MALTA DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI (Rapport Ufficjali u Rivedut) ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 829 Il-Ġimgħa, 6 ta' Diċembru, 2002 Stampat fl-Ufficcju ta' l-Iskrivan Kamra tad-Deputati MALTA Prezz Lm1 ID-DISA' PARLAMENT Seduta Nru. 829

Il-Ġimgħa, 6 ta' Diċembru, 2002

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fil-Kamra tal-Parlament, il-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

Talba

SEDUTA NRU.

Il-Ġimgħa, 6 ta' Diċembru, 2002

WERREJ

MINUTI 330

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI 330

TQEGĦID TA' KARTI 336

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2003

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU TAL-FINANZI 337

AĠĠORNAMENT 372

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB 373

MINUTI

Il-Minuti tas-Seduta Nru 828 li saret fis-6 ta' Diċembru, 2002 ġew konfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SAN ĠWANN: SKOLA PRIMARJA – TIFEL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Meta se jingħata l-għajnuna meħtieġa tifel bi bżonnijiet speċjali li jattendi l-iskola primarja u li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament?

ONOR.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Ġejt informat min- national support services li dan it-tifel għadu kemm ġie statemented u r- rapport se jintbagħat lid-diviżjoni appena jkun iffirmat.

Hekk kif id- diviżjoni tirċievi r-rapport jittieħdu l-passi meħtieġa biex dan it-tifel jingħata l-għajnuna meħtieġa skond ir-rakkomandazzjonijiet ta' l- istatementing moderating panel.

THE DEPUTY SPEAKER (Onor. Michael Bonnici): L-Onor.

Joseph Cuschieri, domanda supplimentari.

ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI: Jista' il-Ministru jgħid kemm-il talba għandu bħalissa d-dipartiment ta' l-edukazzjoni għas-servizz ta' facilitator?

THE DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

ONOR.

LOUIS GALEA: Kif forsi jaf l-Onor.

Membru, illum qegħdin nadottaw il-proċess ta' l-individual educational programme.

Dan jimplika li fil- mument li l-ġenituri jew l-għalliema jkun jidhrilhom li t-tifel jew tifla jippreżentaw diffikultajiet partikolari, jibda proċess ta' konsultazzjoni bejniethom u n-nies tad-dipartiment tas-servizzi għall-istudenti.

Imbagħad jekk ikun hemm il-bżonn jiġu involuti wkoll nies professjonali minn oqsma differenti.

Il-ħsieb ta' l-individual educational programme huwa li jidentifika fl- iktar livell baxx possibbli x'inhuma d-diffikultajiet li jkunu qed jippreżentaw dak it-tifel jew dik it-tifla partikolari u x'inhu l-appoġġ veru meħtieġ biex dawn id-diffikultajiet jiġu tackled.

Aktar ma wieħed jiftiehem dwar l-appoġġ meħtieġ fil-livell qrib l-iskola bi ftehim bejn il- ġenituri, l-għalliema u l-kap ta' l-iskola, aktar ikun aħjar.

Nifhmu illi f'numru ta' każi irridu nitilgħu aktar 'il fuq, fejn allura jkun hemm bżonn li tiġi involuta ċ-child development advisory unit - fejn għandek team ta' professjonisti multi-dixxiplinarji f'oqsma li għandhom x'jaqsmu mal-psiko-soċjali - mal-qasam mediku u ma' tipi ta' aspetti oħra tas-saħħa tal-bniedem.

Jekk f'dan il-livell wieħed jibqa' ma jkunx qiegħed jara ċar x'inhu l-appoġġ speċjali li t-tifel jew tifla għandhom bżonn, ngħaddu għall- istatementing process.

Kif diġa' spjegajt drabi oħra, hemm ċertu backlog ta' każi li qegħdin jiġu ttrattati.

Waħda mir-raġunijiet għala nħoloq dan il-backlog hi li sfortunatament iż-żewġ persuni li kienu l-fulcrum tal-proċess kollu kemm hu, is-Sur Alfred Zammit Montebello, iċ-chairman ta' l-istatementing process u s-Sur Frank Mallia, l-educational officer inkarigat mill-qasam tal-bżonnijiet speċjali, ġew nieqsa.

Naturalment mhux kulħadd hu tajjeb biex imexxi dawn it-tip ta' taqsimiet u allura sakemm sibna n-nies adatti biex jieħdu over tlifna ċertu żmien, pero' dan il-backlog issa qed jiġi ttrattat.

Ftit ilu ngħata rapport dettaljat miċ-chairman il-ġdid ta' l- istatementing moderating panel lill-membri kollha tal-ministerial committee fuq l-edukazzjoni inklussiva u nħoss li issa l-affarijiet qabdu ċertu ritmu u nistgħu naslu biex inlaħħqu mad-domanda li għandna.

Nerġa' ngħid li aħna m'għadniex qed naslu għall-konklużjoni awtomatika kif donnu kien qed isir sa ftit ta' żmien ilu, li f'kull każ ta' persuna bi bżonnijiet speċjali nagħtu one-to-one facilitator.

Illum qed ngħidu li l- facilitator għandu jiġi ngaġġat għall-klassi kollha kemm hi, b'attenzjoni speċjali għat-tifel jew tifla jew tfal li jiġu assenjati lil dak il- facilitator.

B'hekk qed nevitaw sitwazzjonijiet li nħolqulna diġa' minn meta daħħalna l-edukazzjoni inklussiva – fil-fehma tiegħi dan kien wieħed mill-aspetti negattivi tal-ġid li sar f'dan ir-rigward - fejn ġieli kellna speċi ta' ghetto ġol-klassi.

Is-sistema m'hijiex waħda statika u tevolvi l- ħin kollu, Sur President.

Għandek uħud mill-każi li jiġu riveduti u l-appoġġ qawwi jista' jiġi anke mnaqqas għax ma jkunx hemm bżonn dak l-appoġġ kollu.

Hemm każi oħrajn li jiġu riveduti u l-appoġġ jiżdied u hemm każi li jiġu on-line għax jinqalgħulek sitwazzjonijiet ta' tfal ġodda li jidħlu minn żmien għal żmien.

Barra minn hekk hemm il-problema tal-kompetenza tan-nies konċernati.

Dan huwa qasam delikat ħafna u aktar ma jgħaddi żmien aktar nirrealizzaw kemm hu delikat u jirrikjedi nies b'ċerta vokazzjoni u preparazzjoni.

Aħna mexjin fid-direzzjoni li jkollna dan l-appoġġ u nittama li ntejbuh, Sur President.

Naturalment hemm katina ta' servizzi oħrajn li għandhom x'jaqsmu ma' dan il- proċess ta' inklużjoni.

Għandek il-proċess ta' complementary education, is- servizzi li tipprovdi l-fondazzjoni għal servizzi edukattivi, is-servizzi li jipprovdi d-dipartment tal-kurrikulu u servizzi oħrajn li tipprovdi d- diviżjoni ta' l-edukazzjoni in ġenerali biex tilħaq l-objettiv li lkoll kemm aħna nisħqu fuqu, u cioe' li kemm jista' jkun ħadd mit-tfal ma jaqa' lura fl-edukazzjoni.

SAN ĠWANN: SKOLA PRIMARJA – TIFEL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li għalihom it-tifel li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament, mhux qed jitħalla jattendi ġurnata sħiħa fl-iskola?

Kif ittieħdet din id- deċiżjoni?

Min eżamina t-tifel biex jiddeċiedi dan?

X'għajnuna jinħass li għandu bżonn biex ma jiċċaħħadx mill-edukazzjoni tiegħu?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li din hi l-ewwel sena li dan l-istudent attenda l-iskola primarja.

Hi proċedura ta' l-iskola li tfal li jattendu l- ewwel darba, jagħmlu ċertu żmien jattendu għal ħin qasir kuljum sakemm dawn jidraw joqogħdu 'l bogħod mid-dar aktar fit-tul.

S'issa dan it-tifel f'dan il-każ għadu ma darax.

L-istudent qed jiġi monitored fil-klassi waqt ħinijiet differenti u nbdew ukoll proċeduri biex jingħata s-servizz ta' facilitator.

SKEJJEL - TFAL KLANDESTINI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm tfal ta' klandestini li bħalissa qed jattendu l-iskejjel ta' l-Istat?

F'liema lokalitajiet?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li n-numru ta' tfal ta' immigranti illegali li bħalissa qed jattendu l-iskejjel ta' l-Istat huwa ta' 55.

Il- lokalitajiet li jattendu dawn it-tfal huma kif ġej:

Lokalita` Nru ta' tfal Floriana 7 Ħamrun SS 5 Pieta` 17 B'Buga A 8 B'Buga B 5 Żurrieq A 8 Żurrieq B 5 Total 55

Biss xtaqt nieħu l-opportunita' biex nispjega illi l-ewwelnett hemm kumitat magħmul minn rappreżentanti ta' diversi ministeri u dipartimenti li qegħdin jagħmlu monitoring ta' l-immigranti illegali li għandna bħalissa.

Qegħdin nagħmlu li nistgħu biex sakemm dawn l-immigranti illegali jibqgħu f'pajjiżna ntaffulhom xi ftit is-sitwazzjoni u lit-tfal tagħhom noffrulhom servizz edukattiv.

Ix-xewqa hi li dawn it-tfal jiġu ambjentati fi skejjel normali.

Naturalment biex dan nagħmluh qed nieħdu l-prekawzjonijiet stabiliti fil-qasam tas-saħħa biex nassiguraw li t-tfal ikunu ċċertifikati li huma b'saħħithom daqs tfal oħra.

Malta ssegwi proċedura internazzjonali f'dan il-qasam, fis-sens li dawk it- tfal li jiġu minn barra l-pajjiż iridu jkunu ċċertifikati mill-awtoritajiet tas-saħħa li huma b'saħħithom u jistgħu jattendu l-iskola.

Fil-fatt dawk it-tfal li għamilt riferenza għalihom ġew eżaminati wieħed wieħed mill- awtoritajiet tas-saħħa u kollha ngħataw ċertifikat li m'għandhomx problemi ta' saħħa u li jistgħu jattendu fi skejjel pubbliċi mingħajr ebda diffikulta', kif fil-fatt qed jagħmlu.

Il-materja qiegħda tiġi segwita kuljum minn dan il-kumitat u l-ħsieb tagħna hu li nkomplu nsaħħu s-sistema ta' ċertifikazzjoni medika biex inkunu ċerti li m'hemmx diffikulta' la għal tfal oħra, la għal min jgħallimhom u lanqas għal ħaddieħor.

Is-sitwazzjoni hija waħda pożittiva ħafna, fis-sens illi l-kapijiet ta' l- iskejjel u l-għalliema wrew ċerta disponibilita'.

Jien nirringrazzjahom minn qalbi għax din hija sitwazzjoni li ma konniex qed nistennewha u sibniha ma' wiċċna mingħajr ma ppjanajna għaliha.

Hemm dispożizzjoni tajba wkoll mill-ġenituri u wisq aktar mit-tfal.

Inħossu li b'sens ta' responsabbilta' irridu nkomplu niggarantixxu dak li qed nagħmlu.

Fil- ġranet li ġejjin għandna laqgħat ma' l-awtoritajiet tas-saħħa u awtoritajiet oħrajn li huma responsabbli mill-immigranti illegali, bl-iskop li nassiguraw li ċ-ċertifikazzjoni tkun waħda li tissodisfa lil kulħadd.

Irrid nerġa' nfakkar li f'dan il-kamp ta' saħħa pubblika jeżistu kriterji internazzjonali li jiġu segwiti mill-pajjiżi kollha tad-dinja.

Għalhekk nappella li filwaqt li qegħdin nieħdu ħsieb sitwazzjoni daqshekk delikata, huwa d-dover tagħna li nassiguraw rwieħna li dawn it-tfal huma ċċertifikati bl-aktar mod sħiħ possibbli u jrid ikollna wkoll is-sens li napprezzaw li f'din il-materja hemm prinċipji mediċi, hemm prinċipji etiċi u prinċipji ta' saħħa pubblika.

Id-dover tal-gvern hu li jara li dawn il-prinċipji jiġu segwiti, għalkemm jista' jkun li jkun hemm min jippretendi aktar minn hekk.

Aħna nagħtu konsiderazzjoni għal kollox, imma rridu nifhmu wkoll illi f'din il-materja l-affarijiet ma jsirux bl-amment imma jsiru skond proċeduri li huma stabiliti u aċċettati mill-għaqda dinjija tas-saħħa.

TAQSIMA SPLD – RAPPORT MEDIKU

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: It-taqsima SpLD assessjat lit-tifla li d- dettalji dwarha qed jintbagħtu separatament, skond kif indikat mis-CDAU fir- rapport mediku tas-26 ta' Jannar, 2002?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li t-tifla msemmija waslet biex isirilha assessment mit-taqsima SpLD.

Fil-fatt xi ġimgħatejn ilu jidher li d-diviżjoni ħalliet risposta fuq l- answering machine biex huma jċemplu lit-taqsima SpLD u b'hekk ikunu jafu li l-ġurnata u l-ħin huma komdi għall-familja.

S'issa għadhom ma semgħux minn għandhom u ma reġgħux ċemplulhom darba oħra għaliex bħalissa hemm aktar xogħol urġenti.

UNIVERSITA' - KORS TAL-LIĠI - MATURE STUDENT CLAUSE

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: X'inhuma r-raġunijiet li għalihom l-istudent li d-dettalji dwaru qed jintbagħtu separatament, ma ġiex aċċettat bħala mature student għall-kors tal-liġi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li meta l-istudent kien attenda għall- intervista kien informa lill-bord li huwa kien qiegħed jagħmel eżami ta' l- Ingliż f'livell avanzat u għalhekk il-bord ħass li jkun għaqli li jistenna dan ir-riżultat qabel ma jieħu deċiżjoni finali tal-każ.

Fil-fatt l- istudent ma ġabx ir-riżultat.

Meta ġie kkuntattjat mill-uffiċċju tal- fakulta` kien qal li l-eżami kien ser jagħmlu f'Settembru, presummibilment għax kien weħel f'Ġunju.

Wara Settembru, il-fakulta` ma rċeviet ebda ċertifikat li kien juri r-riżultat li ottjena l-istudent.

TFAL KLANDESTINI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Evarist Bartolo) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Kemm hemm tfal ta' klandestini li bħalissa qed jinżammu hawn Malta?

X'inhuma l-etajiet tagħhom?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni) (f'isem il- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat illi fost il-persuni li qed jinżammu mill-awtoritajiet tas-sigurta` minħabba li daħlu Malta illegalment, hemm 137 li huma tfal.

L-iżgħar fosthom hija tarbija ta` ftit ġimgħat, filwaqt li l-akbar hija ta` 16-il sena.

SKEJJEL – INGAĠĠ TA' COACHES BARRANIN

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jaf il-Ministru li minkejja li mhux dawk kollha li ggradwaw fil-B.Ed (Sports) ġew impjegati ma' l-iskejjel, hemm skola indipendenti li qed timpjega fuq bażi part-time żewġ coaches barranin, x'aktarx Jugoslavi?

ONOR.

LOUIS GALEA: Filwaqt li mir-records tad-diviżjoni ta' l- edukazzjoni ma jirriżultax dak li qed isemmi l-Onor.

Membru, se nkompli ninvestiga biex inkun nista' nagħti tweġiba definittiva f'xi seduta oħra.

SKEJJEL - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid liema huma dawk l- iskejjel tal-Knisja u dawk indipendenti li aċċettaw persuni b'diżabilita' u jekk ikun hemm bżonn facilitator?

Jista' jagħti lista' ta' dawk l-iskejjel li għal xi raġuni jew oħra rriffjutaw li jieħdu lil xi student/a b'diżabilita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskejjel tal-Knisja kollha jaċċettaw persuni b'diżabilita` bi bżonn ta' facilitator.

L-Istat joħroġ il-ħlas tal- facilitators li jaħdmu fl-iskejjel tal-Knijsa.

Din is-sena skolastika hemm persuni bi bżonnijiet speċjali f'dawn l- iskejjel tal-Knisja:

St Benilds - Sliema

St Dorothy's - Zebbug

St Francis - Sliema St Francis - Cospicua St Francis - Msida St Joseph - Sliema St Monica - B'Kara St Monica - Gzira De La Salle College St Augustine's College St Albert College St Francis - B'Kara Sacred Heart - St Julians Our Lady Immaculate - Ħamrun Stella Maris School - Balzan Archbishop Seminary - Malta St Monica - Qormi St Paul's Missionary College - Rabat Savio College - Dingli Stella Maris College - Gzira Teresa Nuzzo School – Ħamrun Teresa Nuzzo School - Marsa Laura Vincuna School – Gozo St Michael's School – Qormi St Theresa School – Gozo St Vincent School - Sliema St Elias College - St Venera

St Francis Victoria - Gozo

St Angela - G'Mangia St Angela - Lija St Angela - Rabat St Angela - Cospicua St Joan Antide School - Gudja Mater Boni Consglii - Paola Sacred Heart Seminary - Gozo St Monica - Mosta Immaculate Conception - Tarxien St Dorothy's School - Sliema

Informat li d-diviżjoni ta' l-edukazzjoni ma taf b'ebda każ fejn skola tal- Knisja rrifjutat persuna b'diżabilita`.

Taf b'każ fejn saru sforzi kbar biex jinstab facilitator u li s'issa ebda facilitator magħżul ma' aċċetta.

Din is-sena skolastika hemm persuni bi bżonnijiet speċjali f'dawn l- iskejjel privati:

Chiswick House School St Catherine's School St Edward's College St Michael's School St Michael's Foundation San Anton School San Andrea School St. Martin's College

Informat li ma ġie rrapportat ebda każ fejn skola Indipendenti rrifjutat persuni b'diżabilita`.

SKEJJEL - STUDENTI B'DIŻABILITA'

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid x'inhi l-policy tad- diviżjoni ta' l-edukazzjoni dwar l-iskejjel tal-Knisja jew privati li jirrifjutaw li jieħdu studenti b'diżabilita'?

ONOR.

LOUIS GALEA: Informat li l-iskejjel tal-Knisja ma jirrifjtuawx li jieħdu studenti b'diżabilita` biex jitgħallmu fl-iskejjel tagħhom.

Id- diviżjoni ta' l-edukazzjoni ma kellha ebda każ fejn skola indipendenti rrifjutat studenti b'diżabilita`.

SKEJJEL - TEĦID TA' DROGA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Edukazzjoni: Jista' il-Ministru jgħid kienx hemm xi rapporti minn xi skejjel tal-gvern, tal-Knisja jew indipendenti dwar teħid tad- droga?

X'azzjoni ttieħdet?

ONOR.

LOUIS GALEA: It-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

KOTTONERA - STORBJU MINN TFAL TA' L-ISKOLA

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Carmelo Abela) staqsa lill- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent: Jista' il-Ministru jara li l-pulizija tibda tagħmel ir-ronda speċjalment bejn is-1.00 p.m. u s-2.00 p.m. fil- ġranet ta' l-iskola minħabba storbju, tipjip u affarijiet oħra li qed idejqu lin-nies li joqogħdu fl-appartamenti ħdejn żewġ skejjel, waħda tal- Knisja u l-oħra indipendenti, li isimhom qed jingħata separatament?

ONOR.

ĊENSU GALEA (Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni)(f'isem il- Ministru ta' l-Intern u l-Ambjent): Ninsab informat illi fil-viċinanzi ta` l-iskejjel imsemmija ikun hemm il-pulizija fil-ħinijiet indikati.

Jekk jagħtina iktar dettalji nkun nista` nivverifika ulterjorment.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA – PRODOTT TAS-SAQWI

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: B'riferenza għaċ-ċensiment tal-biedja msemmi fil-budget, kemm kienet l-evalwazzjoni tal-produzzjoni li ttieħdet fuq raba' saqwi u raba' bagħli separatament?

ONOR.

NINU ZAMMIT (Ministru għall-Agrikoltura u Sajd): Nissuġġerixxi lill-Onor Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-ministru konċernat.

PITKALIJA - PREZZ MEDJU TAL-ĦXEJJEX

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid kemm kien il- prezz medju tal-ħxejjex li ddaħħlu fil-pitkalija ċentrali, inkluż il- patata, bejn Jannar u Novembru ta' din is-sena, f'Malta u Għawdex separatament?

Jista' il-Ministru jagħtini l-istess informazzjoni għas-snin 1997, 1998, 1999, 2000 u 2001?

ONOR.

NINU ZAMMIT: L-informazzjoni mitluba tidher fit-tabelli li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA - DĦUL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid fuq liema bażi ta' sigħat ta' xogħol ġie kkalkulat d-dħul ta' 80% li jaqilgħu il-bdiewa, skond iċ-ċensiment li sar u li l-ministru tal-finanzi rrifera għalih fid- diskors tal-budget?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Nirriferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt fil-mistoqsija parlamentari 37379.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA - DĦUL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid liema kienu l- għaqdiet/koperativi tal-bdiewa li ma qablux - u anke dawk li qablu - mal- kalkoli tad-dħul tal-bdiewa li rriżultaw fiċ-ċensiment li sar u li ssemma bi prominenza kbira fil-budget tal-gvern Nazzjonalista?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Il-kalkolu tad-dħul ta' 80% mill-produzzjoni hu bbażat fuq informazzjoni u dikjarazzjonijiet ta' bdiewa fl-aħħar ċensiment.

M'hux kompitu ta' dan il-ministeru li jindaħal f'dak li jaħsbu l-għaqdiet jew koperativi tal-bdiewa dwar x'jirriżulta miċ-ċensiment.

Pero' nfakkar lill-Onor Interpellant li bħalma fehmu l-bdiewa kollha, fejn qabel kienu jiġu stmati 20% tal-bejgħ bħala spejjeż, mis-sena d-dieħla l- istima medja ta' l-ispejjeż fuq prodotti mibjugħa se tiġi rduppjata għal 40%, li allura jfisser li l-bdiewa se jiġu ntaxxati fuq ammont net ta' dħul inqas.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA - DĦUL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid liema kienu l- għaqdiet/ koperativi tal-bdiewa li qablu jew ma qablux mad-dħul ta' 80% mill-produzzjoni tagħhom?

ONOR.

M'hux kompitu ta' dan il-ministeru li jindaħal f'dak li jaħsbu l-għaqdiet jew kooperattivi tal-bdiewa dwar x'jirriżulta miċ-ċensiment.

ĊENSIMENT TAL-BIEDJA - DĦUL

L-ONOR.

JOE MIZZI (f'isem l-Onor.

Noel Farrugia) staqsa lill- Ministru għall-Agrikoltura u Sajd: Jista' il-Ministru jgħid liema kienu dawk l-għaqdiet/koperativi tal-bdiewa li qablu mal-kalkoli tal-gvern Nazzjonalista mħabbra fil-budget li d-dħul tal-bdiewa mill-produzzjoni tagħhom huwa ta' 60%, kif ġenerożament iddikjara l-ministru tal-finanzi?

ONOR.

NINU ZAMMIT: Iċ-ċifra li ġiet diskussa mal-bdiewa kienet ta' 80% dħul mill-produzzjoni tagħhom li l-bdiewa stess iddikjaraw fiċ-ċensiment.

Iċ-ċifra ta' 60% ma ġietx diskussa.

Pero' nfakkar lill-Onor Interpellant li bħalma fehmu l-bdiewa kollha, fejn qabel kienu jiġu stmati 20% tal-bejgħ bħala spejjeż, mis-sena d-dieħla l- istima medja ta' l-ispejjeż fuq prodotti mibjugħa se tiġi rduppjata għal 40%, li allura jfisser li l-bdiewa se jiġu ntaxxati fuq ammont net ta' dħul nieqes.

BORMLA - TRIQ XANDRU - FOND NRU.

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI (f'isem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jara li l-post 25, Triq Xandru, Bormla jiġi debitament disinfestat u mnaddaf billi hemm wisq imbarazz miġbur fih?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tas-Saħħa): Ninsab informat li wara li d-dipartiment ġie innotifikat b'dan il-każ, fit-28 ta' Jannar 2002 saru żewġ spezzjonijiet u ġie identifikat is-sid u ntalab biex ineħħi l- imbarazz.

UFFIĊĊJU TA' L-AVUKAT ĠENERALI – PREMISES ĠODDA

L-ONOR.

MICHAEL BONNICI (f'isem l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju wasal il-post il-ġdid fejn l-uffiċċju ta' l-avukat ġenerali għandu jiċċaqlaq?

ONOR.

ĊENSU GALEA (f'isem il-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali): Diġa' kien beda xi xogħol wara li nħarġu l-permessi mill-MEPA, liema xogħol kellu jieqaf minħabba problemi ta` post alternattiv għall-inkwilina li toqgħod fil-lok.

MR SPEAKER (Onor. Anton Tabone): Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Louis Galea.

TQEGĦID TA' KARTI

ONOR LOUIS GALEA: Sur President, f'isem il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' residenti fid-djar ta' l-anzjani u fir- residenza San Vincenz de Paule li ġejjin minn Ħal Kirkop u mil- lokalitajiet tal-ħames distrett elettorali, bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 37464;

f'isem il-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-films li nħadmu f'Malta bejn l-1998 u l-2002, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 37472; u

f'ismi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' persuni li għamlu l-eżami tal-MATSEC fl- 2002 kif ukoll in-numru ta' dawk li ħadu ċertifikat bi tweġiba għall- mistoqsija parlamentari 37453;

MR SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

KUMITAT TA' PROVVISTA

ESTIMI ĠENERALI 2003

IT-TIELET JUM STABBILIT

MINISTERU TAL-FINANZI

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Michael Bonnici, President tal-Kumitati, jippresjedi.

THE CHAIRMAN: Nixtieq ninforma lill-kumitat li skond il-Mozzjoni Numru 307 ta` l-20 ta' Novembru, 2002 il-ħin tad-diskussjoni għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-gvern u kelliema ta' l-oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-gvern.

Issa nitlob lill-Ministru tal-Finanzi biex, jekk jogħġbu, iressaq ir- riżoluzzjonijiet tiegħu.

ONOR.

JOHN DALLI (Ministru tal-Finanzi): Sur President, nipproponi::

VOT 21 - MINISTERU TAL-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm3,193,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 21 - Ministeru tal-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 22 - TEŻOR

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,174,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 22 - Teżor, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 23 - PENSJONIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm776,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 23 - Pensjonijiet, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 24 - TAXXI INTERNI Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,003,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 24 - Taxxi Interni, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 25 - DWANA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm5,476,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 25 - Dwana, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 26 - VAT Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm2,989,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 26 - VAT, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT 27 - KUNTRATTI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm381,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 27 - Kuntratti, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

VOT IV - MINISTERU TAL-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm1,539,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IV - Ministeru tal-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Rimarki?

L-Onor.

Leo Brincat.

ONOR.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, nipproponi din l-emenda:-

VOT 21 MINISTERU TAL-FINANZI

Personal Emoluments

Item 11 Holders of Political Office

Ħassar iċ-ċifra "Lm14,280" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "Lm1".

Delete the figure "Lm14,280" and substitute therefor the figure "Lm1".

Sur President, jekk dan il-budget jixraqlu xi titlu huwa li dan huwa konferma tal-bżonn tal-bidla fit-tmexxija tal-pajjiż.

