KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 24

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 24

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-10:12 a.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 23, li saret fl-24 ta' Lulju 2020, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Joe Mizzi): Ngħaddu mal-ewwel għat-tieni item li għandna fuq l-aġenda u nistieden lill-Ministru Farrugia, li ngħaqad magħna permezz ta' video conferencing, sabiex jagħmel l-introduzzjoni.

AARON FARRUGIA (Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar): Nibda billi nsellem lil kull min qiegħed jipparteċipa f'din il-laqgħa.

Jiddispjaċini li ma nistax inkun preżenti magħkom fil-Kamra minħabba li nltabt nagħmel ftit tal-jiem kwarantina wara li l-ġimgħa li għaddiet kellna laqgħa ma' persuna li rriżultat pożittiva għall-COVID-19.

Qiegħed hawnhekk sabiex ngħaddi l-messaġġ tiegħi dwar din l-istrateġija, li hija importanti ħafna.

Kif nafu, ħafna mill-policies li nagħmlu sena wara sena, ikun f'liema portafoll ikun, ikunu short framed; kollha jimxu ma' ċikli ta' ħames snin, kultant għaxar snin.

Il-Gvern ħass li din id-darba, flimkien mal-Awtorità tal-Ambjent u r-Riżorsi (ERA), nagħmlu pjan strateġiku għall-ambjent, ovvjament fil-wisa kollha tiegħu, sal-2050.

Ħafna jaħsbu li l-2050 huwa 'l bogħod ħafna, imma l-verità hija li l-2050 huwa biss 30 sena oħra.

Din l-istrateġija issa għandha tiggwidana għal diversi raġunijiet.

Fl-ewwel lok qegħdin nitkellmu dwar il-qasam ambjentali kollu kemm hu, imma mbagħad mill-objectives eventwalment se nimxu għal pjan ta' azzjoni li se jkun staggered fuq għaxar snin, għaxar snin u għaxar snin; 30 sena bi pjan strateġiku ta' għaxar snin kull darba.

Dan huwa importanti biex wieħed ikollu pjan 'il quddiem u fit-tul, ikun hemm min ikun hemm fit-tmexxija tal-pajjiż, u allura nkunu nistgħu nibbaġġitjaw għalih b'għaqal u fit-tul.

Jien naħseb li issa li għandna dawn l-objectives, li ħarġu wara konsultazzjoni wiesgħa ħafna mal-awtoritajiet, mad-dipartimenti, u anke man-nies, fejn sar stħarriġ li l-awtoritajiet illum preżenti jistgħu jispjegaw iktar minni dwaru… Ħadt pjaċir li d-dipartimenti, il-ministeri, u n-nies inġenerali, flimkien man-non governmental organisations (NGOs), għażlu l-istess viżjoni.

Kulħadd poġġa quddiem għażla ta' erbgħa options, u n-nies, flimkien mal-awtoritajiet, flimkien mad-dipartimenti u l-ministeri għażlu l-wellbeing vision, jiġifieri kulħadd qabel li fl-2050, fejn jidħol l-ambjent, irridu nkunu f'post fejn il-wellbeing tagħna jiġi l-ewwel u qabel kollox, jew inkella kif inħobb ngħid jien, fejn l-ekonomija, il-qasam soċjali u ambjentali jkunu fuq l-istess pjattaforma, u ma jkunx biss il-Gross Domestic Product (GDP) li jiddeċiedi jekk proġett isirx jew le.

Jiena nħoss li din hija the way forward.

Kburi ħafna bid-deċiżjonijiet li ttieħdu u bil-pożizzjoni li ħadu n-nies, flimkien ma' kulħadd, li għażlu l-wellbeing visionI.

Issa, wara li dawn l-objectives jiġu milqugħa, wieħed ikun jista' jimxi 'l quddiem għal pjan ta' azzjoni kull għaxar snin; l-ewwel wieħed jeħodna sal-2030, imbagħad ieħor sal-2040, u l-aħħar wieħed sal-2050.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Nistieden issa lill-uffiċjali tal-ERA sabiex jagħmlu l-preżentazzjoni tagħhom.

IL-PROF.

VICTOR AXIAK (Chairman, ERA): Nirringrazzjak, Sur President, u nirringrazzja wkoll lill-Ministru, lilkom kollha u lil sħabi.

Meta nkunu qegħdin nitkellmu fuq rapporti, policies, viżjonijiet, eċċ, dak li jkun, ikun irid joqgħod attent li ma jaqax fin-nasba tal-kliem biss, jiġifieri huwa importanti ħafna li nuru li we mean business, u li bħala Awtorità nixprunaw bl-eżempju.

Fl-2018, l-Awtorità ħadmet u ppubblikat l-iState of the Environment Report, skont kif hemm ipprovdut fl-Att li waqqaf l-istess Awtorità, li wera l-affarijiet kif inhuma b'mod oġġettiv.

Nista' ngħid li dan ir-rapport intlaqa' tajjeb ħafna għax qisu X-Ray tas-sitwazzjoni ambjentali u r-riżorsi ambjentali ta' Malta.

Kien hemm min ikkritikana għax qal "So what?

Imbilli qed tgħid x'hemm u x'm'hemmx?", imma dak kien sempliċement preludju għal dan in-National Strategy for the Environment.

Din l-istrateġija hija fit-tul u rridu naraw fejn sejrin, għalkemm mhuwiex faċli biex wieħed jagħmel dan.

Kultant, anke jekk tkun miexi fit-triq u tħares fit-tul lejn fejn sejjer, tispiċċa tgħaffeġ xi ħaġa ta' xi kelb, jiġifieri trid toqgħod attent, anke għall-affarijiet immedjati.

U din nesperjenzawha kuljum fl-Awtorità, jiġifieri kultant issibha diffiċli biex tħares fit-tul, imma jekk ma tħarisx fit-tul ma tkunx taf fejn sejjer.

Din hija l-viżjoni li qegħdin nippreżentawlkom, u li l-Perit Piccinino u s-Sinj.

Claire Cordina Borg se jkunu qegħdin jispjegaw fid-dettall kif wasalna għaliha u lejn fejn sejrin biha.

Din hija viżjoni li turina direzzjoni, fejn nisperaw li ċ-ċiklu politiku jiġi sorvolat, anke permess ta' dan il-Kumitat, fis-sens li l-istess viżjoni tibqa' applikabbli ikun hemm min ikun hemm fil-gvern, inkella nkunu qegħdin induru fil-vojt.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Claire Cordina Borg sabiex tagħmel il-preżentazzjoni.

F'din il-preżentazzjoni se ngħidilkom xi tfisser din l-istrateġija, kif wasalna għaliha, u anke ma' min wasalna għaliha, kif aċċennaw il-Ministru Farrugia u l-Prof.

Axiak qabli.

Nibda biex ngħid, biex kulħadd ikun fuq l-istess paġna, li huwa importanti nifhmu li din hija viżjoni, mhux action plan, jiġifieri m'intomx se taraw x'se nagħmlu, meta se nagħmluh, min se jagħmlu, u x'baġit hemm allokat għalih.

