Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba peress li l-informazzjoni tikkonċerna nfiq pubbliku u anke sabiex il-Kamra tkun informata, kif wara kollox huwa d- dover tal-gvern li jonformaha, dwar il-pożizzjoni tal-kontijiet finanzjarji ta` l-entitajiet governattivi, kif ukoll sabiex il-Kamra tkun assigurata li l-proċeduri wżati u li qed jintużaw fil-ħlasijiet ta' kontijiet pendenti huma korretti u fl-ambitu tar-regolamenti?

Ma jaħsibx il-Ministru li bl-informazzjoni mitluba jkun qiegħed jikkonferma bil-fatti li jemmen fit-trasparenza u f'amministrazzjoni bla ħabi u mingħajr abbuż?

F'każ li din ma tingħatax, jista' jagħti r-raġuni għala meta din hija informazzjoni importanti u l-poplu għandu dritt ikun jafha?

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nirriferi lill-Onor.

Għalkemm is-suġġett taż-żewġ mistoqsijiet huwa differenti, il-parametri huma simili u l-istess stedina li għamiltlu f'dik it-tweġiba tgħodd ukoll għal din.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista` il-Ministru jgħid x'sehem għandu l- ministeru tiegħu fil-proġetti ta` embellishment li qegħdin isiru f'Tas- Sliema u San Giljan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Il-ministeru m'għandu l-ebda sehem fl-istadju ta' attwazzjoni.

Is-sehem li għandu fit-twettiq huwa dak li jkollu kulħadd.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Imma jiena jidhirli li t-tabelli jindikaw li l- ministeru għat-turiżmu għandu xi sehem f'dak li qed isir.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Ma neskludix li hemm xi tabelli li jindikaw li l- ministeru għat-turiżmu huwa mdaħħal f'dawn il-proġetti, pero` safejn naf jien ma tajna l-ebda ordni biex isiru dawn it-tabelli.

Naf li kien hemm tabelli ta` ministeru ieħor fuq in-naħa ta` San Ġiljan - jidhirli li anke dawn tneħħew - imma nerġa` ngħid li l-ministeru tiegħi m'huwiex involut fit- twettiq tal-proġett imma jgawdi biss il-benefiċċju tat-tlestija tiegħu.

MR SPEAKER: L-Onor.

Cuschieri.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Peress li l-policy tal-gvern hi li fix-xhur tas- sajf ma jsirx xogħol f'żoni turistiċi - jidhirli li din il-miżura anke ġiet approvata mill-kabinett - jista` il-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu ġaladarba minkejja li ninsabu fil-peak ta` l-istaġun turistiku, għadu qed isir xogħol f'Tas-Sliema u San Ġiljan?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-ewwelnett nikkorreġi l-impressjoni li għandu l- Onor. Interpellant u ngħidlu li m'għandniex nitkellmu fuq ix-xhur tas-sajf imma fuq ix-xhur ta` Lulju, Awissu u Settembru.

Mhux mill-21 ta` Ġunju sa l-20 ta` Settembru iżda mill-1 ta` Lulju sa l-aħħar ta` Settembru.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Cuschieri qed jgħidli li qed immeriħ għal ġimgħa biss meta fil-fatt hemm disat ijiem.

Issa jekk disat ijiem m'huma xejn għalih, ma nafx għalfejn għamel din id-domanda għax sal-lum għadhom lanqas għaddew disat ijiem mill-ewwel tax-xahar!

Sur President, minn dak li rajt ix-xogħol f'Tower Road u Amery Street intemm.

Kien baqa` xi xogħol f'parti żgħira fejn għandha tiġi l-gabbana, imma dan intemm illum u anke x-xogħol li kien qed isir f'San Ġiljan intemm.

Baqa` biss xi xogħol żgħir li qed isir mill-kuntrattur u minn xi ħaddiema tal-gvern.

F'dan il-kuntest nista` nassigura lill-Onor.

Cuschieri li min- naħa tagħna għamilna l-pressjoni kollha biex ix-xogħol jitlesta maljar kemm jista` jkun.

Il-ħaddiema m'humiex tagħna, l-uffiċjali m'humiex tagħna u caso mai huwa ħaddieħor li għandu jara dan.

Biss irrid ngħid li qegħdin nirċievu diversi talbiet biex isiru ċerti xogħlijiet f'postijiet fejn mhux suppost taħt pretensjoni ta` urġenza u qed ngħid minn hawnhekk li jekk ma jkunx verament xogħol urġenti, m'aħniex se nagħtu permess.

Nerġa` ngħid ukoll li meta qed nitkellmu fuq żoni turistiċi m'aħniex qed nitkellmu fuq il-belt sħiħa ta` Tas-Sliema, dik tal-Mellieħa jew ta` San Ġiljan imma qed nitkellmu biss dwar dawk iż-żoni delinjati fil-mappi u fil- pjanti li hemm fil-kunsilli ta` dawk iż-żoni turistiċi.

Jiġifieri jekk għall-grazzja ta` l-argument ikun hemm bżonn li jsir xi xogħol f'Ta` Ġiorni, dak ix-xogħol ikun jista` jsir għax qiegħed barra minn dik il- linja.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mario Galea, domanda supplimentari.

ONOR.

MARIO GALEA: Jista` il-Ministru jgħidli x`kordinazzjoni ssir bejn il-ministeru u l-kunsilli lokali dwar xogħlijiet f'żoni turistiċi?

Qiegħed nistaqsi dan għax ftit tal-ġimgħat ilu l-kunsill lokali ta` Wied il-Għajn għalaq it-toroq prinċipali tal-lokal biex jagħmel xi xogħol proprju mal- bidu ta' l-istaġun tas-sajf.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Nista` nikkonferma li xi xahar qabel id-dħul fis- seħħ tal-policy erġajna fakkarna lil dawk il-kunsilli kollha fejn parti mil- lokalita` hija delinjata bħala żona turistika, bit-termini u l- kondizzjonijiet tal-policy.

Issa jista` jkun li l-kunsill ta' Wied Għajn qala' t-toroq f'dawk il-partijiet - jien ma nafx imma noqgħod fuq dak li qed jgħidli l-Onor.

Galea - li m`humiex delinjati bħala żoni turistiċi.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li m'għandu jsir l-ebda xogħol!

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Jista` il-Ministru jgħidli ta` min hi r-responsabbilta` li jitwaħħlu avviżi li jindikaw li bajja ma tkunx tajba għall-għawm?

Għaliex għadhom ma twaħħlux l-avviżi fil-bajjiet kollha li huma mniġġsa?

Forsi lill-Ministru ma tinkwetaħx is-sitwazzjoni tal-bajjiet imniġġsa?

X'inhu jsir biex tissolva din il-problema?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

MICHAEL REFALO: L-ewwelnett irrid ngħid li din hija r-raba' darba li f'din il-Kamra qiegħed ngħid li r-responsabbilta` tat-twaħħil ta` dawn l- avviżi hija tal-ministeru tas-saħħa u fil-fatt il-ministeru tas-saħħa waħħal l-avviżi fejn kien hemm bżonn iwaħħalhom.

L-istqarrija li ħarġet mid-dipartiment tas-saħħa tagħti elenku sħiħ ta` kull fejn m'għandux isir għawm kif ukoll tal-postijiet fejn m'huwiex irrakkmandat li jsir għawm.

(Interruzzjonijiet)

Fil-port m'hemmx il-ħtieġa li jitwaħħal avviż għalkemm il-lista tad- dipartiment tas-saħħa tinkludi l-biċċa l-kbira tal-portijiet u s-sewage outfalls fejn żgur ma jgħumux nies.

Hemmhekk qatt ma twaħħlu avviżi bħal dawn.

L-uniku post li fih twaħħal avviż bħal dan, jekk niftakar sew, hu n- naħa ta` Qalet Marku, il-post fejn normalment jgħumu n-nies.

Biex inkun eżatt, hemmhekk hemm rakkomandazzjoni biex ma jgħumux nies u mhux projbizzjoni.

Jiena nemmen li prevention is better than cure, pero` m'għandniex noqogħdu ngħidu li għandhom isiru l-avviżi kullimkien u lanqas għandna npinġu din is- sitwazzjoni b'mod li nbeżżgħu lin-nies li hawn xi tinġis enormi f'baħar li huwa rinomat li ħdejn ta` ħaddieħor huwa nadif.

Tant hu hekk li min idur dawra ma' dawn il-postijiet u jkellem lil min jgħum fihom jaf, speċjalment din is-sena, li reġa' hemm ħafna rizzi u qarnit u allura dan ifisser li l- baħar tagħna huwa pulit.

(Interruzzjonijiet) Anke fuq l-art hemm ix-sharks!

Jiena nemmen ukoll li għandna nagħtu kas tal-prevenzjoni għaliex l-agħar ħaġa li tista` tiġrielna hi li nieħdu fama li hawn it-tinġis.

Għalhekk filwaqt li ngħid li rridu noqogħdu attenti, ngħid ukoll li dan il-pajjiż ma jistħoqqlux li jieħu din il-fama u jqum plejtu għal xejn b'xejn, aktar u aktar meta kulħadd jaf li l-postijiet indikati mid-dipartiment tas-saħħa huma kważi kollha portijiet u sewage outfalls.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:-

Tagħrif dwar ir-responsabbiltajiet ta' l-impjegati fid-dipartiment manutenzjoni u kostruzzjoni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27081.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Francis Zammit Dimech.

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH (Ministru għall-Ambjent): Mr Speaker, f'isem il-Ministru ta` l-Edukazzjoni nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar żidiet fil-miżati minn skejjel indipendenti, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27052; u

f'isem il-Ministru ta' l-Intern inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 160 ta' l-2001 - avviż ta' dħul fis-seħħ ta' l-Att dwar il-Condominia.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 161 ta' l-2001 - definition and use of compatible technical specifications for the procurement of air traffic management equipment and systems regulations, 2001;

Avviż Legali 162 ta' l-2001 - air navigation (noise certification and operation of aircraft) order, 2001; u

Kopja ta' liċenza għal servizz bl-ajru mogħtija lil Wintershall AG, skond paragrafu 7(6) ta' l-Att dwar l-Avjazzjoni Ċivili, Kap 232.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' AVVIŻ LEGALI 129/2001

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, nipproponi illi:

Minħabba li fis-seduta tal-Kamra tad-Deputati ġie mqiegħed fuq il-Mejda ta' l-istess Kamra, l-Avviż Legali Nru 129 ta' l-2001 – Att dwar l-Awtorità Marittima ta' Malta (Kap 352) – Regolamenti ta' l-2001 dwar Bastimenti Żgħar, liema regolamenti qed isiru bis-setgħat mogħtija bl-artikoli 28, 29 u 52 ta' l-Att dwar l-Awtorità Marittima ta' Malta u dan mill-Ministru għat- Trasport u Komunikazzjoni, wara konsultazzjoni ma' l-Awtorità Marittima ta' Malta u bi ftehim mal-Ministru tal-Finanzi;

- Billi dawn ir-regolamenti qegħdin jistabbilixxu sistema ta' reġistrazzjoni ta' bastimenti żgħar, reġistrazzjoni ta' speed boats u opri oħra tal-baħar u peress li dawn ir-reġistrazzjonijiet iridu jitħallsu, inkluż il-liċenzja tal-baħar u reġistrazzjoni ta' l-istess opra tal-baħar, liema drittijiet li għandhom jitħallsu ivarjaw minn ħmistax-il lira għal ħames mitt lira inklużi biċċa tal-baħar mingħajr makna li ma taqbiżx it-3.6 metri tul trid titħallas ukoll Lm25 reġistrazzjoni u meta jkollha makna ta' iżjed minn 10HP iżda mhux aktar minn 20HP trid titħallas reġistrazzjoni ta' Lm200, meta l-makna tkun aktar minn 25HP iżda mhux aktar minn 50HP ir-reġistrazzjoni li trid titħallas hija ta' Lm250, u r-reġistrazzjoni tibqa' togħla gradwalment sa Lm500 fil-każ li l-makna ta' l-opra tal-baħar ikollha qawwa ta' iżjed minn 150 HP fejn trid titħallas reġistrazzjoni ta' Lm500;

- Billi kull tiġdid fir-reġistrazzjoni fis-sena hija ħmistax-il lira għal bastiment bla makna u tibqa' togħla meta jkun hemm makna sa sittin lira fis-sena f'każ li jkun hemm makna ta' aktar minn 150 HP; - Billi liċenzja tal-baħar biex tinsaq speedboat hija għaxar liri u dik tal-baħar ta' għalliem ta' l-iskiing tletin lira u inkluż liċenzja fis- sena biex titmexxa skola ta' l-iskiing hija mhux anqas minn ħamsa u sebgħin lira fis-sena;

- Billi dawn iż-żidiet esaġerati fil-ħlasijiet ta' liċenzji u reġistrazzjonijiet ta' opri tal-baħar li ħafna minnhom huma dawk użati min-nies ta' dħul medju jew anqas, huma fihom infushom forma oħra ta' taxxa indiretta liema taxxa kif indikata b'dan l-avviż legali ma ssemmiet imkien fid-diskors tal-budget għas-sena 2001 ta' l-istess Ministru tal- Finanzi li bi ftehim mal-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni qed isiru dawn ir-regolamenti;

- Għal dawn ir-raġunijiet u raġunijiet oħra li żgur li se jiġu ttrattati f'dibattitu serju f'dan il-Parlament u dan billi skond l-artikolu 11 ta' l-Att dwar l-Interpretazzjoni, Kap 249 – Regolamenti li jsiru taħt xi liġi għandhom jitqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra tad-Deputati u jekk fi żmien 28 jum wara li jiġu hekk imqiegħda, il-Kamra tirrisolvi li għandhom jiġu annullati jew emendati dawn għandhom minnufih jieqfu mis-seħħ jew jekk jiġu hekk emendati skond il-każ bla ħsara għall-validità ta' kull ħaġa li qabel tkun saret bis-saħħa tagħha jew għal għemil ta' regoli, regolamenti jew leġislazzjoni sussidjarja oħra ta' dik ix-xorta; u

- Għal dawn ir-raġunijiet kif issa indikati din il-Kamra jidhrilha li r- regolamenti fuq imsemmija u in partikolari dawk li huma mfissra taħt l- ewwel skeda (regolament 12) ta' l-Avviż Legali Nru 129 ta' l-2001 m'għandhomx jiġu fis-seħħ.

Għaldaqstant dan il-Parlament jirrevoka, iħassar u jannulla l-Avviż Legali Nru 129 ta' l-2001.

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOE MIZZI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Nifhem li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tintemm illum, bil-ħin tad-diskussjoni jinqasam indaqs bejn kelliema tan-naħa tal- gvern u kelliema tan-naħa ta' l-oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-winding up għan-naħa ta' l-oppożizzjoni.

Rimarki?

L-Onor.

Joe Debono Grech.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Mr Speaker, kien hawn ħafna għajjat u storbju li dan l-avviż legali m'hu se jibdel xejn mit-tariffi li kien għamel gvern Laburista fl-1997.

Mhux veru li kollox baqa' l-istess għax waqt li hemm parti li baqgħet l-istess, hemm parti oħra li mhijiex l-istess.

Ara meta l-gvern Laburista kien ressaq din il-legal notice, kien sar ħafna storbju li konna se nagħmlu t-taxxi u li konna qegħdin inżidu r-regolamenti fejn jidħlu l-opri tal-baħar.

Jien kont nistenna li dan l-avviż legali jabolixxi kulma kien hemm għaliex skond il-kelliema ta' dak iż-żmien, l-avviż legali li konna ħriġna aħna fl- 1997 kien se jaffettwa ħażin lil dawk li għandhom dgħajjes żgħar, lit- turiżmu u lil kulmin jagħmel xogħol li għandu x'jaqsam mal-baħar.

Jien kont nistenna li ladarba konna żbaljati - għaliex kien hawn ħafna għajjat u storbju għax qalu li għamilna 30 taxxa li mhux suppost saru - flok jikkonferma dak li kien hemm qabel u jżid miegħu, il-ministru tal-finanzi jiġi jgħid li dak l-avviż legali m'għadux jgħodd għax dik kienet taxxa inġusta li kien għamel gvern Laburista!

Din l-istess bħal tal-50c taxxa fuq kull riċetta biex wieħed ikun jista' jieħu l-mediċini b'xejn.

Malli telgħu neħħew 50c u llum tmur l-isptar u ma ssibx mediċini, jew inkella dawk li jmorru jsarrfu ċ-ċekk ta' l-għajnuna għall-mard jeħlu 50c jekk ma jkollhomx depożitu fil-bank.

Jiġifieri neħħejna waħda u għamilna mija!

Skond il-wegħda tal-prim ministru li ma kien se jżid xejn iżjed taxxi, kont nistenna li dawn it-tariffi jitneħħew.

Li kont minnu kont ngħid li t- 30 taxxa li kien għamel gvern Laburista, li waħda minnhom hi din, se jitneħħew kollha għax dan serq!

L-istess fil-każ tal-miżuri kollha li ttieħdu li qalu li kienu kollha ħżiena.

Jien inħoss li ladarba kienu maqdru dawn il-miżuri u qalu li dawn taxxi inġusti, allura kellhom jitneħħew u mhux iżiduhom!

Iva, hemm affarijiet li żiduhom ukoll.

Il- gvern Nazzjonalista messu qal li dawn għandhom jitneħħew biex iżomm il- wegħda li kien għamel lejliet l-elezzjoni ġenerali ta' l-1998 u mhux inkomplu ngħollu l-liċenzji u t-tariffi.

Naf li l-kelliema tan-naħa tal- gvern se jgħidu li ċerti tariffi kien għamilhom gvern Laburista, gvern li ħaqar lil kulħadd, imma jekk naraw l-avviż legali tal-lum insibu li ċerti affarijiet żgħar kienu hemm diġà, waqt li hemm tariffi oħrajn li ma kenux jeżistu qabel.

Allura ladarba dak iż-żmien kienu kkritikaw lill-gvern Laburista li għamel dawn it-tariffi, jien kont nistenna li n-naħa l-oħra tiġi u tneħħihom.

Il-verita' hi li l-gvern Nazzjonalista għandu ħabta joqgħod jikkritika li tali miżuri daħħalhom il-gvern Laburista mbagħad flok ma jneħħihom iżidhom, bħalma ġara fil-każ tal-VRT.

Kienu qalu li l-gvern Laburista daħħal ħafna affarijiet fit-test tal-VRT, fosthom li meta tittestja d-dawl ma tistax tittestja bozza waħda imma tmien bozoz.

Mhux bilfors trid tittestja t- tmien bozoz jekk il-karozza għandha żewġ settijiet quddiem u tnejn oħra wara, li allura jiġu tmienja!

Anke fil-każ tal-brakes, int ma tittestjax brake wieħed għax kull rota għandha brake imma trid tittestja kollox.

Dak iż-żmien kienu qalu li mhux sew li l-gvern Laburista jdaħħal il-VRT u llum meta nikkritikawhom għax qed jagħmlu dawn it-testijiet iktar ebsin, jgħidu li kien Gvern Laburista li introduċa l-VRT.

Kieku kienet miżura ħażina messhom neħħewha, bħalma neħħew n-50c taxxa fuq kull riċetta tal-mediċini b'xejn, anke jekk issa ġejna f'sitwazzjoni li tmur l-isptar u ma ssibx mediċini!

X'jiswa li jkolli l-karta r-roża jekk meta mmur l-isptar jgħiduli li m'għandhomx il-mediċina li rrid jien!

Jekk għandek id-diabete, il-pressjoni jew xi ħaġa oħra, x'jiswa li it-tabib iniżżillek il-mediċina fuq ir-riċetta!

Ma tistax tqatta' l-karta r-roża u tieħu biċċa minnha, tiblagħha u jgħaddilek!

L-ewwel noqogħdu nikkritikaw u meta niġu għas-si u n-no nsibu li dak li kien għamel b'mod għaqli gvern Laburista, żidnieh baxx baxx.

Imbagħad ngħidu li din il-miżura għamilha l-gvern Laburista!

M'humiex jgħidu li parti mit-tariffi għamilhom il-gvern Laburista u t- tariffi l-oħra żiedhom il-gvern Nazzjonalista.

Jien m'iniex qed ngħid li din il-miżura kienet ħażina jew tajba imma qed insostni li ladarba qabel l- elezzjoni l-prim ministru kien qal li se jneħħi t-taxxi, illum kont nippretendi li jżomm kelmtu u jagħmel hekk.

Fl-1971, in-Nutar Bonello Dupuis ukoll kien wiegħed li jekk jitla' l-Partit Nazzjonalista kien se jneħħi l-income tax.

L-uniku wieħed li tkellem sura ta' nies hawnhekk u ma gidebx kien George Bonello Dupuis meta fl-1987 qal li ma jimpurtax li jsiru t-taxxi għax dawk mhux se nħallsuhom aħna imma uliedna.

Minn dak iż-żmien sal-lum, jiġifieri mill-1987, għaddew 14-il sena u dawk it-tfal li kellhom erba' snin illum qed ikollhom iħallsu t- taxxi li għamel l-ewwel gvern ta' Fenech Adami.

Bonello Dupuis biss ma gidibx għax qal li d-djun mhux se jħallashom hu imma se jħallsuhom uliedna.

Issa Dalli jiftaħar li neħħa s-suċċessjoni, u ejja ngħidu li għamel biċċa xogħol tajba.

Anke Berlusconi neħħa s-suċċessjoni kif tela', imma dak li jgħix Sqallija se tħalltu ma' Berlusconi!

Jekk imut Berlusconi, min iħallas l-iktar, Berlusconi jew l-Isqalli?

Min se jħallas l-iktar?

Missek ma tneħħihiex it-taxxa tas-suċċjessoni!

It-taxxa tas-suċċessjoni min gawda minnha?

Gawda min kellu jħallas l-iktar u mhux min kellu jħallas l-inqas!

(Interruzzjonijiet)

Din l-istess bħal fil-kwestjoni ta' l-income tax.

Min jaħrab mill-income tax?

Hawn ġew jien wieħed minn dawk li ma nimlix il-formola ta' l-income tax.

Meta kull wieħed minna l-65 li hawn hawn ġew jimlieha sew, jien inkun l-ewwel wieħed li nimlieha.

Ma nistax nifhem kif għandna tobba u avukati hawn ġew li jaqilgħu Lm23 fil-ġimgħa.

Bi Lm23 fil-ġimgħa mmur nirreġistra jew ngħaddi bord!

Ma nistax nifhem kif biex nissellef Lm1,000 mill-bank irrid inpoġġi d-dar bħala garanzija u mbagħad hawn min jissellef Lm175,000 mingħajr ma jkollu garanzija ta' xejn.

Kumbinazzjoni ħadd m'għandu d-dar tiegħu!

Qed nitkellem għaż-żewġ naħat tal-Kamra u mhux għal naħa waħda.

Jew inkella għandi tifel ta' erba' snin u għandi yacht u għandi dar imma dawn mhumiex tiegħi imma tat-tifel li għandu erba' snin!

Lanqas jimxi ma jaf, aħseb u ara kemm jaf jippilotaha!

Ejja ma ndaħħkux nies!

Jien assolutament ma naqbilx ma' min jevadi t-taxxa.

Lili tafuni, l-iswed ngħidlu iswed u l-abjad ngħidlu abjad.

Min jevadi t-taxxa għalija hu ħalliel.

Dawk li jiksru l-liġi u jieħdu affarijiet li mhumiex tagħhom għalija huma ħallelin.

Ikun min ikun, mhux sewwa.

Jista' jkun iswed, abjad jew aħmar, hu min hu.

Lili tgħidhomlix dawn l-affarijiet!

Meta l-gvern Laburista għolla t-tariffi tan-noll tal-vapur t'Għawdex kulħadd beda jikkritikah.

Issa ġie Sullivan u qal li ma jistax ikun li ma ngħollux it-tariffi tal-vapur t'Għawdex, iżda din id-darba ma smajniex kritika mill-gazzetti li jobogħdu lill-Partit Laburista.

Dawn huma l- affarijiet li għandna quddiemna, Sur President.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, ħassejtni fid-dmir li nagħmel intervent fuq din il-mozzjoni jekk xejn bħala ċittadin u mhux biss bħala deputat.

Jien nistenna li l-membri eletti fil-parlament jitkellmu, jiddiskutu u jippreżentaw il-fatti vera u ma jqarrqux.

Jien nirribella kontra l-qerq, kontra d-diżonestà intellettwali u kontra t-tgħawwiġ tal- verità.

