(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 16

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 16

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-5:01 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 15, li saret fid-29 ta' Lulju 2020, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Chris Fearne, Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ngħaddu mal-ewwel għat-tieni item li għandna fuq l-aġenda.

STQARRIJIET FINANZJARJI TAL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA GĦAS-SENA 2019 U ESTIMI FINANZJARJI TAL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA GĦAS-SENA 2021.

IĊ-CHAIRPERSON: Nitlob lill-Awditur Ġenerali sabiex jagħmel introduzzjoni.

IS-SUR CHARLES DEGUARA (Awditur Ġenerali): Sur President, biex inkunu innovattivi kemm jista' jkun, u biex il-messaġġ tagħna jasal b'mod aħjar, minn din is-sena it-tim tagħna tal-IT beda jagħmel dawn il-video clips żgħar inhouse dwar ċerti rapporti.

U nixtieq li, bħala introduzzjoni, naqsam magħkom wieħed minn dawn il-video clips, li juri eżattament dwar dak li wettaq l-Uffiċċju tagħna fl-2019.

Il-Kumitat segwa l-video clip magħmul mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjawkom.

Nistiednek issa sabiex tagħmel il-preżentazzjoni tiegħek fuq iż-żewġ dokumenti li għandna fuq l-aġenda.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Grazzi, Sur President.

Bħas-soltu, nibdew l-ewwel bl-Audited Financial Statements għas-sena 2019, awditjati minn Ernst & Young, kif appuntati minn dan il-Kumitat.

Dawn l-statements ġew iffirmati mis-Sur Christopher Balzan, li huwa wieħed mill-partners ta' din l-audit firm, fis-27 ta' April 2020.

Għandi pjaċir ngħid – u bħas-soltu nixtieq nirringrazzja lill-Manager, Finance and Administration tagħna, is-Sur Ian Rizzo, li jinsab preżenti hawnhekk – li l-Uffiċċju għal darb'oħra ngħata opinjoni tajba mill-awdituri; essenzjalment l-istatements finanzjarji jagħtu stampa vera u ġusta tal-pożizzjoni finanzjara tal-Uffiċċju sal-31 ta' Diċembru 2019.

Dan jgħodd ukoll għall-financial performance u cash flows kif iċċertifikati skont l-International Financial Reporting Standards.

Aħna nemmnu li, dak li kontinwament nippromovu fix-xogħol tagħna, jiġifieri governanza tajba, għandu jiġi qabel xejn ipprattikat fl-Uffiċċju tagħna stess.

Ma nixtieqx noqgħod indejjaqkom b'ħafna figuri – hekk jew b'hekk dawn huma murija fil-financial statements li diġà għandkom kopja tagħhom.

Ngħid biss li fis-sena 2019 l-Uffiċċju spiċċa b'surplus ta' €119,862.

Bħal dejjem qgħadna attenti ħafna, kif inhu d-dover tagħna, biex l-infiq tagħna jkun wieħed bil-għaqal u kif assolutament meħtieġ, mingħajr spejjeż żejda.

Matul din is-sena l-Uffiċċju baqa' għaddej bil-programm modest ta' refurbishment fl-uffiċini tagħna, inizjattiva li konna bdejna s-sena ta' qabel.

Il-binja fejn jinsab in-National Audit Office (NAO) kienet mibnija mill-Gvern Ingliż iżjed minn 100 sena ilu, bil-faċilitajiet maħsuba għall-akkomodazzjoni tal-membri tas-Servizzi Ingliżi ta' dak iż-żmien.

Aħna mpenjati li l-impjegati tagħna nagħtuhom ambjent adattat u xieraq minn fejn ikunu jistgħu jaħdmu bl-iżjed mod effiċjenti u effettiv.

F'dan il-kuntest, aħna għamilna kulma stajna biex lill-istaff tagħna – mingħajr dubju l-aqwa riżorsa tagħna – nagħtuhom l-aqwa għodda u taħriġ biex ikunu jistgħu jwettqu x-xogħol tagħhom bl-aktar mod professjonali u kompetenti.

Għal dan il-għan, matul is-sena komplejna wkoll bil-programm ta' taħriġ għall-istaff ġewwa l-Uffiċċju tagħna.

Kif jindika b'mod ċar ħafna r-Rapport Annwali tagħna għal din is-sena, li kopja tiegħu qiegħed nippreżenta lil dan il-Kumitat, matul l-2019 għal darb'oħra sar ħafna xogħol siewi min-nies tagħna.

M'iniex se ndejjaqkom b'ħafna dettalji li jinsabu f'dan ir-rapport estensiv u nformattiv, ngħid biss li minbarra numru konsiderevoli ta' audits, li prattikament missew kull ministeru, organiżżajna b'suċċess żewġ konferenzi internazzjonali, kif ukoll seminar li norganizzaw kull sena bi sħab mal-European Court of Auditors.

Jien inħoss li dawn l-attivitajiet huma importanti ħafna għax apparti li jsaħħu l-istima lejn l-Uffiċċju tagħna, anke fuq livell internazzjonali, iservu wkoll ta' opportunità importanti ħafna ta' networking għall-istaff tagħna.

Nixtieq biss nikkwota minn dak li ktibt fil-ftuħ ta' dan ir-Rapport, u ċioè li "mingħajr dubju dan ix-xogħol estensiv sar bis-saħħa tat-team tajjeb ħafna li għandna fl-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, team li dejjem wera dedikazzjoni, ħeġġa u serjetà fil-ħidma tiegħu".

Għax ejjew ngħiduha kif inhi, għalxejn taddotta l-aqwa sistemi ta' xogħol jew takkwista l-aqwa equipment jekk ma jkollox staff motivat, kompetenti u ddedikat fix-xogħol tiegħu, u team li ma jibżax jiġġedded u jidħol għal sfidi ġodda biex nibqgħu dejjem intejbu s-servizz li aħna nagħtu biex tissaħħaħ dejjem aktar il-governanza tajba fis-Settur Pubbliku.

Fil-qosor ħafna, ngħaddi issa għall-andament finanzjarju għal din is-sena fejn għal darb'oħra huwa stmat li se nonfqu €3.6 miljun bħala spiża rikorrenti u €120,000 bħala spiża kapitali.

Il-Ministeru għall-Finanzi kien tana wkoll ammont addizzjonali ta' €200,000 biex isiru r-riċerki u l-pjanti meħtieġa għal bini ta' estensjoni ġdida li jkun fiha faċilitajiet li tant għandna bżonn fix-xogħol tagħna.

Għal din is-sena, huwa stmat li l-ispejjeż marbuta ma' dan il-proġett jammontaw għal €50,000.

L-Uffiċċju ddeċieda li jassorbi dan l-ammont mit-€3.6 miljun allokat fuq l-ispiża rikorrenti u b'hekk effettivament jiffranka lill-Gvern il-€200,000 li ġew allokati għal din l-ispiża speċifika.

Il-medja tal-impjegati matul is-sena mistennija tkun ta' 64 persuna, għalkemm fil-verità l-ammont ta' full time equivalents hija biss ta' 59 persuna.

Kif mistenni, in-nuqqas fl-ispiża operattiva ta' din is-sena huwa dovut essenzjalment għall-pandemija COVID-19 li effettwat kull aspett tal-ħajja tagħna, mhux b'anqas id-dinja tax-xogħol.

Kif indikat, qegħdin nistmaw li sal-aħħar tas-sena se jkollna savings ta' €70,000 fuq spejjeż amministativi meta mqabbel mas-sena ta' qabel.

Għandi pjaċir ngħid li minkejja bosta sfidi iebsa matul dan il-perjodu diffiċli tal-pandemija, il-management u l-istaff tagħna qam għall-okkażjoni u fil-fatt irnexxielna nwettqu x-xogħol kollu ppjanat.

Biżżejjed ngħid li sakemm dan il-Parlament aġġorna għall-ferjat tas-sajf, konna diġà ppublikajna 12-il rapport u għandna ppjanat li sal-aħħar ta' din is-sena noħorġu għaxra oħra.

Fost dawn insibu r-rapport annwali fuq il-finanzi pubbliċi kif ukoll dak fuq is-settur tal-Gvern Lokali, u t-tieni edizzjoni għal din is-sena ta' bosta follow-up audits fejn fihom essenzjalment analizzajna kemm ġew imwettqa rakkmandazzjonijiet tagħna matul dawn l-aħħar snin.

Hawnhekk nixtieq nenfasizza punt importanti ħafna.

L-effettività tal-Uffiċċju tagħna tiddependi ħafna fuq kemm id-dipartimenti u l-entitajiet tal-Gvern jindirizzaw bl-aħjar mod possibbli n-nuqqasijiet li aħna nkunu identifikajna fix-xogħol tagħna.

Ninnutaw b'sodisfazzjon li dawn ir-rapporti ta' follow-up, bħall-Governance Action Report maħruġ dan l-aħħar mill-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti Ewlieni, b'mod konsistenti jindikaw ammont sodisfaċenti ta' 'l fuq minn 80% ta' twettieq.

Ikun hawn min jistaqsina jekk dan huwiex biżżejjed.

U r-risposta tagħna hija waħda ċara: Napprezzaw dak li qed isir, imma jonqos iżjed xogħol mill-auditees tagħna biex jiġu ndirizzati l-findings kollha tagħna għax, fl-aħħar mill-aħħar, it-taxpayers tagħna ħaqqhom l-aqwa servizz possibbli.

Apparti l-ħidma ewlenija tagħna ta' awditjar tad-dipartimenti u entitajiet pubbliċi, din is-sena wettaqna bosta xogħol ieħor ta' fejda, u se nagħti ftit eżempji fil-qosor.

Ippreżentajna lill-Eċċellenza Tiegħu, il-President ta' Malta, bosta suġġerimenti għal emendi kostituzzjonali bil-għan li l-Uffiċċju tagħna jkun fl-aħjar pożizzjoni biex iwettaq il-mandat kostituzzjonali tiegħu fiċ-ċirkostanzi preżenti.

Barra minn hekk, ħafna uffiċjali tagħna ħadu sehem attiv f'bosta kumitati governattivi mwaqqfa biex jindirizzaw materji jew proġetti partikolari.

Sar ukoll ħafna xogħol tajjeb mis-sitt timijiet interni li waqqafna fis-sena ta' qabel.

Dawn huma mmexxijja minn managers u bi staff minn kull sezzjoni ġewwa l-NAO, sabiex ftit ftit nibdew nimplimentaw aspetti differenti mill-istrateġija tal-Uffiċċju tagħna li konna nedejna fl-2018, wara proċess estensiv ta' konsultazzjoni.

Dan diġà beda jwassal għal titjib fil-mod kif naħdmu u kif nikkomunikaw mal-istakeholders u l-auditees tagħna.

Ngħaddi finalment għall-estimi tas-sena 2021, fejn it-talba dettaljata lill-Ministeru għall-Finanzi kienet ta' €3.75 miljun.

Kif tistgħu taraw bqajna prattikament fuq l-istess livell tas-snin ta' qabel u mingħajr ebda varjazzjonijiet sostanzjali fl-ispejjeż operattivi.

Kif diġà għedt, din il-pandemija effettwat ħafna l-mod kif naħdmu.

F'dawn iċ-ċirkostanzi ġodda, bi qbil mal-Ministeru għall-Finanzi, din is-sena m'aħniex se nitolbu fondi biex nibdew il-binja ppjanata li, kif diġà għedt, taħseb biex ikollna ċerti faċilitajiet tant bżonnjużi, imma ftehemna li se nirrevedu l-pjanijiet tagħna u eventwalment, aktar tard din-sena, il-perit tagħna jagħmel applikazzjoni għall-permessi neċessarji.

Ta' dan, il-Ministeru għall-Finanzi, apparti s-subvention rikorrenti ta' €3.75 miljun, se jagħtina wkoll €100,000 oħra għal ħtiġijiet ta' pjanti ġodda u permessi.

Matul is-sena li ġejja, se nibqgħu għaddejjin bil-ħidma tagħna biex inkomplu nwettqu l-azzjonijiet meħtieġa biex nilħqu l-objettivi strateġiċi tagħna skont il-pjan tal-NAO għas-snin 2019-2023.

Fost ħafna inizjattivi, beħsiebna niltaqgħu ma' kull segretarju permanenti biex, fil-qafas tal-awtonomija sħiħa li jgawdi l-Uffiċċju tagħna, insaħħu dejjem aktar il-komunikazzjoni u l-koperazzjoni ta' bejnietna.

B'hekk nassiguraw li s-servizz ta' awditjar li nagħtuhom ikun wieħed li eventwalment jgħinhom isaħħu l-governanza tajba fid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħthom.

Aktar qabel aċċennajt għall-bżonn li aħna stess għandna d-dover li dejjem nippruvaw insiru aktar effiċjenti u effettivi fil-ħidma tagħna.

Għaldaqstant, b'sens ta' maturità u responsabilità, permezz ta' eżerċizzju impenjattiv ħafna mmexxi mis-Sur Rizzo, imsejjaħ Performance Management Framework, qegħdin inpoġġu taħt skrutinju l-operat tagħna stess bil-għan li nsaħħu dejjem aktar il-proċeduri nterni tagħna u nkunu nistgħu nagħtu servizz aħjar qua awdituri esterni tas-Servizz Pubbliku.

Ovvjament, jekk ma tikkritikax lilek innifsek, ma tista' titjieb qatt.

