(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 69

L-Erbgħa, 11 ta' Novembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 69

L-Erbgħa, 11 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-2:04 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 68, li saret fl-14 ta' Ottubru 2020, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Beppe Fenech Adami): Bħala Chairperson ta' dan il-Kumitat irċevejt ittra mingħand is-Sur Alfred Camilleri, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għall-Finanzi, fejn ippreżentalna proposta dwar a possible way forward f'dak li għandu x'jaqsam ma' write offs ta' uncollectable arrears of revenue.

Din il-proposta ġiet iċċirkolata lill-Membri ta' dan il-Kumitat u jien nissolleċita lill-kollegi sħabi sabiex jagħtuha daqqa t'għajn ħalli biex forsi jiġi l-mument li f'xi laqgħa ta' dan il-Kumitat niddiskutu dak li qed jiġi propost.

Ngħaddu issa għall-item li jmiss fuq l-aġenda.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR IL-FOLLOW-UP REPORT 2019 MAĦRUĠ MILL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA - FREE CHILDCARE SCHEME.

IĊ-CHAIRPERSON: Infakkar li din it-tema – li ġie magħżula mir-rappreżentanti tan-naħa tal-Gvern – diġà bdiet tiġi diskussa fil-laqgħa preċedenti ta' dan il-Kumitat.

Illum ġiet imsejħa s-Sinj.

Alexia Vella sabiex tagħti d-depożizzjoni tagħha u nitlob sabiex tissejjaħ fil-Kamra.

Alexia Vella daħlet fil-Kamra tal-Kumitat.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, sempliċement xtaqt ngħid li dan il-Kumitat ma ltaqax fil-ġimgħat li għaddew minħabba li kienet għaddejja d-diskussjoni dwar il-Baġit.

IĊ-CHAIRPERSON: Hekk hu.

Kif qed jgħid sew l-Onor.

Bedingfield, bħal-lum ġimgħa ma ltqajniex għax fil-ħin li jiltaqa' dan il-Kumitat, jiġifieri fis-2:00 p.m., kellna seduta fil-Plenarja.

Issa ladarba spiċċat id-diskussjoni dwar il-Baġit nistgħu nerġgħu nibdew niltaqgħu fuq bażi ta' darba fil-ġimgħa.

IS-SUR CHARLES DEGUARA (Awditur Ġenerali): Sur President, xtaqt infakkarkom fl-invit li bgħattnielkom aktar kmieni għall-konferenza virtwali li se tiġi organiżżata bħal-lum ġimgħa bejn l-Uffiċċju tagħna u l-European Court of Auditors (ECA), u fejn il-keynote speaker se jkun is-Sur Leo Brincat.

IĊ-CHAIRPERSON: Fil-fatt, biex norbot ma' dan, xtaqt infakkar lill-Kumitat li nhar it-Tlieta 17 ta' Novembru fl-4.30 p.m. is-Sur Leo Brincat se jagħmel il-preżentazzjoni annwali tiegħu fl-laqgħa konġunta bejn dan il-Kumitat, il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, u l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Eknomiċi u Finanzjarji, u jien u nissolleċita lill-Membri ta' dan il-Kumitat sabiex nattendu u nipparteċipaw, kemm f'din il-laqgħa li semmejt, kif ukoll fis-seminar li qed jorganiżża l-Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali.

Ngħaddu issa sabiex nagħtu l-ġurament lix-xhud li għandna llum.

ALEXIA VELLA: Jiena, Alexia Vella, naħlef li ngħid is-sewwa, is-sewwa kollu u xejn ħlief is-sewwa, hekk Alla jgħinni.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Vella, kif taf, is-suġġett tal-lum huwa n-nefqa tal-Gvern fuq iċ-childcare centres u l-policy li daħħal dan il-Gvern li jagħti free childcare.

L-ewwel nett, bħala preambolu, kif twieldet din il-policy?

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi qabel tibda jkun tajjeb li tagħtina ftit il-background tiegħek.

ALEXIA VELLA: Bħalissa jiena ċ-Chief Executive Officer (CEO) ta' Jobsplus.

Mill-2017 sa Marzu ta' din is-sena kont Department Manager nieħu ħsieb l-implimentazzjoni tal-iskema taċ-childcare b'xejn taħt il-kappa tal-Jobsplus.

GLENN BEDINGFIELD: Tista' tgħidilna kif twieldet il-policy tal-free childcare?

ALEXIA VELLA: Il-policy tal-free childcare nibtet minn policy aktar wiesgħa li kien jisimha "Making Work Pay", fejn kien hemm sensila ta' policies u kien hemm anke ftehim li jmur lura għall-2013.

Bejn l-2012 u l-2013, il-Gvern, flimkien mal-Oppożizzjoni u s-social partners kollha tal-pajjiż iffirmaw ftehim fuq sensila ta' policies li permezz tiegħu, ikun hemm min ikun hemm fil-gvern wara l-2013, dawn il-policies kellhom jiġu mplimentati, u l-free childcare kienet waħda minn dawn il-policies taħt il-kappa ta' "Making Work Pay".

Il-free childcare scheme hija an active labour market measure, li qiegħda hemm biex tistimula s-suq tax-xogħol u tagħti aktar ċans lil dawk li forsi kienu qegħdin isibuha diffiċli biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol li l-maġġoranza tagħhom kienu nisa li kien għad kif kellhom it-tfal.

Irridu niftakru li lura fl-2012/2013, siegħa childcare kienet tiswa, bejn wieħed u ieħor, €2.50 kull siegħa għal kull tifel jew tifla, li meta pparagunata mal-paga minima ta' dak iż-żmien, kienet tammonta għal aktar minn nofsha.

U qiegħda nsemmi l-paga minima għax jekk dik l-omm, biex toħroġ taħdem, trid tħallas kważi l-paga kollha f'childcare, jekk nieħdu l-paga minima, tirrealizza li mhijiex vijabbli, u ħafna drabi n-nisa kienu jibqgħu d-dar ħafna sakemm it-tfal ikunu tal-età li jmorru l-kindergarten.

Din ukoll kienet miżura tajba ħafna li bdiet ħafna snin qabel u kienet ukoll an active labour market measure; il-free childcare għalqet dan il-gap li kien hemm u inċentivat li ommijiet ta' tfal minn tliet xhur sa tliet snin ikunu jistgħu joħorġu jaħdmu b'mod li jkun finanzjarjament vijabbli.

Ovvjament, dan is-servizz offra wkoll il-benefiċċju ta' bilanċ fil-ħajja, fis-sens ta' għajnuna biex waqt li l-ġenitur ikun qed jaħdem u javvanza fil-karriera tiegħu, ikollu moħħu mistrieħ li hemm min qiegħed jieħu ħsieb it-tfal tiegħu.

