(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 19

Il-Ħamis, 10 ta' Diċembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 19

Il-Ħamis, 10 ta' Diċembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-11.27 a.m.

Laqgħa ma' Dr Helena Dalli, Kummissarju Ewropew responsabbli mill-Ugwaljanza

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis): Nagħti merħba lilkom kollha li qegħdin preżenti għal din il-laqgħa.

Nirringrazzja wkoll lill-Kummissarju Ewropew, Dr Helena Dalli, li se tagħtina l-preżentazzjoni tagħha.

Qabel nibdew nixtieq niġbed l-attenzjoni li ċ-Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali Silvio Parnis, jinsab ma jiflaħx u għalhekk ma setax ikun magħna.

L-istess l-Onor.

Maria Deguara u l-Onor.

Silvio Grixti jinsabu ma jifilħux.

Nirringrazzja wkoll lill-esperti li għandha magħha l-Kummissarju.

Għal finijiet ta' proċedura nixtieq infakkarkom li din il-laqgħa qiegħda tiġi streamed live fuq il-websajt tal-Parlament kif ukoll fuq il-mezzi tax-xandir.

Dr Dalli, inti veterana tal-Parlament u għalhekk m'għandix għalfejn nispjegalek l-affarijiet.

Bla dubju m'għandix għalfejn nintroduċik għax il-poplu kollu jafek.

U nirringrazzjak talli sibt il-ħin sabiex tiltaqa' ma' dawn iż-żewġ kumitati.

Għadha kif ingħaqdet magħna s-Segretarju Parlamentari Rosianne Cutajar, li min-naħa tagħha qiegħda tagħmel biċċa xogħol tajba ħafna wkoll.

Dr Dalli, nagħtik il-kelma.

DR HELENA DALLI (Kummissarju Ewropew responsabbli mill-Ugwaljanza): Sur President, kif għedt tant tajjeb inti, jiena veterana ta' dan il-Parlament u wara 26 sena hawnhekk illum ħadt il-visitor's card.

Jiena qiegħda Malta għax kont mistiedna għall-Jum Internazzjonali tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Ovvjament l-ugwaljanza u d-drittijiet tal-bniedem huma relatati u nista' ngħid li l-ugwaljanza hija parti intrinsika mid-drittijiet tal-bniedem.

Fil-fatt dan huwa prinċipju ewlieni fil-Konvenzjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem.

U nieħu gost nara lil Malta tavvanza f'dan il-qasam, però naħseb li llum intom interessati li tisimgħu dwar il-viżjoni u l-linja tal-Unjoni Ewropea fil-qasam tal-ugwaljanza u tad-drittijiet tal-bniedem.

Għaldaqstant se nsemmi l-erba' strateġiji li ressaqt din is-sena.

Fost dawn insibu l-istrateġija dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri, il-Gender Equality Strategy, fejn qegħdin naraw li nagħtu opportunitajiet indaqs biex kulħadd ikun jista' jimxi 'l quddiem.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq parteċipazzjoni ndaqs fis-soċjetà biex nużaw it-talent kollu li għandna fost iċ-ċittadini tal-membri stati tagħna.

Ħierġa minn din l-istrateġija, matul is-sena li ġejja se nkun qiegħda nippreżenta binding measure fuq il-pay transparency, biex inkunu nistgħu nindirizzaw aħjar il-gender pay gap li, kif tafu, hija ta' 15% bħala average fl-Unjoni Ewropea.

Ovvjament din irridu narawha fil-kuntest li s-sena l-oħra ħarġet il-Work-life Balance Directive.

Il-pajjiżi issa qegħdin jimplimentaw din id-direttiva u xogħolna hu li naraw kif din qiegħda tiġi implimentata u li tiġi implimentata.

Għalhekk issa se jkollna din il-miżura ta' trasparenza fejn jidħlu s-salarji.

Pjan ieħor ta' azzjoni li ppreżentajt matul din is-sena huwa dak marbut mal-anti-razziżmu.

Irrid ngħid li dan ma kienx parti mill-programm ta' ħidma tal-Kummissjoni, però rajna li kien hemm bżonn li jkollna dan it-tip ta' pjan ta' azzjoni, mhux l-inqas ukoll meta rajna x'qiegħed jiġri fl-Istati Uniti kif ukoll il-protesti li kienu qed iseħħu fl-Ewropa.

Semmejnieh il-Pjan Anti-Razzista għaliex qegħdin ninsistu – u naħseb hija xi ħaġa raġjonevoli – li tgħid biss li m'intix razzist mhux biżżejjed għax hemmhekk inti qiegħed passiv.

Aħna qed ngħidu li mhux biss tgħid li m'intix razzist imma trid tkun ukoll attiv kontra r-razziżmu.

Għalhekk qegħdin ngħidulu l-Anti-Racism Action Plan.

F'dan il-pjan ta' azzjoni qegħdin ngħidu li hemm bżonn ta' bidla dwar kif niffunzjonaw bħala soċjetajiet u li naraw ukoll ir-razziżmu strutturali għax ħafna drabi lanqas biss nindunaw li qegħdin inkunu razzisti tant huwa parti integrali mill-istituzzjonijiet tagħna u bil-mod ta' kif naħsbu!

U meta nirriflettu fuq dawn ir-realtajiet naraw li r-razziżmu strutturali huwa wkoll iktar diffiċli sabiex tindirizzah u għalhekk f'dan il-pjan ta' azzjoni qegħdin niffokaw fuqu.

Se jkun qed jinħatar koordinatur Ewropew f'dan il-qasam kif ukoll hemm proposti leġiżlattivi li se nkunu qegħdin nippreżentaw aktar 'il quddiem.

Jien se nħares ukoll lejn il-pjanijiet nazzjonali li għandhom ikunu addottati u fil-fatt ġejt informata li Malta diġà bdiet taħdem fuq il-pjan tagħha kontra r-razziżmu.

