KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 31

Il-Ġimgħa, 6 ta' Novembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 31

Il-Ġimgħa, 6 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, f'12.17 p.m.

IlMinuti talLaqgħa Nru 30, li saret fil5 ta' Ottubru 2020, ġew ikkonfermati.

XOGĦOL TALKAMRA

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Nitlob lid-Deputat Prim Ministru sabiex, jekk jogħġbu, jaġġornana fuq ix-xogħol tal-Kamra.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa): Sur President, illum se nispiċċaw id-dibattitu tal-Baġit dwar il-voti ta' kull ministeru, u allura min-nhar it-Tnejn nistgħu nibdew xogħol ieħor relatat ma' abbozzi oħrajn.

Għaldaqstant, nitlob lill-Whip tal-Gvern sabiex jagħtina update dwar ix-xogħol li se jkollna quddiemna minn nhar it-Tnejn li ġejjin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Fl-aħħar House Business Committee li kellna, jiena, flimkien mal-Whip tal-Oppożizzjoni, konna qbilna fuq pjan ta' xogħol; però, minħabba esiġenzi ta' liġijiet li jridu jgħaddu, se nkunu qegħdin nibdlu xi ftit dak il-pjan oriġinali li kellna.

Għalhekk, se nkunu qegħdin nipproponu li nhar it-Tnejn, 9 ta' Novembru, tkompli d-diskussjoni fi stadju ta' Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta (Emenda Nru 5) – Abbozz 172, li jittratta l-età tal-irtirar tal-ġudikatura.

Dan l-abbozz huwa miftuħ diġà u għalhekk irridu nkompluh.

Se jkomplu bid-diskussjoni n-naħa tal-Oppożizzjoni u mbagħad wara mmorru għall-istadju ta' Kumitat fil-Kamra.

Ministru, inti żewġ klawsoli għandek għalih dan l-abbozz?

EDWARD ZAMMIT LEWIS (Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza): Din hija emenda f'żewġ dispożizzjonijet tal-Kostituzzjoni u huma żewġ klawsoli li bażikament jaqraw l-istess.

Jien diġà kelli abbokkament mal-Onor.

Jason Azzopardi u fil-prinċipju qbilna li, minħabba ċerti skadenzi, dan għandu jiġi tackled on the 9th, kemm fil-Plenarja kif ukoll fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi.

DAVID AGIUS: Għalkemm għandu x'jaqsam mal-Kostituzzjoni, dan jirrikjedi maġġoranza sempliċi?

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Le, jitlob maġġoranza ta' żewġ terzi.

DAVID AGIUS: Maġġoranza minn stadju għall-ieħor?

EDWARD ZAMMIT LEWIS: L-iStanding Orders jgħidu li biex tgħaddi minn stadju għall-ieħor trid biss simple majority.

Li hemm bżonn iż-żewġ terzi huwa fil-vot finali.

GLENN BEDINGFIELD: Issa l-vot finali qegħdin nipproponu li jkun nhar l-Erbgħa.

L-ISPEAKER: Jiġifieri nhar l-Erbgħa li ġejjin.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Nikkonferma, imma nista' ngħidlek iva.

L-ISPEAKER: Qed ngħidu nhar l-Erbgħa, 11 ta' Novembru.

Ovvjament, nhar l-Erbgħa jrid ikun hemm iż-żewġ terzi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Iva, hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: Jekk nhar it-Tnejn nagħlqu l-istadju tat-Tieni Qari u l-istadju tal-Kumitat, inkunu nistgħu niftħu l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Iskrinjar Nazzjonali tal-Investiment Dirett Barrani – Abbozz 164.

Din il-liġi hija tal-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar.

Warajha mbagħad hemm l-Abbozz ta' Liġi tal-2020 li jemenda l-Att dwar il-Kummissarji għall-Ġustizzja – Abbozz 174, li hija liġi tal-Ministru għall-Intern, is-Sigurtà Nazzjonali u l-Infurzar tal-Liġi.

Din il-liġi se temenda l-proċeduri tal-Pulizija fil-mod ta' kif jinħarġu ċ-ċitazzjonijiet biex dawn jibdew isiru b'mod elettroniku bħalma jużaw il-gwardjani lokali.

Imbagħad, wara għandna l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Gvern Lokali (Emenda Nru 2) – Abbozz 175, li hija liġi tal-Ministru għall-Wirt Nazzjonali, l-Arti u l-Gvern Lokali.

Dan l-abbozz ta' liġi huwa biex il-kunsilliera jkunu jistgħu jintervjenu permezz tal-audio visual waqt il-laqgħat tal-kunsill tagħhom.

ROBERT CUTAJAR: Kif diġà tkellimna aktar qabel, nixtieq ninformakom dwar it-talba biex dan l-abbozz ta' liġi jgħaddi malajr kemm jista' ikun biex niffaċilitaw il-laqgħat tal-kunsilli lokali minħabba l-issue tal-COVID-19.

Għalhekk, huwa possibbli li dan l-abbozz nitfgħuh fuq il-fast track ħalli ngħadduh malajr kemm jista' ikun?

Fuqu ma jidhirx li hemm issues.

GLENN BEDINGFIELD: Min-naħa tagħna hekk nixtiequ.

Dawn huma kollha abbozzi ta' liġi li għandna bżonn li ngħadduhom malajr kemm jista' ikun.

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

Jekk ma jkunx hemm problemi dwar xi emendi ...

ROBERT CUTAJAR: Min-naħa tagħna żgur li m'hemmx problemi u dawn qed jistennew din il-liġi bħall-erwieħ tal-purgatorju.

GLENN BEDINGFIELD: Dak kien ix-xogħol l-aktar urġenti li għandna.

Imbagħad, hemm xogħlijiet oħra li, kif jidher hawnhekk, għandna lista ta' abbozzi ta' liġijiet u oħrajn li nkunu qegħdin niftehmu dwarhom fil-ġimgħat li ġejjin.

ROBERT CUTAJAR: Però, jekk tista', nitolbok tagħtini mqar tnejn oħra …

GLENN BEDINGFIELD: Nispera li dawn l-erba' ngħadduhom fi tlett ijiem.

Jekk iva, wara nistgħu ngħaddu għall-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Riforma tal-Ġustizzja tal-Proċedura Ċivili – Abbozz 169.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Dik tista' tmexxi fuqha għax hemmhekk għandna emendi proċedurali għall-appell bi tliet imħallfin.

GLENN BEDINGFIELD: Mela s'issa semmejt ħames abbozzi.

Dak għall-ġimgħa ta' wara, jiġifieri għall-ġimgħa li tibda fis-16 ta' Novembru.

Imbagħad għandna l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awditur Ġenerali u l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika – Abbozz 156, li nistgħu ntellgħuh ukoll.

Dan l-abbozz kellna niddiskutuh l-għada tal-Baġit u huwa kontinwazzjoni peress li konna diġà bdejna niddiskutuh.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Imma jridu jitkellmu l-Oppożizzjoni.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri dak nistgħu neħduh ukoll.

Imbagħad wara għandna l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħatra ta' Persuni ta' Fiduċja – Abbozz 159.

ROBERT CUTAJAR: Dan l-abbozz diġà kellna data dwaru.

GLENN BEDINGFIELD: Hekk hu.

Dwar Abbozz 156 u 159 kellna data, imma rrimandajnieha.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Jista' jitressaq ukoll l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Professjoni Notarili u Arkivji Nutarili li se jiġi ppubblikat illum.

Dan qiegħda tieħu ħsiebu s-Segretarju Parlamentari Rosianne Cutajar.

L-ISPEAKER: Imma, la se jiġi ppubblikat illum, jista' …

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: Għandna sat-tliet ġimgħat li ġejjin covered.

Imbagħad, is-seduta l-oħra li tkun bil-voti, qed nantiċipa li tkun l-aħħar seduta ta' qabel ir-recess tal-Milied, u ċjoè fis-16 ta' Diċembru.

ROBERT CUTAJAR: Qed tgħid tal-estimi kollha?

GLENN BEDINGFIELD: L-estimi kollha u jekk ikun hemm xi voti oħra.

Għandna vot fil-11 ta' Novembru.

L-ISPEAKER: Jiġifieri għandna l-vot nhar l-Erbgħa, 11 ta' Novembru, u mbagħad fis-16 ta' Diċembru.

GLENN BEDINGFIELD: Hekk hu, jiġifieri nieħdu l-estimi kollha u xi voti oħrajn li titolbu.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA (Skrivan tal-Kamra): Dejjem sakemm ma jinqalax il-bżonn ta' xi vot konsegwenzjali.

L-ISPEAKER: Kif qed jgħid l-Iskrivan tal-Kamra, u ċjoè, minħabba dik il-proċedura, bilfors irid ikun hemm vot ieħor.

DAVID AGIUS: Il-vot jittieħed fis-7.00 p.m.?

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Il-vot tas-16 ta' Diċembru x'ħin se jkun għax l-Onor.

Fearne qed jgħid li se nieħdu s-seduta kollha?

GLENN BEDINGFIELD: Naħseb se jkollna ħafna voti.

Nistgħu nieħdu seduta filgħodu.

CHRIS FEARNE: Jiddependi kemm-il darba se tissejjaħ division.

Intom ġieli ssejħu division fuq kull waħda.

ROBERT CUTAJAR: Għall-ministeri kollha.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, id-Deputat Prim Ministru għandu raġun li nibdew fl-4.00 p.m.

L-ISPEAKER: Jien hekk nifhimha wkoll.

GLENN BEDINGFIELD: Ġieli għamilnieha filgħodu.

CHRIS FEARNE: Jien nissuġġerixxi li l-ħin tal-Mistoqsijiet Parlamentari jsir xorta waħda, u mill-4.30 p.m. nieħdu l-voti.

L-ISPEAKER: Jekk hemm ftehim ma naħsibx li għandu jkun hemm problema.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Dik hi s-soluzzjoni: fuq kull ministeru iva, imma mhux fuq kull riżoluzzjoni.

L-ISPEAKER: Kollox sew.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Hemm madwar 60 vot.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: M'intix qed tikkalkola voti oħrajn.

CHRIS FEARNE: Għandna tliet sigħat.

ROBERT CUTAJAR: Is-sena l-oħra konna prattiċi u kien hemm numru ta' voti li bqajna għaddejjin bihom.

L-ISPEAKER: Onor. Cutajar, xorta trid il-ħin.

ROBERT CUTAJAR: Imma konna rbaħna ħafna ħin.

L-ISPEAKER: Hekk hu.

CHRIS FEARNE: Jien qed nissuġġerixxi li fis-16 ta' Diċembru, is-seduta ta' filgħaxija, wara l-ħin tal-Mistoqsijiet Parlamentari, immorru għall-voti.

U wisq probabbli l-aġġornament ma jitteħidx.

Jekk taqblu – però jista' ikun li jekk ikun hemm bżonn nagħmlu seduti oħrajn, skont ix-xogħol li jkun għad fadal – inkunu nistgħu nagħmlu seduti jew filgħodu jew wara nofsinhar.

Imma mbagħad niddeċiedu aktar 'il quddiem.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Hemm abbozz partikolari li diġà kien hemm abbokkament mal-Ministru Zammit Lewis, kemm min-naħa tiegħi kif ukoll max-Shadow Minister responsabbli – u hawnhekk qed nirreferi għall-Abozz 166.

Nixtieq nistaqsi jekk intix f'pożizzjoni li tgħidilna jekk dan l-abbozz huwiex se ntellgħuh qabel is-16 ta' Diċembru?

S'issa m'hemmx qbil fuqu – jalla ma nibqgħux – u allura dak ukoll jirrikjedi vot.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Ħalli nispjega ftit.

L-Abbozz 166 huwa emenda Kostituzzjonali li tirrikjedi ż-żewġ terzi tal-Kamra.