Għalhekk inħossni fid-dmir li nagħmel dan l-intervent għax wara li smajt lill-Onor.

Debono Grech jitkellem, tista' tgħid li ftit li xejn għamel riferenza għall-mozzjoni jew aħjar għas-sugu tagħha.

Jien kont nistenna li min qed jipproponi din il-mozzjoni jagħmel introduzzjoni - bħal meta għandek akkuża fil-qorti u min jagħmel l-akkuża jrid jipprova l-akkuża - u jispjega għaliex skond hu hemm żidiet esaġerati fil-ħlasijiet tal-liċenzji u r-reġistrazzjoni ta' l-opri tal-baħar.

Dan hu li qed tgħid din il-mozzjoni.

Din qiegħda timplika u tinsinwa li dan il- gvern għamel żidiet esaġerati fil-ħlasijiet ta' reġistrazzjoni ta' ċerti opri tal-baħar.

Meta wieħed jismagħha din jieħu l-impressjoni li kien hemm żidiet esaġerati minn dan il-gvern, però meta mbagħad tifli s-sitwazzjoni u ssir taf il-verità tara d-differenza u tgħid: Imma kemm se niġi ngannat!

Fil-fatt dawn iż-żidiet ma sarux minn dan il-gvern imma mill-gvern preċedenti.

Fil-fehma tiegħi din il-mozzjoni m'hi xejn ħlief mozzjoni qarrieqa, u trid tkun oppożizzjoni qarrieqa biex tippreżenta mozzjoni li tipprova tinganna u tagħmel kapital min-nuqqas t'għarfien ta' dak li jkun għall-gwadann politiku.

Din hija mozzjoni sintomatika ta' naħa li verament qiegħda f'paniku u ma tafx x'se taqbad tgħid u x'se taqbad tikkritika.

Jien nistqarr li qabel ma ġejt elett f'dan il-parlament - jien wieħed mil- latest arrivals għax ġejt elett fl-aħħar leġislatura - lill-Onor.

Debono Grech qatt ma kont iltqajt miegħu, però kont nisma' ħafna fuqu għax ir- reputazzjoni tiegħu tantiċipah.

Kemm ilni f'dan il-parlament sirt verament nistmah u nirrispettah.

Ma taqbilx mal-veduti tiegħu però ċertament trid tirrispetta l-lealtà lejn il-prinċipji li jemmen fihom.

Iżda llum verament inħossni diżappuntat li din l-istima, dan ir-rispett li rabbejt lejn l- Onor. Debono Grech naqset ħafna wara li ġiet ippreżentata l-mozzjoni, dejjem jekk ma kienx imbuttat biex jippreżenta din il-mozzjoni, dejjem jekk ma kienx żvijat minn xi ħadd fil-partit tiegħu biex jippreżenta din il- mozzjoni.

Għaliex meta l-ħabib tiegħi jaf li l-mozzjoni li qed jippreżenta mhix qed tgħid il-verità – u bħala ex-ministru u bħala wieħed mill-iktar deputati b'esperjenza jaf li qabel ma jippreżenta mozzjoni ta' dan it-tip għandu jagħmel double-checking u triple-checking tal-fatti li jkun qed jallega - jibdew jiġuk ċerti suspetti u ċerti mistoqsijiet.

Allura jista' jkun li l-paniku fil-partit ta' l-oppożizzjoni, li mhux ta' b'xejn qiegħed fl-oppożizzjoni, wasal f'tali punt li anke lest li jipprova jgħatti x-xemx bl-għarbiel u jinganna b'tali mod li dawn iż-żidiet fit- tariffi jipprova jwikkihom lil ħaddieħor?

Dan hu paniku jew qerq, jew ftit mit-tnejn?

Għax biex tqarraq trid tkun f'paniku jew tkun qtajt qalbek li tikkonvinċi bir-raġuni, bil-fatti u bis-sewwa magħruf, Sur President.

Meta wieħed iħares lura lejn x'għamlet l-oppożizzjoni meta kienet fil-gvern bejn l-1996 u l-1998, wieħed jara li l-prim ministru ta' dak iż-żmien, l- Onor. Alfred Sant, għamel taxxi anti-soċjali li jagħfsu l-aktar fuq dawk li jifilħu l-anqas.

Il-gvern Nazzjonalista li għandi l-unur nifforma parti minnu, neħħa u raħħas it-taxxi li kien għamel Alfred Sant.

Kien hemm iż- żidiet fit-tariffi tad-dawl u l-ilma li aħna raħħasna.

Kien hemm it-taxxa ta' l-Lm24 fuq is-servizz tad-drenaġġ li aħna neħħejna.

Kien hemm il-50c fuq il-mediċini li neħħejna.

Neħħejna t-taxxa fuq iċ-ċertifikat tal-mard.

Raħħasna ż-żieda fin-noll tal-vapur tal-Gozo Channel.

Neħħejna ż-żieda fil- prezz tal-pitrolju.

Neħħejna t-taxxa tas-sisa ta' 21% fuq prodotti importati mill-Unjoni Ewropea u minflokha għamilna 15% VAT.

Gvern Laburista kien għamel taxxa ta' 29% fuq prodotti importati minn barra l- Unjoni.

Fis-sajf ta' l-1998, il-Kummissjoni Ewropea kienet imponiet fuq il-gvern Laburista li jagħmel din it-taxxa ħalli ma jkunx hemm diskriminazzjoni kontra prodotti importati mill-Unjoni.

Din tneħħiet mill- gvern Nazzjonalista u minflokha daħlet il-VAT.

Dak hu argument ieħor li wieħed jista' jislet, imma forsi m'għandux x'jaqsam mal-mozzjoni tal-lum għax meta nitkellem jien inħobb nillimita ruħi għas-suġġett li għandi quddiemi.

Ma rridx niżvija imma tajjeb li nirriflettu ftit, Sur President.

Bejn l-1996 u l-1998 kellna gvern elett demokratikament mill-poplu Malti.

Fis-sajf ta' l-1998, il-Kummissjoni Ewropea obbligatu jimponi taxxa.

Fejn hi s-sovranità ekonomika?

Fejn hi l-indipendenza ekonomika?

Ġie impost fuqna obbligu meta ma konniex membri ta' l-Unjoni Ewropea!

Mela x'sens jagħmel l-argument li meta nidħlu fl-Unjoni nitilfu l-indipendenza?

Bil- kontra, jekk inkunu membri fl-Unjoni nkunu nistgħu nipparteċipaw fit-teħid ta' deċiżjonijiet li jistgħu jinfluwenzawna.

Inkunu nistgħu nipparteċipaw f'deċiżjonijiet li se jaffettwaw il-fondi strutturali u tant affarijiet oħra.

Fis-sajf ta' l-1998 kellna l-aqwa eżempju ta' meta gvern elett mill- Maltin ġie impost fuqu obbligu mill-barrani mingħajr ma seta' jgħid le.

Sa hemmhekk kienet tasal l-indipendenza assoluta, the splendid isolation li jrid il-partit ta' Alfred Sant, imma ejja nkomplu fuq il-kwestjoni tat- taxxi.

Kien hemm żieda fil-liċenzja tas-snieter tal-kaċċa li issa traħset.

Iż- żieda fil-kera tal-meter ta' l-ilma u t-taxxa fuq l-għejjun ta' l-ilma tal- bdiewa traħsu ukoll għax aħna lill-bdiewa nirrispettawhom u nibżgħu għalihom.

Meta daħlet il-VAT ingħata refund fuq l-istocks li kellhom in- negozji.

Meta wieħed iżomm f'moħħu dawn ir-ruxmata taxxi malajr jasal għall-konklużjoni li kieku Alfred Sant għamel il-ħames snin kollha fil- gvern, illum konna negħrqu fit-taxxi!

Jien jiddispjaċini u verament inħoss qalbi tingħafas quddiem mozzjoni bħal din, apparti li tirrabja meta tara li l-kap ta' l-oppożizzjoni, ex-prim ministru u bniedem li jaspira li jerġa' jkun prim ministru, m'għandu l-ebda rispett lejn il-verità.

Possibbli li Dr Sant nesa li lejliet l-ewwel tas-sena ta' l-1998 kien għolla hu stess il- liċenzji li qed nitkellmu fuqhom f'din il-mozzjoni?

Nazzarda ngħid li l- Partit Laburista tant jivvinta li mbagħad jispiċċa jemmen il-gideb tiegħu stess!

U hekk ġara fil-kwistjoni tal-liċenzji ta' l-opri tal-baħar, tant kemm jirrepetu u jirrepetu - u niftakruh id-diskors: Ejja ntambru, ejja ntambru, ejja ntambru! - issa spiċċaw biex qed jemmnu l-gideb tagħhom stess!

Jiddispjaċini għal dawk l-esponenti fi ħdan il-Partit Laburista li huma rashom fuq għonqhom u li jkollhom ibaxxu rasu għad-diktat tal-politburo Laburista.

Imbagħad hawnhekk għandna deputat Laburista, li għandi kull stima u rispett lejh, li jressaq mozzjoni biex jikkundanna lill-gvern talli skond hu saru dawn iż-żidiet - għax dik hi l-kelma użata fil-mozzjoni, ''żidiet''!

Fl-introduzzjoni tiegħu, l-Onor.

Debono Grech kien dovut jispjega u jikkonvinċina għaliex il-mozzjoni għandha tiġi milqugħa - jien inħobb insejħilha rekwiżitorja, għax l-Onor.

Membru suppost jgħidilna għaliex iħoss li għandha treġi l-akkuża tiegħu, bħal meta nkunu l-qorti u tagħmel l-introduzzjoni biex tgħid għaliex l-akkuża għandha tiġi ppruvata - iżda m'għamel l-ebda riferenza, lanqas waħda għall-kelma ''żidiet''.

Jien ngħid li l-kap ta' l-oppożizzjoni tant ipprova jidħak bin-nies li ma ddejjaq xejn jidħak anke bid-deputati Laburisti u jħallihom jippreżentaw mozzjoni ta' dan it-tip, mozzjoni tal-misħtija, mozzjoni ta' diżunur, l- iktar mozzjoni qarrieqa li qatt ġiet ippreżentata fl-istorja politika moderna ta' dan il-parlament.

Naħseb li mill-1921, mindu ħadna s-self- government, qatt ma ġiet ippreżentata mozzjoni fejn dak li tkun għamilt tipprova twikkieh lil ħaddieħor.

Din qatt ma saret iżda saret illum, Sur President.

Il-Partit Laburista ma jemminx fil-verità għax ma jinteressah minn ħadd, l- importanti li jieħu vantaġġ politiku.

Ma ninsewx li fit-13 ta' April ta' l- 1998 - kien il-Ġimgħa - Alfred Sant fuq it-televiżjoni kien qal li jekk hemm bżonn jieħu parir anke mix-xitan u li biex jakkwista l-voti lest jaċċetta dak il-parir.

Dak hu l-ispirtu Makkjaveljan tal-kap ta' l- oppożizzjoni, li l-fini tiġġustifika l-mezz.

Għall-fini tal-gwadann politiku lest jagħmel kollox, anke li jqarraq u jgħawweġ il-verità, li jgħid li t-taxxi li għamel hu għamilhom gvern Nazzjonalista!

Ma naħsibx li hu sew u naħseb li l-poplu tagħna jixraqlu aħjar.

Ma naħsibx li għandha tkun l-istrateġija tal-Partit Laburista li jkompli jidħak bin-nies.

Lil tal-ħwienet kien webbilhom li se jneħħi l-cash registers u spiċċa biex żammhom.

Lill-anzjani kien wegħedhom li se jraħħas il-mediċini u spiċċa biex għamel taxxa fuq il-mediċini.

Lill-istudenti kien wegħedhom li se jżomm l-istipendju u minflok bagħathom jiddejnu.

Wiegħed li kien se jraħħas il-ħajja u fil-fatt għolliha.

Wiegħed li kien se jraħħas il- kontijiet tad-dawl u l-ilma meta kulħadd jaf kif għolliehom.

Il-Partit Laburista wiegħed li se jżomm il-kunsill tat-tarzna imma minflok neħħieh minn idejn il-ħaddiema fl-ewwel liġi li kien għadda fl-1996.

Kien wiegħed li se jsaħħaħ it-trasport bejn Malta u Għawdex imma fi żmienu l-bini tal- vapuri tal-Gozo Channel waqa' lura u spiċċa biex għolla n-noll.

Meta tara din l-istrateġija u din it-tattika tal-Partit Laburista bilfors li tasal biex tgħid li l-Partit Laburista qiegħed iħammel il-qigħ!

Biex ikollok l-ardir li tippreżenta mozzjoni diżonesta, qarrieqa u ta' ingann bħal din trid tkun vera qtajt qalbek li tirbaħ l-argumenti bil-fatti u bid-difiża tal-verità.

Jien ngħid li dan il-parlament għandu jikkundanna din il-mozzjoni u għandu jikkundanna l-aġir ta' min qed jipprova jinqeda b'dan il-parlament biex jieħu gwadann politiku.

Dan il-parlament għandu jgħid li issa daqshekk ingann, daqshekk qerq, daqshekk tgħawwiġ tal-verità.

Dan il-poplu jixraqlu aħjar.

Dan il-poplu verament jixraqlu l-partit li qiegħed fil-gvern, li jgħid il-verità, partit where we say what we mean and we mean what we say.

Dik hi d-differenza bejn il-Partit Laburista u l- Partit Nazzjonalista, Sur President.

Il-Partit Nazzjonalista huwa partit li jagħmel dak kollu li huwa possibbli biex jimplimenta dak li jemmen fih, waqt li jiddispjanċini ngħid li tan- naħa l-oħra, kollegi tagħna, demm bħalna, huma deputati mmexxija minn kap li lest jgħawweġ il-verità u jidħak bin-nies akkost li jqarraq biex jirbaħ il-voti.

Dan l-aġir għandu jkun ikkundannat, Sur President.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Noel Farrugia.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Mr Speaker, mhux soltu li nqum nitkellem bi tbissima, imma għal dawk li qegħdin isegwuna ngħidilhom li għandi tbissima fuq wiċċi għax ma nistax nifhem għaliex l-Onor.

Jason Azzopardi għamel daqstant plejtu fuq il-qerq meta jaf li l-qerq ħiereġ kemm minn diskorsu u kemm mill-kritika skorretta u diżonesta li għamel il-Partit Nazzjonalista fir-rigward ta' din il-mozzjoni.

Jekk il-gvern jew il-Partit Nazzjonalista jridu jirrispettaw il-verità għandhom jaqblu magħna u nispjega għaliex.

L-ewwelnett dak il-kors li tant qamet kontroversja dwaru kien jiddependi fuq id-deċiżjoni ta' l-individwu jekk isirx jew le.

Jiġifieri fi żmienna min ried kien jidħol għalih, iżda l-gvern Nazzjonalista għamlu obbligatorju mill-ewwel ta' Ġunju ta' l-2001.

Dan ifisser li dawk l-opri tal-baħar reġistrati mal-fisheries department li jagħmlu 'l fuq minn 12 knots, jiġifieri dawk reġistrati bil-PTF u dawk reġistrati bl-MF, dawn kollha huma obblilgati li jħallsu Lm50 tal-kors, bid-differenza li qabel il-kors kien jieħu xahar u issa se jibda jieħu tlett ijiem.

Dan kollu jfisser li filwaqt li taħt gvern Laburista kien jiddependi mill-individwu jekk jeħux il-kors jew le, illum dan sar obbligu u kulmin jirreġistra opra b'power ta' 'l fuq minn 12 knots irid iħallas dawn il-Lm50.

Qed ngħid dan biex nispjega l-verità, Sur President.

Terġa' li mill-ewwel ta' Settembru ta' din is-sena, dawk li l-opra tagħhom għandha mutur 'il fuq minn 100 h.p. - prattikament hemm madwar 2,050 minnhom - iridu jibdew iħallsu Lm10 tal-liċenzja.

Il-kumplament ta' dawk li huma reġistrati jridu jibdew iħallsu wkoll din il-liċenzja mis-sajf tas- sena li ġejja.

Dawn huma ħlasijiet li għalina jfissru taxxi.

Dawn huma affarijiet li jmorru kontra l-verità ta' dak li qed tgħid in-naħa tal- gvern, aktar u iktar meta nafu li qabel l-aħħar elezzjoni kien intbagħat messaġġ ċar lill-elettorat li gvern Nazzjonalista ġdid ma kienx se jżid it- taxxi u jgħabbi iktar piżijiet fuq il-Maltin u l-Għawdxin.

Jekk dawn m'humiex taxxi indiretti, allura x'inhuma!

U rridu niftakru li din mhix l- ewwel darba li l-oppożizzjoni Laburista qed tressaq mozzjoni formali quddiem il-parlament sabiex tirreġistra d-diżappunt tal-poplu għall-fatt li l-gvern Nazzjonalista ma żammx kelmtu mal-poplu.

Allura jekk dan mhux qerq, mela x'inhu!

Bħalissa fil-pajjiż hawn diskussjoni dwar festi pagani u l-insara, mela dan raġunar ta' nsara pagani!

Sur President, irrid ngħid li d-differenza bejna u bejnhom mhix qiegħda f'dawn iż-żewġ aspetti biss għax hemm ukoll il-kwestjoni tat-transfers.

Qabel min kien jagħmel transfer ta' dgħajsa - biex nitkellmu black on white, kif jgħid l-Onor.

Debono Grech - kien iħallas Lm1 u issa qed ikollu jħallas Lm5.

Mela din mhix żieda!

Hawn hi l-verità, hawn hi t- trasparenza.

Jekk intom verament temmnu fil-verità - u qed nindirizza ruħi lejn l-Onor.

Jason Azzopardi - ivvotaw magħna ħalli dak iċ-ċittadin li jagħmel transfer ta' dgħajsa jħallas Lm1 u mhux Lm5!

Dak hu li qegħdin nitolbu aħna, Onor. Azzopardi, ħalli qabel ma darba oħra titħajjar tkellimna b'dak il-mod, tara li int u sħabek fuq dik in-naħa tal-Kamra tibdew tirrispettaw il-verità.

Hemm ukoll żieda fit-tariffa meta wieħed ibiddel il-mutur tad-dgħajsa għax din minn Lm1 ukoll se titla' għal Lm5.

Aħna rridu ngħidu li dan ukoll huwa sors ta' taxxa indiretta f'mument meta l-Maltin u l-Għawdxin diġà huma maħkuma minn ċerti diffikultajiet, diffikultajiet ta' cashflow kemm għal dawk bi dħul żgħir, kemm għal dawk bi dħul medju u kemm għal dawk bi dħul kbir.

Kollha qed jilmentaw li hawn nuqqas ta' cashflow u l-gvern se jkompli jiġbor b'mod li ma jidhirx.

Iva, dan il-gvern għandu din il- kapaċità u fid-diskors tiegħi se nkompli nispjega dan.

Għax meta wieħed imur jiddikjara ma' l-awtorità marittima li jkun għamel xi tip ta' modifikazzjoni f'opra tal-baħar, bħal meta wieħed itawwal ftit id-dgħajsa, qabel kien iħallas Lm1 u issa jrid jibda jħallas Lm5.

Dawn huma taxxi indiretti u mhux veru li kienu previsti mill-gvern preċedenti Laburista.

Dawn ġew introdotti issa u mhux veru dak li pprova jċappas ma' wiċċna l- Onor. Jason Azzopardi, Sur President.

Fiż-żmien meta l-Onor.

Debono Grech kien responsabbli minn dawn l- affarijiet, min kien ibiddel il-mutur tad-dgħajsa kien iħallas Lm1 u jħallas il-liċenzja marbuta ma' dik il-kategorija, fis-sens li jekk imur għall-ewwel skeda kien jeħel Lm6.

Illum nafu li min ibiddel il-mutur tad- dgħajsa u jgħolli l-power irid iħallas mhux biss id-diffferenza tal- liċenzja u l-Lm1 tar-reġistrazzjoni kif kien iħallas qabel, imma jrid iħallas Lm5 tat-transfer u jrid iżid ukoll id-differenza fir-registration fee li oriġinarjament tkun tħallset.

Allura dan mhux mod ieħor kif nimponu aktar taxxi!

X'hemm ħażin li dak li jkun jipprova jagħmel għall-aħjar!

Jekk koppja kellhom qoxra u wara tliet snin jew erbgħa riedu jkabbruha għax il-familja kibret, issa qed ikollhom iħallsu d-differenza fil-kategorija ta' l-iskeda u d-differenza fir-registration fee, li allura tvarja bejn Lm50 u Lm300, jiddependi mill-horse power tal-makna.

MR SPEAKER: Il-Ministru, bil-permess ta' l-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nistieden lill-Onor.

Membru jindikali minn liema legal notice qed jikkwota.

Jiddispjaċini niġbidlu l-attenzjoni li ż- żidiet li qed jagħmel riferenza għalihom assolutament ma jidhru mkien fil- legal notice li qed nitkellmu dwarha, Sur President.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Dawn huma affarijiet li huma magħrufa mal-Maltin u l-Għawdxin kollha, imma ħalli nkompli nispjega l-fatti.

Kulmin imur jirreġistra xi opra tal-baħar ma' l-awtorità marittima jiġi informat li jrid jagħmel il-kors u bilfors irid iħallas Lm50.

Veru jew le?

(Interruzzjonijiet)

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, mill-ġdid nistieden lill-Onor.

Farrugia sabiex jindika minn liema legal notice qed jikkwota għax imkien m'hawn riferenza għal dak li qed jgħid.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Issa jkollu kull ċans jirrispondi għal dak li qed ngħid jien, Sur President.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Għandu dritt jitkellem fuqiex irid!

MR SPEAKER: Inżommu mas-suġġett li għandna għad-diskussjoni.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Jekk irid ikun kredibbli, il-Ministru għandu jiddikjara li min jirreġistra dgħajsa jew min jagħmel xi modifikazzjoni fiha mhux se jibda jħallas Lm5 imma se jkompli jħallas Lm1!

(Interruzzjonijiet) Barra minn hekk, issa li għabbejna u se nkomplu ngħabbu dawn l-ispejjeż kollha fuq is-sidien, dawn se jkunu jistgħu jiggaraxxjaw id-dgħajjes tagħhom?

Qabel ma setgħux imma ladarba qegħdin jiżdidulhom daqstant spejjeż, se jkunu jistgħu?

GĦax jista' jkun hemm każi ta' min iweġġa' u min jiġrilu l-ħsara fit-tul u forsi ma jkunx jista' jaffordja jagħmel manutenzjoni immedjata.

Għalhekk jekk mhux se jkunu jistgħu, tajjeb li xi ħadd jispjega għaliex.

Dawn huma affarijiet li qegħdin jiżvantaġġjaw dejjem aktar lin-nies tax-xogħol.

Ir-realtà hi li dawn il-miżuri huma ntiżi biex ikomplu jżidu t-taxxi akkost ta' kollox ħalli l-gvern jipprova jiddefendi l-politika tiegħu li mhux biss qed tiżborżja lilu imma issa qed tiżborżja lill-Maltin u l-Għawdxin, Sur President.

Biex niġi għal dak li qed jgħid il-Ministru, nagħmel riferenza għal subartiklu 34 (1) għax f'ċertu sens dan każ ta' ħbieb tal-ħbieb.

Jien qed nifhem li hawn għandna li liċenzja tista' tiġi rtirata bla ebda raġuni.

Issa jekk din se tibda tkun il-prattika wieħed għandu jagħti r-raġunijiet għax jekk se ngħabbu liċ-ċittadini u lis-sajjieda b'dawn il-formalitajiet u b'dawn l-ispejjeż kollha, imbagħad kif se ngħidulhom li nistgħu nżommulhom il-liċenzja mingħajr ma nagħtuhom ebda raġuni?

Jeħtieġ li f'soċjeta' demokratika nkunu open u trasparenti u mhux ikun hawn min jippretendi li aħna ta' l-oppożizzjoni ma noġġezzjonawx għal dawn il-miżuri li l-gvern se jdaħħal li permezz tagħhom se jkun jista' jissospendi l-liċenzja bla ma jagħti ebda raġuni.

Tajjeb li ngħidu ċar fiex jikkonsistu dawn il- provvedimenti u dawn ir-regolamenti ħalli wieħed jiġġudika jekk l- oppożizzjoni hijiex tgħid il-verita'.

Hekk jew hekk tan-naħa l-oħra se tgħaddi u l-gvern se jibqa' jinsisti li jara li jiżdiedu t-taxxi.