GLENN BEDINGFIELD: Semmejt li fl-2013 il-cost kien €2.50 per hour per child.

Illum kemm jiswa?

ALEXIA VELLA: Fl-2013 il-Gvern daħal fi ftehim ma' childcare centres privati – dak iż-żmien kien hemm 69 ċentru f'Malta – li kien jgħid li l-Gvern jixtri s-servizz mingħandhom għal €3 per hour per child.

Fil-preżent ir-rata qiegħda ta' €3.95 għal kull siegħa għal kull tifel u tifla.

CHRIS SAID: Jiġifieri €3.95 huwa l-ammont li qed iħallas il-gvern għal kull siegħa għal kull tifel jew tifla.

ALEXIA VELLA: Iva, hija uniformi fiċ-ċentri li joffru free childcare, għax imbagħad hemm persentaġġ minimu ta' childcare centres li mhumiex fil-free childcare scheme.

ALEXIA VELLA: Sal-aħħar t'Ottubru kien hemm 142, filwaqt li fil-preżent hawn 146.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri f'Novembru fetħu erbgħa ċentri ġodda, jew ilħaqtu ftehim ma' erbgħa ċentri ġodda?

ALEXIA VELLA: Ġew illiċenzjati erbgħa ġodda aktar milli fetħu, għax biex joffru servizz tal-free childcare kull ċentru bilfors irid ikun irreġistrat.

CHRIS SAID: Ċittadini tal-Unjoni Ewropea li mhumiex ċittadini Maltin u li jaħdmu f'Malta huma ntitolati għall-free childcare?

Kull min jgħix u jaħdem Malta u jipprova li għandu liċenzja tax-xogħol skont kif titlob…

CHRIS SAID: Jiġifieri tmur oltre ċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea?

CHRIS SAID: Jiġifieri persuni li ġejjin minn pajjiżi terzi u għandhom il-permess li jaħdmu Malta u allura huma rreġistrati u jħallsu s-social security contributions eċċ., għandhom dritt għall-free childcare ukoll?

ALEXIA VELLA: Iva, għax dik hija in line mal-access to schooling.

IĊ-CHAIRPEROSN: Tista tagħtina daqsxejn background ta' x'kien l-ammont ta' tfal tal-età ta' qabel il-kindergarten li kienu jattendu childcare centres qabel bdiet l-iskema?

ALEXIA VELLA: Fl-2013 kien hemm 1,800 tifel u tifla jattendu ċ-childcare centres.

IĊ-CHAIRPERSON: U llum kemm hemm?

ALEXIA VELLA: Fl-aħħar tal-2019 kien hemm 7,341 u llum, f'Novembru 2020, għandna 6,446 tifel u tifla jattendu.

IĊ-CHAIRPERSON: Din is-sena l-ammont niżel minħabba l-COVID-19?

ALEXIA VELLA: Probabbilment fl-aħħar tas-sena nlaħqu s-7,000, jew inqarrbuhom.

Naturalament il-COVID-19 effettwa xi ftit.

IĊ-CHAIRPERSON: Effettwa b'madwar 15%.

ALEXIA VELLA: Fl-aħħar ta-sena nkunu nistgħu nikkomparaw eżatt like with like.

S'issa nistgħu ngħidu li l-ammont ta' tfal jattendu ċ-ċentri huwa ta' 6,446, filwaqt li s-sena l-oħra kien ta' 7,300.

IĊ-CHAIRPERSON: U qiegħed isir l-eżerċizzju ta' għal fejn?

Fis-sens li inti għandek żewġ xenarji, jew l-ommijiet qed jaħdmu mid-dar u allura jistgħu jżommu t-tfal id-dar, jew inkella l-ġenituri jinsabu nkwetati u ma jridux jibagħtuhom iċ-ċentri.

Ma nafx jekk hux qed isir dan l-eżerċizzju.

ALEXIA VELLA: Le, s'issa mhux qed isir.

Li nista' ngħidlek huwa li qabel il-COVID-19, jiġifieri sa Frar/Marzu 2020, kien ikollna bejn 4,000 u 4,500 applikazzjoni miftuħa on a daily basis, depending on the month, u llum għandna 3,955 applikazzjoni miftuħa.

IĊ-CHAIRPERSON: Għadni ma fhimtx x'inhi applikazzjoni miftuħa.

ALEXIA VELLA: Applikazzjoni miftuħa jiġifieri ġenitur ikun kiteb lit-tifel jew lit-tifla tiegħu fiċ-ċentru taħt il-free childcare scheme imma ma jkunx qiegħed jibagħtu kuljum, għax f'dawn iċ-ċentri m'hemmx għalfejn tibgħathom kuljum lit-tfal, hija f'idejn il-ġenituri biex jaraw kemm għandhom bżonn jibagħtuhom, jew kif iqassmu l-ġimgħa.

IĊ-CHAIRPERSON: Però ngħid sew li kien hemm żmien, ma nafx jekk għadhiex, fejn kien hemm xi forma ta' penalisation jekk tkun suppost qed tibgħat lit-tfal u ma tibgħathomx?

Jekk niftakar tajjeb kien hemm regola li jekk inti tkun irreġistrajt lit-tifel għaċ-childcare u għal xi raġuni mhux ġustifikata dan it-tifel ma tibagħtux, u allura teoretikament il-Gvern ikun qed iħallas €3 kull siegħa għal tifel li mhux qed jattendi, teħel xi forma ta' penali.

Kif taħdem din ir-regola?

ALEXIA VELLA: Jekk tippermettili, se nibda billi nispjega pass qabel.

Aħna nitkellmu fuq entitled hours, jiġifieri kull tifel jew tifla għandhom entitlement ta' ċerti sigħat ibbażati fuq is-sigħat li taħdem l-omm.

Pereżampju, jekk l-omm taħdem 100 siegħa, allura aħna nikkalkulaw li kull xahar ikollha entitlement ta' 100 hours, plus 10%, plus another 20 hours, li jiġu 130 siegħa.

Jiġifieri dak huwa l-massimu li dik l-omm tista' tibgħat lit-tfal tagħha fiċ-ċentri li qegħdin fl-iskema.

Minn dawk il-130 siegħa għandna dak li ngħidulu absence entitlement, li huwa 25% u jaħdem eżatt kif jaħdem il-leave u s-sick leave ta' impjegat, fis-sens li bħalma jiġri meta jkun hemm impjegat li jaħli s-sick leave u l-leave kollu u allura ma jibqax jitħallas, l-istess jiġri f'dan il-każ; jekk dak il-25% jinqabeż, aħna inħallsu liċ-ċentru fuq l-attended hours minflok fuq il-booked hours.