Dan rajnih kemm fil- kontenut u anke fl-istil partiġġjan li fih ġie ppreżentat f'din il-Kamra ftit jiem ilu.

Minkejja li lejliet il-budget il-ministru wiegħed li se jkollna budget li se jkattar l-attivita` ekonomika, l-ingredjenti għat- tkabbir ekonomiku huma n-nuqqas fundamentali u ewlenin li fih dan il- budget, ħaġa li wara kollox bassar il-pre-budget consultation document li kien tqassam lill-korpi kostitwiti ftit ġimgħat ilu fejn fih kien intqal li fis-sena 2003 l-espansjoni ekonomika kienet mistennija li se tonqos minflok tiżdied, bħala rata.

Jekk dakinhar tal-budget ħarġu figuri tat-tkabbir ekonomiku biex iqawwu xi ftit qalb in-nies, dawn il-figuri kienu biss riżultat ta' logħob bid-deflators kif ukoll minħabba dawk li jissejjħu aġġustamenti fl-inventarju, inventory changes, li fihom infushom ma jirrappreżentaw l-ebda qabża 'l quddiem fl-ekonomija tal-pajjiż.

Jekk imbagħad min-naħa l-oħra nħarsu lejn il-qagħda tal-finanzi pubbliċi naraw li bl-istess ħila u makakkerija politika li biha l-ministru tal- finanzi kien kważi rdoppja d-deficit li ħallejna aħna fl-1998 biex itellgħu għal Lm150 miljun għall-iskopijiet partiġġjani tiegħu, issa qed jipprova jgħid li se jnaqqas id-deficit skond it-targets li għandu meta ninsabu biss inqas minn tliet ġimgħat 'il bogħod mill-Milied u meta l-figuri ta' Jannar/Ottubru li ħarġu ftit jiem ilu juru li l-problema kompliet taħrablu, kemm f'dak li huwa dħul mill-privatizzazzjoni, kemm f'dak li huwa dħul ordinarju li kien inqas minn dak previst, kif ukoll dik li hija nefqa rikorrenti li kompliet tirranka.

Għedtha u nerġa` ngħidha, budget serju, hemm min hemm fil-gvern, jitkejjel mill-istrateġija ekonomika li jkollu, mit-tisħiħ tal-kompetittivita` li pajjiżna joffri, mit-titjib fis-servizzi pubbliċi li jġib miegħu, miż-żidiet fil-produttivita` li jwassal għalihom kif ukoll mill-bibien li jiftaħ għall-qawmien fit-turiżmu u fl-investiment dirett barrani.

Minn dan kollu l-budget ma fih xejn, anzi jippreżentalna gvern għarwien għal kollox mill-ideat u mill-proposti ġodda u konkreti f'dawk is-setturi tant vitali li għadni kemm semmejt li ħafna jqisuhom bħala l-mutur ta' l-ekonomija Maltija.

Għalkem il-Ministru Dalli għandu t-tendenza li jgħajjar imbeċilli lil kulmin ma jaqbilx miegħu u jakkuża b'sabutaġġġ lil kulmin jikkritika l- operat tiegħu, irid iżomm f'moħħu li huwa l-istess ministru li fl-1996, is- sena li fiha l-partit Nazzjonalista għajjat elezzjoni bikrija, kien ra d- deficit jikbirlu tliet darbi iktar milli hu stess kien bassar li kien se jkun, id-dejn irnexxielu jkabbru bi 12-il darba aktar milli kien fl-1987 u kabbar id-deficit għad-doppju ta' dak li ħallejnih aħna fl-1987.

Dan huwa konferma tal-logħob bid-deficits, li għamel malli tela` fil-gvern fl-1998, rifless mhux f'xi pubblikazzjoni tal-Labour party, imma rifless fil- quarterly review tal-bank ċentrali ta' Diċembru ta' l-1998 fejn f'dan ir- rapport fost affarijiet oħra jingħad hekk:

"Although the fiscal deficit for 1998 is expected to be almost Lm73 million higher than originally anticipated, over one half of this is attributable to the adjustments, to the fiscal accounting system that are being affected, including the consideration of items that were previously recorded under the treasury clearance fund.".

Min jisma` u jaqra dawn il-kummenti jieħu l-impressjoni li t-treasury clearance fund kien xi ħaġa li welldu il-gvern Laburista u użah biss il- gvern Labuirsta.

Kemm qabel l-1996 kif ukoll mill-1998 sa ftit ilu l- Ministru Dalli innifsu baqa` jagħmel użu estensiv tat-treasury clearance fund.

U jien ngħid li kien jibqa` jagħmel hekk diment li ma qabżux fuqu tal-fond monitarju internazzjonali u anke ta' l-Unjoni Ewropea u qalulu ċar u tond li hemm bżonn li Malta trażżan l-użu ta' dan il-fond kif seta` sar fl-imgħoddi taħt diversi amministrazzjonijiet.

Dan qed ngħidu for the record.

Sur President, huwa importanti li nżommu f'moħħna wkoll li jekk il-Ministru Dalli dakinhar ikkontja u nefaq flus li la kienu dovuti dak iż-żmien u li lanqas kienu ġew ibbaġitjati mill-gvern tagħna, issa qed jagħmel bil- maqlub.

Issa qed jirrikorri għal creative accounting biex fl-aħħar ftit ġimgħat tas-sena ipaċi l-iżbilanċi kbar fid-deficits u fid-dejn li ħoloq b'riżultat tal-politika finanzjarja żbaljata tiegħu.

L-akbar konferma tal- falliment ta' dan il-budget kienet riflessa f'dak li qal il-Prim Ministru meta indirizza konferenza stampa dwar il-budget ftit wara li l-Ministru Dalli temm jaqra d-diskors tiegħu.

Dakinhar il-Prim Ministru qal li l- budget fittex li jissodisfa l-ħteġijiet soċjali tal-pajjiż kif ukoll li jsaħħaħ l-ekonomija tal' pajjiżna.

Il-fatt li l-budget m'għamel xejn minn dan kollu huwa ċertifikat ċar ta' falliment ta' dan il-gvern.

Il-budget mhux talli ma weriex li huwa wieħed ta' kuraġġ għall-poplu, iżda juri li quddiemna għandna gvern għajjien li spiċċawlu mhux biss il-flus imma spiċċawlu wkoll l-ideat u l-kuraġġ u l-ħila li jkompli jmexxi.

Sur President, l-agħar aspett tal-budget għalija huwa li għandna prova ċara ta' kemm il-gvern inqata` mir-realta` tal-ħajja ta` kuljum li qed jgħixu ċ- ċittadini ordinarji Maltin u Għawdxin, sew Laburisti u kif ukoll Nazzjonalisti u kemm infatam mill-problemi u mid-diffikultajiet kbar li dawn in-nies qed isaqqfu wiċċhom magħhom, kemm mill-aspett finanzjarju, kemm mill-aspett ekonomiku u anke mill-aspett soċjali fil-ħajja ta' kuljum li jgħixu bħala nies sempliċi u ordinarji.

L-uniku tajjeb li fih dan l- budget huwa li x'aktarx huwa l-aħħar budget tal-Ministru Dalli u tal-gvern Nazzjonalista qabel ma jerġgħu jsibu ruħhom fil-bankijiet ta' l- oppożizzjoni.

Lejliet il-budget kont bassart li se jkollna replika ta' dak li ġara fl-1996, u ma tantx fallieli, għax filwaqt li issa l-Ministru għamel xi aġġustament żgħar fit-taxxa ninsab persważ li kieku l-poplu kellu jitlef rasu u jerġa` jtella` lin-Nazzjonalisti fil-gvern lanqas biss jilħqu jidħlu l-bieb ta' Kastilja mill-ġdid li ma jerġgħux jgħabbu lill-ħaddiem iż- żgħir u lill-middle class Maltija u Għawdxija b'xi xita ta' taxxi u piżijiet ġodda mill-ġdid kif kienu għamlu fl-1998.

Lil dawk li staqsewni jekk jien inqisx dan il-budget bħala wieħed pri-elettorali inwieġeb billi ngħid li għalkemm teknikament dan il-gvern jista' jagħmel budget ieħor, bħala medda ta' żmien, xorta nemmen li dan huwa l-aħħar wieħed tiegħu.

Iżda għal dawk li huma pre-electoral gimmicks u bżar fl-għajnejn ngħid li anke hemmhekk ixxotta mill-ideat għaliex il-ftit ħlewwiet li introduċa kienu żgħar, trivjali, kosmetiċi u ma jaħdmux.

Dawn huma lkoll indikaturi li bil-kemm sab irtokk qawwi biżżejjed biex ikompli jinganna lill-elettorat Malti.

Jien se nagħti eżempju biex nuri kif dan il-gvern jitbiegħed minn dak li jwiegħed.

Meta nitkellmu fuq privatisation il-Ministru Dalli għandu t- tendenza li jgħid: Imma intom x'intom, favur li ngħaġġlu jew favur li neħduha bil-mod?

Jien ngħidlu li aħna f'dan l-istadju bħala oppożizzjoni, għalkemm għandna l-fehmiet tagħna u se ngħidhom, il-kejl tagħna huwa li nqabblu xi tkunu għedtu intom ma` dak li tkunu wettaqtu.

U hekk se nagħmel fil-qosor fil-kamp tal-privatisation biex nagħti eżempju wieħed ta' kemm dan il-gvern jitbiegħed mill-benchmarks tiegħu stess.

Nibda bil-wegħdiet li għamel fuq privatisation għas-sena 2001 u s-sena 2002, imbagħad naraw x'seħħ minn dawn il-miżuri fil-qasam tal-privatisation.

Fil-white paper tal-privatisation ta' l-1999 kienu qalu li kienu se jipprivatizzaw il-Libyan Arab Maltese Holding Co. Minn dak iż-żmien 'il hawn ma smajns xejn.

F'Novembru tas-sena 2000 kienu wegħdu li se jagħmlu ħafna private/public partnerships biex s'issa kulma kellna kien proġett wieħed biss li tnieda b'ħafna kontroversja wara ħafna dellijiet koroh dwar in-nuqqas ta' trasparenza li bih ġie mwaqqaf.

Qalulna li qed jagħmlu l- benchmarking fis-settur pubbliku, iżda sal-lum għadu ma tħabbar xejn uffiċjalment.

Qalulna li s-sena l-oħra kellhom idaħħlu l-miljuni bħala somma upfront għall-privatizzazzjoni tal-lottu pubbliku.

Mhux talli għadna ma daħħalna xejn talli għad hemm rapporti, li l-ministru kien qal lil din il-Kamra li qed jinvestiga, biex jiġi stabbilit jekk huwiex veru jew le li l-operatur li x'aktarx se jintgħażel huwiex jew le konness mal-ħasil ta' flus.

Qalulna li kienu waslu biex jikkonkludu dwar il-Kordin Grain Terminal Company.

Fiex waslu Alla biss jaf!

Qalulna li fis-sena li ninsbu fiha kellhom jittieħdu deċiżjonijiet finali biex jinbigħu l-bqija ta' l-ishma li l-gvern għandu fil-Bank of Valletta.

Safejn naf jien bqajna b'baħħ kbir f'dan il-qasam.

Qalulna li kienu qed iħejju l-Maltacom għall- privatizzazzjoni kompluta.

Dwar dan skiet perfett.

Qalulna li matul is- sena 2002 kienu se jkunu f'pożizzjoni li jagħmlu irkant ta' l-irmiġġi li għandna fil-yacht marinas wara li jkunu organizzaw aħjar l-operazzjoni tagħhom.

Safejn naf jien la organizzaw aħjar l-operazzjoni tagħhom u lanqas għaddew għall-irkant ta' l-irmiġġi.

Kulma ġara kien li qabżu fuqhom ħafna yacht owners, fil-biċċa l-kbira tagħhom nies ta' tendenza Nazzjonalista, u biex ma jkomplux jitilfu iktar voti ddeċidew li jibilgħu kollox.

Qalulna li se tissaħħaħ l-effiċenza fis-sevizz pubbliku.

Ġara dan?

Lanqas għandi għalfejn inwieġeb jien.

Inħalli lill-pubbliku jgħid jekk huwiex jinqegħda aħjar milli kien jinqeda fl-imgħoddi meta jmur ġo xi dipartiment tal-gvern.

Qalulna li l-industrija tal-fund management kellha tgħin biex jiġi żviluppat aktar is-suq kapitali Malti biex imbagħad l-istess gvern għamel withholding tax fuq l-iskemi ta' investiment kollettiv li tat il-bewsa tal-mewt lil dan is-settur.

Sur President, xi ngħidu mbagħad għar-riforma fil-welfare?

Kulma għandhom x'juru għall-kummissjoni tal-welfare reform, li aħna konna għaqlin biżżejjed li ma ċċappasniex magħha sa mill-bidunett, huwa li l-ewwel kellhom chairman li wara li laqqa` l-kumitat diversi drabi telaq għax ma qabilx ma` l-istrateġija li riedu jimponulu dwar il-health insurance.

Ġie appuntat chairman ad interim mill-privat biex jara x'ħalla warajh iċ- chairman l-antik, biex imbagħad meta fil-parlament staqsejt x'xogħol sar taħtu qaluli li kienu għadu lanqas biss laqqa` l-kumitat darba li hi darba uffiċjalment għaliex kien qed jistudja l-karti li ħallewlu ta' qablu u għaliex il-gvern kien għadu ma taħx segretarju amministrattiv biex jgħinu jagħmel xogħlu.

Nittama li forsi minn dak iż-żmien sal-lum sabulu segretarju amministrattiv u sab il-ħin biex ilaqqa` dan l-imbierek kumitat.

Interessanti l-approach li se jieħu l-gvern f'dan ir-rigward.

Issa milli jidher se jintuża l-MCESD biex jimbotta l-kummissjoni dwar il-welfare biex tqum mir-raqda tagħha, u hawn jidħol l-element tal-kunsens.

U jien nistaqsi: Il-gvern se jinsisti fuq kunsens għat-tibdiliet proposti f'dan il-qasam jew le?

U qed ngħid hekk għaliex filwaqt li fil-budget il- Ministru ta x'jifhem li jista' jagħmel dan, meta f'Lulju li għadda l-Prim Ministru kien ġie intervistat mill-istampa lokali kien qal li għalkemm huwa tajjeb li jkun hemm ċertu appoġġ ġenerali għal ċerti bidliet li jridu jsiru ma riedx jimplika li bilfors għandu jkun hemm kunsens sħiħ.

Għalhekk fiċ-ċirkostanzi nistaqsi x'inhi l-qagħda attwali u x'se tkun ir-reazzjoni tas-sħab soċjali għal din il-konfużjoni strateġika min-naħa tal-gvern tal- ġurnata.

Aħna, bħala partit Laburista diġa` għamilna l-politika tagħna ċara dwar il- pensjonijiet privati.

Aħna qed ngħidu li filwaqt li dak ta' l-Istat għandu jibqa` mingħarj mittiefes, diment li l-pensjonijiet privati jkunu volontarji u mhux ikunu mandatorji, kif donnu li implika wieħed mill-ewwel rapporti prelimari tal-working group, il-partit Laburista jaċċettahom sakemm dawn ikunu over and above dawk ipprovduti mill-Istat u sakemm dawn ikunu regolati tajjeb biex ħadd ma jirriskja li jingidem bihom kif ġara u għadu qed jiġri f'diversi pajjiżi barranin.

La qegħdin fuq pensjonijiet ma nistgħux ma ntennux wkoll il-wegħda tagħna li nkomplu fejn ħallejna fl- aġġustament xierqa li għandhom isiru li konna bdejna nagħmlu meta konna fil-gvern ma' l-ex-pensjonanti tas-servizzi Ingliżi.

Gvern Laburista ġdid ikompli jindirizza din il-problema sakemm isolviha.

Sur President, is-sena l-oħra l-ministru ftaħar ħafna li kien se jġib il- Lm1 biljun, rough figure, li l-Maltin għandhom barra l-pajjiż illegalment.

Għaddew ix-xhur u minkejja li kollox jindika li kien hemm aktar nies li rreġistraw flushom ma' l-awtoritajiet billi ġabuhom lura, il-ministru l- ewwel kellu l-wiċċ jgħid li l-iskema kienet suċċess mingħajr ma jissustanzja dak li qal, imbagħad meta tlabnih biex jagħtina l-figuri ta' kemm flus ġab lejn il-pajjiż qalilna li din kienet informazzjoni kunfidenzjali bankarja li ma riedx jgħidilna dwarha.

Ħalli nkunu ċara.

Aħna la jinteressana n-numru ta' klijenti li kienu involuti, kienx hemm 1,000 ruħ jew 10,000 ruħ, li ġabu flushom minn barra u wisq anqas min kienu l-individwi.

Aħna jinteressana biss bl-ammont ta' flus li attwalment ġew ripatrijati u nibqa' nisfida lill-ministru sakemm iġibilna l-provi ta' dawn l-ammonti għaliex l-impressjoni li għandi jien u li għandhom ħafna nies anke practitioners hija li hemm baħar jaqsam bejn il-miljuni li ġew reġistrati u l-miljuni li ġew ripatrijati.

Jien ngħid li sakemm bħala oppożizzjoni ma nkunux nafu kemm ġew attwalment fondi ripatrijati fil- pajjiż, ma nkunux f'pożizzjoni li naċċettaw il-verżjoni tal-gvern li joħroġ jgħid li l-iskema kienet suċċess.

Sur President, jgħid xi jgħid il-gvern l-ikbar falliment tiegħu jibqa` fin- nuqqas ta' kontroll fin-nefqa pubblika.

Fil-fatt diversi analisti barranin li kitbu rapporti dwar il-qagħda finanzjarja f'pajjiżna diversi drabi ilmentaw li l-gvern Nazzjonalista għandu politika fiskali konfuża għaliex min-naħa qed jipprova jsaħħaħ il-ġbir tat-taxxi, u jagħmel tajjeb, u min- naħa l-oħra m'huwiex juri ħila li jrażżan in-nefqa pubblika.

Aħna nakkużaw lill-gvern li falla bil-kbir f'dan il-qasam għaliex la għandu l-ħila u lanqas għandu r-rieda politika li jagħmel dan ta' l-aħħar, aktar u aktar billi din hija xi ħaġa li ilha tiġi mwiegħda sa mill-ewwel budget li qatt ippreżenta fil-parlament l-istess ministru tal-finanzi l-Onor.

John Dalli.

Meta f'Ġunju li għadda l-MLP kien għamel studju dwar l-ekonomija ta' Malta, il-gvern Nazzjonalista kien ipprova jxejjen it-tbassir tiegħu li din is-sena kienet se tkun ikkaratterizzata minn aktar dgħufija ekonomika.

Ftit ilu r-raġun tatulna, u mhux ħadnih b'idejna, l-istess Kummissjoni Ewropea fejn fil-forecast report tagħha dwar l-accession countries qalet li fir- rigward ta' Malta l-esportazzjoni din is-sena kienet se tibqa` baxxa, l- attivita` fl-elettronika u fit-turiżmu se jibqgħu taħt il-livell meħtieġ, l- investiment se jibqa` insodisfaċenti filwaqt li l-qgħad kellu jilħaq l- ogħla livell għal bosta xhur.

Imma issa ħareġ ċertifikat aqwa min-naħa ta' l-Unjoni Ewropea.

Proprju l-bieraħ il-Kummissjoni Ewropea ħarġet l-EU enlargement key short- term indicators for the ten acceding countries.

Qabdet id-diversi setturi fosthom l-inflazzjoni, tkabbir ekonomiku, dejn u deficits u qabblet flimkien l-għaxar pajjiżi kandidati li qed japplikaw għal sħubija sħiħa.

Ir- rekord nista' ngħid li qiegħed f'idejna għaliex mingħajr ma nsemmi l- pajjiżi l-oħra kollha - imma nsemmi xi ftit bħala eżempju - u minkejja li l- gvern qed jipprova jagħti l-impressjoni li d-deficit huwa ta' madwar 5%, dawn qed jgħidu li kemm fis-sena 200 u kemm fis-sena 2001 id-deficit kien ta' 7% bħala persentaġġ tal-GDP.

Meta ġew biex jitkellmu dwar id-dejn tal- gvern Malti bħala persentaġġ tal-GDP, tal-ġid nazzjonali ħalli jifhimni kulħadd, qalu li fis-sena 2000 dan kien ta' 60.7% u s-sena li għaddiet tela` għal 65.7%.

Mad-daqqa t'għajn l-eqreb pajjiż li hemm li għandu deficit għoli huwa l-Ungerija li għandu 4.1% u għandu government debt ta' 53.1%.

Imma ma jidhirlix li hemm pajjiż wieħed, li hu wieħed, mill- applikanti li jmiss jew jersaq viċin is-60%.

Għandek il-Litwanja 23%, il- Latvja 16%, il-Polonja 39% bid-diffikultajiet kollha li għandha, l- Islovakkja 44% u l-Islovejna 27%.

Jiġifieri dan huwa ċertifikat ieħor ta' falliment min-naħa ta' dan il-gvern.

Nerġa' ngħid li issa din m'hijiex il- makna propogandistika tal-partit Laburista li qed taħdem.

Hawnhekk għandna l-istess Unjoni Ewropea li issa qed nipprovaw nissieħbu fiha biex mingħalina nipprovaw insolvu l-problemi kollha kbar u żgħar li għandna.

U dan jikkuntrastja bil-kbir, u jikkuntrastja bil-kbir ma' l-istampa differenti li l-Ministru tal-Finanzi jew il-Prim Ministru ipprovaw jagħtuna ftit wara li spiċċa l-qari tal-budget.

Sur President, ħrafa oħra tal-Ministru tal-Finanzi li hemm bżonn li nesponu hija dwar kif jitkellem dwar dejn, deficit u privatizzazzjoni fl-istess kuntest.

Il-ministru għandu jkun politikament onest biżżejjed li jammetti li d-dħul mill-privatizzazzjoni ma jnaqqasx d-deficit strutturali, iżda jgħin biss biex jittaffa l-piż tad-dejn fejn jidħol dak li jissejjaħ il- public debt servicing.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax is-sena l-oħra meta l-gvern naqas li jdaħħal il-flus kollha mill-privatizzazzjoni, il-ministru kien qalilna li dan ma kienx se jaffetwa d-deficit, allura għaliex issa saru dawn l-attentati kollha biex permezz tal-privatizzazzjoni ta' l-MIA jidher li tnaqqas id-deficit?

Wara kollox għadna niftakru lill- Ministru jiġi f'dan il-parlament qabel il-vaganzi tal-Milied tas-sena li għaddiet jgħidilna, mingħajr ekwivoċi, li għalkemm il-programm ta' privatizzazzjoni għas-sena 2001 kien waqa` lura xi ftit – u kien waqa` lura sew – kien fil-proċess li jiġi finalizzat u li r-revenue target ta' Lm47 miljun kien se jintlaħaq xorta waħda.

Il-Ministru għalxejn jipprova jagħmel brainwashing lill-udjenza tiegħu bħallikieku qed ikellem il-canvassers tiegħu waqt xi coffee morning għaliex il-fatti jkomplu juru li l-iktar aspett inkwetanti tad-deficit tiegħu mhux biss huwa li huwa ogħla bħala persentaġġ minn dak li suppost ikun sa tmien is-sena li ninsabu fiha, imma li huwa ferm ogħla milli kien fl-istess żmien is-sena li għaddiet.

Aħna sa mill-bidunett konna bassarna li l-budget 2002 kien se jmur żmerċ u fil- fatt hekk ġara.

Sur President, ftit ilu fil-parlament kien issemma l-każ tal-Lm15 miljun li l-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada sselfet minn bank kummerċjali Malti biex dan ma jkunx jidher bħala dejn uffiċjali tal-gvern.

Dan huwa kif jgħidu l-Ingliżi only the tip of the iceberg.

Se nikkwota ftit figuri ta' xi faċilitajiet li kumpanniji parastatali, fondazzjonijiet u organizzazzjonijiet oħrajn governattivi għandhom ma' l-uniku bank li għad fadal li fih il-gvern għad għandu ċerta influwenza, biex ma nużax il-kliem "kontroll finanzjarju".

U dawn, kuntrarju għal dak li qed jimplika l- ministru, huma fil-biċċa l-kbira tagħhom kważi kollha iggantiti.

Dawn huma l-ammonti tal-faċilitajiet li dawn il-kumpanniji għandhom: Air Malta Lm6 miljun, Enemalta Lm19 miljun, Foundation for Medical Services Lm25 miljun, Gozo Channel Lm800,000, Malta Air Traffic Services Ltd.

Lm3.4 miljun, Maltacom Lm8 miljun, Malta Countertrade Lm1.59 miljun, MDC Lm4.4 miljun, Malta Drydocks Lm15.8 miljun, Malta Freeport Corporation Lm19 miljun, Malta Freeport Terminal Lm2 miljun, Malta Government Investments Lm14 miljun, MIA Lm21 miljun, Malta Shipbuilding Lm1.664 miljun, Malta Tourism Authority Lm2.4 miljun, Medigrain Lm1.5 miljun, MOBC Lm641,000, Mobile Communications Lm1 miljun, Sea Malta Lm2.528 miljun u l-Water Services Corporation Lm5.237 miljun.

Sur President, dan juri li bank wieħed biss kummerċjali ta faċilitajiet bankarji lill-kumpanniji kontrollati jew garantiti mill-gvern madwar Lm164 miljun.

Dan joħroġ mid-dokument li se nqiegħed iktar tard fuq il-mejda tal- Kamra.

U biex wieħed jara kif dan il-bank intuża b'mod sfaċċat għas-servizz tal-gvern minħabba l-pressjonijiet politiċi li saru fuq il-bord tad- diretturi tiegħu insemmi biss li bejn is-sena 2001 u s-sena 2002 l-ammonti outstanding minn entitajiet owned mill-gvern telgħu b'36%, minn Lm92 miljun għal Lm125 miljun, filwaqt li l-ammonti garantiti mill-gvern telgħu minn Lm60 miljun għal Lm102 miljun, żieda ta' xejn inqas minn 70%.

Mhux ta' b'xejn li l-ministru jgħidilna li l-finanzi huma in track għaliex li qed jiġri huwa li minflok jissellifhom il-gvern qed juża bank kummerċjali bħala forċina għall-azjendi parastatali minn tiegħu.

Nerġa' ngħid, il- ministru jkun qed jimmislijdja l-Kamra meta jgħid li l-gvern m'għadux joħroġ garanziji kif kien qed joħroġ qabel.

Jien għandi informazzjoni li fil-każ ta` self li se tagħmel il-Malta Maritime Authority ma' bank kummerċjali lokali għal Lm8 miljun, self għall-15-il sena u self li se jkollu moratorium ta' sentejn, biex jifhimni kulħadd is-self se jibda jitħallas sentejn wara li jittieħed, dan se jkun kompletament garantit mill- gvern.

Jiġifieri mhux biss tajt eżempju biex nuri kif ħafna mis-self u l- faċilitajiet huma garantiti mill-gvern, imma anke self ġdid li se jsir se jkun garantit mill-gvern.

U biex nuri kemm is-self ta' dan il-bank partikolari huwa garantit mill-gvern se nsemmi t-total bank facilities li huma Lm160 miljun, id-debit balances and commitment, jiġifieri kemm issellfu, li huwa Lm126 miljun u mbagħad għandek l-exposure guaranteed by the government of Malta li Lm127 miljun, jiġifieri ekwivalenti għad-debit balances and commitments.