Qabel ma naslu hemmhekk importanti li jkun hemm qbil dwar il-pedament ta' fuq xiex se nibnu dawn l-azzjonijiet f'kull livell ta' decision making li għandu dan il-pajjiż.

Diġà smajtu li din hija viżjoni li rridu nilħqu bil-mod il-mod sal-2050.

Ma jfissirx li l-benefiċċju ta' din il-viżjoni se nilħquh fl-2050, imma jfisser li pass wara pass nibdew nilħqu l-mira u l-viżjoni li għandna quddiemna.

Mir-remits kollha tagħkom li ġġibu madwar din il-mejda, illum il-ġurnata huwa ovvju li l-ambjent mhuwiex biss settur għalih, imma l-azzjonijiet ta' kull settur li juża l-ambjent, u anke tas-soċjetà li tuża l-ambjent, għandhom bżonn jieħdu rendikont u responsabilità tal-impatt li jkollhom fuq l-ambjent.

Allura din il-viżjoni hija importanti li tiġi shared u owned minn kull settur, mhux biss mis-settur ambjentali jew mill-ERA.

Ma tistax lanqas tiġi żviluppata f'vacuum, u allura mill-ewwel, fil-pjanijiet tagħna, rajna d-deċiżjonijiet li diġà ħa l-pajjiż fis-settur internazzjonali fejn jidħol is-sustainable development strategy u s-sustainable development strategies.

Diġà hemm link qawwi bejn din il-viżjoni u lil fejn qegħdin jimmiraw internazzjonalment pajjiżna u pajjiżi oħra.

Imbagħad nibdew neżlin ftit iżjed 'l isfel u naraw lil fejn qiegħda tmexxina l-Ewropa – nistgħu ngħidu li diġà hemm sinerġija bejn, pereżempju, il-prinċipji tal-Green Deal u l-istrateġija u l-viżjoni li għandna quddiemna – u n-Nazzjonijiet Uniti u l-Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).

Tajjeb li ngħidu li l-metodoloġija li wżat l-ERA biex tiżviluppa din il-viżjoni hija dik ibbażata fuq riċerka tal-OECD u anke tal-United Nations Environment Programme (UNEP), li hija an emerging type of methodology u qiegħda ffukata fuq l-ambjent u fuq l-ippjanar għall-ambjent.

Ħalli issa naraw x'inhuma l-prinċipji fundamentali ta' din il-viżjoni.

Kif diġà aċċennajt, hemm bżonn ta' alignment across government, jiġifieri li kulħadd jieħu rendikont ta' fejn irridu naslu, u jintegraha fl-istrateġiji tematiċi li għandu responsabilità għaliha biex flimkien inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem għall-kwalità tal-ħajja.

Importanti allura li s-silos li naħdmu fihom jiġu mħassra u blurred, u naħdmu iktar flimkien biex meta jimxi 'l quddiem l-ambjent, timxi 'l quddiem is-soċjetà u anke l-ekonomija; dawn ikunu at par ma' xulxin mhux wieħed jirkeb fuq l-ieħor.

Allura importanti wkoll li l-metodu li aħna nkejlu bih is-suċċess f'pajjiżna ma jistax jibqa' dak ekonomiku biss, jiġifieri jekk aħna se nibqgħu nużaw il-GDP bħala l-kejl ta' suċċess ta' pajjiż se nkunu qegħdin nitilfu milli nagħrfu suċċessi oħra, bħall-kwalità ta' ħajja aħjar, li l-GDP ma jaqbdux bħala indikatur.

Aħna qegħdin nużaw it-terminoloġija tal-OECD u tal-UNEP, li huwa moving beyond GDP.

Issa qegħdin naraw idea iktar settorali ta' xi tfisser "wellbeing first".

Ftit mis-setturi, bħall-climate change u n-natural capital, huma qishom sinks tal-ambjent, filwaqt li oħrajn, bħat-turiżmu, l-iskart, it-trasport u r-riċerka, huma d-drivers tal-ambjent, fis-sens li d-deċiżjonijiet li jittieħdu fihom jimbuttaw lill-ambjent, jew lejn naħa, jew lejn oħra.

Allura f'wellbeing first vision inkunu qegħdin naraw li f'ċerti setturi, bħal pereżempju t-turiżmu, we are moving towards healthy and sustainable equitable tourism, filwaqt li fejn tidħol riċerka naraw li din tkun qiegħda tagħti dik l-injezzjoni ta' innovazzjoni lill-ekonomija wkoll biex nindirizzaw l-environmental challenges.

Dan qisu taster ta' x'se naraw iktar fid-dettall, jekk din il-viżjoni tiġi endorsed, biex nimxu 'l quddiem għall-miżuri.

Kif diġà għedt f'fora oħrajn, il-ward għandu x-xewk ukoll, u huwa importanti nirrikonoxxu li mal-affarijiet sbieħ li aħna nixtiequ nilħqu b'din il-viżjoni, hemm ukoll aspetti li rridu nieħdu rendikont tagħhom, għax huma aspetti li jista' jkun li se nsibu tqal, però mhumiex impossibbli.

U bħalissa qegħdin naraw elenku tal-isfidi, fosthom il-carrying capacity ta' pajjiżna u l-kultura tagħna, li tirrikjedi a behavioural change.

Din ukoll tista' tiġi assorbita minħabba l-long term plan li għandha din il-viżjoni.

Jista' jkun li meta aħna nkunu qegħdin nieħdu rendikont tal-veru cost tal-ħsara ambjentali u ninternalizzawha f'min qiegħed jiġġenera din il-bidla, insibuha bħala piż.

Għalhekk hemm bżonn ta' sforz u taħriġ fil-mod kif id-decision makers at all levels, inkluż l-awtoritajiet, jinternalizzaw din il-viżjoni, u ċioè b'mind set changes fil-mod kif nieħdu d-deċiżjonijiet tagħna.

Policies li jiġu żviluppati b'din il-filosofija juru li l-ambjent hemm kollox fih.

Is-soltu, aħna mdorrijin naraw concentric circles qishom bħal tal-olimpjadi, u l-iżvilupp sostenibbli jinqabad biss fil-biċċa tan-nofs, però fir-realtà, nagħmlu x'nagħmlu, kemm jekk aħniex qegħdin niġġeneraw l-ekonomija, kemm jekk aħniex qegħdin immexxu s-soċjetà 'l quddiem, kollu qiegħed isir fir-realtà tad-dinja li ngħixu fiha, id-dinja naturali.

Allura ċ-ċirku ta' barra huwa ċ-ċirku tal-ambjent.

Ma rridux inħarsu biss lejn il-kompromessi li jridu jsiru, imma rridu nħarsu wkoll lejn l-opportunitajiet li kull wieħed minn dawk is-setturi jista' jgawdi billi nimxu 'l quddiem b'dan il-mod.

Ħalli nagħti żewġ eżempji.

L-ewwel eżempju hu d-digital transformation.

X'qegħdin naraw f'dan is-settur fejn jidħol l-ambjent u l-wellbeing?