Issa, din in-naħa tal-Gvern qed tgħid żewġ affarijiet: l-artikolu 39 tal-Kostituzzjoni mhuwiex eżatt mal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni, u aħna xtaqna nġibu dan l-artikolu pari passu mal-artikolu 6 tal-Konvenzjoni minħabba targets u senjalazzjoni li għamlet il-MoneyVal tal-Kunsill tal-Ewropa.

U dan għaliex istituzzjonijiet importanti f'pajjiżna, fosthom il-Malta Financial Services Authority u l-Malta Gaming Authority, mhux qed ikollhom saħħa minħabba żewġ sentenzi Kostituzzjonali li ngħataw.

Dawn is-sentenzi huma tal-Federation of Estate Agents vs Direttur Ġenerali (Kompetizzjoni) tal-2016, u ta' Rosette Thake noe vs Kummissjoni Elettorali tal-2018, liema sentenzi mhux iħallu lil dawn l-entitajiet jagħtu piena kbira ta' flus imma jridu jmorru l-Qorti.

Mal-Oppożizzjoni naf li mhux qed naqbel u fil-fatt kien hemm xi skambji bejni u bejn l-eks-Deputat Prim Ministru Tonio Borg.

Ovvjament, mhux qed naqblu fuqha teoritikament.

Min-naħa tal-Gvern, meta jkun hemm il-bżonn, se nibqgħu niddiskutu mal-Oppożizzjoni; però, għandna obbligu – għax dan huwa objettiv tal-MoneyVal u aħna naqblu miegħu – li l-abbozz irressquh 'il quddiem.

Min-naħa tiegħi, nimpenja ruħi li nagħmel li nista' sabiex insib qbil mal-Oppożizzjoni għax dan il-vot jirrikjedi ż-żewġ terzi tal-Kamra.

(Interruzzjonijiet)

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Dik għaddiet illejla.

XOGĦOL IEĦOR

DAVID AGIUS: Sur President, qabel ma ngħaddu għall-item li jmiss, nixtieq insellem lil Dr Joseph Ellis li ħa l-ħatra tiegħu llum bħala Membru Parlamentari, u nirringrazzja lill-Parlament talli kien spedit fil-ħatra tiegħu.

Din hija l-ewwel darba li qegħdin niltaqgħu f'dan il-Kumitat mill-mewt tal-Onor.

Frederick Azzopardi, u għalhekk nixtieq insellem il-memorja tiegħu, filwaqt li nilqgħu magħna lil Dr Joseph Ellis.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Onor. Agius, ningħaqad miegħek jien ukoll u, f'isem dan il-Kumitat, nirreċiprokaw dak li qed tgħid inti u nsellmu l-memorja tal-Onor.

Frederick Azzopardi, filwaqt li nilqgħu magħna lil Dr Joseph Ellis bħala Membru Parlamentari ġdid.

CHRIS FEARNE: Sur President, ningħaqad miegħek sabiex min-naħa tal-Gvern insellmu l-memorja tal-Onor.

Frederick Azzopardi, u nilqgħu magħna lil Dr Joseph Ellis bħala Membru Parlamentari ġdid.

Kompożizzjoni ta' kumitati u delegazzjonijiet

L-ISPEAKER: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tagħkom li, wara t-tibdil li kellna fil-kompożizzjoni tal-Kamra matul dawn l-aħħar ġimgħat, hemm numru ta' postijiet battala fil-kumitati u delegazzjonijiet imwaqqfa b'mozzjoni u li għalhekk irridu nimlewhom.

GLENN BEDINGFIELD: Tlabt lista biex inkun nista' nissostitwixxi wieħed mill-Membri; jiġifieri hekk kif ikolli dik il-lista nkun nista' niddiskutiha internament u mbagħad ngħaddilek l-ismijiet.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: In-naħa tal-Oppożizzjoni issa trid tirregola ruħha billi għandha Membru Parlamentari ġdid.

Parlament taż-Żgħażagħ 2020

L-ISPEAKER: Dwar il-Parlament taż-Żgħażagħ 2020, nixtieq ninforma lill-Kumitat li s-sessjoni tal-Parlament taż-Żgħażagħ ta' din is-sena se ssir b'mod virtwali nhar is-Sibt, 14 ta' Novembru.

Din se tixxandar live fuq l-istazzjon tal-Parlament.

Nifhem li bħala Whips diġà ġejtu kkuntattjati mir-rappreżentanti tal-Kunsill taż-Żgħażagħ sabiex tinnominaw Membru Parlamentari jew tnejn jew aktar ħalli jieħdu sehem f'din id-diskussjoni.

Kif għedtilkom, din is-sessjoni se ssir b'mod virtwali u se tittratta erba' temi prinċipali, li huma: l-immigrazzjoni irregolari, l-attiviżmu taż-żgħażagħ fil-politika, il-konsegwenzi ekonomiċi in konnessjoni mal-mixja tal-COVID-19, u l-opportunitajiet ta' sports u arti f'Malta.

Għaldaqstant, qiegħed nitlobkom, kemm min-naħa tal-Oppożizzjoni, kif ukoll min-naħa tal-Gvern, sabiex tagħtuni l-ismijiet tal-Membri nnominati.

DAVID AGIUS: Jiġifieri din is-sessjoni se tkun simili bħal dik tal-Parlament tan-Nanniet?

L-ISPEAKER: Eżatt, u se ssir b'mod virtwali.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Jekk il-Membri li se jipparteċipaw jixtiequ jiġu hawnhekk …

L-ISPEAKER: Idealment, il-Membri li se jipparteċipaw ikunu hawnhekk.

Però, jekk ma jistgħux, naraw kif nirranġaw.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Min-naħa tagħna qed nikkonfermaw il-parteċipazzjoni tagħna.

Issa xtaqt nitlobkom kopja uffiċjali tal-aġenda għax li għandna hija biss abbozz.

L-ISPEAKER: Dik ikkonfermata.

ROBERT CUTAJAR: Jiġifieri fiha l-ħinijiet, eċċ?

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Diġà kkomunikat magħkom min-naħa tal-Kunsill taż-Żgħażagħ.

GLENN BEDINGFIELD: Insejt min kellimna, imma jien kont irċevejt.

L-ISPEAKER: U naqblu li jkunu f'din l-ordni li tajtha jien, hux hekk?

ROBERT CUTAJAR: Mela kkonfermata.

L-ISPEAKER: Nixtieq ninforma lill-Kumitat li rċevejna stedina mis-Segretarju Ġenerali tal-Commonwealth Parliamentary Association (CPA) sabiex jiġu nnominati żewġ żgħażagħ ta' bejn it-18 u d-29 sena, aspiring parliamentarians, sabiex jieħdu sehem fil-Virtual Commonwealth Youth Parliament li se jsir bejn l-14 u t-18 ta' Diċembru 2020.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Dawn għandhom ikunu aspiring parliamentarians, jiġifieri li beħsiebhom jidħlu għall-politika.

L-ISPEAKER: Hekk hu, żgħażagħ li beħsiebhom jidħlu għall-politika u li għandhom bejn it-18 u d-29 sena.

DAVID AGIUS: Kemm irid ikollna?

L-ISPEAKER: Wieħed minn kull naħa.

GLENN BEDINGFIELD: Lanqas għandna aħna.

DAVID AGIUS: Sur President, sa meta rridu navżawk?

L-ISPEAKER: Sat-13 ta' Novembru tridu tagħtuni l-isem għax dik hija l-cut-off date.

Kif għedtilkom, din se ssir b'mod virtwali u diġà għaddejnielkom kopja tal-istedina.

L-ISPEAKER: Nixtieq ninformakom li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Ewropej kien informani li – jien kont żort il-Kazakhstan mal-Onor.

Frederick Azzopardi u mal-Onor.

John Attard Montalto – ġiet diskussa l-possibilità li jitwaqqaf Friendship Group bejn il-Parlament Malti u dak tal-Kazakhstan.

Jien diġà kelli laqgħa ta' kortesija fi Frar tal-2019.

Għalhekk nitlob liż-żewġ naħat sabiex tindikaw jekk għandhiex tintlaqa' jew le din it-talba.

Din hija xi ħaġa importanti.

Infakkar lill-Kumitat li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Ewropej nieda n-National Action Plan on Women, Peace and Security fit-30 ta' Ottubru.

Din se taħbat ukoll l-20 anniversarju mir-Riżoluzzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti 1325 tal-31 ta' Ottubru dwar ir-rwol importanti li għandhom in-nisa fil-prevenzjoni u r-riżoluzzjoni ta' konflitti, u tagħmel enfasi fuq il-bżonn li jipparteċipaw b'mod sħiħ fiż-żamma u l-promozzjoni tal-paċi u s-sigurtà.

Matul il-laqgħa li għaddiet konna qbilna li fil-Kamra jitfakkar dan l-avveniment billi jsir diskors qasir miż-żewġ naħat tal-Kamra wara l-ħin tal-Mistoqsijiet Parlamentari f'seduta fl-aħħar ġimgħa ta' Ottubru.

L-Onor.

Glenn Bedingfield kien informa lill-Kumitat li min-naħa tal-Gvern kienet se tieħu sehem is-Segretarju Parlamentari Rosianne Cutajar.

Issa, min-naħa tal-Oppożizzjoni, għad irrid nirċievi l-isem tal-Membru li se jieħu sehem.

Nifhem li din it-tifkira kellna nipposponuha ftit minħabba l-Baġit, imma issa trid issir.

GLENN BEDINGFIELD: Jidhirli li diġà kienet ġiet iffissata data.

L-ISPEAKER: Imma kellna nipposponuha u allura nqabżet.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Nagħmluha nhar it-Tnejn fil-ħin tal-Mozzjonijiet u tieħdu ħames minuti kull naħa?

GLENN BEDINGFIELD: Iva, nistgħu nagħmluha nhar it-Tnejn.

L-ISPEAKER: Mela t-tifkira se ssir nhar it-Tnejn, 9 ta' Novembru, wara l-ħin tal-Mistoqsijiet Parlamentari.

Onor. Cutajar, nitolbok biex imbagħad tagħtini l-isem ta' min se jieħu sehem.

IS-SUR RAYMOND SCICLUNA: Qabel nikkonkludu forsi ssibu ftehim dwar meta se jiltaqa' l-Kumitat biex tiddiskutu l-Ombudsplan u l-Estimi Finanzjarji tal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika.

L-ISPEAKER: Kollox sew.

Nixtieq ninformakom ukoll li mietet omm Dr Hyzler, u l-funeral tagħha se jsir għada fid-9.30 a.m. fil-Knisja ta' Stella Maris.

GLENN BEDINGFIELD: Min-naħa tal-Gvern nibagħtu l-kondoljanzi tagħna lil Dr Hyzler u lill-familja tiegħu.

CHRIS FEARNE: Nistgħu nagħtu data fil-ġranet li ġejjin.

Ovvjament, irridu niddiskutuhom b'mod separat.

Jiġifieri għall-Ombudsplan nistiednu lill-Ombudsman u t-tim tiegħu, u għall-Estimi Finanzjarji tal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, nistiednu lill-Kummissarju.

Niftehmu dwar data u nħabbruha aktar tard.

L-ISPEAKER: Nirringrazzja lil kull min ħa sehem f'din il-laqgħa tal-lum.

Grazzi.

Il-Kumitat huwa aġġornat.

Fis-12.41 p.m. ilKumitat aġġorna.


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

AVVIŻ

Laqgħa Nru 13

It-Tlieta, 10 ta' Novembru 2020 fl-4:30 p.m.

L-Onor.

Silvio Grixti, President tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 10 ta' Novembru 2020 fl-4:30 p.m. filKamra tal-Kumitati fil-Parlament il-Belt Valletta, b'din l-aġenda:

Approvazzjoni tal-Minuti.

