MALTA DEBATES TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 497 Il-Ġimgħa, 16 ta' Frar, 2001 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 497

Il-Ġimgħa, 16 ta' Frar, 2001

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fid-6.10 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 16 ta' Frar, 2001

WERREJ MINUTI 566

PETIZZJONI 566

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI 566

TQEGĦID TA' KARTI 571

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-IŻVILUPP EKONOMIKU U

SOĊJALI (L-EWWEL QARI) 572

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONTROLL TAT-TABAKK (L-EWWEL QARI) 572

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI (L-EWWEL QARI) 573

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' L-AVVIŻI LEGALI NRI 261 U 262 TA' L-2000 573

AĠĠORNAMENT 593

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 597

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 496 li saret nhar il-Ġimgħa 16 ta' Frar, 2001 ġew konfermati.

PETIZZJONI

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, qed nippreżentalek din l-umli petizzjoni f'isem 45 resident li joqogħdu fi Triq il-Bufula l-Ħamra, Triq il-Manwella, Triq l-Għammiel tal-Bejt u Triq Valletta fil-Mosta, li kull filgħaxija qed ibatu minn vultaġġ baxx ta' dawl u li b'mod regolari qed jikkawżalhom ħsarat fl-appliances domestiċi kif ukoll fis-settijiet tat- televisions u fil-computers.

Għaldaqstant permezz ta' din il-petizzjoni qed niġbed l-attenzjoni meħtieġa taċ-Chairman tal-Korporazzjoni Enemalta biex din il-problema tiġi riżolta mill-aktar fis possibbli u b'hekk ma jiġux ikkawżati iktar danni lill-imsemmija residenti.

Grazzi.

MR SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għall-Mistoqsijiet.

MISTOQSIJIET-TWEĠIBIET ORALI

ETC – KORSIJIET

ONOR.

GAVIN GULIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ hix qed torganizza xi korsijiet li dawk bla xogħol ikollhom bilfors jagħmlu inkella jinqatgħu mir-reġistru?

Liema huma dawn il-korsijiet?

Kemm hemm persuni li qed jagħmlu jew ġew ordnati jagħmlu dawn il-korsijiet?

Kemm hemm persuni li nqatgħu minħabba li m'għamlux xi kors?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Viċi Prim Ministru u Ministru għal Politika Soċjali): Il-korsijiet organizzati mill-korporazzjoni għax-xogħol u taħriġ ma jiġux organizzati biex dawk bla xogħol jinqatgħu mir-reġistru jekk ma jattendux.

L-iskop ewlieni li għalih jiġu organizzati l-korsijiet huwa biex dawk li qiegħdin jirreġistraw għax-xogħol itejbu jew jaġġornaw ix-xorta ta' tagħrif u tas- sengħa tagħhom biex b'hekk jkunu aktar imħejijja għall-ħidma bi qligħ.

Minkejja dan, f'ċerti okkażjonijiet fejn il-korporazzjoni tħoss li xi persuni ma jistgħux jiġu sottomessi għal xi mpjieg minħabba nuqqas ta' ħiliet, hija tesiġi li dawn il-persuni jattendu.

Fost il-programmi hekk imsejħa obligatorji, wieħed isib core skills, basic literacy, tile-laying u plastering.

Dawn ta' l-aħħar jiġu organizzati għal dawk li qegħdin jirreġistraw bħala labourers fl-industrija tal-bini.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jiġifieri l-Ministru qed jgħid li dawk li jiddeċiedu li ma jagħmlux il-kors ma jinqatgħux mir-reġistru tax- xogħol?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, fir-risposta jingħad li l-korsijiet ma jiġux organizzati bl-iskop li dawk li ma jattendux jinqatgħu mir-reġistru.

MR SPEAKER: L-Onor.

Farrugia.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jiena naħseb li l-Ministru jrid jgħid bil-kontra għax naf numru ta' persuni li nqatgħu mir-reġistru għax m'attendewx għal korsijiet!

Jekk kemm-il darba l-affarijiet huma kif qed jgħid il-Ministru, allura dawk li nqatgħu talli m'attendewx il-kors għandhom immedjatament jitpoġġew kif kienu qabel u ma joqogħdux imorru quddiem il-kummissjoni nazzjonali tax-xogħol u sakemm jerġgħu jdaħħluhom fuq ir-reġistru jtellfuhom sitt xhur reġistrazzjoni.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

ĊENSU GALEA: Mr Speaker, jekk l-Onor.

Farrugia għandu xi każi partikolari jkun tajjeb li jressaqhom biex jiġu investigati.

WIED GĦOMOR - BARRIERA

ONOR.

GAVIN GULIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex tiġi kkonsidrata bis-serjeta' l-petizzjoni tar-residenti ta' Victoria Gardens fis-Swieqi u San Ġwann li esprimew l-inkwiet li għandhom dwar l- applikazzjoni PA 6163/97 biex tkompli tikber il-barriera f'Wied Għomor?

ONOR.

TONIO BORG (Ministru ta' l-Intern): L-applikazzjonijiet li jiġu pproċessati mill-awtorita` ta` l-ippjanar huma kollha ppublikati permezz ta` site notices u l-pubbliku għandu d-dritt li jipparteċipa fil-proċess, kemm permezz ta` oġġezzjonijiet li jiġu ppreżentati uffiċjalment fi żmien stipulat bil-liġi, kif ukoll billi jattendu l-laqgħat li jkunu miftuħa għall-pubbliku.

L-applikazzjoni li qed jirriferi għaliha l-Onor.

Interpellant għaddiet minn dan il-proċess kollu.

Din l-applikazzjoni kienet ġiet rifjutata mill- bord ta` l-awtorita` ta' l-ippjanar fl-24 ta` Awissu 2000 quddiem laqgħa għall-pubbliku, u r-rikonsiderazzjoni ta` l-istess applikazzjoni saret fit- 30 ta` Ottubru 2000 ukoll quddiem il-pubbliku.

Il-bord ta` l-awtorita` waqt r-rikonsiderazzjoni ffissa appuntament ma' l- applikant sabiex isiru trial blasts f`area "B", li hija parti mill- estensjoni li tiġi quddiem ir-razzett tal-baqar, sabiex l-awtorita` tistħarreġ l-impatti kollha negattivi li jistgħu jaffettwaw lir-residenti ta` Victoria Gardens u San Ġwann.

Naturalment meta terġa` tikkonsidra din l-applikazzjoni, l-awtorita` ta` l-ippjanar tiżen l-elementi kollha tal-każ sabiex tasal għal deċiżjoni ġusta.

Kif jista' japprezza l-Onor.

Interpellant, il-ministeru ma jindaħalx fid- deċiżjoni li tittieħed mill-awtorita` ta' l-ippjanar u fir-risposti għall- interpellanzi li jsiru dwar l-awtorita`, tingħata biss informazzjoni dwar fiex tkun waslet applikazzjoni.

MR SPEAKER: L-Onor.

Gulia, domanda supplimentari.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr Speaker, għall-benefiċċju tar-residenti ta' Ħal Qormi, Ħaż-Żebbuġ u s-Siġġiewi, jista' l-Ministru jgħidilna fiex waslet l- applikazzjoni li kienet saret minn kumpannija privata biex ġewwa Tal-Ħandaq jinbena mpjant ta' waste separation?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li peress li hemm eluf ta' applikazzjonijiet quddiem l-awtorita' ta' l- ippjanar, jien ma nkunx naf kull applikazzjoni fiex waslet.

Li naf dwar dan il-każ huwa minn dak li qrajt fil-gazzetti u mill-ittri tal-kunsilli lokali li qed joġġezzjonaw għal dan l-iżvilupp.

Jiena nimmaġina li meta jkun xi proġett li jista' jkun kontroversjali bħal dan li qed isemmi l-Onor.

Gulia, l-awtorita' ta' l-ippjanar torganizza laqgħa pubblika - kif kien sar fil-każ tas-simenterija - fejn kulħadd ikun jista' jesprimi l-opinjoni tiegħu.

Li wieħed jesprimi l-opinjoni tiegħu mhuwiex xi dritt bil-liġi, imma fil-prattika l-awtorita' ta' l-ippjanar, meta jkun hemm laqgħa pubblika tal-bord, tħalli lill-individwi u assoċjazzjonijiet - kif ġara fil-każ tal-barriera ta' Wied Għomor - jesprimu l-opinjoni tagħhom.

Jiena jidhirli li l-applikazzjoni li għaliha qed jirriferi l-Onor.

Interpellant għadha f'dan l-istadju inizjali.

Naturalment la l-ministeru u lanqas l-awtorita' ta' l-ippjanar ma jistgħu jwaqqfu lil xi ħadd milli jagħmel applikazzjoni.

Ovvjament isiru applikazzjonijiet tajbin u oħrajn ħżiena.

Jiena qatt ma esprimejt opinjoni dwar applikazzjoni f'dan il-parlament, għax nesprimi liema opinjoni nesprimi niġi interpretat li qed ninfluwenza dik id-deċiżjoni.

Kulħadd ikollu l-opinjonijiet tiegħu.

Anke jien fuq is-simenterija kelli l-opinjoni tiegħi u ma kontx esprimejtha proprju biex ma ninfluwenzax id-deċiżjoni li tkun se tittieħed, għax jekk tiġi kontra jgħidu ġiet hekk għax il-ministru qal xi ħaġa kontra, u jekk tiġi favur jgħidu li għedt xi ħaġa favur!

Issa dalwaqt niddiskutu l-abbozz ta' liġi li jemenda d-Development Planning Act, fejn se nintroduċu provvediment li kunsill lokali jitqies dejjem li għandu interess ġuridiku li jappella.

B'hekk se nkunu qed nagħtu iktar vuċi lill-kunsilli lokali.

MR SPEAKER: L-Onor.

Dolores Cristina, domanda supplimentari.

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Mr Speaker, fir-risposta għad-domanda oriġinali l-Ministru qal li l-bord ta' l-awtorita ffissa appuntament ma' l-applikant biex isiru trial blasts.

L-informazzjoni li għandi jiena hija li l- appuntament biex isiru dawn it-trial blasts sar fil-30 ta' Ottubru tas-sena li għaddiet.

Jista' l-Ministru jgħidli jekk sarux it-trial blasts u jekk għandux ħjiel meta se terġa' tittieħed id-deċiżjoni dwar din l- applikazzjoni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, id-dewmien mhux qed jippreġudika lir- residenti, imma se mai qed jippreġudika l-applikant għax l-applikazzjoni tiegħu ġiet rifjutata.

Irrid ngħid li f'dan il-każ partikolari, il-bord ta' l-awtorita' rrifjuta dan il-permess minkejja li kien hemm rakkomandazzjoni favorevoli tad-direttorat, xi ħaġa li mhijiex komuni ħafna li ssir.

Fir-rikonsiderazzjoni se jerġgħu jiddeċiedu l-istess nies li ddeċidew ir- rifjut.

Bħalma jingħata dritt ta' rikonsiderazzjoni lil kulħadd - u ġieli kien hemm każi ta' rikonsiderazzjoni fejn tbiddlet id-deċiżjoni oriġinali - hawnhekk ukoll kellu jingħata dan id-dritt.

M'hijiex xi ħaġa ta' barra minn hawn li fir-rikonsiderazzjoni jsiru site inspections.

Ċertament li mhux qed issir xi ħaġa mhux tas-soltu.

Mr Speaker, jien nista' ngħid ukoll li r-residenti bagħtu kopja tal- petizzjoni lili u lill-awtorita' ta' l-ippjanar, imma ovvjament wieħed irid iħalli f'idejn il-bord ta' l-awtorita' biex jiddeċiedi jekk għandux jagħti extension għal din il-barriera.

(Interruzzjonijiet) Iva, din il-barriera partikolari għandha liċenzja u li qed jintalab huwa extension tal-barriera nnifisha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Leo Brincat, domanda supplimentari.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, inkompli ma' dak li qalet l-Onor.

Cristina, fejn speċifikament staqsiet jekk sarux trial blasts.

Naħseb li jkun tajjeb li nkunu informati jekk dawn sarux, u jekk saru x'impatt kien hemm.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, m'għandix din l-informazzjoni imma nimaġina li saru, pero' x'impatt kien hemm joħroġ mill-laqgħa pubblika dwar ir-rikonsiderazzjoni.

Ma jidhirlix li se ddum ma ssir din il-laqgħa ta' rikonsiderazzjoni, peress li ċertu xogħol li ġie deċiż fl-aħħar laqgħa nimmaġina li diġa' sar.

Imma nerġa' nirrepeti u ngħid li bħalissa din l- applikazzjoni qiegħda fi stat ta' rifjut.

MR SPEAKER: L-Onor.

Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Speaker, il-Ministru qal tajjeb li iktar milli jagħti opinjoni, hu informazzjoni jista' jagħti.

Napprezza, imma l-planning authority għandha xi policy - issa mhux qed nitkellem biss fuq il-barriera ta' Wied Għomor - dwar quarries in ġenerali li jkunu viċin l-abitat?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, l-awtorita' għandha policy dwar il- barrieri u l-uġigħ ta' ras il-kbir huwa li wieħed anke illegalizza ċerti barrieri diġa' eżistenti.

Mhux daqstant li jkunu kompletament illegali, imma li jkunu bdew bil-permess pero' l-permess ikun limitat għal ċerta area, imbagħad f'daqqa waħda dik l-area ssir d-doppju jew daqs li kienet u nofs.

Dan japplika kemm għal barrieri li hemm f'Malta kif ukoll għal dawk li hemm f'Għawdex.

Dwar dan il-każ partikolari m'iniex daqshekk informat fid-dettal, pero' jidhirli li din il-barriera li fuqha diġa' hemm liċenzja in parti kienet diġa' teżisti qabel ma l-bini resaq lejha.

Naħseb wieħed irid jieħu kollox in konsiderazzjoni.

Pero' kif qal l-Onor.

Interpellant, mhux se nesprimi opinjoni dwarha.

Kulħadd ikollu l-opinjoni privata tiegħu dwar l-affarijiet imma ma nixtieqx nesprimi l-opinjoni tiegħi.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi, domanda supplimentari.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, dwar il-barriera ta' Wied Għomor naf li s'issa l-bord għadu ma marx jispezzjona.

Ngħid ukoll li għalkemm wieħed għandu dritt li jitlob reconsideration tad-deċiżjoni, ma nafx kif jippretendi li l-bord jibdel id-deċiżjoni tiegħu jekk ma nbidel xejn minn dak li kien hemm qabel.

Għadni ma nistax nifhimha din.

Forsi l-Ministru qiegħed f'pożizzjoni li jfehemni daqsxejn!

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, ir-reconsiderations jeżistu.

Fil-fatt meta wieħed jikkomunika deċiżjoni dwar applikazzjoni partikolari, kemm jekk hija deċiża mid-development control commission kif ukoll jekk hija deċiża mill-bord ta' l-awtorita', lil dak li jkun jibagħtulu karta li tgħid li għandu dritt jew li jitlob rikonsiderazjzoni tad-deċiżjoni - jidhirli wieħed irid iħallas xi ħaġa tagħha - jew inkella jappella.

Dan japplika mhux għal Wied il-Għomor biss imma għal kull waħda mill-eluf ta' applikazzjonijiet li jiġu deċiżi kull sena.

Jiġifieri m'hu qed jiġri xejn straordinarju meta tintalab rikonsiderazzjoni.

Wara kollox, anke jekk wieħed jitlob permess mingħand id-DCC biex jiftaħ tieqa u dak il-permess ma jingħatax u jitlob rikonsiderazzjoni, se jkunu l-istess sebgħa min-nies tad- DCC li jiddeċiedu jekk jirrikonsidrawx id-deċiżjoni.

Il-vantaġġ tar-rikonsiderazzjoni huwa li kuntrarjament għall-ewwel seduta, għallinqas fir-rigward tad-DCC, il-perit ikun jista' jitkellem u jpoġġi l- veduti tiegħu.

F'dan il-każ wieħed jista' jargumenta li dan l-istadju diġa' ġara, pero' jiena ma nistax inwaqqaf lil xi ħadd milli jitlob rikonsiderazzjoni u forsi jitlob li jsiru affarijiet li ma ġrawx qabel.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li f'dan il-każ partikolari l-awtorita' qalbet deċiżjoni tad-direttorat, kif għandha kull dritt tagħmel, bħalma ġieli d-direttorat jirrikmanda refusal u l-awtorita' taċċetta dik l- applikazzoni.

Ma nafx bl-amment kemm ġew voti favur u kontra - naturalment iktar ma jkun distanti, iktar jonqos iċ-ċans ta' rikonsiderazzoni skond il- liġi ta' l-istatistika - pero' jien ma nistax nindaħal lill-membri tal-bord ta' l-awtorita' kif se jivvotaw fir-reconsideration.

MR SPEAKER: L-Onor.

Mizzi.

ONOR.

JOE MIZZI: Mr Speaker, li qed ngħid huwa li f'din tar- reconsideration hemm ċerta ambigwita'.

Mhux qed ngħid li wieħed m'għandux dritt jitlob reconsideration, imma jekk dan ibiddel xi ħaġa mill- applikazzjoni oriġinali ma jistax jitlob reconsideration għax biex jitlob reconsideration l-applikazzjoni trid tibqa' l-istess.

Min-naħa l-oħra jekk ma nbidel xejn il-bord m'għandux x'jirrikonsidra.

Għalhekk qed ngħid li din hija daqsxejn ambigwa għax jekk il-bord ikun iddeċieda fuq applikazzjoni u l-istess applikazzjoni terġa' tidher quddiemu biex jirrikonsidraha, kif jista' jkun li jbiddel id-deċiżjoni meta m'hemm xejn ġdid fl-istess applikazzjoni!

Mr Speaker, il-Ministru jaf li permess ta' barriera jiġġedded minn sena għal sena.

Fuq din il-barriera in kwestjoni hemm enforcement - jiġifieri diġa' nkisret il-liġi - u qed jintalab permess biex din il-barriera tiġi estiża, biex allura tiġi sanzjonata dik il-parti li suppost kien hemm enforcement fuqha.

Il-Ministru jaf li meta l-membri tal-bord jiġu biex jiddeċiedu fuq applikazzjoni dejjem iżommu quddiem għajnejhom tali applikazzjoni, x'impatt jista' jkollha fuq l-ambjent.

Meta waħda mir- raġunijiet li wasslet biex l-applikazzjoni ta' din il-barriera tiġi rifjutata kien l-aspett ambjentali, taħseb li l-bord ma jiġix f'polemika kieku kellu jbiddel id-deċiżjoni tiegħu meta jirrikonsidra l-istess applikazzjoni?

Jiena naħseb li hemm bżonn li jinbidel xi ħaġa fil-mod ta' kif wieħed jitlob għar-rikonsiderazzjoni.

M'iniex qed ngħid li wieħed m'għandux dritt jitlob rikonsiderazzjoni, imma jekk x'applikazzjoni ma jkun hemm l-ebda tibdil ma nafx x'wieħed irid jirrikonsidra!

MR SPEAKER: Il-Minisru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr speaker, dwar jekk wieħed għandux jibdel is-sistema nista' ngħid li issa dalwaqt niddiskutu l-liġi f'dan ir-rigward u flimkien naraw x'nistgħu nagħmlu.

Li huwa żgur hu li ma tista ċċaħħad lil ħadd mid- dritt li jitlob rikonsiderazzjoni.

Irrid ngħid li f'dan il-każ partikolari, sal-lum, id-deċiżjoni għadha waħda ta' rifjut.

Jiġifieri l-fatt li qed idumu jirrikonsidraw, id-deċiżjoni attwali m'hijiex li jingħata l-permess imma li ma jingħatax.

Irridu nammettu li f'dak li għandu x'jaqsam ma' barrieri għanda problema li ilha ġejja minn żmien twil – għax din ma bdietx illum - fis-sens li ħafna minnhom bdew b'mod legali pero' estendew oltre minn kemm suppost.

L- awtorita' ta' l-ippjanar bħalissa għaddejja minn proċess biex dak li jista' jiġi ssanat fil-fatt jiġi ssanat, għax hemm diversi barrieri li jistgħu jiġu sanati.

Mhux qed ngħid għal din il-barriera partikolari għax f'dan il- każ l-awtorita' rrifjutat, pero' hemm oħrajn li jistgħu jiġu ssanati, sakemm ma rridux nimportaw il-ġebla kollha minn barra u ngħollu l-ispejjes tal-kostruzzjoni f'pajjiżna.

Irridu naċċettaw li dan huwa negozju importantissimu.

Irridu nżommu l- bilanċ, ħafna drabi fin, bejn li niżviluppaw u fl-istess ħin nikkonservaw l-ambjent tagħna.

Fejn l-affarijiet jistgħu jiġu ssanati naħseb li huwa tajjeb li jiġu ssanati.

Ikun aħjar li flok li kulħadd jibqa' barra mill- parametri tal-liġi jidħol fil-parametri tal-liġi, anke biex tkun tista' tiġi infurzata aħjar.

Dwar din l-applikazzjoni partikolari ma nixtieqx nikkummenta fuq il-mertu tal-każ.

Imma qed nikkummenta b'mod ġenerali dwar x'qed tagħmel l-awtorita' ta' l-ippjanar fuq il-kwestjoni tal- barrieri.

SWIEQI – DĦUL U ĦRUĠ ADEGWAT

L-ONOR.

GAVIN GULIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jikkonsidra li fl-ispazju li hemm faċċata ta' Triq il-Ġwielaq fis-Swieqi, jiġi żviluppat dħul/ħruġ adegwat għas-Swieqi għax dak preżenti ta' Triq it-Tiben via Triq id-Dris għal Triq Sant Andrija mhux adegwat?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Tlabt lid-dipartiment tat-toroq jinvestiga t-talba ta' l-Onor.