Fuq kollox, għas-sena li ġejja diġà għażilna numru ta' audits li għandhom ikunu ta' interess għaċ-ċittadini tagħna, bħal dejjem b'enfasi speċjali fuq l-oqsma l-aktar importanti, bħall-edukazzjoni, saħħa, servizzi soċjali u ambjent.

Kif tistgħu taraw, aħna qed nagħmlu kulma nistgħu biex nibqgħu nibnu u nsaħħu x-xogħol tajjeb li twettaq mill-predeċessuri tagħna, speċjalment mindu l-Uffiċċju ġie mogħti awtonomija sħiħa fl-1997 bi ftehim unanimu, anzi jien ngħid storiku, bejn Gvern u Oppożizzjoni.

Umilment inħoss li għaċ-ċokon tagħna, imxejna ħafna, anke f'oqsma tekniċi, imma oġġettivament nammetti li fadal ħafna xi jsir biex inkunu fl-aħjar pożizzjoni biex nilqgħu l-isfidi ġodda li qegħdin niffaċċjaw, fosthom id-dħul tal-accrual auditing wara li dan l-aħħar il-Gvern beda proċess ta' tħaddim ta' accrual accounting fid-dipartimenti u l-entitajiet pubbliċi.

Dwar dan se jidħol aktar fid-dettall id-Deputat Awditur Ġenerali.

Nixtieq nenfasizza li apparti l-pjanijiet operattivi u finanzjarji tagħna, jiena sinċerament nemmen li l-viżjoni tal-Uffiċċju tagħna għandha tkun dejjem, u mingħajr eċċezzjoni, iffukata fuq il-bżonn fundamentali li nħarsu b'kull mod possibbli l-fiduċja sħiħa li l-Parlament u ċ-ċittadini tagħna għandhom fl-istituzzjoni tagħna.

Ovvjament dan jitfa' piż kbir fuq it-tmexxija tal-Uffiċċju tagħna.

Ix-xogħol tagħna jrid jibqa' jsir dejjem u mingħajr ebda eċċezzjoni bl-aktar mod oġġettiv, ġust, indipendenti u professjonali.

Mingħajr dubju, huwa d-dover tagħna li nippruvaw dejjem norganizzaw irwieħna aħjar u nużaw l-aqwa sistemi biex insiru dejjem aktar effiċjenti u noffru servizz aħjar, imma dan ma jkun jiswa xejn jekk ma jirnexxilniex inħarsu l-fiduċja sħiħa li jgawdi l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

Sur President, nagħlaq dan l-intervent qasir tiegħi billi bħas-soltu nirringrazzja lil dan il-Kumitat.

Aħna napprezzaw is-sorveljanza tal-operat tal-Uffiċċju tagħna minn dan il-Kumitat għax dan jgħinna nkunu dejjem aktar trasparenti u kontabbli fil-governanza tagħna.

Dan, wara kollox, għandu jservi ta' mudell għall-entitajiet l-oħra governattivi.

Nixtieq ukoll nieħu din l-okkażjoni biex nirringrazzja mill-ġdid lid-Deputat Awditur Ġenerali, lill-management u t-team kollu tagħna li jaqdu d-doveri tagħhom b'tant dedikazzjoni, kompetenza u ħeġġa.

Dan hu neċessarju biex aħna nkunu nistgħu nibqgħu nagħtu assigurazzjoni lill-Parlament u liċ-ċittadini tagħna, skont il-mandat kostituzzjonali tagħna, li r-riżorsi pubbliċi qed jintużaw bl-aħjar mod possibbli.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nitlob issa lis-Sur Camilleri sabiex jagħmel ir-rimarki tiegħu, imbagħad wara nkunu nistgħu niddiskutu u nagħmlu d-domandi.

IS-SUR NOEL CAMILLERI (Deputat Awditur Ġenerali): Sur President, bħalma nagħmel normalment fid-diskors qasir tiegħi, sejjer nelabora naqra iktar fuq kif żvolġa l-operat tal-Uffiċċju matul din l-aħħar sena.

Kif qal l-Awditur Ġenerali, il-ħidma tal-Uffiċċju hija xprunata mill-istrateġija li fassalna għas-snin 2019-2023, li issa ser inkunu qed nidħlu fit-tielet sena tagħha.

Nista' ngħid li fl-aħħar sena u nofs kellna diversi gruppi ta' nies jaħdmu fuq diversi partijiet tal-pjan t'azzjoni li ħareġ mill-imsemmija strateġija.

Kellna b'kollox sitt workstreams li trattaw aspetti strateġiċi, tekniċi, u ta' operat relatati mal-Uffiċċju.

Mhijiex l-intenzjoni tiegħi li nidħol fid-dettall dwar dan, però naħseb li huwa doveruż li nagħti lil dan il-Kumitat idea ta' fejn l-Awditur Ġenerali, flimkien miegħi, u l-management tal-Uffiċċju qed nippruvaw li nieħdu din l-organiżżazzjoni fis-snin li ġejjin.

Għal bosta xhur mis-sena li għaddiet, u anke din is-sena, konna qegħdin naħdmu fuq 'l hekk imsejjaħ Performance Measurement Framework, li semmih ukoll is-Sur Deguara.

Dan huwa qafas onoruż ħafna li miegħu tista' titkejjel il-performance tal-Uffiċċju ma' linji gwida u best practices indikati mill-International Organisation of Supreme Audit Institutions (INTOSAI).

Jiġu assessjati diversi aspetti tal-Uffiċċju, bħal dawk legali, tekniċi, kif ukoll oħrajn marbuta direttament mal-operat.

L-għan huwa li b'mod oġġettiv naraw fejn aħna, fejn jeżistu n-nuqqasijiet, u fejn nistgħu ntejbu.

Diġà osservajna aspetti li nistgħu ntejbu u għaldaqstant, la jispiċċa dan l-eżerċizzju, inkunu nistgħu nibdew naħdmu fuqhom minnufih.

Xogħol importanti ieħor li sar kien relatat ma' kif l-Uffiċċju jindirizza l-effort ta' awditu tiegħu lejn fejn hemm l-iktar riskju għall-fondi pubbliċi.

Fil-fatt l-istrateġija tagħna ssemmi l-elementi ta' materjalità u riskju.

Ħdimna u għadna qed naħdmu sabiex ikollna qafas intern fuq kif nistgħu nidentifikaw dawn ir-riskji.

Is-sena d-dieħla ser inkomplu nelaboraw dan il-qafas bit-tama li nkunu nistgħu nagħmlu użu minnu meta niġu biex nippjanaw ix-xogħol annwali tal-Uffiċċju fis-snin li ġejjin.

Hawnhekk ippermettuli niftaħ parentesi żgħira.

Bħala Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandna l-obbligu u d-dover li nidħlu fejn naraw, jew naħsbu, li hemm ir-riskji.

L-ikbar valur miżjud li l-Uffiċċju jista' jagħti huwa meta jidħol f'areas fejn jara l-problemi u b'mod oġġettiv jirrapporta u jirrikkmanda azzjonijiet li jistgħu jittieħdu mill-amministrazzjoni f'dan ir-rigward.

Ix-xogħol ewlieni ta' awditur huwa proprju dak.

L-istakeholders tal-Uffiċċju huma varji.

Wieħed jista' jsemmi l-Parlament, id-dipartimenti tal-Gvern u entitajiet pubbliċi, il-midja, is-soċjetà ċivili u n-non governmental organisations (NGOs).

Għaldaqstant, hekk kif jitolbu l-istandards tal-awditjar pubbliku, irridu nkunu miftuħa biex nisimgħu u nikkonsultaw ma' dawn l-istakeholders fuq suġġetti li nkunu qed nittrattaw fix-xogħol tagħna.

Irridu niffaċilitaw il-proċess u noffru l-mezzi ta' kif wieħed jista' jissuġġerixxi awditi, filwaqt li nissalvagwardjaw l-indipendenza tal-Uffiċċju.

Għandna workstream li qed taħdem apposta għal dan il-għan.

Minn din is-sena ser nibdew ukoll nitolbu lill-auditees tagħna jagħtuna feedback u jkejlu l-prestazzjoni tal-uffiċjali tagħna, kemm abbażi tax-xogħol tal-awditjar innifsu, kif ukoll fuq il-kwalità u l-livell tar-rappurtaġġ.

Dan bil-għan li nkunu nistgħu ntejbu dejjem is-servizzi li noffru.

Permezz ta' workstream oħra qed nikkonsolidaw ir-relazzjonjiet, li diġà huma tajbin, mal-auditees tagħna, b'mod speċjali mas-segretarji permanenti.

Kien biħsiebna li nibdew niltaqgħu magħhom darbtejn fis-sena biex flimkien magħhom niddiskutu l-pjanijiet tal-awditu tagħna, u min-naħa tagħhom ikunu jistgħu jżommu l-Uffiċċju infurmat bl-iżviluppi li jkunu qed iseħħu fil-ministeri tagħhom.

Qed inħarsu wkoll lejn dawn il-laqgħat bħala mezz li bih inkomplu nfiehmu x-xogħol tagħna.

Nemmnu li għad fadal ħafna xogħol xi jsir f'dan ir-rigward.

Sfortunatament, minħabba l-pandemija, dawn il-laqgħat kellhom jiġu posposti u issa biħsiebna nkompluhom iktar tard din is-sena.

Biex nagħlaq din il-parti fuq il-pjan t'azzjoni nsemmi wkoll dak li ħadem fuqu grupp li għall-ewwel darba pproduċa video clips relatati ma' rapporti maħruġa mill-Uffiċċju.

Dawn il-video clips huma mod effettiv ta' kif nilħqu firxa iktar wiesgħa tas-soċjetà Maltija.

Grupp ieħor analizza u ħareġ b'database tal-aħjar sorsi ta' informazzjoni li nistgħu nużaw għall-awditi tagħna.

Ta' min wieħed isemmi li dawn l-inizjattivi jmorru 'il hinn mix-xogħol prinċipali ta' awditu tal-Uffiċċju.

Filwaqt li qed inniedu dawn l-inizjattivi u nimplimentawhom, sena wara sena qed jirnexxielna ntejbu l-produttività tagħna bħala Uffiċċju, mhux biss f'terminu ta' numru ta' awditi tagħna, iżda wkoll bl-impatt li tali rapporti jħallu fl-operat tal-Gvern.

Dan nistgħu ngħiduh b'wiċċna minn quddiem fejn issa ilna għal dawn l-aħħar tliet snin inkejlu l-prestazzjoni tagħna fuq kull audit li nagħmlu.

Ninsabu f'pożizzjoni fejn nafu eżatt in-numru ta' sigħat li jittieħdu għal kull awditu, stadju bi stadju, fuq liema settur tal-Gvern, ministeru u dipartiment.

Mis-sena li għaddiet daħħalna wkoll target budget hours, fejn għal kull audit ikollna baġit, u qegħdin naħdmu sabiex fil-ġejjieni qrib infasslu numru ta' key performance indicators (KPIs), kemm fuq livell t'Uffiċċju, kif ukoll fuq livell individwali għall-impjegati tagħna.

Il-pandemija laqtet lid-dinja kollha tax-xogħol mhux b'inqas ix-xogħol tagħna.

Mil-lejl għan-nhar kellna nittrasferixxu l-operat tagħna minn ġewwa l-uffiċċji għal ġewwa d-djar.

Fortunatament ninsabu f'mestjier li jippresta ruħu tajjeb għal dan, u kif diġà qal qabli l-Awditur Ġenerali, għal darb'oħra se jerġa' jkollna sena oħra ta' suċċess.

Ix-xogħol baqa' għaddej.

Il-COVID-19 m'għallmitniex biss inkunu reżiljenti iżda wkoll innovattivi.

Minbarra li għenitna niskopru prattiċi ġodda ta' xogħol, aċċellerat ukoll l-investiment teknoloġiku li kien biħsiebna nagħmlu fis-snin li ġejjin.

Mil-lat purament ta' xogħol t'awditjar, l-istrateġija tagħna kienet li kemm jista' jkun, filwaqt li nkomplu għaddejjin b'ħidmietna, ma ntellfux lill-awtoritajiet kompetenti fil-ħidma tagħhom biex jikkumbattu l-pandemija.

Għaldaqstant, żammejna kemmxejn 'il bogħod milli nidħlu b'xogħol t'awditjar f'ċerti oqsma.

Madanakollu, kif wieħed jista' jimmaġina, l-effett tal-COVID-19 fuq il-finanzi u l-operat tal-Gvern kien wieħed massiv u allura ma jistax jonqos li fil-pjanijiet tagħna fil-futur qrib se jkun hemm aspetti ta' awditjar direttament relatati ma' attivitajiet, inizjattivi u miżuri meħuda mill-Gvern marbuta mal-COVID-19.

Kif tafu tajjeb, bħala Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għandna l-obbligu bil-liġi li kull sena niċċertifikaw u nagħtu l-opinjoni tagħna fuq il-kontijiet tal-Gvern abbażi tal-metodoloġija wżata minnu.

Madanakollu, dan l-Uffiċċju dejjem saħaq li għal stampa iktar ċara tal-finanzi, il-Gvern għandu jaqleb fuq metodoloġija ta' accrual accounting.

Hija direzzjoni li minn dejjem kien hemm qbil fuqha miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Essenzjalment il-Gvern mhux biss għandu jkun f'pożizzjoni li jkun jaf il-valur tal-assi u d-djun tiegħu, iżda għal fini ta' kontabilità u trasparenza, jirrapporta fuqhom u fuq il-prestazzjoni tiegħu b'din il-metodoloġija.