Diskussjoni.

(Kontinwazzjoni).

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees health


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 13

It-Tlieta, 10 ta' Novembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

Laqgħa Nru 13

It-Tlieta, 10 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4.56 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 12 li saret fl-24 ta' Ġunju 2020 ġew konfermati.

DISKUSSJONI FUQ IL-5G (KONTINWAZZJONI)

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Silvio Grixti): Fl-ewwel laqgħa dwar il-5G konna smajna l-perspettiva min-naħa tas-Saħħa, bi preżentazzjoni mingħand is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika, il-Professur Charmaine Gauci u mid-Direttorat tas-Saħħa Ambjentali, Dr Christine Balucci.

Illum għandna esperti mill-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni li se jagħtuna l-preżentazzjoni tagħhom dwar il-5G mil-lat teknoloġiku.

Għandna magħna wkoll is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u Ekonomija Diġitali, l-Onor.

Clayton Bartolo, li taħt id-dekasteru tiegħu taqa' l-ekonomija diġitali, innovazzjoni u riċerka.

Għalhekk issa nistieden lill-Inġinier Antoine Sciberras, Chief Spectrum Management and Technology u lill-Inġinier David Scerri, Manager Market Shaping, sabiex jagħtuna l-preżentazzjoni tagħhom dwar il-5G.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, minħabba ċ-ċirkostanzi tal-COVID-19, il-pubbliku kif jista' jipparteċipa f'dawn il-laqgħat?

Inti semmejt ċerta proċedura imma ma semmejt xejn dwar kif il-pubbliku inġenerali jista' jipparteċipa.

Jimporta tispjegalna ftit jekk jogħġbok?

IĊ-CHAIRPERSON: Il-pubbliku jista' jingħaqad magħna permezz ta' video link.

Jistgħu jidħlu fil-website tal-Parlament u jsegwu live dan il-Kumitat.

GODFREY FARRUGIA: Il-parteċipazzjoni tal-pubbliku hija waħda passiva jew attiva?

Dan huwa Kumitat li mingħajr ma trid huwa intiż sabiex il-pubbliku …

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Farrugia, din mhijiex konsultazzjoni pubblika!

GODFREY FARRUGIA: Sur President, din hija konsultazzjoni pubblika!

IĊ-CHAIRPERSON: Le, safejn naf jien din mhijiex konsultazzjoni pubblika.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, mhijiex konsultazzjoni pubblika.

Jistgħu jitolbu sabiex jiġu hawnhekk.

GODFREY FARRUGIA: Le, ma jistgħux jiġu hawnhekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma jistgħux jiġu hawnhekk bħalissa minħabba l-COVID-19.

GODFREY FARRUGIA: Ma jistgħux jiġu hawnhekk u allura jien qiegħed nistaqsi kif il-pubbliku jista' jipparteċipa f'dan il-Kumitat.

IĊ-CHAIRPERSON: Għandek xi weblink li tista' tgħaddili ħalli nsemmih hawnhekk?

IS-SINJURA ANNA COLEIRO (Segretarja tal-Kumitat): Jekk jistaqsuna jkunu jistgħu jipparteċipaw.

DEO DEBATTISTA: Jistaqsuna u jkunu jistgħu jipparteċipaw permezz ta' Zoom jew Teams.

GODFREY FARRUGIA: Kien hemm min staqsa biex jieħu sehem?

IS-SINJURA ANNA COLEIRO: Le, s'issa ma kienx hemm requests.

Staqsewna tal-Human Rights jekk jistgħux jagħmlu preżentazzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: U kkwotaw lilek ukoll Onor. Farrugia.

GODFREY FARRUGIA: Ma jimpurtax għax staqsewni kienu wkoll.

Ma fiha xejn imbilli kkowtawni għax jien persuna pubblika u għandi kull dritt.

IĊ-CHAIRPERSON: Naħseb li jridu josservaw ir-regolamenti imma.

GODFREY FARRUGIA: Għalhekk qed nistaqsi x'inhuma r-regolamenti.

Ma fiha xejn imbilli qed nistaqsi għalihom.

IĊ-CHAIRPERSON: L-email li bagħtu kien fiha wkoll it-theddid!

GODFREY FARRUGIA: Jekk kien fiha t-theddid ħażin.

Għalhekk nitolbok taqralna l-email.

La dħalt jien fiha u kien hemm it-theddid nitolbok taqraha għax jien ma kontx ikkupjat fiha.

IĊ-CHAIRPERSON: Din l-email intbagħtet mill-NGO Human Health Alliance u rċevejnieha fl-10 ta' Novembru.

Mela dawn qed jgħidulna hekk;

GODFREY FARRUGIA: Fejn ġejt imsemmi jien?

IĊ-CHAIRPERSON: Għax ċemplulna wkoll.

GODFREY FARRUGIA: Mhux imsemmi fl-email.

CLAYTON BARTOLO (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali): Naħseb meta qalu "our MP" riedu jirreferu għalik.

GODFREY FARRUGIA: Staqsewni fuq il-5G għax jien dejjem interessani bħala topic u meta ġew hawnhekk staqsewni …

IĊ-CHAIRPERSON: Imma mhux li jridu jiġu bilfors u jagħmlu pressjoni!

Meta kien hemm il-pubbliku setgħu jiġu imma ma jistgħux jaqbdu u jagħmlu hekk qisna qegħdin il-bandli, kulħadd jagħmel li jrid!

GODFREY FARRUGIA: Skużani imma ħadd ma semma li qisna l-bandli hawnhekk!

Jien għamilt sempliċi mistoqsija.

IĊ-CHAIRPERSON: Huma hekk riedu!

Riedu jagħmlu li jridu!

GODFREY FARRUGIA: Sur President, hemmhekk m'għamlux theddida!

IS-SINJURA ANNA COLEIRO: Qalu li se jġibuha fuq is-social media.

GODFREY FARERUGIA: Għandhom kull dritt bħala ċittadini.

Aħna għandna kull dritt li ċ-ċittadini nservuhom.

Aħna servili lejhom u mhux huma lejna.

Huma għandhom kull dritt mhux aħna.

Jien illum smajtha l-ewwel darba.

IĊ-CHAIRPERSON: Nistgħu ngħaddu għall-ewwel intervent tal-lum u għalhekk insejjaħ lill-Inġinier Antoine Sciberras.

ANTOINE SCIBERRAS (Chief Spectrum Management and Technology Awtorità Maltija għall-Komunikazzjoni): Sur President, magħna għandna wkoll lill-Inġinier David Scerri li huwa manager fit-taqsima tiegħi u via video link għandna l-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità s-Sur Jesmond Bugeja.

Il-ftuħ tal-preżentazzjoni, kif tistgħu taraw mit-titlu, titratta l-EMF regulations for Electronic Communications Networks and Services.

Ir-raġuni għalfejn għażilna dak it-titlu għall-preżentazzjoni tagħna hi li l-5G, mill-perspettiva regolatorja li hija responsabbli minnha l-Awtorità, hija teknoloġija oħra tat-telekomunikazzjoni.

Aħna marbutin bil-qafas regolatorju li r-regolamentazzjoni tagħna tkun kemm newtrali vis-à-vis is-servizzi kif ukoll newtrali vis-à-vis it-teknoloġiji.

U allura r-regolamentazzjoni tagħna tapplika ugwalment għal kull teknoloġija tal-komunikazzjoni, kemm dik magħmula minn mobajl, jiġifieri 2G, 3G, 4G u 5G, kif ukoll trasmissjonijiet ta' komunikazzjoni oħra.

Min-naħa tagħna se nibdew billi nagħtu ftit background dwar l-EMF, fuq is-servizzi ta' komunikazzjoni elettronika, l-istandards rispettivi li huma applikabbli fuq livell Ewropew kif ukoll hawn Malta, il-qafas regolatorju u l-ħidma tal-Awtorità sabiex niżguraw il-compliance f'dawn l-aspetti.

Huwa importanti li nispjega daqsxejn x'inhi radjazzjoni elettromanjetika.

Ir-radjazzjoni hija fenomenu naturali u hawnhekk nista' inġibilkom l-eżempju tax-xemx u l-vitamina D. Ir-raġġi ultravjoletti li nieħdu mix-xemx biex il-ġisem jiġġenera l-vitamina D ġejja mir-radjazzjoni.

Il-komunikazzjoni tiġġenera wkoll radjazzjoni u f'din l-islide elenkajt numru ta' affarijiet li nsibu fil-ħajja ta' kuljum li jiġġeneraw ir-radjazzjoni, fosthom light bulbs, il-linji tal-elettriku, telephone lines, electrical appliances, mobile phones u base stations.

Importanti li nsemmi u nikkwalifika li hawnhekk qed nitkellmu fuq non-ionizing radiation għax hemm żewġ tipi ta' radjazzjoni; ionizing radiation u non-ionizing radiation.

Issa t-telekomunikazzjoni tagħmel parti biss min-non-ionizing radiation.

Hemm ħafna sorsi u fonti oħrajn ta' non-ionizing radiation li, ovvjament mhux qiegħed nitratta f'din id-diskussjoni għax ma jaqgħux taħt il-fakultà tal-Awtorità.

Ir-remit tal-Awtorità huwa limitat għar-radjo-komunikazzjoni.

Bħala eżempji ta' affarijiet li jemettu r-radjazzjoni elettromanjetika li nsibuhom fid-djar tagħna nsibu computers, vacuum cleaners, coloured televisions, powerlines li jikkonnettjaw id-djar tagħna kif ukoll base stations.

Kif spjegajtilkom qabel l-ispettru ta' frekwenzi huwa wieħed wiesa' ħafna.

Fuq nett, kif tistgħu taraw, hemm l-X-rays, il-gamma rays u l-ultraviolet li jintużaw ukoll f'kontesti mediċi.

Dawk huma ionizing radiation għax they break atomic bonds.

Taħt il-visible light hemm ir-radiowaves, l-infrared mix-xemx kif ukoll ir-radiowaves li jintużaw għall-komunikazzjoni u hemm il-powerlines u l-low voltage.

Mill-infrared 'l isfel, inkluż id-dawl, ir-radjazzjoni hija ta' natura non-ionizing u l-focus tagħna llum titratta proprju dik ir-range, li hija ta' bejn 100 kilohertz u 300 gigahertz, li tipikament hija użata għas-servizzi ta' komunikazzjoni.

Importanti li nikkwalifika li l-5G juża biss frekwenzi partikolari f'dik ir-range.

Hemmhekk insibu komunikazzjoni minn satelliti, insibu komunikazzjoni bħal two-way radios, eċċ. Hemm ħafna communication apparatus li nsibu f'dik ir-range.

Kif tistgħu tapprezzaw, biex il-pubbliku u l-ekonomija jkollhom servizzi ta' komunikazzjoni rridu naslu b'dak is-servizz fid-device li qed tuża l-persuna biex tikkomunika u dan nagħmluh permezz ta' spectrum.

Dak l-ispectrum li jintuża u dawk il-frekwenzi li jintużaw ħafna drabi huma regolati, fil-każ tal-mobile huma armonizzati minn deċiżjonijiet Ewropej u, kif spjegajtilkom qabel, għalkemm ir-range hija kbira, tibda minn 100 kilohertz u tibqa' sejra sa 300 gigahertz, tipikament is-servizzi tal-mobile kemm f'Malta kif ukoll fil-bqija tad-dinja jużaw il-frekwenzi ta' bejn 800 megahertz u 3.6 gigahertz.

U llum hemm xi frekwenzi li huma aktar għoljin u li jaqgħu fit-26 gigahertz range.

Issa kif issir din it-trasmissjoni?