Ħalli nġib eżempju ċkejken biex ma noqogħdux ngħidu li qisna qegħdin nilagħbu bil- water colours, inżellġu ftit ilma kulurit u nibdluh minn liġi għall-oħra!

Aħna nirrikonoxxu li ċerti regolamenti li saru fil-każ tal-liċenzji tal- water sports huma tajbin, fis-sens li mhux se ssir differenza bejn Malti u turist li jikri xi apparat għall-water sports.

Aħna wkoll favur li l-clubs tal-water sports għandu jkollhom il-permess li jikru lil dawk li ma jkollhomx liċenzja, imma mbagħad irridu ngħidu wkoll li kif ġiet stabilita l-awtorità tat-turiżmu, dawn il-liċenzji tal-water sports telgħu minn Lm67 għal Lm375.

Allura ejja nammettu li dawn il-miżuri li qed idaħħal il-gvern Nazzjonalista mhux veru saru kif kien previst li jsir taħt il-gvern preċedenti.

Dawn it-tip ta' liċenzji li qed nitkellmu fuqhom huma marbutin ma' l-industrija tat-turiżmu u b'dak li qed jimponi l-gvern ħa jkompli jtellef il-kompetittivita'.

Irridu niftakru li n-nies li jagħmlu dan ix- xogħol għandhom prattikament aktar minn nofs is-sena weqfin u jridu jaraw minn fejn jaqilgħu x'jieklu.

Bħal kwalunkwe ħaddiema oħra, dawn ukoll għolitilhom il-bolla u għolewlhom il-pagi li jridu jħallsu, u bħal kwalunkwe persuna oħra li għandha opra tal-baħar se jkunu soġġetti li jħallsu l-Lm50, se jkunu suġġetti li jħallsu l-Lm10 tal-liċenzja u dawk l- ispejjeż kollha konnessi max-xogħol.

Il-gvern jiddefendi lilu nnifsu bl-iskuża tad-deficit meta r-realtà hi li dawn it-taxxi qed jagħmilhom biex isostni politika tal-ħela.

Il-gvern qed jara kif jagħmel biex ikompli jieħu minn bwiet il-Maltin u l-Għawdxin, kemm jekk huma pensjonanti, kemm jekk huma nies li jiddependu mill-benefiċċji soċjali, kemm jekk huma nies tax-xogħol u kemm jekk huma negozjanti.

Il- gvern jiggranfa ma' bwiethom ħalli jara minn fejn se jagħmel akkwist taħt xi forma jew oħra biex ikun jista' jmexxi programm leġislattiv fjakk li minflok iġib il-ġid, iġib id-dejn.

Jien tkellimt ma' uffiċjali f'diversi dipartimenti li qaluli li ħafna mir-regoli u kondizzjonijiet kienu hemm però ma kenux jiġu infurzati.

F'dak il-każ tinforzawhomx imma mhux tgħidu li konna aħna li inforzajniehom.

Jekk intom konxji li b'dawn ir- regolamenti se jbatu n-nies, araw li tagħmlu kif għamilna aħna meta konna fil-gvern u tinforzawhomx.

Wara kollox f'dan fil-parlament aħna għandna l- obbligu li nħarsu x-xogħol tal-Maltin u l-Għawdxin.

Dan l-obbligu huwa minqux fil-Kostituzzjoni u għalhekk għandna naraw li l-liġijiet u r- regolamenti li ngħaddu minn dan il-parlament tabilħaqq ikunu jħarsu dan l- obbligu.

Huwa fatt li ma jista' jinnegah ħadd li matul dawn l-aħħar tliet snin flok kellna t-tkattir u t-tkabbir ta' l-ekonomija kif konna mwegħdin, kellna staġnar.

Iktar ma qed jgħaddi ż-żmien, iktar qed naraw li l-gvern se jkompli jilleġisla b'mod li jipprova jdaħħal iktar taxxi mill-poplu.

U ġibt l-eżempju tal-liċenzji tal-water sports, fejn l-awtorità tat-turiżmu għolliet il-liċenzji ta' dawk li jaqilgħu l-għajxien tagħhom mill-water sports, f'ċerti ċirkostanzi minn Lm67 għal Lm375.

Aħna ta' l-oppożizzjoni rridu nirreġistraw li ma naqblux ma' dawn iż-żidiet u żidiet oħra li m'hemmx dubju li se nkomplu nassistu għalihom b'sempliċi modifikazzjoni ta' avviż legali.

Dawn it-taxxi indiretti se jkomplu joħolqu iktar inċertezza fis-settur tat-turiżmu u se jaffettwaw ukoll il-mod kif il-Maltin u l- Għawdxin iqattgħu il-ħin ħieles tagħhom.

Aħna għalhekk qegħdin nappellaw lill-gvern biex ma jkomplix f'din is-sakra li jkompli jintaxxa lill-poplu.

Irid jiftakar li l-bwiet tal-Maltin jimtlew bix-xogħol u l-prim ministru għandu jżomm il-wegħda li kien għamel li ma jżidx it-taxxi, kif qatt ma jixba' jsemmi Manuel Cuschieri fuq il-programm tiegħu ''Tajjeb li Tkun Taf''.

Infatti ġibt recording tiegħu biex jekk hawn permess inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, ħalli ma ninqabadx li qed ngħid xi ħaġa li mhix minnha.

Sur President, dalwaqt nibdew ir-raba' sena ta' din il-leġislatura u għadna għaddejjin b'montatura ta' taxxi.

Titkellem man-nies u man-negozjanti u jispjegawhomlok dawn l-affarijiet.

X'irid joqgħod jgħid il-kollega li tkellem qabli!

Intaxxajna anke prodott bħalma huwa l-corned beef - ma nġibux aktar minn elf tunnellata corned beef – u taxxa ta' Lm10,000 fuq din il-kwantità li tiġi mill-pajjiżi ta' l-Unjoni Ewropea - għax bilfors minn hemm trid iġġibu l-corned beef peress li m'hemmx mard - għollejnieha għal xi Lm70,000 għax minn 1c2-il kilo għamilnieha 7c.

Hekk sejrin, bil- gvern jibqa' jinjora l-messaġġ li qed jagħtih il-poplu u ftit li xejn iħabbel rasu għal dak li tgħidlu l-oppożizzjoni.

Min-naħa tagħna, aħna diġa' urejna l-oppożizzjoni tagħna għall-mod kif għolew it-tariffi li permezz tagħhom il-poplu jrid jiddefendi d-drittijiet tiegħu f'soċjetà demokratika.

Issa se nibdew ngħabbu t-taxxi fuq dawk li jipprovaw igawdu l- ħin ħieles tagħhom permezz ta' xi qoxra tal-baħar, żidiet li qegħdin isiru f'mument meta l-gvern għandu indikazzjonijiet ċari li l-poplu se jkun maħkum minn inkwiet akbar.

Qed ngħid hekk għax il-fatt li fuq l-aġenda tiegħu l-gvern għandu s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni, qiegħed ukoll joħloq sitwazzjoni fejn l-istess nies taċ-ċivil tant huma mpenjati biex jippreparaw għall-bidla li trid issir f'dan is-sens, li dawn mhux qed jibqgħalhom biżżejjed ħin biex iwettqu dmirijiet oħra importanti.

L-ekonomija tagħna hi marbuta maċ-ċirkostanzi partikolari tagħha u jeħtieġ impenn kbir biex din taqleb għaċ-ċirkostanzi ta' l-Unjoni, fejn dawn għandhom kobor ta' l-art u kobor tal-popolazzjoni.

GĦalhekk fid-dipartimenti u fil-ministeri qed jirriżulta ċertu backlog fix- xogħol fuq perjodu twil ta' xhur u allura t-taxxi li jsiru dejjem iridu jkunu akbar biex jagħmlu tajjeb għal dan il-backlog, sitwazzjoni li rajnieha matul l-ewwel sena, rajniha matul it-tieni sena u qed inkomplu narawha fit-tielet sena ta' dan il-gvern.

Għaliex meta twiegħed li mhux se żżid it-taxxi biex imbagħad iżżid iktar minn 230 taxxa f'temp ta' sentejn, inti bilfors tinqabad f'morsa li ma tkunx biss qed tissikka lilek imma tkun qarnita li ttaqqab but il-poplu.

Dan hu l-messaġġ li rridu nwasslu, Sur President.

Agħtuna l-assigurazzjoni li min se jmur jirreġistra opra tal-baħar ġdida mhux se jħallas Lm5 imma se jibqa' jħallas Lm1!

Agħtuna assigurazzjoni li min se jmur jirreġistra xi modifikazzjoni mhux se jħallas Lm5 imma se jħallas Lm1!

Agħtuna assigurazzjoni li min se jbiddel il-mutur se jkollu jħallas id-differenza tal-liċenzja biss u mhux id-differenza tal- modifikazzjoni, kif se jiġri bis-sistema l-ġdida.

Assigurawna li fil-każ ta' dawk li għollejtulhom il-liċenzja tal-water sports – veru li ċerti tibdiliet ma jaqgħux taħt l-awtorità marittima imma taħt l-awtorità tat- turiżmu - se treġġgħuha lura għal Lm67 kif kienet u mhux għal Lm375.

Jeħtieġ li l-poplu jsir jaf li kulma sar huwa kontra l-wegħda li mhux se jsiru aktar taxxi, Sur President.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Il-Ministru Refalo.

ONOR.

MICHAEL REFALO: Qabel ma bdejna dan id-dibattitu, ħadt ħsieb nara ftit dan l-Att dwar l-Awtorità Marittima ta' Malta.

Anke dort ir- regolamenti li ħarġu din is-sena u ovvjament rajt il-mozzjoni li ressqet l- oppożizzjoni biex mingħalihom jimpunjaw dawn ir-tegolamenti.

Smajt il- parti introduttiva ta' l-Onor.

Debono Grech - li nimmaġina li ħalla l- munizzjon kollu li għandu għall-aħħar - u anke smajt lill-Onor.

Noel Farrugia.

Jiddispjaċini li dan ta' l-aħħar, ħlief għal forsi ħames minuti, ma qal assolutament xejn dwar dawn ir-regolamenti li ġejna mitlubin biex inwaqqgħu min-naħa ta' l-oppożizzjoni, regolamenti li saru mill- oppożizzjoni meta l-Laburisti kienu fil-gvern, ħlief għal xi eċċezzjoni żgħira ħafna.

Illum il-Ħamis, private members day - fejn suppost niltaqgħu għal xi ħaġa tassew importanti - ġejna hawnhekk fuq talba ta' l-oppożizzjoni biex inħassru xi ħaġa li kienu għamlu sħabna tan-naħa l-oħra meta kienu fil- gvern.

Meta nara dawn l-affarijiet nibda nistaqsi jekk hawnhekk aħniex qed nitkellmu dwar gvern alternattiv, gvern li lest li jidħol fil-kariga hekk kif isejjaħlu l-poplu, jew inkella dwar kelb jiġri wara denbu.

Bniedem li jagħmel xi ħaġa u mbagħad wara sentejn jiġi biex iħassarha, iktar ifakkarni f'kelb jiġri wara denbu milli fi gvern alternattiv!

Il-verita` hi li jien qomt għax issemmew il-kontribuzzjonijiet il-ġodda li għamlet l- awtorità tat-turiżmu - allavolja mhumiex qegħdin f'dawn ir-regolamenti - fil-qasam tat-tmexxija ta' l-iskejjel tad-diving u tat-tmexxija ta' l- impjanti u t-tagħmir tal-baħar.

L-ewwel ħaġa li rrid ngħid hi li sfortunatament minħabba li dawn ir- regolamenti damu ma daħlu fis-seħħ, dawn in-nies tan-negozju qed isibu diffikultà biex jiksbu insurance fuq it-tagħmir tagħhom.

Din mhix xi ħaġa partikolari għal Malta imma għal kull post fil-Mediterran fejn m'hemmx brokers li jridu jieħdu dan ir-riskju.

Jien dħalt f'din il-biċċa xogħol u rrid ngħid li kieku dawn regolamenti daħlu fis-seħħ iktar kmieni, iċ- chances li ssib insurance broker kienu jkunu ħafna aħjar.

Ngħid ukoll li biex nara l-qagħda kif inhi eżattament, għamilt kuntatt mal-ministru tat- turiżmu ta' Ċipru u l-awtorita' tat-turiżmu kellmet ukoll lill-awtorita' tat-turiżmu ta' Ċipru.

Dawn sabu rwieħhom fl-istess sitwazzjoni għax m'għandhomx ir-regolamenti.

Forsi bil-ħsieb li wieħed jgħin dan l-operat, dawn ir-regolamenti ma daħlux fis-seħħ mill-ewwel u allura spiċċa biex swielna ta' deni.

Wieħed irid jifhem li dawn ir-regolamenti hemm bżonnhom senzaltru, iktar u iktar dawk il-prekawzjonijiet li għandhom jittieħdu.

Għalkemm l-Onor.

Farrugia qagħad isemmi d-differenza bejn kif kienu t- tariffi qabel u kif qegħdin illum, l-għaqda ta' l-operaturi f'dan il-qasam hi waħda mill-għaqdiet li l-inqas ipprotestat dwar iż-żiediet.

Allura meta reġa' rrepetiha, l-Onor.

Farrugia forsi rrealizza li ż-żiediet li kienet hemm fil-fatt kienu żiediet mistħoqqa.

GĦax dawn in-nies jafu li meta jirrikorru għand l-awtorità u anke għand il-ministeru nippruvaw nirranġawlhom, kif għamilna anke fil-kwestjoni ta' l-insurance u kif għamilna fil-każ ta' min imexxi d-diving schools.

Dawn ilhom jilmentaw żmien però qatt ma rrapportaw speċifikatament nies li qegħdin jiġu Malta jaħdmu mingħajr liċenzja, mingħajr assigurazzjoni, mingħajr equipment u lanqas b'konessjoni ma' l-isptarijiet ta' Malta u għalhekk b'ċertu riskju.

Meta tawna l-ismijiet, l-ispetturi ta' l-awtorità flimkien mal-pulizija ta' l-ALE marru immedjatament u sabu wieħed minn dawn in-nies.

Issa jien nistenna li l-pulizija tieħu azzjoni immedjata, tressaq lil dan il-bniedem il-qorti u tieħu ħsieb li mhux biss jiġi ddeportat imma anki li jinżamm milli jerġa' jidħol f'Malta.

Għaliex dawn in-nies mhux biss ma jħallsux il- kontribuzzjonijiet, mhux biss ma jħallsux il-liċenzji, mhux biss jieħdu xogħol ħaddieħor imma qed jipperikolaw l-istess fama ta' l-operaturi Maltin.

Jekk jinqala' xi diżastru, l-iktar li jissemma mhux l-isem ta' l- operatur imma tissemma Malta.

U jekk l-isem ta' Malta jiġi mittiefes, il- konsegwenza tkun li aħna nsofru minn dik il-kawża intortament waqt li ħaddieħor jaħrab u ma nkunux nafu iktar dwaru.

L-Onor.

Farrugia aċċenna għan-nuqqas ta' qalb u n-nuqqas ta' mogħdrija ta' dan il-gvern wara li ma żammx il-wegħda li kien għamel li ma jagħmilx taxxi.

Jien kont ngħidlu lill-Onor.

Membru biex jippreżenta r-recording li għandu tal-prim ministru għax il-prim ministru kien qal li mhux se ngħollu t-taxxa u mhux li ma nagħmlux taxxi.

Qabel ma wieħed jipponta subgħajh lejn ħaddieħor u jakkużah li mhux qed jgħid il-verità u li qed iqarraq, kien ikun aħjar kieku semmgħalna r-recording li għandu għax il- prim ministru qatt ma qal li mhux se jagħmel taxxi.

Ngħid il-verita' ma kontx beħsiebni nitkellem però ħassejt li importanti li nirrispondi fuq dawn iż-żewġ punti u nirrispondi għat-ton sabiex min sema' dan id-diskors kollu, ikun jaf li qegħdin hawnhekk fuq talba ta' l- oppożizzjoni biex inħassru regolamenti li kien għamel gvern Laburista.

Id- diskors kollu li għamel l-Onor.

Farrugia, ħlief għal xi żewġ minuti jew tlieta, ma kellu x'jaqsam xejn mal-mozzjoni li ressqet l-oppożizzjoni.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki?

Insejjaħ lill-Ministru Ċensu Galea.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Ikolli nistqarr li għal mument qabel ma beda d- dibattitu ħsibt li fil-legal notice li ġiet ippubblikata fid-29 ta' Mejju hemm xi affarijiet li ma kontx indunajt bihom, jew li hemm affarijiet li min kien fassal dak l-avviż legali ma kienx fehem u li allura dak li kont iffirmajt għalih jien seta' kien ifisser xi ħaġa differenti minn dak li kont ridt u tlabt għalih.

Madanakollu issa li għadda aktar min-nofs il-ħin allokat għall-oppożizzjoni f'din is-seduta, nista' nserraħ rasi li għamilt sewwa li ffirmajt l-avviż legali, Sur President.

Naħseb li fhimt tajjeb ukoll meta ftit tal-ġranet wara, preċiżament fl-10 ta' Ġunju, għall-ewwel darba fil-ġurnal uffiċjali tal-Partit Laburista ta' kull nhar ta' Ħadd kien hemm riferenza għal dak li kien qiegħed isir f'dan ir-rigward.

Kont fhimt tajjeb għaliex huwa ċar li l-mozzjoni li għandna quddiemna hi mozzjoni li tindika żewġ affarijiet.

L-ewwelnett tindika li l- oppożizzjoni ma tafx x'qed tagħmel u li ma fehmet xejn minn dak li qed tagħmel; u t-tieni li l-oppożizzjoni qed tibda temmen il-gideb tagħha stess u tipprova tbellgħu lill-poplu.

U issa, Sur President, li smajt parti sostanzjali minn dan id-dibattitu, intendi li hi t-tieni waħda.

Il-mozzjoni li għandna quddiemna titkellem dwar it-tneħħija ta' avviż legali 129 ta' din is-sena, li fil-fatt beda jgħodd mill-1 ta' Ġunju.

Dan l-avviż legali jolqot diversi aspetti ta' l-attivita marittima li apparti l-ftit eċċezzjonijiet li semma diġà l-Ministru Refalo, ma jagħmel xejn ħlief li jaqbad avviż legali preċedenti u jittrasferih minn taħt il- pulizija għal taħt l-awtorità marittima.

Dak l-avviż legali 240 ta' l-1997 kien ġie approvat bil-firma tal-prim ministru ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant, u kien anke ġie approvat ukoll mill-ministru tal-kummerċ u finanzi ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Leo Brincat – jien lest biex din l- awtorizzazzjoni, bil-firem ta' l-Onor.

Membri li semmejt, inqiegħdha fuq il- Mejda tal-Kamra – iż-żewġ ministri responsabbli biex dawn it-tariffi setgħu jidħlu fis-seħħ fl-1997.

L-Onor.

Joe Debono Grech dak iż-żmien kien responsabbli mill-portijiet u mit-trasport u allura ma kellux għalfejn jiffirma l-avviż legali.

Sa dak iż-żmien, dawn l-affarijiet ma kenux jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-ministeru tat-trasport u portijiet imma kienu jaqgħu taħt il-ministeru responsabbli mill-pulizija u l-ministeru tal- finanzi.

Wara li smajt u qrajt dwar din il-mozzjoni - l-ewwel fil-ġurnal ''KullĦadd", imbagħad smajt x'qal fuqha l-kap ta' l-oppożizzjoni fl-istess jum li dehret l-istorja fil-''KullĦadd'' u aktar tard matul dik il-ġimgħa, waslet għandi l-mozzjoni kif ippreżentata mill-Onor.

Debono Grech – verament kont nistenna li konna se niġu hawnhekk u nagħmlu dibattitu serju.

Anke għax fl-istess mozzjoni hemm miktub li:

''Għal dawn ir-raġunijiet u raġunijiet oħra li żgur se jiġu ttrattati f'dibattitu serju f'dan il-Parlament ...''.

Iżda min ifittex il-ġist tal-mozzjoni li għandna quddiemna jsib li din qed titlob li jitħassru r-regolamenti kollha li hemm fl-avviż legali tad-29 ta' Mejju, fejn qegħdin nirregolaw il-mod ta' kif għandhom isiru l-affarijiet fil-qasam marittimu u għaldaqstant il-mozzjoni titlob li titħassar is- serjetà f'dan il-qasam.

Jekk wieħed jaħseb ftit fuq ir-raġuni għala fis- 6.05p.m. ta' llejla ntalab quorum, m'għandux ma jindunax li jista' jkun li l-oppożizzjoni ma reditx li l-parlament jiddiskuti din il-mozzjoni bis- serjetà għaliex din hija mozzjoni li l-bażi tagħha hija gidba.

Il-bażi tal-mozzjoni li għandna quddiemna - u aktar 'il quddiem forsi jkolli ċans nidħol aktar fil-fond tal-mozzjoni - titkellem fuq il-punti fl-avviż legali 129 ta' l-2001 li m'huma xejn ħlief riproduzzjoni ta' l-avviż legali 240 ta' l-1997, li bis-saħħa tiegħu daħlu fis-seħħ dawn it-tariffi u t-taxxi li qed titkellem dwarhom l-oppożizzjoni u li llum trid tneħħi.

Fl-intervent tiegħu, l-Onor.

Noel Farrugia għamel riferenza għal ħafna affarijiet li ma nafx x'inhuma għax la fl-avviż legali 129 u lanqas fil- mozzjoni li ressqet l-oppożizzjoni m'hemm riferenza għalihom.

Issa jekk l- Onor. Membru deherlu li llum għandna niġu nitkellmu fuq l-għoli tal-corned beef meta fil-fatt qed nitkellmu fuq affarijiet ferm differenti, mhux tort tiegħi!

S'issa li naf hu li għamilna iktar minn siegħa niddibattu u ħadd mill-kelliema ta' l-oppożizzjoni ma tkellem fuq il-mozzjoni u nista' nobsor għaliex.

Sfortunatament sħabna ta' l-oppożizzjoni m'għandhomx id-diċenza jgħidu li ħadu falza stikka għax ħasbu li dawn l-affarijiet qegħdin jidħlu fis-seħħ għall-ewwel darba llum.

Ħadu falza stikka għax ikkalkulaw ħażin dak li kienu għamlu huma stess meta kienu fil-gvern.

Naħseb li l-editur tal-ġurnal ''KullĦadd'' li ta bidu għal din il-farsa, naturalment instigat mill-Partit Laburista, nesa li avviż legali 240 ta' l-1997, fost ħafna affarijiet oħrajn - għaliex kien fih 106 provvediment - kien fih paragrafu fuq il-qasam marittimu li jitkellem fuq il-bidla mill-avviż legali li kien daħal fis-seħħ fl-1 ta' Frar ta' l-1997.

U hawnhekk, Sur President, għandi lista ta' l-affarijiet li nbidlu fi Frar ta' l-1997 u kif inbidlu mill-ġdid fl-1 ta' Jannar ta' l-1998 u se nagħti xi ftit eżempji ta' dawk l- affarijiet li l-oppożizzjoni tal-lum qed tgħid li konna aħna li daħħalna fis-seħħ fl-1 ta' Ġunju ta' din is-sena.

L-oppożizzjoni tgħid li aħna qed nippruvaw nintaxxaw liċ-ċittadin iż-żgħir, miskin!

GĦalhekk tajjeb li nsemmi xi żidiet li daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Jannar ta' l-1998, fi żmien il-gvern ta' Alfred Sant, affarijiet li min irid jista' jsibhom f'dokumenti li huma parti mill-inkartament li għandna fil-ministeru għat-trasport u komunikazzjoni.

Il-poplu Malti kellu raġun jikkonfondi meta l-oppożizzjoni bdiet tgħid li l-gvern qed iżid dawn it- taxxi f'dan il-qasam.

Fil-''KullĦadd'' kien hemm miktub: "Aktar taxxi baxx baxx" u semmew numru ta' taxxi li kollha kien ilhom sentejn u nofs li kienu daħlu fis-seħħ, eżattament mill-1 ta' Jannar 1998.

Fid-dokumentazzjoni li hemm fil-ministeru tat-trasport jidher ċar x'kien il-ħsieb wara dawn iż- żidiet.

Infatti fid-diskors tal-budget ta' l-1998, preċiżament fil-5 ta' Novembru ta ' l-1997, l-Onor.

Leo Brincat kien qal hekk:

''... u għaldaqstant ma għandhomx jirriflettu l-ispiża amministrattiva annwali relatata mas-servizz li qed jingħata.