ALEXIA VELLA: Kull sena mill-2016, konsistentement, kellna 4.2 miljun siegħa booked per year, attended kellna 3.3 miljun siegħa, u ħallasna għal 4.1 miljun siegħa.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri dawn ikunu waqgħu taħt il-25%.

ALEXIA VELLA: Huwa l-istess kull sena.

Fil-fatt fl-2107 kien hemm 5 miljun siegħa booked, 3.9 miljun siegħa attended, u paid for 4.9 miljun siegħa.

Imbagħad fl-2018 kien hemm 6.2 miljun siegħa booked, 4.7 miljun siegħa attended, u 6.1 miljun siegħa paid for.

Jiġifieri t-trend hija ċara ħafna.

Ovvjament, aktar ma jkollok tfal aktar se jkollok booked hours.

IĊ-CHAIRPERSON: Għad hemm potenzjal għat-tkabbir?

Kemm tikkalkulaw li hemm tfal li potenzjlament jistgħu jattendu u ma jattendux?

ALEXIA VELLA: Jekk nieħdu l-birth rate, li hija bejn wieħed u ieħor ta' 4,000 tarbija kull sena, nikkalkulaw li hemm potenzjal ta' 12,000 tifel u tifla.

Minn dawk it-12,000, kull sena qegħdin naraw li jkollna, kif kellna s-sena l-oħra, 'il fuq minn 7,000.

IĊ-CHAIRPERSON: And we are at?

Hemmhekk kellna qabża tajba ħafna, anke meta kkomparat mal-istati membri l-oħra tal-Unjoni Ewropea.

Qiegħda dejjem insemmi l-2013 għax hija sena qabel ma bdiet l-iskema, u issa se nagħtikom rendikont ta' wara li ġiet imnedija l-iskema.

Mis-sena li bdiet il-free childcare scheme, f'April 2014, jiġifieri lanqas kien għad kellna sena sħiħa, il-persentaġġ ta' nisa jaħdmu tela' għal 54.3%.

Dan il-persentaġġ illum tela' għal 66%, filwaqt li l-EU average huwa ta' 67.9%.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

CHRIS SAID: M'għandix dubju li s-servizz taċ-childcare b'xejn għen ħafna biex iżjed nisa jidħlu fid-dinja tax-xogħol, però meta nqabblu ċ-ċifri – ma nafx jekk taqbilx miegħi fuq dan il-punt – wieħed irid jikkunsidra li aħna kellna ġenerazzjoni fejn il-mara kienet tibqa' d-dar tieħu ħsieb l-affarijiet tal-familja.

U allura jekk tieħu ċ-ċifri ta' kemm kien hemm nisa jaħdmu qabel l-2013, issib li fil-cohort ta' minn 18 sa 40 sena, kellek 70% tan-nisa jaħdmu – qed nivvinta ċ-ċifri għax ma niftakarhomx bl-amment – filwaqt li jekk tħares lejn dawk ta' bejn l-40 u s-60 sena ssib li ċ-ċifra tinżel għal 20%.

Ovvjament, iktar ma jgħaddi ż-żmien, dawk li huma fl-age bracket ta' fuq qed jispiċċaw, jew ikunu ħarġu bil-pensjoni, filwaqt li dawk li huma iżgħar – anke jekk wieħed iħares lejn iċ-ċifri tal-istudenti li hemm fl-Università, li hija indikazzjoni, però mhijiex waħedha, jara li hemm aktar nisa minn irġiel li jkomplu l-istudji terzjarji – qed titla' dejjem 'il fuq u ftit ftit qiegħda ttella' ċ-ċifra tan-nisa fid-dinja tax-xogħol.

M'hemmx dubju li biex aħna jkollna pensjonijiet sostenibbli fil-pajjiż, wieħed mill-pilastri li rridu naħdmu fuqu – u dan huwa fejn iċ-childcare b'xejn żgur li għen – huwa li jkollok l-ikbar workforce possibbli għax b'hekk ikollok l-ikbar kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali minn ammont ikbar ta' nies.

Fl-għaxar snin qabel l-2013, kemm kienet qed tiżdied kull sena, bħala medja, ir-rata tan-nisa fid-dinja tax-xogħol?

ALEXIA VELLA: M'għandix din l-informazzjoni hawnhekk.

CHRIS SAID: Forsi tkun tista' tibgħathielna ħalli wieħed ikun jista' jikkompara aħjar x'effett reali għamlet din l-iskema taċ-childcare.

Meta tħares dawn iċ-ċifri at face value tara li għamlet effett ta' 2% kull sena, u allura f'madwar seba' snin għandek żieda ta' kważi 16%.

ALEXIA VELLA: Offhand ngħid li żgur li ma kienx hemm din it-tip ta' curve.

CHRIS SAID: Bla dubju, fil-fatt il-premessa li bdejt biha kienet li żġur li effettwat, imma biex wieħed ikun jista' jkejjel eżatt l-effett ta' din l-iskema jrid jara ċ-ċifri ta' bejn is-seba' u l-għaxar snin qabel ma bdiet, u jikkomparahom mas-seba' snin ta' wara li bdiet titħaddem l-iskema ħalli jara kemm kienet qed tiżdied ir-rata ta' nisa fl-impjieg ma' kemm żdiedet f'dawn is-seba' snin.

Naħseb li b'hekk ikollna aktar stampa reali, għax meta taraha hekk tgħid li żdiedet b'14%, però fil-verità parti minnha kienet żieda naturali, fis-sens li kellek dawk li kienu ta' ċerta età li qegħdin jaslu għall-età pensjonabbli u posthom qed jeħduh il-ġenerazzjoni iktar żgħira.

Jekk wieħed iħares lejn li llum għandhom 'il fuq minn 50 sena u li kienu jaħdmu għaxar snin ilu tara li kienu persentaġġ verament żgħir.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Vella, kif ċert li taf, jeżistu żewġ skemi oħra li kienu ġew introdotti qabel l-2013, u ċioè t-3 to 16 club u l-breakfast club.

Min-naħa tagħkom, x'tagħmlu biex taraw li l-proċess ikun smooth kemm jista' jkun għall-ġenituri sabiex minn din l-iskema tal-free childcare imorru għal dawn iż-żewġ skemi li kienu ġew introdotti f'pajjiżna lura fl-2012?

Kif tingħata l-informazzjoni lill-ġenituri biex possibbilment dawn it-tfal li jkunu qegħdin fl-iskema tal-free childcare jgħaddu biex ikomplu mbagħad jattendu f'dawn il-faċilitajiet l-oħra biex b'hekk il-ġenituri li jkunu daħlu fid-dinja tax-xogħol jistgħu jkomplu jaħdmu mingħajr problemi?

ALEXIA VELLA: Bħala amminstrazzjoni tal-free childcare scheme, aħna mill-ewwel ninfurmaw lill-ġenituri sa meta se jibqgħu eliġibbli taħt l-iskema.