Issir billi l-mobile li nużaw biex nikkomunikaw jaqbad ma' transmission site u dawk it-transmission sites, kif qed nuri f'dik l-istampa, ħafna drabi jkunu located f'żoni urbani.

Dawn ikunu stallati jew fuq arbli, jew fuq bjut viċin iż-żoni minn fejn se jkun hemm użu ta' dawn is-servizzi.

Is-saħħa mhijiex kompetenza tal-Awtorità imma xtaqt nagħti stampa ħafifa tal-istandards li hemm fil-liġi tagħna …

GODFREY FARRUGIA: Skużani imma mhumiex standards.

ANTOINE SCIBERRAS: Il-guidelines li hemm fil-liġi tagħna huma fuq livell leġiżlattiv u fuq livelli statutorji u jridu jiġu osservati fuq livell nazzjonali.

Forsi minn dik il-perspettiva xtaqt nagħmel osservazzjoni; l-industrija m'għandhiex il-prerogattiva li ma ssegwix dawk il-linji gwida għax ladarba dawk il-linji gwida ġew aċċettati mill-World Health Organisation, u mbagħad sussegwentement ġew endorsed bir-rakkomandazzjoni tal-Unjoni Ewropea, liema rakkomandazzjoni ġiet riflessa fil-qafas legali Malti, mela dawk il-linji gwida tal-body li hemm imsemmija hemmhekk, l-International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection, għandhom saħħa regolatorja u l-industrija trid tosserva l-limiti hekk kif stipulati fl-ICNIRP.

Il-WHO kienet nediet proġett li kien jismu EMF Project, fejn kienet analizzat ir-radjazzjoni mit-telekomunikazzjoni u kienet irrikonoxxiet lill-ICNIRP bħala l-linji gwida li qed tagħmel l-endorsing tat-termini ta' limiti kemm għall-pubbliku inġenerali kif ukoll fuq l-occupational levels.

Fil-fatt l-ICNIRP tagħmel studju kemm fuq occupational levels kif ukoll fuq livelli għall-pubbliku inġenerali.

Importanti li nippreċiża li l-Awtorità mhijiex l-awtorità kompetenti f'dak li għandu x'jaqsam mal-occupational aspects għax ir-remit tagħna jirrigwarda l-exposure u l-livelli tal-pubbliku.

Il-Kummissjoni Ewropea matul iż-żmien, bil-kumitat tagħha, is-Scientific Committee on Emerging and Newly Identified Health Risks, kienet analizzat il-linji gwida tal-ICNIRP u kienet ħarġet council recommendation fejn kienet qed tirrakkomanda lill-istati membri sabiex jadottaw l-ICNIRP bħala l-limiti ta' livelli fuq bażi nazzjonali.

Ta' min isemmi li fid-direttiva li nħarġet fl-2018 u li titratta l-komunikazzjoni, il-Communications Code, l-Unjoni Ewropea, il-Parlament Ewropew, il-Kunsill u l-Kummissjoni Ewropea reġgħu enfasizzaw fuq l-importanza tal-applikabilità tal-ICNIRP sabiex tiġi żgurata s-saħħa pubblika u talbu wkoll li jkun hemm proċess ta' notifika formali mill-pajjiżi li ma jsegwux il-livelli tal-ICNIRP lill-Unjoni Ewropea.

L-aħħar darba li l-linji gwida ġew reviewed mis-Scientific Committee tal-Unjoni Ewropea, li huma l-ICNIRP standards, kien fl-1998 u issa l-Kummissjoni Ewropea qiegħda tiġi mitluba sabiex tagħmel review tal-linji gwida l-ġodda tal-2020 li l-ICNIRP ippubblikat reċentement.

Hawnhekk, għall-benefiċċju tagħkom, għandkom iż-żewġ regolamenti tal-Unjoni Ewropea li jirreferu għall-ICNIRP.

GODFREY FARRUGIA: Għaliex ġodda?

ANTOINE SCIBERRAS: L-ICNIRP tat-2020 ġew ippubblikati.

GODFREY FARRUGIA: Jiġifieri m'għadhomx tal-1999?

ANTOINE SCIBERRAS: Le, m'għadhomx dawk.

GODFREY FARRUGIA: U hemm tibdil minn dawk tal-1999 għal dawk li hemm illum?

ANTOINE SCIBERRAS: Ħa niġi għaliha dik imma nista' ngħid li l-livelli baqgħu l-istess, jiġifieri l-ICNIRP ikkonfermat l-istess livelli għall-bands tat-telekomunikazzjoni tal-mobile li kellha fil-verżjoni tal-1999.

GODFREY FARRUGUIA: Fl-1999 meta kelli mobile kien fih daqshekk mentri llum il-mobajl huwa ħafna aktar intensive use u ħafna aktar widespread.

Qabel kont tabib u forsi kont fula f'qara' li kelli mobile ta' dak it-tip.

Issa meta niġu biex inkejlu l-emissjonijiet mid-devices infushom jew l-emissjonijiet li jaslu għand il-persuni per se, mill-1999 sal-lum baqgħu l-istess meta nafu li l-emissjonijiet 'il fuq minn dawk naturali żdiedu mill-inqas 20 darba?!

Ma nistax nifhem mill-apsett ta' xjenza, meta nafu wkoll li l-International Agency for Research on Cancer (IARC) kienet ikkwalifikat l-emissjonijiet bħala group 2B mill-aspett ta' saħħa fl-2011!

Illum qegħdin fl-2020; fl-1999 kienu mod, imbagħad fl-2011 sibna mod ieħor u l-konċentrazzjoni u d-densità llum żdiedu imma l-Aġenzija Ewropea ħalliet l-istess linji gwida tal-1999!

Għalija, id-differenza bejn standard u linji gwida hija proprju dik għax standard jieħu inkonsiderazzjoni l-impatt fuq is-saħħa filwaqt li linji gwida qatt ma jieħu l-impatt fuq is-saħħa.

Din hi d-differenza li rridu nifhmu hawnhekk meta niġu għall-konsumatur u għad-drittijiet tiegħu.

U għalhekk li jien bħala tabib tkellimt dwarha għax bil-linji gwida huwa biss daħk fil-wiċċ!

Kieku nitkellmu bl-istandard għandek linji gwida plus l-impatt fuq is-saħħa.

Issa nifhem li l-liġi intom hekk tgħidilkom u bħala Awtorità ma jinteressakomx mill-aspett tas-saħħa …

ANTOINE SCIBERRAS: Mhux ma jinteressaniex imma m'aħniex kompetenti.

GODFREY FARRUGIA: Hekk hu, m'intomx kompetenti.

Meta kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru konċernat - u naħseb li intom tirrisponduhom il-mistoqsijiet li jsiru lill-Ministru – dwar dak li qalet is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika fil-laqgħa preċedenti is-saħħa, ir-risposta kienet ċara; aħna m'aħniex kompetenti biex naraw mill-aspett ta' saħħa.

Jiġifieri dak li qalet is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika sena ilu f'dan il-Kumitat ma jgħoddx għall-Awtorità Maltija dwar il-Komunikazzjoni!

Jien ma nistax nifhem bis-sens komun mill-aspett ta' xjenza dan ir-raġunament!

Issa mhux għalikom qed ngħid għax intom qegħdin tosservaw dak li qalet l-Ewropa.

ANTOINE SCIBERRAS: Li tgħid li dak li qalet il-Professur Gauci ma jgħoddx għall-Awtorità huwa statement inkorrett!

L-Awtorità għandha legal remit u l-legal remit tagħha hu li tiżgura li l-livelli preskritti fil-liġi jiġu osservati.

Bħala Awtorità m'għandniex il-kompetenza li niddeċiedu x'inhuma dawn il-livelli.

GODFREY FARRUGIA: Fhimtek imma dik hi l-liġi Maltija għax hemm pajjiżi oħrajn li huma wkoll stati membri tal-Unjoni Ewropea, li minkejja l-linji gwida li toħroġ l-Ewropa, xorta għandhom linji gwida tagħhom li huma aktar strinġenti.

Pereżempju għandek Franza u l-Italja li ħarġu l-linji gwida tagħhom.

Jien qed nifhem li l-liġi tagħna hija fqira meta mqabbla ma' dawk ta' pajjiżi oħra stati membri tal-Unjoni Ewropea.

Ma nistax nifhem ħaġa waħda u din iddejjaqni u tinkwetani; il-fatt li mill-1999 sal-lum dawn il-linji gwida baqgħu l-istess u ma nbidel xejn!

Dawn taf xi jgħidu?

Jgħidu li l-mobile jrid ikun 10 ċentimetri 'l bogħod minnek bħala miżura, li t-temperatura qatt ma trid taqbeż il-41 ċentigradi, li l-konversazzjoni qatt ma tkun aktar minn sitt minuti – għiduli min jitkellem biss għal sitt minuti – u li r-ras trid tkun ta' 10 kilos!

Mela trabi u tfal żgħar mhumiex inklużi.

U l-livell ta' radjazzjoni li huma tajbin għall-bniedem, bħala linji gwida, mill-1999 lil hawn baqgħu l-istess.

Ma nistax nifhem u din ħadd ma tani spjegazzjoni tagħha u nixtieq li ningħata spjegazzjoni.

CLAYTON BARTOLO: Sur Sciberras, il-liġi tagħna hija in line ma' dik tal-Unjoni Ewropea?

GODFREY FARRUGIA: Ovvja li iva!

CLAYTON BARTOLO: Jekk ma jimpurtax nixtieq li jirrispondi l-Inġinier Sciberras.

Għalik għandi wkoll mistoqsija Onor. Farrugia, serraħ rasek.

Il-liġi tagħna hija in line mal-linji gwida u mal-liġijiet tal-Unjoni Ewropea?

INĠ.

ANTOINE SCIBERRAS: Hemm Council Recommendation li tagħraf l-ICNIRP bħala l-livell li għandu jiġi adottat u l-liġi Maltija tirrifletti dik il-Council Recommendation.

CLAYTON BARTOLO: Onor. Farrugia, jiġifieri bi kliemek qed tgħid li l-Council Recommendation tal-Unjoni Ewropea hija fqira?

GODFREY FARRUGIA: Mhux fqira imma bażwija!

Ifisser li l-istati membri ma ħadux ħsieb l-interessi taċ-ċittadini!

Tant hu hekk li hemm stati membri oħrajn li jiġu jaqgħu u jqumu minn dak li tgħid l-Ewropa u għamlu l-linji gwida tagħhom.

CLAYTON BARTOLO: Bir-rispett kollu dawk huma affarijiet li mhumiex fil-kompetenza tal-Awtorità Maltija għall-Komunikazzjoni.

GODFREY FARRUGIA: Iva, għax il-liġi tagħna hija fqira.

CLAYTON BARTOLO: Meta qed ngħidu m'għandhiex kompetenza fuqhom l-MCA ma jfissirx li dak li qed tgħid is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika huwa irrelevanti għall-MCA!

Mhux hekk qegħdin ngħidu.

Aħna qegħdin ngħidu x'inhu r-remit tal-MCA li huwa remit ċar.

GODFREY FARRUGIA: Ċar u fqir!

CLAYTON BARTOLO: L-MCA tagħmel xogħol tajjeb ħafna.

GODFREY FARRUGIA: Jien qatt m'għedt hekk.

Skont il-limiti tagħha l-MCA tagħmel ix-xogħol kif suppost, imma l-limiti, u aħna bħala leġiżlaturi u policy-makers hawnhekk din in-naħa tal-Kamra mhijiex dik in-naħa tal-Kamra, għandna d-dmir u d-dover li l-liġijiet li jħarsu ċ-ċittadin, mill-aspett ta' konsumatur, ikunu jirriflettu r-realtà.

Dik hi d-differenza u għalhekk qed jissejjaħ dan il-Kumitat!