Għalkemm taxxi oħrajn m'ilhomx daqshekk li ġew riveduti, xorta fil-fehma tagħna mhumiex relatati mas-servizz li għalih qed jitħallsu u allura fil-fatt se jkun hemm żieda fl-ammonti li se nagħmel riferenza għalihom.'',

u hawnhekk jibda jaqlgħalna l-ministru tal-finanzi ta' dak iż-żmien.

Tajjeb wkoll li wieħed jgħid li din il-famuża suppost taxxa ġdida ta' reġistrazzjoni għall-ewwel darba għal dawk id-dgħajjes li huma inqas minn 3.6 metri jew inkella dgħajjes li għandhom sa 9.9 h.p., daħlet għall-ewwel darba b'effett mill-1 ta' Jannar ta' l-1998.

L-istess nistgħu ngħidu għar- reġistrazzjoni ta' dawn it-tip ta' dgħajjes.

Fil-5 ta' Novembru ta' l- 1997, l-Onor.

Leo Brincat stess kien qal li dawn it-taxxi ma kienx ilhom li ġew riveduti.

U kien hemm ħaddieħor li fl-aħħar mill-aħħar kien fetaħlu għajnejh lill-gvern tal-ġurnata u qallu: ''It is also suggested that both the initial registration and the annual renewal fee of boats ranging from 10 h.p. upwards be again revised even though they were revised on 1st February 1997.''

U mhux hekk biss!

Meta kien għaddej ix-xogħol marbut mal-mod kif kellha tiżdied dik it- tariffa, il-gvern tal-ġurnata kien qabad calculator - dak iż-żmien il-gvern ta' Alfred Sant kien imlaqqam "gvern tal-calculator" - u kien ra x'kien se jfisser dan għall-awtorità marittima, u dan għaliex kienet se tkun l- awtorità marittima li mbagħad tiġbor parti minn dawn il-flus jew inkella jispiċċaw għandha.

Kienu qalulna li:

"The revision exercise is expected to net an additional immediate income of Lm304,000."

Suppost li Lm175,000 kellhom jidħlu mir-reġistrazzjoni inizjali, Lm105,000 mir-reġistrazzjoni annwali u Lm25,000 minn reġistrazzjoni annwali oħra.

Waqt li kien għaddej dan ix-xogħol kollu kien hemm nota oħra:

"The maritime authority has expressed an opinion that since the majority of small crafts are manufactured locally by small builders and since sales are limited to the local market, caution should be adopted in revising the initial registration fee for crafts above 10 h.p. since these were revised upwards by a percentage from 10% at the lower end to 33% at the higher end on lst February 1997".

Minkejja dan kollu, il-gvern tal-ġurnata kien ħsiebu biss li jara kif se jdaħħal aktar flus, ikun x'ikun il-mod, u finalment iddeċieda li jiġi jaqa' u jqum mill-fatt li kienu daħlu żidiet konsiderevoli fl-1 ta' Frar tas-sena ta' qabel.

Naħseb li hawnhekk għandna record ta' żidiet, mhux fis-sens ta' ammonti - dawk ikolli ċans nitkellem dwarhom iktar 'il quddiem - imma għal dik li hi frekwenza ta' żidiet fit-tariffi.

Kif diġa' aċċennajt, waħda minn dawn iż-żidiet daħlet fl-1 ta' Frar ta' l- 1997 u żieda oħra daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Jannar ta' l-1998.

Hawnhekk forsi jkun hawn min jistaqsi għalfejn qegħdin nitkellmu b'dan il-mod.

Naturalment ma kontx nitkellem b'dan il-mod li kieku l-oppożizzjoni ma kellhiex l-ardir li tiġi hawnhekk u takkuża lill-gvern Nazzjonalista li qed idaħħal dawn it-taxxi.

Ma kienx ikollna għalfejn nitkellmu b'dan il-mod kieku l-oppożizzjoni, biex tipprova tqarraq bil-poplu Malti u aktar u aktar biha nnifisha, ma ġietx tgħid li dawn it-tariffi huma ġodda u li qatt ma kienu fis-seħħ.

Hekk ta l-impressjoni l-editur tal-ġurnal "KullĦadd" fl-10 ta' Ġunju tas-sena 2001: "Aktar taxxi baxx baxx".

Qalilna wkoll li dawn taxxi li qatt u ħadd ma tkellem dwarhom qabel ma daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Ġunju ta' din is-sena, l-istess kliem li ntuża fil-mozzjoni li għandna quddiemna.

Il-mozzjoni tgħid li r-regolamenti qegħdin isiru bis-setgħat mogħtija b'artikli 28, 29 u 52 ta' l-Att dwar l-Awtorità Marittima ta' Malta u mill-ministru għat-trasport u komunikazzjoni wara konsultazzjoni ma' l-awtorita' marittima u bi ftehim mal-ministru tal-finanzi.

Tiskanta kif ikollna oppożizzjoni li jkollha l-kuraġġ u l-ardir li tiġi hawnhekk u tgħid li dan il-gvern qed idaħħal dawn it-tariffi meta l-fatti huma differenti.

Fl-1996, il-ħlas fuq opra tal-baħar bejn 10 u 25 h.p. kien ta' Lm150 u fl- 1997 dan tela' għal Lm175.

Min ipprepara d-dokument li għamilt riferenza għalih qalilna li dan ma kienx biżżejjed u mill-1998 minn Lm175, il-fee telgħet għal Lm200.

Dan ifisser li fi 11-il xahar min kien iħallas Lm150 spiċċa jħallas Lm200.

L-istess ġara fil-każ ta' opri oħrajn li minn Lm150 saru Lm225 u mbagħad Lm250.

Oħrajn minn Lm250 żdiedu għal Lm300 fis-sena, minn Lm250 għal Lm325 u minn Lm300 għal Lm500.

U fil-ġurnal "KullĦadd" ħarġu jgħidu li mill-1 ta' Ġunju minn Lm400 aħna żidniehom għal Lm500 fis- sena!

Verament nixtieq nemmen li setgħu kienu qegħdin jieħdu żball u nsew li kien hemm avviż legali li kien daħal fis-seħħ mhux fl-ewwel ta' Jannar ta' din is-sena u lanqas fl-1 ta' Ġunju ta' din is-sena imma fl-1 ta' Jannar, 1998 meta Alfred Sant kien kap tal-gvern.

Dan qed ngħidu sabiex ħadd ma jitfixkel u jaħseb li dawn it-tariffi daħlu fis-seħħ fi żmien l- ammistrazzjoni preżenti.

L-istess nista' ngħid għal-liċenzji ta' kull sena għall-opri tal-baħar li fl-1997 minn Lm14 telgħu għal Lm15 u reġgħu telgħu għal Lm20 fl-1998.

Nistgħu nibqgħu sejrin waħda wara l-oħra, b'dgħajjes ta' bejn 25 u 50 h.p. minn Lm18 jitilgħu l-ewwel għal Lm25, u f'affari ta' ħdax-il xahar jerġgħu jitilgħu minn Lm25 għal Lm35 u minn Lm25 għal Lm45.

Naturalment dawk li huma iktar minn 150 h.p. minn Lm30 telgħu għal Lm60 f'dan l-istess perjodu li qed insemmi.

Imbagħad tiġi l-oppożizzjoni tgħidilna li dawn it-tariffi għamilniehom aħna!

Illum qed nibda nemmen li s-sors ta' dak li jgħidu n- nies, li kultant ikun gideb mill-iktar goff, ikun ġej min-naħa ta' l- oppożizzjoni.

Għaliex ma tistax tkun iktar goff milli tipprova tgħid li dawn l-affarijiet qed isiru minn dan il-gvern meta fil-fatt tkun għamilthom int!

Hawnhekk, Sur President, nagħmel parentesi żgħira biex insemmi l- ħlasijiet tal-liċenzji tas-sewqan.

Fl-1 ta' Jannar ta' l-1998, il-liċenzja tas-sewqan żdiedet b'mod radikali, iżda peress li kien hemm ħafna nies li l-liċenzja tagħhom kienet tagħlaq wara għaxar snin - u naturalment dawn jibdew jagħlqu sena wara l-oħra - meta n-nies illum il-ġurnata tmur tħallas il-liċenzja qiegħda ssib li l- liċenzja tkun għoliet.

U l-Partit Laburista qed jgħidilhom li dawn mhux hu kien żiedhom imma żiedhom il-gvern Nazzjonalista preżenti.

Dan hu l-mod qarrieqi ta' kif tipprova tittratta lill-poplu Malti.

Ma nafx jekk għandix ngħid li għandna oppożizzjoni tal-ħabba gozz, inkella hux il-każ li għandna oppożizzjoni li taħseb li l-poplu Malti huwa tal-ħabba gozz!

Ma jistax ikun li tiġi fl-ogħla istituzzjoni u titkellem u taġixxi b'dan il-mod.

Ma jistax ikun li tiġi tgħid li dawn it-tariffi ġew introdotti mill-gvern tal- lum meta taf li dawn daħlu fis-seħħ fiż-żmien meta l-Partit Laburista kien fil-gvern.

Qed ngħid dan għax jekk wieħed jara l-mozzjoni - nagħżel li ma noqgħodx naħli l-ħin naqraha – isib li din telenka t-tariffi li hemm illum u tgħid li dawn iż-żidiet kienu mposti minn gvern Nazzjonalista.

Iktar minn hekk, xi ħadd barra minn din il-Kamra mhux talli ma qalx li dawn iż- żidiet saru iktar kmieni, talli qalilna li dawn iż-żidiet jirriflettu l- arroganza u s-saħħa li għandu dan il-gvern meta jipprova jimponi dawn it- taxxi fuq il-poplu Malti.

Sur President, din il-mozzjoni li għandna quddiemna ma titlobx biex tirrevoka l-iskeda numru wieħed li titkellem dwar dawn it-tariffi - skeda li kif għedt iktar kmieni m'hi xejn ħlief dak li kien hemm qabel u kkoppjata minn legal notice għal oħra - imma biex tħassar ir-regolamenti kollha, l-avviż legali 129 ta' din is-sena kollu kemm hu, meta dan huwa ġabra tar-regolamenti tal-liċenzjar tal-pulizija, dak li kien avviż legali 19 ta' l-1985 u dawk li kienu r-regolamenti dwar it-trading tal-pulizija, tliet korpi ta' regolamenti li b'xi mod jew ieħor jolqtu lis-settur marittimu li qegħdin nitkellmu dwaru.

Hawnhekk qalulna li qegħdin nitkellmu fuq montatura ta' taxxi.

Naħseb li qegħdin nitkellmu fuq montatura ta' diskorsi, fuq montatura ta' mozzjonijiet.

Qegħdin nitkellmu fuq manipulazzjoni ta' dak li jaħseb il-poplu Malti dwar dawk li huma l- ħtiġijiet u l-bżonnijiet tas-serjetà f'dan il-qasam.

Dan huwa settur li llum għandu ammont konsiderevoli t'attività li permezz tagħha qegħdin jaqilgħu l-għajxien tagħhom numru sostanzjali ta' nies, b'mod partikolari fil-perjodu tas-sajf.

Sur President, fl-avviż legali li għandna quddiemna qegħdin nagħmlu dak li f'dawn it-tliet snin li għaddew, mill-elezzjoni li għaddiet sal-lum, kont mitlub b'mod mill-iktar dirett li nagħmel mill-istess operaturi li jaħdmu fil-qasam tal-liċenzjar, fil-qasam tal-kiri tal-jet-skis, ta' l-ispeedboats u l-affarijiet l-oħra kollha li dawn ir-regolamenti jitkellmu dwarhom.

Dawn ir-regolamenti jitkellmu fuq affarijiet li huma marbutin ma' speedboats li jinkludu jet-skis u opri tal-baħar oħra b'muturi pjuttost kbar, imma ma jinkludux l-opri tal-baħar użati mis-sajjieda.

Jien infaħħar lill-operaturi ta' dan is-settur għax kull darba li ltqajt magħhom insistew li jkun hemm regolamentazzjoni ċara dwar is-settur tagħhom.

Dak li għandna llum fl-avviż legali 129 tas-sena 2001 hu ġabra ċara ta' kif wieħed jista' jopera l-liċenzja tiegħu, ta' kif wieħed jista' jħaddem skola ta' l- iskiing.

Dawn ir-regolamenti issa qegħdin imqassma taħt tliet settijiet ta' regolamenti differenti b'mod li jista' jifhimhom kulħadd.

Ħafna drabi kien diffiċli li tipprova ssib tarf ta' x'inhuma dawn ir- regolamenti differenti kif kienu elenkati.

Sibna diffikultà meta ġejna biex naraw min huma l-operaturi li llum huma liċenzjati biex jikru l- ispeedboats u li għandhom il-possibbiltà li jikru l-jet-skis, għaliex dawn id-diversi operaturi huma reġistrati b'mod differenti taħt għases distrettwali u taħt kunsilli lokali differenti.

Ma kienx faċli li tipprova ssib min huma l-persuni liċenzjati f'dan il-qasam.

Issa b'dan il-mod kulma jkun hemm bżonn hu li bniedem li għandu intenzjoni li jibda jopera skola jew jopera f'dan in-negozju, imur għand l-awtorità marittima u jagħtuh b'mod ċar u bil-miktub il-kondizzjonijiet li jrid josserva biex wieħed ikun jista' jaqdi d-doveri tiegħu bis-serjetà.

Nafu li kemm-il darba kellna problemi f'dan il-qasam u kien hemm persuni li sfaw milquta minn xi opra tal-baħar li ma kenux jafu preċiżament min hu responsabbli.

Kultant nazzarda ngħid li lanqas l-operaturi nfushom ma jafu x'inhuma l-obbligi u d- doveri li għandhom għar-rigward ta' dawk il-persuni li jkunu esposti għall- periklu tal-jet-skis, l-ispeedboats u l-apparat l-ieħor kollu li jeżisti f'dan is-settur.

L-oppożizzjoni qed tgħidilna biex inħassru avviż legali 129, li allura se jiddixxiplina u jdaħħal b'mod iktar ċar il-kondizzjonijiet li għandu jkun hemm f'dan is-settur.

Dan ifisser li qegħdin jgħidulna biex ma nirreġistrawx il-bastimenti żgħar u biex ma nesiġux li jitpoġġa xi apparat ta' salvataġġ fl-opri tal-baħar.

Dan għaliex, fost affarijiet oħra, l-avviż legali li għandna quddiemna jitkellem fuq l-apparat ta' salvataġġ li għandu jkun hemm fuq l-opri tal-baħar.

Il-mozzjoni li għandna quddiemna qed tgħidilna biex inħassru l-ħtieġa li jkun hemm reġistrazzjoni ta' l- ispeedboats - għaliex dan ukoll jagħmel parti mill-avviż legali 129 – u qed tgħidilna biex ma nagħtux kas jekk il-vapur jew l-opra tal-baħar humiex reġistrati jew le.

L-avviż legali li għandna quddiemna jitkellem ukoll dwar il-ħtieġa li jkun hemm surveys regolari fuq dawn l-opri tal-baħar, iżda l-oppożizzjoni qed tgħidilna biex ma nindaħlux f'dawn l-affarijiet għax qed titlob li jitħassar dan l-avviż legali.

L-oppożizzjoni qed tgħidilna biex ma nagħtux kas il-bidliet li jsiru fuq bastimenti żgħar u l-ispeedboats u nħallu lil kulħadd jagħmel li jrid, imbagħad jekk allaħares qatt xi ħadd imut jew ikorri ħadd ma jkun jaf min kien responsabbli.

Nispera li dawn l-affarijiet ma jiġru qatt imma sfortunatament ikomplu jiġru wkoll, Sur President.

L-istess għal min jagħmel dikjarazzjoni falza fl-applikazzjoni għar- reġistrazzjoni.

L-oppożizzjoni lanqas jimpurtaha l-mod kif issir ir- reġistrazzjoni u kif issir iċ-ċertifikazzjoni ta' l-opri tal-baħar li qegħdin nitkellmu dwarhom.

Ma jinteressaha assolutament xejn dwar x'jiġri meta u jekk xi ċertifikat partikolari ta' xi opra tal-baħar jintilef, jinħaraq jew jinsteraq u ma jkunx jista' jiġi prodott.

(Interruzzjonijiet) Dan tgħidu l-mozzjoni mressqa mill-oppożizzjoni għax din tgħid li dawn ir- regolamenti kollha għandna nħassruhom.

Għandna mozzjoni li tgħid li dawn ir-regolamenti li jitkellmu dwar dawn l-affarijiet kollha għandna nħassruhom.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Farrugia, bil- permess tal-Ministru.

ONOR.

NOEL FARRUGIA: Aħna fost kollox għedna biex jitħassru dawk l- ispejjeż addizzjonali li sejjaħnilhom żieda ta` taxxi indiretti.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Sur President, se jkolli naqra l-aħħar paragrafu tal- mozzjoni li qegħdin niddiskutu għax għandu jkun lanqas nafu fuqiex qegħdin nitkellmu!

L-aħħar paragrafu tal-mozzjoni li għandna quddiemna jgħid hekk:

"Għal dawn ir-raġunijiet kif issa indikati, din il-Kamra jidhrilha li r-regolamenti fuq imsemmija u in partikolari dawk li huma mfissra taħt l-ewwel skeda (regolament 12) ta' l-Avviż Legali Nru 129 ta' l-2001, m'għandhomx jiġu fis-seħħ.

Għaldaqstant dan il-Parlament jirrevoka, iħassar u jannulla l-Avviż Legali Nru 129 tas-sena 2001.''

Hawn intom qed tgħidu li kollox irid jitlaq.

(Interuzzjonijiet) Mhux tort tiegħi jekk forsi l-oppożizzjoni riedet ħaġa u pproponiet ħaġ'oħra!

M'huwiex tort ta' min qed jitkellem minn din in-naħa jekk l-oppożizzjoni, fid-dagħdigħa li tbella' lill-poplu li dan il-gvern qed idaħħal it-taxxi, qabdet u qalet inħassru kollox.

Dak hu tort ta' min min-naħa ta' l- oppożizzjoni ppropona l-mozzjoni.

Sur President, normalment f'dawn il-ħinijiet bħal-lum inkun qiegħed f'xi wieħed mill-każini nipprova nara xi nies tad-distrett, iżda llejla ġejt hawnhekk bl-idea li se nieħu sehem f'diskussjoniji serja – kieku hekk tgħidilna din il-mozzjoni - imma jiddispjaċini ngħid li s'issa għadha fl- ebda ħin ma kienet diskussjoni serja.

Jien ikkwotajt kelma b'kelma mill- mozzjoni li għandna quddiemna.

Tajjeb li wieħed jistaqsi: Kieku dan il- parlament kellu jiddeċiedi li jannulla l-avviż legali, xi tkun il- pożizzjoni ta' dawk in-nies kollha li joperaw f'dan il-qasam?

Ikun hemm rebus li normalment wieħed għandu jara li jagħmel minn kollox biex ma jkunx hemm.

Pero' minn dan kollu l-oppożizzjoni ftit li xejn jinteressaha għaliex tkellmet u ppruvat tbella' lill-poplu Malti li din hi mozzjoni biex tħassar it-tariffi, biex tħassar dak li suppost żied dan il-gvern meta fil- fatt dawn iż-żidiet ma ddaħħlux illum imma daħlu fl-1 ta' Jannar ta' l- 1998.

Lili ma tagħtinix tort li nitkellem dwar il-mozzjoni li għandi quddiemi.

M'għandix għalfejn naħli ħin nitkellem dwar affarijiet li m'humiex parti minn din il-mozzjoni, Sur President.

Fir-regolamenti in kwestjoni jingħad ukoll dwar x'użu jista' jsir miċ- ċertifikat ta' reġistrazzjoni.

Hawnhekk għandna x'jista' jsir miċ- ċertifikat ta' reġistrazzjoni ladarba din it-tip ta' reġistrazzjoni tidħol fis-seħħ.

L-istess, dawn ir-regolamenti jitkellmu dwar kif, meta u b'liema mod tista' tagħmel ċertu tibdil fil-particulars li jidhru fiċ-ċertifikat ta' reġistrazzjoni.

Ma nistgħux inħallu lil kulħadd jagħmel li jfettillu u ma jistax ikun li nħallu lil kulħadd jiġri bl-opri tal-baħar, li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar narawhom iżidu fil-veloċita` u fis-saħħa tagħhom u ma nirregolawhom xejn.

L-istess għal dawk li huma regolamenti dwar trasferiment ta' opri tal-baħar.

L-oppożizzjoni qed tgħidilna biex ma nagħtux kas u nħallu lil kulħadd ibiddel u jpartat kif irid u kif ifettillu.

Ma jimpurtax li ma jkun hemm ħadd li jirregolahom dawn l- affarijiet għax fl-aħħar mill-aħħar aħna poplu dixxiplinat li noqogħdu għar- regola, anke jekk ma tkunx miktuba!

Dan hu li qed tgħidilna l- oppożizzjoni?

Jien ngħid li jekk irridu li fil-qasam marittimu jkollna s- serjeta`, irid ikollna d-dixxiplina.

Dak hu li qegħdin nagħmlu bl-avviż legali 129 ta' l-2001 li daħal fis-seħħ fl-1 ta' Ġunju, Sur President.

L-oppożizzjoni qed tagħti wieħed x'jifhem li mhux sewwa li bniedem li għandu opra tal-baħar ta' ċerta veloċita' u ta' ċerta saħħa, ikollu l- obbligu li jħallas il-liċenzja.

Dawn l-opri tal-baħar iktar ma jgħaddi ż- żmien iktar qed iżidu fil-power u jekk allaħares qatt jiġri inċident, imbagħad induru fuq il-gvern u ngħidulu li ma ppruvax jiddixxiplina u ma kellux il-kuraġġ jara li kulmin isuq craft bħal din ikun f'pożizzjoni li jkun jaf verament x'qed jagħmel.

Irridu bis-serjeta` li kulmin imiss ma' dawn l-opri tal-baħar ikun jaf x'inhuma d-drittijiet u d-doveri tiegħu.

Iktar ma tkun taf id-drittijiet tiegħek, iktar suppost li għandek tkun taf x'inhuma d-doveri tiegħek fil-konfront ta' oħrajn.

Iktar ma tkun taf ħaddieħor x'suppost ma jagħmillekx, iktar tkun taf x'mhux suppost tagħmel lil ħaddieħor.

Dan hu dak li jgħid dan l-avviż legali li għandna quddiemna, pero' l-oppożizzjoni qed tgħidilna li dan m'għandniex x'irriduh u qed titlob l-annulament tiegħu.

Sur President, f'dan l-avviż legali hemm regolamenti li jitkellmu dwar kemm għandha tkun il-veloċita' li wieħed isuq biha fil-bajjiet u fil-portijiet u x'veloċita' jtella' f'baħar miftuħ, affarijiet li min għandu biċċa qoxra jmiss magħhom regolarment.

Qegħdin indaħħlu għall-ewwel darba tariffa ta` Lm30 fis-sena għal dawk li jiftħu skola tal-water-skiing.

Iva, din tariffa ġdida, waħda mill-ftit affarijiet li huma ġodda f'dan l-avviż legali.

Nispera li ħadd min-naħa ta' l-oppożizzjoni ma jiġi jgħidilna li hi għarukaża li wieħed li jiftaħ skola biex jgħallem nies isuqu speedboat jew xi jet-ski għandu jkollu liċenzja, għax fil-każ allura jien ngħid li hija veru għarukaża li niġu f'dan il-parlament u nsibu oppożizzjoni bħal dik li għandna llejla quddiemna.

Tkun għarukaża li tiġi f'dan il-parlament u tgħid li m'għandu ikun hemm l-ebda tip ta' kontroll u liċenzjar għal dawn il-persuni.

Jiddispjaċini imma dak hu li qed tgħid l-oppożizzjoni meta qed titlob li tannulla, tirrevoka u tħassar dan l-avviż legali li daħal fis- seħħ fl-1 ta' Ġunju ta' din is-sena, Sur President.

Sfortunatament għandna partit fl-oppożizzjoni li jipprova jidħak bin-nies billi jgħidilhom li meta jkun fil-gvern se jagħmel dak kollu li jixtiequ.

Iżda meta mbagħad il-gvern tal-ġurnata jipprova jdaħħal ftit serjeta`, jibdew jgħidu li dawn l-affarijiet m'għandhomx ikunu u li għandhom jitneħħew.

Jien ma niskantax li l-oppożizzjoni ħadet dan it-tip ta' atteġjament għax dan l-istess atteġġjament ta' meta f'Ottubru 1999 daħlu fis-seħħ ir-regolamenti tal-VRT.