Sur President, nitlob il-permess biex inpoġġi dawn il-figuri li għadni kemm ikkwotajt fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE CHAIRMAN: Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

LEO BRINCAT: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:- Tabella li turi l-faċilitajiet finanzjarji kkontrollati jew garantiti mill-gvern fil-25 ta' Ottubru 2002.

Jien kont nippretendi li l-gvern, f'xi stadju jew ieħor, jgħidilna jekk kienx beħsiebu jagħmel kif għamlu diversi gvernijiet serji, kemm barra kif ukoll ġewwa l-Unjoni Ewropea li introduċew standing limits, limiti fuq l- infiq.

Imma kont żbaljat għaliex l-ewwel kien hemm indikazzjoni li l- ministru kien ġie rapportat li tana x'nifhmu li kien se jaħseb biex jintroduċi dawn il-limits, imbagħad ftit wara kienet ħarġet stqarrija mill- ministeru fejn pronti pronti kienu qalu li l-ministru kien ġie miskwotat.

Sur President, fil-bidu kont semmejt diversi problemi li għandhom ikunu indirizzati f'kull budget, hi x'inhi l-qgħada finanzjarja tal-pajjiż.

Il- problema tal-kompetittivita` li semmejt fil-bidu tinkwetani l-iktar mhux biss għax teżisti, imma tinkwetani l-aktar għaliex il-gvern donnu lanqas irid jammetti li l-kompetittivita` tagħna diġa` tinsab mhedda u qed tiġi mikulha.

Jien ngħid kieku xi skop kien ikun hemm li fis-sajf li għadda l- Prim Ministru meta ġie intervistat f'waħda mill-business journals lokali qal li fil-fehma tiegħu l-ekonomija ta' pajjiżna ftit li xejn qed tiffaċċja theddida f'dan il-qasam tal-kompetittivita`.

Jien ngħid li min jirraġuna b'dan il-mod ikun qed jgħaddas rasu taħt ir-ramel u juri nuqqas kbir ta' responsabbilta` politika u jkompli jikkonferma kemm in-nies politikament qed jinaqtgħu mill-aspirazzjonijiet u l-problemi u l-ħteġijiet taċ- ċittadini komuni.

Taħsbux li meta l-Ministru Dalli fil-budget ta' din is- sena qal li kien se jistimula l-ekonomija kien qed jagħmel xi trovata ġdida, għaliex wara kollox is-sena l-oħra meta introduċa l-budget kien ukoll ta x'jifhem li aktar milli jiffoka biex idaħħal flus fil-kaxxa ta' Malta, il-gvern kien se jkun moħħu biex jistimola l-ekonomija u s-settur tan-negozju biex imbagħad aktar tard, hu u l-akkolti tiegħu fil-ġurnali li s-soltu tinġibidielhom l-ispaga mill-Partit Nazzjonalista ħarġu jgħidu li l- biċċa l-kbira tal-miżuri tal-budget għas-sena li waslet biex tintemm kienu intiżi biex jagħtu spinta lill-kompetittivita`, lit-tkabbir ekonomiku kif ukoll biex jiġu streamlined l-operazzjonijiet tal-gvern.

Nerġa` ngħid fil- prinċipju naqbel magħhom u mhux qed nikkritika lill-gvern li għamilhom parti mill-istrateġija tiegħu.

Il-kritika tagħna hija li meta ġie għat- twettiq tal-pjani tiegħu din il-politika, din l-istrateġija, din it-tattika ma rrealizzatx ruħha fl-attwazzjoni tal-programmi ta' ħidma li kellu l- gvern.

Il-ministru jsostni li ż-żieda fid-dħul tal-gvern mhux veru ġejja minn aktar taxxi imma ġejja minn tkabbir ekonomiku u titjib fl-effiċjenza tal- ġbir tat-taxxi.

Din ma hija xejn għajr ħrafa, għax illum jekk tanalizza ssib li l-gvern qed jixrob mill-ekonomija Maltija kważi 20% iktar milli kien jieħu fl-1998.

Jekk din m'hijiex żieda fil-piż tat-taxxi x'tista' issejħilha?

It-tax revenue tal-pajjiż tela` minn Lm155 miljun fl-1987 għal Lm687 miljun fis-sena li qed nipproġettaw għaliha, erba` darbiet u nofs iktar f'sittax-il sena, filwaqt li minn deficit ta' Lm16 miljun li ħallejna fl-aħħar sena sħiħa li għamilna fil-gvern fl-1986, issa qed ibassar deficit ta' Lm75 miljun.

Tafu minn xiex qed ikun ġenerat it- tkabbir ekonomiku?

Minn ħaġa waħda, minn dak li l-ekonomisti jsejħulu l- fiscal stimulus, jiġifieri minn dak li huwa t-tkabbir fl-ispiża tal-gvern, fejn il-gvern jippompja l-finanzi tiegħu, jippompja r-riżorsi tiegħu biex forsi jqajjem il-pazjent mil-agunija li jkun jinsab fiha.

Jien ngħid kif jista` l-ministru jiftaħar b'rakuntura ekonomika meta jekk nieħdu settur wieħed biss, it-turiżmu, insibu li din is-sena tlifna 66,000 turist li f'termini ta' foreign exchange jissarfu Lm21 miljun, 10% ta` li ndaħħlu mit-turiżmu.

Sur President, il-budget qed ibassar li se jonqsu n-nies minn mal-gvern.

Interessanti din.

Mela l-ministru nesa li s-sena d-dieħla skond in- national plan for the adoption of the acquis se jiddaħħlu mijiet mal-gvern biex jimlew dawn il-postijiet li ġew ordnati mill-Unjoni Ewropea?

Apparti mbagħad il-ħaddiema tal-Maltapost.

Safejn naf jien qalulna li l-Maltapost trid teħles minn iktar minn 200 impjegat tagħha u dawn x'aktarx li se jiġu assorbiti mis-servizz pubbliku jew mis-settur pubbliku jew miċ-ċivil innifsu.

Jiġifieri jekk nieħdu dawn il-ħaddiema ġodda ta' l-NPAA u nżidu magħhom il-ħaddiema tal-Maltapost li se jitilfu l-impieg tagħhom jidher li l-gvern aktarx li se jkollu jżid in-nies fuq il-kotba tiegħu minflok innaqqashom.

Issa jekk hux se jkunu direttament maċ-ċivil jew jekk hux se jkunu f'korporazzjonijiet pubbliċi forsi jgħidilna l-ministru fil-winding up tiegħu.

Sur President, il-Ministru Dalli ftit ilu ta lill-parlament x'jifhem li għalkemm ħafna kumpanniji parastatali kienu qed jissellfu mill-banek kummerċjali mingħajr il-bżonn ta' garanziji bankarji l-fatti rriżultaw mod ieħor.

Jien tajt il-figuri neċessarji u ma naħsibx li għandi nidħol f'iktar dettall milli dħalt s'issa.

Imma naħseb li xorta waħda jibqa` l- fatt li dan kollu rridu narawh fil-kuntest ta' l-istampa attwali tad- deficits u anke tad-dejn nazzjonali li għandu l-pajjiż bħalissa.

Dan kollu huwa prova ċara ta' kemm dan il-gvern jaħdem b'mod mistur.

Dan joħroġ mill-fatt li mhux biss ma jridx jagħti sodisfazzjon lill-Kamra kemm ġew ripatrijati flus li l-Maltin kellhom barra l-pajjiż - fuq hekk tkellimna u jidher li m'hu se naslu mkien biex niksbu l-informazzjoni neċessarja - imma kien hemm okkażjonijiet oħrajn fejn bl-iktar mod leċitu u bl-iktar mod onest staqsejna lill-gvern għal ċerta informazzjoni għar-raġuni sempliċi sabiex inkunu nafu ċerti miżuri baġitarji ta' l-imgħoddi ħadmux jew le.

U dawn kienu il-withholding tax ta' 15% li impona fuq l-iskemi ta' investiment kollettiv u l-andament tal-fringe benefits.

Irrid nagħmilha ċara ħalli ħadd ma joħroġ ixewwex lin-nies u jipprova jagħti l-impressjoni li l-partit Laburista jrid ineħħi l-fringe benefits.

Aħna qed nistaqsu fuq il-fringe benefits mhux għax għandna xi ħsieb li bħala xi election gimmick ngħidu li la nitilgħu aħna nneħħuhom kompletament il-fringe benefits.

Aħna kif kont għedt fil-budget tas-sena li għaddiet konna għamilna anke xogħol preliminari, għalkemm ma konniex ikkonkludejna l-istudju tagħna f'dan ir- rigward.

Imma naħseb li biex aħna nkunu nafu kif ħadmu dawn iż-żewġ miżuri baġitarji fil-prattika, il-ministru huwa fid-dmir li jinforma lil din il- Kamra kemm effettivament ġabar withholding tax il-gvern fuq il-15% li impona fuq l-iskemi ta' investiment kollettiv, kif ukoll x'kien l-andament tal-fringe benefits tax infushom.

Nerġa` ngħid li dan qed nistaqsih bl- ikbar onesta` ħalli nkunu nafu x'kien ir-riżultati, inkunu nafu x'kien il- cost benefit tagħhom u nkunu nafu dawn il-liġijiet setgħux ħadmu aħjar u setgħux ħadmu b'mod iktar ekwu u li ta r-riżultat.

Hekk biss wieħed jista` jasal biex jirrikmanda lok għal fine tuning ta' liġi.

Jekk lanqas tkun taf liġi ta' revenue kif ħadmet fil-prattika, kif tista' tgħid se nħalliha kif inhi, se nbiddilha, se nemendaha, se nsaħħaħha, jew se nagħmel fine tuning tagħha?

Dan kollu li qed nitolbu biex aħna, bħala oppożizzjoni uffiċjali tal-pajjiż, ikollna dawn il-fatti f'idejna ħalli meta nagħmlu l- kritika nagħmluha bl-iktar mod miftuħ u bl-iktar mod onest.

Dan qed ngħiduh għaliex ma tistax titlob li tagħmel overhaul review tat- tassazzjoni jekk ma tkunx taf il-performance attwali tagħha x'kienet u x'revenue daħħal minnha l-gvern tal-ġurnata.

Sur President, ħalli issa niġi għall-kunċett tal-corporate governance.

Dan il-kunċett, biex jifhimni kulħadd aħjar, huwa kunċett li m'ilux forsi moda ħafna imma tajjeb li daħal, u llum daħal fid-dinja internazzjonali tal- finanzi u anke fl-immaniġġjar tal-kumpanniji.

L-iskop tiegħu huwa biex ikun hemm iktar trasparenza fl-operat tal-kumpanniji u biex inqas ikun hemm lok għal tbagħbis fil-figuri u konflitt ta' interess.

Meta l-borża ta' Malta daħħlet dan il-kunċett aħna ma għamilniex kapital politiku, ħriġna in the open u faħħarna l-istock exchange għall-pass li ħadet u tajniha anke s- suġġerimenti tagħna.

Iżda aħna nemmnu bħala Partit Laburista li biex il- corporate governance jaħdem u jagħti r-riżultati meħtieġa għad hemm bżonn pass ieħor kuraġġjuż x'jittieħed, li din tiġi introdotta fuq bażi obbligatorja u mhux tibqa' fuq bażi volontarja biss.

Naf li madwar id- dinja mhux kullimkien daħlet fuq bażi obbligatorja, anzi f'ħafna pajjiżi għadha teżisti fuq bażi volontarja.

Nafu x'qed jiġri f'pajjiżi oħrajn, imma jien naħseb li anke biex titħaddem tajjeb f'pajjiżna, speċjalment f'dawk il- kumpanniji li sal-lum qed iżommu 'l bogħod milli jersqu lejn l-istock exchange minħabba li jridu jżomm l-family concerns tagħhom għalihom importanti li l-corporate governance qed titħaddem, titħaddem f'mod effettiv ħalli min ippriedka t-trasparenza – u hawn mhux qed ngħid għall- gvern – iwettaqha huwa wkoll fil-kumpanniji tiegħu, iwettaqha huwa wkoll fl- azjendi tiegħu u f'dawk li jkun qed imexxi.

Aħna bħala partit Laburista nkunu qed naħdmu fuq dawn il-linji.

Sur President, il-budget isemmi ħafna lis-self-employed iżda fih lakuna kbira fis-sens li m'hemm l-ebda miżura ġdida li se toħloq ġid ġdid f'dan is- settur.

M'hemmx miżura waħda li se toħloq attivita` ekonomika ġdida f'dan is-settur.

Inutli li ngħidu li hemm ħames jew sitt items li jindirizzaw lis-self-employed.

Jien persważ li sieħbi l-Onor.

Joe Cilia li huwa l- kelliemi tagħna fuq is-self-employed u l-SMEs ikollu iktar ħin biex jidħol fid-dettall dwar dan.

Imma jien ngħid li mad-daqqa t'għajn jidher ċar li f'dawn il-miżuri, jekk tiflihom, la se jkun hemm tibdil fl-overall environments fl-ambjent totali tan-negozju, la se titnaqqas b'mod verament effettiv il-burokrazija u lanqas hemm miżuri li verament jaġevolaw lill- SMEs f'dawn iż-żmenijiet tant diffiċli għalihom f'pajjiżna.

Dan qed ngħidu għaliex ikun żbaljat min jaħseb li huwa dan il-budget biss li qed jitkellem dwar il-bżonn ta' qawmien ekonomiku.

Nerġa' ngħid, anke l- budget tas-sena li għaddiet kien tkellem dwar dawn l-affarijiet u kien hemm nuqqasijiet dwaru.

Jien informat li meta ġew biex jagħmlu stocktaking tal-miżuri dwar is-self- employed li kien hemm fil-budget tas-sena l-oħra, l-MCESD sabu li fil- prinċipju kienu miżuri tajbin, harmless, imma fil-prattika ma ħadmux u ma tawx ir-riżultat neċessarju.

X'jiswa li nagħmlu miżuri sbieħ, miżuri li jidhru tajbin fuq il-karta u mbagħad ma jagħtux ir-riżultat neċessarju?

Bil-livell ta' stagnation li għandu bħalissa pajjiżna għandu bżonn miżuri radikali li jċaqilqu l-makna ekonomika tal-pajjiż bl-iktar ħeffa possibbli.

Għalhekk aħna qed nagħmlu l-kritika tagħna li l-main weakness tal-budget hija l-istrateġija ekonomika tiegħu.

Qed ngħid dan kollu għaliex il-ministru - mhux qed nattakkah fuq bażi personali imma qed nattakka l-operat tiegħu bħala ministru - għandu l-marda li mhux biss m'huwiex kapaċi jwettaq il-pjani tal-budgets li ilu jressaq għal dawn l-aħħar disa' snin, iżda ħafna drabi lanqas idaħħal fil-budget il- linji gwida li wieħed isib bħala leitmotif tal-consultation documents li jgħaddi lill-korpi kostitwiti.

Napprezza li hemm baħar jaqsam bejn consultation document u budget document, jiġifieri m'iniex qed nippretendi li kulma hemm fil-consultation document għandu jkun rifless fil-budget.

Ħafna drabi jkun food for thought biex jistimula diskussjoni meta jkunu qed jiltaqgħu l-MCESD biex jgħarblu l-budget.

Imma ħafna drabi jkun hemm ċerti affarijiet li jagħtu l- impressjoni li se jkun hemm riformi radikali f'ċerti oqsma, imbagħad tmur tfittex fil-budget u ma ssib xejn.

Ħalli nsemmi eżempju.

Kemm is-sena l-oħra u kemm din is-sena qalu li se jkun hemm a major income tax reform.

Dak li kellna s'issa kien a major income tax reform?

Ma kienx fil-fehma tagħna.

Is-sena l-oħra qalu li se jkun hemm cuts in the recurrent expenditure.

Fejn kienu l-cuts in the recurrent expenditure, jiġifieri qtugh fin-nefqa rikorrenti?

L-oppost ġara.

Nerġa' ngħid li dawn la rajniehom fis-sena li qegħdin fiha - (Interruzzjonijiet) Issa jkollok ċans titkellem u ħu l-ħin tiegħek - u lanqas rajniehom riflessi fil-budget li qed jitressaq għall-approvazzjoni.

Mr Chairman, jien ngħid li l-ministru dejjem falla fil-budgets tiegħu għax filwaqt li fl-ewwel seba' budgets dejjem ħares mill-ottika ta' accountant - u dan qaluh diversi kritiċi Laburisti u anke Nazzjonalisti - kemm fil- budget tas-sena l-oħra u anke ta' din is-sena pprova għallinqas juża l- budget bħala għodda ekonomika.

Għallinqas kien pass 'il quddiem.

Imma xorta nerġa' ngħid li l-konsegwenza kienet li ma laħaqx u lanqas jidher li se jilħaq il-miri u l-istrateġija tiegħu f'dan ir-rigward.

Is-sena li għaddiet, per eżempju, l-MCESD kienet mistennija tifli u tiżviluppa l-idea proposta fil-budget għar-riforma fis-sistema tas-sigurta` soċjali, għalkemm din is-sena, kif għedt iktar kmieni, ipprova jdaħħal xi ftit iktar lill-MCESD f'dan is-settur.

Jien m'iniex qed ngħid li din hija idea ħażina u m'iniex ngħid li kulma hemm fil-budget huwa negattiv, anzi ngħid li l-MCESD imissu kien involut sa mill-bidu nett għax naħseb li l- MCESD, għalkemm kultant ikun laborjuż biex jiċċaqlaq, għallinqas il- partijiet kollha jkunu hemmhekk.

Dawn obbligati li jiltaqgħu fuq bażi regolari u għallinqas jistgħu jkunu ta' filtru ferm iktar effettiv milli hija l-commission tal-welfare reform li issa din qisha un figlio di nessuno.

Nafu li wellidha l-Prim Ministru għax kienu ħadu ċertifikat mingħandu, imma dawn qishom ma jappartjenu għal ħadd.

F'waħda mill-ħafna intervisti tas-soltu ftit wara l-budget tas-sena l-oħra kienu ntervistaw lill-Ministru Dalli fuq ir-radju tal-partit tagħhom u niftakarni naqra r-rapport li kien hemm fuq il-media.

Dan kien qalilhom: Il-budget tas-sena 2002 – issa mhux qed nitkellem fuq il-budget tal-lum imma fuq dak li wasal biex jintemm – huwa budget pro-business li se jagħti imbuttatura tajba għal dawk li jdawru r-rota ta' l-ekonomija u jidħlu għar- riskju billi jinvestu u jħaddmu lin-nies.

Jien nitħawwad meta nisma' kliem bħal dan u nistaqsi: Illum li għaddiet sena minn meta sar dak il-kliem, illum li għaddiet sena minn meta l- ministru ta dik id-direzzjoni jew linja gwida għall-budget li wasal biex jintemm jistgħu n-nies fin-negozju, fil-kummerċ jgħidulna f'termini effettivi kemm intlaħaq dan l-għan min-naħa tal-ministru?

Jien nippretendi li mill-kuntatti li jkollhom mal-kostitwenti tagħhom, kif ikollna aħna, in-naħa tal-gvern jkunu jafu x'inhu għaddej on the ground man- nies fin-negozju, man-nies fil-kummerċ u jkollhom il-feedback neċessarju biex ikunu jafu jekk ċerti miżuri tawx ir-riżultati neċessarji jew le.

Mingħajr ma nipprova nilgħabha tal-profeta ngħid li l-istaġnar li kellna se jkompli jestendi ruħu b'riżultat ta' dan il-budget għax il-budget ma fih ebda kick-starting ingredients għall-ekonomija ta' pajjiżna.

U dan jgħiduh l-operaturi ekonomiċi kollha li tiltaqa' magħhom, kemm nies li jivvotawlna, kemm nies li ma jivvotawlniex u kemm nies li għadhom indeċiżi liema naħa sejrin jitfgħu l-vot tagħhom.

Ftit ilu l-ministru ħarġilna b'sensila ta' challenges u qalilna: "Għidulna jekk intomx se żżidu r-rata ta' l-income tax, u għidulna minn fejn se ġġibu l-flus għat-triqat u għall-Magħtab."

L-ewwelnett ngħidlu li jekk niffrankaw biss biss dak li qed tonfqu intom biex tiġu in line ma' l-acquis communautaire ta' l-Unjoni Ewropea diġà jkollna flus biżżejjed biex nindirizzaw uħud minn dawn il-miżuri.

It-tieni nett aħna beħsiebna niffrankaw il-flus kollha ħalli jkollna aktar għall-ambjent, għall-edukazzjoni u għas-saħħa milli mxejtu bihom intom.

Nintroduċu kontroll fuq il-ħela fit-tmexxija u fl-amministrazzjoni tas- servizz pubbliku.

Indaħħlu sens qawwi ta' value for money fl-operat tal- gvern u ma nistriħux aktar fuq eżenzjonijiet fuq il-boll għan-negozjanti l- kbar bl-iskuża tal-kobor tal-proġetti li jkunu deħlin għalihom.

Din xi ħaġa li dejjem jagħtihielhom bħala ċejċa talli jkunu daħlu biex jinvestu fuq xi proġett ta' ċertu daqs.

Apparti minn hekk aħna impenjati li nagħmlu rationalisation programme ta' ħafna korporazzjonijiet, organizazzjonijiet u korpi regolatorji billi jibqa' jsir ix-xogħol tagħhom b'mod iktar streamlined mingħajr il-bżonn li jkollna dawk il-ħafna mushrooms jikbru u jiġru mas-saqajn kif għandna fil- preżent illum.

Hemm imbagħad il-konsulenzi.

Aħna m'aħnie ngħidu li l-gvern ma jqabbadx konsulent wieħed, imma xorta qed nagħmluha ċara minn issa li nirriduċu b'mod sostanzjali l-għadd ta' konsulenzi li jingħataw.

U anke għal dawk li huma public/private partnerships naraw li dawn jaħdmu bis-serjetà u mhux jibqgħu fuq l-ixkaffa kif baqgħu taħt dan il-gvern, u kulma rnexxielhom jintroduċu kien wieħed biss.

U anke dan twieled daqsxejn immankat għax twieled b'ċertu dellijiet fuq il-mod kif ġie stabbilit.

Nittamaw ukoll li nkunu nistgħu nħaffu x-xogħol fuq is-sistema ta' l- accruals ħalli kemm jista' jkun din tiddaħħal qabel iż-żmien ippjanat u, hemm min hemm fil-gvern, pajjiżna jibda jkollu stampa vera u attwali tal- qagħda tal-finanzi u ma jibqax ikollna lok li jista' jkun hemm il-ħabi fil- figuri finanzjarji kif seta' jiġri taħt diversi amministrazzjonijiet fis- snin l-imgħoddija.

Jien onestament ngħid li - u l-Ministru għandu jifhimni għax għandu snin sħaħ ta' esperjenza fil-qasam privat, mhuwiex xi civil servant minn ċkunitu u baqa' civil servant għal dejjem - jekk aħna nkunu kapaċi, hemm min hemm fil-gvern, indaħħlu xi ftit mill-mentalità tas-settur privat f'dak li huwa cost control u f'dak li huwa waste control biex inrażżnu l-ħela u t-tberbiq fl-operat tal-gvern, m'hemmx għalfejn dan il-ħafna pjani li semma Gejtu Vella li nkeċċu l-għexieren ta' l-eluf.

Dawk inħallu lil Gejtu Vella jgħidhom biex iservi ta' forċina għall-partit Nazzjonalista.

Bil-cost control u bil-waste control xorta nkunu nistgħu nindirizzaw ħafna mit- tberbiq żejjed li qed ikun hemm li wieħed jippretendi li suppost kellu jsir mill-kapijiet ewlenin tal-dipartimenti tal-gvern.

Dwar it-tassazzjoni ngħidulu: Tikkonfondux, fiż-żmien opportun nagħmlu l- pjanijiet tagħna ċari.

Għandna diversi options għall-konsiderazzjoni tagħna, u fiż-żmien opportun nħabbruhom lill-poplu għall-benefiċċju tal- poplu ħalli nserrħulu rasu li taħtna l-piż tat-taxxi mhux se jkun wieħed li jiżdied.

Ftit ilu l-Ministru pprova jiżżufjetta bina f'laqgħa pubblika fejn suppost kien imdawwar bis-civil servants u kienet għall-pubbliku in ġenerali.

Kieku kienet f'każin politiku neħodha kont neħodha bħala joke.

Jien għandi ħafna difetti imma sense of humour għandi.

Imma l-Ministru għamel a pre-budget consultation session imdawwar bit-top civil servants tal-ministeru tal-finanzi fil-Pheonicia, suppost biex ikellimhom fuq il- budget, u mbagħad fuqxiex kellimhom?

Kellimhom fuq iż-żjara li Dr Alfred Sant u jien għamilna fl-Istati Uniti u qalilhom: Dawk tafu fejn marru?

Ġo bank biex issarrfu t-travellers' cheques.

Jien nippretendi li l-Ministru kellu jkun daqsxejn iktar intelliġenti dwar dan!

Le, Sur Ministru, ma morniex biex insarrfu t-travellers' cheques, morna biex ngħaddu kelma ta' ġid għal pajjiżna, hemm min hemm fil-gvern, għaliex aħna meta nkunu fil-gvern ...

(Interruzzjonijiet) Ngħidulkom, ma jimpurtax!

Mal-bidillu jew mal-porter iltqajna!

Ngħidulkom at the right moment.

Magħkom ma tridx taħdem hekk għax intom, the moment li ngħidulkom fejn morna, tipprovaw timminaw kull proġett li jkun qed jagħmel gvern Laburista!

La morna biex insarrfu t-travellers' cheques u lanqas morna biex nieħdu sehemna, Sur Ministru.

Morna biex nagħmlu l-ġid għal pajjiżna, morna biex inwittu t-triq għal proġetti ġodda għal meta sitt xhur oħra jkollna gvern Laburista ġdid.

Sur President, issa se nitkellem fuq il-Borża ta' Malta li inqas ma jitkellem fuqha l-Ministru aktar aħjar.

Qed ngħid hekk għaliex l-ewwel qatilha b'ċerti stqarrijiet barra minn lokhom li għamel, imbagħad kompla taha diksata 'l isfel bil-withholding tax fuq il-collective investment schemes, imbagħad ħareġ jiftaħar li l-ishma kienu qed isibu l-livell xieraq li kellhom bżonn biex jirriflettu l-qagħda attwali tal-kumpanniji li jirrappreżentaw.

U ftit aktar tard beda jgħid li qed niffaċċjaw l-istess problemi li wara kollox qed jiffaċċjaw is-swieq internazzjonali.

Kellu dritt jagħmel dawn il-kummenti, anke jekk ma naqblux magħhom, imma llum inbidlet id-diska.

Jien rajt interventi li għamel fl-istampa l- Ministru u rajt anke kif kiteb fil-budget.

Fil-budget ma tkellimx fuq l- istock exchange, imma fl-appendiċi li ma qarax tkellem fuq l-istock exchange.

U dak għalija parti mill-budget ukoll u tajtu l-istess weight daqslikieku qrah il-Ministru fil-Kamra tar-Rappreżentanti.

X'qal il-Ministru fuq il-Borża ta' Malta?