Interpellant.

SAN ĠILJAN - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

GAVIN GULIA (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern: Jista' l-Ministru jgħid matul l-1999 u l-2000 kemm ġew irrapportati inċidenti tat-traffiku fl-għassa ta' San Ġiljan li seħħew fl-inħawi ta' fejn Triq id-Dris jingħaqad ma' Triq Sant Andrija, fil- periferija tas-Swieqi?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul is-snin 1999 u 2000, ġew irrapportati 127 inċident tat-traffiku fi Triq Sant`Andrija, Swieqi.

Tnejn minn dawn l-inċidenti seħħew fi Triq Sant`Andrija, kantuniera ma` Triq id- Dris.

MR SPEAKER: L-Onor.

Anġlu Farrugia, domanda supplimentari.

ONOR.

ANĠLU FARRUGIA: Mr Speaker, jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi l- pożizzjoni llum ta' dawk il-pulizija xufiera li jkollhom inċident tat- traffiku bil-vettura tas-servizz waqt il-qadi ta' dmirijiethom u jiġu misjuba ħatja kemm mill-qorti kriminali kif ukoll mill-qorti ċivili?

Min għandu jħallas għad-danni?

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, naf li hemm bord li jinvestiga dawn il- każi u naf li fejn ikun hemm negliġenza grassa ġieli jintalbu d-danni mingħand ix-xufier innifsu.

Jiena favur li meta ma jkunx hemm din in- negliġenza m'għandux ibati l-ispejjes hu.

Ir-raġuni hija li ħafna drabi l- pulizija jkunu ilhom sigħat twal isuqu l-karozzi u bħal ħaddieħor jistgħu jkunu responsabbli.

Pero' fejn ikun hemm negliġenza ċara l-ispejjeż ikollhom jitħallsu mix-xufier.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Tqegħid ta' Karti.

Il-Viċi Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd u l-eta' ta' tfal u żgħażagħ li qed jgħixu fid- diversi djar residenzjali f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar overtime li nħadem fid-dipartiment ta' l-estate management matul l-2000, bi tweġiba għal mistoqsija parlamentari nru.

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet miniserjali?

Mozzjonijiet.

Il-Viċi Prim Ministru.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KUNSILL MALTI GĦALL-IŻVILUPP EKONOMIKU U SOĊJALI

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, f'isem il-Prim Ministru nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abboz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il-Kunsill Malti għall- Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

JOSEF BONNNICI (Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi): Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il- Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-Mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi nqara l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru Deguara.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-KONTROLL TAT-TABAKK

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tas-sena 2001 dwar il-Kontroll tat-Tabakk".

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

DOLORES CRISTINA: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tas-sena 2001 dwar il-Kontroll tat-Tabakk", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-Mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta'Lliġi nqara l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Il-Ministru.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-MEDIĊINI

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Mr Speaker, nipproponi l-Ewwel Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tas-sena 2001 dwar il-Mediċini."

MR SPEAKER: Min jissekonda?

ONOR.

MICHAEL BONNICI: Nissekonda.

MR SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tas-sena 2001 dwar il-Mediċini", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

Agreed.

Il-Mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta'Liġi nqara l-Ewwel Darba.

MR SPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI GĦAT-TĦASSIR TA' L-AVVIŻI LEGALI NRI 261 U 262 TA' L-2000

Ikompli mis-16 ta' Frar 2001.

MR SPEAKER: L-Onor.

Herrera huwa in possession.

ONOR.

JOSE` HERRERA: Mr Speaker, sfortunatament dalgħodu ma kellix ċans nikkonkludi d-diskors tiegħi kif xtaqt minħabba l-ħin.

Dalgħodu kelli l- okkażjoni nispjega għaliex l-oppożizzjoni ppreżentat din il-mozzjoni u issa m'iniex se nieħu wisq ħin biex inħalli l-kelma lil min ippropona din il- mozzjoni.

M'iniex beħsiebni noqgħod nerġa' nirripeti dak li għedt dalgħodu, pero` għad fadal xi osservazzjonijiet li ġew a konoxxenza tiegħi minn diversi nutara.

Per eżempju, wieħed mill-erba' punti li nixtieq inqajjem huwa li għalkemm illum ir-reġistru pubbliku għadu reġistru pubbliku, minħabba l-ftehim li sar fl-1999 ma' l-Eureka u minħabba l-bye- laws u l-leġislazzjoni sussidjarja li saret, fil-verita` r-reġistru pubbliku m'hu se jibqa' reġistru pubbliku xejn.

Ta' min jgħid li x-xogħol li s-soltu kien isir mill-ħaddiema tar-reġistru pubbliku, issa qed isir minn din il-kumpannija li ngħatat monopolju għal għaxar snin.

Il-bieraħ issemma l-fatt li f'dan ir-rigward il-Partit Nazzjonalista qed jimxi b'ċertu element kontradittorju.

Għaliex?

Għax min-naħa dejjem iħambaq u jinsisti li l-politika tal-Partit Nazzjonalista hija kontra li jkun hawn il-monopolji u li f'ċertu żmien irridu nneħħu l-monopolji kollha li għandna, u mill-banda l-oħra għandna kumpannija li ngħatat monopolju għal għaxar snin.

Biex jiġġustifika din il-kritika, li fl-opinjoni tiegħi hija kritika altro che giusta daparti tagħna, il-Ministru Tonio Borg irrisponda billi qalilna: Ara kemm għamlet investiment u kemm kellha tattrezza lilha nnifisha biex tidħol għal biċċa xogħol bħal din!

Allura kif tippretendu li ma nagħtuhiex monopolju?

Bir-rispett kollu, jien ma naqbilx ma' dan it-tip ta' argument għax jekk niġu f'dan, hawn tant ditti u azjendi li għamlu investimenti ħafna ikbar minn din il-kumpannija u mpjegaw magħhom mijiet ta' nies.

Xi ngħidu għal dawk l-azjendi li l-gvern għandu sehem fihom, liema azjendi jimpjegaw ħafna nies u ġew fuq l-istockmarket meta kien hemm termini ta' monopolji previsti biex imbagħad f'daqqa waħda dawk it-termini neħħejniehom, allavolja kien hemm investiment pubbliku!

Għalhekk it-tip ta' argument li qed iqajmu l-membri tal-gvern jgħodd għal kwalunkwe azjenda, kumpannija jew entita` kummerċjali li tkun għamlet investiment qawwi, kemm jekk tkun governattiva kif ukoll jekk le.

Jien ma nħobbx nuża kliem iebes, pero` jiddispjaċini ngħid li r-risposta tal-gvern fuq din il-kwestjoni hija risposta bażwija.

L-ewwel kont qed ngħid li r-reġistru pubbliku m'hu se jibqa' reġistru pubbliku xejn.

Għalkemm skond ir-regolamenti nutar għandu dritt imur jagħmel ir-riċerki tiegħu, in-nutara qaluli ...

Għax ikun tajjeb jekk ngħid li jien ma mmurx nagħmel riċerki fl-insinwa imma nqabbad nutara li għandhom konnessjoni ma' l-uffiċċju tiegħi biex jagħmlu dan ix-xogħol, u allura m'għandix esperjenza diretta ma' l-insinwa.

Ovvjament, bħal kull avukat, jien naf kif taħdem l-insinwa għax aħna l-avukati jkollna ħafna konnessjonijiet ma' l-insinwa b'mod indirett minħabba li jkollna bżonn xi dokumenti minn hemmhekk, kemm biex nagħtu pariri kif ukoll biex immexxu l- kawżi 'l quddiem.

Għalhekk aħna għandna konnessjonijiet kbar ma' l-insinwa pero` ma mmorrux nagħmlu riċerki aħna, jew almenu jien qatt ma mort.

In- nutara jilmentaw li qabel kien hemm ambjent inqas burokratiku u iktar pubbliku tant li setgħu saħansitra jmorru jiċċekkjaw ċerti affarijiet b'mod informali.

Issa jien informat minn numru ta' nutara li lanqas qed jitħallew jagħmlu dan, u dan minkejja li l-insinwa suppost li hija reġistru pubbliku.

(Interruzzjonijiet)

Il-ministru qed jgħid li jekk iridu n-nutara jistgħu jagħmlu dan, pero` hemm oċean bejn dak li qed jgħid il-ministru u bejn dak li jiġri fil- prattika.

Dan li qed ngħid m'iniex qed nivvintah imma qaluhuli n-nutara stess li jmorru l-insinwa regolarment.

Jien ma nistax nifhem kif minkejja li suppost dan ir-reġistru huwa pubbliku, imbagħad meta wieħed imur biex jagħmel riċerki informali jsib burokrazija qawwija.

Illum biex takkwista xi informazzjoni żgħira trid toqgħod tapplika u tħallas mentri qabel kont tista' tagħmel dan bla ebda diffikulta` ta' xejn.

Jien ngħid li m'hijiex etika li ħafna mill-informazzjoni konfidenzjali fi ħdan ir-reġistru pubbliku tkun f'idejn azjenda privata.

Kif għedt qabel, il-Partit Laburista m'huwiex favur il-kummerċjalizzazzjoni t'entitajiet u dipartimenti governattivi, li xogħolhom hu ta' natura purament ċivili.

Bħala oppożizzjoni, aħna ma naqblux ma' din it-tip ta' kummerċjalizzazzjoni, iktar u iktar fejn jidħol ir-reġistru pubbliku.

Per eżempju, l-informazzjoni dwar x'dejn għandu wieħed jew l-ieħor m'hijiex xi ħaġa li għandha tkun f'idejn il-privat.

Dawn huma affarijiet pubbliċi u għandhom jiġu available għall-każijiet partikolari.

Kritika oħra li nixtieq nagħmel tirrigwarda t-timeframe.

Suppost illum qed jiġu stabiliti ċerti timeframes meta wieħed jordna r-riċerka, pero` n- nutara qed jilmentaw li minkejja li b'e-mail suppost tieħu risposta malajr, huma qed idumu jumejn biex jieħdu risposta via l-e-mail, u terġa' jekk ir- riżultat tar-riċerka jintbagħat by hand, dan ir-riżultat qed idum erbat ijiem ma jasal.

Għalhekk filwaqt li qed ngħidu li issa r-reġistru pubbliku se jkun iktar effiċjenti għax se jkun f'idejn il-privat, qed issir kritika min-nutara li m'hemmx dik l-effiċjenza li wieħed qed jaspira għaliha u jiftaħar biha.

Kif għedt dalgħodu, il-funzjoni tar-reġistru pubbliku kważi qed tiġi limitata għal waħda regolatorja għax għalkemm suppost li r- reġistru pubbliku jamministra dawn l-affarijiet, issa l-ministru abdika r- responsabbiltajiet li kellu r-reġistru pubbliku minn idejn il-gvern għal idejn il-privat.

Għal min ma jafx, filwaqt li l-uffiċċju tar-reġistru pubbliku qiegħed Triq il-Merkanti, l-uffiċċji tas-settur privat qegħdin Triq l-Arċisqof.

Allura x'qed jiġri fil-prattika?

L-ewwel in-nutar jordna r-riċerka mir- reġistru pubbliku li hemm fi Triq il-Merkanti, imbagħad din l-ordni tintbagħat lill-uffiċċji ta' Triq l-Arċisqof u mbagħad l-uffiċċji ta' Triq l-Arċisqof jibagħtu l-informazzjoni meħtieġa lill-uffiċċju ta' Triq il- Merkanti u mbagħad fl-aħħar in-nutar ikun jista' jingħata l-informazzjoni li jkun talab.

Qisna qed nilagħbu l-ping-pong!

(Interruzzjonijiet) L- Onor. Membru qed jgħidli: Lanqas li qegħdin New York!

Veru li m'aħniex New York imma xorta waħda qed jiġi kkawżat ċertu dewmien.

(Interruzzjonijiet) Din qaluhieli n-nutara stess.

(Interruzzjonijiet) Bir-rispett kollu, int m'intix nutar.

Inti avukat tajjeb – u naf li inti avukat tajjeb - u ministru.

Kif għedtlek dalgħodu, inti wieħed mill- avukati anzjani - u dan mhux minħabba l-eta` imma minħabba l-kariga li għandek, pero` m'intix nutar.

Huwa veru li jien m'iniex nutar lanqas, pero` jien qed nikkwota dak li qed jgħiduli n-nutara, u n-nutara qed jgħiduli li din il-kwestjoni tal-ping-pong qed tikkrea ċerta burokrazija u qed tikkawża ċertu dewmien u allura għandha tinstab xi forma ta' soluzzjoni f'dan ir-rigward.

Imbagħad hemm il-kwestjoni tal-garanziji, Sur President.

Huwa veru li se toħroġ insurance policy ta' Lm1 miljun, u jien ngħid: Allaħares le, għax kieku l-Bambin biss jaf jekk ikun hemm xi żball fil-computer!

Għax jista' jiġri li ditta tkun mingħaliha li akkwistat proprjeta` bla dejn u wara jirriżulta li dik il-proprjeta` kellha mijiet ta' eluf ta' liri ta' dejn, bil-konsegwenza li din id-ditta jkollha titwekka b'dak id-dejn kollu intortament.

Li kieku m'hawnx din it-tip ta' insurance, mhux ftit grumbling min-nutara hawn imma revoluzzjoni sħiħa hawn.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll problema oħra għax għalkemm qed ngħidu li l-gvern huwa lest li jiggarantixxi, m'hemmx definizzjoni ta' x'qed jiggarantixxi u naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jiddefinixxi wkoll x'qed jiggarantixxi l-gvern.

Jista' jsir qerq ukoll.

Jien m'hu qed ninsinwa fuq ħadd, la fuq ditta privata u lanqas fuq il-gvern, pero` jista' jkun hemm min irid jagħmel qerq għax ikollu interessi diretti jew indiretti.

Allura meta l-liġi qed issemmi l-kelma "garanziji", dan ifisser li l-gvern huwa lest li jirrimborża?

Din il-ħaġa qed tinkwetahom lin-nutara.

Jien lanqas biss kont naf biha din pero` n-nutara qaluli li jixtiequ li din insemmieha fil- parlament.

Nixtieq li l-kelma "garanziji" fil-liġi tkun definita aħjar għax inkella għada pitgħada se jingidem xi ħadd, u se jingidem waħda u tajba.

Imbagħad hemm il-kwestjoni ta' l-ispecific research on particular areas or property.

Milli nista' nifhem jien - għax din m'hijiex daqstant ċara - jekk int tordna ċerta riċerka fuq proprjeta` li tkun qiegħda f'ċerta area partikolari, dik ma tkunx covered bil-garanzija għax jgħidulek li trid tordna riċerka ġenerali biex tinħareġ il-garanzija.

Jien naħseb li dan ma jagħmilx sens għax jekk int tkun taf eżattament x'riċerka trid, ...

Per eżempju, ejjew nieħdu li se tirreġistra ipoteka speċjali fuq proprjeta` partikolari f'post partikolari.

Għalfejn toqgħod tordna riċerki sħaħ jekk tkun taf id-dettalji?

(Interruzzjonijiet) Il-ministru qed jaqbel miegħi.

Jien m'iniex qed nikkritika.

Dan huwa punt tekniku iktar minn ħaġa oħra.

Dalgħodu l-Onor.

Coleiro tkellmet fuq l-aspetti soċjali, pero` dan hu punt tekniku.

Mr Speaker, jien esponejt l-opinjonijiet tiegħi, pero` issa se nħalli l-kelma f'idejn il-Ministru Tonio Borg u l-Ministru Austin Gatt.

Nispera li dawn it-tlett ijiem li ħadna fuq din il-mozzjoni ma jkunux tpaċpiċ fil-vojt.

Huwa veru li r-regolamenti diġa' għaddewhom, imma kif għaddewhom jistgħu jbiddluhom.

Aħna, bħala oppożizzjoni, naspiraw li l- isforzi tagħna li forsi niġbdu l-attenzjoni għal dak li jidhrilna li hu ħażin ma jkunx biss ħela ta' bżieq.

Aħna kontra li ssir din it-tip ta' tassazzjoni minn wara dahar il-parlament jew li ngħollu t-taxxi b'dan il- mod.

Huwa veru li issa d-deċiżjoni laħqet ittieħdet, imma ġaladarba ħlejna tlett ijiem niddiskutu dan il-punt, jekk hemm xi aspetti li jistgħu jiġu mtejba, għandna nneħħu s-suppervja u nerġgħu nikkonsidraw dak li jimmerita li jerġa' jiġi kkonsidrat.

Grazzi.

MR SPEAKER: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki?

Il-Ministru Tonio Borg.

ONOR.

TONIO BORG: Mr Speaker, ħalli nibda bil-punt pożittiv li għalaq bih l-Onor.

Herrera.

M'hijiex fin-natura tiegħi li nkun supperv.

Jien nemmen f'dawn ir-regolamenti, nemmen f'din ir-riforma u naħseb li qiegħda tirnexxi.

Bsart li din ir-riforma kienet se tqajjem ċerta kritika għax m'huwiex faċli li tbiddel sistema, iktar u iktar meta tkun ilha tiġi mħaddma, pero` nista' nassigura lill-parlament li jekk jirriżulta li xi aspetti, partikolarment mil-lat amministrattiv, jistgħu jitjiebu, dawn se jitjiebu.

Pero` jien għandi mixed feelings dwar din id-diskussjoni li saret matul dawn it-tlett ijiem għax naħseb li filwaqt li kien hemm mumenti fejn id-diskussjoni laħqet ċertu livell għoli, imbagħad kien hemm mumenti oħrajn fejn mhux talli ma laħqitx dan il-livell għoli imma talli nħlejna fuq ċerti affarijiet li naħseb illi l-fatti jikkontraduċuhom.

Li nixtieq ngħid mill-bidu nett hija li din il-bidla li saret is here to stay, jiġifieri m'għandna l-ebda intenzjoni li nbiddlu l-korsa ta' l- avvenimenti dwar din il-bidla fis-sistema ta' kif isiru r-riċerki ġewwa r- reġistru pubbliku.

Dan qed ngħidu ħalli jekk xi ħadd, b'xi mod, jaħseb li din ir-riforma se nirtirawha, li se nirrinunzjaw għaliha jew li se mmorru lura dwarha, aħna m'aħniex se ndawru l-arloġġ lura.

Ovvjament issa se nispjega għaliex, u naħseb li meta npoġġi dawn l-argumenti kemm lill-Kamra kif ukoll li min qed jismagħna jaqblu miegħi li din il-bidla kellha ssir.

Issa jekk din il-bidla jagħmilhiex gvern Nazzjonalista jew jagħmilhiex gvern Laburista, il-fatt hu li din il-bidla kellha ssir.

Il-gvern għandu l- unur li jagħmel din il-bidla hu, u jien għandi l-unur li nkun kompliċi f'din ir-riforma.

Naturalment din ir-riforma seta' għamilha ħaddieħor, pero` issa saret, u sabiex kulħadd jifhem is-suġġett, li forsi huwa xi ftit tekniku, ikun tajjeb jekk wieħed jirrakkonta ftit il-background ta' dak li rnexxilna nwettqu fir-reġistru pubbliku b'din ir-riforma li introduċejna f'Ottubru ta' l-1999.

Meta xi ħadd jiġi biex jagħmel kuntratt, huwa għaqli - għalkemm mhux bilfors - li wieħed jagħmel ir-riċerki.

Dawn ir-riċerki jsiru sabiex wieħed jiċċekkja jekk il-post jew inkella l-art li jkun se jakkwista tkunx verament tal-bejjiegħ, cioe' jekk il-bejjiegħ huwiex verament is-sid tal- post li qed jinbiegħ u t-tieni nett sabiex wieħed jara jekk hemmx dejn fuq il-post għaliex jekk tixtri l-post bid-dejn fuqu, dan id-dejn jibqa' mwaħħal mal-proprjeta`, bħall-qarnita, u tispiċċa mhux biss tħallas il- prezz imma tħallas ukoll id-dejn li jkun hemm fuq dik il-proprjeta`.

Mela fi ftit kliem, wieħed jagħmel ir-riċerki biex jara jekk ikunx hemm dejn fuq il-proprjeta` li jkun se jixtri u biex jara jekk il-post ikunx verament tal- bejjiegħ.

Sa mill-1854, jiġifieri minn meta twaqqaf ir-reġistru pubbliku, kull kuntratt li jsir min-nutar irid jiġi reġistrat, jew aħjar insinwat, f'forma ta' nota, li tkun summary, tal-kuntratt.

Imma d-difett tas-sistema kollha huwa li dawn il-kuntratti - u hawn hu d-difett tas-sistema kollha u nisperaw li nsolvu din ukoll - dejjem ġew reġistrati mhux abbażi tal- proprjeta` imma abbażi tal-persuni.

Ħalli nagħti eżempju.

Per eżempju, jien ma nistax inkun naf min hu s-sid ta' 1, Republic Street, Valletta għaliex ir-reġistrazzjoni tal-kuntratti m'hijiex skond il-proprjeta` imma hija skond il-persuni.

Mela jien nista' niċċekkja jekk persuna partikolari hijiex is-sid ta' dik il-porprjeta`, pero` r-riċerka ma nistax nagħmilha bil-maqlub, u ħafna drabi l-affarijiet jikkomplikaw ruħhom għax inti proprju tkun trid tkun taf min hu s-sid ta' dik il-proprjeta`.

Biex l-affarijiet ikomplu jikkomplikaw ruħhom, jekk l-isem li tkun qed tfittex jinzerta isem komuni, bħal kunjomi - Borg, Fenech jew Farrugia - tistgħu taħsbu kemm dan isir xogħol diffiċli, iktar u iktar jekk kemm l- isem u kemm il-kunjom ikunu popolari, bħal Joseph Borg son of Joseph.