L-eleġibilità tinħadem skont meta tkun twieldet it-tarbija, u allura meta t-tifel jew tifla jkunu eliġibbli għall-intake tal-kindergarten 1, jiġifieri jekk hux f'Settembru jew fi Frar; dawk li jagħlqu tliet snin sa Diċembru ta' dik is-sena jidħlu f'Settembru u dawk li jagħlqu tliet snin Mejju tas-sena ta' wara jidħlu fi Frar.

Aktar ma jibda joqrob iż-żmien li t-tfal jieqfu mill-free childcare biex jibdew jattendu kindergarten 1, nerġgħu nikkomunikaw direttament mal-ġenituri ta' dawk it-tfal u ngħidulhom xi jridu jagħmlu għall-pass li jmiss.

Ma nistax ngħid li nagħtu xi informazzjoni per se dwar il-Breakfast Club u l-Club 3 to 16.

Ovvjament nagħtu informazzjoni jekk jistaqsuna, però dawk huma skemi li iktar jitħaddmu mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni ladarba t-tfal jibdew jattendu kindergarten 1.

ROBERT CUTAJAR: Għandek data li turi jekk hemmx domanda iktar mill-bżonn li hemm jew minn dawk li huma eliġibbli li jistgħu japplikaw?

Jekk malli t-tfal jagħlqu t-tliet snin il-ġenituri jsibu li ma jkunx hemm post f'dik l-iskola partikolari fejn it-tfal ikunu qegħdin jattendu, ma jsirx xi tip ta' koordinament biex it-tfal awtomatikament jidħlu fl-iskemi l-oħra ħalli b'hekk jibqgħu jiġu mogħtija l-benefiċċji lil dawk il-ġenituri anke wara li t-tfal jagħlqu t-tliet snin?

ALEXIA VELLA: Il-free childcare tibqa' għaddejja sakemm it-tfal jibdew jattendu l-kindergarten.

ROBERT CUTAJAR: Jiġifieri t-tfal ikollhom bejn wieħed u ieħor tliet snin.

Jiġifieri jekk it-tifel jew tifla jagħlqu sninhom f'Ġunju, dawn jibqgħu jieħdu l-free childcare sa Settembru li wara.

GLENN BEDINGFIELD: Naħseb li qed jistaqsi l-Onor.

Cutajar hu jekk ġaladarba t-tfal ma jibqgħux eliġibbli biex jattendu ċ-childcare centres, jidħlux awtomatikament fil-breakfast club, jew jekk iridux jitolbu biex jagħmlu dan.

ALEXIA VELLA: Iva jridu jitolbu għax dawk huma mħaddmin mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni permezz tal-Foundation for Education Services (FES).

Il-Breakfast Club jiftaħ siegħa qabel ma tiftaħ l-iskola normali, jiġifieri t-tfal ikunu jistgħu jmorru l-iskola fis-7:00 a.m. minflok fit-8:00 a.m. (Interruzzjonijiet) Huwa extension ta' care services għat-tfal li jkunu daħlu aktar fir-rotta skolastika.

CHRIS SAID: Jikkombaċċja mal-ħinijiet tax-xogħol.

ALEXIA VELLA: Hekk hu.

(Interruzzjonijiet) Trid issir applikazzjoni mad-dipartiment li jmexxi dik l-iskema.

ALEX MUSCAT (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet)): Sinj.

Vella, inti għedtilna li fir-rigward ta' parteċipazzjoni tan-nisa fis-suq tax-xogħol, illum qegħdin inqarrbu l-medja tal-Unjoni Ewropea.

Fejn konna vis-à-vis l-medja tal-Unjoni Ewropea qabel ma beda jingħata ċ-childcare b'xejn?

ALEXIA VELLA: Il-medja tal-Unjoni Ewropea kienet 65.3%, u aħna konna 52%.

ALEX MUSCAT: Mir-riċerka tagħkom, kemm minn din iż-żieda fil-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol tista' tiġi attribwita għall-miżura taċ-childcare bla ħlas?

ALEXIA VELLA: Riċerka speċifika li din hija l-unika contributing factor...

ALEX MUSCAT: Ma naħsibx li hija l-unika.

ALEXIA VELLA: Fil-ftehim li aċċennajt għalih iktar kmieni, kien hemm ukoll inizjattivi oħra minbarra l-free childcare, bħal pereżempju l-inwork benefit u t-tapering of social benefits.

Jiġifieri jista' jkollok persuna li tkun ibbenefikat mill-iskema tat-tapering of social benefits, però imbagħad tkun ibbenefikat ukoll mill-free childcare scheme.

Jiġifieri hemm ħafna variables li kkontibwixxew għaż-żieda li kellna fl-ammont ta' nisa fid-dinja tax-xogħol.

ALEX MUSCAT: Imma bla dubju tat kontribut importanti żgur, però ma tafux kemm huwa l-persentaġġ ta' dak il-kontribut.

ALEXIA VELLA: Naturalment hemm nies li bbenefikaw biss mill-iskema tal-free childcare.

ALEX MUSCAT: Dik iż-żieda fil-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol – u m'iniex qed neskludi li kien hemm anke rġiel li wkoll ħarġu jaħdmu – qatt ikkwantifikajtu xi ġġenerat fl-ekonomija Maltija?

X'attività ekonomika ġġenerat dik iż-żieda fil-persentaġġ tal-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol?

ALEXIA VELLA: M'għandix dik l-informazzjoni għalkemm jista' jkun li jkun sar xi studju min-naħa...

ALEX MUSCAT: Qed nistaqsik għax at one point kien hemm statistika – m'iniex ċert jekk hijiex ta' Jobsplus – li turi li l-investiment u n-nefqa li qed jagħmel il-Gvern kull sena fiċ-childcare ġiet maqbuża b'dak li qed tħalli fl-ekonomija ż-żieda fil-parteċipazzjoni tan-nisa.

Intom qatt għamiltuh dan l-eżerċizzju?

Biex isir dak l-eżerċizzju jrid ikun involut żgur il-Ministeru għall-Finanzi.

GLENN BEDINGFIELD: X'inhi l-ispiża annwali?

ALEXIA VELLA: Fl-2014 l-ispiża kienet ta' €5.2 miljun u kopriet minn April sa Diċembru.

Fl-2015 l-ispiża telgħet għal €10 miljun li kopriet 12-il xahar, jiġifieri rduppjaw ix-xhur u rduppat l-ispiża.

Irrid ngħid ukoll li fl-2014 kien hemm 3,800 tifel u tifla li bbenefikaw, filwaqt li fl-2015 kien hemm iktar minn 5,800 tifel u tifla li bbenefikaw.