L-ewwel ħareġ jgħajjar fil- gazzetti li ħafna family run businesses jibżgħu mit-trasparenza u ma jridux barranin fuq il-bord tad-diretturi tagħhom u għaldaqstant qed iżommu lura milli joffru l-ishma lill-pubbliku, biex imbagħad fil-budget ħareġ jgħid li, apparti l-fatt li n-negozju fl-ishma fuq il-lista tal-Borża baqa' kajman, in-nuqqas ta' attività wasslet biex il-prezzijiet ikkwotati fil- Borża la juru s-saħħa tal-kumpanniji li fihom ikunu jinbiegħu l-ishma u lanqas l-andament ta' l-ekonomija.

Anzi mar oltre minn hekk - se nipprova nikkwota verbatim - u qal li: ''Meta nqabblu l-indiċi tal-Borża ta' Malta f'dawn l-aħħar ħames snin nsibu li l-Borża tagħna ma mxietx mat-tendenzi internazzjonali.''

Idur kemm idur ma' dan is-suġġett il-gvern ikollu jammetti li ta l-bewsa tal-mewt lill-Borża ta' Malta bid-dikjarazzjonijiet li għamel fil-jiem bikrin tagħha.

U issa qed isibha diffiċli biex jagħtiha mill-ġdid il- fiduċja li tant għandha bżonn.

Il-Ministru huwa wkoll inkwetat - bir- raġun u hawnhekk nikkondividi t-tħassib tiegħu - bid-dipendenza żejda li qed ikun hemm fuq ħruġ ta' bonds.

Jien tkellimt fuq ċerti bonds fl-imgħoddi u qed nagħmilha ċara li fil-biċċa l-kbira tagħhom huma nies u kumpanniji serji biex ħadd ma jaħseb li jien kont qed nalludi li l-bonds kollha li ħarġu kienu minn nies irresponsabbli jew nies mingħajr mezzi.

Imma l-enfasi qawwi li qed ikollna fuq il-ħruġ ta' bonds minn kumpanniji privati jmur oltre l-iskop oriġinali li għalih twaqqfet il-Borża ta' Malta.

U hawn qed naqbel mal-Ministru, mhux qed nikkritikah.

Dan qed ngħidu għaliex l-iskop tat-twaqqif tal-Borża kien li l-ġid fil-pajjiż jinfirex mhux billi l-poplu jsellef flusu lill-kumpanniji privati iżda billi jsir parti minnhom bħala shareholder.

Illum spiċċajna li dawn qed isellfu l-flus lill-kumpanniji privati biex ikunu jistgħu jaqtgħu partijiet sostanzjali mid-djun li għandhom mal-banek, u wħud minnhom qed jużaw dawn il-flus biex anke jespandu l-operazzjonijiet tagħhom.

Għalhekk jien ngħid li dment li se nibqgħu b'din id-dipendenza żejda fuq il- bonds, din tkompli turi ħaġa waħda: kemm il-Borża ta' Malta tbiegħdet mill- pjani oriġinali tagħha.

Il-Ministru għamel tajjeb li wera tħassib dwar dan u jien ngħidlu li l-Oppożizzjoni taqsam it-tħassib tiegħu dwar dan.

Biss fuq il-Borża inutli jagħmlu kif għamlu l-uffiċjali ta' l-istock exchange meta ġew quddiem il-Public Accounts Committee, li pprovaw jikkonvinċuna li l-Borża sejra tajjeb wara kollox.

Ftit ilu l-HSBC - global mhux ta' Malta biss - u l-Blumberg kellhom rapport fin-New York Times u sabu li l-Borża ta' Malta kienet t-tieni l-agħar performer li marret fost il-pajjiżi kollha applikanti għal sħubija fl- Unjoni Ewropea.

Jiġifieri inutli noqogħdu ngħidu li l-boroż internazzjonali ntlaqtu ħażin mid-downturn dinji.

Intlaqtu ħażin, mela le!

M'iniex qed ngħid li aħna qed ngħixu f'bozza maqtugħin minn kulħadd, imma meta tipparagunana mal-pajjiżi l-oħra applikanti għal sħubija sħiħa fl- Unjoni Ewropea jidher li bl-eċċezzjoni ta' Ċipru - il-worst performer kien Ċipru u Slovenia kienet the best performer - Malta kienet t-tieni l-agħar performer.

Kif ftaħt fil-bidu, il-kritika tiegħi tmur għall-mod kif il-Ministru, anke meta kellu argumenti ekonomiċi u politiċi x'jagħmel, rriduċihom fuq livell ta' diskussjoni ma' erba' canvassers tal-qalba mid-distrett tiegħu.

Dan rajnieh fit-ton li bih inkiteb il-budget, fit-ton li bih ġie moqri l-budget fil-parlament, rajnieh fix-xandiriet bħal ''Xarabank'' fuq it-television u rajnieh fil-pre-budget consultation meeting li sar fil-Phoenicia.

Dan huwa ta' insult speċjalment meta jkollok civil servants għoljin tal- ministeru tiegħek li jkunu ġew ordnati biex jattendu fuq quddiem, qishom l- anġli tal-vara.

Ħalli nsemmi eżempju wieħed.

Darba meta konna fil-gvern kienu stiednuni għall-programm ''Xarabank''.

Kont dort fuq il-permanent secretary li kelli dakinhar u għedtlu: Tħoss li għandek tattendi?

Staqsejtu bil-ġentilezza kollha, m'għedtlux: Ejja!

Iżda hu qalli : Le, ma nħossx li għandi nattendi għax dur minn hawn u dur minn hemm il-programm se jirriduċi ruħu fi programm politiku.

Jien ma rridx niċċappas mal-politika.

U jien għedtlu: Għandek raġun, irbaħtli, lanqas biss se nkompli ninsisti.

Imma llum mhux hekk qed jiġri.

Illum il-Ministru qed imur jagħmel dawn id- diversi laqgħat, ikaxkar miegħu l-entourage tiegħu, it-top civil servants tal-ministeru tal-finanzi u flok ma jitkellem fuq il-policies tal-partit joqgħod jitkellem fuq Alfred Sant biex jirredikola lil Alfred Sant għax mar isarraf t-travellers' cheques u ħafna argumenti li jinsulentaw l- intelliġenza ta' kulmin ikun qed jgħidhom.

Nerġa' ngħid li meta l-gvern jaqa' f'dan il-livell juri l-falliment u l-faqar ta' l-ideat tiegħu u l- faqar ta' l-istrateġija politika u ekonomika u anke finanzjarja tiegħu.

Ftit ilu l-ministru semma l-problema tal-klandestini.

Naf li hija problema, ma rridx inċekkinha, imma li tattribwixxi din il-problema li se insemmi għad-deficit naraha daħka fil-wiċċ.

Naf li għandna problema fil- pajjiż - (Interruzzjonijiet) Semmejtha inti għax ġejt ikkwotat fil-gazzetti - bil-klandestini u naf li hija akbar milli wieħed jixtieq, imma li l- Ministru jiġi kkwotat li - m'għandix id-date hawnhekk imma nikkonfermalek u nagħtihielek - qal li kellna problema tal-kladestini li kienet ikbar milli immaġinajna u din swietna finanzjarjament u setgħet kellha anke effett fuq in-nefqa pubblika iktar milli ħsibna.

Iva, issa se nwaħħlu l-problema tad- deficit fuq il-klandestini!

Argument bħal dan huwa redikolu għalija.

(Interruzzjonijiet)

Din ħadtha mill-gazzetta, m'iniex qed nivvintaha jien.

Żgur li mhux se nikkwotak f'xi ħaġa ...

(Interruzzjonijiet) Le, le, skużi.

Inti stess qed tattribwixxi li l-problema tal-klandestini hija fost il-fatturi ...

Mhux qed tgħid li minħabba f'hekk biss.

(Interruzzjonijiet) Imma allura jekk kien hemm 20 raġuni għalfejn kellek a deficit problem, issemmi din meta hemm tant problemi kbar u tant hemm tberbiq ta' flus f'dipartimenti u ministeri tal-gvern?

Per eżempju, tista' ssemmi dak il-każ li ppreżenta l-awditur l-bieraħ fuq id-diparitment ta' l-edukazzjoni, fuq l-IT, fejn kellek proġett ta' dawk l- eluf ta' liri li l-ministeru ta' l-edukazzjoni lanqas biss kellu l-ħila jgħid li hu se jkun responsabbli għat-twettiq tiegħu.

Imma fuq dak ikun hemm okkażjoni nitkellmu darb'oħra.

Il-Ministru għandu ħafna kapaċitajiet imma f'dan il-budget wera li l-ikbar kapaċità li għandu hija li jilgħab noli billi jipprova jaħbi ħafna deficits mill-aħjar li jista'.

Bħalissa għaddejja drive intensiva fir-revenue raising departments biex jinġabru kemm jista' jkun taxxi, inklużi arretrati u fondi li huma saħansitra statute barred ħalli jipprova jilħaq il-miri tiegħu.

Iżda meta wieħed iqis li lanqas l-Unjoni Ewropea m'hija qed tieħu bis- serjetà l-figuri li qed jippreżentalna l-Ministru, allura għandna kull raġun niddubitaw ċerti figuri, kemm meta huma korretti u anke meta dawn il- figuri ma jkunux korretti.

Huwa proprju għalhekk li kemm il-Kap ta' l-Oppożizzjoni u anke jien diversi drabi qed nisħqu - u bla dubju ta' xejn din tkun fil-manifest elettorali tagħna - li appena nitilgħu fil-gvern nagħmlu independent audit minn awdituri privati tal-finanzi pubbliċi ħalli naraw il-juggling act tal- ministeru tal-finanzi sa liema limiti baqgħet tiġġebbed sa l-aħħar.

Sur President, xtaqt ngħaddi ftit kummenti fuq xi dipartimenti tal-gvern.

Nibdew bil-Bank Ċentrali.

Jien m'iniex se nerġa' nidħol fil-kwestjoni tal- gvernatur għax dak li kelli ngħid għedtu u ma nirtirax kelma milli għedt.

Imma biex nissostanzja dak li għedt, u nuri kemm kelli raġun nikkritika lill-gvernatur tal-Bank Ċentrali, se nsemmi żewġ każi li m'għandhomx x'jaqsmu ma' Malta.

Il-bieraħ jien u l-Onor.

Victor Galea Pace konna Brussels fejn attendejna laqgħa teknika fuq il-Euro, aktar teknika milli politika kienet, u kienet indirizzata mill-permanent representative tal-gvern Ingliż għall-European Union.

Meta bdejna nistaqsuh l-pożizzjoni tal-gvern Ingliż fuq il-Euro - apparti mill-fatt li għandek qasma anke fil-higher echeolon tal-gvern Ingliż dwar il-Euro; min jgħid li Blair għandu teorija mod u Brown għandu teorija mod ieħor, imma dik mhix problema tagħna, problema tagħhom - il- kumment li għamel kien li hu ħass li bħala public official ma kellux jikkummenta u kellu jżomm newtralità stretta u qalilna biex ma nistaqsuhx biex jagħti interpretazzjoni politika anke ta' issues li jista' jkollhom implikazzjonijiet ekonomiċi.

U meta staqsjetu fuq il-gvernatur tal-Bank Ċentrali Eddie George li wasal biex jispiċċa, u fuq il-gvernatur il-ġdid li se jopera minfloku, qalli ċar u tond li l-monetary policy committee ma jidħolx f'dawn l-affarijiet u li l-gvernatur il-ġdid mistenni li jżomm newtralità sħiħa fuq l-issue jekk l-Ingilterra għandhiex tkun favur il-Euro jew le.

Din mhix xi ħaġa li tapplika biss għall-Ingilterra fejn hemm din il-qasma, fejn il-partit fil-gvern jidher x'aktarx aktar favur u l-public opinion x'aktarx hija kontra.

Qed ngħid hekk milli naqra fil-gazettti.

Imma din tapplika wkoll għal Sweden, fejn jidher li l-partiti ewlenin, tneħħi xi splinter parties, huma favur li jidħlu fl-Euro.

Minkejja dan kollu meta d- deputy governor tas-Swedish Central Bank kienet qed tagħmel indirizz dwar il-Euro u l-impatt li jista' jkollha fuq pajjiżha, taf x'qalet?

Qalet: Kull wieħed u waħda minna għandna l-opinjonijiet tagħna, imma qgħadna attenti biex bħala executive board tas-Swedish Central Bank ma nikkommettux ruħna bħal bank ċentrali.

U dakinhar dik kienet il-kritika tagħna għall institute of financial services, mhux għax għamel xi diskors stunat bħala diskors, imma għaliex kien qiegħed jieħu pożizzjoni wisq on the front line fejn kien qed jikkometti wisq il-Bank Ċentrali, meta aħna ħassejna li newtralità kienet tkun ta' ġid aktar għal dik l-istituzzjoni.

Issa nagħmel xi ftit kummenti dwar id-dwana.

Qed jgħidulna li l- computerisation miexja ħafna.

Mir-rapporti li għandi jien jidher li għad hemm ħafna karti li għadhom jimtlew bl-idejn u din il-computerisation ma laħqitx l-livell neċessarju ta' l-implimentazzjoni tagħha.

Forsi l-Ministru jkun jista' jgħidilna xi ħaġa dwar ix-Schengen Agreement?

Forsi l-Ministru jgħidilna għaliex is-sezzjoni tad-drogi ilha bla kap minn Awissu tas-sena 2001.

Apparti minn hekk, it-taqsima tal-klieb kompliet tiddgħajjef u għandhom X-ray machine li aktar ma taħdimx milli taħdem.

Qaluli wkoll li hemm spettur li kien in charge mis-sezzjoni tad-dwana fil- Freeport ilhom snin sħaħ jibagħtuh barra minn Malta għat-taħriġ, sa tliet ġimgħat ilu bagħtuh l-Irlanda.

Appena ġie lura għarrfuh li daqshekk se jibqa' in charge u x'aktarx li qalgħuh minn hemmhekk minħabba kwestjoni allegatament politika.

Biex ma nsemmix ukoll id-diskriminazzjoni fis-sahra kontra ċerti ħaddiema Laburisti.

Fid-dipartiment tat-taxxi interni jirriżultali li hemm communication breakdown totali, minn fuq nett s'isfel, li ħafna drabi qed ikun rifless f'moral baxx ta' l-istaff iżda ħafna drabi wkoll fil-kwalità tal-customer service li jkun qiegħed jingħata.

L-aħħar darba għedt li kien hemm xi canvassers tal-Ministru li marru jaqbżu għal xi persuni fit-tax compliance unit.

Issa naf b'każ ieħor jien.

Ħaddiem ta' l-inland revenue mar ma' xi ħadd li qed jiġi nvestigat biex jagħtih palata hemmhekk.

Jien lanqas jinteressani jekk tawhx widen jew le lil dan il-ħaddiem taċ-Ċivil, imma jien nippretendi li jekk il-prinċipal responsabbli mit-tax compliance unit sar jaf li kien hemm civil servant li ġie jaqbeż għal xi ħadd li kien qed jiġi ndagat, kien fid-dmir li jieħu passi dixxiplinari kontra tiegħu, kemm jekk dan ħallieh jaqbeż għalih u anke jekk dan ma tax widen għall-intervent li seta' għamel dan l-individwu.

Dan qed ngħidu biex nuri li għalkemm it-TCU bdiet tajjeb fl-ewwel ġimgħat tagħha jidher li resqin lejn sitwazzjoni kritika li konna bassarna li tista' tiġi fiha aħna meta konna qegħdin nitkellmu ma' l-istess ministru dwar is-setup tagħha.

Issa niġi għall-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Mindu l-MFSA assumiet rwol purament regolatorju llum ma jeżisti l-ebda mekkaniżmu li huwa responsabbli biex jippromwovi lil Malta bħala ċentru għas-servizzi finanzjarji.

Ninsab informat li fi stadju preliminari kien hemm il-ħsieb li dan ix-xogħol jibda jsir mill-Malta Enterprise.

Issa x'aktarx li l-ministru qatel din l- inizjattiva.

U għalkemm naf li l-practitioners Maltin kapaċi jagħmlu dan ix-xogħol promozzjonali minn rajhom b'ċertu sengħa, xorta waħda hemm bżonn li titwaqqaf struttura separata fejn il-gvern għandu jkollu driegħ ġdid li jagħmel din il-promozzjoni.

Jien dejjem sostnejt li l-option Laburista tkun iktar vantaġġjuża jekk tidħol it-tax harmonization fl-Unjoni Ewropea.

Il-Ministru Dalli kemm-il darba jgħid li din ma tidħolx.

Nirriferih għal dak li għaddej bħalissa fil- convention meetings ta' Brussels u ssib li proprju llum jew il-bieraħ kellha tiġi tabled joint paper mill-Gvern Franċiż u mill-Gvern Ġermaniż proprju biex jimbuttaw ħalli fil-kostituzzjoni Ewropea tidħol it-tax harmonization.

Jiġifieri ninsabu mexjin f'direzzjoni li jekk tidħol tkompli ssaħħaħ l-utilità ta' l-option Laburista għal dak li huwa l-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Dwar il-ftehim kollettiv mal-gvern jidher li qed isir capping tal-cost of living increases.

U kull żieda fil-cost of living se tkun ibbilanċjata bi tnaqqis fiż-żieda reali li jieħdu l-ħaddiema.

Filwaqt li bl-iskuża tal- konċertina l-kapurjuni taċ-Ċivil se jieħdu żieda ta' Lm8 fil-gross pay annwali tagħhom, iż-żgħir jidher li miexi lejn sitwazzjoni fejn il-cost of living increases ma jibqgħux awtomatiċi.

Jien naħseb li jkun importanti li l-gvern jagħtina assigurazzjoni li dan mhuwiex il-każ.

Diġà tkellimt aktar kmieni dwar is-self-employed u m'għandix għalfejn nidħol f'iktar dettalji.

Issa niġu għall-figuri tal-gvern.

Jekk il-gvern saħansitra tbiegħed mill-pre-budget consultation document projections għas- sena 2003 ta' xahrejn qabel ma ġie mħejji l-budget, kif nistgħu noqogħdu aħna fuq il-figuri tiegħu għas-sena l-ġdida li għandna quddiemna?

Kif nistgħu nintrabtu fuq figuri li għad għandhom sena sħiħa quddiemhom meta kien hemm diġà distakk, kien hemm baħar jaqsam bejn figuri li ġew ippubblikati f'Awissu/Settembru u l-figuri attwali li rajna f'Novembru meta l-budget ra d-dawl tax-xemx.

Ftit ilu l-Ministru qalilna li l-agħar għadda.

Jien ngħidlu li jekk il- poplu jkun daqstant baħnan li jerġa' jtella' gvern Nazzjonalista l-agħar ikun għadu ġej.

Għaliex jerġa' jkollna replika ta' l-istess stil, ta' l- istess tattika, ta' l-istess strateġija li mexa biha dan il-gvern kull meta kien fil-poter.

Kif tersaq elezzjoni jipprova jtaffi xi ftit il-piżijiet, kif jerġa' jsib ruħu fil-poter, speċjalment b'xi maġġoranza kif kellu fl- aħħar leġislatura, ovvjament jipprova jgħaddi minn fuq kulħadd bħal gaffa.

Jien ngħid li n-nuqqas ewlieni tal-budget huwa li ma jindirizzax il- problemi reali tal-pajjiż bħalma huma l-qgħad, it-theddid tas-sensji, l- għeluq tal-fabbriki, l-istaġnar fl-ekonomija, in-non-performing loans tal- banek li dwarhom ikkummentaw tal-Kummissjoni Ewropea, l-investiment ġdid barrani u anke t-theddida li għada pitgħada jista' jkollna f'dawk li huma pensjonijiet u servizzi soċjali jekk ċerti nies tispiċċa tgħaddi tagħhom.

Sur President, hemm faxx ieħor tas-soċjetà li ħafna drabi aħna l-politiċi lkoll ninsew kultant, u nkunu qed nonqsu meta nagħmlu dan.

Qed nitkellem dwar dawk il-1,500 tas-soċjetà Maltija li qed jgħixu taħt il-poverty line ukoll.

Dawn ukoll huma votanti, dawn ukoll huma ċittadini Maltin u Għawdxin.

Jien naħseb li kull gvern huwa fid-dmir li fil-budgets li jagħmel, ebsin kemm ikunu ebsin iċ-ċirkostanzi finanzjarji ta' pajjiżna, jaħseb bis-serjetà dwar dan il-faxx tas-soċjetà Maltija, in-nies li qed jgħixu taħt il-poverty line tagħna.

Wara kollox din il-figura ma vvintajnihiex aħna bħala Labour party imma toħroġ mill-istatistika uffiċjali.

Naf li bħalissa għaddejja l-kantaliena li hemm bżonn nidħlu fl-Unjoni Ewropea għall-ġid ta' wliedna.

Jien naħseb li jekk hemm xi ħadd li qed jiġi abbandunat minn dan il-budget huma proprju wliedna.

Għaliex mhux talli dan il-budget ma jaħsibx għall-futur tagħhom, imma qed iwikkilhom dejn li se jispiċċaw imsallbin bih għall-eternità.

Għalhekk ma nistax nifhem b'liema wiċċ il-Ministru spiċċa l-budget kif spiċċah, b'litanija sħiħa ta' miżuri, it-triqat, l-ambjent, l-iskejjel, l- ilma, d-dawl, u l-infrastruttura.

Qal li kollox se nsolvu jekk ningħaqdu fl-Unjoni Ewropea.

Jien ngħid li l-Ministru kien qed jitkellem fuq l- Unjoni Ewropea b'dan il-mod għax kellu skop li jpinġi lill-Unjoni Ewropea bħala treasure island.

Ried ipinġiha bħala treasure island għax qed ifittex forċina li ma jistax isib wara li qata' qalbu li jsolvi l-problema tad-dejn li ħoloq huwa stess.

Sur President, dan kollu jikkonferma li gvern Nazzjonalista mhux talli mhuwiex is-soluzzjoni għal pajjiżna iżda huwa l-problema ewlenija tal- pajjiż.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Cilia.

ONOR.

JOE CILIA: Grazzi.

Sur President.

Meta deħlin fl-aħħar sena tal-leġislatura ta' dan il-gvern, bl-indikazzjonijiet ċari li s-sena 2003 se tkun s-sena ta' l-elezzjoni ġenerali, għalkemm dan l-aħħar kien hemm min ipprova jagħti x'wieħed jifhem mod ieħor, il-poplu Malti kien jistenna budget li jifhem is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali diffiċli li wassalna fiha l-gvern preżenti.

Jidhirli li dan kien l-14-il budget ippreżentat lill-poplu Malti mill-gvern Nazzjonalista mis-snin disgħin 'l hawn.

Għalhekk dan il-gvern ma jistax iwaħħal fl-amministrazzjoni Laburista għax minn 16-il sena ta' falliment fit-tmexxija tal-finanzi pubbliċi għamlet biss 22 xahar.

Madankollu issa li wasalna għal elezzjoni oħra l- gvern qed ikompli jgħaddas rasu.

Illum il-poplu dera b'dan il-gvern u bil- Ministru Dalli li kien fdat b'xejn inqas minn disgħa budgets ta' pajjiżna.

Għalhekk il-poplu jaf x'isarraf il-budget ta' gvern Nazzjonalista u naħseb li l-akbar kriżi li għandu llum hija li għandu nuqqas ta' kredibilità.

Illum ħadd m'għadu jemmnu u jieħdu bis-serjetà u l-poplu xeba' jiġi mwiegħed fil-vojt, xeba' mill-fatt li jkun hemm min jipprova jgħaddih minn għajn il-labbra u xeba' bin-nuqqas ta' riżultati ta' dan il-gvern.

Fl- aħħar mill-aħħar il-poplu xeba' li jrid ikun hu li jrid jagħmel tajjeb għat-tmexxija ineffiċjenti tal-gvern.

Il-poplu m'għadux jemmen il-logħob bil-figuri li sar tant magħruf għalih dan il-gvern f'kull qasam.

Fil-ftit ħin li għandi nixtieq nagħti xi eżempji ta' l-inkredibilità tal- budget li ppreżenta l-Ministru Dalli lil din il-Kamra l-ġimgħa li għaddiet ̧ b'riferenza partikolari għad-dħul tal-gvern.

Se nibda bl-income tax.

Mill- kalkoli u l-proġettazzjonijiet li qed jagħmel il-gvern qed jistenna li ż- żieda fl-income tax mis-sena 2000 sa tmiem is-sena 2003, jiġifieri fuq perijodu ta' tliet snin, tkun ta' xejn inqas minn 33% jiġifieri minn Lm149.5 miljun fis-sena 2000 tkun Lm198.8 miljun fis-sena 2003.

Mill- istess kalkoli u proġettazzjonijiet il-gvern qed jistenna li ż-żieda mill- VAT matul l-istess perijodu ta' tliet snin tlaħħaq 26% cioe' minn Lm104 miljun fis-sena 2000 għal Lm131 miljun fis-sena 2003.

Sur President, dawn iż-żewġ sorsi ta' dħul jirrappreżentaw madwar 48% tad- dħul kollu mit-taxxi tal-gvern, kemm jekk inhuma taxxi diretti kif ukoll jekk inhuma taxxi indiretti.

Il-gvern jattribwixxi dan u jiftaħar bl- effiċjenza tiegħu fil-ġbir tat-taxxi pero' l-poplu qed jitbażwar bit-taxxi.

Pero' l-istramberija kbira hija kif il-gvern qed jibbaża daqstant fuq dawn is-sorsi ta' dħul b'aspettattivi daqshekk għoljin meta kemm fil-qasam ta' l-impjiegi kif ukoll fil-konsum - dawn it-tnejn huma essenzjali kemm fil-kontest ta' l-income tax u kif ukoll fil-kontest tal-VAT - għaddejjin minn żmenijiet diffiċli ferm.

Allura fejn hi l-kredibilità tal-budget f'dan kollu?

Sur President, il-famuża bolla balla kienet it-timbru li kienu jagħtu l- esponenti tal- partit Nazzjonalista lill-kontribuzzjoni tas-sigurtà soċjali.

Hemm ukoll id-dħul mid-dwana.

Minn dawn iż-żewġ sorsi ta' dħul il-gvern ma laħaqx il-miri tiegħu għal din is-sena u kellu jirrevedi l- estimi tiegħu 'l isfel b'Lm4.4 miljun f'dak li għandu x'jaqsam ma' kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u b'Lm6 miljun għal dak li għandu x'jaqsam mad-dħul mid-dwana.

Pero' minkejja li l-gvern qed jammetti li matul din is-sena fid-dħul tiegħu mar żmerċ, għas-sena li ġejja qed jimmira li jdaħħal Lm10 miljun aktar mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u Lm5 miljun akar mid-dħul tad-dwana.

Il-Ministru Dalli qed igħid li ż-żieda mid-dħul tal-bolla se timmaterjalizza ruħha minħabba dak li jsejjaħ żieda fl-impiegi, fil-pagi u fil-profitti.

Dan meta kulmin jgħix b'saqajh ma' l-art f'pajjiżna u mhux fl-istilel u fis-sħab jaf kemm il- qgħad qiegħed dejjem jiżdied u mhux jonqos.

L-attività kummerċjali dejjem qiegħda nieżla 'l isfel u l-profitti tan-negozji dejjem qegħdin jitnaqqru.