Allura jeżistu indiċijiet għal kull sena, u mis-snin sittin 'l hawn, jiġifieri minn meta n-negozju fl-artijiet qabad ċertu ritmu, issa wasalna li għal kull sena mhux volum wieħed ta' indiċijiet ikollna imma xi tliet jew erba' volumi.

Dan li se ngħid huwa inkredibbli, pero` huwa veru; sa l- aħħar tal-millennju la l-indiċijiet u lanqas is-summaries tal-kuntratti ma ġew komputerizzati.

Illum il-computer daħal kullimkien; daħal fil-qorti u daħal fid-dipartimenti kollha tal-gvern, pero` fl-iktar dipartiment fejn il- computer messu daħal l-ewwel ...

Għax fl-aħħar mill-aħħar l-ikbar kapaċita` tal-computer hija li tagħfas il-buttuna u f'ħakka t'għajn issib l-ismijiet u l-kunjomijiet li tkun qed tfittex.

Mela proprju fl-iktar dipartiment fejn suppost daħal il-computer, il- computer ma daħal xejn u kollox kien isir bl-idejn, bil-periklu kollu li tiżbalja meta tagħmel l-affarijiet bl-idejn għax hawn min jikteb pulit u hawn min jikteb imħanżer.

Filwaqt li f'Malta l-computer kien daħal kullimkien, fl-insinwa l-computer ma kienx daħal.

Hawnhekk forsi wieħed jistaqsi kif kienet issir ir-riċerka.

Il-liġi tar-reġistru pubbliku tagħmilha ċara kif; issir talba bil-miktub, tagħti d-dettalji sħaħ tal- persuna - per eżempju, Joseph Borg son of Joseph and Maria nee` Borg - u trid issir ir-riċerka, dejjem abbażi tal-persuna u mhux tal-proprjeta`.

Imbagħad id-direttur tar-reġistru pubbliku joħroġ ċertifikat uffiċjali tat- trasferimenti - jiġifieri joħroġ ċertifikat dwar dak li tkun xtrat u biegħet dik il-persuna - u tad-dejn li jkollha dik il-persuna, u ta' dan huwa responsabbli l-gvern.

Dan hu x'suppost isir.

Matul dan id-dibattitu smajna lil xi sitt kelliema ta' l-oppożizzjoni jitkellmu, u filwaqt li dawn qalu li qabel is-sistema kienet irħas, ħadd ma qalilna x'kienet is-sistema qabel.

L-Onor.

Farrugia qalilna li jmessna qtajna l-abbużi li kienu jsiru meta kienet qed tiġi wżata din is-sistema, pero` eżattament dan l-abbuż x'kien?

X'kien hemm ħażin fis-sistema l- antika ma smajniex.

Dan kien l-itwal dibattitu fuq avviż legali.

Lanqas fuq l-avviżi legali tad-dawl u l-ilma jew tat-turiżmu ma domna niddiskutu daqshekk, pero` fi tlett ijiem ħadd min-naħa ta' l-oppożizzjoni ma qalilna x'kienet din is-sistema ta' riċerka li kienet teżisti qabel.

X'kien jiġri fil-prattika?

Issa hawn se noqgħod attent kif nitkellem għax m'għandi l- intenzjoni li nweġġa' lil ħadd.

Jekk kont tordna ċertifikat uffiċjali, iċ-ċertifikat uffiċjali ma kien isir qatt, minkejja li kellek dritt bil-liġi għalih.

Minflok matul is-snin inħolqot sistema mhux uffiċjali għax dan il-pajjiż għandu ħabta li minflok jimxi b'mod uffiċjali, jimxi b'mod mhux uffiċjali.

B'din is-sistema mhux uffiċjali, l-impjegati ta' l-insinwa kienu jagħtu riċerki mhux uffiċjali.

Naturalment huma ma kenux jagħmlu dan b'xejn imma kienu jagħmluh bi ħlas, liema ħlas kien imur għandhom personalment u mhux għand il-gvern.

Mela skond is-sistema uffiċjali, jekk tordna ċertifikat jew ma kienx isir jew kont iddum xi erba' xhur biex tieħdu, u allura kienu ftit in-nies li applikaw, ...

Ikun interessanti jekk ngħid li fl-1998, jiġifieri f'sena sħiħa, minn xi 12,000 kuntratt il-gvern daħħal biss Lm200.

Imbagħad kien hemm is-sistema mhux uffiċjali li biha - issa jekk hawn xi ħadd li jrid jgħid li mhux veru kien isir hekk, għandu jgħidli issa - kull nutar - u bilfors kellu jsir hekk għax in-nutara ma kellhomx triq oħra x'jieħdu - kien jordna lil xi wieħed mill-impjegati tal-gvern li jafda riċerka mhux uffiċjali u l-ħlas kien isir lill-impjegat bir-riżultat li l-impjegat la kien joħroġ irċevuta u lanqas kien iħallas taxxa jew VAT fuq dak li kien jaqla'.

Matul id-diskors tiegħu, l-Onor.

Herrera qal li hemm bżonn nirfinaw x'inhi d-definizzjoni ta' "garanzija".

Iva, jekk hemm bżonn nirfinawha din id-definizzjoni, imma jien nistaqsi: X'garanzija kien hemm qabel jekk ir- riċerki mhux uffiċjali kienu żbaljati?

Min kien jeħel?

Żgur li l-impjegat ma kienx jeħel għax dawn ir-riċerki ma kenux ikunu ffirmati apposta biex ma jassumux ir-responsabbilta` għal dik ir-riċerka.

Issa jien m'iniex qed ngħid li dawn ir-riċerki kienu jkunu ħżiena.

Dawn ir-riċerki kienu jkunu frott ix-xogħol, u frott ix-xogħol mhux uffiċjali, frott ix-xogħol li bih kulħadd jaqla' l-flus ħlief il-gvern.

Jekk kien isir żball in-nutar x'kien jagħmel?

In-nutar kien jeħilha hu għax il-klijent kien jgħidlu li hu lilu ħallas biex isiru r-riċerki neċessarji.

M'iniex qed ngħid li l-gvern ma kienx jaf x'qed jiġri, u naħseb li nkun ipokrita jekk ngħid li l-gvernijiet ta' dawn l-aħħar 30 sena ma kenux jafu x'qed jiġri, pero` minkejja li kienu jafu li din is-sistema kienet ħażina, kienu jħalluha xorta waħda.

Ta' min isemmi li mhux l-ewwel darba li saru kawżi kontra n-nutara għal idanni.

Imma nistgħu ngħidu li s-sistema mhux uffiċjali għelbet is-sistema uffiċjali, u dawn ir-riċerki li kienu jsiru mhux uffiċjali ma kenux ikunu waħda jew tnejn.

Biss biss is-sena l-oħra ġew insinwati 17,000, li minħabba li fosthom hemm il-causa mortis u t-testmenti, dawn niżlu għal xi 10,000 kuntratt u għal xi 2,000 loans u overdrafts.

Għalhekk din il-Kamra tista' timmaġina kemm din is-sistema mhux uffiċjali kienet tiffjorixxi.

Nerġa' ngħid li r-riċerki ma kienu jiġu ffirmati minn ħadd.

Qatt mill-20 sena li ili avukat ma rajt riċerki ffirmati.

Kull nutar kellu l-impjegat pubbliku jaħdem għalih, u ta' min jgħid li dawn l-impjegati kienu jibqgħu jaħdmu anke bil-lejl.

Fil-fatt jien mhux l-ewwel darba li kont ngħaddi minn quddiem ir-reġistru pubbliku bil-lejl u narah mixgħul.

Qalulna li hemm bżonn niftħu l-insinwa, imma naħseb li qabel l-insinwa kienet miftuħa beraħ.

L-ammont ta' flus li kienu jiġu mgħoddija kien wieħed konsiderevoli, pero` minkejja li d-data kienet tal-gvern, huwa ma kien idaħħal xejn.

Mr Speaker, dan l-istat ta' kaos ma setax ikompli.

Kif għedt diġa', in-nutar kien skopert minħabba li r-riċerki ma kenux garantiti u l-klijent kien skopert ukoll għax ġieli saru kawżi u n-nutar kien jgħid lill-klijent li jmissu ġab l-avukat miegħu għall-kuntratt.

Mela l-klijent kien skopert, in-nutar kien skopert u l-gvern, li suppost kien joħroġ ir-riċerki uffiċjali hu, kien skopert ukoll għax kif għedt diġa', dawn ir-riċerki kienu jsiru bla ebda forma ta' uffiċjalita`, bla rċevuta tal-VAT jew tas-CET u bla ħlas ta' xi taxxi oħra.

L-ebda pajjiż ma kellu reġistru pubbliku fejn ir-riċerki kienu jinħadmu b'dan il-mod bħal tagħna, u l-ebda gvern serju li jirrispetta lilu nnifsu ma kellu jħalli din is- sitwazzjoni tkompli għaddejja.

Jien niftakar li fl-ewwel budget ta' din il-leġislatura, proprju wara l- elezzjoni, kien qam l-Onor.

Gulia, ix-shadow minister ta' l-intern li taħtu jaqa' r-reġistru pubbliku, u qalilna: Isma', sar ħafna xogħol biex il-land registry u l-public registry jiġu amalgamati flimkien – u aħna hekk nixtiequ li jsir - u allura issa nispera li l-gvern ikollu l-guts li jagħmel din ir-riforma għax kulħadd jaf l-affarijiet kif inhuma.

Minn hawn wieħed jirrealizza li anke l-gvern preċedenti kien jammetti li din is- sitwazzjoni m'hijiex tajba u li hemm bżonn li jsir xi ħaġa dwarha, u fil- fatt huwa kważi sfidana biex nagħmlu xi ħaġa dwarha.

Allura kif stajna nippermettu sitwazzjoni fejn is-sistema ddiġenerat sal-punt li mijiet ta' eluf ta' liri jmorru fil-bwiet ta' l-impjegati pubbliċi, li naturalment kellhom ukoll is-salarju tal-gvern, il-gvern idaħħal Lm200 fis-sena u l- klijent jiġi skopert b'riċerki mhux uffiċjali?

Kien hemm diversi gvernijiet li pprovaw isolvu din il-problema, u qed ngħid dan biex ħadd ma jaħseb li konna aħna li skoprejna l-Amerka.

Biżżejjed ngħid li lejn l-aħħar tas-snin sebgħin il-gvern kien iddeċieda li ħadd m'għandu jagħmel riċerki mhux uffiċjali.

Imma tafu x'ġara?

La ħarġu riċerki mhux uffiċjali u lanqas ħarġu riċerki uffiċjali għax kellna staġnar tan-negozju tal-bini għal tlett ijiem u b'hekk il-gvern kellu jagħlaq għajnejh fuq ir-riċerki mhux uffiċjali li jsiru.

Tant kulħadd kien qata' qalbu li jkollna riċerki uffiċjali - u din hija interessanti ħafna - li matul is-snin it-tariffi kollha żdiedu biex jimxu ma' l-għoli tal-ħajja, pero` t-tariffa tar-riċerki uffiċjali ma nbidlitx mill-1927 l'hawn, jiġifieri minn żmien l-ewwel gvern ta' Strickland.

Mill-1927 l'hawn, partikolarment f'ċertu żmien wara l-gwerra, is-sistema tar-riċerki uffiċjali tant ma baqgħetx tiffunzjona li t-tariffi baqgħu li huma; 2ċ għal kull sena riċerkata, u r-raġuni kienet li ma kienx hemm skop li tgħolli tariffa għal xi ħaġa li ma teżistix.

Issa nixtieq niġi għall-punt tal-kuxjenza soċjali.

Illum l-Onor.

Coleiro qaltilna li l-gvern m'għandux kuxjenza soċjali għax qed jintroduċi din is- sistema l-ġdida u għaliex għolla xi tariffi li għandhom x'jaqsmu mar- riċerki.

Jien infakkarha li fl-1997 ma kenux żdiedu t-tariffi tar-riċerki imma kienu żdiedu t-tariffi li wieħed iħallas meta jiġi biex jippreżenta n- nota ta' l-insinwa.U tafu kemm kienu żdiedu?

It-tariffa għal kuntratt ta' mhux iktar minn Lm10,000 minn Lm1.50 telgħet għal Lm10.

Illum ma tantx hawn djar li jiswew inqas minn Lm30,000, u għalhekk f'dak il-każ l-ispejjeż tat- tariffa ta' l-ispezzjoni minn Lm11.50 żdiedet għal Lm20.

Ta' min jgħid li minn dawn iż-żidiet kollha, in-nutara ma ħadu xejn ħlief il-garanzija fuq riċerki uffiċjali, kemm mill-polza ta' l-assigurazzjoni tal-kumpannija kif ukoll mingħand il-gvern, imma qabel lanqas dan dan il-vantaġġ ma kellhom.

Mr Speaker, kont qed ngħid li saru diversi tentattivi biex id-dipartiment tar-reġistru pubbliku jidħol fid-dinja komputerizzata imma sfortunatament kollha fallew.

Jidhirli li l-ewwel darba li l-kumpannija Eureka daħet fix- xena kien fl-1995, fejn fit-8 ta' Novembru ta' dik is-sena il-gvern kien għamel diversi laqgħat mal-kunsill notarili fejn kien ġie deċiż li hemm bżonn li s-sistema l-ġdida tiġi kummerċjalizzata u jibdew jinħarġu r- riċerki uffiċjali.

Fil-minuti ta' dawn il-laqgħat hemm imniżżel li:

"The notarial council reacted positively to the recommercialisation of this new system.

The minister stated that goverment will still fix a tariff for official service.".

Għal dawn il-laqgħat kienu jattendu wkoll rappreżentanti tal-kumpannija Eureka, li dak iż-żmien kien jisimha Researches, li offrew il- kondizzjonijiet tagħhom biex jitħallew jikkomputerizzaw l-indiċi, in-noti u d-dokumenti fir-reġistru pubbliku, flimkien ma' l-impjegati.

Ta' dan, fl-1 ta' Frar ta' l-1996 ġie miftiehem li l-gvern jitħallas Lm100,000.

Tajjeb li ngħid li dan il-ftehim ma kienx miftuħ għall-kumpannija Eureka biss.

Fil-fatt, skond dawn il-minuti, il-ministru kien qal li:

"He advised members present that once the project by the firm Researches has been approved, he will inform persons who had proposed similar projects that they could go ahead with them on the same lines.".

Pero' ħadd ma tefa' l-offerta tiegħu jew jekk kien hemm xi ħadd li għamel dan, ma kompliex jagħti s-servizz, u għalhekk il-kumpannija Eureka bdiet toffri dan is-servizz għal skop privat.

Jiġifieri l-klijent, minflok jirrikorri għand il-ħaddiema tad-dipartiment, beda jirrikorri għand din il- kumpannija u jinqeda xorta, waqt li l-gvern, minbarra li kkomputerizza s- sistema tiegħu mingħajr ħlas, ingħata Lm100,000.

Quddiem din is- sitwazzjoni, gvern wara l-ieħor beda jara jistax jadotta s-sistema ta' l- Eureka għax din il-kumpannija tant bdiet taħdem, li mhux biss il-gvernijiet bdew jittrattaw magħha imma anke l-istess impjegati fi ħdan ir-reġistru pubbliku bdew jordnaw ir-riċerki mingħandha.

F'Ġunju ta' l-1998, l- awtorita' tad-djar ħarġet tender biex ir-riċerki li jkollha bżonn, minflok jagħmluhom l-impjegati tar-reġistru pubbliku, tibda' tagħmilhom l-Eureka.

Dan li qed ngħid ġara taħt l-amministrazzjoni preċedenti, u minn dak iż- żmien 'l hawn il-prezz ta' Lm3 ma nbidilx.

Rigward l-affidavit li ġie esebit il-bieraħ, irrid neskludi l-fatt li dan sar biex jintimida jew jikkritika lil xi ħadd.

Jien nassigura li dan l- affidavit m'għamiltux jien imma sempliċement irċevejtu.

Jien tlabt biss għal dokument uffiċjali biex inkun naf x'ġara fis-sentejn ta' amministrazzjoni Laburista, u biex jekk xi ħadd jikkritika lill-Eureka jien ikollu x'nuri.

Dan id-dokument, li huwa affidavit bil-ġurament, isemmi żewġ laqgħat li kienu saru waħda ma' l-Onor.

Charles Mangion li kien responsabbli mir-reġistru pubbliku u l-oħra ma' l-Onor.

Gavin Gulia – li daħal fil-kariga ta' ministru tal-ġustizzja wara l-Onor.

Mangion - li sal- lum għadu jiċħad li din il-laqgħa kella xi forma ta' konklużjoni msemmija fl-affidavit.

L-Onor.

Mangion, għalkemm ikkonferma kważi l-affidavit kollu, qed jgħid li dan sar għal skop ulterjuri, jiġifieri biex tiġi attakkata persuna partikolari fi ħdan ir-reġistru pubbliku.

Ridt ngħid li dan l-affidavit intalab biex ikun assigurat li waqt l- amministrazzjoni Laburista saru trattati mal-kumpannija Eureka.

Issa l-fatt li dak iż-żmien ma ntlaħqitx konklużjoni hija kwestjoni oħra.

L-importanti hu li meta l-Onor.

Mangion kien fil-gvern, ippropona li jinxtara dan id- database biex ikun jista' jagħti biss in-numri, waqt li l-impjegati tar- reġistru pubbliku jkomplu għaddejjin bir-riċerki mhux uffiċjali.

Kieku ġara dan, kien ikun skandlu kbir li l-gvern jonfoq mijiet ta' eluf ta' liri biex jixtri sistema komputerizzata biex ix-xogħol jibqa' kif inhu.

Qed ngħid dan biex meta nibdew nitkellmu dwar konflitt ta' interess u dwar jekk din il-kumpannija hijiex kapaċi tagħmel dan ix-xogħol u dwar jekk hux qed isiru iktar żbalji llum milli l-bieraħ, ikun nista' ngħid li anke l-gvern Laburista kien ittratta ma' din il-kumpannija, avolja ma laħaqx ftehim.

Rigward il-ftehim li ntlaħaq bejn l-Eureka u l-gvern preżenti, irrid ngħid li jien ma ħbejt xejn dwaru anzi poġġejtu fuq il-Mejda tal-Kamra madwar sena u erba' xhur ilu, bit-tariffi tar-riċerki uffiċċjali b'kollox.

Huwa veru li mbagħad żdiedet il-VAT, pero' l-ftehim jgħid li l-Lm5 li l- kumpannija tiċċarġja lill-gvern għal kull riċerka ma jinkludix il-VAT, jiġifieri dan ma sirniex nafuh f'dan il-budget imma eżattament fid-19 ta' Ottubru ta' l-1999, meta jien poġġejt id-dokumenti kollha fuq il-Mejda tal- Kamra.

Ħadd ma jista' jgħid li sar xi ħaġa bil-moħbi, għax dan il-ftehim tħabbar fil-budget ta' qabel dan, u kien hemm min qrah għax saru diversi mistoqsijiet parlamentari dwaru.

Permezz ta' dan il-ftehim, il-gvern akkwista minnufih id-database li diġa' kellha din il-kumpannija, li bejn wieħed u ieħor kienet tmur lura għal 30 sena.

L-Eureka obbligat ruħha li tkompli tikkomputerizza dik id- data li tidħol kuljum fir-reġistru pubbliku, jiġifieri s-summaries tal- kuntratt li jagħmlu n-nutara.

Din il-kumpannija obbligat ruħha wkoll li tikkomputerizza n-noti u l-indiċi kollha li daħlu sa mit-twaqqif tar- reġistru pubbliku, u dan kollu mingħajr ma l-gvern joħroġ xejn fi flus.

Bħalha korrispettiv, il-gvern ta lill-Eureka l-użu esklussiv ta' din id- data, fis-sens li din tkun il-kuntrattur tal-gvern.

Qed ngħid dan għax l- Onor. Herrera għadu kif qal li aħna neħħejna l-monopolju f'ċerti oqsma u daħħalnieh fir-reġistru pubbliku.

L-ewwelnett irrid ngħid li kull gvern għandu l-monopolju tar-reġistru pubbliku.

Jien għadni qatt ma smajt b'reġistru pubbliku privat.

Aħna mhux se nagħtu liċenzja lil xi kumpannija privata biex in-nutara jmorru jirreġistraw il-kuntratti għandha.

Il- kuntratti jridu jidħlu f'post wieħed ċentralizzat, fir-reġistru pubbliku li hawn fi Triq il-Merkanti.

Li ġara hu li l-gvern intrabat mal-kumpannija Eureka li jqabbad lilha biss bħalha kuntrattur biex toffrilu s-servizz tar-riċerki.

Għall-bidu, waqt il-perjodu transitorju, għamlet madwar sena tagħti s-servizz lil klijent direttament hi, imma issa, minn mindu kollox sar uffiċjali, il- gvern biss qed joħroġ ir-riċerki, u għalhekk huma uffiċċjali u għalhekk huwa l-gvern li qed jagħmel tajjeb għad-danni kkawżati minn xi żball fir- riċerki.

Biex ikun jista' jsir dan, il-gvern bilfors kellu jintrabat li jingaġġa lil din il-kumpannija biss, u dan huwa ovvju wara li bħala flus ma ħareġ xejn għal din is-sistema komputerizzata.

Ma jistax ikun li ma' l- Eureka, li qed tagħmel dak li għal snin twal l-ebda gvern ma rnexxielu jagħmel, tiġi ngaġġata kumpannija oħra għax inkella nispiċċaw b'żewġ sistemi.