Filwaqt li napprezzaw il-progress f'dan ir-rigward, fejn anke kien hemm investiment ta' 'l fuq minn €12-il miljun f'sistema ġdida, ninnutaw li s-Servizz Pubbliku għadu mhuwiex imħejji u attrezzat għal din il-bidla.

Ninsabu mħassba li l-proġett jista' jirriduċi ruħu biss għal tibdil ta' sistema – minn software package għal ieħor – aktar milli f'bidla tant bżonjuża fil-metodoloġija mħaddma mill-Gvern li tkun tista' tirrendi fi ppjanar aħjar, transparenza akbar fl-operat u rappurtaġġ komprensiv tal-figuri finanzjarji tiegħu.

Fuq kollox, ninsabu mħassba li filwaqt li l-proġett ta' implimentazzjoni miexi ġmielu, il-mindset fid-dipartimenti tal-Gvern ftit li xejn qed jinbidel.

Il-benefiċċji tal-qalba minn cash għal accruals għadhom mhux mifhuma u l-proġett huwa strettament "xi ħaġa tal-Finanzi".

Napprezzaw li tranżizzjoni ta' dan it-tip tieħu s-snin.

Bħal kif ġara f'pajjiżi oħra fejn normalment l-Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali jkollu rwol f'din il-bidla, b'rispett assolut lejn l-indipendenza tiegħu, aħna wkoll lesti li nibqgħu nikkontribwixxu bis-sehem tagħna f'dan ir-rigward.

Sur President, nagħlaq dan id-diskors qasir tiegħi billi nsemmi t-tliet pilastri strateġiċi li kemm ilna li ngħatajna l-mandat biex immexxu l-Uffiċċju, kemm l-Awditur Ġenerali kif ukoll jien, dejjem rajna li għandhom isejsu l-futur tal-Uffiċċju tagħna.

Dawn huma li nissudaw il-kapaċità interna tal-Uffiċċju, li ninfetħu għall-partijiet interessati fix-xogħol tagħna mingħajr ma nxejnu l-indipendenza tal-Uffiċċju, u li nibqgħu nkunu proattivi u rilevanti fis-servizz li nagħtu lil din il-Kamra, lill-Amministrazzjoni u lis-soċjetà kollha Maltija.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn domandi jew rimarki?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Nirringrazzjakom ta' dawn ir-rapporti li għaddejtulna.

Ngħidulkom prosit tat-tajjeb kollu li tagħmlu u j'Alla tkomplu għaddejjin hekk, però jien nemmen li dan it-tajjeb jista' jissaħħaħ jekk kemm-il darba jkollok staff li jkun jista' jaħdem b'mod professjonali.

Jien se mmur għat-tabella li hemm f'paġna 13 u minn dak li hemm fiha qed nifhem li mill-2009 s'issa, l-average staff complement kien bejn 57 u 65 persuna.

Ma nafx kemm minnhom ma jaħdmux direttament fuq awditjar.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Madwar tmienja.

DAVID AGIUS: Il-medja ta' rapporti li jsiru hija bejn 11 u 17 fis-sena, u hemm lista ta' rapporti li għad iridu jsiru.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Audits tal-Public Accounts Committee (PAC) pendenti kulma hemm huma tnejn: tal-Vitals, li sa April u Mejju nkunu ħriġna ż-żewġ partijiet li fadal, u ta' St. Vincent De Paule Residence (RSVP), li wkoll sa Mejju, Ġunju nkunu lestejnih.

DAVID AGIUS: Li qed nistaqsi huwa jekk intix qiegħed tara li, bl-ammont ta' staff li għandek illum, l-Uffiċċju hux qiegħed f'pożizzjoni li jlaħħaq mat-talbiet li jkollkom u li għad jista' jkollkom, u anke jkun f'pożizzjoni li jieħu inizjattivi minn jeddu, iktar milli joqgħod jistenna li xi ħadd jitolbu, fis-sens li tkunu iktar pro-attivi milli tistenna lill-PAC jew lil xi ħadd partikolari jitolbok tagħmel investigazzjoni partikolari.

Inti semmejt erba' setturi l-iktar importanti, li huma l-ambjent, is-servizzi soċjali, l-edukazzjoni u s-saħħa.

Jiġifieri inti se tiffoka fuq dawk, jew għandek xi affarijiet oħrajn f'moħħok, bħala Uffiċċju, li se tiffoka fuqhom?

Il-mistoqsija ta' kemm staff huwa biżżejjed, hija l-istess bħall-mistoqsija ta' meta hija biżżejjed il-paga!

Aħna, bħala Uffiċċju, we have to practice what we preach; ma nistgħux noqogħdu ngħidu lid-dipartimenti biex joqogħdu attenti fl-infiq imbagħad aħna ndaħħlu n-nies bl-addoċċ.

Aħna nħossu dan is-sens ta' responsabilità b'mod akbar, u rridu naraw li jekk indaħħlu bniedem, inkunu ċerti li dak il-bniedem huwa okkupat full time.

Irrid ngħid li l-Uffiċċju tagħna huwa maqsum f'żewġ sezzjonijiet kbar: financial and compliance, u performance auditing.

Dawk li jaħdmu fil-financial and compliance huma accountants by profession u nistgħu ngħidu li ġejja mewġa kbira fuqhom minħabba l-accrual auditing.

Allura hemmhekk iva, mingħajr dubju se jkollna nżidu n-nies u se jkollna bżonn ta' nies ta' kwalità, għalkemm f'dan l-istadju għadu kmieni wisq biex niddeteriminaw kemm.

Nixtieq ngħid li f'Uffiċċju bħal tagħna, għandna bżonn nies professjonisti, u diġà hija sfida – li ngħaddu minnha kuljum – biex inżommu lin-nies professjonisti li għandna, meta għandna kompetizzjoni kbira mill-kundizzjonijiet li joffru l-"big 4".

Aħna ma nistgħux nikkompetu magħhom, però nirringrazzjaw 'l Alla, żammejna lill-impjegati tagħna motivati, tajnihom taħriġ qawwi, u nagħmlu kull ma nistgħu biex kemm jista' jkun inżommuhom magħna.

Fil-fatt f'dawn l-aħħar sentejn irriżenja biss impjegat wieħed biex mar ma' kumpanija privata.

Issa, minbarra li rridu naraw li nżommu dawk li għandna, irridu anke nżidu ma' dawk li diġà għandna.

Għar-rigward tal-performance auditing irrid ngħid li hemmhekk is-suġġetti tal-audit niddeċieduhom kollha aħna.

Is-Sur Camilleri joħroġ statement dettaljat tal-audits li nkunu se nagħmlu s-sena li ġejja u diġà għandna ppjanat 'il fuq minn 60 audit.

IS-SUR NOEL CAMILLERI: Normalment immissu madwar 80 audit differenti għax ikun hemm xi audits li jkunu ġejjin mis-sena ta' qabel.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Ovvjament il-ministeri l-kbar, il-big spenders, huma s-saħħa, il-benefiċċji soċjali, u l-edukazzjoni.

Imbagħad hemm l-ambjent, li għalkemm ma jonfoqx daqstant, inħarsu lejh b'ċertu interess u nsegwuh ukoll.

Il-benefiċċji soċjali jieħdu kważi terz tal-ispiża rikorrenti, u għalhekk l-enfasi tagħna hija hemmhekk.

Jien niddejjaq meta mmorru għand is-segretarji permanenti b'ħafna audits, imma l-verità hija li l-materjalità hemmhekk qiegħda.

Having said this, aħna nkopru wkoll entitajiet oħra iżgħar u li jonfqu inqas.

Kemm jista' jkun nippruvaw li bejn wieħed u ieħor inżommu paragun ma' dak li jkun hemm ipprovdut fl-estimi u l-ħin li niddedikaw fuq kull ministeru, għalkemm mhux dejjem jirnexxielna.

Pereżempju, din is-sena nafu kif inhu għaddej il-Ministeru għas-Saħħa biex jiġġieled il-pandemija, u allura żammejna lura minn ċerti audits.

'Il quddiem ovvjament se jkollna nkopru ċerti areas, imma naf li l-enfasi tagħhom bħalissa qiegħda x'imkien ieħor.

Għandna mbagħad sezzjoni ċkejkna ta' tmien persuni, li x-xogħol primarju tagħhom huwa l-PAC u l-audits li semma l-Onor.

Ġeneralment dawk huma l-aktar audits li jingħataw attenzjoni mill-midja, però għalina kull audit huwa importanti u kull audit irid isir sewwa, irid isir bis-serjetà u jrid isir tajjeb.

U hemmhekk, kif diġà għedt, ħdimna ħafna u jonqos biss l-aħħar żewġ partijiet tar-rapport tal-Vitals, li jekk Alla jrid sa Mejju jkunu lesti, u jonqosna wkoll ir-rapport dwar l-SVPR.

IS-SUR NOEL CAMILLERI: Aħna ma nqassmux l-audits sempliċement bħala ministeri jew dipartimenti, imma nżommu data wkoll fuq il-klassifikazzjoni tal-Gvern b'setturi.

Naraw, pereżempju, education, social protection, general public service, public order and safety, eċċ., u jista' jkun hemm parti minn ministeru li tagħmel parti minn classification, u parti oħra li tagħmel parti minn classification oħra.

Aħna nippruvaw nindirizzaw l-effort tagħna għax għandna biex inkejlu – u meta ngħidu "effort" inkun qed nirriferi għal ħafna sigħat – fejn hemm l-iktar bżonn u fejn hemm ir-riskji, imma generally speaking l-audits kollha nagħżluhom aħna, ħlief dawk li jqabbadna nagħmlu l-PAC.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri m'intomx qed tagħmlu talba għal iktar impjegati u l-Gvern qed jgħidilkom le.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Le, għax maż-żieda fl-impjegati hemm marbuta wkoll l-issue ta' spazju.

Aħna diġà kellna l-pjanti lesti għal dak il-bini, però l-mod kif qed naħdmu issa waqt il-pandemija – imma xorta qed nippjanaw għal wara l-pandemija – huwa differenti minn kif konna naħdmu qabel.

Irridu nirranġaw il-pjanti tagħna biex ma ndaħħlux lill-Gvern fi spejjeż żejda u bla bżonn.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

ALEX MUSCAT (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet): Nirriferikom għat-tabella li hemm f'paġna 13 tal-estimi fejn jidher li r-riżorsi finanzjarji mitluba min-naħa tagħkom along the years intlaqgħu.

Qed naraw li fl-2009 minn baġit annwali mitlub ta' €2.1 miljun – li de facto kien ta' €1.8 miljun – issa tlajtu għal €3.8 miljun, li huwa aktar mid-doppju.

Jidher ukoll li mill-2016 'il quddiem intom qed tagħmlu surplus żgħir fil-baġit tagħkom.

Hemmhekk qegħdin tagħmlu sistema ta' retained earnings anke b'antiċipazzjoni għal dan il-proġett kapitali li għandkom f'moħħkom?

Jiġifieri kontu qed taraw li tibdew tfaddlu għal dan l-investiment kapitali?

Pereżempju, dawk il-€200,000 li ffrankajna lill-Gvern marru lura fil-fond konsolidat.

Sur President, nixtieq hawnhekk ngħaddi kumment dwar dak li għadu kemm qal l-Onor.

Jien niftakar li meta mort l-NAO fl-2008 kien hemm sitwazzjoni tal-biki, fis-sens li kienu qegħdin jirriżenjaw medja ta' tmienja jew disa' impjegati kull sena, tant li kien hemm instance fejn iċ-Chairman tal-PAC, dak iż-żmien in-Nutar Charles Mangion, kien qal lill-Awditur Ġenerali biex jara x'jagħmel għax inkella l-Uffiċċju kien se jiġi żvujtat.

Kien hemm żmien fejn l-Uffiċċju kien qed jaħdem bi 18 jew 19-il awditur inqas minn dak li kellna bżonn.

Imbagħad bdew diskussjonijiet mal-Ministeru għall-Finanzi, u bil-koperazzjoni tagħhom żidna ftit il-pakkett renumerattiv tal-impjegati tagħna, għax inkella ma kienx se jirnexxielna nżommu n-nies.

Ma ninsewx li qegħdin nitkellmu fuq accountants, ekonomisti, statisticians, u nies bil-Ph.D. Kif se żżomm persuna li għandha l-Ph.D. miegħek jekk ma tagħtihiex ċerti kundizzjonijiet?

U dak l-avvanz li ġustament irrimarka fuqu l-Onor.

Muscat kien dovut… Fil-fatt, jekk wieħed iħares lejn l-operational and maintanence expenses jara li dawn baqgħu l-istess għal dawn l-aħħar 15-il sena; żdiedu ftit il-personal emonuments minħabba dan li għadni kemm semmejt.

Jekk ma tagħmilx hekk ma tiġbidx lejk l-aqwa nies.

IĊ-CHAIRPERSON: Aktar domandi?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Jien naħseb li fl-audits li tagħmlu jkun hemm min jagħtihom koperazzjoni, u jkun hemm oħrajn li jkunu ftit inqas koperattivi magħkom.

X'jagħmel l-Uffiċċju f'każijiet bħal dawn tal-aħħar?