Diġà fil-fatt missejniha ftit b'idejna fejn daħal l-effett negattiv tas-social distancing u l-virus li qegħdin ngħixu bih, hemm ukoll ir-remote working, ir-remote service provision, u r-remote product sales.

Jekk wieħed iħares lejn dawn l-aspetti kollha fis-settur tagħhom biss jara li dawn kollha huma avvanzi fis-settur li joħorġu minnu, però kollha kemm huma għandhom impatti pożittivi fuq l-ambjent, il-kwalità tal-arja, u l-konġestjoni tat-traffiku.

Dan huwa li qegħdin infissru bil-wellbeing first vision.

Eżempju ieħor huwa l-urban and rural regeneration and enhancement, fejn diġà qegħdin naraw xi inizjattivi bħal, pereżempju, meta ngħalqu ċerti toroq għat-traffiku, ir-riġenerazzjoni ta' ċerti lokalitajiet, li anke għamel il-Ministeru tagħna stess, tal-urban greening, u t-turiżmu, fejn dan l-aħħar kien hemm anke l-green transport allaċċjat ma' dan is-settur.

These are not exactly what pops in mind meta naħsbu fuq environmental prosperity, imma kollha għandhom impatt lejn naħa jew oħra fuq is-suċċess u l-kwalità tal-ħajja tagħna u l-ambjent.

Ħalli issa naraw kif wasalna hawnhekk.

Kif aċċenna l-Ministru fl-introduzzjoni tiegħu, din il-viżjoni ġiet magħżula, kemm minn esperti fis-settur, fejn anke kien hemm involuti key ministeries, kif ukoll l-akkademja minħabba li hemm viżjoni fil-futur.

Staqsejna wkoll lill-pubbliku x'futur irid għall-ambjent tiegħu, u kulħadd għażel il-wellbeing first.

Fil-fatt kellhom erba' xenarji minn fejn setgħu jagħżlu: is-sector first, fejn kull settur jaħdem għal rasu fejn jirrigwarda l-ambjent; il-me first, jien l-ewwel u qabel kollox; u l-market first, fejn ngħidu li s-suq isuq u d-deċiżjonijiet u l-problemi li għandna fil-pajjiż isolvihom is-suq.

Meta staqsejna lill-esperti u lill-pubbliku xi jridu għall-futur tagħhom, kollha għażlu l-wellbeing first.

Tajjeb però ngħidilkom x'hemm komuni bejn ix-xenarji li tajna fl-għażla u għaliex ħriġna bihom.

Kif tistgħu taraw fuq l-iscreen bħalissa hemm il-four possible scenarios, fejn il-y-axis jirrappreżentaw kemm sejrin lejn, jew 'il hinn, mill-element tal-beyond GDP.

Hemmhekk qegħdin naraw li fis-sector first u fil-wellbeing first hemm futuri li l-progress fis-soċjetà qed inkejluh mhux biss bil-GDP, filwaqt li fil-me first u fil-market first is-suċċess huwa mkejjel biss bil-GDP.

L-x-axis imbagħad, qegħdin juru jekk naħdmux flimkien, jiġifieri l-wellbeing first u l-market first, jew inkella hux kulħadd jaħdem għal rasu, jiġifieri l-me first u s-sector first.

Fil-wellbeing first, il-pilastri huma l-beyond GDP u l-holistic policy framework.

Dik kienet il-presentation li kelli dwar din l-istrateġija u issa nistennew id-domandi u l-kummenti tagħkom.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nitlob issa lis-Sinj.

Annick Cassar Bonello, għan-nom ta' Nature Trust, li tinsab magħna permezz tal-video conferencing, sabiex tagħmel il-kummenti u d-domandi tagħha.

ANNICK CASSAR BONELLO: Grazzi, Sur President, bħala NGO, f'dan l-istadju m'aħniex se nagħtu opinjoni uffiċjali, però sal-20 ta' Settembru, u ċioè sakemm tagħlaq il-public consultation, se nkunu qegħdin nagħmlu s-sottomissjonijiet tagħna.

Li nixtieq ngħid huwa li naqbel ma' dak li qalu l-Ministru, il-Prof.

Axiak u s-Sinj.

Cordina Borg fejn jirrigwarda strateġija fit-tul.

Apparti li din hija ħaġa tajba, hija xi ħaġa ta' min wieħed jimxi fuqha għax hija strateġija fit-tul, u hekk għandu jkun.

Bħala kunsill ta' Nature Trust se niddiskutu bejnietna d-dokument kollu mbagħad nagħmlu s-sottomissjonijiet tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Issa se ngħaddi sabiex nistieden lill-Membri tal-Kumitat sabiex jagħmlu d-domandi u l-kummenti tagħhom u nibda billi nsejjaħ lill-Onor.

Cutajar, li wkoll qiegħed magħna permezz ta' video conferencing, sabiex jagħmel id-domandi tiegħu.

KEVIN CUTAJAR: L-ewwel u qabel kollox nirringrazzja lill-uffiċjali tal-ERA tal-preżentazzjoni u tax-xogħol kollu tagħhom fir-rigward.

Jien rajt id-dokument li ġie ċċirkolat u segwejt ukoll il-preżentazzjoni li saret.

Irrid ngħid li fil-prinċipju l-Oppożizzjoni taqbel li għandu jkun hemm viżjoni fit-tul u li l-kwalità tal-ħajja llum f'pajjiżna hija ta' concern kbira – jista' jkun li hija l-ikbar concern li għandom in-nies – u dan naħseb li ġie rifless ukoll fl-opinjonijiet li nġabru biex ġiet ippreparata din l-istrateġija.

Issa ngħaddi sabiex nagħmel xi domandi lill-uffiċjali preżenti.

Nifhem li ġew analizzati erba' xenarji, li spjegat tajjeb is-Sinj.

Cordina Borg, u li minnhom intagħżlet il-kwalità tal-ħajja.

Issa jien hawnhekk nixtieq nistaqsi kif nistgħu neskludu li bejn l-erba' setturi, partikolarment is-settur tal-market first u tas-sector first, insibu bilanċ biex verament ikollna kwalità ta' ħajja aċċettabbli u li tkun tajba għal kulħadd.

Naqbel li parti sostanzjali mill-kwalità tal-ħajja hija l-ambjent, però l-kwalità tal-ħajja hija wkoll dak li joffri s-suq, u dak li joffri s-settur, jiġifieri fl-aħħar mill-aħħar jien, bħala persuna.

Jiġifieri b'xi mod jew ieħor jien inħoss li jrid jintlaħaq xi forma ta' kompromess, mentri minn kif qrajt fid-dokument li ġie ċċirkolat, dan qisu qiegħed iħares b'ċertu xettiċiżmu lejn l-eventwalità li jintlaħaq dak il-bilanċ.

Jien naqbel mal-Ministru li s-sena 2050 hija 'l bogħod, għalkemm fl-istess ħin mhijiex 'il bogħod wisq, imma jien nixtieq li mmorru pass oltre minn hekk u kull għaxar snin inġeddu l-viżjoni tagħna b'għaxar snin oħra.

Jiġifieri meta, għall-argument, naslu fis-sena 2030, ma nibqgħux inħarsu biss sal-2050 imma nġeddu l-viżjoni tagħna b'għaxar snin oħra biex b'hekk il-pajjiż dejjem ikollu viżjoni ta' 30 sena quddiemu kull darba li niġu biex nistabbilixxu u noħorġu bi pjan ta' azzjoni.

B'dan il-mod naħseb li nkunu qegħdin kontinwament inġeddu l-viżjoni tagħna sa x'ħin eventwalment naslu għall-post li jixraqlu l-ambjent fil-ħajja u fis-soċjetà tagħna.

Għaldaqstant jien qiegħed nistaqsi jekk intomx qegħdin tqisu l-possibilità li kull għaxar snin testendu l-viżjoni b'għaxar snin oħra 'l quddiem.

Nirringrazzjakom.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

ANTON REFALO (Ministru għall-Biedja, is-Sajd u d-Drittijiet tal-Annimali): Sur President, nixtieq inkun naf x'inhi l-viżjoni għall-gżira Għawdxija għall-2050 għax fid-dokument ma sibt xejn.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Hawn aktar domandi?

L-Onor.

JEAN CLAUDE MICALLEF: Grazzi, Sur President.

Qabel xejn irrid ngħid prosit lill-ERA tal-preżentazzjoni li taw, mhux biss tal-kontenut, imma anke tal-mod kif ġiet ippreżentata.

Huwa sabiħ li nitkellmu fuq l-ambjent anke mill-aspett estetiku, għax ħafna drabi nintefgħu nitkellmu fuq policies u nintilfu fuq in-narrattiva, però kif nafu, l-ewwel ma tolqot hija l-għajn u għalhekk nixtieq ngħid prosit lill-uffiċjali tal-ERA tal-mod li bih għamlu l-ispjega tagħhom.

Jien tajt titwila lil dan id-dokument li għandna quddiemna u nemmen li huwa meħtieġ li wieħed jibda jħares lejn l-ambjent mhux b'mod maqtugħ u 'l bogħod mill-aspett soċjali u ekonomiku, imma b'mod li jiġbor dawn it-tliet pilastri flimkien sabiex immorru għall-kelma "sostenibilità", li ħafna drabi naħseb li tiġi abbużata.

Kwalità ta' ħajja aħjar ma titkejjilx biss b'kemm jirnexxielna naqilgħu flus, jew b'kemm l-ekonomija tal-pajjiż sejra tajjeb, però titkejjel ukoll bil-konservazzjoni ta' dak li diġà għandna.

Ħafna drabi dejjem nitkellmu fuq titjib, però huwa sabiħ li jkollna politika li tirrispetta dak li diġà għandna u nikkonservawh, però mill-banda l-oħra ma tridx tkun irrilevanti għal dak li qed ngħixu u li se ngħixu.

Għalhekk nilqa' b'mod tajjeb dak li qal il-Ministru Aaron Farrugia, u ċioè li wieħed se jkun qed jirrivedi din il-politika kull ammont ta' snin.

Għoġobni wkoll il-paragun li ġab il-Prof.

Axiak, fejn qal li jekk wieħed ikun qed iħares fit-tul, jaf anke jsib xi rigal mingħand xi kelb fil-viċin, u allura tajjeb li ma nirfsu xejn minn dan.

U kif semmejna l-kelb laqatni ħafna ritratt li hemm f'paġna 39 tad-dokument, li pjuttost jiġbor dan kollu flimkien, u l-mod ta' kif irridu nħarsu lejn il-policy, u ċioè li l-policy tal-ambjent tolqot lil kulħadd, immaterjali jekk intix żgħir jew kbir.

Huwa importanti li jinstab bilanċ bejn it-tgawdija u t-tniġġiż – u d-dokument, fost l-oħrajn, isemmi l-yacht marina – u rridu naraw li meta nfasslu l-policies inħarsu wkoll lejn il-lifestyle ta' dak li jkun.

Kien hawn żmien fejn wieħed kien iħares lejn l-annimali bħal speċi ta' status symbol – u fil-fatt għad hawn min għadu jaħseb hekk, tant li f'pajjiżna hawn min saħansittra jiddelitta b'annimali eżotiċi biex iwassal dan il-messaġġ – però hemm bżonn li kemm dawn in-nies kif ukoll dawk li għandhom għal qalbhom l-annimali u l-biodiversità, nimxu t-triq 'il quddiem flimkien.

Laqatni wkoll is-slide li kienet titkellem dwar ir-remote working fejn fiha, fost affarijiet oħra, kien hemm roof garden, xi ħaġa li naħseb hija mixtieqa ferm għal pajjiżna.

Kif diġà ntqal, huwa inutli li jkollok il-policy, l-istudji, u l-istħarriġ imma mbagħad ma tingħatax direzzjoni politika, u għalhekk jien inħares 'il quddiem li jkollna skejjel li s-soqfa tagħhom jintużaw bħala ġonna.

Bħalma aċċennajt kemm-il darba, ma jagħmilx sens li tkejjel it-titjib tal-kwalità edukattiva tagħna bħala soċjetà Maltija, b'kemm nibnu binjiet, imma b'kemm il-binjiet li għandna nagħmluhom jixhdu l-policies u d-direzzjoni politika.

Allura nħares 'il quddiem li jkollna skejjel li fuq kollox jixhdu ambjent aħjar.

Ħadt nota wkoll tal-istakeholders li kkonsultajtu u ma rajtx imniżżla n-National Commission for Persons with Disability (NCPD).

Naħseb li jkun għaqli, li kif għadna f'dan l-istadju ta' konsultazzjoni, wieħed jinkludi l-persuni b'abbiltajiet differenti, għax kif intqal fil-preżentazzjoni, meta wieħed jiġi biex jara x'jippreferi, kulħadd se jkejjel b'xibru, u żgur li meta qed infasslu policy ma rridu nħallu lil ħadd barra f'dak ir-rigward.

Jien nawgura li din l-istess preżentazzjoni tittieħed minn diversi dekasteri oħrajn, sabiex mhux biss jieqfu fuq il-policy, imma anke nkunu qegħdin nimplimentawha min-naħa tagħna, bħala politiċi, f'dan ir-rigward.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

DAVID THAKE: Nirringrazzjak, Sur President, u nirringrazzja wkoll lill-Prof.

Axiak u anke lis-Sinj.

Jien nista' ngħid li d-dokument qrajtu, u naħseb li huwa diffiċli ħafna li wieħed isib xi ħaġa fih li ma jaqbilx magħha.

Jiġifieri bħala lejn fejn il-pajjiż għandu jibda miexi fl-2020 – u naħseb li qegħdin ħafna tard – m'hemm assolutament ebda disparità bejn il-viżjoni tal-Oppożizzjoni – u, jekk din hija l-viżjoni tal-Gvern, il-viżjoni tal-Gvern.

Irrid ngħid, biex anke nserraħ moħħ il-Prof.

Axiak, li jekk din hija l-viżjoni li se tiġi mplimentata, m'għandi ebda dubju li jkun min ikun fil-gvern se jkun wara din il-policy.

Jien irrid nieħu l-anedottu li semma l-Prof.

Axiak, dwar il-ħmieġ tal-kelb, u ngħid li hemmhekk fir-realtà għandna problema f'pajjiżna, fis-sens li suppost kulħadd irid jiġbor il-ħmieġ tal-kelb tiegħu mit-triq, u allura jekk persuna rifset xi ħmieġ, dan ifisser li hemm nuqqas ta' infurzar.

U din hija problema li nara li għandna llum.

Aħna diġà għandna liġijiet li suppost qegħdin hemm biex jagħmlu dan il-wellbeing first, fuq diversi livelli, però m'aħniex ninfurzawhom.

Ħalli nieħdu, pereżempju, il-gwardjani lokali.

Issir enfasi kbira, fir-rigward ta' infurzar fil-lokalitajiet, fuq nies li jipparkjaw fuq linja safra, u għandna gwardjani li jqumu fis-6:00 a.m. biex jagħtu l-multi qabel ma dak li jkun ikollu ċans imur ineħħi l-karozza, però mbagħad imkien ma tara gwardjani jagħtu multi fuq żibel li jintrema barra, jew fuq skart li jinħareġ f'nofsinhar meta dan ikun se jinġabar l-għada filgħodu.

Ovvjament kull lokalità għandha d-diffikultajiet tagħha, imma l-punt li qed nagħmel jien huwa li jekk mhux se jkun hemm strateġija, politika reali, u mpenn min-naħa tal-awtoritajiet, fuq livell lokali u nazzjonali, ta' infurzar bis-serjetà, din se tibqa' biss ħolma.

Il-ħolm huwa tajjeb u sabiħ, però jekk irridu li pajjiżna jimxi 'l quddiem f'din it-triq, irridu minn issa nibdew ninfurzaw il-liġijiet u r-regolamenti li diġà hemm u li n-nies jafu li għandhom prattikament impunità fuqhom.

Issa din l-impunità tista' tkun deċiżjoni politika, biex forsi ma ndejqux lin-nies, però huwa żball, daqskemm kien ikun żball kieku dan id-dokument kien qed iħares, pereżempju, lejn il-market first.

Allura l-politiku li għandu l-poter eżekuttiv għax qiegħed fil-gvern, u hawnhekk qed inħares lejk, Ministru Farrugia, irid jaċċerta ruħu li l-liġijiet se jiġu nfurzati u mplimentati.

Jien jinkwetani ħafna, pereżempju, dak li qrajt il-bieraħ f'The Times dwar il-każ tas-Sur Martin Saliba, fejn intqal li huwa kien qiegħed jippresedji l-Kumitat tal-Environment and Planning Review Tribunal (EPRT) waqt li kien għadu impjegat tal-Planning Authority (PA).

Dawn huma affarijiet li jkissru l-fiduċja tan-nies fis-sistemi, fiċ-checks and balances li suppost aħna bħala soċjetà qegħdin niggarantixxu li jkun hemm biex l-affarijiet jimxu sewwa.

U allura, filwaqt li huwa sabiħ, tajjeb, bżonnjuż u essenzjali li jkollna viżjonijiet bħal dawn li jagħtu dawl ta' fejn irridu naslu, ix-xogħol tagħkom, siewi u verament tajjeb – u nirringrazzjakom tax-xogħol li qegħdin tagħmlu – u litteralment jiġi sparpaljat jekk imbagħad deċiżjonijiet żbaljati bħal dawn jibqgħu jitħallew għaddejjin daqslikieku ma ġara xejn.

Jien ma rajt ebda reazzjoni min-naħa tal-Gvern għal dak li ġie rrappurtat ilbieraħ, għalkemm jista' jkun li qabżitli.

Jiġifieri filwaqt li a vision for 2050 is essential, u naqbel perfettament ma' dak li qal l-Onor.

Cutajar, u ċioè li għandna naġġornawh u nġeddu l-viżjoni tagħna kull għaxar snin, ma rridux ninsew dak li rridu nagħmlu fix-short term.

Chairman xi żmien ilu, meta kien qal "short term, medium term u long term".

Id-deċiżjonijiet tagħna short term jridu jkunu importanti daqskemm hija l-viżjoni tagħna long term, voldieri ejjew ninfurzaw dak li diġà għandna, u ejjew naraw x'għandna bżonn nagħmlu, pereżempju, dwar karozzi li jaħdmu bl-elettriku.

Il-punt tagħna huwa let us get moving now!

Li jkollna viżjoni għall-2050 – u din il-viżjoni għandha l-appoġġ kollu tiegħi u tal-Oppożizzjoni – naħseb li huwa importantissimu, però hemm ħafna li nistgħu nagħmlu mil-lum.

Ministru, jien xtaqt nara, pereżempju, li l-ERA jkollha veto fuq kwalunkwe żvilupp li jkun se jsir f'ODZ, mhux sempliċement vot normali jew konsultazzjoni, u jekk l-ERA tgħid li fit-tali ODZ ma jsirx żvilupp, allura ma jsirx żvilupp.

Jekk irridu nieħdu l-ambjent bis-serjetà – u f'dak li għandu x'jaqsam mal-iżvilupp naħseb li qegħdin f'sitwazzjoni ta' allarm, almenu dak huwa l-ħsieb tal-pubbliku inġenerali, mhux tal-iżviluppatur għax dak dejjem jgħid li mhux isir bini biżżejjed u li għandna bżonn iżjed permessi – irridu nħarsu lejn l-ERA bħala t-tarka tal-aħħar ftit widien, l-aħħar ftit postijiet ta' natura, u l-aħħar ftit postijiet li jinsabu fl-ODZ, biex tipproteġihom u tħarsihom.

Allura nħossu li l-veto tal-ERA huwa essenzjali.

Grazzi, Sur President.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Jien nista' ngħid li ħdimt f'dan il-qasam u kont involut ħafna drabi fih; kont membru fuq il-bord tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) u kont għamilt, f'isem l-Oppożizzjoni, rapport dwar l-ambjent; u kont involut ukoll bħala Ministru f'affarijiet li ma tantx huma sbieħ fejn jidħol ambjent.

Illum qegħdin nitkellmu dwar viżjoni, u jien ngħid li l-viżjoni trid tkun ta' kulħadd, għax jekk mhux se tkun ta' kulħadd, ma naslux.

Jien qed nieħu pjaċir li hemm qbil li din għandha tkun viżjoni ta' kulħadd, u li jkun hemm min ikun hemm fit-tmexxija tal-pajjiż jaf li hemm dik il-viżjoni.

Ovvjament se jkollna nbiddlu l-attitudni tagħna u l-mod kif naġixxu ma' xulxin, eċċ., imma hemm bżonn li din il-viżjoni tkun ta' kulħadd.

Ħafna drabi fil-politika jkun hemm min tiġih it-tentazzjoni biex bil-paroli jgħid mod, imma meta jiġi għas-si u għan-no, għax forsi jkunu gergrulu l-kostitwenti, eċċ., imbagħad jagħmel mod ieħor.

Għalhekk huwa importanti li l-viżjoni tkun ta' kulħadd, biex meta niġu biex inbiddlu ċerta attitudni, kulħadd jgħid li dik hija tiegħu ukoll, għax inkella ma naslux.

Ovvjament irid ikun hemm min ikollu r-responsabilità li jmexxi dak li kulħadd ikun qabel dwaru ta' kif nimxu u fejn se naslu.

Veru li mbagħad hemm ix-short, medium u l-long term, imma l-viżjoni tiġi l-ewwel, imbagħad minn hemmhekk immorru għar-realtà ta' kif se nibdew nimxu 'l quddiem.

Għalhekk għandek l-element ta' issa, iktar 'il quddiem, u iktar tard, għax inti trid timxi skont iċ-ċirkostanzi, però għandek ukoll viżjoni u taf fejn trid tasal.

Jien ħdimt favur l-ambjent u ħdimt f'setturi li jagħmlu ħsara lill-ambjent u allura nista' naraha miż-żewġ aspetti.

Jien nemmen li deep down, il-poplu Malti u Għawdxi kollu jinteressah mill-ambjent għax dan jeffettwa s-saħħa tagħna u l-mod kif ngħixu.

Il-messaġġ tiegħi huwa li din se tkun viżjoni ta' kulħadd, għandu jkun hemm involut kulħadd, u kulħadd jingħata l-opportunità li jsemma' leħnu u jgħid x'inhi l-opinjoni tiegħu.

Ovvjament imbagħad il-gvern tal-ġurnata jrid ikun responsabbli biex dik il-viżjoni ta' kulħadd, u wara li jkunu saru diskussjonijiet ma' kulħadd, jara kif imexxiha 'l quddiem.

Dejjem se jkun hemm min ma jkunx irid jimxi mal-affarijiet kif ikunu qegħdin isiru, imma hemm bżonn li joqgħod għalihom.

Nagħti issa l-kelma lill-Perit Piccinino.

IL-PERIT MICHELLE PICCININO (Kap Eżekuttiv, ERA): Grazzi, Mr Chairman.

L-ewwel nett irrid ngħid li napprezza kull kumment li sar, speċjalment fir-rigward tal-professjonalità tal-mod kif saret din il-biċċa xogħol.

Għalina din l-istrateġija hija importanti ħafna, fir-rigward tal-entità fiha nnifisha.

L-Onor.

Thake daħal anke fuq il-valur ta' din l-istrateġija u dak li qed iseħħ bħalissa.

Bħala entità, qed nitfgħu input kbir f'din l-istrateġija għax naħseb li għal Malta hija xi ħaġa unika u li saret l-ewwel darba.

Madwar erba' snin ilu, kien hemm il-qasma tal-MEPA fejn allura l-PA u l-ERA saru żewġ entitajiet differenti, xi ħaġa li wriet li l-leġiżlatur dakinhar ħass il-ħtieġa li jkun hemm strateġija ambjentali.

Kif għedtu tajjeb intom kollha – u għalhekk il-ħtieġa li qegħdin hawnhekk u ta' din id-diskussjoni – din l-istrateġija tkun inutli jekk ma nibdewx mill-punt li dan il-Parlament, l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, ikollu ownership tagħha.

Kemm meta ppreżentajniha lill-Ministru responsabbli mill-Awtorità, kif ukoll meta ppreżentajniha lill-Kabinett, sħaqna fuq l-importanza li kull ministru u kull dekasteru jħoss li din l-istrateġija hija parti mill-istrateġija tiegħu.

Dan huwa l-qafas li fuqha jridu jinbnew il-building blocks ta' kull ministeru b'mod individwali.

Kif intqal, huwa tajjeb li ninfurzaw u nużaw l-għodda li għandna bħalissa biex intejbu s-sitwazzjoni, però dan mhux biżżejjed.

Il-viżjoni li għandna aħna hija li l-metodu ta' kif qed isir illum mhux neċessarjament għandna nibqgħu għaddejjin bih.

At this point in time, kulħadd irid jisfida lilu nnifsu fl-ambitu personali u fl-ambitu tal-post tax-xogħol tiegħu biex naraw x'nistgħu ntejbu, because going beyond GDP se jfisser li qed nisfidaw lilna nfusna.

Ma nistgħux nibqgħu komdi fuq is-siġġu, imma rridu nagħmlu dik ix-xi ħaġa li hija differenti.

Għalhekk nixtieq li hawnhekk immur ftit lura għax forsi nqasna milli nenfasizzaw kif issawret din il-viżjoni.

L-ewwel nett din il-viżjoni ssawret b'citizen survey, jiġifieri morna għand iċ-ċittadin, għax meta tkun fil-massa, grupp, l-opinjonijiet jinbidlu, però meta inti tmur direttament għand l-individwu, hemmhekk tkun qed tisma' verament x'inhi l-ħtieġa u x'tixtieq il-persuna.

Aħna morna għand dawk kollha li qegħdin f'pożizzjoni li jsawru deċiżjoni.

Veru li d-deċiżjonijiet jittieħdu mill-Gvern, però kulħadd madwar din il-mejda jaf li wara dawk id-deċiżjonijiet li jittieħdu mill-Gvern ikun hemm numru kbir ta' nies tekniċi li jkunu qegħdin jinfluwenzaw dawk id-deċiżjonijiet.

U dan l-eżerċizzju li ġejna nippreżentawlkom huwa mħejji anke ma' dawk in-nies.

Aħna nafu li bejn il-kitba u dak li jiġi mwettaq normalment ikun hemm qasma, però aħna xtaqna li nikkonvinċu lil dawk kollha li qegħdin f'pożizzjoni li jifformulaw deċiżjoni u li jagħtu pariri fuq deċiżjoni, u ndaħħluhom f'dan il-proċess li qegħdin fih aħna.

Il-viżjoni tal-2050, kif qal tajjeb il-Ministru, hija ambizzjuża għax qiegħda tħares lejn l-2050 u qiegħda maqsuma f'tappi ta' għaxar snin.

Waħda mill-ikbar uġiegħ ta' ras, li kemm jien kif ukoll il-Prof.

Axiak ikollna quddiemna, hija d-diversità u r-remit wiesa' li għandha l-ERA mad-diversi setturi li tmiss.

Aħna, bħala Awtorità, skont il-liġi responsabbli wkoll, mill-Istate of the Environment Report (SoER).

Allura inti għandek sistema li kull erba' snin qed tieħu stock ta' fejn sejjer il-pajjiż.

Dan huwa eżerċizzju li tlajna bih hawnhekk u kellna diskussjonijiet li kienu interessanti ħafna waqt li konna għaddejjin bl-eżerċizzju, però tajjeb ħafna li kull entità u kull ministeru jibqa' jiftakar fihom.

Aħna mmissu mas-setturi kollha, inkluż dawk tal-ilma u tal-enerġija, u d-deċiżjonijiet li jittieħdu jimpattaw fuq ħafna affarijiet.

U sfortunatament, fil-ħajja qasira ta' gvern, jiġifieri f'ħames snin, ċerti deċiżjonijiet ikunu qegħdin jittieħdu fi span qasira u b'ċerta urġenza.

Hemm bżonn li nħarsu fit-tul, għax jekk inbiddlu l-mod ta' kif naħsbu f'ħames snin, se nagħtu xokkijiet qawwijja lill-ekonomija u din se tbati.

L-intenzjoni hi li ekonomija tajba, turiżmu b'saħħtu, u ambjent san jgħixu flimkien.

U għalhekk semmejna l-beyond GDP.

Forsi hawnhekk tajjeb li mmur għall-mistoqsija li saret fil-bidu, u ċjoè kif jista' jkun ma tħarisx lejn market first u tmur lejn wellbeing first, kif jista' jkun li viżjoni ta' wellbeing first mhijiex qed tħares lejn is-suq.

Il-viżjoni ta' wellbeing first qed tħares lejn is-suq, imma ma tieqafx hemm, fis-sens li ma tieqafx fil-punt li lħaqt il-GDP, għax illum il-ġurnata mad-dinja kollha qed jidher li l-GDP waħdu mhux qed jilħaq l-aspettattivi tan-nies.

Veru li jrid ikollok GDP tajjeb, però meta m'intix xogħol irid ikollok ambjent tajjeb li tista' tgawdi.

Allura din il-viżjoni hawnhekk qed tipprova tikkombina dawk iż-żewġ aspettattivi.

Naħseb li hija linja li llum il-ġurnata, kemm l-Ewropa, kif ukoll id-dinja iktar globalizzata, qed tħares lejha.

Jekk tistaqsuni hijiex faċli ngħidilkom li le, ma naħsibx li hija faċli, anzi hija challenging għax hija xi ħaġa ġdida, kemm għalina li qegħdin naħdmu fiha, kif ukoll għal kull min qiegħed f'pożizzjoni li jieħu deċiżjoni, għax meta tkun qed tittieħed dik id-deċiżjoni ma tridx tħares biss lejn ix-short term.

Pereżempju, jekk jien għandi bżonn li jkolli l-lukandi mimlijin bit-turisti, irrid nara xi kwalità ta' turisti se nġib u x'numri se ġġib ħalli ma jinħolqux problemi fuq l-infrastruttura tal-pajjiż.

Din hija l-frame of mind li jrid ikollna, u ċioè li ma nibqgħux inħarsu lejn is-setturi individwali, imma li xi ħadd irid jgħaqqad kollox.

U għalhekk imbagħad il-concentric circles li wriet Claire fil-bidu jiġu jibdew jagħmlu sens; inti għandek kwalità ta' ħajja aħjar.

Fil-fatt ħafna mill-ministeri qed jaddottaw dan il-kunċett, u ċioè li inti tersaq lejn kwalità ta' ħajja aħjar, xi ħaġa li għandna bżonnha.

Fil-fatt il-Prim Ministru stess semmiha fit-tnedija tal-policy tal-Gvern, però l-bażi ta' dawn is-setturi hija li d-deċiżjonijiet ma jkunux settorali imma jkunu qed jieħdu in konsiderazzjoni dak kollu li jgħaqqad u li jinfluwenza dik it-tip ta' deċiżjoni.

Issa nħalli f'idejn Claire sabiex tirrispondi għad-domandi l-oħra li saru.

IĊ-CHAIRPERSON: Is-Sinj.

CLAIRE CORDINA BORG: Dwar is-suġġeriment tal-Onor.

Kevin Cutajar, u ċioè li jkun hemm estensjoni tal-viżjoni għal kull għaxar snin, irrid ngħid li the point has been noted u se niddiskutuha internament.

L-Onor.

Refalo staqsa dwar il-viżjoni għal Għawdex.

Irrid ngħid li biex ħriġna b'dan id-dokument ikkonsultajna ma' iktar minn 150 entità jew rappreżentanttiv ta' setturi, u l-Ministeru għal Għawdex kien wieħed minnhom.

Jiġifieri din il-viżjoni tinkludi wkoll il-gżira ta' Għawdex.

IL-PERIT MICHELLE PICCININO: Dan kien punt ukoll li tqajjem fil-Kumitat Permanenti għal Għawdex għax kellna l-opportunità li nippreżentaw din il-viżjoni f'dak il-Kumitat.

Ovvjament aħna nħarsu lejn il-viżjoni mingħajr konfini, jiġifieri għalina, il-viżjoni tal-istrateġija għandha tħares kemm lejn Malta kif ukoll lejn Għawdex.

Aħna ma nagħmlux dik id-distinzjoni, però nemmnu u nifhmu li jeżistu realtajiet li, fuq livell lokali, huma differenti.

Saħansittra anke f'Malta ssib postijiet li għandhom in-neċessitajiet u l-problemi ambjentali tagħhom – qabel bdejna b'mod formali din il-laqgħa konna qegħdin nitkellmu u ssemmiet lokalità partikolari li għandha problema partikolari – jiġifieri jekk għandek post li huwa iktar industrijali milli post ta' villeġġjatura, ikollok realtajiet differenti.

U allura l-intenzjoni hija li fil-pjan ta' azzjoni dawn ikunu qed jiġu indirizzati b'mod speċifiku skont dawk in-neċessitajiet.

Allura iva, jekk qed inħarsu lejn il-pjan ta' azzjoni, naraw li jkun hemm dik id-distinzjoni u anke dak li qed jeffettwa.

Pereżempju, fir-rigward t'Għawdex nistgħu insemmu l-insularità doppja u anke l-fatt li l-post huwa iktar rurali minn Malta u allura għandek il-ħtieġa u d-dipendenza tar-residenti Għawdxin fuq ċerti servizzi li jittieħdu minn Malta.

Naħseb li bħala viżjoni, din hija l-viżjoni strateġika li għandna nħarsu lejha.

Imbagħad irridu naraw ukoll l-applikabilità ta' dik il-viżjoni fiċ-ċirkostanzi differenti, anke tal-gżira Għawdxija.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment illum qegħdin nitkellmu dwar il-viżjoni, imbagħad mill-viżjoni nkunu rridu mmorru għal ċerti żoni speċifiċi, eċċ.

Hawn aktar rimarki?

L-Onor.

JEAN CLAUDE MICALLEF: Xtaqt risposta dwar dak li staqsejt fir-rigward tal-NCPD.

CLAIRE CORDINA BORG: F'paġna 42 tad-dokument hemm il-lista ta' entitajiet li ġew ikkonsultati.

Xtaqt nagħmilha ċara, għax forsi ma kontx ċara fil-preżentazzjoni tiegħi, li biex żviluppajna l-istrateġija ma kkonsultajniex ma' min se nikkonsultaw f'iktar dettall meta niġu biex nagħmlu l-azzjonijiet.