Tajjeb li ngħid li d-data se ssir proprjeta' tal-gvern minn issa u mhux minn għaxar snin oħra u, sabiex id-drittijiet tal-gvern żgur ma jiġux preġudikati, il-kopji tax-xogħol li qed isir qed jiġi stored f'diska biex ikun under the safe custody taż-żewġ partijiet, ħalli jekk jinqala' xi ħaġa l-gvern ikun jista' jissekwestra dik id-diska.

Jien naħseb li għamilna a good deal, u lil min qed jgħid li kollox qed jingħata f'idejn il- privat jien ngħidlu li dan m'hu veru xejn, għax qabel ir-riċerki mhux uffiċjali kienu qed isiru mill-privat.

L-impjegati ma kenux jagħmlu dan ix- xogħol għan-nom tal-gvern imma kienu joffru s-servizz privat tagħhom permezz tad-data tal-gvern.

Allura issa se niġu kkritikati għax egħlibna dik is-sistema żbaljata u ngaġġajna kumpannija privata biex tagħmlilna sistema komputerizzata imma r-responsabbilta' xorta nibqgħu nassumuha aħna?

Din hija r-riforma li għamilna f'Ottubru ta' l-1999.

Kull min jagħmel xi riċerka jrid iħallas it-taxxa dovuta skond il-liġi u minħabba dan il- kontroll, anke l-kumpannija trid tħallas it-taxxa dovuta fuq l-income.

Barra minn hekk il-kumpannija għandha polza ta' assigurazzjoni kontra l- iżbalji li jistgħu jikkaġunaw danni.

Sa danni ta' Lm1 miljun il-kumpannija hija salvagwardata mill-assigurazzjoni, waqt li min-naħa tiegħu l-gvern qed jagħti l-assigurazzjoni li toffri l-liġi, jiġifieri għar-riċerki żbaljati li jikkawżaw danni hemm back-to-back guarantee.

Rigward it-tariffi, huwa interessanti l-fatt li l-argumentazzjoni kollha tar-riżoluzzjoni hija dwar it-tariffi.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' l- Avviż Legali.

261, l-oppożizzjoni ma qalitx għaliex hija kontra dan l-avviż li m'għandu x'jaqsam xejn mat-tariffi.

Kulma qalet hu li hija kontra l- Avviż Legali 262.

Jien irrid nistaqsi ma xiex se nqabblu dawn it-tariffi li skond l-oppożizzjoni għolew, għax peress li qabel is-sistema ma kenitx uffiċjali ma kienx hemm tariffi, jiġifieri jista' jkunu li kienu ogħla u jista' jkun li kienu irħas.

Kieku l-oppożizzjoni ta' l-inqas għamlet bħall- gazzetta "l-orizzont", jiġifieri kkomparat it-tariffi kif kienu fiż-żmien meta l-kumpannija Eureka kienet topera privatament u dak li qed jiġi charged illum, kien ikun ferm aħjar.

L-argumentazzjoni kollha ta' l- oppożizzjoni kienet li s-sistema ta' qabel kienet irħas, imma aħna, peress li dawn it-tariffi la kienu uffiċjali u lanqas garantiti, kif nistgħu nikkomparaw magħhom?

M'huwiex ġust li ngħidu li r-riċerki ta' qabel l-1999 kienu irħas.

L- ewwelnett m'għandniex konferma li dawn verament kienu irħas u t-tieni nett we are not comparing like with like, għax ir-riċerki ta' qabel l-1999 kienu mingħajr taxxa, mingħajr irċevuta, mingħajr VAT u mingħajr l-ebda spiża oħra waqt li r-riċerki tal-lum huma uffiċjali u garantiti kontra l-iżbalji.

Il-vilta' hi li fit-tabella ppubblikata mill-gazzetta "l-orizzont", ittieħed żball kbir meta ġew ikkomparati l-prezzijiet ta' l-Eureka ma' dawk tal-lum.

Dan il-ġurnal qal hekk:

"Għal ċertifikat speċjali ta' iskrizzjoni maħruġ bħala vera kopja ta' iskrizzjoni, minn 30c il-prezz tela' għal Lm1.50".

Jaqaw l-oppożizzjoni nsiet li din iż-żieda kienet introduċietha hi stess fl- 1997?

Din iż-żieda li "l-orizzont" qed jittimbrana biha bħala ħallelin, kien introduċiha l-Onor.

Mangion meta kien hu ministru responsabbli mir- reġistru pubbliku.

Biex naraw fiex jikkonsisti dan il-famuż diżastru fit-tariffi tar- riċerki, jien ikkummissjonajt lid-dipartiment biex jiġbor lista tar-riċerki kollha li saru bejn il-15 ta' Jannar u t-13 ta' Frar.

Dan is-sample li ttieħed fuq medda ta' xahar ikopri 1,433 riċerka, li minnhom 6% kienu taħt il-Lm5, 39% kienu bejn Lm5 u Lm10 u 27% kienu taħt l-Lm20.

Jiġifieri 72% ta' dawn l-1,433 riċerka kienu taħt l-Lm20, 84% kienu taħt it-Lm30 u 91% kienu taħt il-Lm50.

Mhux veru dak li qal l-Onor.

Anġlu Farrugia li issa talli tingħafas buttuna, il-klijent irid iħallas Lm6.

Lill-Onor.

Membru jien ngħidlu biex ma jinsiex kemm tħabtu l-gvernijiet biex fir-reġistru pubbliku jkun hemm din il-buttuna li tissostitwixxi x-xogħol manwali!

Biex nirrispondi għal dak li qalu l-kelliema ta' l-oppożizzjoni, malli persuna titlob riċerka, anke jekk ma jkun jirriżulta xejn, iċ-ċertifikat li dik l-persuna m'għandhiex dejn u ma ttrasferitx proprjeta' xorta se joħroġ, u għalhekk il-ħlas xorta jrid isir.

Nispera li l-oppożizzjoni m'hijiex tippretendi li noħorġu r-riċerki mingħajr ħlas.

Il-gvern u l-oppożizzjoni m'humiex qed jaqblu dwar il-fatt li filwaqt li l-Partit Laburista qed li t- tariffi għar-riċerki huma esaġerati, il-gvern għandu l-provi li 92% u l- average ta' kull invoice huwa ta' inqas minn Lm20.

Sur President, anke jekk dawn it-tariffi jiġu kkomparati ma' dawk ta' l- Eureka, xorta ma jkunx qed jiġi kkomparat like with like għax issa dawn huma uffiċjali waqt li l-oħra ma kenux.

(Interruzzjonijiet) X'għandu x'jaqsam!

Jien nispera li bil-moralita' kollha li nippriedkaw dwarha m'intix qed tgħidilna li ta' servizzi differenti, il-ħlasijiet għandhom ikunu l-istess, għax inkella tkun qed issir inġustizza fil-konfront tal- kumpannija u fil-konfront tal-gvern.

(Interruzzjonijiet) Iva, f'ċerti aspetti raħsu wkoll, imma "l-orizzont" qajmet din it-traġedja kollha għax minn Lm3.48 il-prezz tela' għal Lm6, VAT inkluża, u fotokopja minn 75c saret Lm1.20 waqt li l-iċċekkjar ta' l-ismijiet minn 20c tela' għal 36c.

Mr Speaker, fl-aħħar ta' dan id-diskors se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kont ta' Lm15 maħruġ f'Settembru ta' l-1999, jiġifieri qabel ma bdiet is- sistema ta' l-Eureka, u kont ta' l-istess servizz li jammonta għal Lm1.56.

Rigward ir-riċerki testamentarji, jien naħseb li wasal iż-żmien li nerġgħu nikkonsidraw il-liġi li tgħid li biex persuna tmur tara jekk il-ġenituri tagħha għamlux testment, informazzjoni daqshekk privata, trid tirrikorri għand id-dipartiment tar-reġistru pubbliku, u minħabba f'hekk qed tinħoloq iktar komplikazzjoni għax min ikun irid jagħmel testment sigriet qed imur jagħmlu l-qorti.

Fil-konsiderazzjonijiet li qed nagħmlu anke mal-kunsill notarili, ir-reazzjoni ġenerali hija waħda pożittiva.

It-tariffa għal riċerka testamentarja minn Lm2.50 telgħet għal Lm3.50, u din iż-żieda ta' Lm1 saret minħabba l-faċilita' li ngħatat lill-kunsilli lokali li jieħdu l-ordnijiet tal-klijent.

Jien naħseb li f'dan il-każ il- ġurnal "l-orizzont" żbalja meta qal li minn xejn it-tariffa għal din ix- xorta ta' riċerka saret Lm5.

Irrid ngħid li din it-tariffa hija irrispettiva minn kemm isiru testmenti, u għalhekk ma naħsibx li din hija xi ħaġa irraġonevoli, iktar u iktar meta nikkonsidraw il-fatt li dan ix- xogħol il-kumpannija Eureka se tagħmlu b'Lm2.50 biss.

Għalkemm nixtieq nsolvu l-problema tad-dewmien fit-tiftix peress li hawn persuni li jisimhom l-istess, ta' l-inqas ikkommettejna rwieħna li li sa April ta' din is-sena, ix-xogħol kollu li għandu x'jaqsam mat-testmenti se jkun komputerizzat.

Allura ta' dan ix-xogħol kollu, il-gvern m'għandux dritt li jitlob Lm5 biex jagħmlulek riċerki kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex?

U m'hu veru xejn il-kumment li sar min-naħa ta' l-oppożizzjoni li meta tagħmel riċerka għall- kuntratti kemm f'Malta u kemm f'Għawdex jiċċarġjawk id-doppju.

Tagħmel talba waħda u jfittxulek taħt dak l-isem kemm f'Malta u kemm f'Għawdex.

Imbagħad għandna t-tariffa għall-aġent - li issa naraw min hu - li jrid iħallas Lm5 mhux kull darba li jmur l-insinwa, imma Lm5 f'sena sħiħa.

Issa niġu għall-kwestjoni ta' l-aċċessibilità li tant sar plejtu dwarha u li m'għandha x'taqsam xejn mal-kwestjoni tat-tariffi.

Jien ma nafx kemm kien aċċessibbli r-reġistru pubbliku qabel.

Veru li l- avukati u n-nutara kienu jistgħu jmorru u ġieli kien ikun hemm xi riċerkatur, però għal raġunijiet ovvji s-sistema mhux uffiċjali ma tantx kienet tippermetti li dak li jkun jaqbad u jmur ifittex fir-reġistru pubbliku kif ġieb u laħaq.

Jien naħseb li r-reġistru pubbliku għandu jkun miftuħ anke għar-riċerka, mhux tramite l-kumpannija, għan-nies li jipparteċipaw fil-professjoni legali, partikolarment in-nutara, l-avukati u l-prokuraturi legali u min irid mill-pubbliku jordna r-riċerka.

Iżda fl- Avviż Legali 261 għamilna eċċezzjoni għal riċerkaturi, u nikkwota:

"Any person carrying out research for cultural, historical or educational purposes approved by the director".

Mela aħna qed insostnu li r-reġistru huwa pubbliku għax int dejjem tista' tordna r-riċerka li trid, mhux b'xejn imma tħallas għaliha.

Però n-nutara, l-avukati, il-prokuraturi legali u żewġ aġenti għal kull nutar - jiġifieri jekk għandna 150 nutar hemm 300 ruħ, barra n-nutara, li huma mpjegati tan- nutara - jistgħu jmorru l-insinwa biex jagħmlu updating jew jaraw ir- riċerki mingħajr ma jiċċarġjawhom tal-fatt li qed iħarsu biss lejn in-nota jew il-manwal.

Sakemm wieħed jagħmel photocopy waħda 'l hawn u 'l hemm tista' ssir ukoll, imma li tgħidli li xi ħadd imur jagħmel ir-riċerka u jippretendi li ma jħallasx tal-photocopies, inkunu qed niddistruġġu s-sistema stess.

Jekk id-direttur iħalli dan isir ikun hemm iż-żerriegħa tad-distruzzjoni u mmoru lura għal kif konna qabel.

Altru nutar ried photocopy ta' nota partikolari dak il-ħin u tawhielu, u altru jmur xi ħadd juża l-investiment li qed jagħmel il-gvern - qed tagħmlu l-kumpannija imma qed iħallas għalih bl- esklussività l-gvern - u minflok jordna r-riċerki jagħmel ir-riċerki hu.

Sakemm joqgħod iħares u jikkopjahom b'idejh, dan jista' jagħmlu wkoll, imma m'għandux jippretendi li juża l-photocopier tal-gvern biex jagħmel xi 50 photocopy b'xejn u jagħmel ir-riċerki li ħaddieħor qed iħallas għalihom.

Allura din serjetà?

(Interruzzjonijiet) Imma dawn huma riċerki uffiċjali.

Int qed tirriferi għal xi ħadd li jrid jagħmel photocopy ta' mandat, imma hawn qed nitkellmu fuq riċerki uffiċjali li dejjem kont tħallas għalihom, anke jekk ma kenux uffiċjali.

Allura jekk għar-riċerki mhux uffiċjali konna nħallsu aħseb u ara kemm għandna nħallsu għar-riċerki uffiċjali - u nirrepeti - li huma garantiti.

Ħaġa oħra li rrid insemmi fuq Avviż Legali 261 - u nispera li l- oppożizzjoni ma tivvotawx kontra tagħha - hija li għall-ewwel darba fl- istorja tar-reġistru pubbliku, ir-reġistru pubbliku qiegħed jintrabat li jikkonsenja r-riċerki f'ċertu żmien stipulat.

M'hemmx għalfejn ngħidilkom li dan it-terminu ma kienx jeżisti meta r-riċerki ma kenux uffiċjali.

Ir- riċerki uffiċjali ma kenux isiru u tant ma kenux isiru li meta kien ikun hemm min jitlob li r-riċerka tkun uffiċjali biex jippreżentaha l-qorti, kienu jgħidulu li rċevew l-applikazzjoni tiegħu taħt sezzjoni 28 u 30 tal- Public Registry Act, "however these sections do not establish any time limits within which such services are to be delivered."

U kienu jħalluh lampa stampa sakemm fl-aħħar dan tant kien jixba' jistenna li kien ikollu jaqleb għas-sistema mhux uffiċjali.

Dik kienet l-unika alternattiva li kellu.

Skond dan l-avviż legali uħud mit-timeframes li fihom iridu jsiru r- riċerki se jiġu ntrodotti immedjatament, oħrajn fi ftit xhur oħra u hemm id- dati meta se jiġu ntrodotti.

Ir-riċerki ta' testmenti jridu jkunu lesti fi żmien sebat ijiem tax-xogħol u riċerka dwar kuntratti trid tkun lesta fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol.

Jien informat li llum on average qegħdin jiġu konsenjati f'inqas minn ġimgħa, in six or seven running days għalkemm hawnhekk hawn stipulat għaxart ijiem tax-xogħol.

(Interruzzjonijiet) Kemm qed insiru effiċjenti aħna b'din ir-riforma li rnexxielna nagħmlu aħna u li intom ma rnexxilkomx tagħmlu!

(Interruzzjonijiet) Il-gvern qiegħed joffri din il-garanzija.

Naturalment m'hijiex garanzija assoluta jekk ikunu riċerki twal ħafna, però xorta waħda d-direttur irid jagħti spjegazzjoni:

"May on good cause being shown not adhere to such time periods and shall inform the applicant."

Jiġifieri d-direttur irid jinforma lill-klijent, mhux ma jkunx jaf x'sar mir-riċerka tiegħu.

Id-direttur irid jgħidlu li fil-każ tiegħu nqalgħet xi ħaġa kkomplikata jew inkella tant hemm kuntratti li jridu joħorġu fir- riċerka tiegħu li mhux se jżommu ma' dik id-data.

Irid jagħtih raġuni għaliex.

Hija xi ħaġa ħażina li qed norbtu lilna nfusna li nosservaw ċerti termini?

Meta jkollok riċerka u trid tagħmel updating ta' ċertu żmien, hemmhekk iċ- ċertifikat irid jiġi kkonsenjat fi żmien tlett ijiem tax-xogħol.

Imbagħad meta għandek il-matching, jiġifieri meta jkollok riċerki mhux uffiċjali bis- sistema l-antika u int trid taqlibhom mis-sistema mhux uffiċjali għas- sistema uffiċjali.

Dan għamilnieh ħalli r-riċerki antiki li ġew akkumulati maż-żmien fil-konfronti ta' diversi nies ma jintremewx.

Min jafda dawn ir- riċerki jista' joqgħod fuqhom għax għadhom validi, imma min irid li jkollu t-timbru ta' l-uffiċjalità, fl-avviż legali qegħdin ngħidu li għal dak il- każ jiċċekkjawhomlu u flok Lm1.20 jħallas 18c għal kull matching li jsir.

U dawk ir-riċerki antiki, li akkumulaw matul iż-żmien, u li mhumiex uffiċjali jistgħu jsiru uffiċjali.

Hemmhekk qegħdin nagħtu l-garanzija li jridu joħorġu within seven working days.

Hemm xi ħaġa ħażina li għamilna hekk f'dan l-avviż legali?

Interessanti li ħadd mill-oppożizzjoni ma kellu l-kirjanza li fil-kritika tiegħu għallinqas isemmi dan il-fatt pożittiv li aħna ntroduċejna f'dan l-avviż legali.

Mr Speaker, din is-sistema lanqas ma hija perfetta u kull suġġeriment li hemm dwar kif nistgħu ntejbu l-aspett amministrattiv tas-sistema l-ġdida, aħna se nikkonsidrawh.

Fil-fatt fis-6 ta' Jannar il-kunsill notarili għamel l-annual general meeting tiegħu, fejn ma kkritikax it-tariffi, però kkritika ċerti affarijiet u ħafna minn dawn il-proposti ġew aċċettati.

Per eżempju qabel kienu jagħtuhom l-indiċi lura għal 90 ġurnata, dan ġie estiż għal 180 ġurnata, u wara li kienu ġew ikellmuni xi nutara, mill-1999 meta sar il-ftehim - mela qabel l-1999 għandhom l-indiċi manwali li n-nutara kollha jistgħu jmorru jiċċekkjaw b'xejn - dawn jistgħu anke jiċċekkjaw fuq il-computer u joħorġu b'xejn in-numri tar-riċerki.

Naturalment dawk li jordnaw iridu jħallsu tagħhom però dan l-aċċess jeżisti.

(Interruzzjonijiet) Ta' qabel l-1999 jistgħu jmorru jiċċekkjawh b'mod manwali.

Għandhom dritt imorru jarawh, li m'għamilniex huwa indiċi manwali mill-1999 sal-lum, għaliex inkella nitilfu l-kontroll.

Veru li hemm ħafna nutara li qed jinsistu għalih għax qed jgħidu li jista' jinqata' d-dawl, però naħseb li għal dan hemm soluzzjonijiet oħra.

Dan jista' jsir, jinżamm under lock and key, imbagħad jekk ikun hemm bżonn wieħed imur u jiċċekkja.

Però għandna nassumu li d-dawl ma jinqatax u l-computer jaħdem, u jekk ikun hemm ħamest ijiem jew sitt ijiem f'sena li dan jiġri m'għandniex għalfejn noqogħdu nagħmlu l-affarijiet manwali wkoll minflok bil-computer sempliċement għax jista' jinqata' d-dawl ħames darbiet f'sena jew anqas, jew inkella għax jista' jiġrilu xi ħaġa l-computer.

Jien informat li jekk int, per eżempju, tmur illum - il-Ġimgħa - in-noti li jkunu daħlu sa l-Erbgħa int tkun tista' tarahom fuq il-computer.

Veru li jifdal jumejn imma qabel hekk kienet is-sistema wkoll.

F'dawk il-jumejn la kont issibhom fl-indiċi manwali sakemm jidħlu u lanqas fuq il-computer, imma tmur tfittixhom waħda waħda.

Jekk tgħidli li qabel kont iċċempel lil xi ħadd u jidħol nhar ta' Ħadd biex jagħmillek din ir-riċerka, allura ngħidlek li din jew se nagħmluha uffiċjali jew le.

Jiġfieri s-sistema mhux uffiċjali kellha xi vantaġġi wkoll, li kulħadd ikollu l-impjegat tiegħu hemmhekk li jċempillu l-Ħadd u jgħidlu jagħmillu l-updating.

Imma issa jew se nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà u se nagħmluhom f'ħinijiet uffiċjali u b'riċerka uffiċjali jew inkella nibqgħu bis-sistema l-antika, li kulħadd jaħdem għal rasu.

Naħseb li l-Onor.

Gulia jaqbel li jekk se nagħmlu r- riċerka uffiċjali r-reġistru pubbliku jrid jagħlaq il-Ħadd ukoll.

Jien inwiegħed lill-Kamra li din ir-riforma mhux se tieqaf hawn imma se tkompli.

L-akbar riforma li se nagħmlu hija li noħolqu reġistru ċentrali wieħed.

Ma jistax ikun li jkollna żewġ reġistri; ir-reġistru ta' l-artijiet li jirreġistra l-artijiet u mhux il-persuna, li s'issa jkopri biss bejn wieħed u ieħor 3% tat-territorju nazzjonali kollu, imbagħad ikollna s-sistema ta' riċerka bbażata fuq il-persuni.

Tajjeb li nżommuhom it-tnejn imma nżommuhom it-tnejn f'reġistru wieħed.

U biex dan jirnexxi, biex ikollna aktar ċertezza tat-titolu se nressqu quddiem dan il-parlament - diġà għandna l- ewwel draft - liġi li biha nħassru l-Public Registry Act u l-Land Registry Act, nagħmlu s-Central Registry Act u t-territorju nazzjonali kollu - mhux 3% minnu - jsir registration area.

Dan hu l-bidu ta' proċess twil.