Għalhekk dan huwa kuntrast kbir mal-mod kif qed jaħsibha l-Ministru tal- Finanzi llum.

Fid-diskors tal-budget ma ngħatat l-ebda spjegazzjoni għal kif fil-customs duty kien hemm iż-żieda mistennija ta' Lm5 miljun.

Għalhekk forsi l- ministru jilluminana ftit fil-winding up.

Nispera li r-raġuni tkun sostanzjata ftit aħjar mill-mod kif għamel fil-każ ta' bolla.

Allura fejn hi l-kredibilità?

Dan il-gvern għandu track record negattiv li jitkellem waħdu fil-qasam tal-finanzi pubbliċi.

Iil-gvern qed jiftaħar b'suċċess kbir li kellu matul din is-sena għax id-dħul mhux ġej minn xi forma ta' taxxa imma fl-istess nifs qed jilqa' minn issa u jgħid li s-sena d-dieħla dan id-dħul mistenni jonqoslu b'Lm1 miljun.

Huwa hawnhekk li rajna l- akbar manipulazzjoni tal-budget.

Fis-''suċċess'' tal-Ministru Dalli għal din is-sena, li fuq il-karti wasslitu għal żieda fid-dħul ta' Lm10 miljun, hemm inkluż it-transactions marbutin mal-bejgħ ta' l-ajruport internazzjonali ta' Malta.

Ħalli nispjega ftit x'ġara.

Wara li l-MIA isselfet il-flus mingħand il-Bank of Valletta, li rrifera tajjeb għalih l-Onor.

Leo Brincat ̧ din għaddiet id- dividendi lill-gvern pero' minflok iż-Lm2 miljun li kien ippreveda li se jirċievi attwalment spiċċa biex jirċievi Lm14 miljun.

Tant l-affarijiet ġew manipulati ad hoc f'dan il-kontest li l-gvern stess ma ħasibx għalihom fil-budget li kien fassal għas-sena li qegħdin fiha.

Agħar minn hekk, biex l-istampa vera tad-deficit tal-gvern għal din is-sena ma tantx tirrifletti r-realtà, dan l-ammont ġie mnaqqar mad-dħul ordinarju meta l- gvern jaf li din mhix se tirrepeti ruħha fis-snin li ġejjin.

Iġġebbed kemm iġġebbed dan l-ammont żgur li dan mhuwiiex xi forma ta' dħul ordinarju.

Fil-fatt dan imur kontra n-normal accountancy procedures li bla dubju ta' xejn, il-Ministru Dalli bħala accountant jafhom sewwa.

L-aqwa li qed igħid li daħħal Lm10 miljun aktar!

B'min iridu jidħku dawn!

Kif iriduna nemmnu dawk li qed jippreżentawlna!

Skond il-budget tas-sena 2003 is-sorsi tat-taxxi kollha mistennijin jiżdiedu ħlief għal-liċenzji u l-multi.

Dan meta suppost dawn huma marbutin mal-qasam tal-kummerċ u max-xogħol f'pajjiżna ̧ żewġ oqsma li ċertament huma preokkupanti.

Kuntrarjament għall-impressjoni li jipprova jagħti dan il-gvern hija xi ħaġa ta' l-għaġeb li fis-sena 2003, id-dħul mil-liċenzji u l-multi mistenni jinżel b'madwar Lm2 miljun.

Din titwemmen meta s-sena kollha nisimgħu l-esponenti tal-gvern jiftaħru biż- żieda fil-kummerċ u fin-negozju?

Dwar dak li għandu x'jaqsam ma' multi nafu biżżejjed x'isarraf dan il- gvern.

Fil-fatt il-multi saru ħaġa waħda mal-gvern Nazzjonalista.

Fejn hi l-kredibilità?

Kif jista' xi ħadd jemmen u jkollu fiduċja f'dan it- taħwid li qed jiġi ppreżentat quddiemna.

Matul is-sena 2003 id-dħul kollu tal-gvern mistenni jiżdied b'Lm25.4 miljun aktar mis-sena li ninsabu fiha u jitla' għal Lm686.6 miljun.

Sur President, sa l-aħħar tas-sena d-dieħla dan il-gvern se jkun responsabbli għad-dħul miż-żieda f'taxxi ġodda jew akbar minn fuq dahar il- poplu tagħna ta' xejn anqas minn Lm265 biljun.

Dan ifisser li dan il-gvern li qiegħed jasal fi tmiemu se jkollu record assolut li lill-poplu Malti ̧ ras għal ras, se jkun żiedlu t-taxxa b'madwar Lm663 ̧ tfal u mhumiex.

Din hija żieda fuq it-taxxa li kienet titħallas fl- aħħar sena ta' l-amministrazzjoni Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998.

Sur President, il-gvern qed jibbaża l-istrateġija tiegħu tal-budget fuq il- premessa falza li qed jirnexxielu jikkontrolla d-deficit u b'hekk jista' jibda jerħi ftit qabel l-elezzjoni.

Kien hemm min sejjaħlu pre-election budget u kien hemm min qal li għandna ċ-ċans li jista' jsir budget ieħor fil-pajjiż.

Jien ngħid li aktar ma ttawwal aktar tkun kbira r-rebħa Laburista.

Pero' ċ-ċifri jibqgħu dawk li huma u ħadd ma jista' jaħbi dak li għadda minnu l-pajjiż matul din l-aħħar leġislazzjoni.

Fil-budget ta' din is-sena l-Ministru Dalli qal li d-deficit li għandu jispiċċa bih il-pajjiż matul din is-sena għandu jkun Lm78.5 miljun pero' dan qed jasal għal din iċ-ċifra billi jdaħħal affarijiet ta' natura straordinarja jiġifieri mhux mistenni li jirrepetu ruħhom fil-futur.

X'inhuma dawn il-famużi one-offs ̧ kif hemm min isejħilhom ̧ li ċertament se jolqtu dawn il-kalkoli li qegħdin isiru?

Sur President, li ma kkonsidrax konvenjentement il-Ministru Dalli biex jistabbilixxi ċ-ċifra tad-deficit huma xi affarijiet li se nsemmi u li forsi diġà rriferejt għalihom.

L-ewwelnett dan qed jinkludi l-bejgħ ta' l- MIA u l-art mgħoddija lura lill-gvern biex ikun jista' jipprivatizza u allura mit-taxxa tal-boll u mid-dividenti daħħal dħul straordinarju ta' madwar Lm21 miljun.

Pero' l-investment repatriation scheme li semma tajjeb sieħbi l-Onor.

Leo Brincat ma ġietx ikkonsidrata f'dan il-kalkolu.

Wara diversi dikjarazzjonijiet dan il-gvern ħareġ igħid li fuq flus li qegħdin barra minn Malta li huwa kkalkolat li jammontaw għal Lm1 biljun - ħafna minnhom dawn mhumiex dikjarati – kien hemm inċentiv biex dawn jinġiebu f'pajjiżna u jekk jista' jkun jiġu nvestiti hawnhekk.

Fil-fattt jidher li minn dan l-investment repatriation scheme il-gvern irreġistra dħul ta' madwar Lm7.4 miljun.

Dawn il-miżuri ngħataw il-possibbiltà li jirregolarizzaw ruħhom biex ma jibqgħux bħala fondi mhux iddikjarati għall- fini tat-taxxa u dawn is-Lm7.4 miljun konvenjentement ma ġewx ikkalkolati għall-fini tad-deficit.

Allura din hija xi ħaġa li huwa mistenni li tirrepeti ruħha fis-sena li ġejja jew kienet xi ħaġa li twieldet minn din il-miżura u għandha titqies bħala one-off?

Nixtieq insemmi wkoll il-Lm15 miljun self li sar mill-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada u li mhux qed jidhru fuq l-ispejjeż tal-gvern.

Dawn huma affarijiet li l-gvern ma kkonsidrahomx fid-deficit tiegħu pero' nkunu qegħdin nidħku bil-poplu Malti jekk nieħdu dik l-attitudni.

Jien ma dħaltx fil-kwestjoni tad-djun li jsiru minn entitajiet jew azjendi governattivi li jagħmel tajjeb għalihom il-gvern.

Pero' huwa mportanti li l-ministru jagħtina spjegazzjoni dwar dan.

Jekk wieħed jieħu dawn l- eżempji biss - il-ħin ma jippermettix li nagħtu aktar eżempji – isib li d- deficit għal din is-sena fir-realtà għandha tkun ta' madwar Lm122.5 miljun u mhux ta' Lm78 miljun kif bassar il-ministru.

Għalhekk hemm differenza ta' madwar Lm44 miljun.

Jien lill-Ministru tal-Finanzi nqabblu ma' Harry Potter li huwa karattru popolari mat-tfal.

Mhux se nkun l-ewwel wieħed li nagħmilha din għax il- bieraħ użaha Caruana Curran meta kien qed iqabbel referee f'logħba football.

Qed ngħid dan għax donnu li l-Ministru tal-Finanzi għandu l- maġija u jirnexxilu jisparixxi xi figuri filwaqt li oħrajn jirnexxielu jonfoħhom.

Bil-maġija biss tista' tasal biex tagħmel dawn l-affarijiet għax iddur kemm iddur fl-aħħar mill-aħħar ikollok tħabbat wiċċek magħhom.

Il-ministru jagħmel kollox kif jaqbel lilu u lill-gvern li jirrappreżenta.

Kieku tajjeb ngħixu f'dinja ta' l-immaġinazzjoni!

Kemm naħarbu minn problemi kieku!

Pero' fil-ħajja ta' veru l-affarijiet mhux hekk isiru u l- problemi ma tridx tipprova taħbihom imma trid tipprova ssolvihom.

Il-poplu Malti jafu sewwa dan il-punt u se juri kemm jafu fl-elezzjoni ġenerali li jmiss, itawluha kemm itawluha.

Jien nemmen li dan il-budget huwa wieħed minn katina ta' budgets mhux fattwali u inkredibbli ta' dan il- gvern ̧ liema katina fl-aħħar mill-aħħar se tispiċċa mdawra ma' għonq l- istess gvern sakemm jispiċċa jifga lilu nnifsu biha.

Jien min-naħa tiegħi nawgura li fuq dan li qed ngħid ikolli spjegazzjonijiet ċari, tajbin u kredibbli.

Pero' qabel nagħlaq nixtieq ngħid li ż-żmien għad irid jagħtina parir.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għall-oppożizzjoni.

Issa l-ħin kollu li fadal huwa għall-gvern.

Rimarki?

L-Onor.

Anthony Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, hawnhekk qisna qed inqabblu min hu mejjet u min hu ħaj.

L-oppożzizjoni qaltilna li l-gvern huwa għajjien u aħna ngħidu li l-oppożizzjoni hija mejta għax ir-records tagħha huma ta' partit mejjet mingħajr ideat u partit li qiegħed jegħreq u jipprova jsib xi qasba biex ma jegħriqx.

L-ewwelnett ħalli naraw fejn huma r-records ta' dan il-gvern u fejn huma r- records tal-gvern Laburista ħalli naraw min hu ħaj u min hu mejjet.

Sur President, jekk immorru lura 50 sena nsibu li l-partit Laburista kellu r-record li l-leġislatura li bdiet fl-1996 kienet l-iqsar waħda.

Kien hemm ukoll il-gvern Laburista ta' l-1955 li żarma wara tliet snin minħabba l-kwestjoni ta' l-integration.

Pero' l-Onor.

Alfred Sant mar pass aħjar mill-Perit Dom Mintoff dak iż-żmien u forsi għalhekk hemm dak il-battibekk bejniethom li jimpikaw ma' xulxin.

Filwaqt li l-Perit Dom Mintoff dak iż- żmien kien dam 33 xahar biss fil-gvern, l-Onor.

Alfred Sant qalibhielu għaliex dam biss 22 xahar.

Dak huwa r-record li l-partit Laburista rnexxielu jagħmel fil-konfront tal-partit Nazzjonalista.

It-tieni record x'inhu, Sur President?

Huwa l-fatt li l-Onor.

Leo Brincat igħidilna ħafna li l-Onor.

Dalli m'għamel l-ebda suċċess f'dawn l-aħħar għaxar budgets li għamel pero' hu għamel budget wieħed u tant qata' qalbu minnu l-Onor.

Sant li dan ammetta mal-gazzetti li b'riżultat ta' dak il- budget kellu problemi ekonomiċi kbar u fl-1998 ipprova jsib l-iskuża b'Mintoff li serva wkoll ta' scapegoat.

Pero' jibqa' l-fatt li dak il- budget ma rnexxiex u l-gvern spiċċa biex kellu jgħajjat elezzjoni.

Mela nistgħu ngħidu li mill-1962 'il hawn l-Onor.

Brincat għandu record tal- persuna li għamlet l-inqas budgets f'Malta.

Dak huwa record ieħor tal- partit Laburista.

L-oppożizzjoni qed tgħid li l-gvern Nazzjonalista huwa għajjien imma l- fatti juru mod ieħor.

Per eżempju, bil-miżuri li ttieħdu fil-budget li għamel l-Onor.

Leo Brincat għola d-dawl u l-ilma across the board u mbagħad kellna lill-Perit Dom Mintoff jgħidlu li kien budget ħażin u lill- Onor. Charles Buhagiar jgħidlu li se jaffettwa ħażin lil ħafna nies.

Fil- fatt dak kien budget li weġġa' l-iżjed lill-aktar saff baxx tas-soċjetà.

Sur President ̧ issa qiegħda tiġri l-kelma li waħda mill-ideat li għandu l- partit Laburista jekk ikun fil-gvern hija li jagħmel raids fuq il-proprjetà u min għandu post u villeġġjatura jispiċċa jħallas ċerti taxxi u allura l- iżjed li se jbatu huma l-ħaddiema.

F'dan il-budget għamilna provvediment biex il-VAT tkun inqas iebsa għan- negozjant u allura issa dan se jibda jħallasha fil-mument li jbigħ l- affarijiet li jimporta.

Pero' l-Onor.

Alfred Sant - nafu min kien ikun hemm bil-qiegħda ħdejh – kien ingħata l-parir li jdaħħal is-CET.

Ħafna drabi fuq it-television konna naraw nies jagħmlulu l-mistoqsijiet imma hu kien iwieġeb li kienu għadhom qed jaħdmu fuq xi affarijiet.

Per eżempju, l- ex-ministru Lino Spiteri tant ħass li l-affarijiet kienu se jiġġammjaw meta ddaħħlet din il-liġi li anke hu żarma minn ministru.

Imbagħad kienet iddaħħlet piramida.

Niftakar li dak kien l-istess żmien meta fl-Albanija kien hemm dik il-famuża piramida tan-nies li nvestew ħafna u mbagħad din il- piramida minflok ingħalqet min-naħa ta' fuq, infetħet in-naħa ta' fuq ̧ waqgħet u kissret lil kulħadd.

L-istess kien ġara dak iż-żmien bis-CET.

Din kienet sistema fejn kienet tinżamm CET fuq CET fuq CET u sakemm din tgħaddi mill-importatur għall-wholesaler u għal min ibiegħ, kienet prattikament ġiet 21.22% .

Dak huwa record ieħor tal-partit Laburista u din hija idea sabiħa kif tipprova tlaqqa' l-kontijiet.

Il-partit Laburista kien wiegħed lin-nies li jekk jitla' fil-gvern kien se jitneħħa l-cash register minn fuq il-bankijiet tal-ħwienet pero' meta tela' fil-gvern l-istorja kienet totalment differenti anzi l-cash registers kellhom jiżdiedu għaliex bis-CET, żdiedet il-VAT.

Aħna ngħidu li l-passat mhuwiex garanzija tal-futur pero' l-poplu Malti dera jinvesti fejn jafda.

Per eżempju, fis-sena għamel l-Onor.

Leo Brincat bħala Ministru tal-Finanzi kien se jipprova jerġa' jdaħħal dikjarazzjoni tal-capital gains.

Kienu nfetħu l-bibien u ħarbu l-flus u mbagħad fuq parir tal-ministru tal-lum – fil-fatt dan kien qallu hawn fil-parlament ̧ mill-bankijiet ta' l-oppożizzjoni li din kienet ġennata – din kien irtiraha.

Tant hu hekk li din kien ħabbarha fil-budget u wara rtiraha.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Brincat, on a point of order.

ONOR.

LEO BRINCAT: Aħna kellna l-irġulija li internament, wara li konna qbilna kollettivament li nagħmlu dik il-miżura, ħadna d-deċiżjoni li ma nattwawhiex.

Pero' dan żgur li m'għamilnihx għax kellna lil xi ħadd jiftħilna għajnejna min-naħa ta' l-oppożizzjoni ta' dakinhar.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Nispera wkoll li kienet interna r-riżoluzzjoni tagħhom li jmorru fl-oppożizzjoni wara 22 xahar.

Fil-fatt l-affarijiet setgħu rranġawhom imma ma kenux kapaċi.

Record ieħor kien li l-Onor.

Brincat iddikjara li kollox ħażin qiegħed.

Illum il-budget jitfassal minn kulħadd għal kulħadd, fejn kulħadd jikkontribwixxi.

Tan-naħa l-oħra jemmnu li huma kapaċi jikkmandaw kollox huma u jieħdu d-deċiżjonijiet kollha huma pero' mbagħad rajna l-frakass li kien ġara.

Għandu wkoll ir-rekord l-Onor.

Brincat li fis-sena li kien hu ministru tal-finanzi d-deficit miegħu żdied b'Lm146.9 miljun.

Il-karti ħadd ma jista' jmerihom.

(Interruzzjonijiet) Ma tridx tagħmel point of order fejn tgħid li dan mhux veru wkoll hux?

THE CHAIRMAN: Onor. Abela, indirizza lis-Sedja.

L-Onor.

Brincat, on a point of order.

ONOR.

LEO BRINCAT: Ili biex nagħmel point of order imma ma rridx intellfu.

Fil-quarterly report ta' Diċembru ta' l-1998 is-Central Bank jgħid li nofs id-differenza kienet due to different accounting methods.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Ikompli l-Onor.

Abela.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, il-fatt hu li fi 22 xahar ta' għaqal Laburista, id-dejn fil-pajjiż żdied b'Lm250 miljun.

Iċ-ċertifikat għal dan huwa another ground zero bħalma għamlu dan l-aħħar meta l-Onor.

Brincat u l-Onor.

Sant marru jżuru diversi postijiet.

S'issa mkien ma qalulna li marru l-Amerika; forsi marru holiday!

Sur President, tan-naħa l-oħra dejjem igħidu li għollejna t-taxxi imma aħjar naraw fejn marru l-flus u jekk il-Maltin baqgħalhomx iżjed flus fil- but.

X'inhu l-aħjar ̧ li jkollok Lm5,000 fil-but u l-gvern jeħodlok Lm200 minnhom jew li l-gvern iżidek biex tkun kapaċi taqla' Lm8 minflok Lm5 u minnhom jeħodlok Lm1 ̧000?

B'dan il-mod at the end of the day, fil-but jibqgħalek Lm7,000 u mhux Lm4,800.

Il-poplu Malti jista' jgħid li taħt gvern Nazzjonalista ż-żidiet ħadhom dejjem mill-1987 'il hawn.

Min-naħa l- oħra l-poplu Malti friża ħa taħt gvernijiet Laburisti, kemm fil-pagi kif ukoll fl-applikazzjoni għall-Unjoni Ewropea.

Mela aħna taż-żieda u huma tal-friża, Sur President!

Record ieħor huwa l-mod ta' kif huma se jikkontrollaw l-ispiża tal-gvern.

Issa smajna kemm-il darba u ntweriet l-evidenza li turi kif l-ex-prim ministru u l-ex-ministru tal-finanzi riedu jirrijorganizzaw iċ-ċivil billi jnaqqsu ammont sostanzjali ta' ħaddiema minn mal-gvern.

Dawn diġa` qed jgħidulna kif ħa jnaqqsu l-impjegati mill-entitajiet pubbliċi.

Xi żmien ilu, l-Onor.

Bartolo kien wissa lis-Sur Wain fuq il-programm Xarabank li dan irid imur jirreġistra malli l-Labour jitilgħu fil-gvern u l-Onor.

Brincat ġa avża lill-gvernatur tal-bank ċentrali li postu mhux se jkun hemm ladarba jitilgħu huma.

Sur President, dan hu l-mod ta' kif se jnaqsu l-ħaddiema; bejn dawk it- tnejn, ikun diġa` neħħa Lm30,000 spejjeż fis-sena.

Dawn qed iwaħħlu kollox fil-partit Nazzjonalista imma qed jinsew x'kien jiġri qabel l-1987 u għalhekk jiena sejjer infakkar x'kien jiġri għax il-passat hu l-mera tal- futur.

Ma nistgħux ninsew li l-gvernijiet laburisti kienu jdaħħlu n-nies biex sempliċiment jaħdmu waqt li aħna ġibna 160 kumpannija li investew f'Malta u li b'riżultat ta' dan, se jkollna 'l fuq minn 5,000 impjieg ġdid fis-settur ekonomiku.

Le, dawn ma kienux jagħmlu hekk, kellhom l-korp "Iżra u Rabbi" u "Ifrex u Orqod".

Dan kien il-mod ta' kif jimpjegaw lin-nies fejn ftit xhur qabel l-elezzjoni tal-1987, daħlu b'mod irregolari 'l fuq minn 8,000 persuna biex jaħdmu mal-gvern u sal-lum, dawn swew lill-poplu Malti Lm250m f'pagi, allowances u affarijiet oħra.

Din hi l-verita`.

Kulħadd jiftakar x'kienet is-soluzzjoni ta' dak iż-żmien tal-Prim Ministru, Karmenu Mifsud Bonnici u cioe` li jimpjega lill-kulħadd basta fuq il- minimum wage.

Sur President, aħna ma neħdux pjaċir li jkun hemm nies bil- minimum wage u fil-budgets ta' dawn l-aħħar erba' snin, minkejja li kienu żminijiet diffiċli, urew li l-gvern Nazzjonalista u l-ministru tal-Finanzi qatt mhu sejjer jaċċetta l-fatt li n-nies iżżomuhom bil-minimum wage.

Sur President, veru li hemm l-eċċezzjonijiet pero` din m'għadhiex ir-regola tal-ġurnata li n-nies jaħdmu bi 3 jew 4 day week imma dak iż-żmien kellna gvern mejjet u tal-lum hu għajjien pero` għall-anqas dawn eċċezjonijiet u mhux ir-regola!

Dawn qalu li l-ekonomija marret lura u aħna m'għandniex ideat ta' kif din se nqajjmuha imma aħna mixjien lejn l-UE u nafu x'ġara fl- ekonomiji tal-Portugall, tal-Greċja, ta' Spanja u ta' l-Irlanda u żgur li mhux se nkunu aħna l-eċċezzjoni.

U lanqas se nippermettu li l-partit Laburista jagħmilna l-eċċezzjoni.

Aħna rridu mmorru ma' team li qiegħed jaħdem u jara li l-ekonomiji tiegħu jikbru u jmorru aħjar, u b'dan il-mod se ngħollu l-livell ta' l-għixien tal-Maltin.

Xbajna nisimgħu li jekk ma nidħlux fl-UE, irridu 75 sena biex niġu fil- livell ta' kif qegħdin l-Irlanda.

Dan kollu jirriflettu ruħu fil-budget.

Il- ministru xeba' jgħid li dan mhux budget ta' sena waħda u hu wieħed minn serje ta' budgets li jispiċċa s-sena d-dieħla u kif nerġgħu nitilgħu, inkompluhom.

Jiena ngħid li se jkun gvern Nazzjonalista li se jkomplihom is- sena ta' wara.

Dawk l-affarijiet kollha li l-Onor.

Brincat qal li se jivverifika wara l-elezzjoni li ġejja, nispera li jkun jista' jivverifikom mis-siġġu fejn qiegħed bilqegħda bħalissa għax probabilment f'dak is-siġġu se jibqa'.

Sur President, x'ingħidu fuq il-famuża CET li l-MLP daħħlu f'Malta?

Mela dawn għajruna għax qed nagħmlu l-ġbir tal-VAT effiċjenti imbagħad huma użaw sistema li fid-dinja kollha, tintuża biss mill-Gambia – wieħed mill-iżjed pajjiżi diżorganizzati anke fl-Afrika stess – u jiena veru ma nafx liema espert setgħa ssuġġerixxa din it-tip ta' sistema!

Imbagħad Sur President, qalulna li rridu nsibu miżuri radikali sabiex inċaqalqu bis-saħħa, hekk qal, il-magna ta' l-ekonomija tal-pajjiż.

Għall- grazzja t'Alla, bejn il-viżjoni tagħna u dik tal-partit Laburista hemm baħar jaqsam.

Waqt li aħna, iżjed ma nimxu 'l quddiem, iżjed tiċċaralna l- viżjoni, dawn iżjed ma jgħaddi ż-żmien, iżjed qed tiċċajprilhom l-viżjoni.

Issa l-partit Laburista qed jgħid li jridu jirrijorganniżaw iċ-ċivil u naħseb li l-bieraħ ħadu qatgħa, x'ħin raw il-Prim Ministru jiffirma ftehim ġdid mal-ħaddiema kollha, liema ftehim kellu l-appoġġ anke tal-union fejn ġabu lis-Sinjura Attard Sultana titkellem u tgħid li ħafna mill-affarijiet li huma pproponew lill-gvern, ġew aċċettati.Ħass ħażin għandhom bih dan il- fatt għax dak il-ħafna tagħwir minn taħt swielhom suf erba' t'ijiem qabel l- elezzjoni.

Sur President, dawn qed jgħidu li aħna dejjem fallejna fil-budget u imponejna t-taxxi biex nonfqu Lm 20 miljun biex inġibu dan il-pajjiż in regola mar-regolamenti ta' l-acquis.

L-ewwelnett nixtieq ngħid li l- maġġoranza l-kbira tal-liġijiet li aħna għaddejna f'dawn l-aħħar snin kienu liġijiet li pajjiżna kellu bżonnhom indipendentement minn jekk nidħlux fl- UE jew le.

Imma anke jekk kellna bżonnhom sabiex niġu in regola ma' l- acquis communautaire, nafu li mill-Lm20 miljun li wżajna, Lm18 miljun minnhom dawn ġew minn fondi mill-UE.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Leo Brincat, on a point of order.

ONOR.

LEO BRINCAT: Hemm rapport ta' l-UE li ħareġ fit-13 ta' Novembru li jagħmilha ċara li waħda mir-raġunijiet għala żdiedet in-nefqa tal-gvern kienet proprju għaliex kellu l-cost of compliance biex jiġi in line ma' l- acquis communautaire.

Jiġifieri l-piż ta' din il-compliance inġarr fil- biċċa l-kbira tiegħu mill-gvern Malti.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Dan il-piż kieku stess mhux se nibqgħu nġorruh għal ħafna għax se jingħataw Euro 181 miljun f'10 snin lill-bdiewa, raħħala u s-sajjieda Maltin biex jaġġornaw ruħhom u jiġu up-to-date.

Nispera li dan ma jgħidx li din se nġorruha aħna għax jekk aħna se nġorru din, aħna nkunu kuntenti li nġorru lill- poplu Malti għal snin oħra għax ma nibżgħux mill- isfidi u dan minkejja l-kritika distruttiva li ssir fil-konfront tagħna b'mod regolari.