L-istakeholders li kkonsultajna magħhom kienu dawk li huma decision making forward looking bodies.

Meta din il-viżjoni tiġi tradotta f'ten year action plans, il-konsultazzjoni trid tkun iktar iffukata fuq it-temi li se nkunu qegħdin nindirizzaw, u l-NCPD hija waħda mill-entitajiet li diġà elenkajna għat-tieni fażi ta' din il-konsultazzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Issa nitlob lill-Ministru Farrugia sabiex jagħmel winding up qasir, ħalli mbagħad naslu għal deċiżjoni min-naħa tal-Kumitat.

AARON FARRUGIA: Nirringrazzjak, Sur President, u nirringrazzja lil kull min ta kontribut f'din id-diskussjoni.

Jien ħadt nota tal-kummenti, tas-suġġerimenti u anke tal-kritika, fejn kien hemm.

Min-naħa tiegħi kien hemm żewġ punti li xtaqt nindirizza qabel nagħlqu.

L-ewwel nett naqbel perfettament ma' dak li qal l-Onor.

Cutajar, fis-sens li għandu jkun hemm direzzjoni ħolistika.

Jekk wieħed iħares lejn il-policies tal-Gvern jara li m'aħniex nitkellmu biss dwar din il-policy, meta nħarsu lejn l-2050, iżda fl-aħħar ġimgħat kien hemm line up ta' policies li kollha ndirizzaw is-sena 2050, fosthom l-iStrategic Plan for the Environment and Development (SPED) li nafu li se jdum madwar tliet snin biex jitlesta u li se jagħti ħarsa fit-tul lejn x'tip ta' ippjanar se jkollu l-pajjiż, għal min, x'għandhom bżonn in-nies, eċċ. Hemm ukoll il-pjan għal zero carbon Malta, li wkoll huwa strateġija li tħares lejn l-2050.

Dan huwa pjan pjuttost oriżżontali, għax imiss mal-qasam tal-enerġija, tat-trasport, tal-iskart, tal-agrikultura, u anke setturi oħra, u allura nistgħu ngħidu li kważi jmiss ma' kull settur.

Hemm ukoll in-National Energy and Climate Plan (NECP) li wkoll huwa pjan li jħares fit-tul; l-ewwel tragward huwa l-2030, imbagħad ikompli jimxi sal-2050.

Jiġifieri qegħdin naraw li l-approach tal-Gvern huwa ndirizzat lejn ċiklu fit-tul u mhux ċiklu ta' ħames snin, ma' kull elezzjoni ġenerali.

Naqbel ukoll perfettament mal-punt li għamel l-Onor.

Thake, fis-sens li jien m'iniex kuntent bl-infurzar li hawn bħalissa.

Naħseb li din hija problema li ilha ġejja ħafna snin, u nixtieq li l-infurzar fil-pajjiż jimxi għal-livell li jmiss.

Biex l-infurzar jilħaq il-livelli mixtieqa, naħseb li l-ewwel indirizz għandu jkun lejn il-frammentazzjoni li teżisti.

L-Onor.

Thake, semma wkoll issue li kienet fil-gazzetti l-bieraħ u ladarba m'għandu x'jaqsam xejn mas-suġġett tal-lum, jien se nkellem lill-Onor.

Thake iktar tard dwaru u nispjegalu eżattament x'inhi l-opinjoni tiegħi dwar dan.

Mr Chairman, jidher li bħala partiti rappreżentati fil-Parlament ninsabu fuq l-istess wavelength rigward din l-istrateġija.

Nerġa' nirringrazzjakom tal-kontribut tagħkom, b'mod speċjali lill-Prof.

Axiak, lill-Perit Piccinino u lis-Sinj.

Cordina Borg tal-kontribut kbir li għamlu, kif ukoll lill-NGOs, lid-dipartimenti diversi u lill-poplu, li kollha qegħdin jemmnu fil-viżjoni li jidher li issa għandna għall-pajjiż.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Il-mistoqsija hija sabiex dan il-Kumitat japprova din l-istrateġija kif ippreżentata.

L-istrateġija kif imressqa quddiem il-Kumitat għaddiet nem. con.

IĊ-CHAIRPERSON: Peress li l-Parlament jinsab fil-ferjat tas-sajf, se ngħaddu t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa lill-Ministru u lill-ERA, imbagħad meta jerġa' jiltaqa' l-Parlament inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport b'mod uffiċjali.

Nerġa' nirringrazzja lil kulħadd.

Nixtieq li qabel nagħlaq ngħid li dan kien suġġett interessanti, anke għax jolqot is-saħħa tan-nies.

Kif għedt fil-bidu, din il-viżjoni hija ta' kulħadd, u jekk kulħadd jaċċetta dan, din tkun tista' titwettaq.

Fil-11:19 a.m. il-Kumitat aġġorna.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU 24

l-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-10:12 a.m.

L-Onor.

Joe Mizzi, Chairman tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI

L-Onor.

Anton Refalo (Ministru għall-Biedja, is-Sajd u d-Drittijiet tal-Annimali); u l-Onor.

L-Onor.

Kevin Cutajar kien preżenti permezz ta' video conferencing.

Preżenti wkoll permezz ta' video conferencing kien hemm l-Onor.

Aaron Farrugia (Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar).

L-Iskrivana tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 23, li saret fl-24 ta' Lulju 2020, ġew konfermati.

Fil-bidu tal-laqgħa saret introduzzjoni mill-Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar, l-Onor.

Aaron Farrugia, dwar id-dokument.

Wara, is-Sinj.

Claire Cordina Borg, unit manager fl-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi, tat preżentazzjoni dwar l-istess strateġija (Dok.

Minbarra l-Membri tal-Kumitat u s-Sinj.

Cordina Borg, ħadu sehem ukoll fid-diskussjoni l-Professur Victor Axiak u l-Perit Michelle Piccinino, Chairman u Kap Eżekuttiv tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi, rispettivament.

Ħadet ukoll sehem fid-diskussjoni, permezz ta' video conferencing, is-Sinj.

Annick Bonello Cassar għan-nom ta' Nature Trust.

Il-Kumitat temm id-diskussjoni dwar din l-istrateġija u meta ċ-Chairman poġġa d-dokument, kif imressaq quddiem il-Kumitat, għall-vot, dan għadda b'mod unanimu mingħajr emendi.

Fil-11:19 a.m. iċ-Chairman aġġorna l-Kumitat għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar 'il quddiem.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI GĦALL-AFFARIJIET TA' GĦAWDEX

AVVIŻ

Laqgħa Nru 11

L-Erbgħa, 2 ta' Settembru, 2020 fl-10:00 a.m.

L-Onor.

Justyne Caruana, President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet ta' Għawdex, tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 2 ta' Settembru, 2020 fl-10.00 a.m. ġewwa l-Gozo Innovation Hub b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti;

Impatt tal-COVID-19 fuq Għawdex u t-triq 'il quddiem (Kont.); u

Affarijiet oħra.

24 ta' Awwissu 2020 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees gpc