Ma nimmaniġanwx li f'ħakka t'għajn se nirreġistraw il-proprjetajiet kollha ta' Malta, imma se nibdew il-proċess mhux biss billi nagħmlu Malta kollha registration area fl-iqsar żmien possibbli, imma li jkollok iċ-ċertezza tat-titolu.

Jiġifieri ladarba int tirreġistra l-porprjetà tiegħek u jgħaddi perjodu ta' żmien - l-aktar li qed jipproponulna huwa għaxar snin - ħadd ma jista' jikkontesta t-titolu tiegħek wara għaxar snin.

Jekk jikkontestah wara dawk l-għaxar snin se noħolqu mekkaniżmu - għad irridu naraw jekk hux il-qorti inkella imħallef - li jiddeċiedi l-kwestjonijiet hu.

B'hekk ma jkollniex għalfejn niddependu aktar fuq is-sistema ta' persuni u mhux persuni, għalkemm din xorta waħda tibqa', imma int se tkun taf, per eżempju, 1 Main Street Balzan ta' min hu, u mhux irrid nistaqsi min hu s-sid biex niċċekkja jekk hux veru dak hu s- sid ta' 1 Main Street Balzan.

Din hi biċċa uġigħ ta' ras kbira però naħseb li se jirnexxilna naslu għaliha b'rieda tajba u b'konsultazzjoni ma' kulħadd.

Jekk dan jirnexxi nkunu għamilna akkwist kbir.

Sur President, il-membri ta' l-oppożizzjoni semmewlna dwar il- konsultazzjonijiet.

Ħa nkun onest u ngħid li ma kkonsultajniex ma' min kien jopera s-sistema mhux uffiċjali.

Ma dehrilniex li għandna nikkonsultaw ma' dawk biex indaħħlu s-sistema uffiċjali.

Però sa mill-1995 il-gvern kien diġà esprima ruħu mal-kunsill nutarili dwar ix-xewqa li jdaħħal din is-sistema.

Din is-sistema ma ġietx introdotta llum imma f'Ottubru ta' l-1999.

Dak il-ftehim poġġejtu fuq il-Mejda tal-Kamra sena u ħames xhur ilu u ħadd ma għamel mozzjoni biex jikkritikah.

Lanqas meta emendajnieh ftit u erġajt poġġejtu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Peress li kien hemm min qal li dak il-kuntratt ingħata b'direct order u mhux direct order, jien infakkar li dak il-ftehim sar ma' dik il-kumpannija għaliex diġà kellha parti mix-xogħol tal-komputerizzazzjoni ta' l-insinwa lest.

Dan l- aċċess kien ingħata lilha u anke lil min ried - skond dawk il-minuti li qrajt - minn Frar ta' l-1996.

U dak il-ftehim kif ukoll it-tariffi li ssemmew fih mhux biss ġew approvati mill-ministru tal-finanzi imma wkoll mill-Kabinett sena u ħames xhur ilu.

Però minn mindu beda jopera dak il- ftehim kull darba li nqalgħet xi diffikultà kien hemm konsultazzjoni kemm mal-kunsill nutarili kif ukoll ma' nutara individwali.

Issa qed nifformolaw il-complaints form ħalli min għandu xi lment ġustifikat fuq is- sistema jagħmlu u dan nikkonsidrawh.

Per eżempju, jekk bank jordna bulk ta' photocopies ta' nota huwa aċċettabbli li l-prezz ma jkunx daqskemm li kieku wieħed jordna ħamsa biss.

Dan f'kollox jidħol il-bulk-buying, jekk tixtri bil-ħafna l-prezz ikun irħas minn dak li suppost.

In-nutara ilhom jitolbuna li jkollhom aċċess għall-common database.

Il- common database huwa d-dettalji dwar individwi, anke għaliex jekk se nittrattawhom ta' uffiċjali pubbliċi nemmen li dan l-aċċess għandu jingħata.

Issa nagħmlu diskussjonijiet u naraw jekk hemmx xi problemi legali imma jekk m'hemmx, jien lest li nagħti dan l-aċċess għall-common database.

Jiġifieri li jiġi xi ħadd quddiemek u jgħid li huwa Tizju jew Sempronju u int qed tagħti aċċess lin-nutar għall-informazzjoni li għandu l- gvern biex żgur jaċċerta ruħu li dak il-kuntratt qed isir minn dik il- persuna li qed tgħid li hi Tizju jew Sempronju u li joħorġu d-dettalji kollha, għax mill-identity card ma joħorġux id-dettalji kollha fil-konfront ta' persuni.

Dan hu salvagward għan-nutar stess.

Ġieli saru kawżi kontra nutara minħabba li xi ħadd jgħid li hu Mr. X u fil-fatt ikun Mr. Y, speċjalment fil-konvenji għax dawn isiru ħafna aktar bl-għaġġla milli jsiru l-kuntratti.

Jiġifieri anke dik beħsiebna nittekiljaw.

L-istess, meta l-indiċi jkun komputerizzat għall-perjodu qabel l-1999, kif dalwaqt se jkun, li sal-lum in-nutar għandu aċċess għalih manwalment, kemm hu kif ukoll l-aġenti tiegħu, huwa l-ħsieb tagħna li n-nutara u l- aġenti tagħhom jkollhom aċċess on line għalissa mir-reġistru pubbliku, imma maż-żmien nisperaw anke mill-uffiċini tagħhom stess.

Jiġifieri mill- uffiċċju tiegħu stess ikun jista' joħroġ in-numri u mbagħad ikun irid imur jordnahom fir-reġistru pubbliku.

Imma ma nippretendux li dan is-servizz ġdid ikun bla ħlas.

Jiġifieri sakemm ikun manwalment imur u jarah b'xejn, imma meta nagħmlu l-komputerizzazzjoni ta' l-indiċi u jkollu aċċess liberu għal dawk l-indiċi, jiġifieri se nagħtu servizz li qatt ma kien jeżisti qabel, li tagħfas il-buttuna int stess u joħorġu n-numri, ħadd m'għandu jippretendi li dan is-servizz ikun b'xejn ukoll.

Sur President, tajna b'xejn ukoll - għax ħallas għalih il-gvern - servizz ta' credit card lin-nutara.

Sar ftehim ma' bank partikolari li bih flok li n-nutar joqgħod iġorr il-flus biex iħallas ir-riċerki ...

(Interruzzjonijiet) Le, anke kieku ma sarux dawn it-tariffi xorta waħda dan is-servizz huwa tajjeb.

Flok li nutar joqgħod iġorr il-flus biex iħallas ir-riċerki - u nisperaw li nestenduha għall-ħlas tat-taxxa fuq il-boll li fl-aħħar budget naqset u mhux żdiedet, minn 7% naqset għal 5%, u anke għall- fees tal-land registry - in-nutar jkun jista' jħallas bil-credit card.

Dan is-servizz tal-credit card, li l-Onor.

Gulia qed jgħidilna li se jkun umiljanti, tajnihulhom b'xejn.

Dan il-ftehim sar fit-3 ta' Frar u naturalment għadu m'għaddiex żmien biżżejjed biex naraw jekk dan is-servizz irnexxiex.

Jien naħseb li jirnexxi u l-plastic money jibda jidħol ukoll fid-dipartimenti tal-gvern.

Sal-lum hawn wisq cash points fid-dipartimenti tal-gvern u se nipprovaw innaqssuhom.

Sur President, b'idejja fuq il-kuxjenza ngħid li għamilna riforma tajba.

M'hijiex l-aħħar riforma li se nagħmlu imma se nkomplu nbiddlu.

Bħalma jiġri f'kull bidla, taqlagħha dejjem għaliex tiġi kkritikat minn dawk in- nies li kienu mdorrijin b'sistema antika u issa l-ġdid jissusspettaw fih, u tiġi kkritikat ukoll minn dawk li meta ma kien isir xejn ma kenux jitkellmu u issa għax qed isir xi ħaġa dejjem jikkritikaw li jridu aktar u aktar.

Nittama li fis-snin li ġejjjin inkunu nistgħu nissodisfaw kemm lil dak li jara li biddilna wisq affarijiet u kemm lil dak li jaħseb li ma biddilniex biżżejjed.

Nirringrazzjak.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): Hemm permess biex dawk id- dokumenti li semma l-Ministru jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa nistieden lill-Onor.

Gavin Gulia biex jekk jogħġbu jikkonkludi dan id-dibattitu.

ONOR.

GAVIN GULIA: Mr. Speaker, segwejt b'attenzjoni d-dibattitu kollu għax prattikament kont preżenti mill-bidu sa l-aħħar ta' din il-maratona ta' tlett ijiem fuq din il-mozzjoni.

Sfortunatament kien hemm devjazzjoni mill-iskop prinċipali tal-mozzjoni.

Meta smajt lill-Ministru Tonio Borġ jiddefendi l-pożizzjoni tal-gvern fuq dawn iż-żidiet fit-tariffi ħassejt li qisu qed jagħmel il-winding-up fuq xi abbozz ta' liġi li waqqaf il- kumpannija Eureka.

Għaliex aktar smajna difiża dwar il-meriti ta' din ir- riforma li wettaq il-gvern Nazzjonalista milli difiża fuq ir-raison d'être tat-tariffi li fil-fatt għolew.

Qualsiasi skuża li qajjem il-Ministru Tonio Borġ rigward it-tariffi ma treġix.

U se nuri bil-provi għalfejn ma treġix.

Illum m'aħniex qed niddibattu ż-żieda fit-tariffi fil-qrati tal-ġustizzja fejn niftakru li konna l-Onor.

Anġlu Farrugia, l-Onor.

Jose' Herrera u l- avukati kollha fuq din in-naħa nattakkaw lill-gvern fuq iż-żieda tat- tariffi fil-qrati tal-ġustizzja, meta kienu ħallew lill-Onor.

Austin Gatt waħdu, għaliex l-avukati ta' faċċata, deputati Nazzjonalisti li jaħdmu fil- qrati, stħaw jiddefendu lill-ministru tal-ġustizzja.

Illum għamlu naqra ta' progress, illum ma ħallewx lill-Ministru Tonio Borġ waħdu għax dalgħodu tkellem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici u l-bieraħ tkellem l-Onor.

Jason Azzoppardi u l-Onor.

George Pullicino, għalkemm lanqas hu avukat imma huwa perit.

Tkellmu żewġ avukati li għalkemm indirettament se jiġu affettwati wkoll b'dawn it-tariffi - u r-raġuni għalfejn l-Onor.

Anġlu Farrugia ffirma l-mozzjoni miegħi kienet għaliex l-avukat għandu interess ukoll peress li r- riċerki jeffettwaw ukoll ċertu xogħol li jsir fil-qorti - però huwa interessanti l-fatt li l-ebda nutar fuq in-naħa tal-gvern ma kkontribbwixxa għal dan id-dibattitu.

Dan l-atteġġjament huwa sintomatiku għaliex in-nutara li huma deputati tal-gvern ma jaqblilhomx jitkellmu għax bħalma qalu "Aħħ!" in-nutara li m'humiex membri ta' din il-Kamra, in-nutara li huma membri ta' din il-Kamra wkoll qalu "Aħħ!" għax huma nutara.

U aħna nafu li fost dawk li ffirmaw xi petizzjonijiet u dikjarazzjonijiet - ma rridx li noqgħod nistrumentalizza politikament u mhux se noqgħod insemmi ismijiet - kien hemm nutar deputat tal-Partit Nazzjonalista li qiegħed hawnhekk fil-parlament.

Dan mhux qed ngħidu biex nimbarazzah imma għax huwa stat ta' fatt. U aktar milli jgħidu "Aħħ!" in-nutara għax il-burden tagħhom veru żdied - għax huma l-ewwel li jridu jdaħħlu jdejhom fil-but u joħorġu l-flus, imbagħad jitħallsu mill- klijent - imbagħad hemm l-aspett soċjali li pprovaw jirredikolawh tan-naħa l-oħra, għax at the end of the line hemm il-konsumatur.

U l-konsumatur se jkollu jħallas għal dan il-piż, tariffa, taxxa, call it what you like!

Fl- aħħar mill-aħħar il-konsumatur Malti u Għawdxi jrid jinqeda mir-reġistru pubbliku u jrid ideffes idejh fil-but u dejjem aktar fil-fond sabiex iħallas għal dan il-piż.

Irrid nibda b'argument politiku għaliex il-bieraħ l-Onor.

Jason Azzopardi għamel riferenza għal xi laqgħa li kont żammejt jien ma' rappreżentanti ta' l-Eureka.

L-ewwel għamel ċertu preambolu fejn qal li "Gavin Gulia dħuli, simpatiku, nammiraw l-entużjażmu tiegħu", u jien se nagħmel l-istess ħaġa.

Għandna lill-Onor.

Jason Azzopardi simpatiku, dħuli u entużjast, iżda meta jiddeskrivi din il-mozzjoni bħala waħda intellettwalment diżonesta jkun qed jgħajjar lin-nutara li huma intellettwalment diżonesti.

Jekk qed jaħseb li l-oppożizzjoni hija waħedha fuq din il-mozzjoni, li aħna iżolati u li aħna qbadna u għamilna din il-mozzjoni sabiex nagħmlu kapital politiku, qiegħed jiżbalja.

Meta jiġi jgħid li aħna ppreżentajna mozzjoni intelletwalment diżonesta, jew qiegħed intenzjonalment jipprova jiżvija lil din il-Kamra dwar l-"Aħħ!" li qegħdin jgħidu n-nutara barra - u bħala membru tal- professjoni legali he should know better - jew inkella huwa maqtugħ mir- realtà li qegħdin jiffaċċjaw in-nutara.

Aħna sorretti mill-appoġġ ta' kull nutar fuq din il-kwestjoni, fosthom deputat Nazzjonalista.

Sur President, kien hemm dak l-affidavit li jien verament iddispjaċieni li l-ministru ħa r-responsabbiltà politika li jippreżentah għax il-ministru qisu jrid jattakka ruħu miegħu u fl-istess ħin jiddistakka ruħu billi qal li dak hu fil-mertu tiegħu.

F'risposta għal interpellanza parlamentari f'Jannar qal li kellu bżonn dokument li juri li kien hemm xi taħdidiet għaddejjin.

Però l-fatt jibqa' li l-ministru kellu jasal biex jipprova jakkwista affidavit mingħand iż-żewġ operaturi ta' din il-kumpannija għaliex fil-ministeru u fid-diversi dipartimenti ma sab proprju xejn.

U din jagħtihielna l-ministru stess, f'risposta li ta għall-interpellanza parlamentari magħmula mill-Onor.

Charels Mangion.

Il-ministru ta' l-intern qal hekk:

"Sadanittant kienu nbdew taħdidiet mill-gvern preċedenti ma' l-Eureka Services Ltd.

Dawn it-taħdidiet komplew u kienu fi stadju avvanzat sa lejliet l-elezzjoni".

Hekk qal il-ministru f'dik ir-risposta parlamentari.

L-Onor.

Mangion reġa' staqsa min irrappreżenta lill-gvern f'dawn it- tadidiet fil-perjodu indikat, kemm saru laqgħat mal-gvern preċedenti, jekk inżammux minuti tat-taħdidiet u x'kien l-eżitu tagħhom.

Kien hemm xi taħdidiet mill-gvern preċedenti ma' xi kumpannija oħra?

U l-ministru reġa' wieġeb:

"Ninsab informat li l-minuti tal-laqgħat indikati mill-Onor.

Interrpellant ma nstabux minkejja li ġew imfittxija fil-files tal- ministeru konċernat ta' dak iż-żmien."

- nifhem li l-ministru għandu problema għax irid jirrikorri għall-ministeru tal-ġustizzja -

"Għalhekk m'iniex f'pożizzjoni li nagħti l-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant għalkemm reġa' ġie kkonfermat lili li attwalment dawn il-laqgħat kienu saru."

Imma Onor. Ministru, meta int tgħid "sa lejliet l-elezzjoni", kif taqa' fuq dokument li jridu jagħmluhulek min għandu interess vestit f'din il- kwestjoni, jiġifieri n-Nutar Tabone u l-Avukat Cassar?

Possibbli ma staqsjetx lill-uffiċjali tal-ministeru tal-ġustizzja?

Per eżempju ma staqsejtx lis-segretarju permanenti fil-ministeru tal-ġustizzja biex tara l-affarijiet?

U mela jiġu jagħtuk affidavit - jew tlabtulhom int - qabel ma ġejna hawnhekk biex nitkellmu fil-parlament mingħand nies li ċertament għandhom interess vestit u nies li ċertament ma jixtiqux jimbarazzawk, Ministru!

Wara kollox int tajtulhom il-monopolju għal għaxar snin.

U għalhekk jien ngħidlk li int ħadt ir-responsabbiltà politika li tpoġġi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra, mentri kulma kellek bżonn tagħmel huwa li ċċempel lis-Sur Godfrey Demarco ħalli tiċċekkja miegħu.

Dak l- affidavit huwa ineżatt bil-provi għaliex jgħid li għal dik il-laqgħa li nżammet f'April ta' l-1998 kien hemm preżenti s-Sur Vincent Attard, li kien is-segretarju personali tiegħi, però ma jsemmix li kien hemm ukoll is- segretarju permanenti għal dik il-laqgħa.

Imbierek Alla dawn jiftakru x'għedt eżattament jien f'dik il-laqgħa, li kelli l-go-ahead biex nixtri database - dan li ġara tliet snin ilu jiftakruh - però mbagħad ma jiftakrux li kien hemm preżenti s-segretarju permanenti fil-ministeru tal-ġustizzja.

Jien ma nixtieqx li nsemmi nies li m'humiex qegħdin hawnhekk imma sfortunatament, ġaladarba ġie esebit dan l-affidavit, kont nippretendi li meta l-ministru ngħata affidavit bħal dan, qabel ma jieħu r-responsabbiltà politika li jaqbad u jixħtu fuq il-Mejda tal-Kamra - ħalliha li ma ppreżentahx hu, imma kien se jippreżentah hu llum xorta waħda, imma ppreżentah l-Onor.

Jason Azzopardi għax il-bieraħ bdejt insusu jien - kellu almenu jċempel lis-segretarju permanenti ħalli jgħidlu jekk intqalx id- diskors - għax jien kellimtu dalgħodu stess - li jien għandi l-go-ahead, blank cheque addirittura, mill-Prim Ministru Dr Alfred Sant - ma nafx kif jidħol Dr Sant f'din il-ħaġa – biex jixtri.

Issa dan mhux affidavit politiku!

Mhux talli hekk talli ntqalu affarijiet oħrajn.

Per eżempju, intqal li l-Onor.

Charles Mangion irriżenja u minfloku ġie appuntat il-Ministru Gavin Gulia, "u wara diversi laqgħat ma' uffiċjali tad-dipartiment u mal-kummissjonijiet appuntati għal dan il-għan" iltaqgħu miegħi, biex taparsi jagħtu l-impressjoni li kien hemm xi kontinwita'.

Ara xi spin dik!

Ladarba f'dan l-affidavit qiegħed jingħad li nżammu diversi laqgħat ma' uffiċjal tad-dipartiment u mal-kummissjonijiet appuntati għal dan il-għan, il-ministru ta' l-intern ma ħassx li kellu jpoġġi f'dawn it- tlett ijiem sħaħ il-minuti tal-laqgħat li saru ma' uffiċjali tad- dipartiment u mal-kummissjonijiet appuntati?

L-uniku dokument li poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra kien l-affidavit ta' min ħa monopolju għal għaxar snin, xi ħaġa inkredibbli.

Dan huwa każ, kif ngħidu bil-Malti, fejn inti tħokkli dahri u jien inħokklok dahrek!

Inti tajtni l-monopolju, issa qed tiġi attakkat mill-oppożizzjoni fuq it-tariffi li żdiedu, u allura nagħmillek affidavit ħalli jkollok fuqhiex tirribatti l-kritika ta' l-oppożizzjoni!

What is unfair about it din hija illi dan l-affidavit tlesta qabel beda dan id-dibattitu u qabel seta' jitkellem xi ħadd mill-oppożizzjoni fuq l- operat - jekk kien se jkun hemm diskors fuq l-operat ta' l-Eureka, għax hawnhekk il-mozzjoni li għandna qed tittratta t-tariffi u mhux l-operat ta' l-Eureka ...

Meta tara dawn l-affarijiet tinduna li hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq relazzjoni kummerċjali bejn il-gvern u s-subcontractors imma qed nitkellmu fuq relazzjoni intima.

Per eżempju, dawn jgħidu li aħna kapaċi nsemmu l-Eureka u allura jlestu affidavit ħalli fil-każ iqegħduh fuq il-Mejda tal-Kamra għax ma sabux li kien hemm xi negozjati.

Jien oġġezzjonajt bl-ikrah għax dawn ipprovaw jagħtu l-impressjoni li jien kelli xi go-ahead blank cheque minn Dr Alfred Sant biex nixtri d- database.

Issa jien nistiednu jkellem lis-segretarju permanenti.

Apparti minn hekk, jien stajt ukoll nippreżenta affidavit tas-Sur Vincent Attard, li kien segretarju personali tiegħi u ħadem verament bil-qalb fil- ministeru, imma jien inħobb inkun prudenti u ma nħobbx noqgħod nimbarazza lin-nies.

Kulma ngħid huwa li meta s-segretarju personali tiegħi mar lura f'postu wara li tlifna l-gvern, ma tantx ġie milqugħ tajjeb għax bagħtuh f'kamra ma jagħmel xejn fid-dipartiment fejn kien qabel.

Irrid inkun verament imprudenti biex nitolbu jagħmel affidavit lis-Sur Attard.

Kif igħidu ̧ piu' di cosi si crepa, u aħna għalhekk qmosna meta rajna dan l- affidavit għax dan kien affidavit purament politiku.