Imbagħad fl-2016 l-ispiża telgħet għal €12.6 miljun, u kien hemm madwar 5,900 tifel u tifla jattendu.

Fl-2017 intnefqu €15.6 miljun, u kien hemm 6,445 tifel u tifla jattendu, fl-2018 kien hemm 6,737 tifel u tifla li bbenefikaw, b'nefqa ta' €20.4 miljun, u fl-2019 l-ispiża kienet ta' €26.4 miljun għal 7,300 tifel u tifla.

Ma ninsewx li apparti li kien hemm żieda fin-numru ta' tfal, hemm ukoll żieda fir-rata.

ALEX MUSCAT: Għandkom il-figuri tal-medja tas-sigħat li jagħmlu kull ġimgħa kull tifel u tifla li jużaw iċ-childcare centres?

ALEXIA VELLA: Bħala medja, across the board, aħna nikkalkulaw li kull tifel u tifla jiswewnna €4,000 fis-sena.

ALEX MUSCAT: U nifhem li dik l-ispiża qabel kienet tinġarr minn dik il-familja individwalment.

Kemm-il siegħa jagħmlu bħala medja fil-ġimgħa t-tfal fiċ-childcare centres?

Kif kont qed nispjega, on average, l-extended hours jammontaw għal 4 miljuni f'sena.

ALEX MUSCAT: Però għandek il-kalkolu ta' kemm jattendu medja ta' sigħat kull tifel u tifla kull ġimgħa?

ALEXIA VELLA: It's usually between 25 to 35 hours per child, imbagħad ovvjament ikollok grupp ieħor li forsi juża 45 hours a week.

ALEX MUSCAT: Ftit aktar kmieni għedtilna li kull childcare centre li tkunu qed tixtru servizzi mingħandu jrid ikun liċenzjat.

Min jieħu ħsieb dan?

Kif taħdem?

ALEXIA VELLA: Bażikament hemm dipartiment fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni, li huwa d-Department of Quality and Standards in Education (DQSE), li jivverifika abbażi tan-National Standards for Child Daycare Centres tal-2006.

Naturalment hemm ċerti kriterji li ċ-ċentru jrid jilħaq, bħala ċerti standards ta' saħħa u sigurtà, eċċ. Id-DQSE jivverifika li dawn il-kriterji veramnet ġew implimentati, jara kif inhu mqassam il-post, jara jekk hemmx health hazards għat-tfal, eċċ. Ġaladarba dan id-dipartiment jara li ċ-ċentru jkun laħaq l-istandards meħtieġa, joħroġlu registration certificate, li mingħajru wieħed ma jistax joffri servizz ta' childcare.

Dan isir biex aħna nżommu ċertu standard.

ALEX MUSCAT: Kif ninsabu llum fir-rigward tal-kapaċità taċ-ċentri lliċenzjali meta mqabbel mad-domanda?

ALEXIA VELLA: Bħalissa għandna 146 childcare centre li bejniethom jistgħu jieħdu, bħala approved capacity, iktar minn 5,800 tifel u tifla at any one time.

Jekk ninsew ftit in-numru tal-lum fis-sitwazzjoni tal-pandemija, u mmorru lura għal Frar, meta kien hemm bejn 4,000 u 4,500 tifel u tifla rreġistrati fil-free childcare scheme, naraw li the demand is meeting the supply.

GLENN BEDINGFIELD: Kien hemm operaturi ta' childcare centres li ma laħqux il-kriterji?

ALEXIA VELLA: Ma tantx nista' nirrispondi għal din id-domanda għax m'iniex involuta direttament fil-proċess.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri l-Ministeru għall-Edukazzjoni lilkom jgħaddulkom il-lista taċ-childcare centres li jistgħu joperaw.

ALEXIA VELLA: Eżatt, u nista' ngħid li għandna a very good working relationship ma' dan id-dipartiment.

GLENN BEDINGFIELD: Imma l-kriterji ma tagħmluhomx intom.

Għax huma qishom ir-regolatur.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri intom tħallsu l-ammont per child, imbagħad ma jkollhom x'taqsmu ma' xejn iktar.

ALEXIA VELLA: Aħna għandna rata fissa li noffru, li hija ugwali għal kulħadd, lil min ikun jixtieq jidħol bħala provider magħna.

GLENN BEDINGFIELD: Huma l-ġenituri li jagħżlu ċ-ċentru fejn jibagħtu lil uliedhom?

ALEXIA VELLA: Iva, il-ġenitur huwa liberu li jagħżel f'liema childcare centre jixtieq jibgħat lit-tfal tiegħu.

Hemm variables differenti kif ġenitur jagħżel ċentru minflok ieħor.

Jista' jkun li jkun irid jibgħathom fil-lokalità li jgħix fiha, jew inkella fil-lokalità fejn ikun jaħdem, jew forsi għax is-sigħat tal-ftuħ huma aktar konvenjenti għalih.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri m'hemmx restrizzjonijiet bħalma hemm fl-iskejjel.

ALEXIA VELLA: Le, tista' tkun tgħix il-Mellieħa u tibgħat lit-tfal f'ċentru f'Marsaskala.

GLENN BEDINGFIELD: Kif inhuma mqassmin iċ-childcare centres?

Forsi tista' tgħidilna li, pereżempju, fin-north ta' Malta hemm iktar milli hemm fis-south, jew inkella li f'Għawdex hemm ftit.

F'Malta nista' ngħid li ċ-ċentri huma distrubuted pretty fairly.

Meta bdejna forsi ċ-ċentri kienu jinsabu f'lokalitajiet ċentrali, imma llum jinsabu mqassma ma' Malta kollha.

GLENN BEDINGFIELD: Jista' jkun li, pereżempju, hemm aktar ċentri fil-lokalitajiet fejn hemm aktar postijiet tax-xogħol?

ALEXIA VELLA: Iva, hemm f'Birkirkara u Ħ'Attard, li huma żoni...

IĊ-CHAIRPERSON: Hemm ukoll childcare centres inhouse ġo ażjendi.

Dawk jaqgħu taħtkom ukoll.

IĊ-CHAIRPERSON: Hemm xi mudell li nimxu fuqu bħal, pereżempju, fuq kemm għandu jkun kbir childcare centre, jew kemm għandu jkun hemm tfal jattendu?

ALEXIA VELLA: Dwar dan ma nafx nirrispondik għax jaqa' taħt ir-remit… (Interruzzjonijiet) Iva hemm standards, li ma nafx ngħidlek huwa fuq liema mudell huma maħduma.

Pereżempju, żgur li ma jistax ikollok childcare centre mingħajr outdoor space.

IĊ-CHAIRPERSON: U f'termini ta' età, kif tinħadem?