Mela konna wasalna fi stat tajjeb u fl-1996, dawn telgħu u reġgħu dawru kollox u qalu li aħna żbaljajna f'kollox.

Veru li ma kellnix kollox perfett u f'ċertu affarijiet żbaljajna, pero` aċċettajna l-iżball u bqajna mexjin il-quddiem.

Taf min jagħmel ħażin, Sur President?

Min ma jagħmel xejn, jikkritika biss u imbagħad jippretendi li jċapċap minn fuq dahar ħaddieħor.

U din hija d-differenza bejn partit u ieħor.

Sur President se nkomplu naħdmu u l-affarijiet mhux bilfors se jiġu eżatt kif irridu għax kieku kollox ikun perfett, la għandna bżonn qrati tal- ġustizzja, la għandna bżonn pulizija u lanqas uffiċjali ta' l-income tax.

Aħna se nibqgħu naħdmu u minkejja d-diffikultajiet li jkun hawn, aħna lesti niġġielduhom.

Minħabba dak li għamlu bejn l-1996 u l-1998, l-isptar se jiġi jiswa Lm100 miljun iżjed, għaliex Alfred Sant kien għamel il-suo cavallo di battaglia li l-isptar ma kellnix bżonnu u x'ħin ġie għas-si u n- no, qal li flok 450 sodda aħjar nagħmluh b'1,000 sodda dan l-isptar!

Ovvjament dawn l-ispejjeż ma kienux proġettati u dan għamel bħal ma jgħid li jagħmlu n-Nazzjonalisti, qabad u żiedu għal 1,000 sodda u ħalla d-dejn f'idejn il-gvern ta' wara għax dan lanqas dam biżżejjed biex joħroġ l-ewwel ċekkijiet.

Sur President, x'ġara fil-budget ta' din is-sena?

Il-miżuri li ttieħdu missu lil kull persuna li qiegħda fil-low class, żidna l-income li fuqu ma jitħallsux taxxi, naqqasna t-taxxa għal dawk in-nies li għandhom problemi soċjali fil-familja, kemm jekk huma single parents, kemm jekk dawk li għandhom iktar minn tliet itfal u m'għandhomx ċertu dħul, kemm dawk in-nies li huma separati u jħallsu allowance lill-mara jew lil uliedhom u għednilhom li l-ammont li jħallsu għal uliedhom mhux taxxabbli.

Aħna żidna l-pensjoni, ħadna kejl ġdid għall-għoli tal-ħajja għall- pensjonanti u diġa` nafu li din is-sena - għax ġie kkalkolat il-basket ta' l-ispiża tal-pensjonanti – dawn ħadu żieda aktar minn żewġ terzi żieda tas- soltu.

Iva, veru kienu snin diffiċli pero` wasalna biex naqqasna d-deficit bin-nofs minkejja li kull sena sibna minn fejn se nagħu ż-żieda ta' l-għoli tal-ħajja lin-nies.

Ara ma taħsbux li l-ħajja ma għolietx bejn l-1981 u l-1986 imbilli l-gvern ta' dak iż-żmien għamel il-wage freeze.

Dak iż-żmien minflok wieħed kien jixtri tuffieħa ta' belludja, kien jixtri tuffieħa tal-bulk buying u dik it-tuffieħa, imnelħa kemm kienet imnelħa, kien ikollok tixtriha u toqgħod biha.

Sur President, illum il-"Mars" 5c u dak iż-żmien kienet Lm1 minn taħt il-bank meta n-nies kienu bil-wage freeze!

Tħallas Lm 1 biex tiekol biċċa ċikkulata tajba jew inkella tikkuntenta ruħek bid-"Deserta" u veru tħossok fid-deżert għaliex kont trid tixrob flixkun u nofs ilma warajha biex tgħaddilek!

L-ex-ministru kien diġa` fil-partit Laburista dak iż-żmien.

Aħna rrivedejna r-rati tat-taxxa bil-mod kif irrevedejnihom sabiex ġibna sitwazzjoni li koppja llum se tiffranka ammont sostanzjali iżjed milli kienet tiffranka taħt gvern Laburista.

Sur President, illum ir-rata tat-taxxa fuq koppja li taqla' Lm6,000 se tkun bil-15%.

Erġajna daħħalna żewġ bands oħra u ġibniha li llum, sa Lm10,000, koppja se tiffranka Lm187 f'taxxa u dan l-ammont li se tiffranka mit-taxxa huwa iżjed mit-total ta' kemm ħadet żieda.

Dan ifisser li at the end of the day, din il-koppja se jkollha aktar spending power f'idejha.

Koppja li tagħmel il-mili tat-taxxi separatament se jibqagħlha Lm216 fil-but u l- istess ħaġa tgħodd għal min hu waħdu.

Rigward it-taxxa tal-bdiewa; jien niġi minn distrett fejn din hi ħaġa li se taffetwa sostanzjalment in-nies ta' l-agrikoltura tan-naħa tiegħi.

Illum lill-bidwi qed ngħidulu li sakemm dan jiddikjara ċertu ammont ta' dħul mill- bejgħ tal-prodott tiegħu, dan ma għandux għalfejn jinkwieta iżjed għall- irċevuti għax dan ikun tax exempt f'ħafna mill-affarijiet.

Dan ikun tax exempt f'dak li jbiegħ u tax exempt ta' ċerti affarijiet li jixtri.

Qegħdin ngħidulu li aħna ma rridux naraw l-irċevuti tiegħu fuq 40% ta' l- ispiża tiegħu għax dawk qed nagħtuhomlu bi dritt, pero` mhux qed nikkundannawh li dan jista' jkollu 40% biss bħala spiża imma qegħdin ngħidulu li jekk ikollu iżjed, dik għandu jiddikjaraha wkoll.

Ngħaddi biex nitkellem fuq l-inizjattivi li se nagħtu lin-negozji ż-żgħar.

Kellna kemm lill-Onor.

Cilia kif ukoll lill-Onor.

Brincat li qalulna li lil dawn ma tajnihom xejn.

Min irid jibqa' fejn hu llum, jibqa' pero` għada jsib li dan baqa' lura u aħna mhux se nħallu lin-nies jibqgħu lura mingħajr ma ntuhom opportunita` biex jimxu 'l quddiem.

Aħna għedna li kull min jinvesti f'teknoloġija jew f'riċerka biex ix-xogħol tiegħu jitjieb, se ntuh Lm 150 tax exempt għal kull Lm 100 li se jiddikjara Imma allura din m'hi xejn?

Jgħidulna li missna nippreparaw lil uliedna aħjar għall-isfida ta' għada, dik ta' l-informatika.

Aħna niftaħru b'dak li għamilna fl-informatika.

Dawn qalu li l-ministru ma jridx jassumi responsabbilta` ta' l-informatika u teknoloġija ...

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. Leo Brincat, on a point of order .

ONOR.

LEO BRINCAT: Aħna bl-ebda mod ma kkritikajna l-bżonn li jkun hemm aktar informatika.

Aħna rriferejna għal rapport ta' l-awditur ġenerali li tqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra riċentament, fejn qal li l-ministeru ta' l- edukazzjoni did not own this project u għalhekk dan wassal għal ċertu tberbiq ta' flus.

Aħna akkużajna l-mod kif ġew amminstrati dawn il-flus u mhux għax konna kontra l-informatika.

ONOR.

ANTHONY ABELA: Sur President, il-biża` tagħhom mhux li berbaqna flus imma l-biża' tagħhom huwa li bil-mod kif użajna l-flus fl-informatika, kull min se jkun gawda l-iskejjel taħt gvern Nazzjonalista u ried jipprepara ruħu, dan se jkun kapaċi jaħseb b'moħħu u allura l-Laburisti għandhom inqas ċans li jieħdu l-voti ta' dawn in-nies.

Dak huwa l-inkwiet reali tagħhom f'dan il-kamp!

Qed jinkwetaw għax aħna rridu li n-nies jaħsbu u jippreparaw ruħhom għall-ħajja u l-isfida ta' għada.

Għalhekk dan il- budget qed ikompli jipprepara u jlesti lin-nies għall-isfidi ta' għada.

Tal-Labour jgħidu li kulma nagħmlu, kollox ħażin, imma x'se jagħmlu huma ma jgħidux!

X'fiha Pandora's box tagħhom?!

(Interuzzjonijiet) Il-kaxxa tal- Labour fiha l-istess ħaġa li ex-deputat tagħhom fuq il-programm Xarabank kellu meta fetaħ il-kaxxa tiegħu u ma kien fiha xejn għax qal li kien hemm min iħobbu u ħaraqlu kollox.

Il-partit Laburista dak li qed jipprova jagħmel!

Mhux qed ngħid li min ħaraqlu kollox għamel tajjeb u nikkundannah minn hawn.

Pero` nistaqsi lill-partit Laburista jekk jafux x'jixtiequ?

Iridu jaħarqu kollox bl-impressjoni li mbagħad in-nies iġibuhom lura għax jkunu kuntenti biċ-ċejċa u jkunu kuntenti li ġibna agreement mingħajr drittijiet ma' l-UE u jkollna free trade agreement bi ftit xinxilli li kien kapaċi jġib Gorg Borg Olivier 'il fuq minn 30 sena ilu.

Dak li jrid il- partit Laburista!?

Sur President, jiena naħseb li l-ministeru tal-finanzi ħadem bil-għaqal biex ipprepara lil Malta u ta sisien sodi sabiex għada, pitgħada, uliedna jsibu s-sodda mifruxa u mbagħad huma responsabbli li dak li aħna ppreparajnilhom, ikomplu jgawduh.

Irranġajna l-mod ta' kif in-nies jaħsbu, konna kapaċi f'dawn l-erba' snin inkomplu nibnu kultura li l-budget huwa annual general meeting fejn inti tirrapporta x'ġara, kif mort, dak li sar u dak li se nagħmlu għada.

Din hi s-serjeta` li poġġieta fit-tieni post fost dawk il-pajjiżi applikanti biex jidħlu fl-UE u minn hawn aħna nerġgħu niddikjaraw li m'hemmx alternattiva aħjar għal uliedna milli dik li nidħlu fi ħdan l-UE.

Sur President, dan kien budget li ma ħasibx għan-nies ta' fuq nett.

In-nies ta' fuq nett ħa ħsiebhom il-gvern Laburista fejn anke fl-aħħar mumenti ta' gvern Laburista, kien hemm ċerti manuvri għal ċerti nies f'ċerti pożizzjonijiet.

Issa dalwaqt se jkollna l-elezzjoni ġenerali u jiena nitlob lill-poplu sabiex din it-triq li qbadna, ma nergħux nitilfuha.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Aktar rimarki?

L-Onor.

Jeffrey Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, jekk wieħed iħares lejn ir-reazzjoni tal-MLP għall-budget tas-sena 2003, wieħed jara li l-kritika tagħhom tiċċentra fuq il-catch phrase ''gvern għajjien'' pero` użaw anke l- kelma ''gvern qadim''.

Jien ngħid li f'dawn l-erba' snin minkejja li konna daqstant "għajjenin" daqskemm qed jippruvaw ipenġuna sħabna ta' l- oppożizzjoni, aħna laħaqna mal-kandidati l-oħra li qegħdin jistennew biex jissieħbu ma' l-UE u dan minkejja li tlifna sentejn għax l-MLP - minkejja li kien ilna naħdmu u nużaw ir-riżorsi tagħna biex nidħlu fl-UE - tefgħet l- applikazzjoni ta' Malta fl-UE fil-friża.

Min-naħa l-oħra naraw it-taħwid ta' ħsibijiet li jirrenja fi ħdan il-MLP fuq il-qasam tal-foreign policy.

Dawn bdew bil-konċett ta' ''Svizzera fil- Mediterran'' - konċett li ġie ntrodott f'pajjiżna fi snin ħamsin mill-Perit Duminku Mintoff – imbagħad għaddew għall-kunċett ta' partnership.

Issa drajna naraw lil dik is-sinjorina simpatika li tagħmel il-reklami għal famuża partnership ma' l-UE u issa sirna nafu li din l-idea vaga ħafna ta' partnership se tiġi estiża anke għall-pajjiżi oħra diversi, bħalma huma ċ- Ċina, l-Awstralja u l-Amerika.

Nafu wkoll li meta xi ħadd jistaqsi lill-Onor.

Alfred Sant u anke kelliema oħra ewlenin ta' l-MLP dwar dan il-famuż partnership, isib li dan finalment ma jfisser xejn għax jekk il-kelliema ta' l-MLP iridu jkunu onesti - kif fil-fatt xi drabi jkunu fortunatament - meta wieħed jistaqsihom x'ifisser dan il-partnership, huma jridu jirrispondu bilfors billi jitolbu lill-poplu Malti jerġa` itihom l-fiduċja ħalli jkunu jistgħu jinnegozjaw dan l- imbierek partnership.

Dan ifisser li dawn qed jitolbu lill-poplu Malti jagħmel qabża fid-dlam għax il-poplu ma jafx x'se joffri l-partit Laburista u qed jitolbu lill-poplu biex jafda fih u fil-benevolenza ta' l-UE għax jekk, kontra kull previżjoni, l-MLP jispiċċa fit-tmun ta' pajjiżna ftit xhur oħra u jmur quddiem l-UE u joffri l-idea ta' partnership, aħna se jkollna noqogħdu b'dak li joffrulna l-UE u assolutament m'għandniex idea ta' x'se joffru dawn lill-poplu tagħna.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-kelma ''partnership'' li tant iħobbu jużaw ta' l- Oppożizzjoni tfisser ''sħubija'' meta taqliba għall-Malti u għalhekk wieħed jittama li bil-mod il-mod, din l-idea li bdiet minn Svizzera fil- Mediterran, evolviet fl-idea ta' partnership u eventwalment twassal lill- MLP biex jaqblu mal-bqija tal-grupp soċjalista Ewropej u jkunu favur l- isħubija ta' Malta fi ħdan l-UE.

Qed nagħmel dan l-aċċenn għax din il-foreign policy ta' l-MLP qed toħloq l- inċertezza u qed twassal għal anqas investiment f'pajjiżna.

Dan min se jkun dak li se jinvesti f'pajjiż li ma jkunx jaf x'se jagħmel fi żmien sena jew sentejn oħra.

Liema azjenda se tiġi tinvesti f'pajjiżna meta għandna qasma daqstant kbira bejn iż-żewġ partiti fir-rigward ta' dan il-qasam politiku tant importanti għal pajjiżna?

Jien m'għandix dubbju li wara li l- poplu tagħna jmur biex jagħti l-verdett tiegħu fir-referendum, l-MLP jirrealizza li ħliet dawn is-snin kollha u jbiddel l-attitudni tiegħu, wisq aktar minħabba l-fatt li ftit ġimgħat wara biss, aħna se nressqu l-poplu għall-verdett elettorali u m'għandix dubbju li se jerġa' jagħti verdett pożittiv għall-partit Nazzjonalista, mhux biss minħabba n-nuqqasijiet li l- MLP qed juru f'diversi oqsma tal-politika tagħhom imma anke minħabba r- record tajjeb ħafna tagħna li l-poplu ra f'dawn l-aħħar erba' snin.

Nafu li fl-1996, l-MLP rebaħ kontra l-previżjonijiet ta' x'uħud.

Dak iż- żmien kienu ntużaw diversi catch phrases bħal ''se jkollna gvern li għandu stil maniġerjali'' u ''jkollna gvern Laburista jew partit Laburista modern'', liema phrases jekk jiġu rrepetuti ħafna drabi jkollhom kważi effett ta' indotrinazzjoni lill-elettorat u fil-fatt hekk ġara għax b'dawn il-phrases flimkien ma' wegħdiet oħra bħall-wegħda diżonesta tat-tneħħija tal-VAT, waslu biex il-partit Laburista jirbaħ l-elezzjoni ta' l-1996.

Nafu li finalment din il-wegħda li se titneħħa l-VAT ġiet interpretata min- nies bħala wegħda li se jitneħħew il-cash registers, li tant kien hawn nies li rawhom koroh.

Aħna nafu li din l-wegħda għenet bil-kbir biex il-partit Laburista jirbaħ l-elezzjoni ta' l-1996 u għalhekk, biex din il-wegħda titwettaq, l-Onor.

Alfred Sant kellu jara kif jagħmel biex ineħħi l-VAT imma jżomm xi ħaġa oħra li tkun speċi ta' VAT, iċ-CET.

Nafu li minħabba t-taħwid li rriżulta fis-settur finanzjarju, il-Ministru tal-Finanzi ħass li kellu jirriżenja għax ma felaħx jara aktar taħwid quddiem għajnejh.

Nafu wkoll li t-taxxa l-ġdida li ddaħlet, is-CET ma kinitx aċċettabbli la għall-UE – l-istess unjoni li jrid jagħmel partnership magħha - u lanqas għall-WTO.

Dan ifisser li minkejja li l-CET ġabet ħafna taħwid u wasslet għar-riżenja tal-Ministru tal-Finanzi u minkejja li din it-taxxa ma kinitx aċċettabbli għall-entitajiet barranin, Dr Alfred Sant xorta waħda għadu ma ħax deċiżjoni fuq jekk ineħħiex il-VAT jew le jekk jitla' fl-elezzjoni li jmiss.

Qegħdin naraw li b'hekk Dr Alfred Sant qed imeri anke dak li qed jgħidu esponenti ewlenin tal-MLP stess bħal ma hu s-Sur Alfred Mifsud li nafu li qed jgħid li l-VAT ma tistax titneħħa.

Nafu wkoll li meta tela' l-partit Laburista fil-gvern, dan sab li ħafna wegħdiet li kien għamel, ma setax iwettaqhom u kważi, kważi daħħal lil dan il-pajjiż f'depression meta beda jtenni għal miljun darba li kellna problema kbira minħabba l-ħofor finanzjarji.

Veru kien hemm deficit fl- 1996, deficit ta' Lm100 miljun imma x'ġara wara( Il-partit Laburista veru għattiha il-ħofra?

Iva, għattiha għax ħaffer oħra bil-wisq akbar li wassal lil dan il-pajjiż ...

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġbok, Onor. Vella, jien ma interrompejt lil ħadd u għalhekk tinterrompinix.

Sur President, nitolbok li twaqqaf lill-Onor.

Vella għax dan m'għandu l- ebda dritt jikkummenta bħalissa.

THE CHAIRMAN: Onor. Pullicino Orlando, għandek il-protezzjoni tas-Sedja.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Jien qgħadt bil-qiegħda hawn kif dejjem nagħmel u anke meta jkun qed jitkellem l-Onor.

Vella, qatt ma interrompejtu (Interuzzjonijiet).

Sur President, minħabba il-politika żbaljata tal-MLP li neħħa l-VAT - liema taxxa hemm qbil internazzjonali li hija ġusta u effiċjenti – id-deficit telgħa minn Lm100 miljun fl-1996 għal Lm132 miljun fl-1997 u għal Lm150 miljun fl-1998.

Mela flok għalqu l-ħofra, dawn komplew iħaffru iżjed fil- fond bil-politika żbaljata tagħhom u issa jiġi Dr Alfred Sant u jgħidilna li m'hu qed joffri xejn ġdid minn dak li offra bejn l-1996 u l-1998!

(Interuzzjonijiet) Min hu dak li vvota lil Dr. Alfred Sant fuq il- performance li kellu bejn l-1996 u l-1998!?

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom, ma tistgħu tinsulentaw lil ħadd.

(Interuzzjonijiet) ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Il-partit Nazzjonalista f'dawn l-aħħar erba' snin kien kapaċi jnaqqas l-iżbilanċ bħala perċentaġġ tal-GDP minn 11.2% fl-1998 għal 4.6% din is-sena.

Dan il-gvern "għajjien" li għandna rnexxilu jmexxi lill-pajjiżna 'l quddiem minkejja l-ostakoli kollha li qed tagħmillu l-oppożizzjoni.

THE CHAIRMAN: Onor. George Vella u Onor. John Dalli, jekk jogħġobkom!

Inżommu l-ordni u nibqgħu mexjin.

Kompli Onor. Pullicino Orlando.

(Interuzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, l-Onor.

Vella qed itellifni.

(Interuzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Onor. George Vella, jekk jogħġbok!

Onor. Pullicino Orlando għandek il-protezzjoni tas-Sedja.

(Interuzzjonijiet)

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, aħna ħadna l-miżuri li ħadna fil-budget ta' din is-sena biex kif wegħdna, ħadd ma jibqa' lura u wieħed jista' jsemmihom waħda wara l-oħra.

Wara li s-sena l-oħra għolejna l-means test minn Lm4,000 għal Lm6,000 għal persuna waħedha u minn Lm7,000 għal Lm10,000 għal kopja miżżewġa biex naraw min hu intitolat għal pensjoni ta' l-eta` taħt l-iskema mhux kontributorja u issa estendejna din il-miżura għal dawk li jirċievu l-għajnuna soċjali, medika u l-pensjoni tal- wens.

Din is-sena rrevedejna l-iskema ta' għajnuna supplementari biex iktar nies jibbenefikaw minn din l-għajnuna u jiżdied l-ammont li jirċievu dawk li huma ntitolati.

Minn din is-sena 'l quddiem, il-parti li tirċievi manteniment rigward it-tfal f'każijiet ta' separazzjoni ma tibqax tkun aktar intaxxata fuq dan id-dħul.

Din is-sena kien hemm żieda fiċ- childrens' allowance għal dawk bi tliet itfal jew iktar u minn din il- miżura se jibbenefikaw madwar 4,400 familja li żdiedilhom il-benefiċċju b'medja ta' Lm1 fil-ġimgħa.

Din is-sena wkoll, żidna l-pensjonanti għal għoli tal-ħajja biex mill-ewwel Sibt ta' Jannar tas-sena d-dieħla, il- pensjonanti se jibdew jingħataw l-ammont kollu taż-żieda li tirriżulta mill- indiċi tal-prezzijiet maħduma għalihom u dan minflok iż-żewġ terzi taż- żieda għal għoli tal-ħajja li tirriżulta mill-indiċi ġenerali.

Wara li sewwejna l-inġustizzji li kienu jeżistu għal ħaddiema impressed u awżiljari, issa l-assistenti soċjali każwali mhux se jibqgħu jitqiesu bħala self-employed iżda bħala part-timers u dan se jwassal għal aktar benefiċċji għal dan il-grupp ta' ħaddiema.

Tajna wkoll sussidju lill-ġenituri fuq il- ħlas tal-baby sitting biex inżidu r-rata tal-parteċipazzjoni tal-mara fil- kamp tax-xogħol.

Sur President, il-fatti juru li l-gvern Nazzjonalista dejjem mexxa dan il- pajjiż 'il quddiem filwaqt li gvern Laburista – bil-paroli kollu tagħhom - lanqas biss kien kapaċi jservi iktar minn sentejn.

Il-gvern Laburista, gvern li taparsi hu tal-ħaddiema, kien se jgħabbi lill-istess ħaddiema b'taxxi li kienu se jolqtuh direttament.

Il-gvern li xi darba kien tal- ħaddiema missu jistħi juri lilu nnifsu quddiem il-ħaddiema meta kien se jimponi taxxi li direttament kienu se jolqtu lill-lower classes tas- soċjeta` Maltija.

Il-gvern Laburista ta' bejn l-1996 u l-1998 lanqas biss kien kapaċi jżomm lill-partit tiegħu magħqud biex ikampa għal ħames snin minħabba dawn it-taxxi inġusti.

Imbagħad jiġi hawn u jgħidu li aħna gvern għajjien.

Għajjenin huma, Sur President!

Spiċċaw b'ideat ta' politika barranija li kien daħħal il-Perit Duminku Mintoff fis-snin 50 (Interruzzjonijiet) Issa dejjaqtni!

THE CHAIRMAN: Onor. Pullicino Orlando indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Kellmu lill-bdiewa u araw kemm ferħu bil-miżura li ħadna din is-sena!

Se jibda jitqies li 40% tal-valur tal- prodott tal-bidwi huma spejjes, minkejja li l-aħħar ċensiment jurina li fil- fatt, l-ispejjes huma madwar 20%.

Dan ifisser inqas taxxa mħallsa mill- bidwi u mhux kif kienu se jagħmlu l-MLP fejn kienu se jsallbu l-bidwi bil- kontijiet ta' l-ilma!

Imisshom jistħu!

(Interuzzjonijiet)

L-income brackets fuq it-taxxa tad-dħul infetħu minn tlieta għal ħamsa u b'hekk il-miżżewġin li jagħmlu dikjarazzjoni flimkien se jiffrankaw madwar Lm187 waqt li l-miżżewġin li jagħmlu dikjarazzjoni separata jiffrankaw sa Lm108.

Dawn huma miżuri li se jkomplu jkattru l-ġid għax it-tmexxija Nazzjonalista timxi fuq il-fatti u mhux fuq kliem fieragħ.

Fis-sentejn li għamel il-gvern Laburista, l-ekonomija staġnat imma xorta baqgħu jipersistu li l-ideati antikwati tagħhom - ħafna minnhom frott ta' pika politika - huma l-aħjar rimedju għal pajjiż u dan meta dawn l-ideat ma ġabu xejn ħlief għaks u qtiegħ ta' qalb u saħansitra waslu biex l-MLP jkollu jsejjaħ elezzjoni kmieni, liema elezzjoni tilifha għax il-poplu ra l-qerq u d-dilletantiżmu ta' dan il-partit u reġa' għażel il-partit li dejjem ġab stabilita` u prosperita` fi gżiritna.

Taħt il-labour ġdid u maniġġerjali taf x'fatti rajna, Sur President?

Rajna li dawk li jaħdmu bi qligħ naqqsu b'2,365 u dawk li jirreġistraw għax- xogħol żdiedu b'1,002.

Il-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma kienu sejrin jogħlew drastikament u addio kuxjenza soċjali li suppost hi tant importanti fil-politika tal-partit tal-ħaddiema.

Taħt il-gvern Nazzjonalista ta' dawn l-aħħar snin, iddaħħlet leġislazzjoni ġdida u ta' fejda għal-pajjiż f'diversi setturi u ta' min insemmi ftit minnhom.

Kellna l-equal opportunities act, l-occupational health and safety act, il-protezzjoni tal- konsumatur, l-employment and industrial relations act u ħafna liġijiet siewja oħrajn.

Minkejja dan, xorta sibna oppożizzjoni tikkritikana u tgħid li qed nisparpaljaw il-flus biex indaħħlu liġijiet ġodda f'pajjiżna ħalli naġevolaw l-UE.

U hawn, jiena nistaqsi lill-MLP u nitlobhom jgħidulna liema liġijiet jixtiequ jneħħu minn dawn li semmejt hawn fuq u mill-ħafna oħrajn li daħħalna.

(Interuzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ma rridx interruzzjonijiet, jekk jogħġobkom.

Kompli Onor. Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Għidulna liema liġijiet se tneħħu!

(Interruzzjonijiet) Ħlief jgħidu li sparpaljajna l-flus ma jafux!

Isemmu ċ- ċifra ta' Lm20 miljun u ma jsemmux li Lm18 miljun minnhom ġew mill-UE biex jgħinuna fl-introduzzjoni ta' dawn il-liġijiet.