Pero' issa ladarba n- Nutar Tabone ddeċieda illi huwa stess jidħol fil-mischia, allura ma jiddejjaqx jekk aħna ngħidu li kien imn'Alla li l-ministru tah monopolju għal għaxar snin.

Aħna nafu li ta' l-Eureka kienu nkwetati li l-gvern ma jmurx jobsqilhom mis-sunnara fuq dan il-kuntratt, għax dan kien ilhom jitħabtu għalih minn żmien l-Avukat Joe Fenech, u mbagħad kompla l-Ministru Refalo u wara kellmu lilna.

Aħna nafu wkoll illi ntefqu għexieren ta' eluf ta' liri sabiex jagħmlu dan l-investiment ta' l-Eureka.

U x'kien se jiġri kieku ma ħaduhx?

X'kien se jagħmel Tabone?

Joqgħod jittewweb!

Issa ħadu l-kumpens għax il- kuntratt ingħata għal għaxar snin.

Per eżempju, il-gvern Laburista żgur ma kienx jagħtih b'dak il-mod il-kuntratt għax il-gvern qisu xtara d-database u reġa' tahielu lura biex iħaddimha.

(Interruzzjonijiet) Jien lill-Onor.

Tonio Borg ma nterrompejtux u allura nitolbu jħallini nitkellem.

Jekk jidhirlu li jien qed ngħid illi l-qamar jitla' filgħodu, għandu jieħu paċenzja għax hu ġieli qal li x-xemx titla' bil-lejl!

Għalhekk għandu jieħu paċenzja bija għax jien ma nterrompejtux.

Pero' huwa fatt illi kien hemm interess u kien hemm lobbying qawwi.

Per eżempju, meta jien kont ministru tal-ġustizzja kien hemm lobbying qawwi għall-Eureka.

Naf ukoll illi ntefqu ħafna u ħafna u eluf ta' liri sabiex l-Eureka tagħmel dak l-investiment.

Mhux ta' b'xejn illi l-Eureka ddeċidiet li tagħmel dan l-affidavit!

Per eżempju, meta sieħbi l-Onor.

Anġlu Farrugia semmiha din, jien kont nippretendi li joħorġu stqarrija.

Jien ma nafx kif il-ministru kellu fil-pussess tiegħu affidavit qabel tkellimna aħna.

Dawn x'affarijiet huma!

Meta jsiru dawn l-affarijiet titnissel sfiduċja u jien personalment ħassejt li tlift il-fiduċja.

Dawn huma nies illi narahom kuljum u meta kont ministru tal-ġustizzja u talbu li jkellmuni kellimthom.

Allura mbagħad jittrattawna hekk?

Pero' ħalli nitilqu mill-punt politiku u mmorru fuq is-sustanza tal-mozzjoni.

It-tariffi żdiedu u mhux billi jiġi l-ministru jgħidilna li m'hemmx ma fejn tqabbel.

Hemm żewġ fażijiet ma' fejn tqabbel.

Mela hemm dik il-fażi li jgħid il-ministru u jgħidu l-kelliema tal-gvern li ma tistax tqabbel ...

Għaliex x'tariffa kien hemm qabel ma saret din ir-riforma f'Ottubru ta' l- 1999?

Iva, kulħadd jaf li r-reġistru pubbliku kien qisu Alla għalih.

Kulħadd kien jaf illi kien hemm speċi ta' cartel – it was an open secret, ħalli ngħiduha ċara u tonda – imma dan kien stat ta' fatt u n-nutara b'dak is-servizz li kien hemm .....

Ma kienx servizz ħażin, ħa nitkellmu biċ-ċar, imma żgur li ma kienx servizz legali.

Kienet prattika uffiċjuża aktar milli legali u sia l-gvernijiet Nazzjonalista preċedenti u sia l-gvern Laburista rrikonoxxew dik is-sitwazzjoni.

Min jaf kemm-il darba din tkellimt dwarha ma' Dr Godwin Grima, – bħalissa qed narah quddiemi - u mad- direttur tar-reġistru pubbliku ta' dak iż-żmien u mas-segretarju permanenti.

Naf li l-predeċessur tiegħi u naf ukoll li l-Avukat Joe Fenech għamlu l-istess, għax din kulħadd kien jirrikonoxxiha.

Pero' meta jgħidu li qabel ma kien hemm xejn ma jkunux qed jgħidu l-verita' għax qabel kien hemm speċi ta' charge - biex ma nsejħulhiex tariffa, għax tariffa hija xi ħaġa legali imposta – u allura tista' tipparaguna kif saret it-tariffa fl- 1999 ma' dak li kien hemm qabel; u tista' tqabbel aktar u aktar illum li żdiedu dawn it-tariffi ma' dak iż-żmien ta' l-1999.

Pero' ħalli għall-grazzja ta' l-argument ngħidu li qabel l-1999 ma kienx hemm tariffa uffiċjali.

Imma allura ma nistgħux inqabblu t-tariffa kif kienet f'Ottubru ta' l-1999 ma' kif inhi proposta u għaddiet bil-legal notice illum?

(Interruzzjonijiet) Il-ministru qed jgħid li qabel ma kienx hemm il-garanzija u issa hemm il-garanzija.

Kollox sew imma almenu għandek tagħmilli dak il-paragun.

Pero', fejn tidħol it-tariffa, il-paragun m'għandekx tagħmiluli uffiċjali u bil-garanzija għax qabel ma kenitx hekk.

Irridu nqabblu tariffa ma' tariffa u garanzija ma' garanzija, għax at the end of the day il-konsumatur mhux se toqgħod tgħidlu għax qabel din ma kenitx uffiċjali u garantita.

Il-konsumatur x'jimpurtah minn dawn l- irqaqat!

At the end of the day il-konsumatur jimpurtah biss mis-servizz li jkun qed jieħu.

Sur President, naf li l-ministru poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra xi dokumenti.

Jien mhu se nqiegħed l-ebda dokumenti għax lili kellmuni xi periti, imma nimmaġina li l-ministru jemmen dan li qed ngħid jien.

Per eżempju, f'Ottubru ta' l-1999, jiġifieri meta s-sistema ma kenitx qed taħdem b'mod manwali, biex tagħmel riċerka kont trid tħallas bejn wieħed u ieħor Lm3.

Quddiemi għandi kont ta' sitt searches, kont li jammonta għal Lm20.88 u kont ieħor ta' żewġ searches li jammonta għal Lm12.

Mela allura t-tariffi veru żdiedu.

Issa jekk din taħdimha proportionately u tagħmel sitt searches bis-Lm6-il waħda, minflok Lm20 se jiġuk Lm36, żieda ta' Lm16.

Allura kif tiġi tgħid li lill-konsumatur din ma tagħmillux differenza!

Anke lin-nutar tagħmel differenza għax dan ikun imdorri li l- ewwel joħroġ il-flus hu ħalli jkun jista' jgħaġġel.

Tgħid mhux se joqgħod jibgħat lill-klijent biex iħallas ħalli hu, jiġifieri n-nutar, ma jkunx jidher li qed jiċċarġjah ħafna!

L-istess ngħid għan-noti.

Jien għandi kont quddiemi ta' 24 nota li f'Ottubru ta' l-1999 kienu jammontaw għal Lm18 u llum bit-tariffi l-ġodda dawn jammontaw għal ftit inqas minn Lm33.

Jekk qabel sitt riċerki u 24 nota kienu jammontaw għal Lm38, illum dawn jammontaw għal Lm70.

Din hija żieda ta' kważi 100%.

(Interruzzjonijiet) Il-ministru qal li hekk hemm bżonn.

Allura din hija ġustifikata?

(Interruzzjonijiet) Qed igħidu li qabel ma kenux uffiċjali u issa saru uffiċjali u qabel ma kienx hemm garanziji u issa hemm garanzija.

Allura din hija skuża biex tgħolli t- tariffa?

Huwa veru li llum għandek profitt u garanzija imma suppost dan huwa gvern ta' ruħ u qalb soċjali!

Hawnhekk intfajna għall-forzi tas-suq.

Mhux talli hekk talli fl-agreement illi sar ma' l-Eureka dawn it-tariffi jistgħu jiġu riveduti kull sentejn.

Issa jien qed nillimita lili nnifsi għax imbagħad ikun hemm il-GPPs, different maternities, different properties eċċ. Ta' min igħid ukoll li t-tariffi tan-notes of hypotech u n-noti ta' l-insinwa żdiedu.

(Interruzzjonijiet)Il-ministru ma jistax iqum issa u jgħidli li m'għandix raġun għax bqajna fejn konna jew saret addizzjoni żgħira għax dan mhu veru xejn.

Mr Speaker, jien qed inqabbel like with like.

Filwaqt li f'Ottubru ta' l- 1999 kont tħallas ftit aktar minn Lm3 għal kull ordni, issa trid tħallas Lm6.

Fejn qabel nota ta' l-insinwa kienet tiswa 75c, issa saret tiswa Lm1.25.

Il-Ministru Tonio Borg u n-nutara li hawn hawnhekk jifhmuni imma l-konsumatur li qed jismagħna mhux qiegħed jifhem u allura jkolli nispjega ftit.

Qabel il-basic charge kienet Lm3 u issa saret Lm6, imma mbagħad aktar ma jkollok noti ta' ipoteka u noti ta' l-insinwa ̧ il-kont jibqa' jiżdied.

Fejn qabel dan kien jiżdied b'75c fuq kull nota, issa qed jiżdied kważi d-doppju jiġifieri Lm1.25.

Issa to make matters worse, il-gvern ma jistax jiġbor VAT.

Hawnhekk huwa tajjeb li nifhmu wkoll li ż-żieda hija aktar minn 100% għax m'aħniex nikkonsidraw il-VAT.

Meta l-gvern ma kienx għadu garanti fl-1999, is-75c tan-nota ta' ipoteka u n-nota ta' l-insinwa kienet VAT included, jiġifieri mhux veru kienet 75c imma kienet bejn wieħed u ieħor 64c.

Ta' min igħid ukoll li meta t-tariffa għollejniha għal Lm1.25 ma kienx hemm VAT inkluża għax is-servizz jingħata mill-gvern.

Dan kollu jfisser li meta sar il-kuntratt, il-gvern ħaseb għal din it- taxxa wkoll.

Issa din Allaħares joqgħod jirrevediha kull sentejn, għalkemm it-tendenza hemm qiegħda.

Wieħed irid jikkonsidra wkoll li fi ftit xhur kellna l-kontribuzzjonijiet tat-tourism authority, lejlet il- budget kellna ż-żieda tat-tariffi tal-qorti – l-Onor.

Austin Gatt ried ikun differenti minn sħabu għax is-soltu l-miżuri u t-tariffi isiru wara l- budget - kellna żidiet mill-istess ministeru fuq il-building permits u impożizzjoni ta' taxxa fuq il-fringe benefits.

Issa qed nistennew ukoll taxxi fuq il-parking.

Barra minn hekk 15,000 taxpayer intalbu biex jirregolarizzaw il-pożizzjoni tagħhom.

Hawnhekk wieħed irid jinnota t- timing ta' dawn l-affarijiet kollha.

U li l-gvern joqgħod jgħidilna li ż- żidiet fuq dawn it-tariffi huma kollha uffiċjali huwa kollu smokescreen.

Il-vera raġuni hija li rridu nimlew il-ħofra u allura noqgħodu nagħmlu ħafna taxxi ̧ tariffi u piżijiet oħra bl-iskuża tar-riforma.

Issa jien qed nistenna li bħalma qiegħed jagħmel il-Ministru Austin Gatt fil-qasam tar- qrati, l-istess se jagħmel il-Ministru Tonio Borg bl-iskuża tal- konsultazzjoni.

Sur President ̧ irrid insemmi wkoll ċerti affarijiet li qed jistunaw.

Per eżempju, il-ministru ftaħar u qal li għandu back-to-back guarantee.

Mela għandna l-insurance cover li qed tagħmel id-ditta Eureka, back-to-back mal-garanzija li qed jagħti l-gvern pastaż għall-iżbalji li jistgħu jinqalgħu minn din id-ditta privata.

Minn din il-garanzija diġa' hemm id- derogi.

(Interruzzjonijiet) Din hija arroganza oxxena.

Ħalli nsemmilek żewġ affarijiet.

Per eżempju, jekk tagħmel riċerka relattiva u jien inkun irrid ir-riċerki tas-Sur Joseph Borg, mhux fuq Malta kollha imma fuq Ħaż- Żebbuġ biss, u jgħiduli li dan f'sena kellu tliet transfers pero' tinqabeż waħda ...

Jidhirli li n-nutara irċevew ittra mill-kunsill notarili fejn qalulhom illi l-gvern, f'każ li jsir l-iżball, mhuwiex responsabbli.

Mela jekk, per eżempju, l-Onor.

Michael Bonniċi jagħmel tliet transfers biex jagħmel riċerka fuq Ħaż-Żebbuġ u jaqbżulu waħda, dan irid joqgħod biha għaliex il-gvern mhuwiex responsabbli għal dak l-iżball li jkun sar f'riċerka relattiva.

Din hija l-famuża garanzija li qed jagħti l-gvern.

Pero' l-aktar waħda vili hija illi jekk jien nagħmel ordni lin-nutar tal- gvern by typing u l-impjegati jieħdu żball, xorta waħda rrid inħallas għal dik ir-riċerka żbaljata.

Jekk, per eżempju, jien nagħmel ordni by e-mail jew by diskette u l-impjegati minflok jagħmlu Gavin Gulia, son of Oliver, jagħmlu Gavin Gulia, son of John, dan il-każ il-gvern jirrikonoxxih, pero' l-każ li semmejt l-ewwel il-gvern ma jirrikonoxxihx.

Din ma tagħmilx sens u hija arroganza li jkollok tħallas xorta.

Dawn il-problemi qed jiffaċċjawhom ukoll in-nutara għax qabel dawn kellhom il-privileġġ li jekk iridu dawn, imorru jagħmlu r-riċerka huma manwalment.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' updating irrid ngħid li fejn qabel nutar kellu aċċess assolut, fil-bidu ta' l-Eureka lin-nutara tawhom restricted access sa l-ewwel 90 jum u mbagħad wara li n-nutara kienu pprotestaw, kienu tawluhulhom sa 180 jum.

Din trid titneħħa għax il-ħin ħadd ma jżommu.

Allura jekk sal-lum in-nutara ngħataw 180 jum restricted access, aktar ma jgħaddu jiem dan l-aċċess aktar se jiġi ristrett.

Imbagħad iridu joqgħod jagħmlu r-representations sabiex jerġgħu jagħtuhom aktar żmien.

Li kieku japplikaw awtomatikament, m'hemmx problema imma din qiegħda discretional mill-Eureka jew mir-reġistru.

(Interruzzjonijiet) Dawn l- affarijiet qaluhomli n-nutara għax iħossu li huma inġusti u allura din is- sistema trid tispiċċa.

Din saret għall-iskop ta' profitt għax in-nutar ma kienx iħallas meta jmur hu biex jagħmel ir-riċerka.

Pero' issa lil dak li jkun joqgħodu jirristrinġulu l-affarijiet ħalli dan ikollu jirrikorri għat-talba lill-Eureka ħalli jagħmlulu r-riċerka huma fuq l-updates.

Barra minn hekk inqala' wkoll hardship fuq in-nutara għax fejn qabel in- nutar kellu konvenjenza kbira bħalissa x-xogħol hu maqsum bejn żewġ dipartimenti; hemm id-dipartiment mill-aktar skomdu ta' l-uffiċċju li kien l-uffiċċju tal-passaporti u hemm l-uffiċċju tar-reġistru pubbliku.

Wara 18-il xahar sħaħ, s'issa għadu ma ġiex kollox taħt saqaf wieħed.

Naturalment huwa l-iskop tal-gvern li jiċċentralizza imma fil-frattemp x'inhu qed jiġri?

Mela biex nutar jagħmel update ta' riċerka għall-aħħar 180 ġurnata jista' jmur ir-reġistru pubbliku, pero' mbagħad biex jagħmel update għal qabel l-aħħar 180 ġurnata jrid imur l-uffiċċju tal-passaporti.

Din qed toħloq inkonvenjent kbir għan-nutara.

Din fuq l-istess riċerka u fuq l-istess persuna.

Mr. Speaker, il-ministru qalilna wkoll li fi żmienna diġa' konna qed ninnegozjaw u allura ma ma stajniex insemmu konflitt ta' interessi.

Ngħid għalija meta kont ministru jien kont żammejt laqgħa waħda u ċertament ma kienx hemm in-negozjati fi stadju avvanzat li semma' l-ministru.

Fil-fatt lanqas dokument governattiv wieħed ma sab li juri li kien hemm xi forma ta' negozjar.

Il-ministru qal ukoll li aħna ma nistgħux nitkellmu dwar konflitt ta' interess għax aħna wkoll konna qed niddiskutu magħhom.

Imma skużi, aħna ma kkonkludejna xejn, u kieku kkonkludejna ma konniex nikkonkludu bil-mod kif ikkonkluda dan il-gvern.

Mela tajjeb, mela jiena xtrajt id-database u erġajt tajtielhek...

(Interruzzjonijiet) Hemm l-element tal-privat u l- privat kien ikollu aċċess għall-informazzjoni.

Per eżempju, ħadd ma kkuntrarja lill-Onor.

Joe Cilia meta semma' li d-database kienet qegħda fid-dar ta' wieħed mid-diretturi.

(Interruzzjonijiet) Allura dan qed jagħmel sew?

U issa fuq kollox għaddejjna l-liġi tad-data protection.

(Interruzzjonijiet) Dażgur illi nitkellmu dwar konflitt ta' interess!

U nitkellmu bid-dritt, u mhux billi ġie l-ministru jgħid li ladarba konna qed ninnegozjaw ma nistgħux nitkellmu dwar konflitt ta' interess.

Mr Speaker, irrid ngħid li aħna rrispondejna lil tan-naħa l-oħra li pprovaw jiġġustifikaw ir-riforma li għamlu, pero' ma rridux niddevjaw mis- sostanza prinċipali tal-mozzjoni.

Dan huwa gvern li qed iżid it-tariffi minkejja li qal li m'huwiex se jżid il-piż tat-taxxi.

Dan huwa gvern li qabel l-elezzjoni kien moħħu fil-qalb u fir-ruħ soċjali u miskina r-ruħ soċjali llum qed tmut b'ritmu mgħaġġel mhux biss permezz ta' miżuri li jitħabbru f'dan il-parlament imma anke permezz ta' avviżi legali.

Ċerti miżuri fiskali irridu ngħadduhom minn hawnhekk, Mr Speaker, u m'għandniex ninħbew wara l-paraventu ta' l-avviżi legali biex ngħollu t-tariffi b'mod sostanzjali.

Mr Speaker, din in-naħa spjegat - u l-ministru baqa' ma kkontrarjaniex fuqha – dwar il-mod kif żdiedu t-tariffi.

Issa l-ministru semma' ma nafx kemm riċerki li kienu taħt Lm20.

Imma skużi, r-riċerka pparagunaha like with like ma' kif kienet qabel.

Ir-riċerka m'għandekx tipparagunaha ma' meta ma kienx hemm sistema komputerizzata, jiġifieri meta l-affarijiet kienu jsiru b'mod manwali.

Żgur li għal min jaħdem fil-qasam legali jew fil- qasam notarili jaf illi kien hemm żieda malli ħadet over l-Eureka.

Iż-żieda li kien hemm permezz ta' dan l-avviż legali għandha tiġi pparagunata ma' kif kienu l-affarijiet fl-1999.

Kif semmejt qabel, l-ammonti żdiedu kultant aktar minn 100%.

Qabel għal nota - u nixtieq nerġa' nenfasizzah dan, għax il-ministru s'intendi ma semmiehx - kont tħallas 75c.

Issa dawk s-75c kellu l-VAT miegħu, jiġifieri jekk tneħħi l-VAT dan jiġi xi 67c.

Illum din saret Lm1.25 li tfisser żieda ta' aktar minn 100%.

Imbagħad jiġu tan-naħa l-oħra u jgħidu li ma żiedu xejn.

(Interruzzjonijiet) Dażgur tiftiehmu biex tgħollu t-taxxi u t- tariffi biex timlew il-ħofra li kienet ħrafa!

U għandu raġun il-Ministru Dalli 24 siegħa wara l-elezzjoni jgħid li issa rridu nibdew naqtgħu bi snienna.

Dik żgur ma kenitx gidba, għax qegħdin naqtgħu bi snienna ħalli nimlew il-ħofra li xi darba kienet ħrafa.

Issa ħalliha li din il-ħofra m'humiex se jirnexxielhom jimlewha, għax minkejja li jintaxxaw kemm jifilħu, l-ispiża pubblika dejjem qed tikber.

Kemm konna aħjar, Mr Speaker, meta suppost konna agħar!

Mr Speaker, fi żmien il-budget aħna niġu hawnhekk nagħmlu xi erba' sigħat nisimgħu lill-Ministru Dalli, u mbagħad wara l-budget nibdew naraw ministru wieħed wara l-ieħor joħorġu l-avviżi legali biex iżidu t-taxxi u jgħollu t-tariffi.

U aħna nagħmlu l-mozzjonijiet sabiex nipprovaw niskonfiġġu dawk l-avviżi legali.

Aħna nafu li se nerġgħu niġu b'aktar mozzjonijiet ta' dan it-tip għax nafu li tan-naħa l-oħra jridu jkomplu jgħabbu l-poplu b'aktar piżijiet.

Mr. Speaker, naturalment aħna ħa nivvutaw favur din il-mozzjoni u shame għall-gvern u l-membri tiegħu, inkluż dawk li huma kontra l-miżuri li saru imma li se jivvutaw kontra din il-mozzjoni.