ALEXIA VELLA: Jistgħu jattendu tfal bejn zero to three years, imma mbagħad hemmhekk fejn jidħol iċ-child to carer ratio.

Ħafna ċentri għandhom ukoll baby room.

Din hija kollha parti mir-review li għamlu d-DQSC, bħala regolatur, qabel ma japprovawlhom il-post.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura that imposes a limitation fuq li kulħadd jibgħat lit-tfal fejn jixtieq hu.

Mhux hekk?

ALEXIA VELLA: Jien kont qiegħda nitkellem bħala għażla ta' lokal.

Pereżempju, jekk jien inkun nixtieq ċentru "A", imma dan ikun fully booked, iċ-ċentru jkunu jistgħu jżommuk fuq il-waiting list, but most of the time parents choose another centre.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura tagħmel skaletta ta' għażla meta tapplika?

Qatt m'għażilt childcare centre jien!

IAN CASTALDI PARIS: Sinj.

Vella, bħala average occupancy, iċ-childcare centres kollha l-istess ikunu?

IAN CASTALDI PARIS: Mil-lat ta' kemm ikollhom tfal.

ALEXIA VELLA: Le, għandna childcare centres li jesgħu 120 tifel u tifla...

IAN CASTALDI PARIS: Mhux kemm jesgħu, imma kemm ikollhom tfal jattendu fihom.

ALEXIA VELLA: Ivarjaw.

IAN CASTALDI PARIS: Taraw għalfejn ikun hemm minnhom li jkunu mimlijin u wħud li forsi ma jilħqu qatt il-full occupancy?

ALEXIA VELLA: Aħna ma nidħlux fiha.

GLENN BEDINGFIELD: Intom bażikament tħallsu skont kemm jattendu tfal; qisha l-parti amministrattiva.

ALEXIA VELLA: Hekk hu.

Aħna naraw li l-operatur ikun inħariġlu r-registration certificate u li baqa' in line.

Jiġifieri r-registration certificate ma joħroġx darba ad aeternum.

Childcare centres ġodda wara sitt xhur iridu jerġgħu jagħmluhom review, imbagħad jerġgħu jagħmluhulhom kull sena, u kull ċentru jrid isirlu review biex jerġgħu jġeddulu l-liċenzja.

Jiġifieri ċ-childcare centres qegħdin ikunu monitored anke minn livell, kemm ta' standards kif ukoll ta' occupancy.

GLENN BEDINGFIELD: Kemm iħaddem nies dan is-settur?

ALEXIA VELLA: Dan is-settur iħaddem bejn 200 u 300 impjegat.

ALEXIA VELLA: Kollox, jiġifieri managers, childcarers u owners.

GLENN BEDINGFIELD: U ċ-childcarers irid ikollhom xi warrant?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri jeżistu korsijiet speċifikament għaċ-childcare.

ALEXIA VELLA: Hekk hu.

Dawn huma korsijiet li joffruhom kemm Jobsplus, kemm il-Malta College for Arts, Science and Technology (MCAST), kif ukoll il-privat.

GLENN BEDINGFIELD: U tipprevedu growth fih?

Kemm ikun hemm studenti li jidħlu għal dan il-kors?

ALEXIA VELLA: S'issa konna qegħdin naraw growth sostanzjali, imma din is-sena… Bdejna minn 1,800 tifel u tifla jattendu ċ-childcare centres u tlajna għal 'il fuq minn 7,300, u din is-sena, għalkemm għandna l-pandemija, xorta lħaqna attendenza ta' 6,446 tifel u tifla.

GLENN BEDINGFIELD: U fetħu erba' ċentri oħra.

ALEXIA VELLA: Iva, matul dan l-aħħar xahar fetħu erba' childcare centres oħra.

ALEX MUSCAT: X'inhi t-trend ta' kif żdiedu s-supply u d-demand?

Il-kurva bdiet tiċċattja, jew baqgħet tiela' bl-istess rittmu?

Kien hemm domanda kbira fil-bidu u issa kkalmat, jew baqgħet tiela' dejjem minn sena għall-oħra bl-istess mod?

ALEXIA VELLA: Qisu qed tiġi ftit iktar constant.

Ħalli nitkellmu sal-2019 ħalli nikkomparaw full years.

Kif bdejna, f'April 2014, tlaqna minn 1,800 tifel u tifla, u matul l-aħħar ftit xhur tas-sena 2014 kien hemm 'il fuq minn 3,800 parteċipant, jiġifieri l-uptake irduppjat fi ftit xhur.

Is-sena ta' wara kellna 5,800 parteċipant fl-iskema, u t-trend baqgħet tiela' però mhux bl-ammonti li kienu fl-ewwel sentejn; qisu qiegħda tistabbilixxi ruħha.

ALEX MUSCAT: Il-ħlas għas-servizz isir minn Jobsplus jew mill-Ministeru għall-Edukazzjoni?

ALEXIA VELLA: Il-ħlas per se isir mill-Ministeru tal-Edukazzjoni, filwaqt li l-amministrazzjoni ssir min-naħa ta' Jobsplus.

ALEX MUSCAT: U kif taħdem is-sistema?

Diġà tkellimna ftit dwar dan mal-Awditur Ġenerali fil-ġimgħat li għaddew imma xtaqtek tgħidilna x'tip ta' monitoring ikun hemm biex taraw li t-tfal ikunu qegħdin effettivament jattendu ċ-ċentru, kemm-il siegħa jagħmlu hemmhekk, eċċ.

ALEXIA VELLA: Bħala skema, għandna a dedicated information system, li hija fully online, fejn nirċievu applikazzjonijiet, naraw li jsir il-vetting tagħhom, naċċettawhom, imbagħad we monitor through there.

Dak kollu jiġi recorded fis-sistema tal-IT li qed insemmi, iċ-Child Information System (CIS), u fl-aħħar tax-xahar is-sistema tieħu stock tal-ins and outs kollha għal kull parteċipant għal kull ċentru, tagħmel il-kalkoli tagħha vis-à-vis ir-rata ta' dik is-sena u toħroġ il-pagament eliġibbli bil-variables kollha li fuqha hija bbażata s-sistema, jiġifieri li nħallsu fuq il-booked hours u jekk ikun hemm xi absents, dan jitnaqqas ħalli b'hekk dejjem inżommu rendikont.

Fl-aħħar tax-xahar tinġibed id-data tal-pagamenti ta' kull ċentru u jgħaddi għand l-accounts office tal-Ministeru għall-Edukazzjoni biex jinħarġu l-pagamenti through bank transfers.

ALEX MUSCAT: U dawk il-verifiki jkunu qegħdin isiru min-naħa tagħkom.

Jiġifieri jekk hemm Childcare "X" li kull xahar jagħmel billing tal-ammont ta' sigħat li jkun ta, intom tivverifikaw through the CIS li dawk is-sigħat veru għamluhom hemmhekk it-tfal?

ALEXIA VELLA: Iva, aħna nimxu skont il-fobbing li jkun sar.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed nifhem sew li biex tifel jew tifla tattendi childcare centre irid ikun hemm both parents working?

ALEXIA VELLA: Iva, irid ikun hemm both parents working, and in case of a single parent, ovvjament dak il-ġenitur irid ikun qed jaħdem.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri aħna nħarsu lejn din l-iskema biss bħala facilitator biex persuna toħroġ taħdem, jew naraw valur fiha nnifisha li tfal ta' bejn zero and 3 years jattendu childcare centre?

Għax inkella qegħdin ngħidu li x-xogħol ta' mara jew raġel fid-dar m'għandux valur, u qegħdin ngħidu wkoll li tifel jew tifla ta' bejn zero u tliet snin li m'għandhiex il-ġenituri jaħdmu, ma tistax tgawdi bil-value added tal-fatt li marret ġo childcare centre.

X'inhu l-prinċipju?

Huwa wieħed ekonomiku biss?

Is it only a vehicle biex in-nisa joħorġu jaħdmu?

Jekk inhu hekk allura qegħdin inneħħu kwalunkwe valur, whatever it may be, ta' persuna li taħdem id-dar, u qegħdin ukoll inċaħħdu zero to three year olds milli jattendu a childcare centre għas-sempliċi fatt li none of their parents work.

ALEXIA VELLA: Se nirrispondik fuq tan-nisa jaħdmu mid-dar.

IĊ-CHAIRPERSON: U anke dawk li nsejħulhom "nisa tad-dar", li fih innifsu għandu valur ekonomiku.

ALEXIA VELLA: Dawk in-nisa li jaħdmu mid-dar bħala remote working jew teleworking xorta huma eliġibbli.

Dik ma tistax tikkwalifika minn din l-iskema?

X'inhi l-ġustifikazzjoni tagħha, jekk hemm?

Għax ma rridux ninsew li l-ġenituri jistgħu jkunu qegħdin jistudjaw, u dan sar biex ninċentivaw lin-nies ikomplu jistudjaw.

IĊ-CHAIRPERSON: Però omm li għar-raġunijiet tagħha ma tistax tmur taħdem – u m'għandix dubju li dawn jeżistu –...

GLENN BEDINGFIELD: F'dak il-każ għandha dritt għall-Pensjoni tal-Wens.

IĊ-CHAIRPERSON: Mhux neċessarjament.

Ommi, Alla jaħfrilha, qatt ma ħadet Pensjoni tal-Wens u qagħdet id-dar trabbi t-tfal.

GLENN BEDINGFIELD: Imma dak iż-żmien ma kenitx għadha teżisti.

Illum il-ġurnata min joqgħod id-dar biex jieħu ħsieb membri tal-familja...

IĊ-CHAIRPERSON: Jien qed nirriferi għal dawn in-nies li ma jmorrux jaħdmu għax...

GLENN BEDINGFIELD: Għax ma tridx.

IĊ-CHAIRPERSON: Le.

CLAYTON BARTOLO (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali): Illum hemm ukoll nisa li, għal xi raġuni jew oħra, qatt ma ħadmu u l-Gvern xorta qed jagħtihom xi forma ta' għajnuna.

GLENN BEDINGFIELD: Hija mistoqsija valida.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien m'iniex qed nipprova niskorja punti politiċi, imma qed nistaqsi għalfejn tifel jew tifla ta' tliet snin li ommha jew missierha huma tant għażżenin li ma jridux imorru jaħdmu, għandhiex tiġi diskriminata b'dan il-mod.

Jiġifieri t-tifel jew tifla qed iħallsu prezz għal nuqqas, abbuż, għażż, jew raġuni valida tal-omm u l-missier.

CLAYTON BARTOLO: Sur President, nixtieq norbot mistoqsija ma' dan li qed tgħid ħalli nkompli fuq l-argument tiegħek.

Forsi kien hemm il-biża' li jkun hemm min jagħżel li "jipparkja" t-tfal fiċ-childcare centres, a skapitu ta' nisa li jagħżlu li joħorġu jaħdmu, fejn li eventwalment ma tgawdix biss il-mara, imma tgawdi l-familja kollha kemm hi.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien qed nifhem li hemm valur fih innifsu...

Jien hekk nimmaġina, għalkemm forsi jista' jkun hawn min jgħidli li xjentifikament dak li jitgħallem f'dawk it-tliet snin ma jiswa xejn għall-ħajja, għax dak li jkun tgħallem fi tliet snin jista' jitgħallmu fi kwarta meta jkollu ħames snin.

Jista' ikun hemm dak l-argument, però ma naħsibx.

ALEXIA VELLA: Il-kriterji biex tfal jibbenefikaw mill-Free Childcare Scheme huma dawk, u dan sar biex ma nħallux in-nies ikunu passive u għażżenin u jibqgħu d-dar.

Huwa għalhekk hemm dawn l-iskemi, bħat-tapering of benefits u free childcare, ħalli lin-nies tinċentivahom to make work pay.

IĊ-CHAIRPERSON: Però sar studju tal-valur taċ-childcare għall-finijiet tat-tfal?

ALEXIA VELLA: Min-naħa ta' dan l-uffiċċju, le.

IĊ-CHAIRPERSON: For all I know, jista' jkun li ma jagħmillux ġid li jmur fiċ-childcare centres, imma tagħmillu l-ħsara għax għandu bżonn il-mummy.

GLENN BEDINGFIELD: Jekk ikollok ġenituri li jkunu qegħdin jaħdmu u allura jikkwalifikaw għall-free childcare u xi ħadd minnhom jitlef l-impjieg, jitilfu awtomatikament id-dritt għal dan il-benefiċċju?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri hija marbuta mal-impjieg.

ALEXIA VELLA: Iva, għax jekk ma tagħmilx dik, kif rajna f'pajjiżi oħra fosthom l-Irlanda u l-Ingilterra… Pereżempju, fl-Irlanda, li ġieli ġew Malta biex jitgħallmu mill-iskema tagħna, joffru free childcare għal min qiegħed fuq social benefits, u ladarba dik il-persuna tidħol fid-dinja tax-xogħol – li l-maġġoranza tad-drabi jkunu entry level jobs with entry level wages – jitwaqqfulha l-free childcare benefit.

Allura li jiġri hu li dawn ma jmorrux jaħdmu ħalli jibqa' jkollhom il-free childcare.

This is a poverty trap, u kien għalhekk li fil-Jobsplus agreement tal-2013, li semmejt aktar qabel, iddaħħal il-prinċipju bażiku li l-ġenituri jridu jkunu jaħdmu, proprju to get Malta out of the passive state fejn kien hemm ħafna nies relying on social welfare because it did not pay you to get off it.