Dan il-Kumitat qed jissejjaħ mhux biex iċanfar lill-MCA imma biex nidħlu daħla fina nfusna u nistaqsu bħala leġiżlaturi u bħala policy makers jekk il-liġi tagħna hijiex tajba meta mqabbla ma' dik Taljana.

Il-liġi tagħna hija tajba meta mqabbla ma' dik ta' Franza?

Nistgħu ntejbu s-sitwazzjoni tagħna meta nafu li l-linji gwida tal-Ewropa huma antikwati u bażwijin?

Tat-telegrafija bidlithom mill-1999 għall-2019 imma tat-telefonija ħallithom l-istess.

Hemmhekk fejn jidħol il-ħsieb jew l-intenzjoni li jista' jkun hemm aġenda moħbija.

Aħna pajjiż dense u l-intensità tagħna hi dik li hi u rridu nibżgħu għas-saħħa tal-poplu għax l-affarijiet ma nafuhomx!

Nafu żgur li l-World Health Organisation fl-2011 kienet diġà poġġietha fil-kategorija 2B.

CLAYTON BARTOLO: Onor. Farrugia, inti għandek xi studji li jikkontradixxu dak li qed tgħid il-Kummissjoni Ewropea fid-direttiva u fir-rakkomandazzjoni tagħha?

Fittex ir-riċerka, anke permezz ta' Google u tara x'inhi l-liġi ta' Franza.

Jien qed nitkellem fuq jekk hemmx studju uffiċjali u mhux fuq Google!

Inti tista' tidħol Google jew Facebook u ssib minn kollox.

GODFREY FARRUGIA: Le, jien se nikkwotalek il-liġi Franċiża!

CLAYTON BARTOLO: Jien mhux qiegħed hawn biex niddefendi lil xi ħadd imma qiegħed hawn biex ngħid li l-liġijiet ta' pajjiżna huma in line mal-European Recommendation.

Kien ikun hemm xi ħaġa ħażina li kieku mhux qegħdin in line imma aħna in line qegħdin.

U issa nixtieq li dawn is-sinjuri jkomplu għaddejjin bil-preżentazzjoni tagħhom għax fadlilhom aktar xi jgħidulna.

GODFREY FARRUGIA: Onor. Bartolo, fi kliemek żbaljat.

CLAYTON BARTOLO: Nerġa' niċċara l-punt li l-MCA m'għandhiex remit fuq is-saħħa.

Dak hemm is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika, li qiegħda tagħmel biċċa xogħol tajba ħafna u nerġa' nisħaq fuq il-fatt li għalkemm l-MCA m'għandhiex remit fuq is-saħħa ma jfissirx li dak li tgħid is-Supritendent tas-Saħħa Pubblika mhuwiex relevanti imma l-MCA tassigura ruħha li l-liġijiet ta' pajjiżna, u anke dak li qed isir f'pajjiżna, ikunu in line mar-rakkomandazzjonijiet tal-Unjoni Ewropea.

GODFREY FARRUGIA: Il-punt li ma fhimtx jien u se nieqaf hawnhekk u mhux se nerġa' nirrepeti ruħi … Nifhem li l-MCA qiegħda tagħmel l-almu tagħha u dak qatt ma merejtu jien, imma l-punt tiegħi hawnhekk huwa wieħed; m'iniex qed nipponta subgħajja lejn dik in-naħa imma qed nipponta subgħajja lejn in-naħa tagħna għaliex bħalma għamlu pajjiżi oħra li rrealizzaw li dak li qed tgħid il-Council of Europe tista' tiġi ameljorata u hemm stati membri fl-Unjoni Ewropea li l-liġijiet tagħhom għamluhom aktar strinġenti biex iħarsu s-saħħa tal-poplu.

Dak li qed ngħid jien.

(Interruzzjonijiet) Meta għandek pajjiż li d-densità tiegħu hi kif inhi ma tistax tkun aktar lenient.

DEO DEBATTISTA: Ejja nieħdu l-pestiċidi …

GODFREY FARRUGIA: X'għandhom x'jaqsmu l-pestiċidi mal-EMF!

DEO DEBATTISTA: Qed inġiblek eżempju.

GODFREY FARRUGIA: M'hemm l-ebda pajjiż li huwa aktar lenient fl-EMF.

DEO DEBATTISTA: Pereżempju, aħna għandna pestiċidi li mhumiex skont …

GODFREY FARRUGIA: M'għandux x'jaqsam!

DEO DEBATTISTA: M'għandux x'jaqsam?!

GODFREY FARRUGIA: X'għandu x'jaqsam ir-radjazzjoni mal-pestiċidi?

X'għandhom l-ionizing and non-ionizing radiation il-pestiċidi?!

DEO DEBATTISTA: Jien qed ngħidlek fuq il-liġijiet.

Anke s-sunlight qiegħda class 1 …

GODFREY FARRUGIA: Skużani imma d-dawl tax-xemx tmienja jew għaxar sigħat fil-ġurnata mentri l-EMF 24 siegħda kull ġurnata tal-ġimgħa!

Tgħidx ħmerijiet!

DEO DEBATTISTA: Dawn is-sinjuri qed jimxu ma' dak li huwa konformi … Aħna m'għandniex laboratorji li jistabbilixxu x'inhu tajjeb u x'inhu ħażin.

M'għandniex laboratorji u allura bilfors irridu nimxu ma' tal-Ewropa.

F'dak is-sens qed nitkellem jien u mhux fuq jekk huwiex tajjeb jew ħażin.

M'għandniex laboratorji li jistabbilixxu x'inhuma t-toxic levels.

Anke f'affarijiet oħra rridu nirreferu għal dawk in-normi li tagħtina l-Unjoni Ewropea.

Dażgur li hemm l-estrem f'kollox.

Hemm min mhuwiex konformi ma' dak li tagħti l-Unjoni Ewropea imma dawn is-sinjuri qegħdin jimxu mal-liġijiet li tagħtina l-Ewropa għaliex aħna m'għandniex laboratorji li jistabbilixxu otherwise.

Inti semmejt Franza.

Franza għandha wkoll impjanti nukleari!

Kollox għandha Franza imma mbagħad għandhom biex jaraw jekk jistgħux ikunu kontra.

Aħna m'għandniex din l-għażla u allura dawn is-sinjuri bilfors iridu jikkonformaw.

Jien qed nitkellem fuq l-irwol ta' dawn is-sinjuri u mhux qed nidħol fil-qasam ta' jekk issirx ħsara jew le.

Dawn is-sinjuri bilfors iridu jkunu konformi mal-linji gwida li tagħtina l-Unjoni Ewropea.

M'għandniex għażla.

IĊ-CHAIRPERSON: Ħa nkomplu bil-preżentazzjoni u mbagħad nagħmlu l-mistoqsijiet wara.

GODFREY FARRUGIA: Onor. Deo Debattista, żbaljat imma se nieqaf hawn.

INĠ.

ANTOINE SCIBERRAS: L-ICNIRP huwa body li jagħmel ir-review ta' informazzjoni li hija pubblikata fuq is-saħħa.

Qed insemmi dan l-aspett għax aħna, bħala Awtorità, ma nidħlux fuq il-mekkaniżmi tar-reviewing fuq l-aspetti tas-saħħa hekk kif tagħmilhom l-ICNIRP.

Bħala Awtorità, il-prijorità tagħna hi li ladarba l-livelli stabbiliti fil-liġi huma tal-ICNIRP, l-outcome mir-review tagħha hija relevanti għalina għax huma l-livelli li jridu jiġu osservati mill-industrija fuq it-trasmissjonijiet lokali.

Importanti li nsemmi wkoll li l-ICNIRP iżżomm koordinazzjoni ma' numru ta' internationally recognised organisations, inkluż l-IEC kif ukoll mal-WHO u gruppi xjentifiċi u teknoloġiċi oħrajn.

Kif spjegajtilkom, l-ICNIRP, wara li tagħmel ir-review toħroġ b'outcome, bħal dik iċ-chart li qegħdin taraw f'din l-islide.

Hemmhekk, fuq in-naħa t'isfel, hemm il-frekwenzi li qegħdin jintużaw għat-trasmissjoni u fil-ġnub hemm il-livelli applikabbli.

Il-parti ċ-ċatta tal-graph tirrigwarda l-frekwenzi li jintużaw għall-mobile, mill-100 kilohertz sat-300 gigahertz u l-livell hemmhekk, f'dik il-linja l-blue fil-parti orizzontali, huwa ta' 61 volts per metre.

Il-limiti għal 2G, 3G, 4G, 5G u fil-futur jekk ikun hemm is-6G, eċċ. huwa ta' 61 volts per metre.

Dak huwa l-livell għall-pubbliku.

Fil-miżuri li nagħmlu naggregaw is-sources kollha minn kull frekwenza u minn kull teknoloġija, inkluż fil-futur il-5G, imma bħalissa t-2G, it-3G u l-4G, biex naraw li l-livelli huma ta' 61 volts per metre.

Fejn jinstab li hemm xi concern ta' stallazzjoni ġdida li tista' ma tkunx konformi għandna l-għodda fil-liġi tagħna sabiex nordnaw lil dik l-industrija tagħmel it-tibdil meħtieġ ħalli tiġi konformi.

Jekk ikun hemm istanza fejn il-livell ikun ogħla għandna l-poter permezz tal-liġi sabiex nordnaw li dak is-servizz jiġi mitfi!

Ladarba qegħdin nitkellmu fuq il-livelli, importanti li nitkellmu wkoll fuq l-istandard tal-metodoloġija biex jiġi mkejjel il-livell.

Hemmhekk hemm numru ta' standards ippubblikati kemm mill-International Telecommunications Union kif ukoll mill-Institute for European Standards (IEC) li jippubblikaw l-istandards li jispeċifikaw fid-dettall il-metodoloġiji ta' kif għandhom isiru l-miżuri.

U hemmhekk qiegħed nelenka numru ta' standards relevanti, l-IEC 62669 u l-IEC 62232 kif ukoll l-istandards tal-ITU li jintuża fil-ħidma tagħna sabiex nanalizzaw il-livelli.

Issa se nitkellem ftit fuq il-qafas regolatorju.

Kif semmejtilkom qabel, hemm il-Council Recommendation u issa hemm l-EU Directive li t-tnejn li huma jagħmlu referenza għall-ICNIRP standard.

Importanti li nsemmi wkoll li reċentement, fid-9 ta' Ottubru, il-kumitat Radio Spectrum Policy Group fi ħdan l-Unjoni Ewropea kif ukoll il-Body of European Regulators for Electronic Communications (BEREC) li hija aġenzija Ewropea, ħarġu joint paper fuq spectrum related EMF.

Din il-paper issemmi numru ta' affarijiet u tagħmel referenza għall-ICNIRP standards, tagħmel referenza għall-importanza tas-servizzi tal-komunikazzjoni kemm għas-soċjetà kif ukoll għall-ekonomija u tilqa' kull żviluppi li jistgħu jsiru fil-kamp tal-EMF.

Imma tagħmel ukoll enfasi fil-kontest ta' ċerti inċidenti li kien hemm f'numru ta' pajjiżi Ewropej fuq il-miżinformazzjoni, speċjalment fuq is-social media, rigward l-EMF u l-5G.

Il-qafas regolatorju li jaqa' taħt ir-responsabilità tal-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni jagħmel diversi referenzi għall-ICNIRP u hawnhekk xtaqt nagħtikom ftit viżibilità ta' dawn ir-referenzi.

Bħalissa f'Malta hemm in vigore l-ICNIRP u allura l-ħidma tagħna bħala Awtorità hu li tiżgura li l-livelli jibqgħu inqas minn dawk kif stipulati fl-ICNIRP.

Il-liċenzji tal-ispectrum tagħna għandhom ukoll numru ta' klawsoli li jpoġġu l-obbligi li l-industrija tkun compliant ma' dawn l-istandards u ma' dawn il-linji gwida, inkluż l-ICNIRP.

Hawnhekk importanti li nagħmel enfasi dwar l-obbligu li l-livelli aggregati jibqgħu taħt dawk stabbiliti mill-ICNIRP u dan huwa obbligu fuq kull min jittrasmetti, fosthom il-mobile operators imma mhux biss.

Kif tafu stallazzjonijiet ta' trasmissjonijiet hawn ħafna, għandek apparat marittimu, apparat ta' avjazzjoni, eċċ., jiġifieri kulħadd irid ikun konformi ma' dawn il-livelli.

Bħala Awtorità aħna ma nieqfux hemmhekkk, ma nieqfux fil-punt fejn inpoġġu l-obbligu fuq l-industrija imma għandna struttura ta' awditjar biex niżguraw li l-industrija qiegħda tosserva dak l-obbligu u dawk il-liġijiet li hija sezzjoni li se nitkellem fuqha issa u ċjoè ensuring compliance.

Compliance mal-aspetti leġiżlattivi tal-EMF li jaqgħu taħt radjokomunikazzjoni huwa rekwiżit bil-liġi.

Bħala Awtorità aħna nżommu team ta' esperti mħarrġa b'investiment f'għodda speċifika li tintuża biex isir il-kejl tal-EMF.

Fil-fatt importanti li nagħmel intervent żgħir hawnhekk u nsemmi li dan is-suġġett mhux l-ewwel darba li qed jiġi diskuss.

Fil-fatt kien ġie diskuss f'Kumitat Parlamentari ieħor snin ilu meta ġie mniedi t-3G u dak iż-żmien l-Awtorità kienet ukoll tagħmel dan ix-xogħol.

Qiegħed nagħmel enfasi fuq dan il-punt sabiex nispjega lill-pubbliku inġenerali li l-Awtorità għandha esperjenza twila fil-metodoloġiji tal-miżuri li tagħmel in ensuring compliance fuq dan ix-xogħol.

Apparti milli nagħmlu l-audits fuq l-operaturi, nagħmlu wkoll il-miżuri in publicly accessible places bl-għodda tagħna u bl-esperti tagħna li jieħdu l-livelli u dawn il-livelli mbagħad jiġu kollha ppubblikati fuq is-sit elettroniku tagħna.

Mela kull membru tal-pubbliku jista' jidħol fuq is-sit tagħna, jagħżel il-lokalità fejn joqgħod u f'dik il-lokalità jitilgħu numru ta' toroq fejn nagħmlu l-miżuri bil-limitu fejn jaqgħu fil-livelli tal-ICNIRP.

Dawn il-livelli, dawn il-pre-established test points, mhumiex magħżulin randomly imma huma magħżulin kemm jista' jkun b'mod strateġiku biex niżguraw li qed nagħmlu sampling tal-postijiet fejn il-livelli huma l-aktar għoljin.

Imbagħad il-proċess wara li nagħmlu l-miżuri nikkomparawhom mal-livelli tal-ICNIRP dejjem b'mod aggregat u naraw li jibqgħu taħt il-limiti stabbiliti.

Fejn insibu li mhuwiex il-każ, ovvjament insibu s-sors ta' trasmissjoni li, kif spjegajt qabel, jista' jkun 2G, 3G u 4G imma jista' jkun ukoll anyhthing else, jista' jkun broadcast, jista' jkun amateur radio, eċċ., u nieħdu azzjoni biex nindirizzaw dak il-livell.

Il-metodoloġija hija bbażata fuq l-IEC standards u l-ITU standards rispettivi kif ukoll fuq l-ECC Recommendation.

L-ECC hija scientific body li tagħti pariri lill-Kummissjoni Ewropea u importanti li nżid li aħna mhux biss nagħmlu l-miżuri tagħna ta' rutina fil-postijiet li huma aċċessibbli għall-pubbliku imma l-pubbliku jista' jiġi għandna wkoll u aħna nagħmlu miżuri fil-postijiet fejn il-pubbliku jista' jkollu xi concern bil-livelli ta' radjazzjoni.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li l-esperti tagħna jmorru fuq il-bjut tan-nies, pereżempju, għax il-ġar tagħhom jistalla antenna u hemmhekk nagħmlu l-miżuri tagħna u mbagħad dak ir-rapport ngħadduh b'mod trasparenti lil min ikun talabna l-miżuri kif ukoll ngħaddu dak ir-rapport lis-Supritendent tas-Saħħa Pubblika.

Importanti li nsemmi wkoll li r-riżultati huma riżultati li niġbru u li jissimulaw full transmission capacity jew capability.

Meta mmorru nagħmlu l-kejl b'mod instantanju minħabba l-infrastruttura u minħabba li t-teknoloġija avvanzat b'mod u manjiera li llum it-trasmissjonijiet isiru b'inqas saħħa milli kienu jsiru qabel, it-trasmissjonijiet jistgħu jvarjaw skont l-ammont ta' demand u l-ammont ta' users li jkun hemm f'area partikolari.

Mela allura meta nagħmlu l-analiżi tagħna nestrapolaw biex nistimulaw fil-miżura tagħna sitwazzjoni li kieku dawk is-sorsi ta' trasmissjonijiet qegħdin jintużaw with full load.

B'hekk jekk inkunu nzertajna morna nagħmlu miżura bil-lejl u bil-lejl forsi ma tantx hemm domanda u allura l-livell ikun wieħed baxx, fl-aritmetika tagħna nagħmlu l-aġġustamenti meħtieġa biex nistimulaw at full load.

Kif spjegajtilkom qabel ir-riżultati jiġu ppubblikati u jgħaddu wkoll għand il-Public Health Directorate.

Importanti li issa nagħmel daqsxejn ta' parentesi dwar x'inhi l-5G.

Jiena bdejt bil-premessa li x-xogħol li nagħmlu aħna huwa newtrali kemm lejn it-teknoloġija kif ukoll lejn is-servizz.

Il-5G juża l-istess frekwenzi li jintużaw - in general terms u importanti li nispeċifikaha din - illum il-ġurnata mill-4G, 3G u 2G.

Dawn il-frekwenzi huma covered bl-istess qafas regolatorju li għadni kif spjegajt u bl-istess council decisions u direttivi rispettivi.

Il-5G devices ukoll iridu jsegwu l-istess conformance requirements bħalma jsegwu l-4G, 3G u 2G.

Il-5G juża teknoloġiji ġodda biex iżid l-effiċjenza, uħud minnhom għandhom x'jaqsmu ma' beam forming, jiġifieri fejn qabel forsi s-sinjal mill-antenna kien sinjal ġenerali, il-5G kapaċi jiddirezzjona s-sinjal tal-antenna lejn min għandu bżonn iktar domanda għall-komunikazzjoni.

Mela s-sinjal jista' jiġi steered fid-direzzjoni ta' min qiegħed juża s-servizz.

U ma' dik il-parentesi norbot li forsi mal-5G jista' jkun hemm numru ta' assessment challenges, jiġifieri jekk inti għandek il-beam tal-antenna qed tiċċaqlaq u meta jien qed nieħu l-miżura, kif naf jekk hux qiegħed fil-beam jew le biex niżgura li l-livelli huma conformant?

U hemm numru ta' punti li dawn mhux qed toħroġ l-Awtorità bihom imma huma ppubblikati fl-istandards tal-IEC li semmejtilkom aktar qabel, fejn qed issir ħidma mill-istandards making institute ħalli tikkrea metodoloġiji ġodda to be published in 2022 ħalli l-miżuri jirriflettu l-livelli fir-realtà.

Mela l-5G iġib miegħu more complex EMF compliance assessments minħabba l-beam steering.

Id-design tas-sit, fejn qabel wieħed kien jibni s-sit bħala standard practise u mbagħad wieħed imur jagħmel il-miżuri, issa qegħdin naraw li x-xogħol tagħna, from a compliance perspective, irid jibda jidħol iktar fid-dettall fid-design tas-sit u qabel ma jinxtegħel biex niżguraw li l-livelli se jkunu skont kif stabbiliti fit-tresholds għaliex aħna konxji miċ-challenges li hemm fl-urban environment ta' Malta, fejn il-bini kontinwament tielà u allura l-landscape qiegħda tinbidel kontinwament.

Hemm ħidma kif spjegajtilkom għaddejja mill-ITU u mill-IEC fuq dawn l-istandards li aħna bħala Awtorità, minħabba li ovvjament jaffettwaw il-metodoloġija ta' kif nagħmlu l-miżuri tagħna, qegħdin insegwu b'mod akkurat.

Hemm ukoll numru ta' pożizzjonijiet li ħadna u importanti li nsemmihom vis-à-vis it-test licence li ħriġna riċentement lil wieħed mill-operaturi tal-5G.

Ovvjament semmejtilkom li aħna nagħmlu xogħol ta' compliance u x-xogħol ta' compliance li nagħmlu rridu nagħmluh bis-serjetà.

Hija realtà li dak li ma nistgħux nieħdu miżuri tiegħu ma nistgħux nikkontrollawh u allura fejn jidħlu l-beam forming antennas, kif spjegajtilkom qabel, sakemm ma jkollniex is-safeguards neċessarji biex niżguraw il-metodoloġija ta' miżuri jirriflettu l-livell fil-beam tal-antenna, l-użu ta' dawk l-antenni, ta' beam forming, jista' jiġi pprojbit mill-Awtorità sakemm l-operatur mhux qed juri evidenza - bil-metodoloġija li qed jieħu għall-miżuri - li hemm is-safeguards rispettivi abbinati mal-beam forming.

U r-raġuni għalfejn bħala Awtorità ħadna dik il-pożizzjoni hi minħabba li l-IEC, li hija l-istandard making body li tippubblika l-metodoloġija, għadha għaddejja bil-ħidma tagħha sabiex taġġorna l-istandard ħalli tkun tista' tirrifletti dawn is-sitwazzjonijiet.

Ovvjament qabel ma jkollna l-istandards f'idejna ma nistgħux insegwu l-metodoloġija biex niżguraw il-compliance.

U allura minn dik il-perspettiva żidna numru ta' klawsoli fil-liċenzji tagħna li jillimitaw l-użu tal-beam steering.

Dawn il-klawsoli qegħdin hemmhekk u huma available għall-pubbliku.

Min-naħa tagħna m'għandniex aktar x'inżidu u jekk għandkom xi mistoqsijiet x'tagħmlulna, tistgħu tagħmluhomlna.

STEPHEN SPITERI: L-ewwelnett nixtieq ngħidilkom prosit tal-preżentazzjoni.

Jiena naħseb li dan il-Kumitat iġib ismu miegħu għax jitratta temi marbutin mas-saħħa u naħseb li huwa ta' interess kbir f'dan il-Kumitat, anke għalina bħala tobba, li nifhmu aktar fuq dawn l-affarijiet.

Issa fir-rigward ta' saħħa, bħala Awtorità you liase with the Superentendent of Public Health?

ANTOINE SCIBERRAS: Kif spjegajt qabel, bħala Awtorità m'aħniex kompetenti sabiex nesprimu opinjoni fuq aspetti reletati ma' saħħa.

L-unika opinjoni li nistgħu noffru hija jekk il-livell li qegħdin nieħdu l-miżuri tiegħu jaqax taħt il-limitu hekk kif stabilit fil-qafas legali u nieqfu hemmhekk għax m'għandniex il-kompetenza biex nanalizzaw l-affarijiet tas-saħħa.

U minħabba f'hekk għandna proċess, anke kif inkludejt fil-preżentazzjoni tiegħi llum, fejn ir-rapporti li nikkompilaw, mhux dawk ta' rutina, li nagħmlu ta' kuljum biex naraw il-livelli jekk humiex within the limits, imma dawk li jiġu commissioned u li minnhom ikollna mhux ħażin … Fil-fatt dan ix-xahar kellna ħames miżuri fil-ġimgħa f'residenzi privati, bħala servizz lill-pubbliku.