Nirringrazzjak, Mr Speaker.

MR SPEAKER: Grazzi.

Se nqiegħed il-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi li l- mozzjoni kif imressqa mill-Onor.

Anġlu Farrugia u l-Onor.

Gavin Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR MEMBRU: Division.

MR SPEAKER: Din id-division tittieħed minn hawn u 20 minuta oħra.

Billi ntalbet votazzjoni is-seduta ġiet sospiża fid-9.00 p.m. u rriżumiet għoxrin minuta wara

MR SPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq il-mozzjoni kif imressqa mill-Onor.

Anġlu Farrugia u l-Onor.

Gulia.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR : 28

L-Onor.

|Abela Carmelo |Farrugia | | |Michael | |Agius Chris |Farrugia Noel | |Attard Montalto |Gulia Gavin | |John | | |Bartolo Evarist |Herrera Jose' | |Brincat Leo |Law Rita | |Buhagiar Charles |Mangion Charles| |Buhagiar Louis |Mizzi Joe | |Cardona Chris |Parnis Silvio | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sammut Joseph | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Sant Alfred | |Dalli Helena |Vassallo Adrian| |Debono Grech Joe |Vella George | |Farrugia Angelo |Vella Karmenu | | | |

KONTRA : 31

L-Onor.

|Asciak Michael |Galea Mario | |Azzopardi |Galea Pace | |Frederick |Victor | |Azzopardi Jason |Gatt Austin | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Hyzler George | |Borg Joe |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett | | |Jesmond | |Dalli John |Pullicino | | |George | |D'Amato Helen |Pullicino | | |Orlando Jeffrey| |Debono Giovanna |Refalo Michael | |Deguara Louis |Vassallo Edwin | |Farrugia Jean |Vella John | |Pierre | | |Frendo Michael |Zammit Ninu | |Galea Censu |Zammit Dimech | | |Francis | |Galea Louis | |

Il-mozzjoni m'għaddietx.

MR SPEAKER: Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Viċi Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Mr Speaker, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 19 ta' Frar, fis-6:00p.m. b'din l-aġenda

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Kumitat;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni ta' Art tal-Gvern - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Condominia - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' l-Erarju – Tieni Qari (Kont.);

Riżoluzzjoni tal-Prim Ministru dwar il-qagħda fil-pajjiż – Kontinwazzjoni;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazji ta' Importazzjoni – (Tielet Qari).

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari.

ONOR.

EDWIN VASSALLO (Segretarju Parlamentari): Mr Speaker, nixtieq nitkellem rigward esperjenza li għaddej minnha bħalissa bħala segretarju parlamentari responsabbli min-negozji żgħar u mis-self-employed.

Qed nirriferi għall-fatt li ftit tal-ġranet ilu ntalab li jsir referendum abrogattiv u twaqqaf lobby group li qiegħed jipprova jiġbor biżżejjed firem biex ikun jista' jintalab lill-gvern biex jorganizza dan it-tip ta' referendum.

F'dan ir-referendum qiegħed jintalab biex jitneħħew artikli 6 u 9 ta' l-Att dwar il-Ħinijiet tax-Xogħol tal-Ħwienet u l-Bejjiegħa tat- Toroq.

Mr. Speaker, jiena nixtieq ngħid li jekk dawn iż-żewġ artikli f'din il- liġi jitneħħew, in-negozju f'dan il-pajjiż jista' jsir għal 24 siegħa kuljum.

Jista' jkollna ħwienet li ma jagħlqu qatt ix-shutter tagħhom!

Ir- referendum abrogattiv dan li qed jitlob.

B'danakollu, għal korettezza tal- fatti, irrid ngħid li mhux bilfors isir hekk.

Għalkemm ir-referendum abrogattiv qiegħed jitlob hekk, imbagħad il-gvern jista' jara x'jagħmel biex jimla dan il-vojt.

Effettivament fl-aħħar tad-diskors tiegħi beħsiebni npoġġi fuq il-mejda tal-Kamra dan id-dokument anke għall-fini ta' storja.

Se nagħmel hekk għaliex safejn naf jien din hija l-ewwel darba li f'dan il-pajjiż qed ikollna moviment li qed jitlob is-sejħa ta' referendum abrogattiv.

Id-dokument huwa magħmul minn żewġ formoli, waħda titlob it-tneħħija ta' dawn l-artikli u l-oħra hija speċi ta' formola għall-pubbliku fejn jista' juri x-xewqa tiegħu.

Għaldaqstant bir-raġun kollu, ħafna jqisu dan bħala dokument wieħed.

Kif ingħad u nkiteb f'diversi stqarrijiet għall-istampa, dan il-lobby group dejjem donnu ta x'jifhem li jqis dan id-dokument bħala dokument wieħed imma jien inħalli dan il-fatt għall-argumentazzjoni, biex kulħadd ikun jista' jgħid tiegħu.

Mr. Speaker, dan il-lobby group qed juri x-xewqa li l-gvern almenu jagħmel il-ħinijiet kollha sa l-10.00 p.m. għal kulħadd.

Mhux biss, imma qegħdin jgħidulu wkoll biex jieħu ħsieb id-drittijiet ta' l-impjegati.

Kulħadd jaqbel li d-drittijiet ta' l-impjegati tal-ħwienet jeħtieġ li jkunu salvagwardati.

Jien ngħid li t-talba qiegħda ssir b'ċerta intelliġenza bħal fil-kas ta' min jagħmel il-mediċina fejn il-qares huwa mogħti dehra ħelwa.

Il-lobby group jaf li meta tneħħi l-artikli 6 u 9 m'hu se jibqagħlek l-ebda regola x'ħin tiftaħ u tagħlaq il-ħanut u allura riedu jaraw kif jimlew dan il-vojt.

Jekk wieħed iħares lejn id-dritt taż-żamma ta' dan ir-referendum kif espressa f'dan id-dokument, allura wieħed jagħraf il-validita' tiegħu imma jekk se nieħu d-dokument bħala magħmul miż-żewġ formoli, allura skond il- liġi li tirregola kif isir referendum abrogattiv, nista' faċilment naħseb li kemm-il darba jibqgħu jinsistu li waħda tmur ma' l-oħra, allura din it- tip ta' argumentazzjoni tagħmel dan l-eżerċizzju invalidu.

Kollox se jkun jiddependi minn dak li se jgħid il-lobby group li qiegħed jitlob dan ir- referendum.

Mr Speaker, li f'pajjiżna jsir referendum abrogattiv huwa parti mill- proċess sabiħ tad-demokrazija u jien m'għandi l-ebda dritt - u lanqas għandi l-intenzjoni - li nwaqqaf dan ir-referendum milli jsir.

Anzi bħala deputat u fuq kollox bħala membru ta' l-istess partit li proprju ta lil dan il-pajjiż id-dritt li jagħmel referendum abrogattiv iżjed u iżjed m'għandi l-ebda intenzjoni li ngħid li dan hu proċess li m'għandux isir.

Bħala proċess għalija huwa proċess sagrosant, basta li jekk isir, isir tajjeb.

Min-naħa l-oħra, jekk għandu jsir, il-ħidma tiegħi f'dan il-proċess hija li nispjega x'jistgħu jkunu l-effetti ħalli nkunu nafu wkoll il-prezz li rridu nħallsu għal dak is-servizz li qegħdin nitolbu.

Mr Speaker, barra dawn id-dokumenti, jiena se npoġġi fuq il-mejda tal- Kamra wkoll stqarrija li ħriġt jien għall-istampa fejn ikkummentajt rigward il-validita' jew mhux validita' ta' dan it-tip ta eżerċizzju.

F'din l- istqarrija jien urejt il-fehmiet tiegħi.

Jiena qgħadt attent ħafna għal dak li qal dan il-lobby group li jsejjaħ lilu nnifsu lobby group in favour of Sunday trading u segwejt kulma nkiteb bħalma segwejt u għadni nsegwi d- dibattitu li għaddej fil-pajjiż dwar dan is-suġġett.

Irrid ngħid li meta d- diskussjoni bdiet tvarja minn Sunday trading għal 24 siegħa ħwienet miftuħin, inkella billi dawn idumu miftuħin sa l-10.00 p.m. kuljum, allura ħassejt li hu dmir tiegħi li nsemma' leħni u ma nibqax aktar sieket.

U għażilt li ma nibqax sieket għax naf x'jistgħu jkunu l-konsegwenzi ta' bidla radikali bħal din.

Jiena nemmen li huwa dmiri bħala segretarju parlamentari li nħares l-interessi tas-self-employed u tan-negozji żgħar.

Din hija xi ħaġa li tista' ttellef immedjatament l-impjiegi ta' min qiegħed fin-negozju waħdu jew ta' min għandu l-ħanut żgħir tiegħu u allura nħoss li għandi nuri bil-miftuħ kif dawn jistgħu jintlaqtu.

Deċiżjoni radikali bħal din biex il-ħwienet jinfetħu kollha mingħajr distinzjoni ta' xejn fil-fehma tiegħi m'għandhiex tittieħed bl-addoċċ.

Daqs sena u nofs ilu kont jien li tlabt biex nibdew niddiskutu u naraw x'hemm bżonn isir biex il-bejgħ imur 'il quddiem.

Kont jien li tlabt biex naraw x'għandu jkun il-convenience shopping ta' nhar ta' Ħadd.

Dan għamiltu għaliex meta ġejt mogħti dan l-inkarigu diġa' kien hemm liġi in the pipeline mill-amministrazzjoni preċedenti u anke ta' qabel, imma din kienet għadha qed tiġi irranġata proprju f'dak li jirrigwarda l-ħruġ tat- trading licences.

Mr. Speaker, għalija m'huwiex aċċettabbli li titlaq mid-diskussjoni li kienet qiegħda ssir biex wieħed jara x'hemm bżonn nhar ta' Ħadd ħalli l- ħajja tkun iżjed komda għal kulħadd u tmur għall-estrem sempliċement għaliex xi ħadd kellu kumpless u dan ma setax jiftħu nhar ta' Ħadd.

Dan qed ngħidu għax jiena nista' nissoponi x'effetti ħżiena jista' jħalli fuq is- soċjeta' tagħna l-fatt li mmorru għal liberaliżmu estrem.

Ħafna sidien tal- ħwienet żgħar se jkunu ffaċċjati b'aktar problemi ta' kompetizzjoni.

Illum il-ġurnata l-kompetizzjoni qiegħda tiżdied kuljum.

Il-mod kif qed isir in- negozju diġa' qiegħed iġebbed kemm jiflaħ lin-negozjant żgħir.

Illum kulħadd irid jara kif se jkun innovattiv biex ikun kompetittiv.

U huwa għalhekk li jien ma nistax nippermetti li nressaq emendi quddiem sħabi l- ministri meta jiena konxju li dawk l-emendi jistgħu jtellfu l-impjiegi u jistgħu jġibu ċerti diffikultajiet.

Nemmen ukoll li jekk jonqsu numru kbir ta' ħwienet żgħar dan se jħalli konsegwenzi negattivi fuq l-impjegati, se tonqos l-għażla minn fejn wieħed jista' jixtri u allura l-konsumatur se jmur minn taħt għax il-ftit li jibqa' se jkollhom iktar iċ-ċans li jiffissaw il-prezzijiet minħabba li tonqsilhom il-kompetizzjoni.

Mhux ta' min jinsa jsemmi wkoll il-ġirien ta' bosta negozji li wkoll jistgħu jbatu l-konfużjoni li tinħoloq kemm-il darba l-ġurnata tal-Ħadd ma tibqax dik il-ġurnata speċjali.

Barra minn dan hemm anke l-kwestjoni tal- paga doppja li jsibu ma' wiċċhom is-sidien tal-ħwienet li jkollhom l- impjegati jaħdmu magħhom.

Min jaħdem f'lukanda, fejn il-ġurnata tal-Ħadd m'hijiex ġurnata, il-Ħadd ma jeħux paga doppja.

Naturalment dawn għandhom mod ieħor kif jieħdu r-rikreazzjoni tagħhom u għandhom kondizzjonijiet oħra li jġibuhom qishom jaħdmu sitt ijiem f'ġimgħa pero' m'għandhomx paga doppja.

Issa jekk għas-settur kummerċjali l-Hadd inġibuh bħal ġranet oħrajn u ma nħalluhx speċjali, allura l-impjegati li jaħdmu fis-settur tal- ħwienet se nneħħulhom id-dritt tal-paga doppja jew ta' l-overtime wara s- 7.00 p.m. Dan ifisser li f'dan il-każ ma jkunx faċli li wieħed jiggarantixxi x'tibdil jista' jkun hemm.

Dan qed ngħidu għax mhux billi jkollna min jgħid li rridu naraw li d-drittijiet ta' l-impjegati tal- ħwienet ikunu salvagwardati.

Mr Speaker, nixtieq inpoġġi wkoll fuq il-mejda tal-Kamra żewġ stqarrijiet għall-istampa li ħareġ il-lobby group in favour of Sunday li permezz tagħhom wieġbu l-istess stqarrijiet li ħriġt jien.

Dawn iġibu d-dati, ta' l-14 u l-15 ta' Frar.

Inħoss li għal darba'oħra għandi niċħad li jien qiegħed nitkellem biex inqarraq jew biex inħawwad lill-pubbliku.

Jien qiegħed nitkellem għaliex nemmen li huwa dmiri bħala segretarju parlamentari li nfisser x'jistgħu jkunu l-konsegwenzi jekk nara li se jkun hemm xi ħaġa li tista' tfixkel lis-self-employed u lin-negozji żgħar.

L- għażliet ma nistax inżommhom milli jsiru, pero' huwa dmiri li nitkellem rigward il-prezz li jrid jitħallas għal dan is-servizz.

Huwa dmiri li nagħmel dan bla biża' u bla tlaqlieq.

Mr Speaker, b'riferenza għal dawn l-istqarrijiet, jien ħriġt stqarrija oħra llum.

Din ukoll se npoġġiha fuq il-mejda tal-Kamra kemm għall- korrettezza kif ukoll biex jinżamm record ta' kollox ħalli wieħed ikollu stampa ċara u kompleta dwar xi jkun wassal biex ikollna referendum abrogattiv dwar dan is-suġġett.

Hawnhekk ta' min ifakkar li qegħdin nitkellmu fuq suq li qiegħed joħloq ix-xogħol.

Per eżempju fil-wholesale u retail f'Diċembru 1999 kellna 15,471, f'Novembru 2000 kellna 15,749 u f'Diċembru 2000 spiċċajna bil-figura ta' 15,835.

Dan qed ngħidu biex nuri kemm għandi raġun nitkellem b'dan il-mod.

Dan huwa settur li ma jistax jitqies second-class.

L-ikbar biża' li għandi huwa li hawn min sempliċement jgħid li rridu nilliberalizzaw.

Jekk nilliberalizzaw għall-gost mingħajr ma nkunu nafu sewwa l-konsegwenzi naħseb li nkunu qegħdin nieħdu pass ħażin.

Huwa veru li fid-demokrazija kulħadd għandu l-opportunita' li jgħid tiegħu pero' d- demokrazija hemm magħha wkoll ir-responsabbilta', u dak li wieħed jgħid irid jerfa' r-responsabbilta' tiegħu.

Jekk irridu nilliberalizzaw għandna nkunu ċerti li nagħmlu hekk skond kemm nifilħu.

Wara kollox ħadd ma jieħu gost jipparteċipa f'tiġrija li mhux kapaċi jiġriha jew jispiċċaha.

Għaliex allura rridu nkunu famużi iktar minn min qiegħed l-ewwel fit-tellieqa tal- liberalizzazzjoni?

Pajjiżi ta' tendenzi liberali li huma żviluppati kienu intelliġenti biżżejjed li meta ġew biex jiddeċiedu ħadu ħsieb ukoll il- minoranzi tagħhom u jiena nixtieq nagħmel referenza għal uħud minnhom.

Irrid ngħid li d-Danimarka l-ħwienet kollha jkunu magħluqin nhar ta'Ħadd.

Fil-Finlandja ikunu magħluqin matul is-sena u miftuħin f'Gunju, f'Lulju, f'Awissu u f'Diċembru u f'five other Sundays.

F'Iceland il-ħwienet ikunu magħluqin il-Ħadd u l-istess f'Norway u fl-Awstrija.

Sweden, pajjiż liberali għall-aħħar, m'għandhom l-ebda restrizzjoni filwaqt li fil-Belgium hemm xi ftit restrizzjonijiet.

Fl-Ingilterra ħaddmu b'moħħhom u għażlu li shops under 280 square meters jistgħu jibqgħu miftuħin.

Dan għamluh proprju biex jiddefendu liż-żgħar.

Qalu li jekk iridu, ż-żgħar jistgħu jiftħu pero' ħwienet ikbar minn 280 metru kwadru jridu jagħżlu sitt sigħat u jiftħu fihom.

Fi Franza u fil-Greċja hemm xi restrizzjonijiet u fil- Germanja l-ħwienet nhar ta' Hadd ikunu magħluqin.

F'Ireland m'hemmx restrizzjonijiet u s-sidien tal-ħwienet jistgħu jagħmlu li jridu.

Fl-Italja ġeneralment m'għandhomx permessi jiftħu nhar ta' Hadd, fil-Lussemburgu jinfetħu biss sas-1.00 p.m. filwaqt li f'Netherlands jiftħu 12-il Ħadd fis- sena.

Fil-Portugal hemm xi restrizzjonijiet pero' prattikament kważi kollha jkunu miftuħin u fi Spanja hemm xi restrizzjonijiet ukoll.

Fl-iSvizzera kollha jkunu magħluqin.

Din l-informazzjoni m'hijiex informazzjoni top secret u wieħed jista' jidħol fl'internet u jsibha.

Mr Speaker, jien nittama li t-tendenzi liberali li qegħdin jitolbu dawn il-bidliet hekk drastiċi m'humiex xi sintomu li fil-mentalita' tagħna wasalna biex nibdew nitolbu għal kull forma ta' liberaliżmu.

Bil-kelma liberta' m'għandniex nifhmu libertinaġġ u b'żieda ta' attivita' kummerċjali m'għandniex nibdew nifhmu konsumiżmu.

Jiena sid ta' ħanut imma ingħatajt ir- responsabbilta' - u grazzi lil min poġġieni hawnhekk – biex nieħu ħsieb is- self-employed u n-negozji żgħar.

Għalhekk jiddispjaċini narana għaddejjin b'din il-mentalita' ta' ħalluhom jagħmlu li jridu, ħalluhom jiftħu jekk iridu jiftħu, ħalluhom iqattgħu lil xulxin jekk iridu jqattgħu lil xulxin.

Li nħarsu lejn tal-ħwienet bħala sefturi tagħna żgur li mhux atteġġjament floku.

J'Alla jien żbaljat dwar din il-mentalita', pero' jekk m'inix żbaljat u jekk hawn dan il-preġudizzju, allura aħjar niftħu għajnejna u nirrispettaw lil dawn ħutna kif jixirqilhom minflok nagħmluhom tapit billi nżommuhom miftuħin sa l-10.00 p.m. Ma naqbilx anqas li għandna nġelldu lis-sid tal- ħanut iż-żgħir mal-kbir jew lill-kbir kontra ż-żgħir.

Jien nifhem li rridu nsibu bilanċ billi nipprovdu lil dan il-gvern b'abbozz ta' liġi li jkun għodda tajba li jpoġġi liż-żgħir u lill-kbir jaħdmu flimkien u mhux kontra xulxin.

Wara kollox huwa mportanti li nifhmu lkoll bħala poplu u bħala parlament li kulħadd għandu dritt għall-għajxien tiegħu.

Mr Speaker, meta nħares lejn l-European charter for small enterprises, li għalija huwa d-dokument li fuqu nipprova nfassal il-ħidma tiegħi, insib fost affarijiet oħra dan li ġej:

"...listen to the voice of small business, promote top class small business, support...".

Dak li tgħid l-Unjoni Ewropea, dak li tobbliga lili u lill-kumplament tal- gvern l-Unjoni Ewropea.

Din tgħidilna: "Ara kif se tgħin lil min hu fis- settur tan-negozju ż-żgħir, ifhem l-importanza ta' l-intrapriża żgħira u ara kif din l-intrapriża kapaċi twassal biex tiżviluppa soċjalment il- komunita".

Din hija l-mentalita' li għandna bżonn.

J'Alla nifhmu lkoll kemm hi tajba l-Unjoni Ewropea!

Din tħeġġeġ stima ikbar lis-settur tan- negozji ż-żgħar u tħeġġeġ biex din is-sezzjoni tal-poplu tagħna ma tibqax titqies bħala xi sezzjoni second class.

Dawn in-nies m'għandhom xejn inqas minn ħaddieħor, għalhekk għandhom ikunu stmati skond ma jixirqilhom.

Grazzi.

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn permess biex l-Onor.

Vassallo jqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra d-dokumenti li rrefera għalihom?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

EDWIN VASSALLO: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Stqarrija għall-istampa mis-Segretarju Parlamentari l-Onor Edwin Vassallo bi tweġiba għall-istqarrija għall-istampa tal-Lobby Group in favour of Sunday Trading datata 14 ta' Frar 2001;

Żewġ stqarrijiet maħruġa mil-Lobby Group in favour of Sunday Trading datati 14 u 15 ta' Frar 2001;

Stqarrija maħruġa mis-Segretarju Parlamentari l-Onor Edwin Vassallo dwar il-proposta ta' referendum abrogattiv għall-ftuħ kuljum tal- ħwienet sa l-10.00 p.m., inkluż nhar ta' Ħadd;

Kopja ta' stqarrija għall-istampa maħruġa mis-Segretarju Parlamentari l-Onor Edwin Vassallo dwar il-proposta ta' referendum abrogattiv in konnessjoni mal-ħinijiet tal-ftuħ tal-ħwienet; u

Kopja tal-formola li qed titqassam bħala petizzjoni in konnessjoni mal- proposta ta' referendum abrogattiv in konnessjoni mal-ħinijiet tal- ftuħ tal-ħwienet.

THE DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 19 ta' Frar 2001 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fl-9.50 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

QRATI - KOPJA TA' SENTENZA

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk jafx li studenti universitarji tal- liġi li jkollhom bżonn kopja ta' sentenza tal-qorti għall-istudju tagħhom qed jeħlu 50ċ kull paġna li kienet 5ċ qabel għolew it-tariffi fil-qorti?

Jistgħu jittieħdu passi biex ma jkollhomx spiża daqshekk projbittiva?

ONOR.

AUSTIN GATT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li għandu hi skorretta.

Skond LN 8 ta' l-2001 l-ispiża ta` kopji mill- arkivji tal-qorti hi ta` 10c kull paġna.

UNIVERSITA' - KUNSILL

L-ONOR.

EVARIST BARTOLO staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid meta skada t-termini tal-kunsill ta' l-universita'?

Meta se jinħatar il-kunsill ġdid?

ONOR.

LOUIS GALEA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-terminu tar- rappreżentatnti tal-gvern fuq il-kunsill ta' l-universita' skada fl-aħħar ta' Diċembru 2000.

Ir-rappreżentanti l-ġodda qed jinħatru bħalissa.

RESERVED PARKING

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk il- kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' waslitx għad-deċizjoni dwar kriterji riveduti dwar l-eliġibilita' għal reserved parking?

X'inhuma l- kriterji l-ġodda?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' ddiskutiet il-kriterji eżistenti dwar l-eliġibilita' għal reserved parking.

Il-Kummissjoni waslet għall-konklużjoni li ma hemm l-ebda raġuni għala dawn għandhom jinbidlu.

MALTACOM - TEXTTELEFON

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid għaliex l-Maltacom mhux iġġorr l- ispejjeż tas-servizz tar-relay għat-texttelefon li jingħata lil persuni b'diżabilita?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li sa mill introduzzjoni ta' dan is-servizz, la l-Maltacom u lanqas il-Korporazzjoni Telemalta qabilha qatt ma kienu responsabbli mis-servizz tar-relay ghat- textelephone.

Dan is-servizz minn dejjem kien fir-responsabbilta' tal- Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Fl-1995, il-Korporazzjoni Telemalta kienet tat somma ta' flus biexdan is- servizz ikun jista' jigi ntrodott fil-gżejjer Maltin

STATEMENTING BOARD

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokument komprensiv li sar mill-kummissjoni nazzjonali persuni b'diżabilita' dwar il- funzjoni u l-kompożizzjoni ta' l-statementing board, biex kull student ikollu pjan ta' edukazzjoni individwali?

ONOR.

LOUIS GALEA: Peress li għadu qed isir xoghol ta' deċizjonijiet f'dan is-settur, ma jidhirx li hu opportun li korrispondenza bejn il- Kummissjoni u l-Ministeru titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

FACILITATORS

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid jekk d-dipartiment ta' l-edukazzjoni hux se jwaqqaf speċi ta' reserved pool ta' facilitators biex jissostitwixxu facilitators li jkunu indisposti, ħalli tfal b'diżabilita' jkunu jistgħu jibqgħu jmorru l-iskola fil-perjodu li l-faċilitator regolari tagħhom ma tkunx qed tattendi?

Jista' l-Ministru jgħid jekk d-dipartiment laħaqx ftehim ma' l-MUT dwar l-għoti ta' mediċina lil studenti b'diżabilita' li jattendu l-iskola regolarment?

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif kelli l-okkażjoni ngħid fil-Parlament ftit jiem ilu l-materja mqanqla fiz-żewġ mistoqsijiet qed tigi trattata.

RESIDENTIAL HOMES

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid kemm hemm tfal u żgħażagħ, bniet u subien, li qed jgħixu f'residental homes?

F'liema homes qegħdin?

Kemm hu n-numru?

X'inhu s-sess u kemm ilhom jgħixu hemmhekk?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Fil-preżent hemm 178 tifel u 138 tifla.

Dawn it- tfal qiegħdin imqassmin fi 15-il dar residenzjali li 14 minnhom jinsabu Malta u waħda ġewwa Għawdex.

Qieghed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' dawn id-djar residenzjali.

It-tul ta' żmien li t-tfal idumu jgħixu ġewwa dar residenzjali jvarja minn ftit ġimgħat għal numru konsiderevoli ta' snin.

Dan jiddependi mill- problemi psiko-soċjali li l-familja tagħhom tkun għaddejja minnhom u mir- riżorsi u l-kapaċitajiet tagħhom bħala familja li jikkollaboraw fit- terapija li tkun qiegħda tiġi offruta lilhom sabiex it-tifel jew it-tifla jkun jista' jirritorna fil-familja.

Seduta 497

SKEJJEL

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ivvutati flus għall-iżvilupp ta' l-aċċessibilita' f'dawk li skejjel li m'humiex aċċessibli matul dawn l- aħħar ħames snin, sena b'sena?

ONOR.

LOUIS GALEA: Matul l-aħħar ħames snin saru xogħlijiet varji għall- iżvilupp ta' l-aċċessibilita' fl-iskejjel bħal, per eżempju, bini ta' rampi u twessiegħ ta' toilets.

Malli ġiet in vigore l-liġi ta' l-aċċessibilita', id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni mill-ewwel ħatret kumitat għal ta' l-apposta biex jimxi ma' l- esiġenzi ta' din il-liġi.

Fil-fatt sar servej estensiv permezz ta' numru ta' periti li żaru mija u ħamsa u tletin skola f'Malta u Għawdex.

Dawn il-periti ssottomettew rapport li jindika l-bżonnijiet kollha ta' aċċessibilita'.

B'dan ir- rapport il-kumitat seta' jfassal pjan strateġiku għall-bini ta' rampi, lift shafts u lift equipment.

Fil-fatt, l-ewwel fażi ta' dan il-pjan diġa' beda jitwettaq u saru l-pjanti kif ukoll intefgħu l-applikazzjonijiet fl-Awtorita' ta' l-Ippjanar għall- bini ta' rampi fi tnejn u għoxrin skola.

Fil-qrib ser toħroġ tender għall- bini ta' lift shafts fi skejjel oħra.

Huwa maħsub li dan ix-xogħol ser jiswa mal-mitt elf lira Maltija (Lm100,000).

Fil-Business Plan 2002 - 2005 ser jiġu mitluba Lm100,000 għal kull sena fuq xogħol ta' aċċessibilita'.

GĦARGĦUR - KAMRA TAN-NHAR

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jara jekk humiex possibbli li tiġi rranġġata t-triq tal-kamra tan-nhar tal-Għargħur?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta mogħtija għad-Domanda Parlamentari Nru 16510.

UNIVERSITA' - ETA TA' L-IRTIRAR

L-ONOR.

LOUIS BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kif huma r-regolamenti ta' l-Universita' dwar ħaddiema li jistgħu jaħdmu wara l-eta' ta' l-irtirar?

Jista' jgħid hemmx ħaddiema li qegħdin jaħdmu wara din l-eta'?

Għaliex?

Kemm jingħataw paga jew renumerazzjoni?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-ħaddiema akkademiċi ta' l-Universita' jistgħu jibqgħu jaħdmu wara l-eta' ta' l-irtirar skond l-Agreement li ġie ffirmat mal-MUT.

Dan ikun possibbli jekk ikun hemm talba speċifika mill- Kap tad-Dipartiment li tkun approvata mill-Bord tal-Fakulta' u l-Kunsill ta' l-Universita'.

Din it-talba tiġġedded minn sena għal sena.

F'xi każi ħaddiema mhux akkademiċi jinżammu jaħdmu wara l-eta' ta' l- irtirar wara li jitqiesu l-bżonnijiet ta' l-Universita' u tinkiseb l- approvazzjoni tal-Kunsill.

Dwar jekk hemmx ħaddiema li qegħdin jaħdmu wara l-eta' ta' l-irtirar nirriferi lill-Onor.

Interpellant għal risposta parlamentari 21477.

Il- paga li jingħataw dawn il-ħaddiema hija skond il-grad li jokkupaw, ix- xogħol li jaħdmu, u jiddependi jekk hux full-time jew part-time.

ESTATE MANAGEMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jagħti rendikont ta' l-overtime li ngħata fit-taqsima ta' l-estate management?

Kemm tħallset kull persuna f'overtime matul is-sena li għaddiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif jidher fit-Tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal- Kamra.

DJAR - XIRI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall- Politika Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk persuna (armla) li tgħix bir- relief waħedha hijiex prekluża minħabba dan illi tixtri mingħand il-gvern (Awtorita' tad-Djar) appartament li tgħix fih bil-kera?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Jekk din il-persuna tgħix f'proprjeta' tal-Gvern, l-Awtorita' għandha skema biex tgħin din il-persuna tixtri din ir- residenza.

L-iskema hija miftuħa għall-inkwilini kollha konoxxuti, dan jinkludi ukoll ir-romol.

Jekk din il-persuna tissodisfa l-kundizzjonijiet kollha ta' l- Iskema (f'dan il-każ Skema 6) jingħata sussidju skond id-dħul tal-persuna fuq l-ewwel Lm15,000 tal-valur tar-residenza.

FORZI ARMATI TA' MALTA

L-ONOR.

JOE CILIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-ftehim kollettiv taċ-Ċivil iffirmat mill-Gvern dan l-aħħar japplikax għall dawk il-membri tal-Forzi Armati ta' Malta li spiċċaw fl- 1998?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jagħti indikazzjoni ta' x'benefiċċju huwa dovut lill-tali ex-membri tal-AFM?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: L-ex-membri ta' l-AFM li spiċċaw fl-1998 ser jibbenefikaw taħt l-aħħar Ftehim Kollettiv li kien ġie ffirmat f'Diċembru 1998 bħal dawk l-uffiċjali pubbliċi li rtiraw bejn is-snin 1996 u s-sena 2000.

Ninsab infurmat li qed jittieħdu passi sabiex il-kriterji ta' dawn l- arranġamenti speċjali għal min irtira jiġu stabbiliti u maħduma.

WIED IL-GĦAJN - TRIQ IL-BATTERIJA TAŻ-ŻONQOR-

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jagħti indikazzjoni meta ser tiġi irrangata Triq il-Batterija taż- Żonqor ġewwa Wied il-Għajn minħabba l-istat diżastruż li tinsab fiha, kif ukoll minħabba l-perikli u l-inkonvenjent li jinqalgħu meta jkun il-maltemp u d-diffikulta' li teżisti biex tidħol ambulanza fl-inħawi?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Nitlob lill-Onorevoli Interpellant jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

OPINION POLLS

L-ONOR.

LEO BRINCAT staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru opinion polls dwar l-Ewropa mill-Gvern f'dawn l-aħħar 12-il xahar?

Lil min ġew ikkummissjonati?

X'kien l-eżitu ta' kull wieħed minn dawn l-istudji ta' riċerka dwar fehma pubblika?

Kemm ġew jiswew b'kollox?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Il-Gvern ma ikkummissjona l-ebda "opinion poll" dwar l-Ewropa f'dawn l-aħħar tnax-il xahar.

Iċ-Ċentru ta' Informazzjoni Malta u l-UE, li huwa responsabbli lejn il-"Malta EU Steering and Action Committee" ikkummissjona żewġ "surveys" dwar l-Ewropa lil-MISCO f'Marzu u f'Ottubru 2000.

Dawn is-"surveys" ġew jiswew Lm2300 kull wieħed u ġew sottomessi lill-Core Group tal-MEUSAC, li tiegħu l-Malta Labour Partuy kien u għadu mistieden biex jifforma parti.

SAĦĦA - TOBBA BARRANIN

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' l- Ministru jgħid kemm hemm tobba barranin li jaħdmu fid-Dipartiment tas-Saħħa u li għandhom permess jaħdmu fil-privat?

Jista' jgħid min huma t-tobba barranin li għandhom dan il-permess?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Infurmat li m'hemmx tobba barranin li jaħdmu fid- Diviżjoni tas-Saħħa li għandhom permess jaħdmu fil-privat.

MBM

L-ONOR.

MICHAEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid sena b'sena kemm daħal ikel ta' l-animali, meat and bone meal (MBM) mill-1988 sal lum?

Minfejn ġie dan l-ikel?

Min kienu l- importaturi Maltin tal-MBM?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onorevoli Interpellant li fit-Tariffa tad- Dwana m'hemmx intestatura speċifika għal 'meat and bone meal' u l-eqreb intestatura li tiddeskrivi dan il-prodott tidher li hi HS No. 2301.10.00.00 li tkopri 'Flours', meals and pellets, of meat or meat offal; greaves.'

Taħt din l-intestatura hemm reġistrati dawn l-importazzjonijiet.

|YEAR|NET |COUNTRY OF ORIGIN | | |WEIGHT | |

| |1995|85,463K|Great Britian, Italy| | |g | |

| |1996|64,050K|Great Britian, Italy| | |g | |

| |1997|80,991K|Denmark, Italy, | | |g |Spain, Germany |

| |1998|23,882K|Germany, Spain, | | |g |Great Britian, | | | |Netherlands, U.S.A. |

| |1999|3,593Kg|Germany, Great | | | |Britian, | | | |Netherlands, U.S.A. |

| |2000|3,319Kg|Germany, Great | | | |Britian |

Ma naħsibx illi għandhom jissemmew l-ismijiet ta' l-importaturi.

KUMMISSJONI GĦALL-AVVANZ TAL-MARA

L-ONOR.

HELENA DALLI staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid jekk ġietx appuntata l-kummissjoni għall-avvanz tal-mara għal din is-sena?

Jekk iva, jista' jgħid min huma l-membri?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Il-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara ġiet awtoriżżata biex tibqa' tiffunzjona wara li skada t-terminu tagħha fil-31 ta' Diċembru 2000 minħabba li l-Gvern mhu ser jibdel lil ħadd mill-membri preżenti.

Fil-preżent ninsabu f'diskussjonijiet interni biex jiġu identifikati xi membri ġodda biex iservu fuq din il-Kummissjoni biex din l-organiżżazzjoni importanti tkompli tissaħħaħ.

ETC - UNEMPLOYMENT

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: B'riferenza għal mistoqsija parlamentari nru.

23446, jista' l-Viċi Prim Minisgtru jgħid għalfejn qal li ma tinżammx l- informazzjoni kif mitluba meta l-ETC ħafna drabi toħroġ statistika skond l- etajiet?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Huwa minnu li l-ETC ippubblikat statistika skond l- etajiet u kwalifiki, pero' mhux dwar l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant.

REĠISTRAR

L-ONOR.

23447, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għalfejn wieġeb li ma tinżammx l- istatistika mitluba meta diġa' ġiet mogħtija din l-informazzjoni għas-sena 2001 f'mistoqsija nru.

ONOR.

LAWRENCE GONZI: L-informazzjoni hekk kif mitluba mill-Onor.

Interpellant bdiet tinġabar fil-format mitlub mis-sena 2001 u għalhekk fis- snin ta' qabel ma kienetx tinżamm kif mitlub.

ETC

L-ONOR.

23445, jista' l-Viċi Prim Ministru jgħid għaliex wieġeb li ma tinżammx din l-informazzjoni meta diġa' ġiet mogħtija f'mistoqsija nru.

22985 għas-sena 2000?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' l-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni mgħotija għas-sena 2000 fil-Mistoqsija Parlamentari Numru 22985, kienet maqsuma skond ix-xahar u s-settur u mhux skond l-eta'.

Intenni li l-informazzjoni mitluba ma tinżammx skond l-etajiet.

AGRIKOLTURA - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw transfers lill-ħaddiema / uffiċjali matul il-perjodu ta' Jannar ta' din is-sena?

F'liema Dipartimenti ngħataw dawn it-transfers u x'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Niniforma lill-Onorevoli Interpellant matul ix-xahar ta' Jannar 2001 ġew trasferiti sitt persuni mid-Dipartiment ta' l- Agrikoltura, ħamsa minnhom għal mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni u wieħed għal mad-Dipartiment tal-Wireless Telegraphy.

Dawn it-transfers saru minħabba l-esiġenzi tas-servizz.

OPM - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ingħataw transfers lill-ħaddiema / uffiċjali matul il- perjodu ta' Jannar ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti ngħataw dawn it- transfers u x'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

EDDIE FENECH ADAMI: Ninsab infurmat li f'Jannar ta' din is-sena kien hemm 39 transfer minn Ministeru għal ieħor li ġew approvati mill-management and personnel office.

Ir-raġunijiet għal dawn it-transfers kienu kif ġej:

9 fuq talba ta' l-impjegati stess 5 fuq talba ta' l-impjegati li kienu mal-Maltapost plc u li għażlu li jirritornaw mas-Servizz Pubbliku 25 minħabba esiġenzi tas-servizz

Ma ngħataw ebda transfers minn dipartiment għal ieħor fil-Ministeru tiegħi tul l-istess perjodu.

Tagħrif dwar it-transfers li ngħataw minn Dipartiment għal ieħor f'Ministeri oħra bl-approvazzjoni tas-segretarji permanenti rispettivi għandu jintalab lill-ministri kkonċernati?

EDUKAZZJONI - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw transfers lill-ħaddiema / uffiċjali matul il-perjodu ta' Jannar ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti ngħataw dawn it-transfers u x'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li sar trasferiment wieħed mid-Dipartiment tal-Kultura għas-Segretarjat Parlamentari fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Fid-Dipartimenti tas-Servizzi Korporattivi, Eżamijiet, Libreriji u Arkivji, Mużewijiet, u taż-Żgħażagħ u Sport ma saru ebda trasferimenti.

Informat ukoll li matul Jannar 2001 ġew trasferiti lejn id-Diviżjoni ta' l- Edukazzjoni 25 impjegat.

Fost dawn kien hemm 20 General Hand, u 2 Health Attendants trasferiti b'arranġament ma' l-MPO biex jagħmlu xogħol ta' minor staff fl-iskejjel ta' l-Istat.

Kien hemm ukoll Operative III, Postman u Senior Technical Officer li ġew trasferiti lejn id-Diviżjoni b'arranġament bejn id-Dipartimenti konċernati.

Fl-istess xahar erba' impjegati ġew trasferiti mid-Diviżjoni lejn Dipartimenti oħra - Security Guard u Technical Officer wara li ħadu promozzjoni u Clerk u Operative b'arranġament bejn id-Dipartimenti konċernati.

AMBJENT - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent: Jista' l- Ministru jgħid kemm ingħataw transfers lill-ħaddiema / uffiċjali matul il- perjodu ta' Jannar ta' din is-sena?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab infurmat li matul il-perjodu ta' Jannar 2001 ingħataw dawn it-transfers:

1 minnW.M.S.I.D għall-Works Division Fuq talba personali

1 minn Works Division għall-Youth & SportFuq talba personali

1 minnWorks Division għall-Health Fuq talba tad-Diviżjoni tas-Saħħa

8 minn Works Division għall-Education Fuq struzzjonijiet mill-MPO

166 mill-Countryside Division għall-Works Division Skond l-Estimi Finanzjarji tal-2001 iż-żewġ Diviżjonijietjaqgħu taħt il-Ministeru għall- Ambjent

1 mill-Environment Protection għall-Foreign Office Fuq talba personali

1 mill-Environment Protection għall-Education Division Fuq talba personali

INTERN - TRANSFERS

L-ONOR.

NOEL FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l-Intern: Jista' l- Ministru jgħid kemm ingħataw transfers lill-ħaddiema / uffiċjali matul il- perjodu ta' Jannar ta' din is-sena?

F'liema dipartimenti ngħataw dawn it- transfers u x'kienu r-raġunijiet?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab infurmat illi f`Jannar 2001, in-numru ta` transfers li nħarġu mid-Dipartimenti li jaqgħu taħt id-Dekasteru ta` l- Intern kien ta` 4.

Minnhom, 3 saru fuq talba tal-persuna kkonċernata.

Dawn it-transfers saru kif ġej:

1 (civilian) mid-Dipartiment tal-Pulizija; 1 mit-Taqsima Proprjeta` tal-Gvern; u 2 mir-Reġistru ta` l-Artijiet.

Ninsab infurmat ukoll illi matul l-istess perijodu kien hemm 25 membru tal- Korp tal-Pulizija li tbiddlilhom ix-xogħol tagħhom fid-diversi sezzjonijiet tal-Korp.

Kif diġa` kelli okkażżjoni li ngħid fi tweġibiet preċedenti dwar dan is- suġġett, transfers isiru skond l-esiġenzi tas-servizz fiċ-ċirkostanzi prevalenti.

ENEMALTA - ARBLU TAD-DAWL

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu l-passi neċessarji li arblu tad-dawl ta' l-Enemalta li jinsab fi front garden fl-indirizz li qed jintbagħat separtament jitneħħa u jitpoġġa f'post ieħor?

ONOR.

JOSEF BONNICI: It-talba ta' l-Onorevoli Interpellant ġiet mgħoddija lill-Korporazzjoni Enemalta sabiex issir l-investigazzjoni meħtieġa u jekk ikun il-każ tittieħed l-azzjoni neċessarja.

MALTAPOST - IMPJEGATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li l-Maltapost terġa' timpjega postman/postwoman fil-futur qarib?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant li l-Maltapost m'għandhiex il-ħsieb li timpjega pustiera fi żmien stabbilit.

Madanakollu meta tinħass tali ħtieġa, issir talba f'dan ir-rigward lill-Korporazzjoni tax-Xogħol u Taħriġ.