Għandu saħħa biżżejjed, jew għandu bżonn jissaħħaħ minn dak l-aspett?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: L-Uffiċċju tagħna għandu s-saħħa li tagħtih il-liġi, però kif għedt fid-diskors tiegħi, dawn iż-żmenijiet qegħdin niffaċċjaw sfidi ġodda.

Diġà għamilna proposti qawwijin ħafna biex ikun hemm emendi kostituzzjonali, tajnihom lill-President f'Jannar li għadda, u qegħdin jiġu kkunsidrati però m'għandniex feedback dwar jekk humiex se jittieħdu on board.

Lilna jinkwetana ħafna l-fatt li ma nafux jekk in-nies tagħna humiex sanctionable.

Pereżempju, jekk jien noħroġ rapport fuq ditta partikolari, u din id-ditta tfittex lin-nies tagħna għad-danni, aħna protetti?

Ħafna drabi nagħmmlu audits, speċjalment dawk li niġu mqabbda nagħmlu mill-PAC, li jkunu dwar suġġetti kontroversjali ħafna.

Aħna nidħlu fil-fond, kif inhuwa d-dover tagħna li nagħmlu, u ma noqogħdux nibżgħu nidħlu fejn għandna nidħlu, u għalhekk iddiskutejna u ħassejna li l-uffiċjali tal-Uffiċċju tagħna għandhom ikunu protetti.

Hemm imbagħad affarijiet oħra, bħal pereżempju, jekk għandniex dritt ninvestigaw kif ikunu ntnefqu fondi mogħtija lill-privat mill-Unjoni Ewropea.

Dwar dan m'hemm xejn ċar fil-liġi, anke għaliex il-liġi li waqqfet l-Uffiċċju tagħna saret qabel dħalna fl-Unjoni Ewropea, u allura hija dgħajfa ftit fejn jidħol awditjar ta' fondi mogħtija mill-Unjoni Ewropea.

IĊ-CHAIRPERSON: Jistgħu jkunu fondi motgħija mill-Gvern ukoll.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Hekk hu, jistgħu jkunu tal-Gvern ukoll bħal, pereżempju, meta l-Gvern jagħti fondi lill-NGOs jew lill-privat.

Jiġifieri hemm ħafna issues.

IS-SUR NOEL CAMILLERI: Aħna nħossu li jekk xi ħadd ikun ħa flus tal-Gvern bħala grant, eċċ., bħala Uffiċċju ma nistgħux infittxu fl-accounts tagħhom biex naraw x'ġara minn dawk il-flus.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: F'dan il-kuntest nixtieq ngħid li nsibu koperazzjoni kbira mill-Korp tal-Pulizija.

Għalkemm aħna ma nfittxux kriminalità, għax l-enfasi tagħna hija fuq il-governanza tajba, jekk fix-xogħol tagħna niltaqgħu ma' suspetti ta' ċerti affarijiet, immorru għand il-Pulizija li mbagħad jieħdu over huma għax huma għandhom l-għodda biex jinvestigaw kif suppost.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien nieħu pjaċir ħafna nara li qed tkunu pro-attivi, mhux biss fl-audits li tagħmlu imma anke fil-laqgħat li qegħdin tagħmlu mas-segretarji permanenti tal-ministeri.

Qed nifhem ukoll li intom ma tistennewx li jsir id-"delitt" qabel ma toħorġu l-kundanna, imma jekk issibu xi ħaġa, anke f'dawn il-laqgħat li qed ikollkom, li mhijiex għall-altezza ta' dak li tixtiequ intom, tiġbdu l-attenzjoni qabel ma jsir il-fatt.

Naħseb li dik hija funzjoni importanti u forsi ftit ġdida li intom qegħdin tagħtu lill-Uffiċċju tagħkom, u li aħna, bħala Kumitat u anke bħala Parlament, ċertament li għandna ninkoraġġixxu.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Sur President, kif qed tgħid tajjeb int, sa għaxar snin ilu, mhux lokalment biss imma fid-dinja tal-auditing, l-audit office kien qiegħed hemm biss biex jagħmel l-audits u biex jipponta subajh u jieqaf hemm.

Dan il-ħsieb illum qed jinbidel.

Aħna nemmnu li jekk għandna informazzjoni, għarfien, jew esperjenza, għandna naqsmuha mas-Servizz Pubbliku, għax fl-aħħar mill-aħħar l-iskop tagħna huwa li tissaħħaħ il-governanza tajba fis-Servizz Pubbliku.

Aħna ħadna gost bl-inizjattiva li ħadu riċentement l-Awtorità tal-Artijiet fejn ħarġu linji gwida ġodda u proċedura stabbilita dwar kif għandha tingħata l-proprjetà tal-Gvern.

Huma ġew għandna u aħna tajnihom il-parir tagħna u ddiskutejna flimkien biex kemm jista' jkun is-sistema tkun waħda trasparenti.

Minkejja dan xorta rridu noqogħdu attenti, fis-sens li jekk għada pitgħada niġu biex nagħmlu audit ta' qasam, rridu nżommu ċerta indipendenza, però jien nemmen li b'rieda tajba nistgħu nsibu mod kif ngħinu lis-Servizz Pubbliku u lill-entitajiet isaħħu l-governanza tagħhom qabel, kif għedt tajjeb inti, iseħħu ċerti affarijiet.

IS-SUR NOEL CAMILLERI: L-ikbar problema li għandna hija li meta mmoru nagħmlu audit dak li jkun jaħseb li l-Awditur se jara kollox, mentri l-Awditur se jmur fejn hemm il-problemi.

Huwa inutli li mmorru fejn hemm it-tajjeb, imma rridu mmorru fejn naħsbu li hemm ħażin.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħalma Ġesù Kristu mar fejn il-midimbin!

IS-SUR NOEL CAMILLERI: Hekk hu.

Huwa inutli li mmur fejn naf li huwa tajjeb għax mhux se nagħti ebda valur miżjud.

IĊ-CHAIRPERSON: Iktar rimarki?

Ma jidhirx li hawn aktar rimarki għalhekk se npoġġi l-mistoqsija.

Il-mistoqsija hija l-approvazzjoni tal-Istqarrijiet Finanzjarji tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2019.

L-Istqarrijiet Finanzjarji għas-sena 2019 ġew approvati unanimament.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hija l-approvazzjoni tal-Estimi Finanzjarji tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2021.

L-Estimi Finanzjari għas-sena 2021 ġew approvati unanimament.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Il-Kumitat huwa aġġornat.

Fil-5:47 p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT TAL-KONTIJIET DWAR L-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA

LAQGĦA NRU.

Il-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-5:01 p.m.

L-Onor.

Chris Fearne, President tal-Kumitat, ippresjeda.

PREŻENTI

L-Onor.

Alex Muscat (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet), kienu preżenti.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 15 li saret fid-29 ta' Lulju 2020, kienu konfermati.

RAPPORT ANNWALI U STQARRIJIET FINANZJARJI TAL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA GĦAS-SENA LI TAGĦLAQ FIL-31 TA' DIĊEMBRU 2019 (Dok.

32) U ESTIMI FINANZJARJI TAL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA GĦAS-SENA 2021 (Dok.

Kopji tar-Rapport Annwali u tal-Estimi Finanzjarji kienu ġew ċirkolati lill-Membri tal-Kumitat.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Charles Deguara, Awditur Ġenerali, u lis-Sur Noel Camilleri, Deputat Awditur Ġenerali, jieħdu parti fil-Kumitat sabiex ikunu jistgħu jsirulhom xi mistoqsijiet u osservazzjonijiet dwar ir-rapport u l-estimi.

Fil-bidu tad-diskors tiegħu s-Sur Deguara wera filmat żgħir dwar il-ħidma tal-Uffiċċju tiegħu (Dok.

Huwa ppreżenta wkoll lill-Kumitat kopja tan-National Audit Office Annual Report and Financial Statements 2019 (Dok.

Wara li l-Awditur Ġenerali spiċċa d-diskors tiegħu, is-Sur Noel Camilleri, Deputat Awditur Ġenerali, għadda sabiex jagħmel id-diskors tiegħu.

Ir-Rapport Annwali u Stqarrijiet Finanzjarji tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2019 u l-Estimi Finanzjarji tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2021, ġew approvati unanimament.

Il-Kumitat qabel ukoll li ċ-Chairman jippreżenta mozzjoni fil-Parlament fejn jirrikkmanda lill-Kamra sabiex tapprova dak li kien deċiż fil-Kumitat.

Fil-5:47 p.m. iċ-Chairman aġġorna l-Kumitat għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees nao


KUMITATI TALKAMRA TADDEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI GĦALLISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA

AVVIŻ

Laqgħa Nru 13

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020 fis-2.30 pm

IlPresident talKumitat Permanenti għallIstandards filĦajja Pubblika javża li lKumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020 fis-2.30 pm filKamra talKumitati filParlament, ilBelt Valletta, b'din laġenda:

Konferma tal-Minuti

Rapport dwar Investigazzjoni mill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika (Każ K/022) (Kont.)

Xogħol ieħor

12 ta' Ottubru 2020 SKRIVAN TALKAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees spl


KUMITAT PERMANENTI GĦALL-ISTANDARDS FIL-ĦAJJA PUBBLIKA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 13

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 13

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-2.36 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 12, li saret fit-12 ta' Ottubru 2020, ġew ikkonfermati.

RAPPORT DWAR INVESTIGAZZJONI MILLKUMMISSARJU GĦALL-ISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA (KAŻ K/022) – KONT.

Il-Kumitat irriżuma mit-12 ta' Ottubru 2020 id-diskussjoni fuq dan ir-Rapport.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Nilqagħkom għal din il-laqgħa li fiha se niddiskutu r-Rapport dwar Investigazzjoni mill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika (Każ K/022).

Kif ftehemna l-aħħar darba, nistieden lill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika biex jingħaqad magħna hawnhekk ħalli jippreżenta r-rapport tiegħu.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, suppost dan ir-rapport ma kellux ikun pubbliku, imma kif qed naraw ir-rapporti qed jispiċċaw bits and pieces fuq il-midja ...

L-ISPEAKER: Dik hija responsabbiltà ...

GLENN BEDINGFIELD: Dik hija responsabbiltà ta' kull min jara r-rapport u jkollu r-rapport f'idejh.

L-ISPEAKER: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, jien li nista' ngħidlek huwa li minn din in-naħa tal-Kamra ħadd minna ma għaddieh lill-istampa.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Le, lanqas aħna!

(Interruzzjonijiet) (Off microphone)

L-ISPEAKER: Jien rajtha fil-midja dalgħodu, imma min-naħa tiegħi żgur li le.

GLENN BEDINGFIELD: Xi ħadd irid ikun!

L-ISPEAKER: Imma għamilt sew li qajjimtha din.

(Interruzzjonijiet)

GLENN BEDINGFIELD: … li la min-naħa tagħna u lanqas min-naħa tal-Oppożizzjoni ma llijkjaw dan ir-rapport!

Xi ħadd li għandu dan ir-rapport f'idejh illijkjah lill-istampa, u dan meta aħna f'din il-Kamra qbilna li m'għandux ikun pubbliku.

GLENN BEDINGFIELD: Imma tajjeb inkunu nafu li kemm il-Membri min-naħa tal-Gvern kif ukoll il-Membri min-naħa tal-Oppożizzjoni qed jiddikjaraw li ma llijkjawhx.

L-ISPEAKER: Anke s-Sedja għamlet din id-dikjarazzjoni, liema dikjarazzjoni se tiġi minuted.

Mela llum iltqajna biex inkomplu nikkonsidraw ir-rapport li għandna quddiemna, li ġie mgħoddi lilkom il-ġimgħa l-oħra u li bdejna niddiskutu nhar it-Tnejn li għadda.

Infakkar li fl-aħħar laqgħa ma kienx intlaħaq qbil li dan ir-rapport isir pubbliku.

Ovvjament aħna mxejna fuq il-modus operandi tal-guidelines li konna qbilna fuqhom fil-memorandum li kien ipprepara l-istess Kummissarju dwar x'għandu jiġi ppubblikat jew le sakemm ma niħdux ċertu deċiżjonijiet.

Issa, in vista li f'dan l-istadju dan ir-rapport għadu mhux pubbliku, qabel ma nimxu nixtieq kjarifika mingħandkom - bħalma għamilt l-aħħar darba fil-bidu tas-seduta - dwar jekk din il-laqgħa għandhiex titkompla in camera jew le.

L-aħħar darba ddeċidejna li nibqgħu għaddejjin, imma anke llum nixtieq din il-kjarifika mingħandkom.

KAROL AQUILINA: Jien naħseb li għandna nibqgħu għaddejjin.

L-ISPEAKER: Qed naqblu li għandna nibqgħu għaddejjin?

Għiduli intom għax jekk se jibdew nibqgħu għaddejjin allura mhu se nitlob lil ħadd biex jirtira minn din il-laqgħa, imma jekk se nagħmluha in camera allura jkolli nitlob lil kulħadd jirtira minn din il-laqgħa.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza): Sur President, ovvjament aħna għadna ma qbilniex li r-rapport ikun ippubblikat.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Allura huwa naqra kontro-sens li ...

GLENN BEDINGFIELD: Jekk se niddiskutu l-kontenut tar-rapport ...

L-ISPEAKER: Ma nafx, araw intom, imma jien rrid nimxi eżatt mal-proċedura.

GLENN BEDINGFIELD: Imbagħad ġaladarba naqblu li r-rapport ikun pubbliku ...

L-ISPEAKER: Forsi nistgħu nissospendu ftit u mbagħad nerġgħu nkomplu?

KAROL AQUILINA: Sur President, l-aħħar darba jien għalhekk insistejt li dan ir-rapport għandu jiġi ppubblikat u mbagħad nisimgħu lill-Kummissarju, għax ma jagħmilx sens li dan il-Kumitat jiltaqa' in camera, jisma' lill-Kummissarju filwaqt li jibqa' mdendel dwar x'fih u x'ma fihx dan ir-rapport.

Jien jidhirli li huwa l-obbligu ta' dan il-Kumitat li jippubblika r-rapport immedjatament.

Illum nisimgħu lill-Kummissarju … Il-Kumitat dejjem jista' jeżerċita d-dritt li ma jadottax dak ir-rapport.

Il-Kumitat għandu dritt jippubblika r-rapport, jisma' lill-Kummissarju u mbagħad jekk irid jadotta dak ir-rapport u jekk irid ma jadottahx!

L-ISPEAKER: Imma l-aħħar darba għamilna referenza wkoll għal dak li l-Kumitat iddeċieda dwar il-guidelines li għandna nimxu fuqhom, u din taqa' proprju taħt waħda minnhom.

Għalhekk f'dan l-istadju r-rapport m'għandux jiġi ppubblikat sakemm niddeċiedu mod ieħor.

Però, kif għedtilkom diġà, intom tridu tiddeċiedu.

Skont il-memorandum li adottajna aħna s-sena l-oħra dwar il-pubblikazzjoni tar-rapport o meno s'issa f'dan l-istadju żgur m'aħniex f'pożizzjoni li nippubblikaw ir-rapport sakemm niddeċiedu jekk bħala Kumitat għandniex nadottaw ir-rapport jew le.

Issa jekk wieħed jistaqsini kif inhu l-aħjar mod li nimxu, jien naħseb li għandna nieħdu a hybrid approach billi meta għandna nkunu in camera nkunu in camera filwaqt li meta m'għandniex inkunu in camera ma nkunux in camera.

Kif iddeċidejna matul l-aħħar laqgħa, illum żgur qegħdin f'pożizzjoni li nagħmlu xi domandi lill-Kummissarju u nistaqsuh għal xi kjarifiki fuq ir-rapport u mbagħad wara naraw.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Jien naħseb li minn hemm irridu nibdew, Sur President.

L-ewwel nisimgħu lill-Kummissarju u mbagħad nieħdu d-deċiżjonijiet opportuni.

L-ISPEAKER: Imma qabel ma nisimgħu lill-Kummissarju, li diġà qiegħed jistenniena hawnhekk, aħna kif se nimxu; in camera jew le?

GLENN BEDINGFIELD: Ġaladarba se niddiskutu d-dettalji, jien naħseb li għandna nimxu in camera.

KAROL AQUILINA: Jien naħseb li mhux biss għandna obbligu lejna nfusna, imma lejn kulħadd li dan ir-rapport jiġi ppubblikat.

Għalhekk fl-opinjoni tiegħi l-ewwel għandna nisimgħu lill-Kummissarju u mbagħad il-Kumitat għandu jiddeċiedi jadottax ir-rapport jew le.

Naħseb li aktar trasparenti minn hekk ma nistgħux inkunu għax qegħdin immorru għall-estrem l-ieħor imbagħad!

L-ISPEAKER: Le, le, m'aħniex qed immorru għall-estrem!

Jien qed nifhem lil kulħadd, imma rrid nimxi ma' dak li ddeċidejna diġà, u ċjoè li r-rapport jiġi ppubblikat meta jiġi adottat mill-Kumitat.

GLENN BEDINGFIELD: Ma ninsewx li qed nitkellmu fuq persuna li m'għadux Membru ta' din il-Kamra.

L-ISPEAKER: Għalhekk ejjew nimxu ma' dak li ftehemna.

Wara kollox aħna mxejna mal-guidelines li tana l-Kummissarju, jiġifieri m'aħniex qed immorru kontra dak li … Għalhekk naħseb li f'dan l-istadju għandna mmorru in camera, u m'għandniex għalfejn indumu biex nagħmlu dan.

Kif għedt diġà, il-Kummissarju diġà qiegħed hawnhekk.

Nistaqsu dak li għandna nistaqsu lill-Kummissarju u mbagħad nimxu minn hemmhekk.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Naqblu.

L-ISPEAKER: Wara kollox se nimxu ma' dak li ddeċidejna u m'aħna qed inżidu xejn.

Dawk kienu l-Minuti li ġew approvati mill-Kumitat lura f'April tas-sena l-oħra.

Tajjeb?

KAROL AQUILINA: Aħna ma naqblux, imma ġaladarba l-Kumitat qed jiddeċiedi hekk ...

L-ISPEAKER: Kollox sew.

Mela l-Kumitat qed jiddeċiedi li l-laqgħa titkompla fil-magħluq.

Nissospendu sakemm joħorġu n-nies li mhux se jibqgħu fil-Kumitat.

Fis-2.43 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u l-laqgħa kompliet in camera.

Fit-3.23 p.m. l-Ispeaker irringrazzja lill-Kummissarju għall-preżentazzjoni tiegħu u talbu jirtira mil-laqgħa.

Wara li sema' u ddiskuta r-rapport tal-Kummissarju, il-Kumitat qabel illi r-rapport K/022 għandu jsir pubbliku, b'riżerva mressqa mill-Onor.

Edward Zammit Lewis dwar l-addozzjoni tal-istess rapport u l-applikazzjoni tas-sanzjonijiet skont artikli 27 u 28 tal-Att dwar l-Istandards fil-Ħajja Pubblika, liema aspetti għandhom ikunu diskussi fil-laqgħa li jmiss dwar dan ir-rapport.

Fit3.38 p.m. ilKumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI GĦALLISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA

LAQGĦA NRU 13

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

IlKumitat Permanenti għallIstandards filĦajja Pubblika ltaqa' filKamra talKumitati 3 filbinja talParlament, ilBelt Valletta, fis2.36 p.m.

Anġlu Farrugia, ippresieda.

PREŻENTI

IlMinistru għallĠustizzja, lUgwaljanza u lGovernanza, lOnor.

Għal din il-laqgħa kien preżenti wkoll il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, Dr George Hyzler.

IlMinuti talLaqgħa Nru 12 tat12 ta' Ottubru 2020 ġew ikkonfermati.

RAPPORT DWAR INVESTIGAZZJONI MILLKUMMISSARJU GĦALL-ISTANDARDS FILĦAJJA PUBBLIKA (KAŻ K/022) – KONT.

Il-Kumitat iltaqa' sabiex skont lartikolu 27 talAtt dwar lIstandards filĦajja Pubblika ikompli jikkonsidra u jiddeċiedi dwar jekk jadottax ilkonklużjonijiet u rrakkomandazzjonijiet tarrapport talKummissarju għallIstandards filĦajja Pubblika (Rapport K/022) li ġie mgħoddi lillMembri talKumitat nhar itTnejn, 5 ta' Ottubru 2020.

Kif maqbul fil-laqgħa preċedenti, għal din il-laqgħa ġie msejjaħ il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika sabiex jippreżenta r-rapport tiegħu.

L-Onor.

Glenn Bedingfield irrimarka li minkejja li fil-laqgħa ta' qabel il-Kumitat kien qabel illi d-dokument ma jkunx rilaxxat, xorta dehru rapporti fil-media dwar il-kontenut tiegħu, u li n-naħa tal-Gvern żgur ma kinitx irrilaxxatu min-naħa tagħha.

In-naħa tal-Oppożizzjoni wkoll irrimarkat li dan ma kienx rilaxxat min-naħa tagħha.

Il-Kumitat iddiskuta jekk il-laqgħa għandhiex titkompla in camera, fejn in-naħa tal-Gvern qalet li għandha titkompla in camera, u n-naħa tal-Oppożizzjoni qalet li l-laqgħa għandha tkompli fil-miftuħ.

L-Ispeaker fakkar lill-Kumitat dwar il-proċedura maqbula fil-Kumitat f'April 2019 dwar pubblikazzjoni ta' rapporti li jaqgħu taħt l-ewwel xenarju elenkat fil-memorandum ippreżentat mill-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika, ċjoè li rapport għandu jsir pubbliku wara li jaqbel il-Kumitat.

Il-Kumitat għalhekk qabel li l-preżentazzjoni mill-Kummissarju u d-diskussjoni dwaru għandha ssir fil-magħluq.

Fis-2.43 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u l-laqgħa kompliet in camera.

Fit-3.23 p.m. l-Ispeaker irringrazzja lill-Kumissarju għall-preżentazzjoni tiegħu u talbu jirtira mil-laqgħa.

Wara li sema' u ddiskuta r-rapport tal-Kummissarju, il-Kumitat qabel illi r-rapport K/022 għandu jsir pubbliku, b'riżerva mressqa mill-Onor.

Edward Zammit Lewis dwar l-addozzjoni tal-istess rapport u l-applikazzjoni tas-sanzjonijiet skont artikli 27 u 28 tal-Att dwar l-Istandards fil-Ħajja Pubblika, liema aspetti għandhom ikunu diskussi fil-laqgħa li jmiss dwar dan ir-rapport.

Fit3.38 p.m. ilKumitat aġġorna għal data li tiġi komunikata aktar tard.

ANĠLU FARRUGIA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

LAQGĦA 38

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020 fis-4:45 p.m.

L-Onor.

Etienne Grech, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 14 ta' Ottubru, 2020 fis-4.45 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati, fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Diskussjoni mal-Fondazzjoni Nanniet Malta; u

Affarijiet Oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 38

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 38

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4.48 p.m.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Rosianne Cutajar): Nagħti merħba lil kull min hawn preżenti għal din il-laqgħa.

Bħal kull laqgħa oħra ta' dan il-Kumitat, din il-laqgħa qiegħda tiġi video streamed u se tkun trażmessa wkoll fuq l-istazzjon tat-televiżjoni tal-Parlament fi stadju ulterjuri.

Illum se nkun qiegħda nippresjedi din il-laqgħa minflok l-ex-kollega tiegħi ta' dan il-Kumitat, Dr Etienne Grech, li mexxa dan il-Kumitat għal dawn l-aħħar snin u li f'dan il-perjodu ddiskuta diversi temi ta' natura importanti fl-interess taċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

Nixtieq nibdew din il-laqgħa tal-lum billi nsellmu lil Dr Etienne Grech u nirringrazzjawh tal-ħidma parlamentari tiegħu kollha, kemm tal-ħidma li ta fid-distrett tiegħu, kif ukoll tal-ħidma li wettaq fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

L-Onor.

DAVID AGIUS: L-ewwel laqgħa li ppresieda Dr Etienne Grech kienet fid-9 ta' Awwissu, 2017.

F'isem l-Oppożizzjoni jiena wkoll nixtieq nirringrazzjah tax-xogħol kollu li wettaq f'dan il-Kumitat.

Jiddispjaċini ngħid li tlifna kollega u nawgurawlu fid-deċiżjoni li ħa li ma jibqax aktar Deputat Parlamentari.

Nixtieq ukoll nirringrazzjah tax-xogħol kollu li wettaq kemm f'dan il-Kumitat kif ukoll fil-Parlament.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn iktar kummenti?

Is-Segretarju Parlamentari Deo Debattista.

DEO DEBATTISTA (Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur, Indafa Pubblika u s-Sostenn tal-Belt Kapitali): Jien ukoll nixtieq nirringrazzja lil Dr Etienne Grech tax-xogħol li għamel f'dan il-Parlament, li ħafna minnu ma jidhirx imma kien f'ħafna Kumitati oħra.

Dr Grech għamel ħafna xogħol ukoll għall-Parlament u għall-poplu Malti barra minn xtutna, fejn attenda għal diversi delegazzjonijiet.

Għalhekk nixtieq nawguralu suċċess biex ikompli bil-professjoni tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIA DEGUARA: Nixtieq nirringrazzja lil Dr Etienne Grech għaliex apparti milli huwa kollega fil-professjoni medika u anke hawnhekk fil-Parlament, kien ta' gost li naħdem miegħu għaliex dejjem kien imexxi l-laqgħat ħarir.

Nawguralu kull suċċess fil-professjoni tiegħu jew jekk se jieħu xi pożizzjoni oħra aktar 'il quddiem.

IĊ-CHAIRPERSON: Aktar kummenti?

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Nixtieq nieħu din l-opportunità sabiex nirringrazzja lil Dr Etienne Grech, l-ewwel nett tal-ħbiberija sinċiera tiegħu li ilha s-snin u anke għaliex f'dan il-Kumitat, kull meta tajna xi ideat mill-ewwel kien ikun lest li jilqa' dawn is-suġġerimenti u kien jilqa', jisma' u jattwa billi nressqu l-aġenda 'l quddiem.

Nirringrazzjah ħafna u nixtieq nurih ukoll is-solidarjetà tiegħi.

IĊ-CHAIRPERSON: Aktar kummenti?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sinjura President, irridu nifirħu lilek ukoll.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi ħafna.

Huwa pjaċir tiegħi li nippresjedi dan il-Kumitat għaliex huwa għal qalbi ħafna minħabba d-diversi suġġetti li jitratta.

Ngħaddu issa għall-konferma tal-Minuti.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nri 36 u 37 li saru nhar l-Erbgħa, 26 ta' Awwissu u nhar it-Tlieta, 29 ta' Settembru 2020 ġew ikkonfermati.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq ninformakom li rċevejna din il-korrispondenza mingħand is-Sur Joe Gerada u mingħand Dr Lara Said, li tinsab għaddejja mill-marda kiefra tal-kanċer u li qajmet mistoqsijiet u punti tassew importanti.

Ittra mingħand is-Sur Joe Gerada datata 2 ta' Ottubru 2020;

Ittra mingħand Dr Lara Said datata 6 ta' Ottubru 2020.

Nixtieq inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kumitat dan ir-rapport annwali tal-Parole Board:

DISKUSSJONI MAL-FONDAZZJONI NANNIET MALTA

IĊ-CHAIRPERSON: Ngħaddu issa għad-diskussjoni tal-lum u għalhekk nistieden lis-Sur Philip Chircop sabiex jingħaqad magħna madwar il-mejda, jippreżenta lilu nnifsu u jgħidilna wkoll xi ħaġa dwar il-Fondazzjoni Nanniet Malta qabel ma jagħtina l-preżentazzjoni tiegħu.

IS-SUR PHILIP CHIRCOP (President tal-Fondazzjoni Nanniet Malta): L-ewwel nett nixtieq nirringrazzjakom ta' din l-istedina, b'mod partikolari għaliex smajt li qegħdin full house llum.

Dan juri rispett kbir u apprezzament lejn dak li se niddiskutu llum.

Infakkar li l-Fondazzjoni Nanniet Malta ilha mwaqqfa għal dawn l-aħħar seba' snin, proprjament twaqqfet fit-23 ta' Settembru, 2013.

L-Ispeaker Anġlu Farrugia malli kellimtu fil-15 ta' Awwissu qalli mill-ewwel li se jagħtina l-għajnuna tiegħu u fil-fatt żamm kelmtu għaliex kemm ilha mwaqqfa din il-fondazzjoni, kull sena f'Jum in-Nanniet, nagħmlu l-Parlament tan-Nanniet.

Mhux biss imma sitt xhur wara, dan il-Parlament, unanimament approva li t-tieni Ħadd ta' Ottubru jkun Jum in-Nanniet f'pajjiżna.

Rajna apprezzament ukoll mill-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, kemm mill-Parlament u kemm mill-President ta' dak iż-żmien, l-Emeritus Marie Louise Coleiro Preca, fejn fuq inizjattiva tagħha llum in-nanniet għandhom monument iddedikat għalihom.

Dan niftaħar bih għaliex għandna monumenti ta' eks prim ministri, presidenti, eċċ. u l-Istat ħass il-bżonn ukoll li jkun hemm dan l-apprezzament permezz ta' monument għan-nanniet għall-irwol li jwettqu fis-skiet b'mod volontarju.

50% tal-volontarjat huwa xogħol li jsir mill-azjani u aħna nagħmlu differenza.

Issa mhux in-nanniet kollha huma anzjani u mhux l-anzjani kollha jistgħu jkunu nanniet.

Għandi ħuti reliġjużi fis-Soċjetà tal-Mużew li jieħdu ħsieb it-tfal tat-tfal tagħna u t-tfal ta' ħaddieħor u mhumiex nanniet!

Kważi kważi dawn qegħdin jagħmlu xogħol iktar minna u ta' dan aħna grati lejhom.

Grati wkoll għal dan l-apprezzament.

Bħala Fondazzjoni għamilna petizzjoni u fil-fatt din il-laqgħa hija wkoll riżultat ta' dik il-petizzjoni.

Iltqajna xi darbtejn mal-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet u dakinhar fakkart li l-Qorti Ewropea ddeċidiet b'mod pożittiv favur nanna li fil-Bulgarija ressqet rikors quddiem il-Qorti Ewropea għaliex kienet qed tiġi mċaħħda milli tara n-neputi tagħha li kien qiegħed jgħix il-Greċja.

Din rebħet dan il-każ u l-Qorti ddeċidiet li din in-nanna mill-Bulgarija tista' tmur fil-post li huwa r-residenza permanenti tat-tifel fil-Greċja, fejn kien qiegħed joqgħod ma' missieru.

Ovvjament il-ġenituri ta' dan it-tifel kienu separati.

Allura din in-nanna rebħet il-każ, bid-dritt li tatha l-Qorti, li żżur lin-neputi tagħha u viċi versa.

Jiena nitkellem fuq in-nanniet, però hawnhekk xtaqt li kelli miegħi lit-tifla li għandha l-OneVoice Malta li jagħtu vuċi lit-tfal.

Ħafna drabi ninsew li t-tfal għandhom dritt sagrosant quddiem iċ-Charter tad-Drittijiet tat-Tfal u permezz ta' liġijiet oħrajn, li jżuru lill-ġenituri tagħhom meta jkunu separati u li jżuru l-extended family tagħhom, li huma n-nanniet.

Jekk dan neħduh mill-binarju tat-tfal suppost m'hemmx diffikultà għaliex dawn il-povri tfal jispiċċaw ballun bejn il-ġenituri li jkunu qegħdin fi stadju ta' separazzjoni u jkun hemm min irid ipattiha lill-kunjata, jew ikun hemm min irid ipattiha lil ommu u lil missieru għax forsi jkunu taw xi pariri jew inkella jwaħħlu fina n-nanniet li forsi nkunu ndħalna żżejjed jew li qegħdin inrabbuhom aħna!

Imma żgur li ma tagħtiniex tort għaliex in-neputijiet tagħna, minn ġuf ommhom, jispiċċaw f'ħoġorna u jkollna nżommuhom aħna biex il-ġenituri jkunu jistgħu jibqgħu jaħdmu t-tnejn.

Illum qam pandemonju fil-pandemija dwar x'se jagħmlu t-tfal!

Se jmorru għand in-nanniet jew le?

Il-Professur Charmaine Gauci qalet li huwa riskjuż li t-tfal imorru għand in-nanniet.

Għandek tfal li ma jattendux l-iskola u n-nanniet jibdew jindukrawhom mis-7.00 a.m. minflok mis-2.30 p.m.!

Dan huwa x-xenarju li ninsabu fih aħna.

Jien dejjem qed nitkellem fuq dawk in-nanniet li huma idonei u mhux fuq dawk in-nanniet li joħolqu l-problemi u li sfortunatament bl-indħil tagħhom, bin-negliġenzi tagħhom, bin-nuqqas ta' għarfien u bin-nuqqas ta' edukazzjoni … U din il-Fondazzjoni għalhekk waqqaftha għaliex huwa importanti li nedukawhom lin-nanniet, mhux biex jagħmlu l-GCEs imma biex naraw kif inkampaw fiż-żmenijiet tal-lum, bit-teknoloġija moderna u bl-iżvilupp tal-ħajja soċjali tal-familja.

Imma dawk in-nanniet li qatt ma kellhom tort imma sempliċement għax isseparaw it-tfal tagħhom jispiċċaw jeħlu huma għax l-omm tmur għand il-familja tagħha imma ma tmurx għand il-familja tar-raġel tagħha!

Kellna każ ta' nanna li llum għandha żewġ cancers u li din tkellmet fil-Parlament tan-Nanniet.

Issa aħna meta nagħmlu l-Parlament tan-Nanniet ma jfissirx li qegħdin nagħmluh biex nagħmlu xi show jew biex noqogħodu nparlaw biss u ma jsir xejn!

Din in-nanna tilfet lil binha u spiċċat tilfet ukoll lin-neputijiet!

Ovvjament jien jekk mietet il-mara se mmur għand ommi u mhux għand il-kunjata.

Allura din in-nanna xtaqet twassal l-esperjenza tagħha.

And so I took the cue u fuq pariri ta' ħaddieħor, inkluż tal-Ispeaker, għamilna din il-petizzjoni li ffirmawha 2,000 ruħ.

Aħna għandna 2,000 nanniet reġistrati magħna u fuq il-facebook page tagħna għandna eluf aktar.

IĊ-CHAIRPERSON: Toffru servizzi speċifiċi?

Jiġifieri jekk ikun hemm nannu jew nanna li jixtiequ jingħataw xi servizz partikolari, intom tagħtu servizzi one-to-one lil dawn in-nanniet?

IS-SUR PHILIP CHIRCOP: Iva, però nistqarr li ma rridux inkunu prużuntużi għax avolja aħna nanniet u avolja għandna dak il-patrimonju tal-esperjenza tal-ħajja u għandna l-università tat-triq u tal-familja, imma aħna m'aħniex esperti f'kollox.

Ngħid għalija jiena bniedem kwalunkwe, eks bankier, jiġifieri la jien avukat, la jien psikologu u ma jien xejn, però f'dawn is-seba' snin tgħallimt ħafna - ma rridx ngħid iktar minn dawn in-nies - għax għandi hands-on experience.

Pereżempju għandna l-Befriending Pogrammes.

Kulma nagħmlu huwa indirizzat lejn is-solitudini, l-abbandun u l-iżolament tan-nanniet tagħna.

Hemm maġġoranza tajba ta' nanniet li huma romol, kemm irġiel u kemm nisa, li mingħalihom li issa li għandhom il-ħin fuq idejhom se jkunu jistgħu jiddedikaw iktar ħin għall-familja tagħhom u biex jgħinu lit-tfal tagħhom fit-trobbija tat-tfal, però sfortunatament it-tfal tagħhom jgħidulhom biex iżommulhom it-tfal imma m'għandhomx jindaħlulhom!

Hawnhekk mhux qed ngħid xi jgħidu uliedi avolja mhux neżlin mis-sema imma lanqas jien mhu nieżel mis-sema għax għandi d-dnubiet tiegħi wkoll u għandi d-difetti tiegħi!

Fuq kollox jien bniedem tad-demm u l-laħam, però jgħidulek biex ma tistennix li se jrabbu lil uliedhom kif trabbew huma!

Issa dawn ikunu laħqu fil-professjoni tagħhom permezz tas-sagrifiċċji kbar li nkunu għamilna aħna meta konna qegħdin inrabbuhom.

Aħna konna niċċaħdu mill-affarijiet u llum huma għandhom djar aħjar minn tagħna!

Ovvjament irridulhom kull ġid possibbli u noqogħdulhom mat-tfal għaliex nafu li għandhom bżonn l-għajnuna biex ikunu jistgħu joħorġu jaħdmu.

Illum mhuwiex kapriċċ li ż-żewġ ġenituri jaħdmu u dan jagħmluh għall-ġid tal-familja.

Pereżempju dan l-aħħar ġejt mitlub immur inżur anzjan minn social worker fl-Isptar Karen Grech li kienet qiegħda tieħu ħsiebu.

Dan l-anzjan ta' ċerta età ma kienx bedridden imma kien f'wheelchair għax ma kienx daqshekk stabbli u kien qed jokkupa sodda hemmhekk sakemm il-Gvern isiblu post f'dar tal-anzjani.

Jien mort inżuru u xtaq li nieħdu ritratt flimkien.

Jien kont bil-ħsieb li se nibqgħu mmorru nżuruh u kont se nibgħat ukoll lin-nies tagħna ħalli jagħmlu daqsxejn ħbieb miegħu, kwarta kollox minħabba l-pandemija.

Dan l-anzjan qalli li xtaq li jkollu ftit tal-kumpanija għax ma kellu lil ħadd f'Malta u għalhekk għedtlu li issa għandu lilna.

La qaluli bih jien irrispondejt avolja qiegħed nirriskja u wieħed irid jikkonsidraha din il-biċċa wkoll!

U minn hawnhekk insellem lill-frontliners kollha li qegħdin jieħdu ħsieb l-anzjani tagħna għax din mhijiex ċajta!

Dak ir-ritratt li ħadt ma' dak l-anzjan tellajtu facebook u wara għaxart ijiem, għall-grazzja t'Alla, xi ħadd semagħna u dan l-anzjan ġie trasferit fir-residenza ta' St Vincente de Paule.

Hemmhekk konna ta' ġid mhux għal dak l-anzjan personali għax hu kien qiegħed tajjeb l-Isptar Karen Grech imma l-Gvern iffranka sodda minn hemmhekk li seta' jużaha ħaddieħor li kien aktar fil-bżonn.

U dak l-anzjan sab ruħu San Vinċenz fejn hemmhekk l-anzjani jiġu ndukrati tajjeb ħafna.

Aħna nipprovaw nikkoperaw u dawn il-Befriending Programmes nagħmluhom biex nindirizzaw is-solitudini.

L-anzjani jċemplulek fuq iċ-ċaħda tat-tfal.

L-iktar li ċempluli nies hu għax ikunu mċaħħda milli jaraw lin-neputijiet tagħhom u aħna nassistuhom.

Pereżempju ġieli jkellmuna preżentaturi u jistaqsuna jekk għandniex xi nanna li tixtieq tirrakkonta l-esperjenza tagħha fuq dan is-suġġett u għalhekk aħna nibagħtulhom dawn in-nanniet.

Din in-nanna partikolari tkellmet fuq kif wara li rabbiet it-tarbija hi ġiet imċaħħda minnha f'salt wieħed għax il-boyfriend tat-tifla ddeċieda li t-tarbija ma jġibuhiex aktar għandha!

Imbagħad dawn isseparaw f'daqqa u spiċċat kellha tieħu ħsieb tat-tifla tagħha u tan-neputija wkoll!

Issa aħna ma nafux ngħidu le.

They play with our emotions, kif qegħdin jagħmlu issa fil-pandemija, fejn in-nanniet mhux kapaċi jgħidulhom le.

Kien għalhekk li tlabt lil Professur Charmaine Gauci sabiex tagħtina linji u protokolli ċari għax in-nanniet, – u minn hawnhekk insellem lin-nanniet kollha – tant għandhom qalbhom tajba li jinsew saħħithom, jinsew li qegħdin jeżistu u jinsew kollox, bil-konsegwenza li jistgħu jipperikolaw saħħithom sabiex ikomplu jżommu lin-neputijiet.

Jien m'iniex kontra li nżommu n-neputijiet magħna imma fiċ-ċirkostanzi din hija xi ħaġa perikoluża.

L-ewwel trid tibża' għal saħħtek u mbagħad inkun nista' nibża' għalik u għal saħħet it-tfal tiegħi u saħħet in-neputijiet.

Dwar din taċ-ċaħda wasalna fi stat li kellna xi ħaġa għaddejja mal-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet, u grazzi għall-Ispeaker, li ltqajt miegħu l-ġimgħa l-oħra, f'salt wieħed irċevejna dan l-invit min-naħa ta' dan il-Kumitat biex niddiskutu din il-petizzjoni.

Li xtaqt ngħid hu li ladarba hemm preċedent fil-Qorti Ewropea, u ladarba dan l-aħħar kien hemm deċiżjonijiet mill-Qorti Ewropea favur il-privat, u sfortunatament l-Istat tilef ċerti kawżi u allura l-Istat kellu joqgħod għalihom!

Hawnhekk qiegħed nirreferi għall-housing fejn id-deċiżjonijiet meħuda mill-Qorti Ewropea are being acknowledged.

Issa tajjeb jew ħażin, il-Gvern, l-Istat jew il-prosekutur tilef dawn il-kawżi u rebaħhom il-privat u qed jagħmlu r-rikorsi fil-Qorti biex jieħdu l-proprjetà tagħhom lura għax kienu qegħdin jitħallsu bil-boqxiex ta' 50 sena ilu!

Well and good imma ma naqbilx li l-maġġoranza ta' min qed jispiċċa bla saqaf huma nies anzjani!

Dawn dak iż-żmien kellhom 20 sena, issa għaddew 50 sena minn fuqhom u llum għandhom 70 sena!

Għandek preċedent qawwi approvat mill-Qorti Ewropea, fejn qed tgħid li wara li semgħet ix-xhieda tagħha … Ovvjament ikunu semgħu x-xhieda tal-ġenituri għax ma ħallewhiex tibqa' tara lit-tifel tagħha u semgħet lin-neputi wkoll u din in-nanna rebħet.

Allura l-Gvern x'qed jistenna?!

Aħna pajjiż Ewropew u n-nanniet kollha Ewropej!

Nhar il-Ħadd li għadda ltqajt mal-Prim Ministru u l-ġimgħa l-oħra għamilt maratona sħiħa bħala anzjanità attiva b'differenza.

Fejn qabel kont nieħu lin-nanniet fuq il-muturi, insiefru, nagħmlu line dancing u dinner dances, issa dawn l-affarijiet kollha ma nistgħux nagħmluhom.

U għalhekk għedt li rrid nikkomemora l-anzjanità attiva b'mod differenti u ltqajt mal-Ispeaker, mal-President ta' Malta, mal-Prim Ministru, mal-Kap tal-Oppożizzjoni, mal-Onor.

Maria Deguara, mas-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis kif ukoll mal-Kummissarju tal-Anzjani.

Dan huwa wkoll sinjal ċar li dawn in-nies qegħdin japprezzaw x'qegħdin nagħmlu għaliex li kieku Philip Chircop u l-Fondazzjoni tiegħu hija laqxa, hija non-entità, żgur li ħadd ma kien jinteressa ruħu fina.

Onorevoli Membri preżenti, għalfejn m'għandniex nibdew dan il-proċess ladarba għandna dan il-preċedent?

M'iniex qed ngħid li din hija xi ħaġa li se ssir mil-lum għal għada.

Nistgħu nagħmlu Private Members Bill li l-Ispeaker semmieli kif hu diġà ressaq ħames liġijiet permezz ta' Private Members Bill.

U nibdew il-proċess biex fl-aħħar naslu.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn mistoqsijiet?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur Chircop, naħseb hemm bżonn li mmorru fil-konkret.

B'rabta mal-ittra li għandna tas-Sur Joe Gerada minn Ħaż-Żabbar li titratta l-ulied, il-ħlas tal-manteniment u jekk xi parti mill-ġenituri ma tarax lit-tfal, u fejn qiegħed jitlob ukoll tibdil fil-liġijiet tagħna, nixtieq li nagħmlu eżerċizzju fejn naraw id-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea li semmejt inti Sur Chircop, u jkollna kopja tagħha f'dan il-Kumitat.

Nissuġġerixxi wkoll li l-laqgħa tal-lum tiġi transcribed u ngħadduha lill-Kummissarju tat-Tfal kif ukoll lill-Kummissarju tal-Anzjanità Attiva ħalli jagħtuna l-feedback tagħhom dwar dan is-suġġett.

Jiena naħseb li din irridu narawha wkoll mill-aspett tat-tfal.

Nemmen ħafna fid-dritt tat-tfal li jaraw lin-nanniet tagħhom u nżid ukoll li jaraw lill-extended family tagħhom bħal pereżempju z-zijiet, xi ħaġa li semmejtha wkoll mal-Kummissarju tat-Tfal.

Inħoss ukoll li l-kuġini jifformaw parti mill-isfera Maltija.

Allura jekk bis-saħħa ta' dak li qed jagħmel is-Sur Chircop nestenduha ftit ukoll mhux biss għan-nanniet imma forsi wkoll indaħħlu z-zijiet u l-kuġini … Issa naraw il-wording kif jista' isir u f'dan kollu jkollna l-għajnuna tal-Avukat Ġenerali biex inkunu nistgħu nressqu lill-Gvern jew lil dan il-Parlament Private Members Bill jew xi ħaġa oħra, naraw xi qbil ikun hemm u safejn jirnexxilna naslu flimkien.

U b'hekk inkunu nistgħu nagħmlu dan l-ewwel pass, jiġifieri li jkollna xi ħaġa strutturata li biha nibdew nagħmlu l-passi meħtieġa u mhux inħalluha fl-ajru, tgħaddi minn dan il-Kumitat u mbagħad ninsewha.

Irridu nieħdu azzjoni konkreta u naraw x'għandhom xi jgħidu l-Kummissarju tat-Tfal kif ukoll il-Kummissarju tal-Anzjani u jkollna f'idejna d-deċiżjoni tal-Qorti Ewropea.

Jekk hemm bżonn ikollna abbozz min-naħa tal-Avukat Ġenerali jew minn avukat li jifhem f'dan il-qasam u nipproponuha.

Naraw ftit jekk għandniex il-fakultà bħala persuni li l-Parlament jista' jipprovdi biex litteralment jekk ikun hemm bżonn niktbu l-liġi aħna.

Hawnhekk aħna m'aħniex avukati u allura rridu lil xi ħadd jassistina se mai biex inwasslu u naslu għal dan il-punt.

Naraw nistgħux nieħdu l-opinjoni ta' dawn il-persuni mhux biss fuq dak li qal is-Sur Chircop hawnhekk imma anke fuq l-extended family u fuq il-kwestjoni tal-manteniment li qed jiktbilna dwaru s-Sur Joe Gerada.

Qabel nikkonkludi nixtieq li bħala Kumitat nibagħtu ittra ta' acknowledgement kemm lis-Sur Joe Gerada kif ukoll lil Dr Lara Said biex ngħidulhom li aħna rajna l-ittri tagħhom u se nitolbu l-parir fuq dak li qegħdin jiktbulna dwaru.

Rigward dak li kitbitilna Dr Said nistgħu forsi nieħdu r-reazzjoni tas-Sinjura tal-President li tieħu ħsieb il-Malta Community Chest Fund u tgħidilna ftit x'inhi l-pożizzjoni llum.

U jekk nistgħu wkoll naraw ftit x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern illum fuqha.

Jidher li din l-ittra ntbagħtet ukoll lill-Ministru tas-Saħħa, però bħala Kumitat nixtiequ nkunu nafu x'reazzjoni hemm dwarha.

Pereżempju jgħidulna li s-sitwazzjoni llum hija din u jgħidulna x'jista' isir biex fil-każ aħna bħala Kumitat nagħmlu s-suġġerimenti tagħna biex kif qalet Dr Said stess, "I just want somebody of you to care enough for me and all other citizens", nassigurawha li aħna bħala Kumitat we care.

Allura nistgħu nibagħtulha acknowledgement jekk ovvjament hawn qbil mill-kollegi.

IĊ-CHAIRPERSON: Bla ebda dubju.

Ma nafx jekk hawnx kollegi oħrajn li jixtiequ jistaqsu xi ħaġa?

Sur Chircop, forsi tista' tgħidilna ftit jekk għandkomx xi pjanijiet futuri, anke vis-à-vis l-COVID-19.

Naf li qegħdin ftit limitati f'dak li tistgħu torganizzaw minħabba r-restrizzjonijiet preżenti u anke għaliex intom, fl-aħħar mill-aħħar, taqgħu fil-kategorija tal-vulnerabbli imma tista' tgħidilna ftit xi proġetti għandkom għall-futur?

IS-SUR PHILIP CHIRCOP: Sinjura President, qabel xejn nixtieq nippreċiża ċerti affarijiet li semma tant tajjeb l-Onor.

David Agius, fis-sens li fil-petizzjoni, fil-kors taż-żewġ laqgħat li għamilna mal-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet, – naħseb l-Onor.

Ivan Bartolo kien preżenti dakinhar – meta semmejt din tal-Ewropa waqafna bil-viżjoni li l-Kumitat kellu jindaga ftit dwar din id-deċiżjoni tal-Qorti.

Meta ltqajt mal-eks Prim Ministru Joseph Muscat jiena kont diġà għamilt naqra soundings u wasal għal widnejja li kemm lill-Ministru ta' dak iż-żmien, kif ukoll lill-Kummissarju għat-Tfal, kien hemm ħafna nies li avviċinawhom u kienu kollha tal-istess fehma … Issa din mhux kritika, fis-sens kemm kellhom il-fehmiet tagħhom, kienu tal-istess fehma, kif għedt inti … Anzi llum m'azzardajtx insemmi zijiet u kuġini kif għamilt inti Onorevoli u li jagħmel sens.

Għaliex qed ngħid hekk?

Ir-risposta li waslitli through the grapevine kienet li jekk tiftaħ il-bieb għan-nanniet se tiftaħ għal kulħadd.

Jien ma narahiex hekk, però anke jekk stess dik il-preżunzjoni hija valida, u jien flimkien mal-ex Prim Ministru tkellimna dwarha u għamilna madwar 50 minuta nitkellmu Kastilja.

Dakinhar qalli li jinstab xi ftit xettiku għax se tieħu fit-tul imma jien għedtlu li ma kontx qed nippretendi li ssir mil-lum għal għada.

Għedtlu li jekk inti se tiftaħ il-bieb u ma tridx li jgħaddi n-nemus, trid tagħmel il-wire netting mal-bieb!

U skont kemm tagħmilhom kbar jew żgħar it-toqob se tippermetti lin-nemus jew il-friefet jgħaddu.

Jiġifieri tiddeċiedi inti xi tħalli jidħol.

Allura mhux bl-iskuża li jekk niftħu għaz-zijiet se jqumu z-zijiet l-oħra u l-pro-zijiet, eċċ, u n-nanniet jibqgħu jsaffru meta huma l-protagonisti tal-weġgħat li qed ikollna!

Fil-fatt li qed jiġri hu li ma nieħdux lit-tfal għand in-nanniet imma z-zijiet xorta qegħdin igawduhom għax huma mhumiex involuti fl-equation tas-separazzjoni tal-ġenituri!

Mela aħna qegħdin inrabbu lin-neputijiet tagħna, qed ikollhom iktar għożża u n-nanniet jgħidulek li ilhom ma jaraw lin-neputijiet 16-il sena, minn mindu twieldu jew mill-praċett jew mill-griżma!

Bir-rispett kollu naqbel u j'alla jgawdi kulħadd imma ma rridx li nipproponi xi ħaġa hekk.

J'alla tipproponuha intom u tgħaddi, imma jekk nipproponiha jien se jiġu fuqi u jgħiduli mela issa min-nanniet se ddaħħalli z-zijiet u l-pro-zijiet u sebaħ u dalam!

U nerġgħu nieqfu hawnhekk.

Dik waħda.

It-tieni; dwar id-deċiżjoni tal-Qorti suppost li l-Kumitat kien qiegħed jindaga fuqha.

Din mhux illum semmejtha l-ewwel darba u suppost hemm id-dokumentazzjoni li kellhom jarawha.

Ma' Dr Robert Abela kont tkellimt privatament mhux b'mod uffiċjali meta kien għadu mhuwiex Prim Ministru ta' Malta u erġajt kellimtu nhar il-Ħadd li għadda, fejn qalli biex inħalli l-Baġit jgħaddi u nerġgħu nitkellmu.

Fil-fatt wegħedni li se jaħdmu fuqha għaliex hija kwestjoni li tweġġa' lil ħafna nies.

U jien komplejt ngħidlu li din qiegħda tweġġa' lil faxxa ta' nies li their days are counted!

Din il-mara li tkellmet fil-Parlament qalet li hi kellha żewġ kanċers u allura ma setgħetx tistenna ħamsa jew għaxar snin oħra biex tgħaddi din il-liġi jew almenu biex nibdew nagħmlu xi ħaġa fuqha!

Jekk nibdew xi darba se jkun hemm tmiem.

Kompliet tgħidli li hi marida u se tmut bil-piena li ma tistax tara lin-neputijiet.

Ħalliha li issa rranġaw is-sitwazzjoni tagħhom u qiegħda terġa' tarahom.

Fil-fatt aħna intervjenejna - għax inti staqsejtni fuq jekk nintervjenux aħna f'dawn il-każijiet – anke permezz tal-avukati u l-family doctors.

Imma issa ma naħsibx li għandna għalfejn indumu niddiskutu fuq x'se nagħmlu.

Ejja nibbażaw fuq in-nanniet.

Jekk trid tinfetaħ iktar well and good għax jien m'iniex egoist li ma nħallix lil ħaddieħor igawdi n-neputijiet jew viċi versa imma s-sitwazzjoni tal-biki hija għalina n-nanniet.

Dawn aħna rabbejniehom u tajna saħħitna għalihom.

Għandna pensjoni qisha tal-lastiku u hawnhekk jien nagħmel ukoll differenza bejn in-nanniet u l-anzjani l-oħra għax jekk ġej birthday trid tixtri rigal, jekk iridu jixtru l-uniformijiet nipprovaw ngħinu … Ilbieraħ il-mara għamlet ġurnata sħiħa tiġri man-neputija biex tixtri l-kotba tal-Junior College u ma tatx każ saħħitha u ma tatx każ li jien bniedem vulnerabbli għax għandi sleep apnea, għandi d-dijabete u għandi wkoll mard tal-qalb, u li allura jekk jaqbadni dan il-virus nispiċċa six feet under jew nispiċċa gravi!

Ovvjament għamlet hekk il-mara tiegħi għax tħobb lin-neputija u din hija xi ħaġa naturali.

Issa l-pensjoni kemm tista' iġġebbed fiha!

Din hija xi ħaġa li z-zijiet m'għandhomx u lanqas anzjani oħra.

Jiġifieri ejjew nikkonċentraw fuq dan il-preċedent u nikkonċentraw fuq dak li qal il-Prim Ministru meta qal li din hija materja li rridu nagħtu kasha.

Jien li qed nitlob hu li ma ndumux inkarkru aktar.

Meta għandna dan kollu iswed fuq abjad ejjew nibdew, jibda l-prosekutur, l-avukat, il-Membru Parlamentari, hu min hu imma xi ħadd has to set the ball rolling ħalli dawn l-eluf li qegħdin iweġġgħu … Aħna magħna għandna 2,000 nanniet u fuqha biss jitkellmu u mhux fuq il-pensjoni!

Qabel konna nitkellmu fuq il-pilloli meta nitkellmu fuq l-anzjani imma llum jistaqsuna meta se neħduhom fuq xi cruise jew meta se nsiefru jew noħorġu x'imkien.

Hekk sejrin għall-grazzja t'alla.

U għandna l-anzjanità attiva fejn qegħdin jikkoperaw u jikkontribwixxu fis-soċjetà tagħna.

Żgur li mhijiex ċajta li 50% tal-volontarjat f'Malta jagħmluh l-anzjani!

Allura m'għandniex nirrikonoxxuhom lil dawn in-nies?

Nirringrazzjakom.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Chircop, l-ewwelnett nirringrazzjawk tal-mod passjonat li bih titkellem dwar dan is-suġġett.

Naf li dan huwa suġġett għal qalbek għax fuq kollox inti nannu wkoll u tiltaqa' ma' ħafna nanniet oħra li lkoll jgħaddu minn weġgħat differenti, fiċ-ċirkostanzi partikolari tagħhom.

Bla dubju hawnhekk se ssib l-appoġġ tagħna bħala Kumitat.

Jiena nemmen li kemm l-Onor.

Maria Deguara kif ukoll l-Onor.

Silvio Parnis, li huwa responsabbli mill-anzjani tagħna, jistgħu joħorġu b'ħafna punti importanti u li bihom jistgħu jwasslu sabiex ikollna qafas leġiżlattiv li jiġi mressaq fil-Parlament.

Fl-opinjoni tiegħi naħseb li tkun idea tajba u xi ħaġa sabiħa li tiltaqgħu bejnietkom, inti, l-Onor.

Maria Deguara kif ukoll l-Onor.

Silvio Parnis u flimkien bħala Gvern u Oppożizzjoni jkun hemm qbil unanimu dwar suġġett daqstant importanti.

Grazzi ħafna.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIA DEGUARA: Jiena ltqajt kemm-il darba mas-Sur Chircop għaliex naħseb li ilna iktar minn erba' snin niddiskutuha and now it's the time li aħna, bħala Kumitat, inġibu kopja ta' din il-kawża li qed isemmi s-Sur Chircop u nibagħtuha lill-avukati responsabbli biex jaraw legalment, skond il-Liġi Maltija, tistax tiġi rranġata u tinqata' darba għal dejjem jekk għandniex ċans nimxu biha jew le.

Kull meta niddiskutuha kulħadd jgħid li għandna nibdew naħdmu fuqha imma s'issa għadni qatt ma smajt jekk hemmx ċans li din tiġi rranġata.

Jekk hija xi ħaġa li assolutament ma tistax titranġa, allura naqtgħu qalbna.

Min-naħa l-oħra nemmen li jekk nafu x'inhi l-problema, anke tal-parental deprivation, inġibu l-comparisons u naraw fejn nistgħu naddottaw, eċċ. Jiena tip ta' persuna li jekk nista' nimxi ngħidlek se nimxi u jekk m'hemmx ċans ngħidlek din insieha u nieqfu hemmhekk.

Inutli ilna erba' snin sejrin biha u ma wasalna mkien!

Jien m'għandi xejn kontra li n-nanniet jaraw in-neputijiet għax kif qal tajjeb is-Sur Chircop, it-tfal ġieli jintużaw bħala ping-pong biex uliedhom jieħdu dak li jridu.

Aħna bħala tobba nafu x'inhu jiġri.

Min jaf kemm-il darba tmur it-tifla għand missierha jew għand ommha u tgħidilhom li għandha bżonn €1,000 biex tagħmel xi ħaġa u jekk il-ġenituri ma jkollhomx minn fejn jagħtuha dik is-somma din tispiċċa theddidhom bin-neputijiet u tgħidilhom li mhux se jarawhom aktar!

U din hija xi ħaġa li ssir ta' kuljum!

Kien hemm koppja kienu se jagħlqu 40 sena miżżewġin u r-raġel xtaq imur sal-Awstralja imma t-tifla tagħhom qalet lil ommha li jekk tmur l-Awstralja ma kenitx se tarahom aktar lin-neputijiet!

U dan għaliex din in-nanna kienet iżżomm it-tfal tat-tifla tagħha.

Din il-mara, ta' imbeċilli li kienet, minflok imxiet ma' żewġha, baqgħet id-dar biex tieħu ħsieb it-tfal tat-tifla.

U r-raġel bagħtilha mill-Awstralja biex jgħidilha li hu ma kienx se jinżel lura Malta talli hi għoġobha tagħżel lit-tfal u mhux lilu!

Jiġifieri din il-mara, fl-età ta' 70 sena, spiċċat waħedha u llum, li għaddew sitt snin, u t-tfal tat-tifla li kienet tieħu ħsieb issa għandhom 16-il sena, qalulha li issa m'għandhomx bżonnha aktar għax issa kapaċi jimxu waħedhom.

B'hekk din il-mara spiċċat b'dipressjoni u ħlief pilloli tad-depression mhux tieħu!

Jiena tlabtha biex iġġemma' xi ħaġa tal-flus u titla' ħdejn żewġha għax jekk dan se jsibha wara l-bieb żgur li se jerġa' jingħaqad magħha.

Dawn ma kellhomx problemi qabel imma sempliċement li r-raġel qalilha li jekk se żżomm mat-tfal hu ma kienx se jmur lura.

U ried iżomm kelmtu.

Dawn huma affarijiet reali li niltaqgħu magħhom kuljum.

IS-SUR PHILIP CHIRCOP: Onor. Deguara, inti semmejt il-COVID-19 u filwaqt li din tippreżenta problemi partikolari għalina, aħna qegħdin nirrispondu għas-sitwazzjoni u mhux qed nagħtu biss lip service.

U dan li nixtieq jien u ċjoè li ma jkunx hemm biss lip service kemm mill-Parlament, kemm mill-għaqdiet kif ukoll min-naħa tagħna.

Aħna qegħdin nintroduċu internet għal kulħadd.

Tlabt lill-Prim Ministru sabiex jagħti wi-fi b'xejn lil dawk li għandhom dħul baxx għax inutili n-neputi jmur għand in-nanna u ma jsibx internet!

Hekk almenu jilgħab.

Issa tgħidli allura se jmur għand in-nanna biex joqgħod jilgħab?

Imma almenu qiegħed hemm u qed jaraha u jista' jistaqsiha jekk għandhiex bżonn xi ħaġa.

U min-naħa tan-nanna qiegħda tieħu gost tbusu u tgħannqu avolja bħalissa l-pandemija qed iżżommna lura milli nagħmlu dan!

Imma anke f'din il-pandemija qed ikollna dawn il-problemi.

Dwar dak li semmiet l-Onor.

Deguara kelli telefonati proprju fuq il-pandemija peress li ngħatajna l-parir li huwa riskjuż li nżommu n-neputijiet.

U ċempliltli waħda biex tgħidli li t-tifla ġġieldet magħha u mhux se teħdilha aktar lin-neputijiet!

Vilment it-tifla tagħha qaltilha "Issa tibqa' tarahom it-tfal!"

U dan kollu għax ommha qaltilha li hi issa għandha 80 sena u jkun aħjar li għalissa ma ġġibhomx aktar it-tfal.

Bintha ħadet għaliha għax qaltilha hekk ommha u qaltilha li t-tfal ta' ħuha kienet iżżommomlu.

Qaltilha "Tiegħi mhux se żżomm għax għandi bżonn nibda naħdem?!"

Jiġifieri ara x'dilemma qed jiġu fihom dawn in-nanniet!

Din il-pandemija qiegħda toħloq dawn il-problemi għax aħna qegħdin nipprovaw nibżgħu għal saħħitna u minflok qegħdin niġu interpretati li qisna qegħdin nagħmlu l-preferenzi għax qabel kont inżomm it-tfal ta' Deo u issa mhux se nżomm it-tfal ta' David!

Imma skużi issa ċ-ċirkostanzi nbidlu.

Qabel kien hemm 20 każ attiv.

Qabel il-pandemija konna nżommu t-tfal ta' kulħadd.

Din il-mara nzertat se tibda taħdem issa imma minflok lil ommha qaltilha għandek raġun, qagħdet issemmilha li hi kienet iżżomm it-tfal ta' ħuha qabel!

B'hekk inqala' pandemonju u din il-povra nanna se jkollha żżomm lit-tfal bilfors biex ma taqlax l-inkwiet u se tispiċċa tirriskja saħħitha.

Dik hi s-sitwazzjoni preżenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Chircop, nirringrazzjawk ħafna ta' din il-preżentazzjoni.

Min-naħa tagħna naġġornaw din il-laqgħa għal data u b'aġenda li tiġi mħabbra lilkom aktar 'il quddiem.

Nirringrazzjakom.

Fil-5.28 p.m il-laqgħa ġiet fi tmiemha u l-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


IT-TLETTAX IL-PARLAMENT

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 38

L-Erbgħa, 14 ta' Ottubru 2020

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Parlament fil-4.48 p.m.

L-Onor.

Rosianne Cutajar ippresediet il-laqgħa.

PREŻENTI: L-Onor.

Għal din il-laqgħa kien preżenti wkoll is-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tal-Konsumatur, Indafa Pubblika u s-Sostenn tal-Belt Kapitali, l-Onor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nri 36 u 37 li saru nhar l-Erbgħa, 26 ta' Awwissu u nhar it-Tlieta, 29 ta' Settembru 2020 ġew ikkonfermati.

Iċ-Chairperson poġġiet fuq il-Mejda tal-Kumitat dawn iż-żewġ ittri;

Dok 59 Ittra mingħand is-Sur Joe Gerada datata 2 ta' Ottubru 2020;

Dok 60 Ittra mingħand Dr Lara Said datata 6 ta' Ottubru 2020.

Ġie mpoġġi wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport annwali għas-sena 2019 tal-Parole Board;

DISKUSSJONI MAL-FONDAZZJONI NANNIET MALTA

Għal din il-laqgħa kien preżenti is-Sur Philip Chircop, President tal-Fondazzjoni Nanniet Malta, li ressaq il-preżentazzjoni tiegħu lill-Membri preżenti.

Wara din il-preżentazzjoni l-Membri preżenti ressqu diversi mistoqsijiet lis-Sur Philip Chircop.

Fil-5.28 p.m il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li għandhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 68

L-Erbgħa, 14 t'Ottubru, 2020 fis-2:00 p.m.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami, President tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 14 t'Ottubru, 2020 fis-2:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti; u

Diskussjoni dwar il-Follow-up Report 2019 maħruġ mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika - Free Childcare Scheme (paġni 36 – 44).

12 t'Ottubru 2020 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kon