Kienu qalu li m'għandhomx x'jaqsmu huma mar-regolamenti tal-VRT u li ma jaqblux magħhom għax m'humiex ir- regolamenti li kienu se jdaħħlu f'Awissu ta' l-1998 u ma daħħluhomx għax kienet ġejja l-elezzjoni.

Imma b'kumbinazzjoni dawn ir-regoli li qegħdin nitkellmu dwarhom seħħew fi żmien ftit 'il bogħod minn Settembru 1998.

Seħħew fi żmien meta kienu għadhom jaħsbu li ma jimpurtax li żżid it-taxxa fi Frar ta' l-1997 u terġa' żżidha fi Frar ta' l-1998.

Għalihom ma kienx jagħmel differenza li minn Lm300 tagħmilhom Lm400 fl-1 ta' Frar ta' l-1997 u mbagħad terġa' żżidhom Lm100 oħra fl-1 ta' Jannar ta' l-1998.

Dak iż- żmien Lm200 ma kenux jagħmlu differenza!

Illum il-mozzjoni li għandna quddiemna qed tgħid hekk:

"Billi dawn iż-żidiet esaġerati fil-ħlas tal-liċenzja u r- reġistrazzjoni ta' opri tal-baħar, li ħafna minnhom huma dawk użati min-nies ta' dħul medju jew anqas, huma fihom infushom forma oħra ta' taxxa indiretta, liema taxxa kif indikata b'dan l-avviż legali ma ssemmiet imkien fid-diskors tal-budget għas-sena 2001 ta' l-istess ministru tal-finanzi .... "

Dak iż-żmien ma kien jeżisti xejn minn dan u dan kollu ma kienx importanti li nitkellmu dwaru!

Fi żmienhom meta fil-5 ta` Novembru l-ministru tal- finanzi ressaq il-budget, dawn it-tariffi kienu ilhom li żdiedu disa' xhur biss għax kienu żdiedu fl-1 ta`Frar.

Pero' dakinhar il-ministru tal- finanzi qalilna li għalkemm kien jaf li t-tariffi kienu żdiedu b'mod sostanzjali fl-1 ta' Frar, xorta waħda ħass li kien hemm bżonn li jerġgħu jiżdiedu.

Imbagħad jiġu jgħidulna li għandna gvern li ma jimpurtahx u ma jagħti kas ta' xejn!

Qalulna wkoll - u kien hemm riferenza għal dan l-istess kliem fl-ewwel faċċata tal-ġurnal "KullĦadd" ta' l-10 ta' Ġunju - li min se jkollu xi tip ta' negozju f'dan il-qasam se ikollu jħallas taxxa ġdida ta` Lm75.

Li qegħdin nagħmlu huwa li qegħdin nirranġaw it-taħwida sħiħa li kien fih l- avviż legali 240 ta` l-1997, dokument ta' għaxar paġni li suppost jispjega kif operatur f'dan il-qasam għandu jħallas il-liċenzja.

Fil-fatt dak id- dokument jgħidilna li jekk tkun qed topera f'ċerta lokalita' taħt l-inqas kategorija, trid tħallas jew Lm250 jew inkella 8% tal-valur tal-kera ta' dak il-post li minnu tkun qed topera.

Dak l-avviż legali ta' l-1997 kien jitkellem fuq affarijiet li llum m'għadhomx jinstemgħu iktar għax jitkellem fuq ħlas ta` 20c biex xufier ta' karozza tal-linja jġorr il-badge, bil- kunduttur iħallas 25c.

Jiġifieri l-kunduttur ilu li nqata` minn fuq il- karozzi tal-linja minn meta ħafna mill-membri ta' din il-Kamra kienu għadhom tfal u lanqas dan il-ftit ċekċik ma tnaddaf minn avviż legali bħal dan!

Pero` apparti dan, il-Partit Laburista kien jaf preċiż x'inhuma r- regolamenti li daħlu fis-seħħ permezz ta' avviż legali 240 ta' l-1997 mill- gvern ta' Alfred Sant.

Anke fil-workings tal-ministeru kien hemm indikazzjoni ċara ta` x'se jkun ifisser f'termini ta' dħul meta jitħallsu dawn it-tariffi, imma l-oppożizzjoni llum qed tipprova tbellagħha lill- poplu Malti li dak li aħna qegħdin nagħmlu llum huwa għal kollox differenti minn dak li għamlu huma fl-1997 u fl-1998.

Nerġa' ngħid li b'dan li qegħdin nagħmlu aħna qegħdin sempliċement nittrasferixxu l-ħlas ta` dawn it- tariffi mingħand il-pulizija għal għand l-awtorita` marittima.

M'huwiex ta' ġieħ għall-oppożizzjoni li tipprova tbellagħha lill-poplu Malti li dak li hemm f'dan l-avviż legali ma kenitx hi li għamlitu imma qed jagħmlu l- gvern attwali.

Forsi għadhom jaħsbu li lill-poplu Malti għadek tista' tbellagħlu dak li trid u jemmnek!

Jien nemmen li l-poplu Malti m'għadekx tista` tbellagħlu dak li trid u żgur li min qed jisma` u jsegwi dan id- dibattitu, jgħid x'għarukaża ta' oppożizzjoni għandna għax l-affarijiet li għamlet hi trid tipprova titfagħhom fuq il-gvern tal-ġurnata.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex il-Ministru jpoġġi fuq il- Mejda tal-Kamra d-dokument li rrifera għalih fid-diskors tiegħu?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE DEPUTY SPEAKER: Jekk m'hawnx aktar rimarki, nitlob lill-Onor.

Debono Grech biex jgħaddi għall-winding-up.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Sur President, smajt b'attenzjoni lit-tliet kelliema tan-naħa tal-gvern, pero` l-ewwel li nixtieq nirrispondi huwa lil min qal li tort tagħna li l-vapuri ta' Għawdex damu ma tlestew, u din nixtieq inweġibha għax xbajna nisimgħu dwarha.

Tan-naħa l-oħra jgħidulna li aħna ma nwettqux dak li nwiegħdu, pero` irrid nfakkarhom li din tal-vapur ta` Għawdex kienet wegħda tagħhom.

Ngħidilhom ukoll li kieku ridna nwiegħdu, meta konna fil-gvern konna nwiegħdu l-anġli fis-sema, kif għamlu huma u daħku b'kulħadd għax ma wettqu xejn minn dak li wiegħdu u llum il- poplu kollu jaf li ġie ngannat.

Issa ħalli nirrispondi lil sieħbi fuq tal- vapuri ta' Għawdex.

Sur President, l-ikbar skandlu kien tal-gvern Nazzjonalista li fl-24 ta` Ottubru, 1996 ippermetta lill-ministru responsabbli mill-Gozo Channel u lill-ministru għal Għawdex li jiffirmaw kuntratt biex jinbnew tliet vapuri.

Ma tridx tkun ta' skola ħafna biex tara x'nuqqas ta' prudenza kienet li wasslet lil żewġ ministri tat-tieni gvern ta' Fenech Adami biex lejlet l- elezzjoni ta' l-1998, jikkommettu lill-gvern ta' warajhom b'nefqa ta' Lm50 miljun.

Jiddispjaċini meta nisma` lill-Onor.

Jason Azzopardi jipprova jgħajjar lil din in-naħa b'dawn l-affarijiet għax żgur ma jafx daqsi x'ġara.

Dak il-kuntratt ma tistax issejjaħlu ħlief kuntratt maħmuġ għax biex jingħata lil min riedu jagħtuh, kienu ħarġu jgħidu li l-vapuri ta` Għawdex se jiġu jiswew Lm24 miljun.

Bl-iskop li jbaxxu l-istima, qatgħu l- ispejjeż ta' l-air- conditioning u qatgħu l-ispejjeż tal-pajpijiet li suppost jiġu tar-ram - dak iż-żmien qalu li m'hemmx għalfejn ikunu tar-ram - u qatgħu spejjeż oħra bħal dawn.

Meta tlajna aħna fil-gvern u tkellimna ma` esperti barranin dwar il-bini ta` dawn il-vapuri, qalulna li jekk irridu naħdmu bil-ħadid nistgħu imma wara xahrejn jkollna nneħħu kollox.

Aħna konna għednilhom li rridu naħdmu bir-ram u b'hekk telgħu l-ispejjeż għax telgħu għal Lm50 miljun.

Ta` min jgħid ukoll li b'dak il-kuntratt li kienu ffirmaw f'kemm trodd salib, kienu marbutin li ma jistgħux jixtru spare parts jekk mhux mingħand il-kumpannija li taħdem il-vapuri.

Niftakar li meta kont mort niċċekkja xi affarijiet sibt li jekk tixtri l-welding rods mid-drydocks kienu jiġu jiswew 2c il-waħda, mentri l-kumpannija li kienet qed tibni l-vapuri kienet qed tbiegħhom lix-shipbuilding bil-5c u s-6c il-waħda.

Meta staqsejna dwar kemm dawn il-vapuri jaħlu fuel qalulna: Dawn se jġennukom bil-fuel li jaħlu!

Meta fi żmien gvern Laburista għamilna l-kontijiet u rajna kemm spejjeż jinvolvu biex tħaddem il-vapuri ta` Għawdex u rajna daqsxejn kemm vjaġġi saru, kemm nies u karozzi qasmu minn Malta għal Għawdex u viċi versa, sibna li l-qligħ kien ta` Lm1.83 kull vjaġġ.

Anke xarabank jaqla` iżjed minn hekk għal kull vjaġġ li jagħmel!

Mhux bilfors li ma jkunx hemm qligħ jekk kull vapur jaħli Lm1,000 diesel kuljum!

Issa l-vapuri damu ma tlestew għax min lil dawn tal-lum tahom il-parir li dawn jistgħu jittrakkaw mal-mollijiet, lili kien qalli li qabel ma jkunu lesti l-mollijiet ma tistax tibnihom il-vapuri la m'hemmx ma' fejn jittrakkaw.

Evidentement il- gvern Laburista kellu nies li l-pariri kienu jagħtuhomlu kif jaqbel lilhom!

Il-Ministru Ċensu Galea qal li fi żmienna kien hemm liġi mħawda.

Allura jiena ngħidlu li l-attorney general imħawwad għax hu jagħmilhom il-liġijiet u mhux jien!

Jekk hemm xi liġi mħawda, kif qed jgħid il-ministru, l- attorney general għamilha mħawda.

Dan bħal meta sieħbi l-Onor.

Mangion kien ingħata parir li dak tad-droga seta' jitlaq 'il barra.

Nerġa` ngħid li jekk kellna xi liġi mħawda, huwa l-AG li ħawwadha għax kulħadd jaf li meta tiġi abbozzata xi liġi, il-ministru jagħti l-qafas tal-liġi lill-AG u mbagħad jirranaġaha hu.

U mhux billi tan-naħa l-oħra jgħidulna li aħna nidħku bin-nies għax aħna ma dħakna b'ħadd għax ma wegħidna xejn lill- poplu.

Kien hawn xi ħadd li qal li Fenech Adami ma qalx li mhux se jsiru taxxi.

Jiena naħseb li jew hawn min qed jiġġennen jew ma nafx għax kulħadd jiftakru lil Fenech Adami jgħid li mhux se jżid it-taxxi!

Kemm għajruna li m'għandniex kuxjenza soċjali - sa kellna wieħed min-naħa tagħna li kien jgħid li m'hawnx kuxjenza soċjali - iżda llum kulħadd waqa' fil-muta.

Kemm kienu jgħidulna li mhux sewwa li nlaqqgħu l-parlament filgħodu u filgħaxija, u issa qegħdin naraw li f'daqqa waħda dak li kienu jgħajruna bih qed jagħmluh huma għax bħalna qegħdin jagħmlu, bil-parlament jiltaqa`filgħodu u filgħaxija.

Sur President, dawn qed jgħajruna li l-liġi li konna għamilna aħna hija ħażina.

Jiena ngħidlhom issa hemm huma fil-gvern u jistgħu jneħħuha, bħalma neħħew il-50c taxxa minn fuq il-mediċina.

Kelliem min-naħa l-oħra tgħidx kemm qal li neħħa affarijiet il-gvern!

X'neħħa l-gvern?

Taparsi neħħa t- taxxa minn fuq il-mediċini, meta mediċina li kont trid Lm1.50 biex tixtriha llum trid Lm10!

Xi ħadd min-naħa l-oħra jiġi jgħid li biex wieħed jiftaħ kawża l-qorti jrid iħallas 70% iżjed milli kien iħallas qabel?

Ħadd ma jsemmihom dawn l-affarijiet.

Sur President, inti bħala spiżjar taf li mhux veru li l-mediċini qed jorħsu.

Veru li neħħejtu t-tariffa ta` 50c, imma issa x'ġara?

Tmur biex tiġbor il-pilloli u jgħidulek li qegħdin out of stock.

Jiena nippreferi nħallas dawk il-50c u meta mmur għall-pilloli ninqeda.

Kemm kontu tgħidu li se tagħmlu l-iskema tat-tabib li trid inti b'xejn!

Liema hu dak it-tabib li qed jiġi jara l-pazjenti b'xejn għax s'issa għadni ma nafx bih!

Jarak b'xejn, mela ma jarakx għax trid tinża' biex jarak!

Anke l-ministru tal-finanzi kien jiġi hawn u jgħidilna li hawn ħafna flus fl-idejn.

Jiena ngħidlu: Mhux bilfors daqs dawn hold-ups, x'ma jkunx hawn flus fl-idejn!

Illum qegħdin f'sitwazzjoni li anke tal- ħwienet tal-merċa qed ifallu tant kemm m'hawnx flus fl-idejn.

Sur President, l-Onor.

Ċensu Galea ma nafx kemm-il darba qal li l- oppożizzjoni ma tridx serjeta` meta dan ħadd ma qalu min-naħa tagħna.

Aħna għedna li ma rridux ċerti affarijiet u żgur li m'għedniex li min isuq motorboat m'għandux ikollu liċenzja.

Min qalha din?

Imma lanqas ma nippretendi li biex ikolli liċenzja għandi nħallas Lm75, jew għax ikolli dgħajsa b'mutur żgħir irrid inħallas Lm50!

Jekk l-avviż legali li konna għamilna aħna kien fih dawn l-affarijiet u inti qed tgħid li kien taħwida sħiħa, messkom irranġajtuh jew messkom neħħejtuh bħalma neħħejtu t-tariffa ta` 50c minn fuq il-mediċini.

Jien kont nistenna lill-ministru jgħidli jekk hux veru li biex tinħareġ liċenzja ta' speedboat wieħed irid iħallas Lm10, li biex jgħallem l-iskiing irid iħallas Lm30 u biex jipprattika l- paragliding irid iħallas Lm75.

Jiena kont nippretendi li l-ministru għat- turiżmu joħroġ b'mod qawwi kontra dawn it-tariffi għax b'dawn l-affarijiet se nkomplu nkissru t-turiżmu.

Dawn huma l-affarijiet li stennejt li jgħidli l-ministru u mhux joqgħod jgħidli li l-gvern Laburista ma jridx serjeta' jew li għabbejna l-pajjiż bid-dejn.

Jien għadni nisma' lil Lino Spiteri – għandi l-ikbar rispett lejh - ġimgħa wara li tlajna fil-gvern f'laqgħa tal- kabinett jgħidilna biex naraw x'se nagħmlu għax il-pajjiż imkisser.

Ma naħsibx li l-gvern Laburista għamel id-dejn fl-ewwel ġimgħa!

Sur President, ħalli ngħidlek x'sibt fil-kumpannija Gozo Channel meta jien kont il-ministru responsabbli.

Issa ma ninsewx li din kienet kumpannija falluta u trid tkun iblaħ biex tixtri shares f'kumpannija falluta.

Imma jiena sibt ittra li ntbagħtet minn żewġ shareholders li fiha talbu biex ibiegħu x-shares tagħhom.

Imbagħad il-ministru, fuq l-istess karta li nkitbet l-ittra, lil dawn irrispondihom li l-gvern kien lest li jixtri x- shares tal-Gozo Channel b'Lm2.75 'il wieħed.

Issa dan meta l-kumpannija kienet falluta u kellha tagħti 'l fuq minn Lm1.5 miljun f'pagi, bolol, diesel u affarijiet oħra.

Dan hu t-taħwid li sibna aħna.

Meta konna fil- gvern aħna, jien kont f'kumitat tal-finanzi ppresedut mill-prim ministru u darba minnhom konna ġejna informati li għandna nagħtu Lm3 miljun lill- kuntratturi tat-toroq.

Il-prim ministru qalilhom biex iħallsuhom mill- ewwel ħalli neħilsu.

Għal xogħol li kien sar fit-toroq sibna li kellna nagħtu Lm45 miljun.

Lill-Knisja, peress li l-gvern Nazzjonalista qatt ma kien ħallasha, ma nafx kemm kellna nagħtuha għat-tmexxija ta' l-iskejjel tagħha.

Konna sibna sitwazzjoni fejn lill-ministeru tas-saħħa ħadd mill- aġenti kuntratturi ma ried jissupplixieh għax il-gvern kellu jagħtihom madwar Lm93 miljun fi ħlasijiet b'lura.

Dak hu li wiret il-gvern Laburista, Sur President.

Tan-naħa l-oħra jgħidu li din il-mozzjoni li ressaqna m'hijiex tajba u jgħidu wkoll li ħafna mill-provvedimenti li hemm f'dan l-avviż legali għamilnihom aħna.

Veru li biċċiet minnhom għamilnihom aħna għax aħna m'għandniex għalfejn nistħu b'dak li nagħmlu, imma la qed tgħajruna li dak li għamilna aħna mhux tajjeb, għax ma tneħħuhx!

Aħna għalhekk ġibniha din il-mozzjoni biex dak li hemm ħażin inneħħuh.

Imma intom mhux se tneħħuh biex meta n-nies jiġu mitluba jħallsu t-tariffi tgħidulhom: Dawn mhux aħna għamilnihom imma kien gvern Laburista li għamilhom.

Għalhekk qed ngħidilkom la huma ħżiena għax ma tħassruhomx!

Ħalli nfakkar x'sibt iżjed jien meta kont ministru għax tan-naħa l-oħra donnhom insew.

Insib li kien sar kuntratt ta` Lm2 miljuni biex tinxtara art mill-posta.

Hawnhekk irrid ngħid li l-Ministru Dalli kien kiteb liċ-chairman ta' dak iż- żmien – illum dan l-individwu jiktbilna ħafna favur l-Ewropa - fejn qallu biex dik l-art ma jixtrihiex.

Iċ-chairman ma qal xejn b'dik l-ittra lill- bord u għamel laqgħa malajr malajr biex jixtru l-art.

Dawn l-affarijiet nibqa` infakkarhom dment li Alla jagħtini s-saħħa u nibqa' nfakkarhom għax il-gvern Laburista naddaf u rranġa.

Wara li sar l-arranġament biex jixtru l- art, fil-konvenju niżżlu li min kien se jixtri kellu jħalli Lm250,000 ħalli jekk il-gvern ma jġibx il-permessi meħtieġa fi żmien sena, jitlef il- Lm250,000 u l-art terġa' tmur għand sidha.

Qatt smajtuhom dawn l- affarijiet!

M'iniex qed nigdeb tafux.

Dawn tistgħu ssibuhom fil-minuti.

Dakinhar il-Ministru Dalli kien qallu biex ma jixtrix l-art imma xorta waħda baqa' għaddej.

Dan l-istess bniedem li lili kien kitibli ittra u qalli li jien pastaż u li ma jixraqlix inkun ministru.

Dan kollu għax kont ġibt dik l-ittra li kitiblu il-Ministru Dalli hawnhekk.

Ara dan jistax jgħajjarni pastaż lili meta għamel biċċa xogħol bħal din!

Jiena nistaqsi: Veru li konna aħna li għedna li min għandu d-dgħajjes tal- kiri jrid iħallas Lm75 għal kull waħda?

Din aħna għamilniha?

Allura biex inkunu serji, kif qalilna l-Ministru Ċensu Galea, hemm bżonn nagħmlu liċenzja ta` Lm75 fuq kull dgħajsa?

Aħna konna għamilna tariffa ta` Lm500 għall-jottijiet li jkun fihom daqs nofs din il-Kamra u dakinhar kienu ħarġu jgħajruna wkoll.

Illum jammettu li meta jmorru biex iħallsu jgħidulhom li mhux huma għamluha imma għamilha gvern Laburista.

Issa li kont minnkom, la din kien għamilha l-Partit Laburista fil-gvern u la intom qed tgħidu li hija ħażina, ħassruha u tiġbruhomx il-flus!

Intom għedtu li l-Partit Laburista fil-gvern għamel 30 taxxa anti-soċjali.

Mela x'intom tistennew biex tneħħuhom!

It-tariffa tal-50c fuq il-mediċina kellkom il-ħila tneħħu biss?

Jien li kont minnkom inneħihom kollha la m'humiex tajbin!

X'fiha billi tneħħu dak li hu ħażin!

Sur President, meta konna aħna fil-gvern, jien u sieħbi responsabbli mill- edukazzjoni ridna nagħmlu skola nawtika u konna diġa' tkellimna ma' organizzazzonijiet marittimi biex nagħmlu skola nawtika għall-Mediterran.

Kien ġej kważi kollox b'xejn, inkluż il-bini ta` l-iskola.

Aħna għamilna biss sena u tmien xhur fil-gvern u ma kellniex iċ-ċans inkomplu naħdmu fuqha.

(Interuzzjonijiet) Kieku f'sena u tmien xhur għamilna dak kollu li kellna ppjanat konna nagħmlu l-ikbar miraklu.

Illum l-iskola marittima marret taħt kaptan, mhux kaptan tal-baħar imma kaptan ta' l-armata.

Nies kapaċi kellna imma bqajna bqajna sakemm kissirnihom, bħalma għamilna lill- Maġġur Abela tad-DCA.

Dan kien l-iktar wieħed kwalifikat biex imexxi l- ajruport iżda qalulu li mhux tajjeb biżżejjed.

Għaliex?

Għax Laburist!

Wara li neħħewh, mar Brussels u ta' l-Eurocontrol inkarigawh mill-airspace ta` Malta wkoll.

Fl-awtorita' marittima hemm irġiel li ħdimt magħhom li jridu jirranġaw l- affarijiet imma hemm min qed jagħmlilhom il-bsaten fir-roti.

Mhux qed ngħid li qed jagħmilhom il-ministru, imma hemm min jaqbillu li jibni l- imperu tiegħu ħalli jkisser il-bandiera Maltija.

U mela tiġu tgħidulna li dak li għamilna aħna qed nitfgħuh fuqkom!

Min qallek li qed nagħmlu hekk?

Li nagħmel jien responsabbli għalih jien u ħadd iżjed.

Jien kont naf li dak li għamilt għamiltu tajjeb.

(Interruzzjonijiet) Neħħuhom la m'humiex tajbin!

Kieku kont flokok inneħħi kollox!

Jiena ma jidhirlix li biex tagħmel il-kontrolli u biex iddaħħal is-serjeta' hemm bżonn tagħmel liċenzja ta` Lm75.

(Interruzzjonijeit) Aħna qatt m'għedna li dawn l- affarijiet ta' responsabbilta` ma rriduhomx.

Iva, dħalna għar- responsabbilta' u aħna responsabbli għal dak kollu li għamilna.

Lill-Onor.

Jason Azzopardi ngħidlu li għadu żgħir u ma jaf xejn dwar dawn l- affarijiet.

Jien niftakar li meta fl-1971 tlajna fil-gvern, konna sibna li l-gvern preċedenti kien poġġa ġebla waħda biex isir il-port ta' l-Imġarr.

Niftakar kienu ġabu lill-kumpannija Taljana Socomar biex jagħmlu dan il-proġett, imma kif għedt kulma għamlu kienet ġebla waħda.

Kellu jkun gvern Laburista biex beda u lesta dan il-port, sakemm wasal iż-żmien biex meta fl-1987 spiċċajna mill-gvern kien għad jonqos biss li jitpoġġew żewġ ġebliet.

Is- sabiħa hi li l-Onor.

Anton Tabone poġġa dawn iż-żewġ ġebliet hu u poġġa rħama u qal li l-proġett kien beda fi żmien gvern Nazzjonalista.

Veru li kien proġettat fi żmien Borġ Olivier imma kienet laħqet tpoġġiet ġebla waħda biss!