Il-gvern wiegħed tkabbir fl- ekonomija u hekk għamel fattwalment u dan minkejja slow down ekonomiku internazzjonali (Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: M'hemmx interruzzjonijiet; kulħadd għandu dritt jitkellem u jinstema'.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Sur President, il-pagi żdiedu b'25% fuq il-livell ta' l-1998, il-flus fl-idejn żiedu b'78% mill-1998, id- deficit niżel b'48% u n-nies jaħdmu bi qliegħ żdiedu b'aktar minn 3,000 mill-1998.

(Interruzzjonijiet) Id-dħul fit-taxxi żied b'Lm265 miljun u dan mhux għax qed nagħsru aktar lill-poplu Malti bħal ma qal l-Onor.

Cilia imma għax hawn tkabbir ekonomiku u għalhekk qed niġbru aktar taxxi u minħabba l-fatt li aħna neħħejna l-balbuljata tas-CET li inthom għamiltu bl- għajnuna ta nies korrotti u daħħalna l-VAT li hija ferm u ferm aktar effiċjenti.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jekk jgħoġbokom, m'hemmx interruzzjoniijiet.

Indirizza lis-Sedja Onor. Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFRY PULLICINO ORLANDO: Sur President, kien hemm tkabbir ukoll fl- importazzjoni ta' l-industrial supplies u dan tant hu minnu li din żdiedet b'Lm40 miljun mill-1998.

L-importazzjoni tal-capital goods żdiedet b'Lm32 miljun u l-importazzjoni ta' consumables żiedet b'Lm43 miljun filwaqt li l- esportazzjoni żdiedet b'Lm80 miljun.

Sur President, jien ma nħobbx insemmi ħafna ċifri għax ma rridx indejjaq lil min forsi qed jindenja ruħu jismagħna llejla imma dawn iċ-ċifri huma t- termometru tas-saħħa finanzjarja tal-pajjiż u dawn iċ-ċifri juru li pajjiżna verament huwa b'saħħtu finanzjarjament u ekonomikament.

F'dawn l- aħħar erba' snin, il-partit Nazzjonalista fil-gvern reġa' ġab lil dan il- pajjiż fuq saqajh.

Jekk dan kollu huwa xogħol ta' gvern għajjien, mela j'Alla nibqgħu għajjenin u ma nkunux super maniġġerjali kif kienu huma u j'Alla nibqgħu mmexxu dan il-pajjiż 'il quddiem kif qed nagħmlu.

Ta' l-inqas dan il-gvern "għajjien" mhux daqstant għajjien li ma jirrealizzax li miżuri li se jieħu fis-sussidji tad-dawl u ta' l-ilma kienu se jwasslu għal splużjoni fil-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma.

Mhux billi tgħid li inti super maniġerjali u trid tagħmel ristrutturazzjoni taċ-ċivil billi tnaqqas 10,000 impjieg.

Iċ-ċivil taf x'raw il-bieraħ, Sur President, (Interuzzjonjiet) Bilfors ikolli ngħajjat Sur President, għaliex kelli interruzzjonijiet minn għaxar min-nies x'ħin kont qiegħed nitkellem.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ma jimpurtax pero` issa li s-sitwazzjoni kkalmat, Onor. Pullicino, nistiednek tbaxxi ftit il-vuċi.

Kompli d-diskors tiegħek bil-kalma solita tiegħek.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Il-ħaddiema taċ-ċivil raw collective agreement ġdid, iffirmat ma' l-unions tagħhom fejn infetħet kategorija ġdida ta' unpaid leave għal min jixtieq jipprova impjieg alternattiv, kien hemm titjib fil-kundizzjonijiet tal-ħaddiema part-time u każwali (Interuzzjonijiet) Għalhekk qed ngħajjat Sur President, ara kemm hawn interruzzjonijiet!

Ma jimpurtax, se nibqa' ngħajjat.

Żieda minima fil- paga ta' Lm2.50 fil-gimgħa fl-2003 u fl-2004, u kemm il-UĦM u kemm il-puppy dog tal-MLP, il-GWU ma kellha xejn ħlief kliem ta' tifħir għal dan il- collective agreement ġdid.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ma ninterrompux, jekk jogħġobkom, il-kelliem għandu dritt li jitkellem.

Din hija r-regola fundamentali ta' dan il- parlament.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Jekk insemmi taxxi oħra li neħħejna f'dawk l-aħħar ħames snin, nista' nsemmi t-taxxa tas-sisa li kienet tlaħħaq 29%, it-taxxa ta' Lm48 fuq kull bieb, nerġa' ntenni li traħħsu l-kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma, traħħas in-noll tal-Gozo Channel għall-Għawdxin, traħħas il-pitrolju, tneħħit it-taxxa fuq iċ-ċertifikati tal-mard (Interruzzjonijiet) Issa biżżejjed!!

Tliet kwarti mid-diskors interruzzjonijiet!

THE DEPUTY CHAIRMAN: Onor. Pullicino Orlando, ippermettili ftit.

(Interruzzjonijiet) Onor. Debono Grech, on a point of order.

ONOR.

JOE DEBONO GRECH: Dan qed jgħid li l-kontijiet tad-dawl raħsu!

Trid inġiblek il-kont tiegħi u tħallsu.

Taf kemm kien il-kont tad-dawl tiegħi, Lm171!

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ikompli l-Onor.

Pullicino Orlando.

ONOR.

JEFFREY PULLICINO ORLANDO: Ta' min wieħed jgħid li kontra dak li jgħidu l-MLP – dawk li jgħidu li huma d-difensuri tal-ħaddiem - illum wasalna f'estremita` li t-taxxa ta' l-low wage earners hija ta' 17.4%, kważi l-anqas fl-Ewropa.

Issa wara l-ħidma kbira b'risq il-poplu Malti u Għawdxi, il-partit Nazzjonalista li kien qed imexxi lil dan il-pajjiż għal dawn l-aħħar erba' snin se jmur quddiem il-poplu Malti biex jiffaċċja l-eżami elettorali b'wiċċu mill-quddiem.

Aħna konvinti li l-poplu Malti kapaċi jagħraf min tassew għamel l-aħjar għażliet fl-interessi tiegħu u ta' wliedu.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Nistieden issa lill-Ministru tal-Finanzi sabiex jagħlaq dan id-dibattitu.

ONOR.

JOHN DALLI: Sur President, jien se nibda l-intervent tiegħi billi nwieġeb fuq il-kummenti li għamel l-Onor.

Brincat dwar ftit mid- dipartimenti li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi.

Nibdew l-ewwel nett bl-MFSA fejn dan qal li din mhux qed tagħmel promotional activity u li allura, hemm nuqqas kbir fix-xogħol ta' l-MFSA.

Ir-realta` hi li llum l-MFSA miexja b'ritmu straordinarju ta' tkabbir ta' l- attivita` finanzjarja fil-pajjiż fejn qabdet a snowball effect għaliex aktar m'aħna nidhru serji bħala pajjiż u aktar ma nidhru pajjiż li jaf u jimxi skond ir-regolamenti – li addottajna qabel ħaddieħor - li jiġu addottati minn kulħadd - investejna ħafna biex nidhru hekk u hawn infakkar r-riforma kbira fis-settur finanzjarju li għamilna fl-1994 u r-riforma li erġajna għamilna issa b'dan il-gvern ġdid meta għamilna reviżjoni kważi totali tal-liġijiet kollha tas-settur finanzjarju – aktar se nkunu rispettati minn kulħadd u r-rwol ta' Malta bħala ċentru finanzjarju b'saħħtu u tajjeb qiegħed dejjem jiġi aktar magħruf u dan juruh il-fatti bil-ħafna reġistrazzjonijiet ta' kumpanniji ġodda f'kull settur li qegħdin jiġu rreġistrati.

Sur President, dan qed isir bil-għaqal għax settur delikat bħall-MFSA ma tistax titrattah bħalma titratta setturi oħra ta' l-ekonomija.

Aħna ma nistgħux imorru u noqogħdu nagħmlu l-marketing tal-MFSA bħalma jagħmlu l- MDC.

Ma nistgħux u jekk wieħed jaf x'inhu jagħmel, jifhem li hemm differenza kbira bejn il-mod kif timmarketja ħaġa u l-mod kif timmarketja ħaġa oħra.

Allura l-għażla li għamilna aħna, bi qbil tal-practitioners fis-settur hija li l-marketing jagħmluh il-practitioners infushom.

L-MFSA mhux qed taħsel idejha imma qegħda tikkordina din l-attivita` tal-practitioners, qegħda tgħinhom anke finanzjament biex jagħmlu dan it-tip ta' seminars u marketing exercises barra minn Malta, tikkordinalhom ukoll - għaliex dan hu importanti – l-literature u l-materjal li jipprovdu ħalli anke jsir auditing tajjeb ħalli ma jmurx xi ħadd, bħalma ġralna, jaqbad u jikteb xi affarijiet li jġibuna fi trouble kbir ma' pajjiżi oħra, u din l-awtorita` qeħda tkun preżenti f'dawn l-attivitajiet.

F'dawn l-aħħar xahrejn biss, l-MFSA ma' dawn il-practitioners marru Boston fl-Amerika – jiġifieri ma kellux għalfejn imur l-Amerika, il-Kap ta' l- Oppożizzjoni u l-Onor.

Leo Brincat biex iġibu xi xogħol! - marru Toronto, marru Prague, marru Innsbruck, marru Birmingham u Cardiff, altru li aħna reqdin f'dan is-settur!

Dan l-Onorevoli qalilna li hawn il-moviment tat- tax harmonisation fid-dinja u l-partnership - jiġifieri jekk nibqgħu barra mill-Ewropa – tkun soluzzjoni aktar vijabbli għall-financial services.

Sur President, xejn ma hu iktar 'il bogħod mill-verita.

Jekk nibqgħu barra mill-Ewropa se jkun id-daqqa tal-mewt għaċ-ċentru finanzjarju f'Malta u dan għal żewġ raġunijiet.

L-ewwel raġuni hija li l-passporting li se jkollna awtomatikament kif aħna nidħlu fl-UE - jiġifieri li prodotti li jkunu reġistrati u jaħdmu minn Malta jkollhom aċċess sħiħ għas-suq finanzjarju ta' l-Ewropa kollha u tal-pajjiżi li għandhom qbil ma' l-UE – ma jsirx.

Bħalissa ma għandniex dan il-passporting u mhux se jtuh jew jekk itugħ, itugħ b'ħafna kundizzjonijiet, u għalhekk nistgħu neħduh biss jekk aħna nidħlu fl-UE.

Issa, biex jiġu investituri ġodda f'dan is-settur, aħna jrid ikollna l-garanzija tal-passporting li tiġi biss jekk aħna nidħlu fl-UE.

Barra minn hekk, jekk l-oppożizzjoni taħseb li billi nibqgħu barra mill- Ewropa, jistgħu jkunu cowboys u jagħmlu li jridu fis-settur finanzjarju, jiena ngħidilhom li dak iż-żmien spiċċa jew forget it, kif qed jgħid Dr. Vella!

Illum is-sitwazzjoni internazzjonali hija li kulħadd irid jaħdem b'ċerta mod u min ma jridx jaħdem, se jibqa' magħluq fil-burdura tiegħu.

Issa ċentru finanzjarju jgħix biss billi aħna naħdmu internazzjonalment u nsegwu kompletament ir-regolamentazzjoni li qegħda toħroġ fuq bażi internazzjonali.

Jekk xi ħadd webbel jew huma qegħdin iwebblu lil xi ħadd li jekk nibqgħu barra mill-UE, inkunu nistgħu nagħmlu li jridu, jiena ngħidilhom li dawn qegħdin iqarrqu bihom infushom u qed iqarrqu b'kulħadd.

Nieħdu l-każ ta' l-Isvizzera, Sur President.

L-Isvizzera ilha għaddejja b'ħafna negozjati ma' l-UE f'dan is-settur għax l-Ewropa jridu, kif dejjem ngħid jien, li l-pajjiżi kollha jirraportaw lil xulxin, l-investimenti li hemm minn nies li mhumiex minn pajjiżhom u l-Isvizzera qegħda tipprova tipproteġi kemm tista' l-kunfidanzjalita` tal-banek tagħha, issa waslet riċentement, li hi toffri li tiċċarġja lil kulmin għandu investiment hemmhekk b'35% taxxa, Sur President.

Mela din se tipprova żżomm is-secrecy at the cost li tiċċarġja 35% taxxa fuq l-interessi kollha u fejn bħalissa m'hemmx taxxa fuq dawn l-investimenti.

Dawn għadhom f'negozjati u ma qalulhiex iva, pero` biex din mingħaliha tipprova ssalva s-segretezza tal- banek, hi stess offriet li fuq l-interessi kollha ta' kulmin għandu kont l- Isvizzera, hi se tibda tiċċarġja 35% taxxa.

Altru li ma tagħmilx li trid!

Nerġa ngħid li din hija oxxenita` minn naħa ta' l-oppożizzjoni li anke biss ilissnu din it-tip ta' assurdita`.

Sur President, dawn tkellmu fuq it-TCU.

Mid-dehra, għax aħna konna effiċjenti ħafna fil-ġbir tat-taxxa - u dan qaluh esponenti tal-Labour stess – dawn is-soċjalisti, dawn in-nies li jemmnu fil-ġustizzja soċjali, kważi qed jiskandalizzaw ruħhom għax aħna qed niġbru t-taxxa.

Jien ma nistax nifhem, Sur President, kif dawn in-nies b'mod l-aktar populist u diżonest, qegħdin imorru għand il-poplu u jgħidulu li l-gvern qed jiġbor aktar taxxa.

Qed niġbru aktar taxxa għax aħna iktar effiċjenti u donnu l-Onor.

Brincat qabad kruċjata biex ikisser it-TCU.

Ġie jgħid li kien hemm xi impjegat tad- dipartiment li sar rapport fuqu, qed jiġi investigat u ġie trasferit il- barra mid-dipartiment fejn kien.

B'daqshekk x'ġara?

Din hi xi ħaġa normali u m'għandekx tgħid li t-TCU hija ħażina.

Iva, ittieħdu passi pero` din m'għandix tkun argument ta' budget.

Dan kien bniedem li żbalja u ttieħdu passi kontrih.

Imbagħad l-Onor.

Brincat semma d-dwana u smajna litanija ta' akkużi li bellagħlu Sur President, u jien ngħid li l-Onor.

Leo Brincat suppost għandu esperjenza biżżejjed biex jaf li mhux kull ma jpespsulu f'widnejh hu veru u għalhekk, jiġi jobżqu hawn!

Darba kien qal li daħlu salt containers bil-laħam infettat meta rriżulta li ma daħal xejn pero` dan spiċċa biex kisser l-industrija tal-laħam għal xhur sħaħ bl-irresponsabilta` ta' dan it- tip ta' diskors.

Hawn jidħlu l-interessi ta' ħafna nies li għax ikollhom interess li l- affarijiet per eżempju jibqgħu għadejjin kif inhuma, jiġu jpespsu f'widnejn dak u l-ieħor u jkun hawn min jemminhom u jiġi hawn iparla fil- parlament.

Iva, id-dogs' section qed tiġi rundown għaliex id-dipartiment tad-dwana - jiena noqgħod fuq il-pariri li jtuni n-nies tad-dipartiment tad- dwana u ma nindaħlilhomx f'ħafna affarijiet - iddeċidew li s-sezzjoni tal- klieb ma kenitx qegħda tagħti riżultati daqskemm hu mixtieq.

Illum għax id- dinja imxiet il-quddiem, Sur President, hawn sistemi differenti, hawn is- swipe system per eżempju, li qed tagħti riżultati ħafna iktar aħjar mill-klieb u d-dwana diġa` ordnaw dawn il-mezzi ġodda ta' investigazzjoni biex dan isir.

L-Onor.

Brincat qalilna li għamilna vendikazzjoni politika - ħasibna hu dan! - għax kien hemm spettur, li kien in charge mis-sezzjoni tad-dwana fil- freeport, li konna ilna nħarrġuh u issa waddabnieh ma nafx fejn.

Ma nafx kienx dan l-individwu stess li mar jgħidlu għax jien niskanta u nitnixxef ukoll!

Dan il-bniedem ġie identifikat.

Dan intbagħat jitħarreġ fuq transit u issa se jkun il-bniedem li se jmexxi unit imwaqqfa apposta u speċjalizzata fuq it-transit u l-free zones.

Din x'vendikazzjoni politika hi?

Qed jipprova jagħti x'wieħed jifhem li dan il-bniedem ħarriġnieh fuq ħaġa u mbagħad meta ġie trained bgħatnieh fuq ħaġa oħra!

Sur President, semma wkoll il-computerisation u qal li għad hemm ħafna karti li għadhom jimtlew bl-idejn u l-computerisation ma laħqitx l-livell neċessarju ta' l-implimentazzjoni tagħha.

Grazzi!

Bil-komputerizzazzjoni aħna tajna terminals fl-uffiċċji tal-kumpanniji u fl-uffiċċji tal- burdnara, jiġifieri lanqas għandhom bżonn jiġu d-dipartiment tad-dwana biex jagħmlu l-entries.

Pero` min irid jagħmel hekk.

Aħna m'għidnilhomx li jekk ma jridux ma jistgħux jidħlu fid-dwana.

Min ried - u kien hemm ħafna li riedu, anke kumpanniji kbar li jesportaw - ħa din il-faċilita` u oħrajn ippreferew li jagħmlu l-entries bil-miktub.

Dan huwa ta' żvantaġġ għad-dwana u għall-gvern għax ikollna nimpjegaw lin- nies biex idaħħlu fil-computer dawn l-entries li jkunu saru bil-miktub.

Imma din hija għażla li għamlu dawn il-burdnara għaliex aħna għażilna wkoll li ma nimponux din is-sistema fuq in-nies.

Issa se jsir żvilupp ieħor fil- computerisation li se jibda jaħdem fuq is-sistema ta' l-internet.

Allura se jkun hemm ħafna iktar faċilita` biex ikun hemm direct access għal dawn l- entraturi tad-dwana.

Qal ukoll li m'hemmx X-ray machines.

Id-dipartiment għadhom kemm informawni issa li m'għandhom l-ebda rapport ta' xi X-ray machines li mhumiex jaħdmu, u li għamilna ordni għal X-ray machine oħra għall-arrivals u mexjin fuq dawn l-affarijiet.

Għandna wkoll l-iżvilupp tal-vehicle and container inspection system.

Qed nistennew it-trakk jiġi sa l-aħħar ta' Jannar u nisperaw li s-sistema tkun implimentata iktar tard għaliex iridu jittieħdu ħafna prekawzjonijiet ukoll minħabba l-mod kif taħdem.

Mr Chairman, l-Onor.

Brincat qalilna wkoll li qed issir diskriminazzjoni politika dwar kif jingħata l-overtime.

Jien m'iniex il-kollega tiegħi l- Onor. Leo Brincat, jien ma nindaħalx fil-mod kif jitmexxew id-dipartimenti, jien ma nordnax trasferimenti fid-dipartimenti.

Mr Chairman, fis-seduta numru 59 tat-2 ta' Frar, 1999 kont poġġejt fuq il-mejda tal-Kamra ittra li kien bagħat l-Onor.

Brincat lill-permanent secretary tiegħu, datata 17 ta' April 1997 fejn qallu hekk:

"I have studied the present structure of the department of inland revenue and have come to the conclusion that for various reasons ...",

- il-Bambin biss jaf lejliet l-elezzjoni x'kienu! -

"... the appended internal department placings should be effected forthwith.".

U tah lista ta' nies li riedu jinqalgħu mid-dipartiment u nies li riedu jeħdulhom posthom.

U għall-benefiċċju ta' kulħadd, għal min nesa qed nerġa' npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Lill-Onor.

Leo Brincat ngħidlu li mhux veru li qed issir xi diskriminazzjoni politika fid-dipartiment tad- dwana.

Qed iqarraq, qed ibellgħulu l-affarijiet u ma messux jiġi hawn u jgħid dawn l-affarijiet mingħajr ma jkun ivverifikahom.

Qalilna wkoll li l-anti-drug squad ilha ħafna bla kap.

Din hija wkoll qlajja u gidba.

F'dan il-unit kien hemm żewġ kapi, wieħed għal shift u ieħor għax-shift l-ieħor u l-management tad-dwana ddeċidew – jien issa sirt naf biha għax mort niċċekkja x'kienet din il-kwestjoni, u jien nagħtihom raġun li ddeċidew hekk, għamlu sew - li għandu jkun hemm kap wieħed u mhux tnejn f'dan id-dipartiment.

Issa min qed jipprova jżomm postu jew jieħu promotion mar għand l-Onor.

Leo Brincat ibellagħhielu li m'hemmx kap fil- unit tad-droga.

Aħjar jerġa' jgħajjatlu u jara eżattament l-affarijiet kif inhuma.

In-naħa ta' l-oppożizzjoni qed jgħidu li jaqblu fuq il-privatizzazzjoni.

L- Onor. Brincat semma l-BOV li issa niġi għalih iktar tard meta nitkellem fuq il-garanziji.

Il-BOV huwa bank privat.

Jien ma nħossx li għandi nimponi forma ta' privatizzazzjoni fuq bank li 75% tiegħu huwa ta' shareholders privati.

Allura qiegħed naħdem kostantement mal-bord u mal-management tal- BOV biex dak li jsir isir bil-qbil assolut tagħhom u bil-parteċipazzjoni totali tagħhom.

It-targets li poġġejna għalina huma iebsa.

Aħna nixtiequ li ma jkun hemm ħadd bħall-Onor.

Brincat li jmur ideffes imnieħru fil-bank u jieħu informazzjoni konfidenzjali mill-bank, kif għamel meta poġġa dik il-karta li poġġa fuq il-mejda tal-Kamra.

Hija oxxenita` oħra ta' l-Onor.

Brincat li jdeffes imnieħru fejn ma jesgħux u dan juri li dawn baqgħu l-istess.

Dan huwa gvern magħmul minn nies li ma jirrispettawx il-privatezza tal-poplu u jidħlu f'kulma hu privat tan-nies.

Irnexxielu jikseb rapporti minn xi bniedem, minn xi mole li jpoġġu kullimkien, li għandhom iktar lealta` lejn il-partit - u din hi l-korruzzjoni tal-partit Laburista - milli għandhom lealta` lejn l-istituzzjoni li jservu u lejn il- pajjiż.

Din korruzzjoni, din korruzzjoni!

U din hija korruzzjoni li hija istituzzjoni fil-partit Laburista.

L-Onor.

Brincat qalilna li qed inħejju l-Maltacom ...

(Interruzzjonijiet) Kunu serji intom George.

Intom qatt ma kontu serji fil-partit.

Issa ħallini nkompli.

Għandi nofs siegħa.....

L-Onor.

Leo Brincat għamel siegħa u iktar jitkellem u ma interrompejtux darba.

Issa tinterrompux u kunu daqsxejn leali lejn dan il-parlament, George.

Issa ħallu lilna nitkellmu.

ONOR.

GEORGE VELLA: M'għedtlekx hekk jien.

ONOR.

JOHN DALLI: Issa għedt li għedt!

Veru li jien għedt li qed inħejju l-Maltacom biex tipprivatizza.

Jien m'għedtx li se nipprivatizza din is-sena.

Jien għedt li issa daħlet il-Go Mobile u l-ewwel irridu nħallu lill-Go Mobile timmatura u mbagħad naraw kif se nipprivatizzaw il- Maltacom.

Dan hu l-għaqal, mhux li nagħtu 20% tal-Maltacom lill-iħirsa, lill-klijenti tagħna, 20% tal-Maltacom li taparsi begħniehom barra u mbagħad 16% minnhom reġgħu ġew Malta!

Dan li ma nagħmlux aħna.

Dawn huma dawk li qed jgħidu li hemm xi affarijiet mhux sejrin sewwa f'kull pass li nieħdu aħna.

Mr Chairman, l-Onor.

Brincat qalilna li l-ministru jmissu jkun onest u jgħid li l-privatizzazzjoni ma tgħinx id-deficit, imma tgħin id-dejn.

Il- privatizzazzjoni tgħin id-dejn, veru.

Huwa qal li l-boll m'għandux jitnaqqas mit-transazzjonijiet li jsiru, imma finalment tnaqqas jew ma tnaqqasx il-boll ħafna drabi jiddependi mill-pakkett li jkollok.

Tista' iġġib iktar somma kapitali u tnaqqas il-boll, jew tista' iġġib somma kapitali ikbar u ma tnaqqasx il-boll.

Dan qal hekk għall-benefiċċju tan- nies li jisimgħu r-radju tagħhom, ta' l-għalliema, li joqogħdu jbellgħulhom ir-ross bil-labra.

Hekk għamilna u issa qed jikkritikana għaliex għamilna hekk.

Mr Chairman, dwar it-taxxi qalilna li aħna ma nilħqux nitilgħu fil-gvern li ma nerġgħux indaħħlu taxxi ġodda.

Niftakru fl-1998 lill-leader tagħhom Dr Alfred Sant jgħajjat li kif nitilgħu fil-gvern aħna konna se ngħollu l-VAT għal 26%.

Saret 26% il-VAT?

Aħna nagħmlu t-taxxi kif suppost u kif ikun hemm bżonn.

Mr Chairman, anke meta jitolbuni garanziji juri kemm huma ineffiċjenti u kemm mhumiex serji għax min jista' jagħti garanzija ta' x'se jiġri s-sena d- dieħla u s-sena ta' wara?

Jekk l-Onor.

Leo Brincat irid jagħti garanziji, jagħmel hu!

U jekk jagħti garanzija waħda ta' dan it-tip ngħajtu: Inti m'intix dehen li tkun fuq bank tal-parlament, mhux biss li ma tkunx ministru!

Mr Chairman, l-Onor.

Brincat ikkritikana wkoll dwar kemm għamilna taxxi.

Jien għamilt lista bit-tabelli ta' kemm għamilna taxxi peress li anke l- bieraħ, fil-ħames minuti li rnexxieli nisma' minn dak li kien qed jgħid Alfred Sant fuq it-television, smajtu jgħid li huma għamlu Lm12 miljun taxxa.

Mela mhux Lm12 miljun taxxa għamlu!

Mr Chairman, se npoġġi fuq il-mejda tla-Kamra tabelli li juru li fl-ewwel budget tagħhom żiedu t-taxxi bi Lm15 miljun u fit-tieni budget tagħhom żiedu t-taxxi bi Lm30 miljun.

Dawn huma listi li jien ippubblikajt fil- budget, taxxa, taxxa, taxxa, taxxa!

U mhux tagħhom biss hawn, anke t-taxxi li għamilna aħna ppubblikajt.

Jien ma nistħix mit-taxxi li għamilna.

Ara huma jistħu mit-taxxi li għamlu!

U jiġi jgħid li għamlu Lm12 miljun taxxa!

Jekk wieħed iħares lejn dawn it-tabelli jsib li meta ngħoddu kemm ġbarna taxxi f'ħames snin mit-taxxi ġodda li għamilna - u jekk għamilna taxxa ta' Lm2 miljun fl-ewwel sena qed ngħoddhom li ġbarniehom kull sena għal ħames snin, jiġifieri dawk iż-Lm2 miljun qed ngħoddhom Lm10 miljun - dawn jammontaw għal Lm66 miljun.

Bit-taxxi li għamlu huma f'sentejn u jekk tassumi li ma kenux jagħmlu taxxa oħra fit-tliet snin ta' wara, kieku baqgħu fil-gvern, b'dawk it-taxxi ta' sentjen biss taf kemm kienu jinġabru minn taxxi ġodda( Lm196 miljun!