Għalhekk irridu naraw li dawn jiġu addottati u li kull stat membru jkollu l-pjan ta' azzjoni tiegħu sas-sena 2022.

Xi ħaġa oħra li ma tantx għandha relevanza għal Malta huwa l-qafas strateġiku għall-ugwaljanza, inklużjoni u parteċipazzjoni tan-nies Roma.

Fl-Unjoni Ewropea hemm madwar 6 miljun persuna Roma u għalhekk irridu nkomplu nindirizzaw din ir-realtà.

Meta taraw din ir-realtà ta' diskriminazzjoni qawwija li hemm fost dawn il-komunitajiet, il-faqar li jeżisti, bi tfal ma jibagħtuhomx l-iskola għax m'għandhomx ilma biex jaħsluhom jew għax m'għandhomx żarbun biex imorru l-iskola bih, u meta jaslu li jistgħu jibagħtuhom l-iskola naraw li dawn qegħdin ikunu segregati fi skejjel fejn hemm pereżempju tfal bi problemi ta' mard mentali!

Dawn huma realtajiet ta' segregazzjoni u realtajiet ta' diskriminazzjoni fuq grupp etniku li huwa tassew żvantaġġjat.

U dan huwa l-qafas strateġiku li ppreżentajna.

Xi ħaġa oħra li għamlet din is-sena l-Unjoni Ewropea hija l-istrateġija dwar l-ugwaljanza tal-persuni LGBTIQ 2020/2025.

Din hija l-ewwel darba li kien hemm strateġija fuq livell Ewropew.

Hemm diversi miżuri leġiżlattivi li joħorġu minn din l-istrateġija, bħal pereżempju miżuri leġislattivi favur ir-rikonoxximent ta' ġenituri f'sitwazzjoni ta' qsim tal-fruntiera, fejn tkellmet ċar ħafna fid-diskors tagħha l-President tal-iState of the Union, fejn qalet li a family in one member state is a family in another member state.

Jiġifieri minkejja li ma jkunx hemm il-liġi tal-familja fi stat membru partikolari li jirrikonoxxu familja LGBTIQ, dawn id-drittijiet li għandhom fil-pajjiż li din il-familja tkun ġejja minnu, - pereżempju jekk tkun ġejja minn Malta jew mill-Olanda fejn dawn id-drittijiet huma rikonoxxuti - meta jmorru f'pajjiż fejn m'hemmx dak ir-rikonoxximent, din il-familja xorta waħda trid tiġi rikonoxxuta għax familja fl-Unjoni Ewropea għandha tkun rikonoxxuta bħala familja fi kwalunkwe stat ieħor.

Jiġfieri hemm ukoll dawn il-proposti ta' leġiżlazzjoni li joħorġu minn din l-istrateġija.

Qegħdin niffinalizzaw ukoll l-istrateġija għall-persuni b'diżabilità, liema strateġija qiegħda tagħfas fuq l-implimentazzjoni sħiħa tal-Konvenzjoni għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità.

Din se tkun l-istrateġija l-ġdida dwar il-persuni b'diżabilità u se tkun iffokata fuq id-drittijiet u fuq il-Konvenzjoni għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità tal-Ġnus Magħquda, il-UNCRPD.

(Interruzzjonijiet) Hekk hu.

Dik se tkun qiegħda toħroġ fl-ewwel quarter tas-sena d-dieħla.

Bħalissa għadna kif għamilna l-evalwazzjoni tal-istrateġija ta' qabel u issa qegħdin nibnu fuq dak li tgħallimna minn dik l-istrateġija.

Fl-istrateġija l-ġdida qegħdin indaħħlu wkoll dak li tgħallimna mill-pandemija għax il-COVID-19, kif tafu, tefa' dawl fuq ħafna inugwaljanzi li għandna fis-soċjetajiet tagħna, kemm fil-qasam ta' nies li qegħdin jgħixu b'diżabilità, fejn rajna li dawn sofrew iktar minħabba l-fatt li kienu confined jew fid-djar tagħhom jew inkella fl-istituzzjonijiet.

Din il-pandemija kixfet ħafna affarijiet, fejn fost affarijiet oħra rajna żieda fil-vjolenza abbażi tal-ġeneru mill-ammont ta' każijiet li ġew rapportati.

Imma nafu wkoll li hemm ħafna każijiet oħra li ma jkunux irrapportati wkoll.

Rajna wkoll ħafna fejn jidħlu nisa li jaħdmu f'xogħlijiet ta' care pereżempju, fejn għandek fraġilità ta' ċerti kondizzjonijiet tax-xogħol, speċjalment ta' ħafna nisa li jaħdmu f'xogħlijiet li m'għandhomx kondizzjonijiet tajbin u li tilfu l-impjieg tagħhom matul din il-pandemija.

Xi ħaġa importanti ħafna li tgħallimna minn din il-pandemija kienet li għad għandna inugwaljanzi fis-soċjetajiet tal-istati membri kollha.

Fil-fatt waqt il-pandemija konna qegħdin naħdmu id f'id mal-istati membri biex naraw kif nistgħu … Fil-fatt ktibt lill-Ministri kollha tal-pajjiżi tal-istati membri li għandhom x'jaqsmu mal-ugwaljanza sabiex inħeġġiġhom jagħtu każ ċerti servizzi u jagħmluhom essential services waqt il-pandemija għaliex rajna żieda ta' ċerti inugwaljanzi u ta' ċerta diskriminazzjoni li diġà kienu fis-soċjetajiet tagħna qabel imma bil-pandemija telgħu aktar fil-wiċċ u rajna żieda fihom.

Kif tafu din hija l-ewwel darba li l-Unjoni Ewropea għandha Kummissarju għall-Ugwaljanza u din hija l-ewwel darba li l-Kummissjoni għandha President mara.

Din hija l-ewwel darba wkoll li hemm Kulleġġ tal-Kummissarji li huwa maqsum bejn nisa u rġiel.

Dawn huma kollha passi 'l quddiem fil-qasam tal-ugwaljanza u rridu naraw kif inkomplu nsaħħuh dan fil-Kummissjoni, kemm bħala personnel u krmm bħala HR.

Irridu naraw li jkun hemm iktar nisa f'pożizzjonijiet fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet fil-livelli ta' diretturi.

Pereżempju dik hija xi ħaġa li l-Kummissarju Hahn, flimkien magħna, qegħdin naħdmu fuqha biex naraw li l-ugwaljanza, li issa qiegħda minn fuq, tiġi mbuttata mill-istituzzjonijiet kollha tal-Unjoni Ewropea ħalli jkollna parteċipazzjoni indaqs kemm jista' ikun bejn in-nisa u l-irġiel.

Xi ħaġa oħra importanti ħafna - jien ngħid li hija idi l-leminija fejn jidħol ix-xogħol tiegħi - hu li waqqafna taskforce dwar l-ugwaljanza, fejn għandek persuna esperta fl-ugwaljanza f'kull qasam ta' kull kummissarju li jkunu qegħdin preżenti fil-bidu nett u qiegħda titfassal policy, leġiżlazzjoni, ħalli dawn jagħtu l-perspettiva tagħhom tal-ugwaljanza mill-bidu biex mhux din il-leġiżlazzjoni titla' 'l fuq u mbagħad fl-aħħar ngħidu ħalli naraw kif se tolqot lin-nies b'diżabilità jew lin-nisa jew mill-aspett ta' razza.

Le, aħna rridu li mill-bidu nett, meta qed tiżra' ż-żerriegħa ta' din il-policy, ikollok persuna li qiegħda tħares minn dik l-ottika tal-ugwaljanza biex ikollna dan il-mainstreaming tal-ugwaljanza.

Qegħin inħarsu wkoll lejn il-baġit għax minkejja dak kollu li ngħidu, jekk il-baġit ma jkunx qed jaħseb sabiex ikun hemm dan il-mainstreaming … Jiġifieri aħna qegħdin naraw ukoll il-mainstreaming tal-baġit.

Qegħdin nużaw il-perspettiva tal-intersezzjonalità għaliex l-ebda persuna mhi ħaġa waħda biss; tista' tkun mara, tista' tkun mara b'diżabilità, tista' tkun mara b'diżabilità u LGBTIQ, eċċ., jiġifieri m'aħniex omoġeneji, m'aħniex kollha l-istess.

Mhux in-nisa kollha huma l-istess u mhux l-irġiel kollha huma l-istess imma għandna r-realtajiet u l-karatteristiċi tagħna.

U allura biex nindirizzaw l-aspett tad-diskriminazzjoni u tal-ugwaljanza b'mod iktar komprensiv qegħdin nużaw din il-perspettiva intersezzjonali.

Qegħdin naraw ukoll li l-equality bodies u l-qafas tal-ugwaljanza jkunu msaħħin fl-istati membri għax inutli nagħmlu l-leġiżlazzjoni u l-policies jekk imbagħad ma jkollhomx dawn l-equality bodies b'saħħithom.

Se nkunu qegħdin nipproponu wkoll leġiżlazzjoni f'dan il-qasam u għalhekk ninkoraġġixxi sabiex Malta wkoll issaħħaħ dan il-qafas legali tal-equality body li s'issa għadu l-NCPE, però permezz tal-liġi li se jkollkom, se jkun hemm ħafna iktar saħħa fil-qasam tal-ugwaljanza.

Dan huwa more or less ix-xogħol kollu li sar matul din is-sena f'dan il-qasam.

Hemm ħafna iżjed xogħol li jrid isir għas-sena d-dieħla u s-snin ta' wara, però il-fatt li l-Kummissjoni ħasset il-bżonn li għall-ewwel darba jkollha portafoll dedikat għall-ugwaljanza juri kemm għad hemm bżonn xi jsir fuq livell Ewropew, li mbagħad jibqa' nieżel sal-livell tal-istati membri.

Aħna lkoll nitwieldu l-istess u ħadd ma jagħżel kif jitwieled, però, minkejja dan, għad għandna ħafna żbilanċi fis-soċjetajiet tagħna, għad għandna ħafna inugwaljanzi u għad għandna ħafna diskriminazzjoni.

U allura xi ħaġa ħażina hemm bilfors biex hemm bżonn li anke llum, fil-Jum Internazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem, qegħdin nikkommemoraw din il-ġurnata biex inħarsu fejn wasalna, x'irridu nagħmlu, x'għamilna ħażin u x'nistgħu nagħmlu aħjar!

Dan kollu jfisser li għadna ma wasalniex.

Fadlilna biex naslu għax il-ħajja hi kif inhi, fejn hemm dawn ir-realtajiet, li minkejja li ħadd ma jagħżel kif jitwieled u minkejja li suppost kulħadd jitwieled indaqs, għadna naraw ħafna affarijiet li ma jħalluniex inkunu ndaqs.

Mela xogħolna hu li nagħmlu s-soċjetajiet tagħna aktar inklussivi biex l-għan aħħari jkun li kull persuna li titwieled, jekk intix mara, jekk intix raġel, jekk għandekx diżabilità, jekk għandekx xi karatteristika oħra, xorta waħda tista' tilħaq il-potenzjal kollu tiegħek.

Għandek l-argument morali ta' fairness u ta' ugwaljanza, li nimxu b'mod ġust ma' kull persuna għaliex għandek il-ġustizzja u l-ugwaljanza li huma ż-żewġ naħat tal-istess munitá.

Għandek ukoll l-argument ekonomiku, li jekk inti mhu se tħalli lil ħadd jibqa' lura u allura se tinkludi lil kulħadd, jekk inti mhux se tiddiskrimina, aktar nies se jkunu jistgħu jilħqu l-potenzjal kollu tagħhom u allura inti se tuża aktar talenti.

Jiġifieri kemm għal pajjiżna, kif ukoll għall-Unjoni Ewropea inġenerali, li nimbottaw 'il quddiem l-ugwaljanza u li naħdmu kontra d-diskriminazzjoni tfisser aktar ġid għax se tuża aktar minn dak il-potenzjal ta' riżorsa umana li għandna u li ħafna minnha mhijiex qiegħda tintuża jew inkella qiegħda tintuża ħażin minħabba n-nuqqas ta' ugwaljanza u minħabba d-diskriminazzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr Dalli, nirringrazzjak ta' din il-preżentazzjoni.

Pajjiżna kulma għandu hija r-riżorsa umana u allura din hija d-direzzjoni li bħala pajjiż irridu nsegwu u nsaħħu.

Aktar ma nsaħħu r-riżorsa umana tagħna aktar se nikbru u aktar pajjiżna se jsir sinjur.

Issa nitlob lis-Segretarju Parlamentari responsabbli minn dan il-qasam, l-Onor.

Rosianne Cutajar, sabiex tagħmel l-intervent tagħha.

ROSIANNE CUTAJAR (Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet Ċivili u r-Riformi): Kummissarju Dalli, nirringrazzjak talli sibt il-ħin fl-aġenda impenjattiva tiegħek sabiex tiltaqa' magħna bħala Kumitat.

Jiena pprovajt nieħu nota tal-affarijiet li semmejt inti imma l-lista prattikament ma tispiċċa qatt u dan juri x-xogħol kbir li qiegħda tagħmel inti bħala Kummissarju Ewropew.

Suġġett li partikolarment jinteressani u li naf li inti għamilt aċċenn għalih f'diversi tweets u interventi tiegħek huwa s-suġġett tal-gender pay gap u tal-pay transparency.

Naf li min-naħa tiegħek, anke bħala Kummissarju, diġà aċċennajt għax-xogħol relatat ma' dan is-suġġett u qegħdin nistennew li jkun hemm direttiva.

Tista' forsi tagħtina ftit iktar informazzjoni dwar il-ħidma tiegħek vis-á-vis dan is-suġġett?

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Insejjaħ lill-Onor.

David Agius sabiex jagħmel l-intervent tiegħu.

DAVID AGIUS: Kummissarju Dalli, nirringrazzjak.

Napprezza ħafna l-preżenza tiegħek fostna u nirringrazzjak ukoll talli tajtna overview tajba tax-xogħol kollu li wettaqt f'dawn il-ftit xhur, minkejja d-diffikultajiet li ġabet magħha din il-pandemija, mhux biss f'Malta imma fl-Ewropa kollha.

Min-naħa tiegħi xtaqt nagħmel tliet punti partikolari.

Nifhem il-ħidma li jwettqu l-Membri Parlamentari Ewropej tagħna u naħseb li b'xi mod jew ieħor ikollhom relazzjoni ta' konsultazzjoni miegħek.

Wieħed mill-Membri Parlamentari Ewropej, David Casa, ħadem ħafna dwar dak li semmejt inti dwar il-work-life balance directive u minn hawnhekk irrid nirringrazzjah ukoll tax-xogħol li jwettaq.

Nixtieqek tamplifika ftit fuq x'qed iżomm jew x'inhuma d-diffikultajiet jew x'hemm pożittiv biex naraw li din id-direttiva tidħol fis-seħħ.

Hemm xi diffikultajiet partikolari biex forsi s-sena d-dieħla tiġi attwata mill-pajjiżi Ewropej?

It-tieni punt li xtaqt nitkellem dwaru huwa dwar l-anti-razziżmu u l-action plan.

Hawnhekk xtaqt norbot mhux biss mar-razziżmu imma anke mas-suġġetti l-oħrajn il-punt dwar l-edukazzjoni.

Huwa importanti li bħala Kummissjoni Ewropea, u anke inti bħala Kummissarju Ewropew, naħdmu flimkien kemm mal-Parlament Malti kif ukoll ma' parlamenti oħrajn biex ikollna edukazzjoni mat-tfal kif ukoll mal-poplu inġenerali.

Jien impressjonat - jien inħobb ħafna l-isport – b'dak li rajt iseħħ f'dawn l-aħħar sigħat minn żewġ timijiet tal-futbol ta' ċerta portata u hawnhekk qiegħed nirreferi għaċ-Champions' League.

Fil-fatt dawn qabdu u ħarġu mill-grownd waqt il-logħba tagħhom għax kien hemm referee jew il-fourth official li għajjar lill-coach jew lill-assistant coach b'mod razzist.

I was impressed li nara żewġ timijiet bħal dawk, wieħed fl-Ewropa u l-ieħor barra mill-Ewropa, wieħed Franċiż u l-ieħor Tork, jagħmlu din l-azzjoni pożittiva.

Allura fil-qasam sportiv, anke fejn rajna dan l-aħħar fuq tal-black lives matter, jekk tara l-futbol Ingliż naħseb li din ħalliet impatt.

Irridu jew ma rridux naħseb kien hemm awareness.

Naħseb il-punt edukattiv huwa importanti ħafna, speċjalment f'dan is-settur, kontra r-razziżmu kif ukoll fuq suġġetti oħrajn li qajjimt inti llum Kummissarju, bħal tal-gender pay gap, eċċ.

Dr Dalli, nixtieqek tikkonferma f'dan il-Kumitat Parlamentari u fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż li l-kwestjoni tal-abort hija xi ħaġa li tkun deċiża minn Malta u mhux jiġi xi ħadd mill-Ewropa u jgħidilna x'irridu nagħmlu.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Insejjaħ lill-Onor.

Ivan Bartolo, kelliem ewlieni tal-Partit Nazzjonalista għall-housing u għall-esklużjoni soċjali u huwa attiv ħafna wkoll fil-qasam soċjali.

IVAN BARTOLO: Kummissarju Dalli, nirringrazzjak u nixtieq nifraħlek għad-diversi punti li għadek kif semmejt.

Jien insegwik u naf il-qalb tiegħek fejn tħabbat għax ilni nafek minn żmien l-Università u naf ix-xogħol soċjali li tagħmel għal pajjiżna kif ukoll għall-Unjoni Ewropea.

U ta' dan irrid verament nifraħlek minn qalbi.

Min-naħa tiegħi l-unika concern li għandi hija li ħafna drabi jitfgħu dell fuqek għax titkellem f'isem il-poplu - l-Onor.

David Agius semma l-abort u jien ukoll għandi l-concerns tiegħi fuq dan is-suġġett - u tibda tisma' lin-nies jgħidu; "imma din qed titkellem f'isem il-poplu?

U min taha l-mandat?"

Għalhekk nixtieq li tispjegali ftit fuqha din.

Mill-bqija nerġa' nirringrazzjak tax-xogħol tiegħek u nawguralek ġid mhux biss għall-Unjoni Ewropea imma b'mod speċjali għal pajjiżna.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi lill-Membri Parlamentari parteċipanti f'dan il-Kumitat Konġunt.

Issa nerġa' insejjaħ lill-Kummissarju Dalli sabiex tagħtina risposta għall-mistoqsijiet li sarulha biex imbagħad naslu għall-konklużjoni ta' din il-laqgħa.

DR HELENA DALLI: Nirringrazzjakom tal-mistoqsijiet u tal-interventi tagħkom.

Ovvjament jien nafkom sew u naf kemm għandkom għal qalbkom dan il-qasam.

Naħseb ma tistax tkun fil-Parlament u ma ġġibx miegħek din il-perspettiva għaliex aħna lkoll inħabbtu l-bibien tan-nies – anke jien kont nagħmilha – biex niltaqgħu mal-elettorat.

Wara kollox intom ir-rappreżentanti tal-poplu u allura ma tistax tiġi fil-Kamra tad-Deputati, tirrappreżenta lill-poplu, jekk ma tafx xi jrid il-poplu, x'inhu jgħid, x'qed iweġġgħu u x'inhuma d-diffikultajiet tiegħu jew tagħha.

U dan li ġibtu intom madwar din il-mejda issa qegħdin inqabbluh ma' dak li qed isir f'livell Ewropew għat-titjib tal-ħajja ta' dawn iċ-ċittadini għax wara kollox kemm intom u kemm aħna qegħdin fix-xogħol tagħna biex proprju ntejbu l-ħajja tal-500 miljun ċittadin li għandna fl-Unjoni Ewropea.

Imbagħad kull stat membru jagħmel il-biċċa tiegħu għan-nies ta' pajjiżu.

M'hemmx ħafna differenza, fis-sens li intom hawnhekk tikkonċentraw fuq il-popolazzjoni Maltija filwaqt li fl-Unjoni Ewropea nikkonċentraw fuq il-popolazzjoni tal-pajjiżi kollha tal-istati membri.

L-Onor.

Rosianne Cutajar tkellmet fuq il-kwestjoni tal-pay transparency.

Din hija xi ħaġa li anke Malta issa ilha ftit ukoll tiddiskutiha u nafu li kien hemm każijiet li ġew imressqa quddiem l-NCPE ta' Malta u nstab li kien hemm diskriminazzjoni fil-privat bejn is-salarju tan-nisa u tal-irġiel li qegħdin jagħmlu l-istess xogħol.

Kien hemm ukoll każijiet fejn ingħata rimedju għaliex wara li saret l-investigazzjoni nstab li din kienet ir-realtà.

Allura l-proposta ta' liġi li se nkun qiegħda nippreżenta hi dik li jkun hemm iktar trasparenza.

Ħalli nieħdu l-każ ta' Malta.

Meta tmur quddiem l-Equality Body u jsibu li għandek raġun, min qed iħaddmek jista' jgħidlek li jrid itella' l-każ il-qorti.

Kien hemm każijiet fejn ġie rikonoxxut il-fatt li hemm din id-diskriminazzjoni u ngħataw rimedju immedjatament.

Però jista' jkun ukoll, kif qiegħda l-NCPE, li l-employer jgħidlek biex tmorru l-qorti.

Aħna qegħdin ngħidu li għandu jkun hemm trasparenza ħalli jkun iktar faċli li jingħata dan ir-rimedju u tiġi indirizzata d-diskriminazzjoni li teżisti.

Però din waħedha mhux se tindirizza d-diskrepanza ta' 15% li hemm across the European Union fejn trid tidħol din id-differenza f'dak li jitħallsu n-nisa u l-irġiel!

Dwar il-Work-Life Balance Directive li semma l-Onor.

Agius u li ġiet introdotta s-sena l-oħra rridu naraw issa l-implimentazzjoni tagħha għax inutili jkollok id-direttiva u mbagħad ma nkunux viġilanti fuq l-istati membri biex naraw kif qiegħda tiġi implimentata.

Għalhekk issa flimkien se nkunu qegħdin nimxu iżjed lejn li nagħlqu din il-gap li hemm fis-salarji li jaqilgħu n-nisa u l-irġiel.

Hija xi ħaġa strutturali u allura mhijiex daqshekk faċli biex iċċaqlaqha u tindirizzaha, però qegħdin nagħmlu dak kollu li nistgħu nagħmlu.

Aħna dejjem irridu nimxu ma' dak li jagħtina t-trattat biex inkunu nistgħu mmexxu din il-politika 'l quddiem.

L-Onor.

David Agius għamel punt li għalija huwa importantissimu u ma nixbax naċċenna għalih.

U hawnhekk qiegħda nirriferi għall-kwestjoni tal-edukazzjoni, speċjalment fl-isports f'dak li għandu x'jaqsam mal-anti-razziżmu.

Meta varajna l-pjan ta' azzjoni tal-anti-razziżmu morna mal-FIFA - u mal-UEFA wkoll għax qegħdin naħdmu mat-tnejn – u kellna magħna l-FIFA legend Mbo Mpenza, fejn flimkien varajna dan il-pjan u qegħdin naħdmu ħafna miegħu f'dan il-qasam għaliex l-isports huwa mezz tajjeb ħafna ta' kif għandha titqajjem il-kuxjenza dwar ir-razziżmu.

U kif semmejt inti, Onor. Agius, qed isir ħafna xogħol u anke permezz ta' eżempji prattiċi ta' kuljum li jġegħluna nirrealizzaw dak li kont qed insemmi qabel dwar kif ir-razziżmu huwa strutturali u li xi kultant lanqas biss nirrealizzaw li qed iseħħ!

Fil-ħajja l-oħra tiegħi, bħala ministru li kelli taħti l-qasam tal-integrazzjoni, kont immur fl-iskejjel taż-żgħar nett u kont nieħu pjaċir narahom jilagħbu flimkien.

Darba minnhom kont żort l-iskola ta' San Pawl il-Baħar fejn hemm tfal minn kull ġens u tarahom jilagħbu flimkien mingħajr l-ebda diskriminazzjoni ta' xejn.

Meta jibdew jikbru li mbagħad jibdew jiddiskriminaw.

Jiddispjaċini ngħid li xi kultant meta jmorru d-dar jitilfu dak kollu li jkunu tgħallmu l-iskola għax il-ġenituri jibdew ikellmuhom b'ċerta mod fejn jibdew idaħħlu fihom dan l-element ta' razziżmu.

Ħadd ma jitwieled razzist imma nsiru razzisti.

Allura rridu naħdmu mat-tfal fl-iskola u nħalluhom liberi bħat-tfal fil-Kindergarten li innoċentement u mingħajr ħażen ta' xejn jilagħbu flimkien għax mhux il-kulur tal-ġilda tiegħek li jagħmlek dak li inti imma l-azzjonijiet tiegħek, il-mod ta' kif taġixxi u l-mod ta' kif tħares lejn ħaddieħor.

Huwa dak li għandu jġib ir-reazzjoni mhux jekk intix persuna b'diżabilità, jekk intix persuna bil-ġilda sewda jew jekk intix persuna LGBTIQ.

Dawn l-affarijiet titwieled bihom u ma tista' tagħmel xejn.

Aħna nitwieldu kif nitwieldu u allura r-reazzjoni tagħna għandha tkun skont inti x'qed tgħid u tagħmel mhux skont kif twelidt għax dak m'għandekx kontroll fuqu.

Dan huwa importanti fl-iskejjel, però daqstant ieħor huwa importanti li jsir mill-ġenituri għax għandek il-primary socialisation fid-dar u s-secondary socialisation fl-iskejjel.

Però ma rridux li dak li tgħallmu t-tfal fl-iskejjel, meta jmorru d-dar inbiddluhulhom għax aħna l-kbar inkunu preġudikati.

Aħna nsiru preġudikati biż-żmien u mhux għax nitwieldu hekk.

Jiġifieri hemm ħafna xi jsir u għalhekk ħriġna b'dan il-pjan ta' azzjoni kontra r-razziżmu.

Nerġa' nisħaq, kif qal l-Onor.

David Agius, li fl-isports għandna ħafna x'nagħmlu u r-raġuni hi li kulħadd iħares lejn xi forma ta' sports jew għandna nħarsu lejn xi forma ta' sports għax dak huwa l-mod ta' kif nistgħu nindirizzaw din is-sitwazzjoni.

L-isports għandu jkun dak li jġibna qrib xulxin u mhux li jifridna fuq bażi …

Jien niftakar lil dan il-futboler Mpenza jgħidilna minn xiex għadda.

Qalli li ta' 17-il sena meta kien jinżel fil-grownd ħlief sinjali ta' xadina ma kinux jagħmlulu u jgħajruh li hu xadina!

Qalli li trid tkun verament b'saħħtek biex tirnexxi u timxi 'l quddiem f'dan l-isports jekk tkun persuna ta' kulur iswed!

Naħseb li kien qed jitkellem fuq is-snin disgħin meta hu kellu 17-il sena imma din ir-realtà għadna narawha llum 'il ġurnata u għalhekk irridu naħdmu ħafna iżjed fuqha.

Bħala awareness hawn, però irridu ngħidu li r-razziżmu ma spiċċax.

Meta tkellimt ma' Mpenza u beda jgħidli fuq l-esperjenza tiegħu ta' ġuvni ta' 17-il sena minn xiex għadda biex sar il-leġġenda li hu llum indunajt kemm bata f'ħajtu.

Però li hemm tajjeb hu li t-tbatija li għadda minnha poġġieha għal użu tajjeb biex nitgħallmu minnha aħna u biha qiegħed jgħallem lit-tfal żgħar għax qed imur fin-nurseries jitkellem mat-tfal.

Bħala Kummissjoni Ewropea għażilna lilu u għażilna fejn qiegħed jaħdem biex invaraw il-pjan ta' azzjoni tagħna.

L-aħħar mistoqsija kienet fuq is-sexual and reproductive health services and rights.

Kif qal l-Onor.

David Agius din hija kompetenza tal-istati membri.

Kif semmejt qabel fuq affarijiet oħra aħna nimxu mat-trattat li jħalli s-sexual and reproductive health services and rights fil-kompetenza tal-pajjiżi rispettivi.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn iktar mistoqsijiet?

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Xtaqt nagħmel mistoqsija fuq l-aspett uman iktar milli fuq is-suġġetti li titratta inti bħala Kummissarju.

Nafu kemm f'dawn l-aħħar seba' snin għamilt rivoluzzjonijiet b'saħħithom f'pajjiżna, mhux biss fejn jidħlu liġijiet li taw drittijiet ċivili imma li anke dejjem kellek il-kuraġġ li tiddiskuti temi skomdi kif ukoll kontroversjali.

Nafu li bħalissa għandek dawn l-isfidi fuq livell Ewropew u allura forsi tista' tispjegalna ftit dwar id-differenza bejn il-politika lokali u dik Ewropea f'dawk li huma suġġetti ta' natura kontroversjali, bħalma huma d-drittijiet LGBTIQ, il-kunċetti ta' familja, eċċ. Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Kummissarju, wara li twieġeb lill-Onor.

Rosianne Cutajar nitolbok sabiex tagħmel ir-rimarki konklussivi tiegħek.

Jien nixtieq nieħu din l-opportunità sabiex nirringrazzja lill-Onor.

Ivan Bartolo tal-parteċipazzjoni tagħhom f'din il-laqgħa.

Ovvjament nixtieq nirringrazzja lilek ukoll Dr Dalli, talli fl-iskeda mimlija li għandek xorta waħda sibt il-ħin li tiġi tindirizza dan il-Kumitat Konġunt.

DR HELENA DALLI: Sur President, minkejja li jiena viżitatur inħossni at home ħafna hawnhekk u ħadt gost ħafna meta mir-rappreżentanza tal-Unjoni Ewropea qaluli li se nkun qiegħda niġi l-Parlament.

IĊ-CHAIRPERSON: Kummissarju, skużani se ninterrompik ftit imma nixtieq ngħid li inti qiegħda tagħmel unur lil Malta u aħna, f'isem il-poplu Malti u Għawdxi kollu, ninsabu kburin bix-xogħol li qiegħda tagħmel.

Meta naqraw fuq il-ġurnali barranin dwar kemm qiegħda tagħmel xogħol u kemm qiegħda timbotta aġenda b'saħħitha tagħmlilna unur li għandna Maltija li qiegħda f'dan il-livell fl-Unjoni Ewropea u li qiegħda tagħmel ġid lil Malta.

Diġà kont qiegħda tagħmel ħafna ġid bħala ministru, imma issa wkoll fuq livell Ewropew qiegħda tagħmlilna ħafna unuri u aħna kburin li għandna lilek li qiegħda timbotta isem pajjiżna 'l quddiem.

DR HELENA DALLI: Nirringrazzjak.

Biex inwieġeb għal dak li staqsiet l-Onor.

Rosianne Cutajar, irrid ngħid li biex iġġib it-tibdil ikollok tagħmel l-għedewwa għax hawn ħafna min irid li l-affarijiet jibqgħu kif inhuma.

Jiena nissuġġerilkom sabiex taqraw ftit il-poeżija tal-Poeta McKay fejn dan jgħid li min jiftaħar li m'għandux għedewwa jfisser li qatt m'għamel xejn f'ħajtu!

Min jaħdem biex ibiddel l-affarijiet żgur li se jkollu l-għedewwa għax kulħadd jippreferi li jibqa' fiż-żona ta' konfort tiegħu jew tagħha u jħalli l-affarijiet kif inhuma, speċjalment jekk hu jkun qiegħed tajjeb.

Allura meta inti trid tbiddel l-affarijiet ħalli ħadd ma jibqa' lura se ssib ħafna li jikkritikawk, però din il-kritika – issa ma rridx ninstema' li qisni qiegħda nippriedkalkom għaliex jien kont ukoll Membru Parlamentari u kont ukoll ministru – ħalluha ssaħħaħkom u mhux twaqqafkom.

Ovvjament sakemm din tkun kritika kostruttiva u kritika bis-serjetà dik għandha dejjem issaħħek.

Il-ħajja hi dik li hi u li jkollok l-għedewwa jfisser ukoll li inti qiegħed tagħmel affarijiet li ċerti nies iħossuhom skomdi bihom.

Onor. Cutajar, fuq dak li kont qiegħda tgħid inti jiena nħares lejn ir-riżultati.

Ix-xogħol li kelli bħala ministru kien dejjem li nbiddel il-karigi li ngħatajt.

Jekk inħarsu lejn il-qasam tad-drittijiet tan-nisa x'inhuma r-riżultati?

Nieħu gost li l-Aġenzija Ewropea tal-Ugwaljanza, minn studju li għamlet matul dawn l-aħħar għaxar snin, irriżulta li Malta hija wieħed mit-tliet pajjiżi stati membri li l-iktar li għamlu avvanz b'mod mgħaġġel fil-qasam tad-drittijiet tan-nisa.

Jiġifieri hemmhekk ngħid li bil-politika u bil-leġiżlazzjoni li mxejt biha matul dawn l-aħħar għaxar snin, – issa hawnhekk se jkolli nkun personali - parti kbira minnhom kont jien il-persuna responsabbli għad-drittijiet tan-nisa u issa qegħdin naraw dawn ir-riżultati.

Ħalli nagħtikom eżempju ieħor.

Jekk inħarsu lejn id-drittijiet ta' nies LGBTIQ, fl-Indiċi Ewropew tal-ILGA, Malta qiegħda fl-ewwel post. Dawn mhux qegħdin ngħiduhom aħna biex nilbsuhom bħala xi rixa fil-kappell tagħna imma jfissru tibdil konkret fil-ħajja tan-nies.

Dan ifisser li hemm nies li llum qegħdin jgħixu aħjar u dik hija l-intenzjoni tagħna bħala politiċi, bħala ministri, bħala Membri Parlamentari u bħala kummissarji għaliex aħna l-kummissarji politiċi wkoll, fis-sens li nagħtu d-direzzjoni politika tal-Unjoni Ewropea, inħarsu lejn ir-riżultati u ngħidu li b'dak li għamilna hemm iktar nies li llum qegħdin jgħixu ħajja aħjar.

Dak huwa l-qofol tiegħi u ċjoè meta nqum filgħodu ngħid x'se nagħmel illum biex imqar ngħin persuna waħda.

U jekk inkun għent persuna waħda u din illum qiegħda tgħix ħajjitha aħjar, mela ngħid li jien xogħli qiegħda nagħmlu.

IĊ-CHAIRPERSON: Kummissarju, l-Onor.

Rosianne Cutajar tixtieq tistaqsik l-aħħar mistoqsija.

ROSIANNE CUTAJAR: Jien qatt ma nixba' nitkellem u nisma' lill-Kummissarju li hija l-idolu tiegħi!

Ħafna drabi, speċjalment hawn Malta, nargumentaw li qisu għax ikollna drittijiet ugwali jew għax qed nagħtu drittijiet lil xi ħadd, mela allura qegħdin nirfsu fuq id-drittijiet ta' ħaddieħor.

Qisu għandek torta u jekk se nagħti biċċa minnha lil xi ħadd ifisser li se nieħu inqas jien!

Kummissarju, xtaqtek tiftaħ ftit fuq dan is-suġġett għaliex nafu li din mhux biss hija mentalità tal-poplu hemm barra, imma hawn xi wħud, inkluż f'dan il-Parlament, li bħal donnu jirraġunaw b'dan il-mod.

Għalhekk forsi tagħtina l-messaġġ konklussiv tiegħek dwar dan it-tip ta' mindset li m'għandix dubju li inti ma taqbilx miegħu.

DR HELENA DALLI: Ugwaljanza hemm għal kulħadd għax din hija infinita.

Ma tistax tgħid li għax se tagħti dritt lil xi ħadd, mela se tnaqqas mid-drittijiet ta' ħaddieħor.

L-ewwel ħaġa li għandek tara hu li meta qed taħdem għal dritt partikolari toqgħod attent li ma tirfisx id-drittijiet l-oħrajn li diġà jeżistu u li ma tirfisx id-drittijiet ta' ħaddieħor.

Dak huwa prinċipju bażiku li inti għandek id-dritt u l-libertà li timxi 'l quddiem f'ħajtek u li tilħaq il-potenzjal kollu tiegħek sakemm ma tirfisx id-drittijiet ta' ħaddieħor.

Imma nerġa' ngħid li l-ugwaljanza hija infinita u rridu naraw li l-ebda persuna ma tibqa' lura.

Irridu naħdmu biex fis-soċjetajiet tagħna kull persuna tista' tilħaq il-potenzjal kollu tagħha.

IĊ-CHAIRPERSON: Kummissarju, nirringrazzjak talli onorajtna bil-preżenza tiegħek hawnhekk.

Kull darba li tħoss li għandek xi affarijiet li tixtieq taqsam magħna aħna qed nagħmlulek an open invitation għaliex dejjem nieħdu pjaċir li niġu aġġornati fuq il-pożizzjoni tagħna u fuq id-direzzjoni Ewropea.

Nawgurawlek ħafna aktar suċċessi anke fuq il-qasam Ewropew.

Meta kont hawn Malta l-poplu kollu jiftakar kemm għamilt suċċessi lokalment u għalhekk nawguralek li tkompli b'dawn is-suċċessi għall-ġid tal-poplu Ewropew kollu.

Nirringrazzjak.

Fil-12.16 p.m. il-laqgħa ġiet fi tmiemha u l-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

LAQGĦA NRU 19

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

Il-Ħamis, 10 ta' Diċembru 2020

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Parlament, fil-11:27 a.m.

L-Onor.

Anthony Agius Decelis, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ppresieda.

PREŻENTI: L-Onor.

Rosianne Cutajar, Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet Ċivili u r-Riformi.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali kienet preżenti għal-laqgħa.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

LAQGĦA MA' DR HELENA DALLI, KUMMISSARJU EWROPEW RESPONSABBLI MILL-UGWALJANZA

Il-Kummissarju Ewropew responsabbli mill-Ugwaljanza, Dr Helena Dalli, tkellmet dwar il-viżjoni tal-Unjoni Ewropea fil-qasam tal-ugwaljanza u tad-drittijiet tal-bniedem.

U għal dan il-għan semmiet l-erba' strateġiji li ressqet matul din is-sena;

Strateġija dwar l-Ugwaljanza bejn il-Ġeneri;

Pjan ta' Azzjoni dwar l-Anti-Razziżmu;

Qafas strateġiku għall-ugwaljanza, inklużjoni u parteċipazzjoni tan-nies Roma; u

Strateġija dwar l-ugwaljanza tal-persuni LGBTIQ 2020/2025.

Wara din il-preżentazzjoni l-Membri preżenti ressqu diversi mistoqsijiet lill-Kummissarju Helna Dalli.

Fl-12.16 p.m. id-diskussjoni fuq is-suġġett ġiet fi tmiemha u l-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

L-Onor.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-ĦATRIET PUBBLIĊI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 18

It-Tnejn, 14 ta' Diċembru 2020 f'nofsinhar

L-Onor.

Anthony Agius Decelis, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 14 ta' Diċembru 2020 f'nofsinhar fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, b'din l-aġenda:

Konferma tal-Minuti.

Smigħ fir-rigward tan-nomina tal-Onoroveli Edward Scicluna għall-ħatra ta' Gvernatur tal-Bank Ċentrali ta' Malta.

Smigħ fir-rigward tan-nomina ta' Dr Andrè Borg għall-ħatra ta' Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għal-Libanu.

11 ta' Diċembru 2020 Skrivan tal-Kamra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hat