Aħna għamilnieh kollu dak ix-xogħol iżda għax kien jonqos biss żewġ ġebliet li mbagħad tpoġġew fi żmienhom, qalu li dan il-proġett beda u spiċċa taħt gvern Nazzjonalista, l-istess storja bħal ta` l-isptar li wkoll kien beda taħt gvern Nazzjonalista.

Għamlu sptar bid-djar b'kollox fejn joqogħdu t-tobba u kienu anke ġabu lir-Reġina u waħħlu rħama biex jgħidu li r-Reġina poġġiet l-ewwel ġebla.

Miegħi jrid jitkellem l-Onor.

Jason Azzopardi ħalli ngħidlu l-istorja kif inhi u minn xiex għaddejna!

Sur President, tan-naħa l-oħra qalu li aħna ġibna din il-mozzjoni biex inqarrqu bin-nies.

Jiena nistaqsi: Aħna xi darba għedna li jekk nitilgħu fil-gvern, in-nol tal-vapur ta' Għawdex se nġibuh kif kien?

Kienu huma li qalu dan, imma llum Sullivan qed jgħid li ma jistax ikun li jraħħsu l- fares, anzi se jgħolluhom.

Mhux intom għedtu li jekk titilgħu fil-gvern kulħadd se jkollu dritt jagħżel lit-tabib tiegħu b'xejn?

Mhux intom għedtu li l-mediċini jkunu kollha b'xejn?

Qabel l-elezzjoni għamiltu 232 wegħda u mbagħad kif tlajtu fil-gvern għamiltu oħra, li milli għedna m'hemm xejn!

Tafx x'baqgħalkom twiegħdu, li min jivvota għalikom ma jmutx!

Din biss baqgħalkom twiegħdu!

Niftakar li l-prim ministru tagħna kien qalilkom li biex tagħmlu dawk l-affarijiet li kontu qegħdin twiegħdu, tridu tfallu lill- pajjiż għax dawk il-wegħdiet kollha ma tistgħux tattwawhom u fil-fatt m'għamiltuhomx.

Meta konna fil-gvern lilna kienu jgħajruna għax ma nħaddmux il-catamaran.

Mela jien miġnun se mmur nħaddem il-catamaran bi spiża ta` Lm1,000 kuljum!

Kienu qalulna li dan huwa servizz soċjali għall- Għawdxin.

Jekk tridu tagħtuhom servizz soċjali tajjeb, messkom iġġibuhom bil-helicopter u mhux bil-catamaran għax dak ikissirlek l-istonku!

Ara issa m'għadhomx iħaddmuh il-catamaran għax indunaw li ma jaqbilx, Sur President.

Sur President, f'dan l-avviż legali hemm xi affarijiet li għamilnihom aħna u ħadd ma qal li m'għamilnihomx aħna, imma mhux sewwa li nħalluhom hemm biex meta jiġu n-nies iħallsu noqogħdu ngħidulhom li dawn għamilhom il- Partit Laburista fil-gvern.

Jekk mhux tajbin neħħuhom!

Ara aħna diġa' qegħdin ngħidu li l-għada li nkunu fil-gvern, ħafna mill-affarijiet li għamel il-Partit Nazzjonalista fil-gvern se nneħħuhom.

Ħafna mill- awtoritajiet li waqqaftu biex ħloqtu jobs for the boys aħna nneħħuhom wara siegħa li nkunu fil-gvern!

Dawn l-affarijiet li hemm f'dan l-avviż legali żammejtuhom għax hekk kien jaqbel u qed tinħbew wara l-Partit Laburista għax tistħu tgħidu li l-gvern Laburista ried jagħmilhom bilfors għax inkella ma kienx ikun hemm kontrolli.

Imma intom tridu tinħbew, iżda aħna qatt ma nħbejna wara ħadd.

Jien li jkolli ngħid dejjem għedtu.

Il-ħażin ngħidlu ħażin u t-tajjeb ngħidlu tajjeb.

Jien qatt ma ngħid li dak li għamel gvern Nazzjonalista hu kollu ħażin għax ma rridx li kif noħroġ barra nsib lil xi ħadd lest biex jeżaminali moħħi.

Daqskemm intom tistgħu tgħidu li dak li għamel gvern Laburista hu kollu ħażin!

Qabel l-elezzjoni m'għedtulhomx lin-nies li l-pensjoni sa tagħmluha sal-65 sena.

Lanqas m'għedtulhom li meta titilgħu se tneħħu c-child allowance.

Meta aħna għamilna c-child allowance, il-Knisja kienet ħarġet tgħid li dak dover - intom kontu tgħidu se tagħmlu l-family allowance, iżda bejn family allowance u child allowance hemm differenza – iżda intom qatt m'għedtulhom li jekk titilgħu ħadd m'hu se jieħu ċ-child allowance.

Jien wieħed milli naqbel li c-child allowance għandu jeħodha mill-ikbar sinjur sa l-inqas fqir għax is-sinjur qiegħed iħallas iktar minni income tax u allura dak għandu dritt li jieħu dak li nieħu jien għax biex għandi ċ-child allowance, is-sinjur qiegħed iħallas income tax iktar milli nħallas jien.

Dawn huma l-affarijiet li nemmnu fihom aħna imma intom neħħejtuhom dawn.

Jien naqbel li, per eżempju, min għandu l-eluf tal-liri m'għandux jieħu tal- mard.

Imma jekk fi żmienna biex ma teħux tal-mard ried ikollok Lm4,000 il- bank, illum li skond intom taħtkom il-poplu mar 'il quddiem, din is-somma għandha tiżdied u mhux tibqa` l-istess!

Issemmiet il-VRT, Sur President.

Il-VRT għamilniha aħna u bdiet taħt il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, pero` aħna qatt m'għedna li din m'għamilnihiex aħna.

Qatt m'għedna hekk.

(Interruzzjonijiet) Le, qatt m'għedna hekk aħna.

Ara għandekx il-ħila tikwotali minn x'imkien li aħna għedna li l-VRT għamiltuha intom!

Tal-VRT għamiltha l-istess bħalma kontu se tagħmluha intom u mbagħad bdejtu titfgħuha fuqna.

Jien ma qgħadtx ngħid li dik sibtha hemm għax jien kont u għadni nemmen fis-sigurta'.

Tgħidx kemm qlajt fid-distrett għax bdew jgħidulhom li jien tellifthom l-elezzjoni għax għamilt il-VRT!

Ara ma taħsbux li m'għaddejtx minnhom dawn l-affarijiet!

Jien ili tletin sena hawn ġew, tafx!

(Interruzzjonijiet) Min-naħa tagħkom u min-naħa ta' kulħadd.

Mela fid-distrett m'hemmx tagħkom ukoll?

Kieku tajjeb qiegħed waħdi fid-distrett!

Aħna qegħdin ngħidu li hemm bżonn li l-poplu Malti jkollu d-dixxiplina.

Jien qatt ma bżajt nagħmel id-dixxiplina u inti taf kemm hu iebes biex tmexxi l-ministeru għaliex il-ħin kollu trid iżżomm iebes għax appena tiċċaqlaq daqsxejn lejn naħa, issib min jipprova jfarrkek minn oħra.

Imma jien qatt ma bżajt għax la nidħol għar- responsabbilta`, dak li jkun hemm bżonn isir nagħmlu.

Sur President, jien inweġġa' meta nara li l-awtorita' marittima ma ħarġitx tiddefendi lis-sajjieda, u mela nagħmlu konferenza stampa u ngħidu li d- dimostrazzjoni li għamlu s-sajjieda hija illegali u se nieħdu passi kontra tagħhom.

Kontra ħutna se nieħdu l-passi!

Ħadd ma rahom lill-Isqallin iwaddbu l-fliexken u l-ġebel lejn il-Maltin?

Donnu li lil dawk ħadd ma rahom!

Mela biċċa ta' laqxa nara għandhiex il-liċenzja u 60 skuna ta' sajjieda barranin ġol-port lesti biex jieħdu ħobż il-Maltin ma jagħti kashom ħadd!

Ħadd ma ħareġ jiddefendihom lis-sajjieda Maltin, lanqas l- awtorita` marittima.

Irridu nkunu rġiel u ngħidu li dawn huma ħutna.

Anke meta jiżbaljaw daqsxejn, xorta ħutna jibqgħu u m'għandniex niddefendu lill-barrani.

Mela jekk għada pitgħada nidħlu fl-Ewropa, x'se jagħmlulna dawn?

Jiġu għalina u jkissruna!

Hekk se naħdmu?

Dan hu dak li qegħdin niġġieldu għalih?

U meta niġu ngħidu li l-oppożizzjoni trid tqarraq!

Aħna qatt ma qarraqna b'ħadd.

Jekk bħalma qal il-Ministru Ċensu Galea ma jmissniex għamilniha għax ħażina, m'għandux għalfejn jinkwieta l-ministru għax daqqa ta' pinna u jneħħiha.

Jekk inhi ħażina għax l-oppożizzjoni għamlitha ħażina, daqqa ta' pinna u tispiċċa.

M'għandux għalfejn jinkwieta imma mhux meta jmorru jħallsu għand il-pulizija jew għand l-awtorita' marittima, jgħidulhom li m'għamluhiex huma imma għamilha gvern Laburista!

Dawn huma l-affarijiet li rridu, Sur President.

Aħna rridu li jkollna skola nawtika serja u meta jrid nagħmlu dibattitu hawn dwar kif inhi sejra l-iskola nawtika!

Nagħmluh ukoll jekk irid.

L- iskola marret il-baħar għax illum ġiet bla saħħa.

Illum qed jagħmlulhom ċerti affarijiet, iħallsu l-flus dak li qal sieħbi tal-Lm50 u ħadd ma jaf fejn qegħdin imorru.

Hemmhekk kien hemm nies istruwiti, nies li għamlu sagrifiċċji biex għamlu l-awtorita' marittima.

Kieku ma qgħadtx attent jien, anki l-kors li kien għamel Dr Attard riedu jeħdulu ta' l-awtorita' marittima.

Kien hemm żewġ avukati li riedu jeħduh minn taħt idejh.

Jien għidtilhom: X'tieħdu mingħand Dr. Attard!

Kapaċi tagħmlu nofs li jagħmel hu?

Dawn huma l-affarijiet li qed nitkellem fuqhom u ħadt pjaċir li ġibna din il-mozzjoni.

Jien ġibtha għax bil-ftaħir kollu li tiftaħru nista' ngħid li qatt ma kellna diskussjoni fuq dawn l-affarijiet hawnhekk, affarijiet li jolqtu lill-poplu direttament u li l-poplu jħoss direttament.

Aħna qatt m'għidna li min jitgħallem l-iskiing għandu jkun bla liċenzja.

(Interruzzjonijiet) Ġie wieħed hawn u qal li ried jieħu l-passi ħalli jtellgħu l-qorti.

Lil dak biss trid tieħu l-qorti?

Għidlu jmur l-Għadira u Għajn Tuffieħa ħalli jara x'hemm tan-nies jaħdmu bla permess!

Imbagħad għax hemm wieħed li għandu lukanda u għax huwa Laburist, is-surġent tal- pulizija jmurlu kuljum.

Iżda fil-każ ta' ħaddieħor li m'għandu xejn hemmhekk, dan jinżel bil-landrover ikisser kull m'hemm u ħadd ma jgħidlu xejn.

Imma ta' l-ewwel għax Laburist u għandu lukanda mmorru nfittxulu biex naraw jekk għandux x'umbrella taqbeż id-demarcation line!

Imbagħad fil-każ ta' l-ieħor li mela kull m'hemm umbrelel qisu ma ġara xejn!

Dawk jistgħu jagħmlu li jridu - umbrelel, jagħtu xebgħa lit-turisti, ikeċċu lit- turisti ...

Fejn hu tat-turiżmu?

Għidlu biex flok joqgħod hemmhekk, jagħmel kif kien jagħmel sieħbi l-Perit Karmenu Vella u filgħodu jaqbad il- karozza u jmur jara l-bajjiet biex jara hux veru dan.

U mela niġu ngħidu li x-xtut indaf!

Fejn huma ndaf ix-xtut?

Ma tista' tgħum imkien!

(Interruzzjonijiet) Intom bħal-lum tliet snin għedtu hawnhekk li n-nies ridtuhom jgħumu fil-Kottonera.

Jien immur il-Kottonera u sikwit ikun hemm il-barbecues, sikwit ikun hemm nies jgħumu ...!

Fejn hu dak li jinżel jgħum il-Kottonera?

Dawn huma l-affarijiet li kienu jgħidu, Sur President.

Din hi mozzjoni fejn aħna qed ngħidu li jekk għandek tħassarha, ħassarha.

Jekk hi ħażina ħassarha, imma naħseb li din hi waħda mill-affarijiet tajbin.

Jekk għamilha l-Partit Laburista b'mod żbaljat, bħalma neħħejtu tal-50c neħħu din.

Din ħaġa żgħira għax flok tneħħi 50c tneħħi Lm200!

B'miljun 'l hawn u miljun 'l hemm fejn aħna se nibqgħu issa!

Mela allura m'għandekx għalfejn tinkwieta.

Lili ħadd ma jista' jħammarli wiċċi.

Jien li naf hu li l-Onor.

Jason Azzopardi meta jrid jista' jiġi joqgħod hawn u ngħidlu l-ħmieġ fejn hu u d-diżordni fejn hi.

(Interruzzjonijiet) Inti avukat, aqbad il-kuntratt tal-Gozo Channel u tara għaliex għamilnihom tard il-vapuri!

Taf għaliex għamiltu tard il-vapur?

GĦax dak li qiegħed jagħti l-pariri lilkom, lili kien jgħidli li jekk ma jkunx lest il-moll ma jkunux jistgħu jidħlu l-vapuri.

Lil dak staqsi u mhux lili!

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Onor.

Joe Debono Grech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni, is-seduta ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet 20 minuta wara.

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Joe Debono Grech.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU : 313

FAVUR : 26

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Mangion Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sammut Joseph | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Sant Alfred | |Dalli Helena |Vassallo Adrian | |Debono Grech Joe |Vella Karmenu |

KONTRA: 31

L-Onor. | | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Agius Francis |Galea Pace | | |Victor | |Asciak Michael |Gatt Austin | |Azzopardi Jason |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Cristina Dolores |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Dalli John |Mugliett Jesmond| |D'Amato Helen |Muscat Claude | |Debono Giovanna |Pullicino George| |Deguara Louis |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Farrugia Jean |Refalo Michael | |Pierre | | |Fenech Adami |Vassallo Edwin | |Eddie | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Louis | | | | |

Il-Mozzjoni m'għaddietx

MR SPEAKER: Il-Viċi Prim Ministru, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il- Ġimgħa, 6 ta' Lulju 2001 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Mozzjonijiet

Estimi ta' l-Awditur Ġenerali għas-sena 2001.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar il-Probation - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trattament Xieraq ta' l-Annimali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kwarantina tal-Pjanti - Tielet Qari; u

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni.

Kumitat Permanenti tal-Kamra

Abbozz ta' Liġi dwar Kodiċi ta' Kondotta għal Sistema ta' Riservazzjoni Komputeriżżata - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Inbid – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni t'Art tal-Gvern - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Konvenzjonijiet dwar Proċeduri Legali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Soċjetajiet Koperativi - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħarsien ta' l-Ambjent – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Jason Azzopardi.

ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, ilkoll nafu li ftit tal-ġranet ilu Malta għamlet rebħa importanti fin-negozjati tagħha ma' l-Unjoni Ewropea.

Naħseb li tajjeb wieħed jixtarr ftit il-kisba li għamlet Malta, li fi kliem il-prim ministru hija rebħa kbira għall-Maltin.

Hawn ippermettili, Sur President, nifraħ lit-team ta' negozjaturi, speċjalment liċ-chief negotiator, is-Sur Richard Cachia Caruana.

Jekk aħna verament għandna għal qalbna l-interess ta' Malta u jekk pajjiżna verament jiġi l-ewwel u qabel kollox, kull Malti ta' rieda tajba għandu għaliex ikun sodisfatt li rnexxielna niksbu arranġament speċjali li ebda pajjiż ieħor applikant ma rnexxielu jikseb.

Din id-daqsxejn ta' blata f'nofs il-Mediterran akkwistat dak li ħaddieħor talab u ma ħax.

Naħseb li dan kollu juri kemm pass wara pass, l-argumenti tal-kap ta' l-oppożizzjoni u tal-partit tiegħu qed jaqgħu wieħed wieħed.

Bħal meta tilgħab il-bowling, titfa' l-boċċa u jaqgħu l- birilli waħda wara l-oħra, hekk ukoll l-argumenti ta' Alfred Sant kontra s- sħubija qed jaqgħu wieħed wieħed!

Ejja nsemmuhom fuq fuq, Sur President.

L-ewwel argument li l-kap ta' l-oppożizzjoni jħobb iġib kontra s-sħubija fl- Unjoni hu li Malta tkun pajjiż maħnuq, pajjiż mingħajr vuċi.

Pero' ma ninsewx li fil-31 ta' Jannar 1999 Alfred Sant stess kien qal li Malta se jkollha biss żewġ membri fil-Parlament Ewropew u staqsa kif dawn jistgħu jiddefendu l-interessi tal-Maltin.

Iva, f'Jannar ta' l-1999 kien bassar li se jkollna żewġ MEPs, pero' issa nafu li bit-Trattat ta' Nizza Malta akkwistat kummissarju bħal kull pajjiż ieħor.

Bħall-Ġermanja, pajjiż bi 80 miljun ruħ, Malta se jkollha d-dritt li tassumi l-presidenza u kull Malti għandu jistenna dik l-ġurnata b'ansjeta' u fervur meta pajjiżna jakkwista l- presidenza ta' l-Unjoni.

F'għadd ta' deciżjonijiet se tkun tgħodd ir- regola ta' l-unanimita', fosthom fuq il-VAT, fil-politika barranija u fid- difiża.

Allura bħala membru ta' l-Unjoni, Malta se jkollha d-dritt u d- dover li tipparteċipa fi proċess ta' unanimita'.

Se jkollna ħames membri fil-Parlament Ewropew u tliet voti fil-kunsill tal-ministri, kontra dak kollu li kien bassar il-kap ta' l-oppożizzjoni.

Dwar iċ-ċaqliq ħieles tal-ħaddiema, Malta ppreżentat każ sod.

Minkejja ċ- ċokon tagħna, ippreżentajna każ sod u wasalna għal arranġament uniku.

Argument li l-oppożizzjoni dejjem iġġib kontra s-sħubija ta' pajjiżna hu l- influss ta' l-Isqallin għax jgħidu li bi sħubija se jkollna invażjoni ta' Sqallin.

Pero' bl-arranġament li l-Gvern Malti akkwista rnexxielna nwaqqgħu u nxejnu din il-biża' għax innegozjajna u akkwistajna kondizzjonijiet fl-interess suprem tal-poplu Malti u GĦawdxi.

Dan hu arranġament uniku li jgħodd għad-daqs u ċ-ċirkostanzi tagħna li ebda pajjiż ieħor applikant ma rnexxielu jilħaq.

Malta tagħna se tkun tista' tikkontrolla d-dħul ta' ħaddiema barranin għal seba' snin mid-data tas- sħubija, u dan jgħodd f'oqsma partikolari u ġenerali.

Wara dan il-perjodu nafu li se jkunu jistgħu jittieħdu l-miżuri meħtieġa biex jekk id-dħul ta' ħaddiema mill-Ewropa joħloq diffikultajiet, jinstabu s-soluzzjonijiet meħtieġa.

Issa mill-għada tas-sħubija, ħaddiema Maltin se jkunu jistgħu jiksbu esperjenza ta' xogħol u jmorru jaħdmu f'pajjiżi ta' l-Unjoni.

Mela x'qegħdin ngħidu?

Qegħdin ngħidu li mill-għada tas-sħubija, il-Maltin jekk iridu jistgħu jmorru jsibu xogħol u jiksbu esperjenza u kwalifiki professjonali li se jkunu jgħoddu fil-pajjiżi kollha tal-komunita'.

Pero' min-naħa l-oħra dan mhux dritt awtomatiku għall-Ewropej għax dawn ma jistgħux jiġu u jsibu xogħol bi dritt.

Il-verita' sagrosanta hi li din il- biża' li nissel il-kap ta' l-oppożizzjoni hi biża' infondata għax iċ-ċaqliq tal-persuni jirriżulta li hu ferm inqas minn 2% fl-Ewropa kollha u ġeneralment nies minn pajjiżi fqar imorru f'pajjiżi aktar sinjuri u mhux bil-maqlub.

Pero' apparti minn hekk, biex aħna nkunu extra cautious u ultra prudent ridna u rnexxielna niksbu dan l-arranġament speċjali proprju għaliex aħna pajjiż applikant.

Kieku m'aħniex pajjiż applikant dan l-arranġament ma konniex niksbuh.

Għalhekk dak li akkwistajna bi dritt awtomatiku li ħaddiema Maltin jiksbu esperjenza, xogħol u taħriġ fil-pajjiżi ta' l- Unjoni, dejjem jekk ikunu jridu, l-Ewropej mhux se jkollhom dak l-istess dritt awtomatiku.

Kull Gvern Malti se jżomm f'idejh id-dritt għall-ewwel seba' snin li jekk ikun hemm theddida potenzjali – iva, minaccia potenzjali u mhux reali - ta' influss qawwi li jista' jidestabilizza s-suq tax-xogħol f'pajjiżna, ikun jista' jirrifjuta li jagħti permess tax-xogħol lil EU - nationals, ħaddiema ġejjn mill-pajjiżi ta' l-Unjoni u aktar minn hekk anke jissospendi l-acquis communautaire.

Qegħdin naraw x'poteri Malta se tibqa' teżerċita?

Ara naqra x'qegħdin ngħidu hawnhekk, x'poteri se neżerċitaw, Sur President!

Dan il-pajjiż akkwista dan id-dritt li żgur mhux se jiġi eżerċitat b'kapriċċ, u jiena ngħid li qatt mhu se jiġi eżerċitat għax qatt mhu se jinqala' il-bżonn li jkun hemm dak l-influss qawwi.

Pero' anke jekk jirriżulta li se jkun hemm dak l-influss, aħna qed inserrħu moħħna - u serraħna moħħ il-poplu - li Malta se tkun tista' tikkontrolla d-dħul tal- barranin anke wara l-ewwel seba' snin.

Dan hu każ uniku u meta taħseb ftit tirrealizza x'irnexxielna nakkwistaw.

Anke wara l-ewwel seba' snin, Malta akkwistat id-dritt għal dejjem, b'mod permanenti, li tissorvelja s- sitwazzjoni.

Jekk jirriżulta li jkun hemm xi ċaqliq li jitlob soluzzjoni, hu l-Gvern Malti li jiddeċiedi x'ikun ta' theddida u mhux.

Il-Gvern Malti se jibqa' sovran u se jiddeċiedi hu meta hemm theddida potenzjali għas-suq Malti jew le – nerġa' ngħid, mhux neċessarjament theddida materjali - imbagħad tinstab soluzzjoni flimkien ma' l-Unjoni.

Sur President, jien inħobb nagħmel riferenza għall-argument tas-sovranita' biex nuri kemm verament l-argument tal-Partit Laburista fuq is-sovranita' ma jreġix.

Jekk Malta tibqa' barra mill-Unjoni se nibqgħu sovrani, se nibqgħu indipendenti u l-Unjoni mhi se taffettwana assolutament bl-ebda mod.

Niftakru li fis-sajf ta' l-1998, meta kien hemm gvern Laburista, il-Gvern Malti kellu jbaxxi rasu mingħajr ma jipparteċipa, mingħajr ma jgħid le, mingħajr ebda say whatsoever, għax l-Unjoni kienet obbligat lill-Gvern Malti li jaċċetta li ċerti dazji, ċerti taxxi fuq prodotti ġejjn mill- Unjoni jkunu daqs dawk fuq prodotti manifatturati hawn Malta.

Dan sar sabiex ma jkunx hemm diskriminazzjoni kontra prodotti importati mill- Unjoni.

Mela pajjiż kompletament sovran li mhux membru ta' l-Unjoni - u li dak iż-żmien ma kienx applikant għal sħubija fl-Unjoni - kellu jbaxxi rasu għad-deciżjoni ta' l-Unjoni mingħajr ma kellu l-ebda say, mingħajr ma kellu l-ebda possibbilta' ta' xejn li jinfluwenza dik id-deċiżjoni.

In-naħa l-oħra ġġib ukoll l-argument tan-newtralita', Sur President.

Dan ukoll nistgħu nwaqqgħuh meta nafu li hemm erba' pajjizi oħra newtrali.