Allura jrid ikollok wiċċ biex toqgħod tgħajjarna bil-ġbir tat-taxxi!

Mr Chairman, il-ġbir ta' Lm66 miljun jiġu minn taxxi ġodda u mit-tkabbir ta' l-ekonomija u fl-ispeech tiegħu ta' nhar it-Tnejn l-għaref, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni qalilna li mhux veru għax it-taxxi żdiedu b'Lm66 miljun u l- ekonomija kibret bi Lm33 miljun.

Grazzi!

Mela jien għedt li dawn it-taxxi jinġabru mill-ekonomija biss( Jien għedt li jinġabru mill-ġbir tat-taxxa u mit-tkabbir ta' l-ekonomija.

Almenu huwa kkonferma li mis-Lm66 miljun li ġbarna iktar f'taxxi, Lm33 miljun ġew mit-tkabbir ta' l-ekonomija.

Jiġifieri nofshom ġew mit-tkabbir ta' l-ekonomija, imbagħad jiġu wkoll mill- effiċjenza għax aħna altru li m'aħniex gvern għajjien.

Aħna gvern ta' enerġija kbira u gvern ta' deċiżjoni.

Aħna naqtgħu fejn hemm bżonn jinqata', anke jekk ta' l-oppożizzjoni jgħidu mod ieħor biex ikunu popolisti.

L-Onor.

Brincat sostna li huma jridu jkunu jafu kemm inġabru mill-fringe benefits biex jagħmlu l-pjan tagħhom ta' taxxa alternattiva.

Kull meta weġibtu dwar kemm inġabru mill-fringe benefits għedtlu li mill-fringe benefits ma tistax tikkalkula eżattament x'ġara.

Ġara dak li xtaqna li jiġri, li ħafna kumpanniji u impjegati qablu li l-fringe benefits ineħħuhom.

Allura dawn qegħdin jiddikjaraw il-paga vera li għandhom in- nies u mhux jipprovaw jaħarbu t-taxxa għax parti minnha jagħmluha bħala fringe benefits.

Dan huwa ħażin, Sinjuri Soċjalisti( Dan għidulna!

Meta jiġu hawnhekk jgħidulna li dan huwa tajjeb, imbagħad barra joqogħdu jgħidu li jridu ma' min iridu jxewxu.

Mr Chairman, qalilna wkoll li għamilna diżastru għax għamilna l-withholding tax fuq il-collective investment schemes.

Imbagħad fl-istess nifs jgħid li jaqbel li m'għandhomx jinħarġu dawn il-bonds kollha fuq l-istock exchange.

Allura għandna nħallu l-interessi fuq dawn il-bonds ikunu tax free bħallikieku dawn huma equities( Inti stess għedt - almenu naqblu f'waħda - li l-istock exchange qiegħed hemm biex ikun hemm equities u mhux bonds.

Dak li ngħid jien barra mill-parlament.

U dak li ngħid barra ma nibżax ngħidu għax jieħu għalih xi ħadd!

Jien m'iniex bħalkom, nipprova nlaqqat u nqaxxar kull vot u ngħid lil kulħadd dak li jridni ngħid u li jħobb jisma'.

Jien mhux bħalkom, jien ngħid dak li hemm bżonn jingħad għall-ġid tal-pajjiż.

Jien nagħmel dak li hemm bżonn nagħmlu għall-ġid tal-pajjiż.

Jien ngħidlu li qed jimxi ħażin min qiegħed juża l-istock exchange biex joħroġ bonds u mhux l-equities.

Ħalli joqogħdu jgergru li John Dalli joqgħod jgħid hekk u jgħid hekk!

Meta jkunu qed isiru affarijiet ħżiena jien ma niddejjaqx ngħid barra li huma ħżiena.

Mhux imbilli tiġi tgħidli li nkun qed nagħmel ħsara lill- Borża meta nitkellem jien!

Inkun qed nagħmel ħsara lill-Borża( Inkun qed nagħmel ġid lid-depożitant għax inkun qed niftaħlu għajnejh.

Jien jinteressani mid-depożitant.

La jinteressani min qed joħroġ il-bonds u lanqas jinteressani min qed jieħu ħafna u ħafna liri f'commissions.

Dawk ma jinterssawnix, jien jinteressani d-depożitant u li finalment dak ikun protett.

L-Onor.

Brincat tkaża għaliex id-dipartiment tat-taxxa qed jiġri wara dawk li għandhom jagħtu l-arretrati.

Għandu jitkaża għax qegħdin niġru wara l- arretrati( Din hija r-regola normali.

(Interruzzjonijiet) Dak qed tgħid int, skużi!

Qed jgħidulek li qed nieħdu panic measures il-moles li int poġġejt fl-inland revenue department.

Dawk qed jitimgħuk u jbellgħulek dawn l-affarijiet.

Aħna qed nagħmlu ordinary administration għax illum id- dipartiment tat-taxxa huwa ħafna iktar effiċjenti milli ħallejtu int wara sentjen rieqed.

Dak kien għajjien!

Aħna għamilna dipartiment tat-taxxa effiċjenti li qed jiġbor it-taxxa mingħand in-nies.

Mr Chairman, qalilna li jrid jaħgmel ir-review tat-taxxa u li fil-ħin opportun jgħidilna x'se tkun il-pożizzjoni tagħhom dwar it-taxxa.

Erba' snin ilhom jaħsbu fuq il-VAT.

Dawk għajjenin!

Erba' snin ilhom biex jieħdu deċiżjoni!

Imbagħad inkun f'radio programme miegħu u jgħidli: Mela dan jeffettwa l-investiment( Ara daqsxejn!

Dawn mhumiex qed jgħixu f'dinja!

Is-sistema ta' tassazzjoni fil-pajjiż ma teffettwax l- investiment!

Jekk is-sena d-dieħla f'Malta aħniex se jkollna VAT jew le ma teffettwax id-deċiżjoni ta' min irid jinvesti!

Mr Chairman, nixtieq li għandi ħin iktar għax għandi ħafna xi ngħid, imma l- iktar diskors diżonest kien fuq il-garanziji.

L-ewwelnett nerġa' ngħid li hija vilta` min-naħa ta' l-Onor.

Leo Brincat li jġib informazzjoni kunfidenzjali tal-BOV.

Dan huwa l-mod kif iddeffes imnieħrek fejn ma jesgħekx bħala politiku.

Poplu Malti ismagħni, poplu Malti ismagħni: Ma' dawn in-nies tan-naħa l-oħra m'int safe qatt, int m'għandek xejn tiegħek, int m'għandek ebda ħajja privata għax dawn ikunu jridu jindaħlulek f'kollox.

Mr Chairman, il-kollega tkellem ukoll fuq il-garanziji!

Qal li l- Foundation for Tomorrow Schools ħadet Lm15 miljun.

Mhux veru!

Facility għandha ta' Lm15 miljun.

Kien hemm xi bravu li qal li d-deficit kellu jiżdied bi Lm15 miljun li ħadet din il-fondazzjoni.

Din hija ħmerija għax il-fondazzjoni bilkemm għadha missitha l-facility.

Qalilna li l-MIA għandha Lm20 miljun garantiti mill-gvern.

M'hu veru xejn!

Fil-karta għandek!

(Interruzzjonijiet) Mela x'għedtli( Mela ma tafx x'qed tgħid!

Hawnhekk għandek karta li tgħidlek "not driectly guaranteed by government", u inti ġejt tgħid li għandha Lm20 miljun garantiti mill-gvern!

Sur President, fl-1998 meta kien Ministru Leo Brincat il-garanziji tal- gvern kienu jammontaw għal Lm492 miljun, filwaqt li llum jammontaw għal Lm415 miljun.

Lm77 miljun inqas, Sur Leo Brincat!

Din bħall-kwestjoni tad- dejn.

Jiġi jgħajjarna bid-dejn!

Leo Brincat ħarbat il-finanzi tal-pajjiż għax għamlu deċiżjonijiet bl-addoċċ fuq il-mod kif jintaxxaw, għax mhux kapaċi jiggvernaw, għax huma inkompetenti u ineffiċjenti.

Kull sena li kien hemmhekk Leo Brincat issellef Lm125 miljun.

Maħruqin, maħruqin!

Għadhom ma ntfewx minn dakinhar li qrajna l-budget hawn ġew.

Għandhom ħarqa u issa ma jistgħux jintfew minnha.

(Interruzzjonijiet) Dan issellef Lm125 miljun fis-sena u aħna ssellifna Lm80 miljun.

Sur President, dan huwa gvern li mhux talli mhux għajjien, talli huwa gvern li ġarr lill-oppożizzjoni u huma għajjew jiġru warajna.

(Interruzzjonijiet) Għajjew huma jiġru warajna.

(Interruzzjonijiet)

THE DEPUTY CHAIRMAN: Ministru, nifhem li għandek xi dokumenti xi tpoġġi fuq il-mejda tal-Kamra.

Hawn permess?

(Onor. Membri: Iva)

Il-permess ingħata.

ONOR.

JOHN DALLI: Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru ż-żieda fit-taxxi tul ħames snin ta' gvern Nazzjonalista u ta' gvern Laburista; u

Kopja ta' mistoqsija parlamentari numru 4115 li saret mill-Onor Leo Brincat lill-Ministru tal-Finanzi u twieġbet f'seduta numru 59 tat-2 ta' Frar 1999, dwar trasferimenti u ħatriet fid-dipartiment tat-taxxi nterni.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista.

Il-mistoqsija hi l-emenda kif imressqa u moqrija mill-Onor.

Leo Brincat għall-Vot 21.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Din id-division tittieħed minn hawn u ħames minuti oħra skond il-Mozzjoni 307 ta' l-20 ta' Novembru, 2002.

Billi ntalbet votazzjoni l-Kumitat ġie sospiż fid-9.35 p.m. u rriżuma ħames minuti wara.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hi l- emenda għal Vot 21 imressqa mill-Onor.

Leo Brincat.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Negatived.

ONOR.

MEMBRU: Division.

VOTAZZJONI NRU.

FAVUR: 26

L-Onor. | | | |Abela Carmelo |Farrugia Angelo | |Agius Chris |Farrugia Michael| |Attard Montalto |Farrugia Noel | |John | | |Bartolo Evarist |Gulia Gavin | |Brincat Leo |Herrera Jose' | |Buhagiar Charles |Law Rita | |Buhagiar Louis |Mangion Charles | |Cardona Chris |Mizzi Joe | |Chircop Karl |Parnis Silvio | |Cilia Joe |Refalo Anton | |Coleiro Marie |Sant Alfred | |Louise | | |Cuschieri Joseph |Vassallo Adrian | |Debono Grech Joe |Vella George |

KONTRA: 30

L-Onor.

| | | |Abela Anthony |Galea Mario | |Asciak Michael |Galea Pace | | |Victor | |Azzopardi |Gatt Austin | |Frederick | | |Bonnici Josef |Gonzi Lawrence | |Bonnici Michael |Mifsud Bonnici | | |Antoine | |Borg Tonio |Mifsud Bonnici | | |Carmelo | |Cristina Dolores |Mugliett Jesmond| |Dalli John |Muscat Claude | |D'Amato Helen |Pullicino George| |Debono Giovanna |Pullicino | | |Orlando Jeffrey | |Deguara Louis |Refalo Michael | |Farrugia Jean |Vassallo Edwin | |Pierre | | |Frendo Michael |Vella John | |Galea Censu |Zammit Ninu | |Galea Louis |Zammit Dimech | | |Francis |

L-emenda m'għaddietx.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Jinfetħu l-bibien.

Issa se npoġġi l-mistoqsija fuq il-voti tal-Ministeru tal-Finanzi.

Il-mistoqsija hi:

VOT 21 - MINISTERU TAL-FINANZI Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 3,193,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 21 - Ministeru tal-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 21 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 22 - TEŻOR Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,174,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 22 - Teżor, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 22 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 23 - PENSJONIJIET

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 776,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 23 - Pensjonijiet, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 23 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 24 - TAXXI INTERNI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 6,003,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 24 - Taxxi Interni, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 24 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 25 - DWANA

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 5,476,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 25 - Dwana, kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 25 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 26 - VAT Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 2,989,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 26 - V.A.T., kif dettaljata fl- Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 26 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT 27 - KUNTRATTI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 381,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 27 - Kuntratti, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot 27 għaddiet.

THE DEPUTY CHAIRMAN: Il-mistoqsija hi:

VOT IV - MINISTERU TAL-FINANZI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn Lm 1,539,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot IV - Ministeru tal-Finanzi, kif dettaljata fl-Abbozz ta' l-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2003.

Dawk favur?

(Onor. Membri: Aye) Dawk kontra?

(Onor. Membri: No) Carried.

Ir-Riżoluzzjoni taħt il-Vot IV għaddiet.

Fid-9.38 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Viċi President tal-Kumitati rrapporta li r-Riżoluzzjonijiet taħt Voti 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 u IV tal- Ministeru tal-Finanzi ġew approvati mill-Kumitat ta' Provvista.

THE DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Nitlob lill-Viċi Prim Ministru sabiex, jekk jogħġbu, jressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 9 ta' Diċembru, 2002 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:-

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2003

Ir-Raba' Jum Stabbilit

Voti tal-Ministeru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura

THE DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 9 ta' Diċembru fid-9:00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Viċi Prim Ministru.

Fid-9:40 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skond il- Mozzjoni ta' Proċedura Nru 307.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU TA' L-AFFARIJIET BARRANIN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall- Affarijiet Barranin: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm flus intnefqu u kemm dam sejjer ix-xogħol fuq il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin fi Triq il-Merkanti fil-Belt Valletta?

Jista' wkoll jinforma lill- Kamra jekk hemmx il-ħsieb li l-bankina ta' quddiemu ssir ukoll ġdida?

ONOR.

JOE BORG: Ix-xogħol ta' restawr taż-żewġ faċċati ta' Palazzo Parisio li fih jinsab il-Ministeru ta' l-Affarijiet Barranin ġie jiswa Lm61,723,89 u dam sejjer 42 ġimgħa.

Rigward il-bankina, tajjeb jingħad illi t-tiswija tal-bankini hija responsabbilta' tal-kunsill lokali.

Il-ministeru beħsiebu jagħmel talba lill-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta sabiex issir bankina ġdida quddiem il- ministeru.

VALLETTA - MONTE DI PIETA'

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra bix-xogħol li sar ġewwa l-Monte Di Pieta' tul dawn l-aħħar erba' snin fi Triq il-Merkanti, fil-Belt Valletta u jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li tiġi restawrata l-faċċata tiegħu wkoll?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-dipartiment kellu programm ambizzjuż biex itejjeb l-effett ta' l-aspett tar- relazzjonijiet pubbliċi u tiżdied l-effiċjenza.

L-uffiċini u l-ambjent ġenerali ma kienux ta' livell sodisfaċenti.

Għalhekk kellu jsir xi ħaġa biex jittejjeb l-post minn fejn qed issir il-ħidma u fejn qed jintlaqa' l- pubbliku.

Tfassal pjan u ntalbet l-għajnuna tal-Periti fis-Sezzjoni tar- Restawr fid-Diviżjoni ta' Xogħolijiet, l-aktar minħabba r-restawr tal-post u biex jintalbu il-permessi għall-bini ta' xi kmamar.

Ix-xogħol fil-maġġor parti tiegħu sar mill-istaff industrijali tad-dipartiment - kostruzzjoni ta' kmamar bis-soqfa b'kollox, twaqqiegħ ta' soqfa, twessiegħ ta' twieqi u bibien, tqaxxir ta' ħitan, tikħil u tibjid, tqaxxir tat-travi, bdil ta' xorok, bdil ta' madum, tqegħid ta' xi madum aktar addattat, tfassil u tqegħid ta' ħadid fit-twieqi minħabba sigurta' tal-Monti di Pieta', tibdil fis-sistema ta' l-elettriku u ħafna xogħol ieħor.

Dan wassal għal trasformazzjoni kompleta ta' l-uffiċċju bħalma wieħed jista' jara b'għajnejh stess.

Qabel tkaħħlu l-ħitan u tpoġġa l-madum, tħaffru t-trinek biex minnhom jgħaddi l-wiring ta' l-elettriku u tas-sistema kompjuterizzata tad- dipartiment kollu.

Wara li jitlesta l-bini tas-sala li se sservi ta' Arkivju għad-dokumenti tad-dipartiment hemm il-ħsieb li tiġi rrestawrata ukoll il-faċċata tal-Monte Di Pieta'.

KALKARA - FORTIZZA TAR-RINELLA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' l-Ministru jinforma lil-Kamra x'xogħol ta' restawr qiegħed isir fuq il-fortizza tar-Rinella fil-Kalkara u kemm dan huwa proġettat li se jiswa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Fil-preżent mhux qed isir l-ebda xogħol ta' restawr fil-Fortizza tar-Rinella mill-Minsteru għar-Riżorsi u l- Infrastruttura.

Dan il-Ministeru kien għamel xogħol fuq is-soqfa tal- Fortizza li kien qed jiġrilhom ħsara minħabba dħul ta' ilma.

Dan ix-xogħol pero' twettaq is-sena l-oħra, u sewa Lm20,000.

MANOEL ISLAND - XOGĦOL TA' RESTAWR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għar-Riżorsi u l-Infrastruttura: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x-xogħol ta' restawr qiegħed isir fuq Manoel Island ai termini tal-ftehim u kemm dan huwa proġettat li se jiswa?

ONOR.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Ninsab informat illi skond il-ftehim, il- konsorzju MIDI huwa obbligat illi jagħmel xogħlijiet ta' restawr fil-Forti Manoel hekk kif inhuma ddettaljati fil-Heritage Studies Report, anness mal- kuntratt bħala parti minn Skeda Nru. 14.

L-Onor.

Interpellant huwa ġentilment informat illi l-informazzjoni rigward il-valur ta' dawn ix-xogħlijiet tingħata f'xi seduta oħra.

CDAW - TOBBA

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tobba li qed jaħdmu mat-tfal li jiġu riferuti mid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni fis-CDAW?

ONOR.

LOUIS GALEA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Membru jirreferi din il- misotqsija lill-Ministru tas-Saħħa.

CDAU - TFAL/ŻGĦAŻAGĦ

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm tfal u żgħażagħ ġew riferuti mid- Dipartiment ta' l-Edukazzjoni lis-CDAU, sena b'sena, matul dawn l-aħħar għaxar snin?

Jista' l-Ministru jgħid kemm idum bejn wieħed u ieħor kull każ biex jiġi investigat u diagnosed?

ONOR.

LOUIS GALEA: Tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

DIPARTIMENT TA' L-EDUKAZZJONI - CDAU

L-ONOR.

MARIE LOUISE COLEIRO staqsiet lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni idum biex iwettaq ir-rakkommandazzjonijiet tas-CDAU?

Kien hemm xi każijiet fejn dak li r-rakkomanda s-CDAU ma setgħux jitwettqu?

Kemm kien hemm u x'alternattiva nstabet għat-tfal?

Id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni mgħammar bil-kompliment ta' nies speċjalisti biżżejjed biex ilaħħqu mal- ħtiġijiet?

Kemm hemm speċjalisti fuq dan ix-xogħol?

ONOR.

TOROQ - BINI U MANUTENZJONI

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jirrispondi l-mistoqsija parlamentari 37276?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba mill- Onor. Interpellant qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

WASTE OILS COMPANY LTD.

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru tal-Finanzi: Jista' l- Ministru jgħid jekk il-kumpannija Waste Oils Company Ltd. hijiex waħda parastatali?

ONOR.

JOHN DALLI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bħal fil-każ ta' kull soċjeta' kummerċjali oħra, l-informazzjoni mitluba dwar id-diretturi u l-azzjonisti jistgħu faċilment jinkisbu mir-Reġistru tas-Soċjetajiet li jagħmel parti mill-MFSA jew mill-website relattiva.

UE - REGOLAMENTI DWAR KIMIĊI FL-ILMA

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: B'riferenza għall-mistoqsija parlamentari 37275, jista' l- Ministru jgħid għal kemm tammonta l-ispiża kapitali għax-xogħol imsemmi fir- risposta?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Għadu kmieni biex tingħata l-ispiża kapitali nvoluta.

TOROQ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Issa li jingħad li tlestew ix-xogħlijiet, jista' l-Ministru jgħid kemm ġew jiswew fi flus: 1) Mdina Road, Ħal Qormi, 2) Ħal Far Road; 3) Psaila Street, Santa Venera/Birkirkara, 4) il-junction ta' quddiem l- isptar Monte Carmeli f'Ħ'Attard; u 5) il-junction ta' fejn it-tankijiet tal- gass (Regional Road)?

ONOR.

ĊENSU GALEA: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant qed tinġabar u risposta tingħata f'seduta oħra.

PULIZIJA - INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rapportati traffic accidents fil- junction li mit-Triq ta' Ħaż Żabbar tagħti għal Wied il-Għajn (fejn riċentement ġew installati traffic lights), xahar b'xahar matul din is- sena?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi matul din is-sena kien hemm sitt inċidenti stradali irrapportati lill-Pulizija li seħħew fil-post imsemmi mill-Onor.

Interpellant.

Dawn kienu tnejn fi Frar, tlieta f`Marzu u wieħed f`April.

ŻABBAR - PEDESTRIANS

L-ONOR.

CHARLES BUHAGIAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jista' l-Ministru jivverifika s-sitwazzjoni tal-pedestrians li ma jistgħux jaqsmu t-triq ta' Ħaż Żabbar bil-mod kif qegħdin jiġu mħaddmin it-traffic lights fil-junction tat-triq ta' Ħaż Żabbar li tagħti għal Wied il-Għajn?

ONOR.

ĊENSU GALEA: Jien informat li l-junction upgrading sar biex jiġi kkontrollat aħjar it-traffiku.

Il-pedestrians għandhom faċilitajiet biex jaqsmu t-triq permezz ta' pedestrian u pelican crossings li qedgħin allokati kif gej:

Bejn il-Junction imsemmija u l-Mina ta' Hompesch.

Lejn Ħaż-Żabbar bejn Triq Bajada u Triq Vitorja.

Fil-bypass ta' Wied il-Għajn.

MATSEC - EŻAMIJIET

L-ONOR.

JEAN PIERRE FARRUGIA staqsa lill-Ministru ta' l- Edukazzjoni: Jista' l-Ministru jgħid kemm resqu studenti għall-eżamijiet tal-MATSEC din is-sena?

Kemm għaddew minn ta' l-anqas suġġett wieħed?

Minn fejn huma lokalita' b'lokalita' sew il-kandidati kollha kif ukoll dawk li għaddew?

ONOR.

LOUIS GALEA: Lista bin-numru ta' kandidati li għamlu l-eżami tal- MATSEC kif ukoll in-numru ta' dawk li ħadu ċertifikat, skond il-lokalita` fejn joqogħdu qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

QRATI - KAWŻI

L-ONOR.

CARMELO ABELA staqsa lill-Ministru tal-Ġustizzja u Gvern Lokali: Jista' il-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 37272?

ONOR.

AUSTIN GATT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li tajt għal mistoqsija parlamentari 35247

ARTIJIET – PROPRJETA' TAL-GVERN

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru ta' l-Intern u l- Ambjent: Jista' il-Ministru jispeċifika liema partijiet minn art, li pjanta tagħha qiegħed nibgħat separatament, u li hija 'highlited' bil-kulur isfar, hija proprjeta' tal-Gvern?

ONOR.

TONIO BORG: Ninsab informat illi skond informazzjoni miġbura mit- Taqsima Proprjeta` tal-Gvern, l-art li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant hija kollha kemm hi tal-Gvern.

GOZO CHANNEL CO.

LTD. - VAPURI

L-ONOR.

JOSEPH CUSCHIERI staqsa lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' il-Ministru jikkonferma x'tip ta' xogħol huwa mistenni jsir fuq il-vapuri tal-Gozo Channel il-ġodda fit-tarzni fil-ġranet li ġejjin?

Jista' jgħid kemm huwa stmat li jiswa x-xogħol li ser isir?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Jiena nformat li matul l-ewwel tliet xhur tas-sena d-dieħla il-vapuri tal-Gozo Channel mistenni jsirilhom is-survey annwali.

Fl-istess ħin se jsirulhom ukoll it-tiswijiet u l-manutenzjoni meħtieġa fuq ir-rampi, il-pajpijiet ta' l-ilma, il-magni u l-linoleum ta' l-art.

Il- kumpannija qed tikkonsidra wkoll li tinstalla sistema ta' soft starters fuq il-vapuri kollha bil-għan li jonqsu l-ispejjez kemm ta' manutenzjoni kif ukoll ta' konsum ta' fuel.

L-aħħar parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali u għaldaqstant ma naħsibx li jkun fl-interess ta' l-azjenda li tali informazzjoni ssir pubblika.

RESIDENTI FI DJAR TA' L-ANZJANI

L-ONOR.

HELEN D'AMATO staqsiet lill-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali: Jista' il-Ministru jgħid kemm hemm residenti ġewwa San Vinċenz de Paule u d-djar l-oħra ta' l-anzjani (waħda b'waħda) li huma ġejjin minn; Żurrieq, Qrendi, Mqabba, Safi, Kirkop, Għaxaq, B'Buġia u Marsaxlokk (separatament għal kull raħal)?

ONOR.

LAWRENCE GONZI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi l-informazzjoni mitluba.

SPTAR SAN LUQA – TRASFERIMENT TA' PAZJENTI

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid jekk fil-proċess tal-migration plan, mill-Isptar San Luqa għall-isptar Mater Dei, hemmx xi provvediment fir-rigward ta' trasferiment tal-pazjenti li jkunu f'koma?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: Ninforma l-Onor.

Interpellant li meta jitlestew il- pjanijiet dettaljati tat-trasferimenti għall-Isptar Mater Dei se jkun hemm provvedimenti neċessarji għal trasferimenti ta' pazjenti li jkunu f'koma.

SPTAR - PERSUNI F'KOMA

L-ONOR.

FREDRICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru tas-Saħħa: Jista' il-Ministru jgħid kemm persuni, rikoverti fl-Isptar San Luqa, li kienu fi stat ta' koma u li wara irnexxielhom joħorġu minn dan l-istat?

Kemm kien hemm persuni li kienu f'dan l-istat u wara mietu?

ONOR.

LOUIS DEGUARA: L-informazzjoni mitluba mil-Onor Interpellant ma tinżammx.

Nirreferi l-Onor. kollega għar-risposta ta' mistoqsija 37141.

RAĦAL ĠDID – ASFALTAR TA' TOROQ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport u Komunikazzjoni: Jogħġbu l-Ministru jaġġornani dwar fiex wasal il-proċess ta' għoti ta' tenders għall-asfaltar tat-toroq wara l-Carters Supermarket f'Raħal Ġdid?

ONOR.

ĊENSU GALEA: M'għandi xejn aktar xi nżid mar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 35302.

FILMS F'MALTA

L-ONOR.

RITA LAW staqsiet lill-Ministru għas-Servizzi Ekonomiċi: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 37239 u cioe' jgħid x'kien jisimhom il-films li nħadmu f'Malta u min kienu l-producers tagħhom sena b'sena mill-1998 sal-lum?

ONOR.

JOSEF BONNICI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba