KUMITAT PERMANENTI GĦALL-AFFARIJIET TA' GĦAWDEX

LAQGĦA NRU 11

L-Erbgħa, 2 ta' Settembru 2020

Il-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet ta' Għawdex iltaqa' ġewwa l-Gozo Innovation Hub, ix-Xewkija Għawdex, fl-10.13 a.m.

L-Onor.

Justyne Caruana, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

Il-Ministru għall-Agrikultura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali l-Onor.

Anton Refalo, il-Ministru għal Għawdex l-Onor.

Kevin Cutajar u l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 10, li saret fit-28 ta' Lulju 2020, ġew ikkonfermati.

Il-President tal-Kumitat l-Onor.

Justyne Caruana fetħet il-ħdax-il laqgħa ta' dan il-Kumitat billi infurmat lill-mistednin għal din il-laqgħa li l-proċedimenti huma kollha pubbliċi u ser jiġu mxandra fuq is-sit tal-Parlament ta' Malta u anke fuq it-television channel tal-Parlament.

Infurmathom ukoll li l-preżentazzjonijiet li jsiru u jiġu ppreżentati lill-Kumitat, huma wkoll pubbliċi sakemm ma jkunx indikat mod ieħor.

Il-President infurmat li l-Membri tal-Kumitat irċevew ittra mingħand l-Avukat Jimmy John M. Vella fejn hu rrefera għall-kwestjoni li nqalgħet inkonessjoni mal-Learning Support Educators Għawdxin li jaħdmu ġewwa Malta, biex dawn ikunu jistgħu jiġu stazzjonati ġewwa Għawdex.

Il-President tal-Kumitat qalet li hekk kif ikun opportun, fi stadju ulterjuri, din il-kwestjoni kellha tiġi diskussa f'laqgħa tal-Kumitat.

L-IMPATT TAL-COVID-19 FUQ GĦAWDEX U T-TRIQ 'IL QUDDIEM (KONT.)

Il-President infurmat li din il-laqgħa kienet qed tinżamm bħala aġġornament tas-sitwazzjoni marbuta mal-COVID-19 ġewwa Għawdex.

Il-President infurmat ukoll li għal din il-laqgħa, ġie mistieden is-Sur Joe Cordina, Chairman Eżekuttiv tal-Gozo Channel, però peress li ma kienx disponibbli biex jattendi, huwa bagħat lill-Kumitat sommarju li juri l-miżuri li qed jittieħdu mill-Gozo Channel f'dan il-perjodu.

Il-Kumitat stieden lill-Professur Charmaine Gauci, Supretendent tas-Saħħa Pubblika, biex tagħti preżentazzjoni fuq is-suġġett permezz ta' video conferencing.

Wara l-preżentazzjoni mill-Prof.

Gauci, il-Membri għamlulha numru ta' mistoqsijiet u suġġerimenti fosthom li meta jsir aġġornament fuq il-każijiet tal-COVID-19 ġewwa Malta, tingħata wkoll informazzjoni fuq il-każijiet attivi ġewwa Għawdex.

Wara, il-Kumitat stieden lil Dr Nadine Delicata, Direttur Eżekuttiv u President ta' Steward Health Care Malta, u lis-Sur Joseph Fenech, Direttur Eżekuttiv tal-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, sabiex jagħtu l-preżentazzjoni tagħhom fuq is-suġġett.

Dr Nadine Delicata tat Powerpoint presentation u ppreżentat lill-Kumitat:

Wara l-preżentazzjoni minn Dr Delicata, il-Membri għamlulhom numru ta' mistoqsijiet.

Wara, il-Kumitat stieden lis-Supretendent Maurice Curmi sabiex jagħti l-preżentazzjoni tiegħu fuq is-suġġett.

Wara l-preżentazzjoni mis-Supretendent Curmi, il-Membri għamlulu numru ta' mistoqsijiet.

Il-Kumitat stieden lis-Sinjura Christine Vella, Senior Head tal-Malta Tourism Authority ġewwa Għawdex.

Is-Sinjura Christine Vella tat Powerpoint presentation u ppreżentat lill-Kumitat:

Wara l-preżentazzjoni mis-Sinjura Vella, il-Membri għamlulha numru ta' mistoqsijiet.

AFFARIJIET OĦRA

Il-Kumitat qabel li għandha ssir laqgħa oħra, possibilment minn ġewwa Għawdex, fejn ikun hemm segwitu tad-diskussjonijiet li diġà saru fuq is-suġġett.

Fis-1.15 p.m., il-President tal-Kumitat aġġornat il-laqgħa għal data li kellha tiġi komunikata aktar 'il quddiem.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees gpc


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-ĦATRIET PUBBLIĊI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 15

L-Erbgħa, 9 ta' Settembru 2020 fid-9.30 am

L-Onor.

Anthony Agius Decelis, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Settembru 2020 fid-9.30 am fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, b'din l-aġenda:

Konferma tal-Minuti.

Smigħ fir-rigward tan-nomina ta' Dr Joseph Pirotta għall-ħatra ta' Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għall-Qatar.

7 ta' Settembru 2020 Skrivan tal-Kamra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hat


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 15

L-Erbgħa, 9 ta' Settembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 15

L-Erbgħa, 9 ta' Settembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-9.40 a.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 14, li saret fl-10 ta' Awwissu 2020, ġew ikkonfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis): Insellmilkom u nirringrazzja lill-membri ta' dan il-Kumitat li waqt il-vaganzi tas-sajf xorta jsibu ħin biex inkomplu l-ħidma tagħna bħala membri parlamentari f'dan il-Kumitat.

Illum għandna quddiemna n-nomina ta' Dr Joseph Pirotta għall-ħatra ta' Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għall-Qatar.

SMIGĦ FIR-RIGWARD TAN-NOMINA TA' DR JOSEPH PIROTTA GĦALL-ĦATRA TA' AMBAXXATUR TA' MALTA MHUX RESIDENTI GĦALL-QATAR

IĊ-CHAIRPERSON: Nitlob lil Dr Pirotta biex jingħaqad magħna.

Dr Joseph Pirotta daħal fil-Kamra.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr Pirotta, dan il-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi huwa mwaqqaf permezz tal-Att li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, Kap. 497.

Skont dan l-istess Att, il-Membri jistgħu jagħmlulek mistoqsijiet supplimentari relatati mat-tweġibiet bil-miktub li inti bgħattilna.

Ninformak ukoll li, skont l-istess Liġi, il-mistoqsijiet u t-tweġibiet għandhom, kemm-il darba l-Kumitat ma jipprovdix xort'oħra, isiru pubbliċi.

Qabel niftaħ id-diskussjoni, nixtieq ninformak li din il-laqgħa qiegħda tiġi streamed live fuq il-website tal-Parlament, u anke mxandra live fuq it-television channel tal-Parlament.

Għalhekk, dak kollu li jingħad huwa pubbliku.

Qabel insejjaħ għal rimarki, nitolbok tintroduċi lilek innifsek.

DR JOSEPH PIROTTA: Nirringrazzjakom ħafna.

Qed nieħu gost li ninsab fostkom.

Naf lill-maġġor parti minnkom, għax ilqtajt magħkom hawn Malta u anke f'pajjiżi oħra meta kont posted barra minn Malta.

Jien għamilt tliet kwarti, jekk mhux iżjed, miż-żmien tiegħi bħala diplomatiku inservi barra minn Malta.

Naħseb li l-itwal perjodu kien fiċ-Ċina, fejn għamilt għaxar snin komplessivament.

Però mbagħad kelli ċ-ċans naħdem fil-Libja għal ħames snin, waqt l-għawġ li kien għaddej, fejn stajt nara l-Libja fl-ewwel tliet snin qabel ir-rivoluzzjoni.

Hemm kont fuq il-forefront biex evakwajna madwar 17,000 ruħ għal Malta.

Jien ġejt mal-aħħar vapur li kien hemm disponibbli, wara li x-xogħol tiegħi kien proprju fuq quddiem nett fl-ajruport ta' Tripli nipprova nevakwa lill-Maltin u lill-barranin.

Kienet esperjenza iebsa ħafna għalija.

Naħseb li l-aktar żewġ mumenti ebsin fil-karriera tiegħi kienu l-evakwazzjoni minn Tripli - għax kienet biċċa xogħol perikoluża ħafna – u ż-żmien meta, wara li għal tliet xhur kont inkarigat biex niftaħ konsolat ġewwa Benghazi, li hija t-tieni l-ikbar belt fil-Libja, meta Gaddafi lanqas kien għadu nqabad, ħdimt għal sentejn kważi l-ħin kollu f'żona ta' gwerra.

Benghazi baqgħet ma stabbilizzatx ruħha, għalkemm ipprovajna b'ħilitna kollha.

L-Unjoni Ewropea u pajjiżi oħra kienu fetħu missjoni għal dan il-għan.

Aħna konna fortunati u għamilna xogħol tajjeb f'Benghazi.

Naħseb li l-poplu Libjan għadu jirrikonoxxi x-xogħol li konna għamilna għaliex, apparti t-Taljani li kienu joperaw on and off, aħna konna l-unika missjoni li bqajna ngħinuhom biex joħorġu mil-Libja, sakemm fl-aħħar kelli niġi ħabta u sabta evakwat għax kien imiss lili li nkun fil-mira.

Kienu qatlu lil Chris Stevens, li kien ħabib personali tiegħi - konna niltaqgħu flimkien bħala l-ftit diplomatiċi li kien hemm; kien hemm forsi 12-il diplomatiku b'kollox - … Niftakar li wara li qatlu lil Stevens, kienu sparaw fuq il-Konslu Taljan, imma fortunatament ma qatluhx.

Inċidentalment, il-Konslu Taljan wara laħaq Ambaxxatur għall-Qatar.

Imbagħad, wara l-Franċiż kien imiss lili.

Nirringrazzja lill-Gvern Malti li dakinhar stess ġejt evakwat b'ajruplan speċjali f'nofsillejl.

Dak kien it-tmiem tal-avventura tiegħi f'Benghazi ħabta u sabta.

Sa dakinhar kont għadni qed naħdem l-uffiċċju, meta ġejt informat li għandi nwarrab kemm jista' jkun malajr.

Imbagħad intbgħatt l-Awstralja, li kien xogħol totalment differenti u li tani viżjoni oħra tax-xogħol diplomatiku.

Kull ambaxxata hija dinja għaliha, u aħna l-Maltin ikollna l-problemi tagħna u x-xogħol partikolari tagħna f'dik l-ambaxxata.

Mort hemmhekk għal disa' xhur u wara, fl-2017, mill-Awstralja mort Abu Dhabi fejn ftaħt l-ambaxxata li għandna llum.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Mizzi qalli ħafna kummenti sbieħ dwarek, anke li titkellem biċ-Ċiniż qisek qed titkellem bil-Malti.

DR JOSEPH PIROTTA: Fil-fatt, id-dar nitkellem biċ-Ċiniż u mhux bil-Malti!

IĊ-CHAIRPERSON: Rimarki.

L-Onor.

Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Dr Pirotta, naf li għandek esperjenza f'ħafna pajjiżi, u kelli x-xorti li niltaqa' miegħek ħafna drabi.

DR JOSEPH PIROTTA: Id-diplomazija fiċ-Ċina mhijiex biċċa xogħol ħafifa lanqas.

JOE MIZZI: Naf li mhijiex faċli.

Dr Pirotta, għandek esperjenza fil-Libja u Abu Dhabi.

Fis-sitwazzjoni tal-lum, inkluż bid-diffikultà tal-COVID-19, kif tara r-rwol tiegħek fil-Qatar?

Kif taħseb li tista' tkun ta' benefiċċju aktar għal pajjiżna?

DR JOSEPH PIROTTA: L-ewwel nett, din hija nomina għal ambaxxatur non-residenti.

Meta tkun non-residenti għandek żvantaġġ kbir li m'intix qiegħed on the ground.

Id-differenza bejn ambaxxatur residenti u non-residenti hija kbira.

Meta tkun ambaxxatur non-residenti trid tagħmel l-istess xogħol ta' rappreżentanza ta' pajjiżek u ta' titjib tar-relazzjonijiet f'kull sens, bħal fl-aspetti ekonomiċi u kulturali.

Imma, ġaladarba qiegħed 'il bogħod mill-pajjiż trid tinqeda bil-kuntatti li għandek.

Meta tkun ambaxxatur residenti fil-pajjiż, tkun ibbumbardjat mill-midja tal-pajjiż, ikollok konferenzi stampa, tkun taf kif jaħsibha l-Gvern tal-pajjiż, tkun taf kif jaħsbuha l-ambaxxati l-oħra, u tkun taf il-missjoni tal-Unjoni Ewropea.

Aħna d-diplomatiċi bejnietna dejjem nistaqsu, pereżempju, kemm hu importanti li nattendu għal-laqgħat.

Il-laqgħat tal-Unjoni Ewropea mhumiex ftit – u hemmhekk ikun hemm il-heads of mission - u mbagħad ikun hemm ukoll laqgħat mis-setturi kollha, bħas-settur kulturali fost l-oħrajn.

Meta kont l-Awstralja kont nattendi l-laqgħat kollha.

Fl-Awstralja għandna staff kbir, peress li x-xogħol konsulari fl-Awstralja huwa kbir immens.

Biżżejjed ngħidilkom li noħorġu madwar 200 passaport fix-xahar.

Fil-fatt, daħħalna l-Consul on the move ħalli, barra li n-nies jiġu għandna, il-konslu jmur ġewwa belt f'data partikolari u n-nies jinqdew fil-belt tagħhom, minflok ma jkollhom jgħaddu mill-ispiża li jsiefru.

B'dan il-mod ikun bniedem wieħed biss li jsiefer, jieħu laptop apposta miegħu u jilqa' l-applikazzjonijiet, jittieħdu l-finger prints u affarijiet oħra relatati.

Fl-Awstralja din l-inizjattiva ħadmet ħafna, għaliex dan huwa pajjiż kbir.

Fil-Kanada u fl-Amerika ħadmet tajjeb ħafna wkoll.

F'pajjiżi iżgħar, din is-sistema ma tantx taħdem għax, pereżempju, biex tmur Ruma minn Milan, tista' taqbad train.

Meta ma tkunx qed taħdem f'ambaxxata, tkun non-residenti kif se nkun jien, ikollok tuża l-kuntatti li jkollok.

Fortunatament, minħabba li ħdimt f'ħafna pajjiżi, hemm ħafna nies mill-ambaxxati tal-Qatar li huma posted in key positions, kif ukoll fil-Ministeru tal-Affarijiet Barranin, li lesti jgħinuni.

Però dan seta' ma kienx il-każ.

Jien, la għandi dawn il-kuntatti, se nipprova nużahom.

Kif ikunu jafu li ġejt maħtur bħala ambaxxatur, ovvjament dawn se jkunu ħerqana li jgħinuni.

Naturalment, se jgħinuni ferm issa, wara din il-rift li kien hemm fil-Golf, fejn hemm ġlieda fir-reġjun li ilha ġejja 50 sena bejn l-Arabja Sawdija u l-Iran dwar min huwa l-aktar influenti u potenti.

Naturalment, l-Arabja Sawdija, fiż-żmien meta nħolqu l-Emirati, il-Bahrain u l-Qatar, ipprovat tieħu taħt ġwejnħajha dawn il-pajjiżi kollha.

Fil-fatt, hekk għamlet.

Però l-Qatar, minn xi 40 sena ilu 'l hawn, beda jattwa politika li bdiet toqros xi ftit lill-Arabja Sawdija.

Fost l-oħrajn, ried relazzjonijiet aktar mill-qrib mal-Iran, li huwa l-ikbar għadu.

Il-Qatar ġie akkużat ukoll li jgħin lill-gruppi militanti, bħall-Istat Iżlamiku u l-Al-Qaeda.

Biex ngħid il-verità, kull fejn qrajt dwar dan, ma tantx nara provi tanġibbli.

Però l-Qatar ammetta li hemm il-Muslim Brotherhood.

Tinsewx li l-Eġittu llum għandu lil El-Sisi bħala President, imma erbat ijiem ilu kellhom lil Morsi mill-Muslim Brotherhood.

Fiż-żmien meta kien hemm Morsi, il-Qatar kien viċin tal-Eġittu.

Illum il-folja nbidlet, għax inbidel il-President u l-Eġittu allea ruħu mal-Arabja Sawdija.

Qed ngħid dan kollu bħala background, għaliex bħala pajjiż aħna dejjem lgħabna parti newtrali, ta' bilanċ.

Naħseb li l-pożizzjoni tagħna fir-rigward tal-politika barranija hekk għandha tkun.

Naħseb li ż-żewġ partiti politiċi dejjem qablu fuq il-linji prinċipali fir-rigward ta' ċerti alleanzi.

Bħala pajjiż, lanqas jaqblilna li nalleaw ruħna ma' naħa jew m'oħra, għax din hija ħaġa purament interna tal-pajjiżi tal-Golf.

Bħala pajjiż, dejjem sostnejna li l-Golf għandhom isolvu din il-problema.

Aħna, minkejja li pajjiż żgħir, nistgħu nkunu pajjiż katalist, bħalma dejjem konna fil-passat, biex insibu kemm jista' jkun soluzzjoni għall-problema.

Hemm soluzzjoni għaliha din il-problema?

Meta nqala' l-inkwiet fil-5 ta' Ġunju 2017, in-naħa tal-Arabja Sawdija u n-naħa tal-Emirati għamlulhom sett ta' 13-il punt.

Jien inzertajt kont Abu Dhabi meta nqala' dan l-inkwiet, u niftakar li kienet qisha waqgħet bomba atomika politika.

Din hija ġlieda bejn l-aħwa, għax dawn huma l-istess stokk ta' nies.

Għandhom ħafna żwiġijiet imħallta bejniethom.

Ħamsin sena ilu kien hemm deżert u llum hemm Dubai u Doha.

Jekk tmur Abu Dhabi, tiskanta kemm qed jiddeversifikaw.

Dawn huma pajjiżi li bbażaw l-ekonomija tagħhom fuq iż-żejt.

Il-Qatar huwa pajjiż żgħir ħafna, b'popolazzjoni li lanqas tlaħħaq it-tliet miljuni.

One-tenth minnhom huma nies Qatari u nine-tenths minnhom huma kollha nies barranin, bħalma hemm fl-Emirati, tant li taħsbek qiegħed New Delhi u mhux f'pajjiż Għarbi.

Dan għaliex il-mano d'opera hija kollha mis-sub-kontinent Indjan, fejn tant nies sabu xogħol hemmhekk.

Il-Qatar, barra li għandu ż-żejt, huwa wkoll it-tieni l-ikbar esportatur ta' LNG fid-dinja, u għandu l-ikbar gas field li teżisti.

Għandu GDP għoli ħafna, però sab ruħu f'diffikultajiet minħabba s-sanzjonijiet.

Biżżejjed ngħid li għalqulu l-ispazju tal-ajru u jrid iniżżel l-arjuplani kollha tal-Qatar Airways minn żewġ kurituri żgħar.

L-Eġittu għalaqlu l-ispazju tal-ajru u, li ma kienx għall-Iran u għat-Turkija, kważi jista' jżomm l-ajruplani tal-Qatar Airways fl-ajruport.

Il-Qatar qed iħallas prezz għoli ħafna.

Irid ibaxxi wkoll l-altitude tal-ajruplani, u allura qed jaħli ħafna iżjed fuel biex jopera.

Dawn huma sitwazzjonijiet fejn, bħala pajjiż, irridu naraw x'pożizzjoni għandna nieħdu.

Naħseb li għandna nżommu sitwazzjoni ta' bilanċ u kawtela, għaliex fil-verità, lanqas għandna idea kif din is-sitwazzjoni tista' tiżviluppa 'l quddiem.

S'issa l-Qatar ma ġiex dahru mal-ħajt li jkollu bżonn pajjiżi oħra.

It-Turkija daħlet fix-xena u għandha bażi militari żgħira.

Din hija waħda mid-diffikultajiet li għandu l-Qatar.

Il-pajjiżi l-oħra qalulu li jrid jagħlaq din il-bażi militari biex jibdew jinnegozjaw u jiġu għal fejn kienu qabel.

Talbuh ukoll biex jagħlaq l-istazzjon televiżiv Al Jazeera, li huwa verament influenti fil-Lvant Nofsani.

Talbuh ukoll biex ma jibqax jassisti lill-gruppi militari.

Il-Qatar qed jiċħad dan u qed jgħid li hu qed jgħin lill-Muslim Brotherhood biss u li m'għandux x'jaqsam mal-Istat Islamiku.

Però bażikament is-sitwazzjoni qiegħda ddur ma' din il-kwestjoni.

Il-Qatar, aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar qed iżid fir-relazzjonijiet tiegħu mal-Iran.

Din hija xi ħaġa li l-Arabja Sawdija u l-pajjiżi l-oħra ħaduha bi kbira.

Tant hu hekk, li l-Arabja Sawdija f'ħin minnhom qalet li fir-rigward tal-unika fruntiera li għandha mal-Qatar, beħsiebha tagħmel kanal biex taqta' lill-Qatar minn peninsula u ġġibu gżira.

B'hekk żgur ma jkollhiex x'taqsam miegħu.

S'issa ma għamlitx dan, però jekk tara l-midja tagħhom, tara li dawn il-ħin kollu jattakkaw u jagħtu l-gambetti lil xulxin.

Ġejja t-Tazza tad-Dinja u qed jipprovaw jagħmluha diffiċli għall-Qatar, imma l-Qatar baqa' għaddej b'saħħtu.

L-ekonomija sofriet xi ftit fl-ewwel xahrejn, tlieta, però rkuprat mill-ewwel.

Ovvjament, dan għax jistgħu jserrħu fuq l-esportazzjoni tal-gass.

Issa, bħala pajjiż, meta qed insaħħu r-relazzjonijiet, xi gwadann jista' jkollna?

L-ewwel nett, fil-Qatar - u b'mod inġenerali dan jgħodd għall-pajjiżi kollha, inkluż Abu Dhabi u l-Emirati - meta jkollok Ambaxxatur ġdid ħabrieki, żgur li jkollna riżultati tajbin.

Din taħdem ħafna.

Jien ċert li dawn il-pajjiżi qegħdin fl-istess sitwazzjoni, li ma jridux jibqgħu jiddependu fuq l-esportazzjoni u l-produzzjoni taż-żejt u l-gass.

L-ewwel nett qed jaraw li d-domanda tista' tonqos.

Dan f'daqqa waħda jista' jiġri xi ħaġa u jekk tibbaża biss fuq dan is-settur, l-ekonomija tista' ssofri.

Għalhekk bdew jiddiversifikaw l-ekonomija tagħhom.

L-Emirati ilhom li bdew jagħmlu dan u qed jirnexxilhom.

Fil-fatt, minn deżert illum daħlu f'inizjattivi ta' standard Ewropew li huma tal-ogħla livell.

Hawn mhux qed nirreferi biss għal dak li huwa bini, infrastruttura u skyscrapers, imma qed jidħlu wkoll f'setturi oħra, bħas-setturi kulturali u sportivi.

Qed jorganizzaw affarijiet li qatt ma konna noħolmuhom.

Il-Qatar se jagħmel l-istess u fil-fatt diġà beda jinvesti fl-edukazzjoni.

Kif għedt, ninth-tenths tal-popolazzjoni huma barranin, però ma jixtiqux li 'l quddiem il-pajjiż jiġi ddominat mill-barranin, għall-inqas fl-amministrazzjoni u key positions.

Kull pajjiż jixtieq li ċerti pożizzjonijiet ma jitteħdux mill-barranin.

Għalhekk iridu jinvestu ħafna fl-edukazzjoni u qed jirnexxilhom jagħmlu dan.

Fil-fatt għandhom speċi ta' education trust li qed tiġbed ħafna istituzzjonijiet edukattivi mid-dinja kollha.

Naħseb li, bħala pajjiż, aħna għandna ċans nidħlu fil-qasam edukattiv speċjalizzat, bħall-ITS.

Huma qed jipprovaw jiżviluppaw a very high class quality tourism.

It-turiżmu għadu niċċa żgħira li jikkontribwixxi persentaġġ żgħir lill-ekonomija, però bl-esperjenza tagħna, nistgħu nagħmlu ftehimiet magħhom u nħarrġulhom in-nies fl-ospitalità.

Fl-edukazzjoni għandna ċentri ta' eċċellenza, bħall-International Maritime Law Institute (IMLI) u diversi istituzzjonijiet oħra li permezz tagħhom nistgħu ngħinuhom f'dan l-istadju meta huma għadhom ma għamlux rabtiet ma' ħafna pajjiżi.

Se jinvestu ħafna fl-innovazzjoni u fl-enerġija alternattiva.

Dwar dan nistgħu nitkellmu iżjed 'il quddiem.

Jien nemmen ħafna li għandha tiġi stabbilita kummissjoni mħallta bejn iż-żewġ pajjiżi, li tkopri diversi setturi.

Din ħadmet ma' ħafna pajjiżi u naħseb li tista' taħdem anke mal-Qatar.

Pereżempju, din il-kummissjoni tista' tiltaqa' darba f'Doha u darba l-Belt Valletta biex naraw fejn waslu dawn id-diversi setturi.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed nifhmek tajjeb li f'ċerti sitwazzjonijiet, il-politika ta' newtralità u non-allinjament għandha tibqa' l-bażi tal-politika barranija ta' pajjiżna fejn ikun hemm dawn il-konflitti?

DR JOSEPH PIROTTA: Iva, naħseb li l-pożizzjoni tagħna għandha tibqa' hekk.

Ma tantx nistgħu nagħmlu paraguni.

Imma anke l-pożizzjoni tal-Unjoni Ewropea fil-kwestjoni tal-Golf hija pjuttost waħda kwieta.

Għalkemm l-Unjoni Ewropea hija verament importanti għall-pajjiżi tal-Golf, għax hija l-ikbar trading partner għall-Qatar u l-fifth major market, jiġifieri hemm ċerta importanza, però l-Qatar ma jqisx lill-Ewropa bħala potenza deċiżiva.

L-ewwel nett, l-Ewropa ma tridx tidħol f'xi kwalità ta' azzjoni militari.

L-Ewropa dejjem tagħti importanza l-ewwel u qabel kollox lid-djalogu.

Il-Qatar iqis li, minkejja li għandu relazzjoni tajba ma' kważi l-pajjiżi kollha tal-Ewropa, għandu relazzjoni speċjali mal-Ġermanja li huwa l-pajjiż number one tagħhom.

Però nzerta li l-Ġermanja lanqas biss għandha siġġu permanenti fin-Nazzjonijiet Uniti.

L-uniċi żewġ pajjiżi li għandhom siġġu huma l-Ingilterra u Franza u issa l-Ingilterra lanqas ma hija parti mill-Unjoni Ewropea.

Nerġa' ngħid li għall-Qatar l-Ewropa hija partner kbir, però a silent partner.

Min-naħa l-oħra, l-Amerika għandha bażi kbira u enormi fil-Qatar.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jien ninsab pjanament sodisfatt bir-risposti.

Bħall-Onor.

Joe Mizzi kelli l-opportunità diversi drabi li niltaqa' ma' Dr Pirotta f'xi vjaġġ partikolari.

Bħala Oppożizzjoni, m'aħniex se nġibu xi oġġezzjoni għall-ħatra tiegħek.

Hemm sitwazzjoni diffiċli u delikata ħafna u għalhekk naħseb li hija ħaġa tajba li qed jintgħażel diplomatiku veteran biex ikun jista' jieħu ħsieb din is-sitwazzjoni.

Wieħed irid joqgħod attent x'jgħid u x'ma jgħidx u kif jersaq lejn il-persuni involuti.

DR JOSEPH PIROTTA: Nirringrazzjakom ħafna.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Dr Pirotta.

Issa nitolbok biex, jekk jogħġbok, tirtira mill-Kamra sakemm il-Membri jiddiskutu bejniethom.

Dr Joseph Pirotta ħareġ mill-Kamra.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Membri, għandna quddiemna n-nomina ta' Dr Joseph Pirotta għall-ħatra ta' Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għall-Qatar.

Hawn qbil unanimu dwar din in-nomina.

Insejjaħ lil Dr Pirotta biex jidħol lura ħalli nikkomunikaw id-deċiżjoni tagħna.

Dr Joseph Pirotta daħal fil-Kamra.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr Pirotta, ninformak li dan il-Kumitat qabel li għandu jagħti parir favur il-ħatra tiegħek bħala Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għall-Qatar skont kif provdut fis-subartikolu 38(5) fit-Tielet Taqsima tal-Ħames Skeda tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, u li skont l-istess provvediment, flimkien ma' dan il-parir jintbagħtu wkoll il-Minuti ta' din il-laqgħa tal-Kumitat lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Nawgurawlek ħafna xogħol għal pajjiżna.

Minn din il-laqgħa ħareġ li inti bniedem kapaċi u li se tagħmel unur lil Malta.

Nirringrazzjawk talli aċċettajt li tieħu din il-kariga.

Nafu ċert li se tagħmel ġid lil pajjiżna.

Din il-laqgħa hija konkluża.

Nirringrazzjakom u l-Kumitat huwa aġġornat.

Fl-10.08 a.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-ĦATRIET PUBBLIĊI

LAQGĦA NRU 15

L-Erbgħa, 9 ta' Settembru 2020

IlKumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi ltaqa' filbinja talParlament, ilBelt Valletta, fid-9.40 am.

PREŻENTI

Il-Membri tal-Kumitat li kienu preżenti għal-laqgħa kienu l-Onor.

Joe Mizzi u l-Onor.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 14, li saret fl-10 ta' Awwissu 2020, ġew ikkonfermati.

SMIGĦ FIR-RIGWARD TAN-NOMINA TA' DR JOSEPH PIROTTA GĦALL-ĦATRA TA' AMBAXXATUR TA' MALTA MHUX RESIDENTI GĦALL-QATAR

Il-President tal-Kumitat informa lil Dr Joseph Pirotta li d-domandi u t-tweġibiet tiegħu ser jiġu ppubblikati ai termini tal-artikolu 38(2) tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika.

Dr Joseph Pirotta ta ħarsa ġenerali dwar l-esperjenza tiegħu fid-diversi Ambaxxati li huwa serva fihom matul il-karriera diplomatika twila tiegħu.

Huwa tkellem dwar is-sitwazzjoni politika fil-Qatar, ir-relazzjonijiet tal-Qatar mad-diversi pajjiżi fir-reġjun u lil hinn minnu u l-isfidi li l-pajjiż qed jiffaċċja.

Huwa qal li l-Qatar qed jibda jiddiversifika l-ekonomija tiegħu u semma kif Malta tista' tibda tesplora possibilitajiet ta' investiment fil-setturi tal-edukazzjoni u t-turiżmu, fost oqsma oħra.

Dr Pirotta ppropona li titwaqqaf Kummissjoni Mħallta bejn Malta u l-Qatar li tiltaqa' kull sentejn sabiex jiġu segwiti l-iżviluppi fil-qasam tal-kummerċ li jkunu qed iseħħu fil-pajjiż.

Wara li ġiet konkluża d-diskussjoni, il-Kumitat qabel li għandu jagħti parir favur il-ħatra ta' Dr Joseph Pirotta bħala Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għall-Qatar skont kif provdut fis-subartikolu 38(5) fit-Tielet Taqsima tal-Ħames Skeda tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, u li skont l-istess provvediment, flimkien mal-parir imsemmi, kellhom ukoll jintbagħtu l-Minuti tal-laqgħa tal-Kumitat lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Fl-10.08 am id-diskussjoni kienet konkluża u l-Kumitat ġie aġġornat.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TALKAMRA TADDEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI GĦALLISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA

AVVIŻ

Laqgħa Nru 11

It-Tnejn, 14 ta' Settembru 2020 fid-9.30 am

IlPresident talKumitat Permanenti għallIstandards filĦajja Pubblika javża li lKumitat se jiltaqa' nhar t-Tnejn, 14 ta' Settembru 2020 fid-9.30 am filKamra talKumitati filParlament, ilBelt Valletta, b'din laġenda:

Konferma talMinuti

3 Xogħol ieħor

9 ta' Settembru 2020 Skrivan talKamra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees spl


KUMITAT PERMANENTI GĦALL-ISTANDARDS FIL-ĦAJJA PUBBLIKA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 11

It-Tnejn, 14 ta' Settembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 11

It-Tnejn, 14 ta' Settembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fid-9.34 a.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 10, li saret fis-17 ta' Awwissu 2020, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Qabel ma nidħlu għad-diskussjoni fuq is-suġġett prinċipali, irrid ngħid li wara l-aħħar laqgħa, kif ġie maqbul u kif ġejt awtorizzat, jien ktibt lill-Onor.

Joseph Muscat biex ninfurmah bl-eżitu tad-diskussjoni fuq il-każ Nru 19 u li l-Kumitat kien qed jifhem illi l-ittra tiegħu datata 14 ta' Awwissu 2020 kienet tammonta għal apoloġija a tenur tal-Artikolu 28(d)(ii) tal-Att dwar l-Istandards fil-Ħajja Pubblika, u li l-każ issa kien qed jitqies bħala magħluq.

Qed ngħaddilkom kopja ta' din l-ittra:

Ittra datata 17 ta' Awwissu 2020 mill-Ispeaker tal-Kamra tad-Deputati lill-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, kien hemm xi tweġiba?

Kif osservajt inti, jekk ikun hemm tweġiba wieħed jara, imma ma kienx hemm u għalhekk il-każ huwa magħluq.

Għaddejtilkom ukoll dawn id-dokumenti li ġejjin:

Ittra datata 24 ta' Awwissu 2020 lill-Ispeaker tal-Kamra tad-Deputati mingħand ilKummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika dwar l-estensjoni tal-perjodu tassitt xhur fil-każijiet K/017, K/021 u K/022, mibgħuta għall-finijiet tal-artikolu 24(2) tal-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika; u

Rapport dwar investigazzjoni mill-Kummissarju għall-Istandards K/024 – Posting of political and offensive comments on Facebook datat 1 ta' Settembru 2020 fuq ilment li ġie mqajjem mis-Sur Matthew Caruana Galizia.

L-ittra tal-24 ta' Awwissu li rċevejt mingħand il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika tittratta l-estensjoni.

Din hija xi ħaġa proċedurali, imma se ninformakom fuq it-tliet każijiet.

Ovvjament, il-Kummissarju se jkollu bżonn aktar ħin biex jikkonkludi, u allura ġegħelnieh jidħol fil-perjodu ta' żmien li hemm stipulat fl-artiklu 24 tal-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (Ministru għallĠustizzja, lUgwaljanza u lGovernanza): Saret talba għal estensjoni?

L-ISPEAKER: L-estensjoni hija xi ħaġa proċedurali, imma ninformakom dejjem.

Ir-rapport tal-investigazzjonijiet li ġew konklużi mill-Kummissarju dwar posting of political and offensive comments on Facebook bir-referenza 0024, datat l-1 ta' Settembru 2020 dwar l-ilment li tqajjem mis-Sur Matthew Caruana Galizia, ġie ppubblikat mill-Kummissarju dakinhar stess.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Dan ġie ppubblikat wara l-aħħar laqgħa u informajnieh b'mezzi elettroniċi, hux hekk?

L-ISPEAKER: Hekk hu.

RAPPORT TAL-KUMMISSARJU GĦALL-ISTANDARDS FIL-ĦAJJA PUBBLIKA REVISING THE CODES OF ETHICS FOR MEMBERS OF THE HOUSE REPRESENTATIVES AND FOR MINISTERS AND PARLIAMENTARY SECRETARIES

L-ISPEAKER: Illum qegħdin hawn biex niddiskutu r-rapport mal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika dwar revising the codes of ethics for Members of the House of Representatives and for Ministers and Parliamenary Secretaries, li hu rrakkomandat taħt l-artiklu 13, kif il-Kummissarju huwa awtorizzat li jagħmel, tal-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika.

Dan ir-rapport dwar ir-reviżjoni tal-Kodiċi ta' Etika tal-Membri Parlamentari u tal-Ministri u tas-Segretarji Parlamentari, għadda għandna fid-29 ta' Lulju 2020, u lkoll kemm intom għandkom kopja tiegħu.

Irrid ngħid ukoll li, kif qbilna fl-aħħar laqgħa li saret, illum ġie mistieden il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika biex jagħmel preżentazzjoni qasira tar-rapport, imbgħad isiru l-mistoqsijiet min-naħa tagħkom, u forsi min-naħa tiegħi wkoll, biex imbagħad jirrispondina.

Irrid ngħid ukoll li fil-folder li għandkom quddiemkom poġġejna dawn id-dokumenti:

L-Ordinanza dwar il-Privileġġi u s-Setgħat tal-Kamra li fiha l-Kodiċi ta' Etika tal-Membri Parlamentari viġenti llum

Dokument imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fis-Seduta tal-15 ta' Lulju 2015 li jinkludi l-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri

Proposti għal emendi għall-Kodiċi ta' Etika ta' Membri Parlamentari li kien għamel l-Uffiċċju tal-Ispeaker fl-2015 għall-4th Evaluation Round tal-GRECO.

Issa bil-permess tal-Kumitat, nistieden lil Dr Hyzler biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu.

DR GEORGE HYZLER (Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika): Sur President, kif għedt tajjeb, illum qegħdin niltaqgħu sabiex isiru proposti ta' tibdil jew ta' reviżjoni għall-Kodiċi ta' Etika li jirregola l-Membri Parlamentari, il-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, abbażi tad-dokument li ippreżentajtilkom fid-29 ta' Lulju, 2020.

Dan id-dokument ġie ppreparat insegwitu biex naqdi l-obbligu li għandi, li nagħmel rakkomandazzjonijiet għat-titjib tal-Kodiċi ta' Etika li hemm fl-Att dwar Standards fil-Ħajja Pubblika.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żewġ Kodiċi u mhux wieħed.

Hemm il-Kodiċi ta' Etika tal-Ministri u s-Segretarji Parlamentari u l-Kodiċi li jirregola l-kondotta tal-Membri Parlamentari inġenerali.

Biex għamilna dan l-eżerċizju, ħarisna lejn x'jiġri f'pajjiżi oħra, ħarisna lejn il-proposti li kienu għamlu l-GRECO u ħadt inkonsiderazzjoni l-esperjenza tiegħi f'din is-sena u nofs li ili fil-kariga, dak li jista' jissejjaħ best practice.

Jien inħoss id-dover li nimmira għal standards aktar għolja, għax kieku mhux hekk, kieku m'għandix x'nagħmel hawn.

L-iskop huwa li nistedinkom - għax fl-aħħar mill-aħħar, intom tridu tiddeċiedu dwar it-tibdil – biex tikkonsidraw dawn il-proposti.

Naf li xi wħud mill-proposti se jkunu kontroversjali, xi wħud naħseb li huma ovvji, filwaqt li xi wħud huma sempliċement tibdil għal skopijiet ta' stil u forsi minn żmien għal żmien wieħed jgħid li aħjar inpoġġuhom b'dan il-mod.

Naturalment, id-dokument huwa daqsxejn aktar voluminuż milli kien il-Kodiċi ta' qabel.

Ma ninsewx li hemm raġuni għalfejn għandu jkun hemm Kodiċi ta' Etika.

L-iskop aħħari huwa li nżidu l-kontabilità u t-trasparenza biex kemm jista' jkun nevitaw sitwazzjonijiet ta' kunflitt ta' interess, però hemm ukoll ir-raġuni li rridu nilħqu l-aspettattiva tal-poplu.

Meta l-poplu jħares lejn il-politiċi, jippretendi ċertu livell ta' kondotta.

Issa din hija l-ewwel darba – u hawnhekk insellem lill-Kamra – li l-Abbozz ma sarx mill-Membri stess li se jivvotaw fuqu, imma ġie fdat f'idejn uffiċċju li mhuwiex Membru tal-Kamra tad-Deputati, allura forsi kelli l-vantaġġ li stajt inħares lejn il-Kodiċi minn lenti ftit differenti.

Allura nistieden lill-Kamra tikkonsidra dawn il-proposti favorevolment, anke għax apparti li rridu nissodisfaw u nilħqu l-aspettattiva tal-poplu inġenerali, għandna ċerti obbligi internazzjonali li naħseb li għandna nżommu quddiem għajnejna bħala pajjiż, speċjalment fiċ-ċirkostanzi li għaddejjin minnhom, fejn għandna bżonn nagħmlu sforz komuni biex intejbu r-reputazzjoni internazzjonali tagħna.

Ma rrid nitfa' l-ebda dell, però huwa fatt li Malta għaddejja minn perjodu fejn għandha bżonn tagħmel sforz ikbar mis-soltu.

Dan l-isforz għandu jibqa' jsir dejjem u xi ħaġa minn ewl id-dinja hi li minn żmien għal żmien wieħed għandu jaġġorna r-regoli tiegħu biex jilħaq il-livelli ta' barra minn Malta.

Bħala ħsieb, ipprovajt ma ngħabbix iż-żejjed bir-regoli, allura kemm jista' jkun użajt a value-based system, fejn trid tagħmel prinċipji ġenerali.

Xi ħaġa li ma kenitx teżisti qabel hi li ħriġna wkoll linji gwida, bl-intenzjoni li eventwalment jiġu riprodotti f'handbook biex ikun aktar faċli għad-deputati li jikkonsultaw ruħhom u jifhmu aħjar x'inhu nistenni minnhom.

Ejja ma ninsewx li kieku kellek tiġbor fil-qosor il-Kodiċi ta' Etika huwa sempliċi, għax trid tagħmel dak li hu sewwa.

Kieku nistgħu nagħmlu kollox f'linja waħda, imma l-problema hija li dak li hu sew huwa pjuttost soġġettiv.

Ma tistax tgħid li huwa oġġettiv, fis-sens li dak li hu sew għalija, forsi mhuwiex sew għalik, allura l-iskop ta' Kodiċi ta' Etika huwa li kemm jista' jkun ikollna regoli jew prinċipji li naqblu fuqhom, li mbagħad jiġu interpretati minn xi ħadd.

Bħala dak ix-xi ħadd, il-Parlament waqqaf dan l-uffiċċju, li jien imbagħad ngħaddilkom għall-ġudizzju tagħkom, għax fl-aħħar mill-aħħar ma niddeċidix jien, imma tiddeċiedu intom.

Kieku wieħed kellu jħares daqsxjen lejn x'hawn ġdid fil-kodiċijiet, hemm numru ta' prinċipji li ma kenux jeżistu qabel.

Dak li kien jeżisti qabel, ipprovajt inżommu u nsaħħu, però pprovajna nintroduċu xi affarijiet ġodda.

Naħseb li kieku kelli ngħid x'inhuma l-aktar affarijiet li għandhom jolqtuna, għax hemm diversi, hija s-sistema ta' reġistri li qegħdin nipproponu għal dawk li huma rigali, benefiċċji u ospitalità.

Minn dejjem kien jeżisti prinċipju dwar ir-rigali, imma qatt ma kien ġie spjegat u qatt ma kien hemm l-obbligu li jitniżżel.

Hawn m'iniex nivvinta r-rota, għax dawn huma affarijiet li jiġru fil-pajjiżi kollha tad-dinja ċivilizzata, u hija xi ħaġa li għandna nagħmluha.

Hemm reġistru fuq l-interessi li jiġi aġġornat minn żmien għal żmien – dak li aħna nsejħulu tat-trasparenza – u reġistru dwar il-lobbying.

Jien ipprovajt noħloq xi tip ta' bilanċ, għax ma rridx ngħabbi lid-Deputati tal-Kamra tar-Rappreżentanti b'obbligi ta' xejn.

L-iskop huwa li ma ngerrxux nies milli jidħlu fil-politika.

Aħna għandna bżonn nies tajbin biex jidħlu fil-politika u ċertament m'għandi l-ebda intenzjoni li nagħmel xi regoli biex ingerrex lin-nies mill-politika.

Anzi rrid li bis-saħħa ta' dawn ir-regoli, nittrasmettu l-ħsieb li l-poliitka hija xi ħaġa tajba u li n-nies li qegħdin fil-politika wkoll huma soġġetti għar-regoli, allura jekk ikollok intenzjoni tajba, m'hemm l-ebda diffikultà li tidħol għall-politika.

Fl-aħħar mill-aħħar, huwa fl-interess ta' kulħadd li nattiraw l-aħjar nies.

F'dan l-istadju ma naħsibx li għandi nidħol fid-dettall, sakemm ma tixtiqux li nagħmlu hekk, però apparti l-punt tar-reġistri, li ma naħsibx li huwa daqshekk kontroversjali, xtaqt insemmi l-punt l-ieħor li naf li huwa kontroversjali.

Qed nirreferi għall-proposta li filwaqt li llum għandna biss id-dikjarazzjonijiet tal-assi tad-Deputat, jibdew jidħlu wkoll tal-konjuġi.

Anzi qed immur oltre, għax qed ngħid li apparti tal-konjuġi, għandhom jidħlu tal-partners ukoll.

Illum irridu naċċettaw ir-realtà li hemm persuni li jistgħu jkunu miżżewġin u hemm oħrajn li ma jkunux miżżewġin formalment, però għal skopijiet ta' trasparenza, ta' kontabilità u ta' konflitt ta' interess, għandna ninkluduhom ukoll.

Naf li hija skomda, għax ovvjament ir-reazzjoni naturali hija li m'għandix ngħabbi lis-sieħba jew is-sieħeb tiegħi b'dawn il-pizijiet meta mhumiex membri tal-Parlament, però għalija, ma tistax titkellem fuq trasparenza jekk tħalli barra lil xi ħadd li huwa intimament marbut miegħek.

Issa naf ukoll li kienet diġà parti mill-Kodiċi l-antik li kien sar fl-1995 li kien tneħħa fl-2014, però jien tal-parir li dak għandu jidħol.

Irridu nżommu quddiem għajnejna xi ħaġa oħra, għax din forsi ma ġietx miftiehma minn xi setturi.

Irridu niddistingwu dak li nitlob bħala informazzjoni fil-qadi tal-funzjoni tiegħi, fejn taħt subartiklu 13 (1) subinċiż (a) jien għandi l-obbligu li neżamina, u jekk ikun hemm bżonn, nivverifika d-dikjarazzjoni tal-assi.

Dik l-informazzjoni hija għalija, biex niġbor informazzjoni dwar xi ħadd biex inkun nista' nivverfika dak li qiegħed jgħid – għax jekk ma nagħmilx hekk, x'suppost nivverifika? – imbagħad id-dikjarazzjonijiet jiġu ppreżentati lill-Kamra u jitqiegħdu fl-Uffiċċju tal-President tal-Kamra.

Jiġifieri dak li qed nipproponi hawn hu dak li għandu jidħol fid-dikjarazzjonijiet tal-assi, li diġà qiegħed hemm bil-liġi u jista' jinbidel biss bil-kunsens tagħkom.

X'nitlob jien għall-iskopijiet tal-qadi tal-funzjonijiet tiegħi, frankament ma tistgħux tindaħluli intom.

Fis-sens li sta għalija x'nitlob.

Naturalment, mhux se nesponiha in the public domain, ħlief f'każ ta' investigazzjoni fejn ikolli bżonn nagħmel xi rapport fuq xi ħadd, però jekk pereżempju ngħidlek li għandi bżonn nara l-bank accounts, ma tistax tgħidli li l-liġi ma tagħtinix is-setgħa li narahom, għax il-liġi tagħtihieli dik is-setgħa.

Ma tagħtinix is-setgħa li nbiddel id-dikjarazzjoni li titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, li allura hija disponibbli għall-midja u għall-Membri tal-Parlament l-oħra.

Li kieku kelli nagħsar fil-qosor liema huma ż-żewġ aspetti l-iktar importanti mill-ħafna proposti li hemm, kont nillimitaha għal dawn it-tnejn, però kif qed ngħidu hemm ħafna iktar minn hekk, u forsi nidħlu fihom iktar fid-dettall.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

Qabel ma ngħaddi għad-domandi, nixtieq nirringrazzjak tax-xogħol u tar-rapport dettaljat li għamilt.

Jien dħalt fih sew u rrid ngħidlek li għamilt sew li dħalt ukoll f'mudelli ta' pajjiżi li qegħdin fil-Commonwealth bħall-Awstralja, il-Kanada, l-Ingilterra b'mod partikolari, u New Zealand, kif ukoll ir-referenza għar-rapport tal-GRECO u dak li joħroġ mir-rapporti tal-OECD.

Punt li laqatni mill-ewwel hu d-definizzjoni ta' rigal, fejn qed ngħidu li jekk ikun jiswa minn €250 'l fuq għandu jiġi reġistrat.

Ir-reġistru tat-trasparenza wkoll huwa importanti, biex kemm jista' jkun tnaqqas dak li diġà għandna esperjenza tiegħu fil-ħajja pubblika, fejn wieħed irid jara kif jindirizzah, u hemm ukoll reġistri oħrajn.

Rigward id-dikjarazzjoni tal-assi, ovvjament dak huwa suġġett li tridu tiddiskutuh, għax hemm il-kwestjoni ta' meta għandek konjuġi, jew għandek is-separazzjoni tal-assi diġà qiegħda hemmhekk, sakemm ikun hemm komunjoni, però dan hu għad-diskussjoni ovvjament.

Jidhirli li fir-rapport semmejt il-proposta li għandu jkun hemm ukoll id-dikjarazzjoni tat-tfal li mhumiex maġġorenni.

Din wieħed irid jidħol fiha wkoll.

Irrid nirringrazzjak tax-xogħol li għamilt.

Kien rapport interessanti ħafna, speċjalment x'ħin dħalt biex tiddiskuti li qed tagħmel dan kollu fuq il-prinċipji li aħna nemmnu fihom bħala membri sħaħ tal-Commonwealth, in-Nolan Principles.

Dawk is-seba' prinċipji li jekk wieħed se jkun fil-ħajja pubblika jrid ikun onest, għandu jkun miftuħ, u hemm vauri oħrajn bħall-oġġettività, il-kontabilità, eċċ.

Dan huwa suġġett għal qalbi ħafna, imma se jkolli nieqaf hawn għax rrid nara l-Membri tal-Kumitat jagħmlu l-osservazzjonijiet tagħhom u jagħmlu d-domandi lilkom.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Li xtaqt li jsir proċeduralment, biex inkunu qegħdin naqblu, naf li għamilna abbokkament informali jien u l-Onor.

Aqulina, imma jekk se nistaqsu d-domandi at this stage, aħna t-tnejn irridu nmorru għand il-Grupp Parlamentari rispettiv u dan jiġi diskuss b'mod aktar ampju, imbagħad niġu bil-proposti tagħna b'mod informali.

L-ISPEAKER: Skużani, għax irrid nagħmel osservazzjoni li kważi qbilna fuq kollox, imma għandi r-riservi fuq ħaġa waħda.

Inti semmejt paragrafu mir-rapport tiegħek – ma niftakarx sew in-numru, jekk hux 7.12 – fejn għedt li jista' jkun hemm raġunijiet fejn ikun ġustifikat li Ministru jkun akkumpanjat mill-mara tiegħu.

Nixtieq inkun naf fejn hemm in-neċessità pubblika li l-mara ta' Ministru takkumpanjah.

Sakemm il-mara tal-President issiefer mal-President ma ġara xejn, imma mhux il-mara tal-Ministru jew tas-Segretarju Parlamentari.

Tista' ttellagħha l-mara.

Jien ġieli tellajtha l-mara, imma nħallsilha.

Dik hi l-osservazzjoni li għandi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Xtaqt nagħmel osservazzjoni fuq il-kwestjoni tal-konjuġi, għax aħna diġà tkellimiha b'mod informali.

Jien nifhem dak li qed jgħid il-Kummissarju, li biex ikollu stampa ċara jrid ikollu l-informazzjoni, għax inkella ma jistax jagħmel vetting.

Il-Kummissarju kien aċċertana li din ma ssirx għall-konsum pubbliku, imma biex isiru l-verifiki min-naħa tiegħu.

Li xtaqt niċċara hu li din hija informazzjoni teknika li rridu nġibuha minn terzi persuni – jiġifieri għandek dak l-aspett li wieħed irid jikkonsidrah – u jekk tapplikax meta għandek is-separazzjoni tal-beni.

Jien ngħid li jekk se tagħmel il-prinċipju, wieħed jiddiskuti li jkollu japplika, għax inkella kulħadd jagħmel is-separazzjoni tal-beni.

Xtaqt kumment fuq dan.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-lobbying.

Qed nifhmek li trid issir liġi, fejn irid ikun hemm framework biex tirregola l-lobbying.

Hemm ukoll il-fakultà li l-Membri Parlamentari - naf li tidher ċar mil-liġi eżistenti – ġieli jkollhom sitwazzjonijiet li jkunu jridu gwida biex jirregolaw ruħhom għas-sitwazzjoni li jkollhom quddiemhom.

Għalhekk nixtieq nistaqsi jekk ħsibtx għal xi mekkaniżmu ċar biex il-Membri Parlamentari jkunu jistgħu jiġu għandek biex f'xi sitwazzjoni li forsi ma tkunx daqshekk ċara – għax jiġu sitwazzjonijiet li ma jkunux daqshekk ċari quddiemhom – ikun jista' jkollhom gwida min-naħa tiegħek dwar kif għandhom jirregolaw ruħhom f'dak ir-rigward.

Nirringrazzjak.

DR GEORGE HYZLER: Ħalli nibda bl-aħħar punt.

Il-Liġi tipprovdi għal negative clearance.

Jiġifieri jekk Membru li jaqa' taħt dan l-Att ikollu diffikultà dwar xi sitwazzjoni, għandu s-setgħa li jitlob negative clearance taħt subartiklu 13 (1) subinċiż (c) li hija l-approvazzjoni negattiva, u ladarba jkollu dik l-approvazzjoni negattiva – jiġifieri deċiżjoni mingħandi, u diġà kelli żewġ okkażjonijiet fejn għamluhom dawn – ħadd ma jista' jgħid li għamel ħażin skont dan il-Kodiċi.

Li tagħmilha forma ta' konsultazzjoni ma tantx jien kuntent, lanqas ma jien daqshekk akkanit għall-proposta li għamlulna l-GRECO, fejn qed jgħidu li għandu jkun hemm qisu another body li jagħti dawn it-tip ta' pariri, għax immaġina kieku niġu f'sitwazzjoni fejn tkun teżisti xi tip ta' awtorità li tagħti l-pariri, imbagħad il-każ jiġi quddiemi u jidhirli li dak l-aġir mhuwiex korrett, allura jkun hemm kunflitt.

Qisu xi ħadd qed jgħidli li għandu jkun hawn xi awtorità governattiva li tagħti parir lin-nies dwar drittijiet ċivili.

Inti tmur għand avukat u jagħtik parir.

Issa jista' jkollu raġun u jista' ma jkollux.

Dak il-Qorti tiddeċidih.

Jiġifieri filwaqt li informalament jistgħu jsiru ċerti diskussjonijiet, ma naħsibx li għandna ndaħħlu fil-liġi xi sistema fejn wieħed ikun marbut b'dak il-parir, ħlief fil-kuntest ta' approvazzjoni negattiva, li hija ittra formalizzata.

Jien ħadt nota tat-talba tiegħek dwar dan l-aġir u fl-opinjoni tiegħi, dan ma jikkostitwixxix ksur jew il-kontra.

La nkun ħriġtha – diġà kelli żewġ okkażjonijiet li nagħmilha – jien stess inkun marbut biha.

Voldieri jien imbagħad ma nistax immur f'dawk iċ-ċirkostanzi identiċi ngħid li dak l-aġir mhuwiex korrett, jekk inkun ilħaqt għedt li huwa korrett.

Irrid ngħid xi ħaġa dwar il-konjuġi.

Naf li hija kontroversjali u skomda li toqgħod titlob dikjarazzjoni lis-sieħeb jew sieħba tiegħek – u nenfasizza s-sieħeb jew sieħba, mhux neċessarjament il-konjuġi, għax hawn ukoll ma tantx naqblu – indipendentement mill-eżistenza tal-komunjoni tal-akkwisti.

Sur President, jien miżżewweġ u għandi s-separazzjoni tal-beni.

Meta niġi biex nagħmel ir-return tat-taxxa, irrid u ma rridx, s'issa – għax taf tinbidel – irridu nagħmluha flimkien.

Jiġifieri ma nistax ngħid lill-mara tiegħi li ma rridx ngħidilha x'għandi, jew hi tgħidli li ma tridx tgħidli x'qed taqla', għax għal skopijiet ta' income tax, xorta rridu nagħmlu dikjarazzjoni flimkien.

Jiġifieri din l-iskuża li ma nistax inġib dik l-informazzjoni, ma naħsibx li hija kredibbli għal din ir-raġuni, għax illum diġà qed tagħmilha permezz tar-return tal-income tax.

Issa jekk huwiex sew jew le għall-income tax, hija kwestjoni oħra, għax frankament jien ma naqbilx li għal skopjiet ta' income tax għandhom ikunu flimkien, ladarba għażilt is-sistema tas-separazzjoni tal-beni, però għal skopijiet ta' etika, fejn il-konsiderazzjonijiet huma kompletament differenti, jien nista' nagħmel valutazzjoni u ngħidlek pereżempju li inti ma stajtx xtrajt pittura ta' €100,000 – biex nesaġeraw – la għandi d-dikjarazzjoni ta' kemm qed taqla' u kemm għandek fil-bank, għax mad-daqqa t'għajn ngħid: Kif jista' jkun li xtara pittura ta' €100,000?

Forsi naqra fil-gazzetta jew xi ħadd jgħidli li dik tahielu xi ħadd għax għamillu pjaċir, imbagħad hu jgħidli li xtraha hu, u meta nistaqsih kif xtraha, jgħidli li xtraha bil-flus tal-mara, imbagħad meta nistaqsih fejnhom il-flus tal-mara, jgħidli li ma jistax jgħidli.

Allura mhux fejn konna bqajna?

U min huma n-nies li nistgħu naħbu l-flus għandhom?

Dawk li huma l-iktar viċin tagħna, li normalment huma s-sieħba tagħna.

Issa jien, għall-ewwel li ssuġġerejtha fl-uffiċċju tiegħi, lanqas għedt il-konjuġi jew is-sieħba – parnters or spouses – imma għedt spouses and/or partners, għax jista' jkun hemm mument fil-ħajja fejn inti legalment tkun għadek miżżewweġ u fl-istess ħin tkun qiegħed f'relazzjoni.

Mela fl-istess mument inti tkun miżżewweġ u f'relazzjoni.

Qed ngħid hekk, għax jien nemmen li jekk irridu nkunu trasparenti, għandna npoġġu dawn l-affarijiet fuq il-mejda.

Issa qed ngħidlek li mhux qed nivvinta r-rota, għax f'pajjiżi oħra dawn huma ovvji.

Biex inkunu għedna kollox, mhux il-pajjiżi kollha jagħmluha, però f'pajjiż fejn irridu nagħmlu sforz ikbar minn ħaddieħor biex insaħħu l-kredibilità u r-reputazzjoni tagħna, naħseb li għandna nagħmlu dak l-isforz.

Fir-rigward tat-tfal minuri, l-istess ħaġa.

L-iktar ħaġa faċli hi li nagħmel dikjarazzjoni għat-tfal.

Jien għandi kontijiet, li kont insejthom, b'xi €50 fihom li kelli f'isem it-tfal meta kienu żgħar, għax iz-zija tkun tathom xi rigal u kont poġġejthom fil-kont tagħhom.

Nispera li mhux qed jisimgħuni, għax jiftakru li għandhom €50 fil-kont!

Apparti ċ-ċajt, il-verità hija li l-iktar mod faċli li twarrab xi flus biex ma jidhrux hu li ma tpoġġihomx fuq ismek.

KAROL AQUILINA: Grazzi ta' dan ir-rapport, għax naħseb li huwa wieħed mill-aħjar rapporti li saru mill-Uffiċċju tiegħek u l-iktar wieħed utli li pproduċa l-Uffiċċju tiegħek kemm ilu li twaqqaf.

Hemm numru ta' kwestjonijiet li nħoss li għandi niġbed l-attenzjoni għalihom biex forsi wieħed jagħmel pass'il quddiem fuq ċerti affarijiet, u se nsemmihom.

M'hemm l-ebda ordni ta' importanza.

Hemm il-kwestjoni ta' meta wieħed issirlu offertà ta' rigal, imma dik l-offerta ma tiġix aċċettata.

Naf li fil-Kodiċi kif qed tippreżentah inti, hemm l-obbligu li wieħed jirrapporta meta jkun qed isir undue influence jew theddid lill-Ispeaker, imma naħseb huwa l-każ ukoll li meta wieħed issirlu offerta ta' rigal u hu b'mod dirett jew b'mod diplomatiku ħafna ma jaċċettahx, naħseb li hemmhekk għandu jkun hemm ukoll l-obbligu li wieħed jirreġistra dik l-offerta li tkun saritlu, għax minnha nnifisha dik l-offerta, anke jekk mhux aċċettata, tista' tpoġġi lil dak li jkun f'sitwazzjoni fejn ikollu jaġixxi mod u mhux mod ieħor.

Anke biex tevita sitwazzjoni fejn l-offerta fiha nnifisha tista' tkun twassal għal rikatt.

It-tieni punt huwa fuq il-kwestjoni ta' min ikollu pożizzjoni eżekuttiva, li l-Kodiċi tal-Ministri jsemmi l-obbligu li sa tliet snin wara ma jkollhomx karigi, imma hemm l-anomalija li wħud mid-Deputati, bis-saħħa tal-liġi – xi kultant anke mingħajr ma l-liġi hija abbażi tagħha – jiġu maħtura f'pożizzjonijiet li jistgħu jkunu eżekuttivi jew semi-eżekuttivi, u se nagħti eżempju.

Pereżempju, min hu maħtur Membru tal-Bord tal-MEPA għandu responsabbiltà kbira li fejn jidħol ippjanar, irid joħroġ permess.

Pereżempju, min hu maħtur fil-Bord tal-Awtorità tal-Artijiet għandu rwol eżekuttiv u jieħu deċiżjonijiet dwar rikonoxximenti, qsim u dawn l-affarijiet kollha jitilgħu quddiem il-Bord.

Uħud minnhom saħansitra jkunu membri ta' kumitati delegati mill-bord eżekuttiv biex jagħmlu ċertu xogħol.

Issa vera, f'dak il-każ id-Deputat iktar għandu rwol ta' oversight, imma hemm ukoll sitwazzjonijiet fejn ikollu rwol ta' deċiżjoni f'idejh li tħoll u torbot.

Naħseb li hemmhekk għandu jkun hemm daqsxejn ċarezza biex nevitaw sitwazzjonijiet fejn ir-regola tapplika għal meta tkun Ministru, imma fl-istess waqt min ikollu poter kważi iżjed mill-Ministru, ma tapplikax għalih.

Rigward il-kwestjoni tal-konjuġi hemm daqsxejn ta' kumplikazzjoni fejn jidħol ir-regime biex wieħed jagħżel.

Jiġifieri bħalissa l-anomalija l-kbira mhijiex fejn għandek is-separazzjoni tal-beni, għax s-separazzjoni tal-beni kulħadd iżomm tiegħu u daqshekk, ħlief dak li huwa komuni, imma dik wieħed jista' jdur magħha billi jkollu dik li jgħidulha l-korsa.

Issa naf li din tintuża rarament, imma fil-verità jekk wieħed irid idur ma' din ir-regola, juża l-korsa u hu qisu m'għandux sehem.

Ikollu sehem biss meta tiġi mħollija s-sistema.

Hemmhekk wieħed irid joqgħod attent.

Jien naqbel li jkun hemm kemm il-konjuġi, il-partners, eċċ. Li forsi wieħed irid ...

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Skużani, irrid niċċara li meta għamilt id-domanda m'għedtx li ma naqbilx, għax jien, l-Onor.

Camilleri u intom qed nirrappreżentaw il-Grupp Parlamentari.

Jiġifieri kien hemm ċerti sentimenti li ddiskutejthom informalment.

Din mhux neċessarjament hija l-opinjoni tiegħi, imma aħna qegħdin hawn biex inressqu l-opinjonijiet ta' ħaddieħor ukoll.

KAROL AQUILINA: Li forsi wieħed irid jiċċara fir-rigward tal-konjuġi jew tal-partners huma fuq dawk l-affarijiet li huma parafernali għax naħseb li f'dan il-każ wieħed irid jagħmilha ċara li dik id-dikjarazzjoni ma tapplikax għal affarijiet li huma parafernali.

Jekk imbagħad l-affarijiet parafernali jinbiegħu, jagħtu l-frott, eċċ. hemmhekk naħseb li iva, għandu jkun hemm obbligu, però jekk xi ħaġa hija parafernali, … Ħalli nagħti eżempju.

Ejjew ngħidu li jiena writt parti mid-dar tal-ġenituri tiegħi, imma ommi għadha toqgħod hemm.

Dik hija xi ħaġa parafernali, u l-mara tiegħi ma tidħol xejn fiha daqskemm jekk il-mara tiegħi tiret id-dar tal-ġenituri tagħha ma nidħol xejn fiha jien.

Għalhekk naħseb li hawnhekk irridu nkunu ċari għax inkella we will be overstepping ċerti sitwazzjonijiet.

Dwar il-kwestjoni tan-negative clearance, jien naħseb li biex nevitaw ċerti sitwazzjonijiet li jistgħu jiżviluppaw minn min ma jkunx għamel it-talba, dawn għandhom jibdew jiġu ppubblikati.

Xejn xejn dawn ikunu qed iservu wkoll bħala forma ta' gwida.

Pereżempju, lili forsi m'għadditlix minn moħħi li għandi niċċara mal-Uffiċċju tiegħek jew nitlob clearance lill-Uffiċċju tiegħek, kif kelli nagħmel, u allura jekk inkun naf li kollega tiegħi għamel hekk, … Aħna nafu kif nagħmlu; nimxu fuq il-prattiċi ta' xulxin, u allura jekk jiġu ppubblikati, għalkemm mhux neċessjament jiġu ppubblikati bid-dettalji tal-persuni eċċ., l-affarijiet ikunu ħafna aktar faċli għalina.

L-aħħar ħaġa, li jien dejjem ikkonsidrajtha daqsxejn tad-daħk, hija l-kwestjoni tad-data tad-dikjarazzjoni tal-assi tagħna.

Il-verità hi li din id-data hija marbuta mal-aħħar ġurnata tas-sena.

Issa fl-aħħar tas-sena wieħed jista' jagħmel mod li jkollu €10 fil-kont bankarju u jista' jagħmel mod li saħansitra ma jkollu xejn!

Għalija hija anomalija kbira li jien irrid ngħid x'kelli proprju fl-aħħar ġurnata u ma rridx ngħid x'kelli matul is-sena.

Issa li jiġri fir-realtà huwa li kulħadd imur jiġbor l-istatements tal-bank u jgħid: "Dakinhar jien kelli daqshekk".

Però dakinhar huwa riflessjoni ta' x'kelli matul is-sena?

Din hija xi ħaġa li jien dejjem rajtha daqsxejn stramba u naħseb li għandu jkun hemm daqsxejn ta' kjarifika dwarha biex anke fid-dikjarazzjonijiet li nagħmlu, wieħed dejjem ikun jista' jħoss li qed jagħmel dikjarazzjoni ġusta, korretta u li qed tkopri kollox.

Għaliex qed ngħid li wieħed għandu jħoss li d-dikjarazzjoni li jagħmel tkun tkopri kollox?

Għar-raġuni li xi kultant wieħed jinsa x'ikollu għax ċerti affarijiet, li jkunu ġejjin minn affarijiet oħra, huwa ma jmisshomx, anzi jaħrab 'il bogħod minnhom!

Jien l-ewwel wieħed lest li biex nevita li tiġri sitwazzjoni bħal din, jekk nagħmel dikjarazzjoni nawtorizza minn qabel lill-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika biex ikun jista' jivverifika d-dikjarazzjoni tiegħi ma' kull min irid għax jista' jkun hemm affarijiet oħra li jien għandi u li dawn ma jkunux għand istituzzjonijiet pubbliċi jew semi-pubbliċi imma jkunu għand istituzzjonijiet privati.

Jien naħseb li din għandha tkun il-prattika; mhux li nagħmel id-dikjarazzjoni jien stess u l-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika jkollu joqgħod fuqha, ħlief għal forsi xi ftit verifiki li jkun jista' jagħmel, imma li wieħed jawtorizza lil min jivverifika x'assi għandu.

B'hekk nevitaw sitwazzjonijiet fejn wieħed jipprova jilgħab logħba b'din id-dikjarazzjoni fejn jitfgħek naħa biex inti ma tmurx naħa oħra.

Dan hu dak li kelli xi ngħid.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwel nett, Sur President, nixtieq ningħaqad ma' sħabi u ngħid "prosit" lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika ta' dan ir-rapport għax permezz tiegħu poġġejna ħafna punti għad-diskussjoni li ilhom pendenti żmien twil.

Jien naħseb li wieħed mill-punti li r-rapport għandu jelenka huwa mil-liema linja ta' prinċipju għandu jitlaq Ministru jew Deputat tal-Parlament.

Għalkemm ma naqblux magħhom fuq ħafna affarijiet, jien inħoss li l-linja Żvediża ta' kif għandu jġib ruħu Deputat jew Ministru għandha sservi ta' mudell jew b'xi mod għandha tiġi elenkata hawnhekk.

Pereżempju, hawnhekk il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika elenka l-prinċipji tal-onestà u tat-trasparenza, però l-prinċipju tal-umiltà mhuwiex miktub direttament, anzi minflok għandek direzzjoni opposta!

Għaliex qed ngħid dan?

Għax hawnhekk il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika qed jgħid li:

Issa jien nieħu pjaċir ikolli elenku tal-poteri u l-privileġġi li għandi għax ma tantx hu twil!

Hawnhekk qed nifhem li l-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika qed jibgħat messaġġ biex il-Ministri jġibu ruħhom sewwa, però jien naħseb li f'dawn iċ-ċirkostanzi aħjar niktbu bil-preċiż li, pereżempju, ħadd m'għandu jieħu vantaġġ fuq is-sistema u għax huwa Deputat jaqbeż il-kju imma li għandu jistenna bħal ħaddieħor biex jinqeda.

Anke għal dawk li huma applikazzjonijiet ta' benefiċċji min-naħa tal-Istat, għandna niktbu li Deputat għandu joqgħod lura u m'għandux jippretendi li minħabba l-pożizzjoni tiegħu, għandu jinqeda qabel ħaddieħor.

Pereżempju, għandna niktbu preċiż li jekk Membru Parlamentari jagħmel applikazzjoni għal xi ħaġa partikolari, m'għandux jippretendi li għax hu Deputat allura fil-każ tiegħu għandha ssir eċċezzjoni u l-applikazzjoni tiegħu tiġi pproċessata aktar malajr minn dik ta' ħaddieħor.

Jien nittama li anke aħna nibdew inħaddnu dan il-mudell Żvediż għax naqbel li għandna nelenkaw b'mod ċar li Ministru jew Deputat għandu joqgħod lura u m'għandux idaħħal lilu nnifsu f'sitwazzjonijiet ferjn ikun hemm ċerta spavalderia min-naħa tiegħu.

Imbagħad f'dan ir-rapport hawn ukoll numru ta' punti li nixtieq li l-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika jispjegahom ftit aktar fid-dettall.

Pereżempju, hawnhekk hawn miktub li:

Filwaqt li jien naħseb li qed nifhem x'irid jgħid il-Kummissarju hawnhekk, wieħed irid ikun aktar ċar.

Ma rridux ninsew li fil-Kamra tad-Deputati jidħlu kwantità kbira ta' nies, u allura l-binarji jridu jkunu miktuba għax biex ngħidu hekk, altru l-impressjoni tal-poteri u l-privileġġi ta' Deputat u altru kif wieħed hu mistenni li jġib ruħu f'soċjetà demokratika!

Għalhekk xtaqt li l-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika jitkellem ftit dwar din il-ħaġa.

Imbagħad qed tiddaħħal l-idea innovattiva tal-perjodu tat-tliet snin, fejn hawnhekk il-Kummissarju qed jgħid li meta xi ħadd huwa Ministru jew Deputat … Issa jien naħseb li hawnhekk għandu jkun hawn distinzjoni fis-sens li Ministru għandu poteri eżekuttivi li jista' jabbuża minnhom li Deputat m'għandux.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Karol Aquilina, hemm sitwazzjonijiet fejn meta Deputat isib ruħu chairperson ta' xi ħaġa jingħata poteri eżekuttivi li wieħed jista' jużahom jew għall-vantaġġ personali tiegħu jew inkella għall-vantaġġ tal-grupp ta' nies li huwa jaħseb li jkunu qegħdin jappoġġjawh politikament.

Jien naħseb li l-idea li Ministru jkun marbut għal ċerti restrizzjonijiet għal tliet snin after leaving office f'dak li għandu x'jaqsam ma' mpjiegi hija waħda mill-aktar ideat innovattivi, però hawnhekk wieħed irid iżomm f'moħħu żewġ binarji; irid iżomm f'moħħu lil dawk li qegħdin fil-ħajja pubblika u jrid iżomm f'moħħu wkoll lil dawk li se jispiċċaw mill-ħajja pubblika jew għax ma jiġux rieletti jew inkella għax jixbgħu.

Fil-fatt kellna numru ta' Deputati li għal xi raġuni jew oħra ħassew li m'għadux posthom hawnhekk u riedu jitilqu.

Għalhekk f'dan il-każ wieħed irid jibni qafas aktar dettaljat.

Pereżempju, fil-Ġermanja kien hemm l-iskandlu ta' Prim Ministru li meta spiċċa mill-kariga tiegħu qabad u daħal f'kumpanija li tagħmel il-gass mill-Ġermanja għar-Russja.

Almenu mingħalija l-pajjiż ir-Russja kien.

Allura hawn wieħed irid jagħmel binarju u jżomm f'moħħu li dan jista' jkun ta' deterrent.

Għaliex?

Pereżempju, wieħed jista' jiddeċiedi li ma jibqax imdaħħal fil-politika għax din tista' tħalli ċerti konsegwenzi fuq il-professjoni tiegħu.

Il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika pprattika bħala avukat bħali u għalhekk jista' jifhimni tajjeb għax għadda minnha wkoll.

Pereżempju, jien hekk kif sirt Ministru l-klijenti kollha li kelli spiċċaw u meta ma bqajtx Ministru u erġajt bdejt nipprattika l-professjoni legali tiegħi mhux il-klijenti kollha reġgħu ġew għandi.

DR GEORGE HYZLER: U l-kawżi li ħallejt sibthom fejn kienu!

CARMELO MIFSUD BONNICI: Le, għall-grazzja ta' Alla dan ma kienx il-każ għax billi kien hemm Ministru tal-ġustizzja tajjeb dawn kienu laħqu nqatgħu!

Xi waħda jew tnejn biss baqgħu mwaħħlin, u nista' ngħidlek liema huma, għax mill-bqija kollha nqatgħu.

Bis-serjetà qiegħed ngħidlek!

Niġi issa għall-kwestjoni tal-ospitalità, liema kwestjoni jien qed nifhem li tqajmet minħabba l-preokkupazzjonijiet tal-Kummissarju wara ċerti sitwazzjonijiet jew rapporti li huwa għamel.

L-ewwel nett hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jagħti indikazzjoni ċara.

Pereżempju, jekk xi ħadd għandu ħabib li għandu appartament xi mkien u dan jistiednu biex imur jistrieħ hemmhekk, dik tfisser ospitalità?

Jew inkella jekk xi ħadd jistedinni għall-ikel filgħaxija u jien immur niekol għandu, dik hija ospitalità?

Għalhekk hawn wieħed irid jagħmel xi tip ta' benchmark għax, pereżempju, jien nifhem li jekk korporazzjoni multinazzjonali tistieden ministru biex imur iqatta' ġimagħtejn xi mkien barra minn Malta u tħallaslu hi, dik hija kwestjoni oħra, però hawnhekk għandek sitwazzjonijiet differenti.

Pereżempju, ejjew ngħidu li jien għandi ziju tar-rispett li għandu dar xi mkien u dan qiegħed joffrihieli.

Għalhekk, kif għedt diġà, naħseb li hawnhekk ikun tajjeb li wieħed jagħmel xi tip ta' benchmark.

Imbagħad hemm ukoll il-kwestjoni tat-trusts, liema sitwazzjoni tista' ma tkun relevanti xejn u tista' wkoll tkun relevanti.

Kien hemm mumenti fejn kien hemm l-opinjoni li meta xi ħadd isir Ministru, għandu jqiegħed il-portafoll ekonomiku tiegħu fi trust.

Jien m'għandix din il-problema, imma ħaddieħor jista' jkollu l-problema li, pereżempju, ikollu investimenti f'diversi kumpaniji, u allura kien hemm l-idea li bħala good practice dak il-Ministru kellu jqiegħdhom fi trust.

Jien nistieden lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika biex jara ż-żewġ naħat tal-munita, jiġifieri din għandha tkun xi ħaġa mandatorja jew jeżistu sitwazzjonijiet fejn it-trust tista' wkoll tagħti lok għal abbuż biex ċerti assets ma jiġux għad-dawl tax-xemx?

Fl-aħħar nett lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika nixtieq ngħidlu "prosit" u nirringrazzjah.

Proprjament għandi xi punti oħrajn x'nagħmel, però naħseb li abbużajt biżżejjed mill-ħin ta' dan il-Kumitat!

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

DR GEORGE HYZLER: L-ewwel punt li għamel l-Onor.

Karol Aquilina kien li attentati biex jingħataw rigali għandhom jiġu rrapportati.

Jien żgur li naqbel ma' kull proposta li tgħolli l-istandards, jiġifieri ġaladarba bla ebda dubju din il-proposta hija ntiża biex ikollna standards ogħla, jien żgur se naqbel magħha.

Madanakollu rrid dejjem inżomm saqajja mal-art biex ma nagħmilx is-sistema peżanti żżejjed - għal daqshekk biss - però li jiġi xi ħadd id-dar, iġiblek rigal u l-mara tiegħek tgħidlu: Skużani, imma għandna ordni biex ma naċċettawx rigali ...!

Issa ovvjament dan jiddependi minn x'ikun ir-rigal, x'valur għandu, eċċ. Ma ninsewx ukoll li fil-kodiċijiet hemm elenkati l-prinċipji, u l-linji gwida jamplifikaw jew jispjegaw aħjar.

Il-linji gwida, għax huma linji gwida, dawk noħroġhom jien u mhux neċessarjament irid ikolli l-approvazzjoni tal-Parlament biex noħroġhom.

Għalhekk wieħed jista' jidħol anke f'dawn it-tip ta' dettalji u jżid jew inaqqas skont l-esperjenza tagħna, però nerġa' ngħid li fil-prinċipju jien favur kwalunkwe proposta li tgħolli l-istandards.

Apprezzajt il-punt tan-nomini ta' Membri tal-Parlament fuq bordijiet eċċ. Ta' min jgħid li dan il-punt japplika għaż-żewġ naħat tal-Kamra għax hemm numru ta' bordijiet li fihom hemm rappreżentanti miż-żewġ naħat tal-Kamra, u nifhem li d-Deputati li qegħdin fuq dawn il-bordijiet jista' jkollhom ċerta influwenza.

Għalhekk forsi tkun idea tajba jekk il-prinċipju tar-revolving doors ikun japplika wkoll għall-Membri tal-Parlament.

Naturalment meta ġejna biex infasslu l-kodiċijiet aħna għamilna distinzjoni bejn il-Membri tal-Parlament ordinarji u l-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, però jista' jkun il-każ li dan il-prinċipju għandu jiġi estiż.

Rigward il-punt l-ieħor li qajjem l-Onor.

Karol Aquilina dwar il-beni parafernali, bir-rispett kollu, jien ma tantx naqbel miegħu.

Veru li m'għandniex nindagaw iżżejjed, però jekk l-iskop huwa trasparenza u kontabbiltà, ikun daqsxejn perikoluż li nħallu twieqi miftuħin minn fejn wieħed ikun jista' joħroġ.

Nifhem li m'għandniex ngħabbu żżejjed.

(Interruzzjonijiet) Jew tagħmel dikjarazzjoni.

Fil-kwestjonarju li jien iċċirkolajt hemm dawn il-mistoqsijiet, però dawn ma sarux bil-ħsieb li jiġu ppubblikati.

Biex jien ikolli l-istampa kollha u biex inkun nista' nibni l-profil .… Għax fil-verità l-eżerċizzju li għamilt s'issa għamiltu bil-għan li nibni profil, u dan billi bil-mod il-mod niġbor informazzjoni fuq il-Membri ħalli nagħmel dak li normalment jissejjaħ "risk assessment".

B'hekk meta niġi biex ninvestiga - għax m'iniex se ninvestiga lil kulħadd, u mhux dak huwa l-iskop fl-aħħar mill-aħħar - ninvestiga l-aktar lil dawk li l-iżjed ikunu qed jixegħlu bozoz ħomor.

Issa hawn forsi wieħed jistaqsi: X'inhuma l-bozoz ħomor?

Hija xi ħaġa normali li l-fatt li tkun Ministru jkabbarlek ir-riskju li jinxtegħlulek aktar bozoz ħomor milli jekk tkun Deputat.

Anke l-fatt, pereżempju, li l-midja titkellem fuqek, ukoll jagħmel differenza kbira.

Tgħidli: Se toqgħod tagħti kas x'tgħid il-midja?

Iva, tagħti kas x'inhi tgħid il-midja, mela le, u allura hemmhekk tkun qed tinxtegħel bozza!

Anke l-fatt li, pereżempju, inti ma tiddikjarax id-dħul tiegħek jew ma tibgħatx id-dikjarazzjonijiet finanzjarji tiegħek jagħmel differenza.

Jien m'iniex se niġi naqbdek minn għonqok u ngħidlek li trid tibgħat dawn id-dikjarazzjonijiet bilfors, però meta inti ma tibgħatlix dawn id-dikjarazzjonijiet awtomatikament tkun qed tesponi ruħek għal aktar punti kontra tiegħek!

Jien fuq medda ta' snin … Ma għandkomx tinsew li din hija esperjenza ġdida għalija u għall-pajjiż, jiġifieri jien qed nibni r-regoli jew il-prattika man mano ma' dak li huwa għaddej.

Matul din l-aħħar sena u nofs jien għamilt dan l-eżerċizzju, li rrid ngħid li la huwa pubbliku u lanqas se jkun pubbliku.

Probabbilment wara din il-laqgħa se jkun hemm min jikkritikani li jien ma npoġġix kollox fid-dominju pubbliku, però jien irrid inżomm quddiem għajnejja wkoll li filwaqt li għandi bżonn inkun naf ċerti affarijiet, għandi nirrispetta l-privatezza tad-Deputati tagħna.

Dwar l-istatements tal-bank jien naf x'ried jgħid l-Onor.

Fil-fatt din kienet trick antika li kienet issir minn qabel żmieni.

Meta d-Dipartiment tat-Taxxi Interni kien jgħidilhom biex jibgħatulu statement tal-bank, kulħadd kien jibgħat l-istatements tal-aħħar tas-sena, li kienu joħorġu l-għada li jkunu neħħew il-flus mill-bank, u mbagħad kulħadd kien jerġa' jpoġġihom f'Jannar!

Jien nissuġġerixxi biex fir-reġistru tal-interessi jiddaħħal l-obbligu li tinnotifika within 28 days.

B'hekk kull darba li s-sitwazzjoni finanzjarja tiegħek tinbidel m'għandekx toqgħod tistenna d-dikjarazzjoni tal-aħħar tas-sena imma tkun trid tinnotifikani li s-sitwazzjoni finanzjarja tiegħek tkun inbidlet!

Mela jekk, pereżempju, inti xtrajt pittura ta' €100,000 - hawnhekk se nerġgħu mmorru għal dan l-eżempju, li hu daqsxejn esaġerat - ma għandekx tistenna li tinformani b'dan fl-aħħar tas-sena imma trid tinformani within 28 days li tkun xtrajtha.

Ir-reġistru tal-interessi huwa ħaj u kważi kważi d-dikjarazzjonijiet isiru irrelevanti għax inti tkun qiegħed dejjem tagħmel updates perjodikament.

Kellna anke diskussjonijiet interni dwar kemm għandu jingħata żmien biex wieħed jinformani b'dan, u frankament aktar ma tagħti żmien twil, bħal ngħidu aħna sitt xhur, iċ-ċans huwa li dak li jkun jinsa jinformani.

Min-naħa l-oħra l-perjodu ta' jumejn huwa qasir wisq, u għalhekk għażilna l-perjodu ta' 28 days, li għalkemm huwa perjodu pjuttost arbitrarju, huwa perjodu li ssibu anke f'pajjiżi oħra.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-privileġġi.

Naħseb li għandu jkun prinċipju li l-privileġġi li jeżistu … Għax anke l-fatt li inti, pereżempju, titkellem fil-Kamra b'mod liberu u ħadd ma jkun jista' jfittxek bil-qorti talli tkun għedt xi ħaġa fuq xi ħadd, dak tradizzjonalment nirreferu għalih bħala privileġġ.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Hija responsabbiltà wkoll!

DR GEORGE HYZLER: Veru, imma jien ma nistax ma nissolleċitax lid-Deputati li wieħed għandu joqgħod daqsxejn aktar kawt meta jiġi biex jitkellem fuq terzi persuni li mhumiex Membri ta' din il-Kamra.

Anke meta jagħmel allegazzjonijiet fuq terzi persuni li mhumiex Membri ta' din il-Kamra, wieħed għandu joqgħod attent kif jagħmel dawn l-allegazzjonijiet għax hemm barra hemm nies, kumpaniji, eċċ., li jistgħu jweġġgħu b'dak li jingħad f'din il-Kamra.

Pereżempju, jien nista' nqum u ngħid li t-tali kumpanija qed tbigħ prodotti ħżiena u għalhekk wieħed qed jagħmel ħażin li jixtri mingħandhom.

Din hija xi ħaġa li tista' tgħidha f'dan il-Parlament, imma fl-opinjoni tiegħi jekk tagħmel hekk tkun qed twettaq abbuż.

Bl-istess mod tista' litteralment toqtol reputazzjoni ta' persuna.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li jien wieħed minn dawk li naqbel li għandu jkun hemm il-protezzjoni tal-privileġġ għad-Deputati għax huwa importanti li d-Deputati jkunu jistgħu jitkellmu bil-libertà, però mbagħad għandha tiġi minnhom ukoll li jżommu daqsxejn lura u joqogħdu attenti kif jitkellmu fuq terzi persuni.

Jekk wieħed jistaqsini kemm hawn privileġġi nista' ngħid li m'hawnx ħafna, però mbagħad hemm ukoll il-prinċipju li tkellem fuqu l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici; dak ta' abbuż imwettaq minn Deputat minħabba l-pożizzjoni li għandu.

Waħda mir-regoli hija proprju li inti m'għandekx tabbuża mill-pożizzjoni tiegħek bħala Deputat.

Lanqas f'ittra, inti bħala avukat ma tistax tikteb lill-klijent tiegħek u, pereżempju, tgħidlu: "Jien qed ngħidlek dan bħala Membru Parlamentari" jew inkella "Ftakar li jien Membru Parlamentari"… Riċentement fl-Ingilterra kien hemm każ fejn ministru kellu jirriżenja għax meta kiteb lil xi ħadd li kellu jagħti flus lil missieru qallu: "Tinsiex li jien Deputat u li allura nista' nagħmillek ħajtek diffiċli!"

KAROL AQUILINA: Suppost lanqas għandek tniżżel li inti Membru Parlamentari f'dan il-każ!

DR GEORGE HYZLER: Eżatt, u fil-fatt dan il-ministru kellu jirriżenja.

Għalhekk għalkemm naturalment kull każ ikun irid jiġi vvalutat, jien naqbel mal-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li Deputat m'għandux jabbuża mill-pożizzjoni tiegħu fl-oqsma kollha, u dik hija xi ħaġa li qiegħda mniżżla.

Dwar dik li hi ħajja privata, il-prinċipju hu li inti m'għandekx tpoġġi lilek innifsek f'pożizzjoni ta' rikatt jew ta' pressjoni, għalkemm naf li din hija xi ħaġa soġġettiva ħafna.

Għaliex?

Għax anke f'affarijiet li jistgħu jkunu legali, … Pereżempju għalija billi mmur fit-tali post ma nkun qed nagħmel xejn ħażin filwaqt li għalik huwa ħażin ħafna għax jekk il-mara tiegħek issir taf li mort hemmhekk taqlagħlek widnejk!

Mela allura inti f'daqqa waħda poġġejt lilek innifsek f'sitwazzjoni fejn dak li ġie miegħek f'dak it-tali post jew min rak hemmhekk jista' jirrikattak.

Għalhekk jien qed ngħid li wieħed għandu jevita dawk is-sitwazzjonijiet li fihom ikun qed jesponi lilu nnifsu għal rikatt jew inkella għal pressjoni mhux dovuta.

Biex inkun għedt kollox, dan mhuwiex xi prinċipju li jinsab f'postijiet oħra imma huwa prinċipju innovattiv li meta pproponejtu u ddiskutejnieh kien hemm qbil dwaru għax jagħmel sens.

Issa sta għalikom naturalment!

Il-kwestjoni tar-revolving doors diġà semmejtha meta kont qed niddiskuti l-proposti tal-Onor.

Dwar dan hemm xi tgħid, speċjalment meta nikkonsidraw kemm Malta hija żgħira.

Pereżempju, ejjew nieħdu l-eżempju li ġab l-Onor.

Karol Aquilina ta' Deputat li jkun qiegħed fuq bord, f'daqqa waħda jitlaq minn din il-kariga u l-għada jiġi mpjegat … Jew ejjew nimmaġinaw li l-Ministru Edward Zammit Lewis kien ministru tat-turiżmu, f'daqqa waħda spiċċa minn ministru tat-turiżmu u l-għada ġie mpjegat ma' kumpanija kbira tal-lukandi.

Din il-ħaġa żgur li se ddarras lil ħafna.

Issa hawn wieħed jista' jistaqsi: Imma b'daqshekk għamel xi ħaġa ħażina?

Mhux neċessarjament, imma allura biex nevitaw dawn is-sitwazzjonijiet, ladarba mhux kull individwu joqgħod lura minn dawn l-affarijiet - u dan qed ngħidu anke minn esperjenzi li kellna fil-passat fejn dawn l-affarijiet ġraw u għalija huma ħżiena - huwa tajjeb li nagħmlu regola dwar dan.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-ospitalità.

Hawnhekk il-bilanċ huwa kollox, jiġifieri jien m'iniex se nesaġera u ngħid li jekk ħu Deputat jistiednu x'imkien, dik hija ospitalità!

L-ospitalità trid teħodha fil-kontest tal-pożizzjoni tiegħek bħala Deputat jew Ministru, jiġifieri l-kwestjoni tal-ospitalità tapplika meta xi ħadd jistiednek proprju għax inti Deputat jew Ministru biex imbagħad ikun jista' jieħu xi ħaġa lura mingħandek.

L-ewwel nett ejjew nagħmlu distinzjoni.

Hemm rigali, benefiċċji u tipi ta' ospitalità li Deputat jew Ministru m'għandu qatt jaċċettahom, indipendement mill-valur tagħhom, jiġifieri jekk xi ħadd jiġi jagħtik ballpen li tiswa €1 imma mbagħad talli tak din il-ballpen huwa qed jippretendi xi ħaġa mingħandek, allura f'dak il-każ inti m'għandekx taċċettaha.

Min-naħa l-oħra jekk dak li jkun mhu qed jippretendi xejn lura talli dak din il-ballpen, allura tista' taċċettaha.

Jien qed nipproponi li jekk il-valur tar-rigal ikun aktar minn €250 allura trid tirreġistrah, anke jekk dan ir-rigal jingħata lill-membri tal-familja tad-Deputat jew tal-Ministru u mhux lid-Deputat jew lill-Ministru direttament.

Imma issa tistgħu tiddeċiedu intom fuq l-ammont, jiġifieri għalkemm jien qed nipproponi li r-rigal għandu jiġi reġistrat meta jkollu valur ta' aktar minn €250, l-ammont jista' jkun differenti.

Hawnhekk nixtieq nerġa' nagħmilha ċara wkoll li anke jekk minflok ma ta ballpen ta' €1 lid-Deputat direttament, wieħed ta par imsielet lill-mara tiegħu, dawk il-par imsielet iridu jiġu reġistrati wkoll.

Xi ħaġa oħra li qed nipproponi u li hija daqsxejn innovattiva hija li Deputat jew Ministru għandu jirreġistra anke r-rigali li jagħti u mhux biss dawk li jirċievi.

Għaliex?

Għax jien irrid nevita sitwazzjonijiet fejn ministru - u hawnhekk aktar qed nirreferi għall-Ministri milli għad-Deputati - jagħti rigali lil persuni jew - issa hawn se nkun daqsxejn goff! – lil entitajiet partikolari biex iżommhom milli jikkritikawh.

Ejjew ngħidu li għall-grazzja tal-argument il-Ministru Edward Zammit Lewis, bħala l-Ministru responsabbli mill-ġustizzja, għandu lill-Kamra tal-Avukati li qiegħda tikkritikah fuq xi ħaġa, xi ħaġa li jien meta kont President tal-Kamra tal-Avukati kont nagħmel regolarment!

Mela allura f'dan il-każ il-Ministru Edward Zammit Lewis jista' jiddeċiedi li jagħtini rigal, bħal pereżempju xi safra, biex jagħlaqli ħalqi.

Fil-fatt jien għalhekk qed nipproponi li għandhom jiġu reġistrati anke dawk ir-rigali li inti tagħti.

Nerġa' ngħid li din hija idea innovattiva li safejn naf jien ma teżistix f'pajjiżi oħra.

Biex inżid daqsxejn aktar id-doża, anke jekk il-Ministru ma jagħtix dawn ir-rigali hu direttament imma jqabbad lil ħaddieħor biex jagħtihom hu, dawn ir-rigali xorta waħda jridu jiġu reġistrati.

Mela ejjew ngħidu li l-ministru tal-ġustizzja jrid jagħlaq ħalq il-president tal-Kamra tal-Avukati u biex jagħmel hekk iqabbad kumpanija ħabiba tiegħu u jgħidilha: "Lil dak agħtih dik il-ħaġa!"

L-istess jista' jiġri fir-rigward ta' każin tal-banda.

Lill-każin tal-banda nista' ma nkunx qed nagħtih ir-rigal jien u minflok inqabbad lil xi ħaddieħor biex jagħti rigal lill-każin tal-banda, imma mbagħad il-membri ta' dak il-każin tal-banda jirringrazzjaw lili xorta waħda.

Qed nuża dan l-eżempju għax naf li dawn huma affarijiet li ġieli ġraw f'każini tal-banda.

M'iniex qed ngħid li din hija xi ħaġa li ma nistax nagħmilha, imma dak ir-rigal li nkun qabbadt lil ħaddieħor jagħti lill-każin tal-banda nkun irrid nirreġistrah għax l-iskop huwa t-trasparenza.

Ejjew ngħidu li jien inkun irrid nagħti rigal lil klabb tal-boċċi partikolari u allura nqabbad kumpanija li għandi kunfidenza magħha u ngħidilha: "Agħmilli pjaċir; agħti sponsorship ta' €2,000 lit-tali klabb tal-boċċi għax se jieħu sehem f'dik il-kompetizzjoni!", imma mbagħad il-klabb tal-boċċi jiġi jirringrazzja lili.

Għalhekk dan l-isponsorship irid jiġi reġistrat ukoll.

Sur President, qed nagħmilha ċara li jien hawnhekk m'iniex qed nissuġġerixxi projbizzjoni għal dawn it-tip ta' rigali imma qed nissuġġerixxi biss li dawn jiġu reġistrati fir-reġistru tar-rigali, tal-benefiċċji u l-ospitalità biex ikun hemm it-trasparenza.

Mill-bqija m'għandix problemi f'dan ir-rigward.

Niġi issa għall-aħħar punt li għamel l-Onor.

Jien pjuttost favur sistema fejn fil-perjodu li bniedem ikun fil-politika, speċjalment bħala Ministru, huwa għandu jiddistakka ruħu minn dak il-business li huwa aċċettat - biex insejjaħlu hekk - u dan mhux biex jaħbi jew jistaħba wara - anzi t-trust għandha tkun trasparenti - imma biex hu jiddistakka ruħu mill-amministrazzjoni u ma jkunx involut … Ħalli nagħti eżempju.

Ejjew ngħidu li għandek dar tal-familja u inti trid twaqqagħha biex tibni blokk appartamenti; xi ħaġa li tiġri fir-realtà.

Teknikament billi l-Ministri ma jistgħux jagħmlu xogħol ieħor jibda jitqajjem daqsxejn ta' dubju.

Din hija xi ħaġa aċċettata u tista' ssir, però inti għaliex għandek inti ssib ruħek f'sitwazzjoni fejn inti u tagħmel dan l-iżvilupp allaħares qatt jaqa' l-bini ta' maġenbek jew jiġri xi ħaġa oħra bil-konsegwenza li dan l-iżvilupp imur ħażin u allura jsiru kawżi personali kontra tiegħek?

Jekk ikollok amministratur u dan jamministralek at arm's length inti tkun iddistakkajt ruħek minn dak l-iżvilupp jew minn dik il-biċċa negozju li hija "aċċettata" għax hawnhekk ma rridux ninsew li bħala regola l-Ministri ma jistgħux jidħlu f'negozji oħra.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Jien għandi żewġ kummenti fuq dak li għedt inti, u kumment minnhom jirrigwarda l-kwestjoni tar-rigali.

Aħna konna pproponejna li l-benchmark ikun dak ta' €150.

(Interruzzjonijiet) Imma dak hu d-dokument.

M'iniex qed ngħid ...

DR GEORGE HYZLER: Tajjeb.

L-ISPEAKER: Niftakar li meta morna l-GRECO, u anke meta jiġu mill-Parlament Ewropew, jgħidulek mal-ewwel li, pereżempju, dak ir-rigal ma jiswiex aktar minn €150, però mbagħad ovvjament sta għalikom.

Huwa importanti wkoll - għax għalkemm din hija xi ħaġa li ġiet imsemmija fir-rapport, fid-diskussjoni ma ssemmietx - li meta għal xi raġuni jew oħra Membru Parlamentari jkun qed jiġi mhedded, harassed jew intimidat, huwa għandu jirrapporta lis-Sedja mill-aktar fis possibbli ħalli mbagħad din tkun tista' tieħu azzjoni.

Naħseb li dan huwa punt importanti li fir-rapport huwa msemmi b'mod ċar.

Dwar dak li qal il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika għal meta Ministru jew Membru Parlamentari jqabbad lil xi ħaddieħor biex ikun jista' jagħti rigal, huwa importanti li ngħidu wkoll li dan jista' anke jqabbad lobbying group għax nafu li ġieli saret, jew jekk ma saritx b'mod dirett, saret b'mod indirett.

Jista' jkun, pereżempju, li Ministru jew Membru Parlamentari jkollu influwenza fuq ċerti membri tal-press u allura jgħidilhom biex jiktbu artiklu fuq it-tali filwaqt li mbagħad jieħu ħsieb jara li jżomm lil dawn il-membri tal-press happy!

Dawn huma eżempji ta' każijiet innovattivi, u allura huwa importanti li nesiġu t-trasparenza anke f'każijiet bħal dawn.

Jien nixtieq nirringrazzja lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika talli kien preżenti għal din il-laqgħa għax b'hekk nistgħu nkunu f'pożizzjoni li nimxu fuq ħafna minn dak li għedna dwar il-kontenut.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, naħseb li l-understanding kien li issa, wara li smajna lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, aħna bħala Membri miż-żewġ naħat tal-Kamra nkunu f'pożizzjoni li mmorru lura għand il-gruppi parlamentari rispettivi tagħna u nidħlu f'ċertu dettall magħhom billi nagħmlu presentation aħna stess.

Imbagħad nazzarda ngħid li f'Novembru għandna nikkonkludu dan l-item.

Naturalment l-ewwel tkun trid issir laqgħa speċifika f'dan ir-rigward u sadanittant f'dan il-Kumitat nistgħu nibqgħu għaddejjin niddiskutu suġġetti oħra, imma naħseb li jekk f'Novembru nagħmlu din il-biċċa xogħol, anke in vista tal-Baġit eċċ., inkunu qed nagħmlu xi ħaġa raġjonevoli.

L-ISPEAKER: Ħalli ngħidilkom x'se nagħmel.

Jien se nordna li jkollna t-traskrizzjoni ta' dak kollu li sar illum ħalli intom tkunu abreast ma' dak dak kollu li ntqal waqt din il-laqgħa tal-Kumitat, jiġifieri kemm mal-osservazzjonijiet, kemm mad-domandi li saru kif ukoll mat-tweġibiet li ngħataw mill-Kummissarju.

Imbagħad intom tkunu tistgħu tikkonsultaw mal-grupp parlamentari rispettiv tagħkom u nimxu minn hemmhekk.

DR GEORGE HYZLER: Nixtieq nagħmel punt żgħir.

Naturalment jien altru milli jien dispost li niltaqa' mal-gruppi parlamentari, kemm separatament kif ukoll maż-żewġ gruppi parlamentari flimkien, imma nimmaġina li aktar jagħmel sens li jkunu gruppi żgħar.

Jekk tridu li niltaqgħu f'working groups, jien dispost li niltaqa' magħkom bil-qalb kollha.

L-ISPEAKER: Nirringrazzja lill-Kummissarju għall-iStandards fil-Ħajja Pubblika filwaqt li ngħidlu li jista' jirtira mill-kumplament ta' din il-laqgħa.

Il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika rtira mill-Kumitat.

L-ISPEAKER: Nixtieq nara jekk naqblux fuq xi data dwar meta se nerġgħu niltaqgħu.

Ovvjament issa nerġgħu niltaqgħu wara li jispiċċa r-recess tas-sajf u jerġa' jibda l-Parlament.

KAROL AQUILINA: Tajjeb li nistabbilixxu data fissa ħalli b'hekk din il-laqgħa ma taħbatx ma' affarijiet oħra.

L-ISPEAKER: Naqbel.

KAROL AQUILINA: Pereżempju, jien nissuġġerixxi li l-laqgħa tibda tkun nhar ta' Tnejn fl-4.30 p.m. wara l-ħin tal-mistoqsijiet.

L-ISPEAKER: Imma jiġifieri niltaqgħu dejjem nhar ta' Tnejn?

(Interruzzjonijiet) Naħseb li l-aqwa li jkollna data fissa.

Il-punt tal-Onor.

Karol Aquilina jien fhimtu għax jista' jkun li, pereżempju, ikun hemm xi rapport li jkollna bżonn niddiskutuh.

Aħna ħalli niffissaw data għal-laqgħa li jmiss u mbagħad nistgħu nżommuha u jista' jkun ukoll li ma jkollniex għalfejn inżommuha.

KAROL AQUILINA: S'issa ġiet imħabbra d-data tal-Baġit jew le?

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Fid-data li se nagħti mhux se niddiskutu s-suġġett tal-lum.

Mela jekk se nibqgħu fuq il-ġurnata tat-Tnejn, allura l-laqgħa li jmiss tista' ssir nhar it-Tnejn, 12 ta' Ottubru fl-4.30 p.m. u mbagħad naraw minn hemmhekk.

(Onor. Membri: Iva) Nirringrazzjakom ħafna.

Il-Kumitat huwa aġġornat għal nhar it-Tnejn, 12 ta' Ottubru 2020, fl-4.30 p.m.

Fil-10.50 a.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI GĦALLISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA

LAQGĦA NRU 11

ItTnejn, 14 ta' Settembru 2020

IlKumitat Permanenti għallIstandards filĦajja Pubblika ltaqa' filKamra talKumitati 3 filbinja talParlament, ilBelt Valletta, fid9.34 a.m.

Anġlu Farrugia, ippresieda.

PREŻENTI

IlMinistru għallĠustizzja, lUgwaljanza u lGovernanza, lOnor.

Edward Zammit Lewis, ilMinistru għallIntern, isSigurtà Nazzjonali u lInfurzar talLiġi, lOnor.

Karol Aquilina u lOnor.

IlMinuti talLaqgħa Nru 10 tas17 ta' Awwissu 2020 ġew ikkonfermati.

Matul illaqgħa lIspeaker informa lillKumitat b'numru ta' dokumenti li huwa kien irċieva mingħand ilKummissarju għallIstandards millaħħar laqgħa u li kienu diġà ġew mibgħuta lillMembri:

L-Ispeaker informa wkoll lill-Kumitat illi wara l-aħħar laqgħa huwa kien kiteb lill-Onor.

Joseph Muscat fejn infurmah bid-deċiżjoni tal-Kumitat illi kien qed jifhem illi l-ittra tiegħu datata 14 ta' Awwissu 2020 kienet tammonta għal apoloġija a tenur tal-Artikolu 28(d)(ii) tal-Att dwar l-Istandards fil-Ħajja Pubblika, u li l-każ issa kien qed jitqies bħala magħluq.

Huwa qassam kopja ta' din l-ittra lill-Membri tal-Kumitat.

RAPPORT TAL-KUMMISSARJU GĦALL-ISTANDARDS FIL-ĦAJJA PUBBLIKA REVISING THE CODES OF ETHICS FOR MEMBERS OF THE HOUSE OF REPRESENTATIVES AND FOR MINISTERS AND PARLIAMENTARY SECRETARIES A RECOMMENDATION UNDER ARTICLE 13 OF THE STANDARDS IN PUBLIC LIFE ACT

L-Ispeaker qassam numru ta' dokumenti li kienu relevanti għad-diskussjoni ta' dakinhar.

Bil-permess tal-Kumitat l-Ispeaker stieden lil Kummissarju għallIstandards filĦajja Pubblika, Dr George Hyzler sabiex jingħaqad mal-mejda u jagħmel il-preżentazzjoni tarrapport tiegħu magħmul ai termini tal-Art.

13 (g)(i) tal-Att dwar l-Istandards fil-Ħajja Pubblika dwar reviżjoni tal-kodiċi ta' etika tal-Membri Parlamentari u dak tal-Ministri u Segretarji Parlamentari.

Fuq talba ta' Dr Hyzler il-Kumitat qabel li madwar il-mejda jiġi mistieden ukoll idDirettur Ġenerali flUffiċċju talKummissarju talIstandards filĦajja Pubblika sSur Charles.

Wara l-preżentazzjoni mill-Kummissarju, l-Ispeaker irringrazzjah tar-rapport dettaljat li kien ipprepara, u stieden lill-Membri sabiex jagħmlu r-rimarki u l-mistoqsijiet tagħhom.

Il-Kummissarju wieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu u wara illi l-Ispeaker u l-Membri tal-Kumitat irringrazzjaw lill-Kummissarju għax-xogħol tiegħu fuq dan ir-rapport, il-Membri qablu illi għandhom jikkonsultaw mal-gruppi parlamentari rispettivi tagħhom qabel ma l-Kumitat ikompli bil-konsiderazzjoni ta' dan ir-rapport.

L-Ispeaker irringrazzja lill-Kummissarju u talbu jirtira mill-Kumitat.

Fil10.50 a.m. ilKumitat aġġorna għal nhar itTnejn, 12 ta' Ottubru 2020 fl4.30 p.m., liema laqgħa ssir jekk il-Kumitat ikollu rapporti x'jiddiskuti.

ANĠLU FARRUGIA