Hemm ukoll il-biedja li tant jippruvaw ibeżżgħu biha għax jgħidu li s-sħubija se ġġib fix-xejn il-biedja lokali, meta l-istess Partit Laburista fil-gvern kien aċċetta li jsir tibdil fil-biedja.

Kien iffirma li l-protezzjoni tal- biedja trid tispiċċa, verita' sagrosanta din.

Huma stess kienu aċċettaw li l-protezzjoni trid tispiċċa u li l-biedja tkun inkluża f'żona ta' kummerċ ħieles.

Imbagħad jiġi l-kap ta' l-oppożizzjoni u jgħidilna li meta l-Maltin imorru barra minn Malta se jaħdmu fid-drenaġġ u jiġbru l-iskart!

Hi tal- mistħija li ex-prim ministru jgħid kliem bħal dan.

Dik hi l-fiduċja li għandu fil-ħaddiem Malti?

Kif tista' tiffaċċja l-ħaddiema Maltin u tispiralhom fiduċja meta int qiegħed tgħidilhom li għada pitgħada jekk ikunu jridu jmorru jaħdmu, kapaċi jaslu biss biex inaddfu t-toroq, jiġbru l-iskart u jiftħu d-drenaġġ?

X'mentalita' ta' sfiduċja!

Il-kap ta' l- oppożizzjoni hu persistenti fl-isfiduċja li għandu fil-Maltin.

Għal din jiddispjaċik u tirrabja.

Smajna wkoll esponenti ta' l-oppożizzjoni jgħidu li t-tfal tagħna fi żmien seba' snin se jkollhom theddid kbir għall-għixien tagħhom, theddid kbir għax-xogħol tagħhom, u allura erġajna bl- iscaremongering mingħajr ebda bażi fattwali ta' xejn.

Din kienet ir- reazzjoni prinċipali ta' l-oppożizzjoni.

Sal-lum stess wara nofs in-nhar kellna lill-viċi kap u ex-ministru ta' l- affarijiet barranin, l-Onor.

George Vella, li fi programm fuq super one radio ta' Manwel Cuschieri rrifera għall-Ispanjoli bħala xjaten.

Imma kemm jiflaħ il-Partit Laburista jiddenegra u jiddisprezza l-pajjiżi li magħhom jgħid li jrid jinnegozja ftehim speċjali!

Lil Mark Watts qalulu li tilef rasu, lill-viċi ministru ta' l-affarijiet barranin tal-Belġju qalulha li ma tafx x'inhi tgħid, lil Verheugen riedu jigdmulu lsienu, lil Pflugert għajruh bil-passat Nażista ta' pajjiżu, lill-Ispanjoli llum għajruhom xjaten u lill-Franċiżi ma nafx x'ma qalulhomx u lit-Taljani kien ħareġ Karmenu Mifsud Bonniċi jgħajjarhom ħallelin!

Din hi t-tattika tal-Partit Laburista li jgħajjar u jitgħajjar.

Jiddispjaċik li l-Partit Laburista waqa' f'dan il-livell li wasal biex iħammel il-qiegħ.

Verament trid tkun oppożizzjoni li tkun qtajt qalbek li tikkonvinċi bl-argumenti, Sur President.

Il-fatt li Malta tagħna hi l-uniku pajjiż li rnexxielu jakkwista dan il- mekkaniżmu biex jikkontrolla l-influss ta' ċittadini mill-Unjoni juri li dak li ridna akkwistajnieh.

Aħna ma mmorrux Brussell biex inbaxxu rasna kif xi kultant jgħidulna - għalkemm issa ma tantx għadhom jgħiduhielna li aħna mmorru hemmhekk u nbaxxu rasna, rubber-stamping - imma mmorru hemmhekk biex nippreżentaw każ sod u serju.

L-Unjoni wriet li tagħti kas iċ- ċirkostanzi partikolari ta' kull pajjiż, anki fil-każ ta' pajjiż żgħir bħalma hu tagħna, ngħidu aħna fejn jidħol ix-xogħol.

Ejja nfiehmuh u nispjegawlu lill-poplu li minkejja dak li jgħid il-Partit Laburista u minkejja l-qagħad li hemm in-naħa t'Isfel ta' l-Italja, fejn għandek l- istess kultura u l-istess lingwa, ħaddiema min-naħa t'isfel ta' l-Italja mhux qed imorru jaħdmu fit-tramuntana tal-pajjiż.

Fil-fatt skond "The Economist" ta' tmien ġimgħat ilu, fit-tramuntana ta' l-Italja, fil- Lombardia, hemm madwar 40,000 vacancy, imma xorta ma jistgħux isibu ħaddiema biex jimlewhom dawn il-postijiet.

L-Isqallin mhux qegħdin imorru fejn għandhom l-istess lingwa, l-istess tradizzjoni, l-istess kultura.

Allura kif tiġi tgħidli li l-Isqallin se jiġu Malta!

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed tgħidu "The Economist", l-istess rivista li fiha kien jikkontribwixxi l-kap ta' l-oppożizzjoni.

Pero' biex nuru lill-poplu li aħna gvern serju u li ninnegozjaw b'mod serju, for prudence sake tlabna u akkwistajna dan l-arranġament speċjali, arranġament speċjali li lanqas l-Isvizzera ma rnexxilha takkwista.

Il- famuża Svizzera li tant tissemma, fin-negozjati tagħha damet kważi għaxar snin biex akkwistat l-allegat ftehim speċjali, għax talbet ftehim f'16-il qasam u akkwistat ftehim f'sebgħa biss.

Lanqas hi stess ma kienet kapaċi takkwista dan il-ftehim.

Malta se jkollha d-dritt, li naturalment m'għandix nistenna li qatt jiġi eżerċitat b'mod kapriċċuż, li tissospendi l- implimentazzjoni ta' l-acquis communautaire, jiġifieri l-implimentazzjoni tal-korp tal-liġijiet ta' l-Unjoni, jew f'qasam partikolari jew f'oqsma ġenerali.

Meta wieħed jara dan kollu, anke s-safeguard clause – xi ħaġa li l-Awstrija kienet għamlet fl-1995 – isib li wara l-għeluq ta' l-ewwel perjodu ta' seba' snin, Malta akkwistat id-dritt li b'mod permanenti, b'mod dejjiemi, timmoniterja s-sitwazzjoni jekk ikun hemm theddida potenzjali ta' xi influss li jista' jċaqlaq il-labour market u dan id-dritt ikun enshrined f'dikjarazzjoni ma' l-accession treaty.

F'dak il-każ, Malta tirrikorri għal soluzzjonijiet flimkien ma' l-Unjoni Ewropea iżda hu l-Gvern Malti li jiddeċiedi.

L-istess safeguard clause kienet talbitha u ħaditha l-Awstrija fl-1995 meta ssieħbet, iżda għaddew sitt snin u l-Gvern Awstrijak qatt ma ħass il-ħtieġa li jirrikorri għaliha.

Dan qed nitkellmu fuq l-Awstrija, pajjiż sinjur fil- qalba ta' l-Ewropa.

L-Awstrija qatt ma ħasset il-ħtieġa li tiskatta din s- safeguard clause li talbet u akkwistat fl-1995.

Kemm aktar allura Malta m'hi qatt se jkollha bżonn!

Pero' aħna lill-poplu nirrispettawh u għalhekk akkwistajnilu dan d-dritt, biex allura jkompli jserraħ moħħu u jwarrab l-inċertezzi li jippruvaw jiżirgħu fl-imħuħ tan-naħa l-oħra.

Il- verita' hi li aħna qed nippruvaw nagħtu direzzjoni lil dan il-pajjiż waqt li l-kap ta' l-oppożizzjoni reġa' qed joffri l-inċertezza.

Aħna qegħdin nġibu r-riżultati waqt li Alfred Sant qed jippreżentalna slogans u slogans biss Aħna għandna l-kuraġġ li flimkien naslu waqt li Alfred Sant jipprova jaqta' qalb in-nies.

Aħna qed ngħarrfu l-isfidi tal-ġejjieni waqt li n-naħa l-oħra hija ankrata ma' l-imgħoddi.

Jien dejjem ngħid li tan-naħa l-oħra huma nies tal-bieraħ, politiċi tal-bieraħ, b'ideat tal-bieraħ għal Malta ta' għada, grupp ta' nies skaduti fl-ideat, oppożizzjon skaduta.

X'differenza bejna u bejnhom!

Aħna nafu x'inhi d-direzzjoni, nafu fejn irridu naslu.

Il-Partit Laburista ma jafx x'irid, jaf biss fejn ma jridx jasal.

Fuq ftehim speċjali smajna ħafna fi żmien gvern Laburista.

Kienu jitkellmu ħafna fuq kummerċ ħieles u li se jagħmlu ftehim speċjali, kummerċ ħieles f'kollox kienu jgħidulna, anke fl-industrija imma mhux fl-agrikoltura.

Iżda l-Unjoni għalqitilhom il-bieb f'wiċċhom u bil-pulit qaltilhom nini nini.

Qaltilhom li m'għandhomx ċans jilħqu dan it-tip ta' ftehim għax anke jekk trid, dan ma tistax tagħmlu minħabba li hi marbuta bir-regoli tad-WTO, l-organizzazzjoni li tħaddan fiha l-pajjiżi kollha, tista' tgħid prattikament il-pajjiżi kollha tad-dinja.

Iżda Alfred Sant u l-akkolti tiegħu jibqgħu jippersistu u jippruvaw jiżgwidaw lill-poplu li dan il- ftehim speċjali jista' jintlaħaq għax hemm l-option.

Le, m'hemmx option.

Dik xi ħaġa finta u mhix alternattiva vera.

Meta jkollok alternattiva vera tkun tista' tagħżel bejn żewġ toroq serji, toroq realizzabbli.

Li tagħżel bejn xi ħaġa li tista' tintlaħaq u xi ħaġa oħra li hi biss ħolma, dik ma tgħidilhiex alternattiva.

Dik daħka fil-wiċċ, dak qerq, dak ingann.

Ma ninsewx li l-gvern ta' Alfred Sant kellu jaċċetta wkoll kummerċ ħieles fis- servizzi u kellu jaċċetta l-liberalizzazzjoni tal-kuntratti pubbliċi.

U la qegħdin insemmu l-kummerċ ħieles, ejja nfakkru li bl-arranġament li Malta laħqet ma' l-Unjoni Ewropea, f'dak li għandu x'jaqsam mal-freedom of movement of goods and services, nistgħu ngħidu li diġa' ksibna s-serħan il- moħħ, il-garanzija ta' kummerċ ħieles.

Aħna nistgħu niftaħru li fin-negozjati li għaddejjin bħalissa ilħaqna ftehim dwar il-kummerċ ħieles, sewwa sew b'dawk il-kondizzjonijiet li wara d-diskussjonijiet ma' kulmin hu kkonċernat qisnihom tajbin.

Wara dak li rnexxielna nakkwistaw mill-Unjoni dwar il-kummerċ ħieles ma' baqa' l-ebda sens li wieħed jibqa' jitkellem dwar żona ta' kummerċ ħieles bejn Malta u l- Unjoni.

M'għadhiex ħolma, m'għadux tragward għax it-target ilħaqnieh.

Kif qal il-prim ministru fil-ftuħ tal-trade fair il-ġimgħa l-oħra fin-Naxxar, mhux biss ilħaqna ftehim daqshekk kmieni fin-negozjati ma' l-Unjoni imma fl- istess waqt li ksibna kummerċ ħieles, żammejna d-dritt li nagħmlu u neżerċitaw kontroll u nrażżnu d-dħul t'oġġetti f'pajjiżna jekk kemm il- darba nqisu li dan jista' jġib dannu f'xi wieħed minn diversi oqsma.

Il-prim ministru semma dawn is-segwenti oqsma u nixtieq nerġa' nsemmihom jien – is-saħħa, is-sigurta' pubblika, il-moralita' pubblika, il- protezzjoni tal-konsumatur u l-protezzjoni ta' l-ambjent.

Dawn huma oqsma li aħna għad għandna dritt, se jkollna u se jibqgħalna d-dritt li neżerċitaw kontroll fuqhom.

Dan minħabba li fi tmiem in-negozjati ma' l- Unjoni, Malta se tkun akkwisat id-dritt li tibqa' teżerċita kontroll biex trażżan id-dħul t'oġġetti li jipperikolaw xi wieħed minn dawn il-ħames oqsma.

GĦalhekk il-ftehim li lħaqna kemm f'dak li huwa kummerċ ħieles u kemm għal dak li huwa freedom of movement ta' ħaddiema, juri li l-Unjoni Ewropea toffrilna ħajt ta' kenn li għandna bżonn biex niġġieldu l-perikli li hemm marbuta ma' kummerċ ħieles.

Dawn huma t-tip ta' negozjati li qegħdin immexxu ma' l-Unjoni għax aħna rridu li verament inġibu l-aħjar kondizzjonijiet.

Aħna mhux qegħdin immorru hemmhekk u nbaxxu rasna u ngħidu yes sir għal kulma tipreżentalna l-Kummissjoni Ewropea.

Aħna qegħdin immorru hemmhekk biex verament neżerċitaw id-dritt tagħna u nakkwistaw id-dritt tagħna li niksbu l-aħjar għal pajjiżna u nassiguraw li Malta t'għada tkun aħjar minn Malta tal-lum u dik tal-bieraħ.

Dak hu r-raison d'etre ta' din il- politika ta' dan il-gvern.

Il-missjoni tagħna hi li nassiguraw ġejjieni ferm aħjar għalina u għal min ġej warajna.

Hekk jixraqlu dan il-pajjiż.

Malta tagħna jixirqilha l-aħjar u dan il-partit fil-gvern hekk qed jagħmel għax qed jagħtiha l-aħjar.

Grazzi.

THE DEPUTY Speaker: Grazzi.

Il-Kamra hi aġġornata għal għada l-Ġimgħa, 6 ta' Lulju ta' l-2001, fid-9.00 a.m. bl-agenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9.45 p.m. l-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AMBJENT - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25379, jista' il-Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba peress li l-informazzjoni tikkonċerna nfiq pubbliku u anke sabiex il-Kamra tkun informata, kif wara kollox huwa d- dover tal-gvern li jonformaha, dwar il-pożizzjoni tal-kontijiet finanzjarji ta' l-entitajiet governattivi, kif ukoll sabiex il-Kamra tkun assigurata li l-proċeduri wżati u li qed jintużaw fil-ħlasijiet ta' kontijiet pendenti huma korretti u fl-ambitu tar-regolamenti?

Ma jaħsibx il-Ministru li bl-informazzjoni mitluba jkun qiegħed jikkonferma bil-fatti li jemmen fit-trasparenza u f'amministrazzjoni bla ħabi u mingħajr abbuż?

Fin-nuqqas li tingħata, jista' jagħti raġuni għala meta din hija informazzjoni importanti u tikkonċerna nfiq pubbliku u għaldaqstant il-poplu għandu dritt għaliha?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nirriferi l-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 25813.

Għalkemm is-suġġett taż-żewġ mistoqsijiet huwa differenti, il-parametri huma simili u l-istess stedina li għamiltlu f'dik it-tweġiba tgħodd ukoll għal din.

FINANZI - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25380, jista' il-Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba peress li l-informazzjoni tikkonċerna nfiq pubbliku u anke sabiex il-Kamra tkun informata, kif wara kollox huwa d- dover tal-gvern li jonformaha, dwar il-pożizzjoni tal-kontijiet finanzjarji ta' l-entitajiet governattivi, kif ukoll sabiex il-Kamra tkun assigurata li l-proċeduri wżati u li qed jintużaw fil-ħlasijiet ta' kontijiet pendenti huma korretti u fl-ambitu tar-regolamenti?

ONOR.

JOHN DALLI: Nirriferi l-Onor.

Membru għat-tweġiba li tajtu għall- mistoqsija 25814.

Għalkemm is-suġġett taż-żewġ mistoqsijet huwa differenti, il-parametri huma simili u l-istess stedina li għamiltlu f'dik it-tweġiba tgħodd ukoll għal din.

EDUKAZZJONI - KONTIJIET PENDENTI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 25381, jista' il-Ministru jagħti lill-Kamra d-dettalji mitluba peress li l-informazzjoni tikkonċerna nfiq pubbliku u anke sabiex il-Kamra tkun informata, kif wara kollox huwa d- dover tal-gvern li jonformaha, dwar il-pożizzjoni tal-kontijiet finanzjarji ta' l-entitajiet governattivi, kif ukoll sabiex il-Kamra tkun assigurata li l-proċeduri wżati u li qed jintużaw fil-ħlasijiet ta' kontijiet pendenti huma korretti u fl-ambitu tar-regolamenti?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nirriferi lill-Onor Membru għat-tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 25812.

Għalkemm is-suġġett taż-żewġ mistoqsijiet huwa differenti, il-parametri huma simili u l-istess stedina f'dik it- tweġiba tgħodd ukoll għal din.

AIR MALTA - CABIN CREW TEMPORANJU

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid jekk il-kandidati magħżula għall-cabin crew temporanju ma' l-Air Malta bagħqux igawdu mill-istipendju?

Jista' jiggarantixxi li l-proċeduri u kriterji kollha ta' l-ETC ġew esegwiti u osservati fl-aħħar intervisti li saru, fosthom li l-Air Malta għandha l- obbligu li tagħti spjegazjoni lill-istess ETC tal-proċeduri wżati, kif saru l-intervisti, kif saru l-għażliet u għaliex tkun intgħażlet persuna u mhux oħra?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta dawn intbagħtu lill-ETC u possibbilment ipoġġi kopja tagħhom fuq il-Mejda tal-Kamra?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Dwar l-ewwel parti tal-mistoqsija, ninforma lill- Onor. Interpellant li mhuwiex il-kompitu tal-linja nazzjonali ta' l-ajru li tindaga dwar stipendju.

Biss nassigura lill-Onor.

Membru li l-proċeduri u l-kriterji mitluba mill- korporazzjoni tax-xogħol u taħriġ ġew esegwiti u osservati kollha meta sar ir-reklutaġġ tal-cabin crew temporanju.

Iżda peress li ċerta informazzjoni dwar il-kandidati tista' tkun ta' natura kunfidenzjali, id-dettalji jinżammu mill-Air Malta u ma naħsibx li jkun prudenti li dawn isiru pubbliċi.

GABBANI JBIEGĦU IKEL SĦUN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' gabbani awtorizzati li jbiegħu ikel sħun?

Jista' jgħid f'liema lokalitajiet jinstabu?

Jista' jgħid x'kontroll hemm fuq l-iġene u x'inspections isiru u minn min isiru?

Jista' jgħid ukoll x'servizzi infrastrutturali għandhom, e.g. dawl, ilma, drenaġġ, eċċ?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi f`Malta u GĦawdex hawn 34 gabbana koperti b`liċenzja tan-negozju tal-pulizija li jistgħu jbiegħu ikel sħun.

Dawn jinsabu l-Armier, Buġibba, l-GĦadira, GĦajn Tuffieħa, il-Ġnejna, il- Gżira, il-Ħamrun, Marsalforn, Marsascala, l-Imġarr, in-Nadur, il-Qawra, Hal Qormi, id-Dwejra, Tas-Sliema, San Ġiljan, il-Belt Valletta, ix-Xagħra, ix- Xlendi u ż-Żejtun.

Dwar l-aspett sanitarju u l-aspett infrastruttali, nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministri konċernati.

RABAT- ALLOKAZZJONI TA' APPARTAMENT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Peress li anzjan li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ma kienx ġie allokat appartament minħabba xi problemi li kienu rriżultaw iżda issa li l-eta' għafsitu jeħtieġ li jsib appartament bla turġien, jista' il-Viċi Prim Ministru jinvestiga l- possibbilta li jsib xi soluzzjoni?

Minħabba li l-persuna hija marida serjament, jista' jara li l-arranġamenti jsiru bla dewmien?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat illi l-persuna indikata ma għandhiex applikazzjoni pendenti mad-dipartiment għall-akkomodazzjoni soċjali.

MOSTA - TAŻ-ŻOKRIJA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li d-dipartiment tal-housing iwettaq xogħol ta' upgrading fl-inħawi taż-Żokrija fil-Mosta u jinkludi l-bini ta' ħajt tas-sejjieħ li hemm imġarraf fi Triq il-Biedja?

Peress li l-ħamrija qed tinżel fit-triq, jistgħu jittieħdu passi immedjati?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Peress li x-xogħol indikat jaqa' taħt ir- responsabbilta' tal-kunsill lokali, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirriferi l-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

ĦEMSIJA - ŻBROFF TA' DRENAĠĠ

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jaġġornana dwar mistoqsija parlamentari 26303, cioe' dwar is-sitwazzjoni ta' żbroff ta' drenaġġ fl-inħawi tal-Hemsija u l- kumpens lill-bdiewa in kwestjoni?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ma għandi xejn xi nżid mar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 26303.

MDP - HALIB XKUMAT

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 26754?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Mhux kompitu tal-ministeru tiegħi li jikkontrolla l- prezzijiet ta' prodotti li jistgħu jiġu importati liberament għall-konsum, li allura jgħodd ukoll għall-iskimmed milk powder.

Lanqas jiddependi mill- ministeru x'tip ta' prodotti jitqassmu mill-kliniċi tal-gvern, kif qed jiġi issuġġerit mill-Onor.

Interpellant.

L-Onor.

Membru jmissu jaf li l-MDP issa ilha għal ħafna żmien tipproduċi u tbiegħ ħalib xkumat frisk, ippakkjat b'mod l-aktar iġeniku, kif ukoll ta' tip li jissodisfa adegwatament il-bżonnijiet ta' dawk li minħabba saħħithom jenħtieġilhom jikkonsmaw ħalib xkumat.

LOCAL FLIGHT MILL-IUICC U L-IOBSU

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jinformani għaliex l-ajruplani IUICC u IOBSU kienu Malta u jtiru local flight fiz-zona ta' Malta?

X'garanzija għandu l-Ministru li dawn l-ajruplani ma jintużawx sabiex jibagħtu messaġġi minn fejn qed ipassi l-pixxispad u t-tonn fl-ibħra ta' Malta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jien informat li l-ajruplani IUICC u IOBSU ma jirriżultax li kienu Malta u għaldaqstant ma setgħu għamlu ebda local flight fiz-zona ta' Malta.

GĦAMMIERI - FARM ESPERIMENTALI

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jinformana bir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 26758?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Ninforma l-Onor.

Interpellant li r-risposta għall- mistoqsija parlamentari 26758 ingħatat fis-26 ta' Gunju, 2001.

DEFAULTER NOTICES

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid din is-sena kemm inħarġu defaulter notices in konnessjoni ma' end of year forms FS3/FS7 li ma jkunux ġew sottomessi fil-ħin?

Normalment meta jinbagħtu dawn il-notices?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li f'Marzu ta' din is- sena, id-dipartiment ħareġ 4530 avviż bil-posta lill-employers li kienu għadhom ma bagħtux id-dokumenti FS3/FS7.

L-IKLIN - TRIQ IL-WIED - FTUĦ TA' BARRIERA

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: B'riferenza għall-barriera li hija ppjanata li ssir fi Triq il-Wied, l-Iklin, jistgħux jittieħdu passi biex ma tiġix imblukkata l- entratura għad-dar li d-dettalji tagħha qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li diġa ttieħdu passi biex issir laqgħa mar-residenti tad-djar li jiġu wara din il-crash barrier u mal-kunsill lokali ta` l-Iklin, sabiex ix-xogħol li se jsir ma jkunx ta` tfixkil għal dawn ir-residenti.

UE - CONSULTANCY FUQ EIAs

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin: Jista' il-Ministru jgħid jekk tistax tiġi mwieġba mistoqsija pendenti dwar nefqa fuq l-istudji kollha li saru in konnessjoni ma' applikazzjoni għas- sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropeja?

ONOR.

JOE BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif diġa kelli okkażjoni ngħid b'risposta għall-mistoqsija parlamentari 18411, l-EU directorate ma kkummissjona ebda consultancy għal studji u economic impact assessments fuq materji li huma parti mill-acquis communautaire fiż-żmien speċifikat fil-mistoqsija u ma sar l-ebda tibdil minn dak iż-żmien 'il hawn.

Dan japplika mhux biss għall-EU directorate iżda għall-ministeru tiegħi kollu.

Kif għedt fir-risposta għall-mistoqsija 18411 fuq imsemmija, l-EU directorate pero` għamel użu minn dawn il-flus biex iffinanzja ċerti consultancies li ġew ikkummissjonati minn ministeri oħra.