Dawk ir-rapporti fid-dettall kollu tagħhom aħna nibagħtuhom kemm lill-individwu li jkun talbu kif ukoll lid-Direttorat tas-Saħħa Pubblika.

GODFREY FARRUGIA: Jiena naħseb li l-punt l-ieħor għamiltu u issa se ndur fuq l-Awtorità nnifisha.

Id-dmir tagħna hu li nibdlu l-limiti tal-Awtorità.

Inti semmejt operatur li diġà applika għall-5G u dan kulħadd jaf min hu għax tkellmu fil-pubbliku.

Dan l-operatur, fil-pubbliku, qal li la jidħol il-5G jista' jkopri għaxar darbiet aktar devices bit-teknoloġija li diġà teżisti mill-antenna!

Issa fil-preżentazzjoni tiegħek inti għedtilna li meta tkejlu l-emissjonijiet mill-antenna tieħdu l-kejl tagħkom at full capacity.

F'Diċembru tal-2019, daqt nagħlqu sena, kont staqsejt diversi mistoqsijiet lill-Ministru konċernat u waħda minnhom kienet dwar l-emissjonijiet li hemm f'kull lokalità hekk kif imkejla mill-MCA.

U tawna lista ġmiela ta' lokalitajiet.

Hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira għax qed ninnota li ħafna mir-readings saru 'l bogħod minn fejn hemm intensità tal-popolazzjoni u mit-toroq skont il-lokalitajiet li hawn imniżżla.

L-ICNIRP tikkwota fil-gwidi tagħha - mhux fl-istandards bħalma kien hemm miktub fit-text - li dawn għandhom ikunu ta' 1% li jfisser ekwivalenti għal 100,000 microwatts per square metre!

U huwa għalhekk li jien għedt li l-liġi tal-Unjoni Ewropea hija bażwija u nerġa' ngħid l-istess!

Aħna pajjiż żgħir u għandna l-limitazzjonijiet tagħna u qegħdin nimxu skont il-liġi Ewropea, li mhijiex waħda idonea.

Issa l-kompetenza tagħkom tasal sa hemm imma l-liġi tagħna, li għamilha l-leġislatur, hija nieqsa.

Dan il-1% tal-ICNIRP huwa ekwivalenti għal 100,000 microwatts per square metre u mhux 100 microwatts per square metre kif suppost hu skont ir-riżoluzzjoni tal-Council of Europe!

U dan tistgħu tarawh fir-Resolution 1815.

Sur President, meta ħarist lejn t-tariffi hawnhekk bdejt nara l-Għargħur bi 12.2%, Ta' Qali b'8.89%, San Gwann b'7%, Paceville b'7.57%, il-Baħrija b'5.68%, eċċ. Mela għandna xi ħaġa ħażina!

Aktar u aktar meta dawn il-persentaġġi huma tal-2019 meta l-5G, u l-operatur tal-Melita lanqas biss kien għadu applika għal din is-sistema.

U issa hu stess qiegħed jgħid li bl-antennas li se jkollu se jkopri 10 darbiet iktar milli qiegħed ikopri llum!

Dan operatur wieħed għax kif nafu għandna operaturi oħrajn.

F'dawn iċ-ċirkostanzi, meta l-liġi tagħna ma tħarisx lejn is-saħħa u meta s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika, għalkemm infurmata m'għandhiex il-mezzi biex timponi l-affarijiet kif suppost, ma taħsibx li aħna li qegħdin fil-politika, li aħna bħala l-policy makers f'dan il-Parlament, suppost għandna nħarsu d-drittijiet taċ-ċittadini hemm barra?

IĊ-CHAIRPERSON: Għalfejn is-Supretendent m'għandux il-mezzi meħtieġa?

GODFREY FARRUGIA: Għax ir-rapport jasal fuq il-mejda tiegħu bħal tal-Ombudsman imma ma jista' jagħmel xejn għax il-liġi tieqaf s'hemm!

L-MTA tinfurmah imma s-Supretendent tas-Saħħa Pubblika, minkejja l-istatement li għamlet f'dan il-Kumitat stess dwar il-5G u anke t-tħassib tagħha, xorta waħda ma tista' tagħmel xejn.

Ir-rapport huwa submitted, hekk jagħmlu u sewwa jagħmlu imma sa hemm tista' tieqaf għax il-liġi ma tagħtix is-saħħa.

Għalhekk l-ewwel għedtilkom biex tfittxu u tara xi tgħid il-liġi ta' Franza u biex taraw l-affarijiet li saru fl-Italja u l-passi tremendi li wettqu.

Aħna pajjiż żgħir u nifhem il-limitazzjonijiet tagħna, fejn ġieli nikkuppjaw liġijiet oħrajn barranin, imma meta niddependu fuq l-operatur sabiex jagħtina r-readings hu stess … Hekk għadu kemm intqal …

INĠ.

ANTOINE SCIBERRAS: Skużani ftit imma tikkwotanix għax jien m'għedtx hekk.

Jien għedt li l-operaturi għandhom ir-responsabiltà u l-obbligu legali li jiżguraw li l-livelli tagħhom jibqgħu fil-limiti hekk kif stabiliti u li l-Awtorità tmur lil hinn minn hekk għaliex tagħmel l-auditing tagħhom.

Apparti minn hekk nieħdu miżuri oħra, indipendentement mill-operaturi, sabiex niżguraw li l-livelli huma in line.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa fuq ir-referenza għar-rakkmandazzjoni.

Qiegħed nifhmek sew li r-rakkmandazzjoni hija tal-Council of Europe u mhux tal-European Council?

Onor. Farrugia, fl-intervent tiegħek kont qed tenfasizza li huwa ta' concern li l-livelli tal-MCA ta' 1%, 5%, 20% … Importanti li nenfasizza li l-liġi Maltija tgħid li l-pubbliku jista' jkun espost għal 100%!

Jiġifieri dawk il-livelli li hemm fir-rapport tagħna, fejn qegħdin ngħidu 1% jew 5% tal-public exposure tal-ICNIRP … Jien se mmur aktar lil hinn minn hekk u nsemmi 99.9% tal-livell tal-ICNIRP.

Dak ukoll huwa livell sigur għall-pubbliku hekk kif stipulat fil-liġi tagħna għax il-liġi tagħna tgħid li l-livelli għandhom ikunu in line mal-ICNIRP, u l-ICNIRP tgħid li 61 volts per metre huwa l-limitu.

GODFREY FARRUGIA: Jien qiegħed ngħid li l-livelli tagħna mhumiex safe għalina!

Meta taqbad kollox b'mod ħolistiku ssib li l-livelli fl-1999 u fl-2020 baqgħu l-istess.

X'ġara fl-2011?

Kif żdiedet l-intensity use tal-apparat, u bil-5G se tiżdied aktar, u wieħed mill-operaturi qed jgħidlek li se jżid il-kapaċità tad-devices by ten times as much li kellna fl-1999?!

Meta naraw dan kollu jidher li l-leġiżlatur u l-policy maker … Hawnhekk mhux qed ngħid fuq l-Awtorità għaliex naf li intom qegħdin timxu skont il-liġi, b'mod ret, u ta' dan nirringrazzjakom.

Meta niġu mill-aspett ta' leġiżlazzjoni, u dan huwa l-punt prinċipali tiegħi, fejn qiegħed nappella lill-Gvern u lill-Oppożizzjoni, li jien nagħmel parti minnha, sabiex inpoġġu bilqiegħda - u minn dan il-Kumitat joħroġ xi ħaġa tajba - u nħarsu lejn il-liġi u nagħmlu eżerċizzju, anke bis-saħħa tal-konsulenza tagħkom li jagħmilha min-naħa tal-Ministeru u s-Segretarju Parlamentari, li jien għandi kull rispett lejh għax naf kemm huwa bniedem ħawtiel u bieżel, ħalli naraw l-affarijiet kif inhuma u naraw kif nistgħu nipproteġu aktar lill-konsumatur filwaqt li nħallu l-kompettività kif inhi.

Jien mhux qed ngħid li għandna nwaqqfu l-5G imma ejjew naraw l-affarijiet kif għandhom ikunu.

Jien mhux qed ngħid li għandna nwaqqfu l-progress tal-pajjiż imma hemm bżonn li jkun hemm is-salvagwardji meta niġu għas-saħħa tal-poplu.

Jekk aħna - u hawnhekk se nikkwota lill-Onor.

Deo Debattista - għandna regoli ħafna iktar strinġenti meta niġu għall-pestiċidi minn pajjiżi oħra, mela it is about time li aħna jkollna regoli iktar strinġenti bħalma għamlu Franza u bħalma għamlu l-Italja u pajjiżi oħra meta niġu f'dan ir-rigward.

Jien ma rridx inwaqqaf il-kompetittività jew l-ekonomija imma l-liġi tagħna hija dgħajfa u għandha ċerti parametri li huma nieqsa.

Jekk tqabbilha mal-liġi Franċiża, u se nsemmi lilha għax hija avant guarde ħafna anke fir-riċerka dwar is-suġġett, tara kemm dak li ħolqot l-Ewropa u t-traspożizzjonijiet li għamilna aħna fil-liġi tagħna huma fixfixu fir-realtà għax qegħdin ngħixu fl-2020 u l-affarijiet in the next ten years se jerġgħu jkunu agħar milli huma llum!

Dan huwa l-appell ġenwin tiegħi li nixtieq nagħmel hawnhekk u xejn iktar.

Għandi lista ta' mistoqsijiet li xtaqt nagħmel imma meta nagħsar kollox li rrid hu li jkun hemm serħan il-moħħ dwar l-indoor pollution, it-tniġġis tal-arja, issa jekk huwiex mill-EMF, jekk huwiex minħabba n-nitrate oxide, jekk huwiex minħabba l-particulate matter jew jekk huwiex minħabba l-ground ozone, li dawn kollha huma ġġenerati mit-traffiku u affarijiet oħrajn, irridu naraw li nnaqqsuhom.

Dawn li semmejt kollha huma relatati mal-mard respiratorju.

Issa t-tniġġis mill-EMF, b'mod partikolari l-5G billi l-mewġa tiegħu hija totalment differenti mill-4G u mit-3G għax jaħdem in pulses, u bħalma ntqal hawnhekk ifittex l-operatur, l-affarijiet huma differenti u qegħdin fil-limbu!

Jiġifieri ma nafux il-konsegwenzi tagħhom fuq is-saħħa tal-bniedem.

Ma rridx nagħmilha tal-babaw imma hemm bżonn li aħna l-politiċi nidħlu fina nfusna u naraw dak li hu.

Jien ma nifhimx f'hekk bħala tabib imma ilni naqra fuq dawn l-affarijiet għal dawn l-aħħar tliet snin u ma dħaltx fuq facebook kif semmejtu u li xi kultant ma jagħmilx ġustizzja lill-MCA u lil aġenżiji oħrajn bħalkom.

Imma hemm bżonn li l-liġi tkun imlaħħma u dan huwa d-driving point li nixtieq li l-President ta' dan il-Kumitat jirrakkmanda lill-Gvern biex isir.

Il-liġi għandha tiġi studjata biex tkun iktar aħjar minn kif inhi bħalissa u b'hekk l-MCA jkollha kompetenza iktar wiesa' u forsi anke dwar id-drittijiet ta' konsultazzjonijiet ma' awtoritajiet oħra, inkluż is-saħħa pubblika.

Jiġifieri mhux li tagħti rapport biss.