L-EU directorate ma kienx involut la fil-formazzjoni tal-kriterji ta' l-għażla għal dawn il- consultancies u l-anqas fl-għażla nnifisha tal-consultants.

Lista tal- consultancies li ġew iffinanzjati mill-EU directorate minn dawn il-fondi tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta li fiha ngħatat ir-risposta għall-mistoqsija 18411 imsemmija.

L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant dwar studji oħra li ġew ikkummissjonati u mħallsa minn ministeri oħra għadha qegħda tinġabar mill- ministeru tiegħi biex inkun nista nipprovdi lill-Onor.

Interpellant bl- informazzjoni mitluba.

Għalhekk risposta bid-dettalji kollha tingħata f'xi seduta oħra, sakemm l-Onor.

Interpellant ma jridx jagħmel mistoqsija individwali lil kull ministeru konċernat.

BAJJIET IMNIGGSA - INFECTIONS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' Il- Ministru jgħid kemm ġew irrapportati każi ta' infezzjoni minħabba bajjiet mniggsa?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat illi t-taqsima tħaris tal-mard fi ħdan id- dipartiment tas-saħħa pubblika għada sal-lum ma rċeviet ebda notifika dwar infezzjonijiet ikkaġunati minn bajjiet mniġġsa.

BINI U TISWIJA TA' DJAR - OVERTIME

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jispjega x'inhi r- raġuni li għar-riġward tad-dipartiment bini u tiswija ta' djar, l-individwu li ismu qed jintbagħat separatament qed jibqa jibbenefika min overtime b'mod kontinwu filwaqt li ħaddiema oħra le?

X'inhu x-xogħol li jagħmel dan l-uffiċjal?

Għalfejn dan dejjem jidħol is-Sibt?

Kemm irċieva flus f'overtime tul dan l-aħħar sentejn?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni li għandu l-Onor.

Interpellant hi żbaljata, fis-sens li din il-persuna mhijiex impjegata tad-dipartiment iżda tagħti servizz lid-dipartiment u għalhekk mhux veru li titħallas ta' l- overtime.

BINI U TIWSIJA TA' DJAR - EX-IMPRESSED DRIVERS

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward tal- ħaddiema li kienu impressed mad-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar, jekk dawn ġewx tal-post?

Min meta dawn saru hekk tal-post u kemm kien hemm li ġew tal-post?

X'inhu r-rwol tagħhom u x'responsabbilta' ġew mgħotija?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-impressed ġew tal-post - kien hemm tlieta li ġew tal-post - mill-1 ta' Ottubru 2000.

Ir-rwol tagħhom, apparti minn dak ta' xufiera, jinkludi x-xogħol ta' messaġġiera, bħat- teħid ta' korrispondenza bl-idejn, tqassim ta' files fl- uffiċċju, eċċ. BINI U TISWIJA TA' DJAR - OVERTIME

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid x'inhuma l- kriterji applikabbli sabiex jiġi deċiż min jieħu overtime u min ma jeħux fid-dipartiment tal-bini u tiswija tad-djar?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jien informat li bħalissa fid-dipartiment tal-bini u tiswija ta' djar l-ammont ta' overtime huwa limitat ħafna.

Fil-fatt apparti minn xi section heads, l-uniku overtime qed jinħadem mill-iskrivani fis- segretarjat tad-direttur.

Ħaddiema oħra, l-aktar dawk tekniċi, li jkollhom joqogħdu wara l-ħin fuq xogħol ta' superviżjoni ta' xogħlijiet, jingħataw time-off- in- lieu flok overtime.

IKLIN - TRIQ ERARDI - ART PUBBLIKA

L-ONOR.

CHRIS CARDONA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' Il- Ministru jgħid jekk biċċa art li tintuża bħala parking area minn stabiliment tan-negozju, liema art tinsab wara Triq Stefano Erardi fl- Iklin, hijiex proprjeta' tal-gvern?

Jekk fl-affermattiv, jikkonsidra l- Ministru li din l-art tiġi embellished u wżata bħala post ta' rekreazzjoni għat-tfal ta' l-inħawi?

ONOR.

TONIO BORG: L-Onor.

Interpellant hu gentilment mitlub li jaghti aktar dettalji dwar l-art inkwestjoni, anki privatament, peress li donnu hemm iktar minn parking area wahda.

SPTARIJIET - PAZJENTI NFETTATI BL-MRSA

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' Il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li ħafna każi ta' pazjenti nfettati bl-MRSA qed jitħallew fis-swali minflok jintbagħtu fis-sala li kienet infetħet apposta għal każi simili?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - SPTAR ĠENERALI - DEPUTY NURSING OFFICERS

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' Il-Ministru tgħid kemm hemm vakanzi ta' deputy nursing officers fl-isptar ta' Għawdex?

ONOR.

GIOVANNA DEBONO: Ninsab informata li fl-isptar ġenerali ta' Għawdex bħalissa hemm ħames vakanzi ta' deputy nursing officers.

ŻJARA TAL-PAPA - TIME-OFF GĦAN-NIES TAL-GARAXX TA' L-AMBULANZI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' Il- Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li dawk il-persuni li jaħdmu fil-garaxx ta' l-ambulanzi u li ddaħħlu jaħdmu meta ma kienux duty, meta hawn Malta kellna l-vista pastorali tal-Qdusija Tiegħu l-Papa, il-ħin maħdum ma ngħatax bħala overtime iżda bħala time-in-lieu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Il-persuni li jaħdmu fil-garage u li ddaħħlu jaħdmu meta ma kienux duty meta kellna l-vista pastorali tal-Qdusija Tiegħu l- Papa, tħallsu time-off- in-lieu skond ċirkulari maħruġa mill-OPM datata 8 ta` Mejju, 2001.

HAZ-ZABBAR - TRIQ IR-REDENTUR - TWAQQIGĦ TA' ĦAJT

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: B'riferenza għall- mistoqsija parlamentari 26973, minħabba li bil-ħajt li hemm madwar barumbara fi Triq ir-Redentur, Ħaż-Żabbar spiss ikun hemm inċidenti li fihom ikorru n-nies, u minħabba li dan il-ħajt iservi ta' inkonvenjent kbir għar-residenti u in vista li r-roads department ilu li talab għat-twaqqigħ ta' dan il-ħajt mis-snin sebgħin, jista' il-Ministru jgħidilna x'inhi r-raġuni li l-applikazzjoni għadha pendenti?

ONOR.

TONIO BORG: Il-pjanti li kienu ġew sottomessi mill-applikant ma kenux juru l-għoli tal-hajt propost.

Infatti l-applikant intalab jissottometti pjanti godda li jindikaw l-għoli tal-ħajt kif propost, large scale drawing li juri l-materjal uzat u l-metodu ta' kostruzzjoni u disinji godda fejn juru li l-hajt ma jispiccax f'nofs il-hajt ezistenti tal- barumbara.

Kif l-awtorita` tircievi l-pjanti l-godda u sakemm dawn ikunu accettabli, jintbaghat DPA report mill-aktar fis.

DUAL CITIZENSHIP - PASSAPORTI

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' il- Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 26550?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat li n-numru ta' passaporti mahruga mill- ambaxxati ta' Malta barra l-pajjiz lil persuni li kkwalifikaw biex ikollhom cittadinanza doppja huwa kif jidher hawn taht:-

|Kummissjoni Gholja, |809 | |fl-Awstralja | | |Kummissjoni Gholja, |457 | |fir-Renju Unit | | |Konsulat Generali, |478 | |Kanada | | |Missjoni Permanenti, |15 | |Nazzjonijiet Uniti | | |Ambaxxata ta' Malta |20 | |f'Ruma | | |Ambaxxata ta' Malta |18 | |f'Washington | | |Ambaxxata ta' Malta |5 | |f'Pariġi | | |Ambaxxata ta' Malta |4 | |f'Brussels | | |Ambaxxata ta' Malta |4 | |f'Beijing | | |Ambaxxata ta' Malta |3 | |f'Bonn | | |Ambaxxata ta' Malta fi|3 | |Tripli | | |Ambaxxata ta' Malta |2 | |fil-Kajr | | |Ambaxxata ta' Malta |1 | |f'Ateni | | |Ambaxxata ta' Malta |1 | |f'Rijad | | |Ambaxxata ta' Malta |1 | |f'Madrid | | |Ambaxxata ta' Malta |1 | |f'Tunes | | |Total |1,822 |

MDC/MGI/MIMCOL – INVESTIMENT

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' Il-Ministru jgħid kemm hu l-valur ta' l-investiment li għamel il-gvern permezz ta' l-MDC, l-MGI u l-MIMCOL?

Kemm minn dan l- investiment sar fl-aħħar sentejn u nofs?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Il-valur ta' l-investiment li sar mill-gvern permezz ta' l-MDC hu ta' Lm455,797.

Il-valur totali ta' investimenti f'ishma miżmuma mill-MIMCOL u l-MGI huwa ta' Lm31,935,981.Matul dawn l-aħħar sentejn u nofs, l-investiment li sar mill-MIMCOL u l-MGI kien ta' Lm417,125.

Dwar investiment magħmul mill-MDC matul dan il-perjodu, nirriferi lill- Onor. Interpellant għall-aħħar estimi ġenerali.

DEJN MINN INTRAPRIŻI PUBBLIĊI

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid kemm hu t-total ta' dejn li daħlu għalih korporazzjonijiet u intrapriżi pubbliċi jew ikkontrollati mill-gvern u li għalih il-gvern daħal garanti?

Liema huma l-entitajiet li daħlu għal dan id-dejn u kemm hi s- somma garantita mill-gvern għal kull entita'?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li m'għandi xejn x'inżid mar-risposta li tajtu fil-mistoqsija parlamentari 21090.

HEPATITIS C

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm hawn persuni jbatu minn Hepatitis C?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat illi mill-1997 sal-lum ġew irrapportati 11- il każ ta` Hepatitis C.

HIV - TESTIJIET

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm saru testijiet għall-HIV din is-sena u kemm minnhom irriżultaw positive?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li n-numru ta` testijiet li saru għall-HIV antibodies mill-bidu ta` Jannar 2001 sa l-aħħar ta` Ġunju ta` din is-sena huwa ta` 2748.

Minn dawn 11 irriżultaw positive.

UNIVERSITA' - STUDENTS MAINTENANCE BOARD

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 26961, jista' il-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-minuti kollha minn kemm ilu jiltaqa' il- bord ta' manteniment għall-istudenti.

ONOR.

LOUIS GALEA: Mhix il-prattika li l-minuti ta' bordijiet tal-gvern jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra.

SERVIZZI FARMAĊEWTIĊI - KUNTRATTI GĦAT-TRASPORT

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid kemm intnefqu flus għat-trasport mid-dipartiment tas- servizzi farmaċewtiċi matul is-snin 1998, 1999 u s-sena 2000?

Kemm ingħataw kuntratti għat-trasport matul dawn is-snin, lil min ingħataw u kemm sewa kull kuntratt?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

UNIVERSITA' - FAKULTA' TAL-LIĠI - STUDENTI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li bdew il-kors tal-BA fl- istudji legali u umanistiċi organizzat mill-fakulta' tal-liġi mill-1990 sal- lum?

Kemm minnhom spiċċaw il-kors u minn liema pajjiż ġejjin?

Jista' jgħid wkoll jekk dawk li spiċċaw il-kors hux qed jaħdmu hawn Malta u fejn qed jaħdmu?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed tinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

LA SALLE - QLIGH GĦAT-TARZNA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien l-qligħ għat-tarzna ta' Malta mill- kuntratt tax-xogħol li sar fuq il-vapur USS La Salle?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajtu għall- mistoqsija 26962.

SISTEMA TA' LIĊENZJAR GĦALL- MEDIĊINALI

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid fiex waslu n-negozjati u t-trattativi mal-korpi kostitwiti u l-unions rigward l-introduzzjoni ta' sistema ta' liċenzjar għal prodotti mediċinali?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Id-diskussjonijiet għadhom għaddejjin.

PRODOTTI MEDIĊINALI - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari 24197 - fejn għamilt riferenza għall-ispezzjonijiet tal-GMP li jsiru minn żmien għal żmien minn esperti barranin lil kumpanniji lokali li jipproduċu prodotti mediċinali - u jgħid jekk minn dakinhar li staqsejt il-mistoqsija sal-lum inbidlux iċ- ċirkostanzi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

|Sena |Ispettorat |Spiża | |1998 |State Drug |LM1,430| | |Inspectorate, | | | |Iceland | | |1999 |Medical Products, |4,017 | | |Sweden | | |2000 |Medicine Control, |14,928 | | |UK | |

L-aħħar spezzjonijiet tal-GMP saru s-sena li għaddiet.

SKEJJEL INDIPENDENTI - ĦLAS LIL ĠENITURI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' il- Ministru jgħid meta ġiet ikkalkulata s-somma li se tingħata lil kull ġenitur ta' studenti fi skejjel indipendenti, sekondarji u primarji.

Jista' jgħid jekk itteħdux in konsiderazzjoni l-ħlasijiet li jagħmlu l- ġenituri għat-trasport, photocopies eċċ?

ONOR.

JOHN DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jgħaddi din il-mistoqsija lill-ministru ta' l-edukazzjoni.

SKEJJEL INDIPENDENTI - MIŻATI OGĦLA

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' Il-Ministru jgħid liema huma dawk l-iskejjel indipendenti li diġa informaw lid-dipartiment ta' l-edukazzjoni li għas-sena skolastika li jmiss se jgħollu l-miżati?

B'kemm?

Kemm kienu l-miżati matul din is-sena skolastika?

ONOR.

LOUIS GALEA: L-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal- Kamra.

SPTARIJIET - MOBILE PHONES

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid fl-isptarijiet ta' l-Istat teżistix xi sistema ta' mobile phone, fis-sens li set tat-telefon jista' jittieħed ħdejn pazjent biex jirċievi u/jew jgħamel telefonata?

Jekk fl-affermattiv, fejn jeżisti dan is- servizz?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni qed tinġabar u risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ST LUKE'S - NUGRUFUN MIĊ-ĊUMNIJA

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru jgħid x'qed jagħmel id-dipartiment tas-saħħa biex isolvi l- problema tan-nugrufun li ħiereġ miċ-ċumnija ta' l-isptar?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Inħareġ tender għall-bdil ta` l-inċeneratur b'teknoloġija avanzata.

Saru rakkomandazzjonijiet bl-għajnuna ta` esperti barranin u preżentement qed nistennew l-award min-naħa tad-director of contracts.

ABBUŻI FUQ TFAJLIET TAĦT L-ETA'

L-ONOR.

ADRIAN VASSALLO staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Billi ta' kull sena tfal taħt l-eta' qed joħorġu tqal, numru li qed jiżdied ta' kull sena, jista' il-Ministru jgħid kemm ittellgħu persuni l-qorti fuq abbużi ta' din il-kwalita' f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi ma tinzammx statistika komputerizzata tat-taghrif hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant.

L- istatistika li tinzamm tikkoncerna abbuzi ta' kull tip fuq tfal.

Ta' min jghid illi f'kaz ta' tqala li tkun rizultat ta' reat, biex il- pulizija tkun tista` tipprocedi bil-qorti tenħtieg il-kwerela tal-parti offiza, sakemm l-għemil ma jkunx sar b'abbuz tas-setgha ta' genitur jew ta' tutur, bi vjolenza pubblika jew flimkien ma' reat iehor li jolqot l-ordni pubbliku.

ASSISTENT DIRETTUR TAL-KURRIKULU

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' Il-Ministru jgħid f'liema stadju waslet il-ħatra ta' assistent direttur tal-kurrikulu?

X' qed iżomm lill-Ministru li japprova u jiffirma l- ħatra tal-persuna magħżula?

ONOR.

LOUIS GALEA: Dan hu proċess tal-PSC li qed jieħu l-kors normali tiegħu.

EŻAMI TAL-JUNIOR LYCEUM 2001

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' Il-Ministru jgħid kemm tfal qagħdu għall-eżami tal-junior lyceum 2001?

Kemm subien u kemm bniet?

X'riżultati kisbu?

Minn liema skejjel u minn liema lokalitajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jiġi kkompilat u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SKEJJEL PRIMARJI - STUDENTI LI JITILFU L-EŻAMI ANNWALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' Il-Ministru jgħid kif jiġi deċiż ir-riżultat finali ta' studenti primarji li jkunu tilfu l-eżami annwali minħabba xi mard serju biex jiġi stabilit f'liema klassi jintbagħtu għas-sena ta' wara?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li għall-istudenti li jkunu morda fl-eżami annwali tittieħed il-pożizzjoni tagħhom f'kull suġġett fl-eżami ta' nofs is- sena.

Jintgħażel student li jkun ġie preċiżamet qabel u ieħor li jkun ġie wara.

Fl-eżami annwali tittieħed il-pożizzjoni ta' dawn iż-żewġ studenti assenti, jingħaddu l-marki tagħhom u jinħadem l-average.

Din tkun il- marka ta' l-istudent li kien marid.

Din il-proċedura tiġi applikata għal kull wieħed mill-ħames suġġetti.

KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid xi flus hemm il-ħsieb li jiġu vvotati għall- implimentazzjoni tal-kurrikulu minimu nazzjonali għas-sena skolastika 2001 - 2002?

Kif se jiġu minfuqa dawn il-flus?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li t-tagħrif mitlub ma laħaqx wasal fil- ministeru fil-ħin meħtieġ biex jintbagħat fl-uffiċċju ta' l-Iskrivan tal- Kamra, tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SEC - STUDENTI

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm qagħdu studenti sekondarji għall-eżamijiet SEC fis-sessjoni ta' Mejju 2001 mill-iskejjel ġenerali sekondarji tal- gvern, mill-junior lyceum, mill-iskejjel tal-knisja u mill-iskejjel privati?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub qed jiġi vverifikat u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

SAN TUMAS - TRIQ L-IKĦAL -TWAĦĦIL TA' LAMPA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru ġentilment jara ma' l-Enemalta jekk tistax titwaħħal lampa fi Triq l-Ikħal, San Tumas, Marsascala, triq ferm mudlama minkejja li hi ferm abitata?

Billi din it-talba ilha ssir għal żmien twil, anke permezz ta' mistoqsijiet parlamentari oħra, possibbli li Enemalta tgħid jekk din il-lampa hix ser issir jew le għax hemm pressjoni ġusta mir- residenti biex din issir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed azzjoni.

ST LUKE'S - ADALAT TABLETS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Ministru ġentilment jgħid jekk mara anzjana b'mezzi finanzjarji limitati, li tgħix bil-pensjoni u li qed ikollha tixtri l-Adalat għax pilloli oħra li kienet tingħata minflokhom mill-isptar qalulha li kienu qed jagħmlulha side- effects u ġiet ordnata mit-tabib tagħha biex terġa' tibda tieħu l-Adalat minflokhom, hux possibbli li jipprovdulha dawn it-tablets mill-isptar għax qed ikollha tixtrihom?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Informat li d-drug and therapeutics committee jeħtieġ id-dettalji tal-persuna konċernata f'din il-mistoqsija parlamentari biex ikun jista` jistħarreġ il-każ.

Barra minn hekk, trid tiġi segwita l-proċedura kif indikata fit-tweġiba għall-mistoqsija 13567.

AFM - ŻJARA TAL-KMANDANT FIĊ-ĊINA

L-ONOR.

GEORGE VELLA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' il-Prim Ministru jgħid x'kien l-eżitu taż-żjara tal-Kmandant Montanaro fiċ-Ċina?

Jista' jgħid jekk sarx xi ftehim partikolari bejn l-armati taż-żewġ pajjiżi dwar armamenti u taħriġ militari?

Jista' il-Prim Ministru jgħid x'se jkun il-follow-up ta' din iż-żjara?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-kmandant tal-forzi armati ta' Malta ġie mistieden biex iżur iċ-Ċina mill-kmandant tal-forzi armati taċ-Ċina u ġie milqugħ mill-istess kmandant kif ukoll mill-ministru tad-difiża.

Żar stakkamenti ta' l-armata, forza ta' l-ajru u bażi navali.

Ġie ffirmat ftehim bejn iż-żewġ kmandanti fejn iċ-Ċina qed tagħti għotja ta' RMBs 3 miljun, ekwivalenti bejn wieħed u ieħor għal Lm150,000, li jistgħu jintużaw biex jinxtara materjal għall-armata miċ-Ċina.

Waqt iż-żjara kollha, il-kmandant tal-forzi armati kien akkumpanjat mill- Ambaxxatur Malti fiċ-Ċina.

VAT FUQ IL-PROVVISTA TA' EDUKAZZJONI

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: B'riferenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 26683, jista' fl-interess pubbliku l-Ministru jagħti tweġiba kollettiva dwar l-iskejjel kollha?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bħalma spjegajt fir- risposta għall-mistoqsija parlamentari 26567, taħt l-Att ta' l-1998 dwar Taxxa fuq il-Valur Miżjud il-provvista ta' edukazzjoni hija eżenti.

SAN PAWL IL-BAĦAR - SERVIZZ TAT-TELEPHONE

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' Il-Ministru jara li koppja żagħżugħa li l-partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, jingħatalha s-servizz tat-telephone?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onor.

Interpellant ġiet mgħoddija lill- Maltacom sabiex tiġi kkonsidrata.

BINI U TISWIJA TA' DJAR - XOGĦOL IS-SIBT

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' Il-Viċi Prim Ministru jgħid għar-rigward tad- dipartiment bini u tiswija ta' djar, kemm kienu l-okkazjonijiet fejn segretarji rrapportaw għax-xogħol fil-ġurnata tas-Sibt u tħallsu overtime?

X'kienet ir-raġuni u min kienu dawn is-segretarji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kienu tmienja l- okkażjonijiet li fihom tnejn mis-segretarji rrapportaw overtime fil-jum tas- Sibt.

Dawn daħlu biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-volum konsiderevoli ta' xogħol li għandu d-dipartiment.

BINI U TISWIJA TA' DJAR - MOBILE PHONES

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru għar-rigward tad- dipartiment ta' bini u tiswija ta' djar jgħid kemm inxtraw telecards għall- mobile phones u kemm kien il-valur fi flus għall-istess f'dawn l-aħħar ħames snin?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li nxtraw 26 telecard għall-valur ta' Lm10-il waħda.

Dawn it-telecards kollha nxtraw fl- 2000 u l-2001.

HOUSING AUTHORITY - PAGAMENTI

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il- Viċi Prim Ministru jara li jitmexxew l-aħħar pagamenti mill-housing authority tal-koppja anzjana, li l-partikolaritajiet dwarha qed jintbagħtu separatament?

Jekk hemm xi problemi, tista' l-awtorita' tinforma lil din il-koppja bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Nitlob l-Onor.

Interpellant jagħmel id-domanda lill- ministru konċernat.

BINI U TISWIJA TA' DJAR - UFFIĊĊJU SEGRETARJALI

L-ONOR.

JOSEPH M. SAMMUT staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Għar-rigward tad-dipartiment bini u tiswija ta' djar, jista' il-Viċi Prim Ministru jgħid kemm għandu segretarji miegħu u kif inhuma mqassma r-responsabbiltajiet tagħhom?

Min huma l-uffiċjali li taħthom jaqgħu dawn is-segretarji?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li fid-dipartiment indikat fil- mistoqsija, is-segretarjat tad-direttur hu magħmul minn uffiċjal eżekuttiv, erba' skrivani u uffiċjal tekniku.

L-ismijiet u r-responsabbiltajiet rispettivi ta' dawn il-persuni huma kif jidher fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

GUDJA - RESERVED PARKING

L-ONOR.

SILVIO PARNIS staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Viċi Prim Ministru jara li l-anzjana li l- partikolaritajiet tagħha qed jintbagħtu separatament, ikollha reserved parking space għax ilha li applikat mill-bidu ta' Marzu 2001 u għadha bla risposta?

Tista' din l-anzjana tiġi informata bl-aħħar żviluppi?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Ninsab informat li ftit ġimgħat ilu, il-bord tal- kummissjoni li jeżamina applikazzjonijiet għal reserved parking bagħat rakkomandazzjoni pożittiva lill-bord għall-kontroll tat-traffiku dwar l- applikazzjoni li għamel riferenza għaliha l-Onor.

Interpellant.

Applikazzjonijiet ta' dan it-tip jieħdu ċertu tul ta' żmien biex jiġu proċessati primarjament għax il-kummissjoni obbligata tikkonsulta mal- kunsill lokali konċernat qabel tibgħat ir-rakkomandazzjoni tagħha.