Il-konklużjoni li nixtieq niġbed huwa li dan il-Kumitat għandu joħroġ sentenza żgħira fejn jagħti rakkmandazzjoni lill-Gvern u mbagħad sta għall-Gvern tal-ġurnata jekk jaċċettax jew le dik ir-rakkmandazzjoni biex jifli l-liġi kif inhi.

U għalkemm iħalli l-kompetittività u l-progress għaddej, imma jekk vera rridu nieħdu ħsieb is-saħħa tal-poplu, mela hemm bżonn li niflu l-liġi u naraw ukoll meta tidħol fl-indoor pollution min-naħa tal-EMF.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Farrugia, inti qed tikkwota ħafna l-liġi Franċiża; taf tgħidilna x'inhuma jagħmlu Franza?

GODFREY FARRUGIA: Franza għandhom regoli ħafna iktar strinġenti u kważi huma world leaders fiha l-biċċa tax-xogħol!

Following closely hemm l-Italja fuq dak li għandu x'jaqsam mal-EMF u l-liġi tagħhom hija waħda iktar komprensiva.

Il-liġi tagħna mhijiex daqshekk komprensiva.

U għalhekk l-MCA qiegħda timxi skont il-kompetenza tagħha.

Jien lil dawn is-sinjuri li għandna magħna llum ninżalhom il-kappell imma l-Kumitat qiegħed hawnhekk u l-funzjoni tiegħu hi li jirrakkmanda lill-Kamra sabiex tħares lejn din il-liġi għax hawnhekk għandek is-saħħa tal-poplu fin-nofs.

Din hija enerġija li ħadd ma jara!

Din mhijiex enerġija bħall-visible spectrum li ssemma fil-bidu tal-laqgħa, fejn tista' tara d-dawl imma hija enerġija li qiegħda hemm u l-effetti tagħha … Hawn min huwa iktar sensittiv minn ħaddieħor u hawn min setgħet - kien hemm każijiet legali li ntrebħu, b'mod partikolari fl-Italja – kienet ta' kaġun għall-kanċer b'mod dirett!

Min-naħa tiegħi se nieqaf hawnhekk għax naħseb li l-punt għamiltu.

Jien ma rrid inwerwer lil ħadd imma l-ħsieb tiegħi huwa ġenwin; ejjew inħarsu s-saħħa tal-poplu minn kwalunkwe tniġġis, b'mod partikolari minn tniġġis li ma narawx!

STEPHEN SPITERI: Jien inħossni inkwetat ftit u ddisturbat bil-kummenti li għamel l-Onor.

Godfrey Farrugia għaliex naħseb li bħala Kumitat il-concern tagħna hija proprju s-saħħa pubblika, b'mod speċjali rridu naraw li dak li qiegħed tressaq inti bħala possibilment allegazzjonijiet relatati mal-kanċer u ma' mard ieħor ikollna evalwazzjoni tagħhom.

Jien inħossni responsabbli bħala tabib li qiegħed fil-Parlament u li qiegħed ukoll f'dan il-Kumitat.

Jien l-ewwel x'ħin għamilt l-intervent tiegħi, bdejt nitkellem fuq dawn is-sinjuri u x-xogħol tagħhom għax il-kompitu tagħhom hu li jaraw li jiġu osservati l-guidelines Ewropej u mhux li jaraw jekk dawk il-guidelines humiex ġusti jew le.

Fil-fatt huma m'għandhomx dik il-kapaċità.

GODFREY FARRUGIA: Dak huwa d-dmir tal-politiku.

Issa jekk hemm xi ħaġa ħażina f'dak li għedt nitlobkom tikkoreġuni.

STEPHEN SPITERI: L-Awtorità għamlet xogħolha.

INĠ.

ANTOINE SCIBERRAS: Lanqas xejn.

Jien kont se nagħmel referenza għall-qafas legali li ppreżentajtilkom qabel, fejn il-liġi tagħna tistipula li l-livelli preskritti fuq livell nazzjonali huma jew l-ICNIRP jew any other standard jew any other regulation kif jistgħu jiġu infurzati minn awtorità kompetenti f'dik l-area.

Fil-qosor li kieku għada l-Kummissjoni Ewropea tiddeċiedi li tippubblika regolamentazzjoni fejn taddotta livell ġdid, il-qafas legali tagħna diġà qiegħed lest biex jaddotta dak il-qafas.

Jiġifieri m'hemmx tibdil fix-xogħol tagħna imma se nibqgħu għaddejjin bix-xogħol tagħna u bil-ħidma tagħna kif għaddejjin biha llum il-ġurnata u minflok inkejlu l-livell kurrenti nibdew inkejlu l-livell l-ieħor.

GODFREY FARRUGIA: Jien nifhimkom imma l-fatt jibqa' li f'21 sena r-reviżjoni min-naħa tal-ICNIRP baqgħu l-istess!

Il-guidelines mhumiex l-istandards.

Fil-fatt l-istess aġenzija, l-ICNIRP, tgħidlek in bold li hi ma tistax tiġi mfittxija fuq affarijiet li jirrigwardjaw is-saħħa tal-bniedem!

Tgħidlek hi stess u tagħmilha ċara li tagħmel exception għall-gwidi tagħha!

Għalfejn?

Għax il-gwidi tagħha mhumiex standards peress li biex ikollok standards iridu jkunu relatati mas-saħħa tal-bniedem.

U dan huwa l-fażul tagħha din is-sitwazzjoni!

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri l-Franċiżi għandhom standards?

GODFREY FARRUGIA: Il-Franċiżi għamlu linji gwida għalihom u huma aktar rigorużi minn dawk tal-Unjoni Ewropa.

L-istess ħaġa għamlu t-Taljani.

DEO DEBATTISTA: Imma f'kollox hekk il-Franċiżi.

Naqbel miegħek għax anke fejn jidħlu l-pestiċidi għandhom ban fuq a wider variety ...

GODFREY FARRUGIA: Bħala pestiċidi aħna wieħed mit-top bħala pajjiżi.

DEO DEBATTISITA: Fejn jidħlu fireworks għandhom iktar ...

GODFREY FARRUGIA: Qegħdin iktar min-norm tal-Unjoni Ewropea.

Issa mhux qed ngħid li għandna nkunu daqshekk imma għandna nħarsu lejhom ...

DEO DEBATTISTA: L-ewwel bdejna nitkellmu fuq ix-xogħol li jagħmlu dawn is-sinjuri u x-xogħol li jagħmlu …

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Sur President, jien xtaqt nirringrazzja lill-Inġiniera Antoine Sciberras u David Scerri kif ukoll lis-Sur Jesmond Bugeja, kif ukoll lit-tim kollu tal-MCA għax-xogħol li qegħdin jagħmlu.

Ħafna drabi t-

telecommunication sector wieħed iħares lejh bħala xi ħaġa mhux daqshekk importanti għall-pajjiżna imma fil-verità għandu rwol importantissimu.

Dan rajnieh b'mod partikolari fil-pandemija, fejn apprezzajna aktar l-importanza tal-bandwith u l-MCA kienet strumentali biex assigurajna li l-bandwith tkun biżżejjed biex seta' jsir ix-xogħol li kien qed isir mid-dar peress li ħafna nies bdew proprju jaħdmu mid-dar.

Irrid nirrimarka wkoll li l-internet u l-bandwith huma t-tieni l-iktar fattur importanti li jqisu l-investituri barranin meta jiġu Malta u allura naħseb li l-MCA għandha rwol importanti wkoll biex bħala pajjiż inkomplu nattiraw l-aqwa investiment lejn pajjiżna.

Mill-ġdid nirringrazzjakom kollha tax-xogħol tagħkom u naħseb li għandna nkunu grati lejkom għax-xogħol li qegħdin tagħmlu.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Xtaqt ningħaqad mal-Onor.

Bartolo u nirringrazzjakom talli għaddejtulna din l-informazzjoni illustrattiva.

Xtaqt ukoll nirringrazzja lill-Membri preżenti kif ukoll lill-istaff.

L-aħħar ħaġa li xtaqt naċċenna għalija, jekk hawn qbil dwarha, hi li għal-laqgħa li jmiss ta' dan il-Kumitat nistiednu lill-Human Health Alliance biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, nirringrazzjak u niskuża ruħi mal-mistiedna ta' dan il-Kumitat jekk forsi tkellimt b'daqsxejn passjoni imma jiena minni hekk.

L-istess ħaġa nagħmel meta nitkellem fil-Parlament; nitkellem b'passjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Qabel nagħlqu l-laqgħa nixtieq insejjaħ ftit lis-Sur Bugeja.

IS-SUR JESMOND BUGEJA (CEO Malta Communications Authority): Li xtaqt inżid għaliex forsi ma ħariġx ċar fid-diskussjoni hu li l-livelli li għandna stabbiliti Malta huma ħafna iżjed baxxi minn dawk stabbiliti.

Jiġifieri jekk aħna l-livell huwa 100 mhux qed ngħidu biex nagħmluh 90 imma qegħdin taħt l-20 kif jista' jinformana l-Onor.

Farrugia bid-dokumenti li għandu f'idejh.

Jiġifieri għalkemm qed tgħid li l-livelli ta' Malta mhumiex daqshekk strinġenti ma nistax ngħid li naqbel miegħek mija fil-mija.

Barra minn hekk sfortunatament m'għandniex id-dokumenti li qiegħed issemmi inti fuq ta' Franza u tal-Italja.

Ovvjament wara din il-laqgħa se nidħlu fid-dettall tagħhom u forsi aktar 'il quddiem inkunu nistgħu neżaminawhom ukoll biex naraw fejn nistgħu naslu aħna wkoll.

Kollox ma' kollox nista' ngħid li kienet diskussjoni interessanti ħafna u ta' dan nirringrazzjakom.

Il-kummenti tagħkom ħadniehom u ovvjament se nkomplu bil-ħidma tagħna biex nassiguraw li l-proċessi tagħna jibqgħu fis-seħħ.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Farrugia, jekk tista' tgħaddilna d-dokumenti nkunu nistgħu nirreferuhom lill-Parlament.

Nirringrazzjakom.

Fis-6.21 p.m. il-laqgħa ġiet fi tmiemha u l-Kumitat aġġorna bl-istess aġenda u għal data li jiġu komunikati aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU 13

It-Tlieta, 10 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4.56 p.m.

L-Onor.

Silvio Grixti, President tal-Kumitat ippresieda.

PREŻENTI

Is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali l-Onor.

Clayton Bartolo, is-Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur u l-Indafa Pubblika l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 12 li saret fl-24 ta' Ġunju 2020 ġew konfermati.

Il-Kumitat dwar is-Saħħa rriżuma mill-20 ta' Novembru 2019 id-diskussjoni fuq il-5G.

Il-Kumitat stieden lill-Inġinier Antoine Sciberras u lill-Inġinier David Scerri, Chief Spectrum Management & Technology u Manager Market Shaping rispettivament mill-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni sabiex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Il-President tal-Kumitat irrimarka li waqt din il-laqgħa tal-Kumitat dwar is-Saħħa, kien se jkun hemm intervent permezz ta' video conferencing.

Għaldaqstant il-Kumitat ukoll stieden lis-Sur Jesmond Bugeja, CEO tal-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni, b'mod virtwali.

Bil-permess tal-Kumitat, l-Inġ.

Sciberras ippreżenta Powerpoint Presentation intitolata:

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-membri preżenti staqsew diversi mistoqsijiet lill-mistednin.

Fis-6.21 pm il-Kumitat aġġorna bil-istess aġenda għal data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 69

L-Erbgħa, 11 ta' Novembru, 2020 fis-2:00 p.m.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami, President tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 11 ta' Novembru, 2020 fis-2:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti; u

Kontinwazzjoni tad-diskussjoni dwar il-Follow-up Report 2019 maħruġ mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika - Free Childcare Scheme (paġni 36 – 44).

5 ta' Novembru 2020 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kon