U għalhekk ukoll hemm it-tapering of social benefit.

Il-maġġoranza tan-nies li jkunu fuq social benefits, jekk se jidħlu fid-dinja tax-xogħol, il-probabbiltà kienet li se jkollhom income inqas, jew ugwali għal dak li jieħdu f'benefiċċji, u allura ma kienx hemm inċentiv biex dawn jidħlu jaħdmu.

ALEX MUSCAT: Kif għedt inti, il-free childcare twieled frott il-politika making work pay, imma lura fl-2017 kien hemm il-proposta li l-free childcare jibda jingħata irrispettivament minn jekk il-ġenituri t-tnejn jaħdmux, jiġifieri it's a change in political direction.

Kif taħdem dik?

X'impatt ikollha fuq din il-policy?

ALEXIA VELLA: Ikollha impatt żgur, u naħseb li jkun ftit negattiv mil-lat ta' impatt fuq active labour market measure.

Meta m'hemmx l-incentive effect jista' jkun li timpatta negattiv mhux fuq l-iskema biss, imma anke fuq affarijiet oħra, ripple effect so to say, fejn forsi dak li jkun ma jinċentivax ruħu li jsib xogħol.

Aħna ma nagħmlu restrizzjoni ta' xejn fuq l-ammont ta' sigħat li jaħdem il-ġenitur.

Jista' ikun li persuna taħdem ħames sigħat fil-ġimgħa u xorta tkun eliġibbli, b'dik l-equation li rriferejt għaliha iktar kmieni, għal sigħat ta' free childcare pro rata.

Jiġifieri aħna ma ngħidux li dak li jkun bilfors irid jaħdem full time, imma nħalluhom liberi biex ninċentivaw lin-nies u nuruhom li hemm benefiċċji meta persuna tkun fid-dinja tax-xogħol.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma m'hemmx eżerċizzju biex ikejjel the benefit for the child.

Kif qed tgħid inti, jekk omm taħdem għaxar sigħat fil-ġimgħa, probabbli t-tifel se jkun entitled for one hour of childcare.

Jien naħseb li għandu jsir eżerċizzju ta' x'inhu l-benefit for the child because I think there are benefits.

If I had to suggest something, ngħid li għandu jsir analiżi ta' x'inhu l-benefiċċju u x'inhuma l-minuses ta' tifel jew tifla li jattendu childcare centre.

Kemm hu l-ammont ta' sigħat ideali li t-tfal għandhom jattendu?

ALEXIA VELLA: Jeżistu studji.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma jidher li l-criteria of admission bl-ebda mod m'huma marbutin ma'...

Jien iktar qed nitkellem fir-remit...

Għax sistema ta' childcare waħda hemm, m'hemmx skema oħra.

Kif diġà spjegajt din hija amministrata mill-FES, l-istess nies li jamministraw il-Club 3 to 16 u Skolasajf.

IĊ-CHAIRPERSON: Li tikkejterja għal kemm?

ALEXIA VELLA: M'għandix id-dettalji eżatt, però I know it is means tested, to reach certain cohorts kif kont qed tispjega inti.

IĊ-CHAIRPERSON: Kieku kelli nagħti parir – nerġa' ngħid li m'iniex espert – ngħid li għandha ssir analiżi ta' x'inhu l-ideali għal tfal fl-età ta' bejn zero to three years.

ALEXIA VELLA: Dawn it-tip ta' studji qegħdin isiru, però…

IĊ-CHAIRPERSON: Min ikun jista' jgħidilna.

ALEXIA VELLA: Dawn l-istudji jaqgħu taħt il-kappa tal-European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC).

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri kieku kellna nġibu lil xi ħadd hawnhekk biex jispjegalna dwar dan, lil min tissuġġerixxi?

ALEXIA VELLA: Xi ħadd żgur minn naħa tal-Ministeru għall-Edukazzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Din is-sistema tikkejterja b'mod partikolari għal tfal bi bżonnijiet speċjali?

Nafu li hemm tfal bi bżonnijiet speċjali, anke ta' din l-età, which have to be addressed.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri ġenitur li għandu tifel ta' xahrejn bi bżonnijiet speċjali, u għandu bżonn l-għajnuna...

GLENN BEDINGFIELD: Hawn ċentri apposta għalihom, jew jistgħu jmorru f'kull ċentru li jkun mgħammar biex jilqa' lil dawn it-tfal?

Jew inkella kull ċentru huwa mgħammar għal hekk?

ALEXIA VELLA: Mill-ftit esperjenza li għandi, għax jien m'iniex esperta fil-qasam ta' children with special needs, nista' ngħid li ħafna drabi t-trabi forsi jkollhom bżonn ftit aktar attenzjoni jew kura ta' ċertu tip, però il-kura prinċipali hija l-istess bħal dik li tingħata lil tarbija oħra.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri m'hemmx childcare centres speċjalizzati.

IĊ-CHAIRPERSON: But in a special way?

IĊ-CHAIRPERSON: Jien nista' nimmaġina problemi ta' mothers li għandhom tfal under three years li probabbilment ma jmorrux jaħdmu, jew għandhom a higher hurdle minħabba li għandhom tfal li għandhom bżonnijiet speċjali.

ALEXIA VELLA: Ġieli jkun hemm każijiet fejn tfal li jkollhom xi tip ta' special needs, ikunu iktar prone li, pereżempju, jimirdu.

F'dak il-każ aħna ngħinu billi jekk ikollhom bżonn absence ta' iktar minn 25% of the booked hours, the parents are not penalised.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri xorta jistgħu jagħżlu any centre.

U x'jiġri attwalment fil-ħin li jkun hemm it-tfal fiċ-childcare centre?

Huwa regolat minn xi tip ta'...?

ALEXIA VELLA: Jiġifieri mil-lat ta' activities u edukazzjoni?

ALEXIA VELLA: Dak ukoll huwa rregolat min-naħa tal-QSE u huwa parti mill-eżami li jsirilhom biex tingħata l-liċenzja.

Jiġifieri min ikun qed jagħmel l-assessment ma jarax biss kemm hi kbira l-kamra u kemm hi kbira l-bitħa, imma jara ukoll x'materjal edukattiv għandhom, x'attivitajiet jistgħu jipprovdu.

Jiġifieri huma jaraw li ċ-ċentru għandu l-istandards kollha relatati mal-edukazzjoni u l-kura.

Huwa għalhekk li aħna ma naċċettaw lil ħadd b'ċentri li mhumiex liċenzjati, biex dejjem noffru servizz li nafu li huwa ta' standard tajjeb.

ROBERT CUTAJAR: L-eżerċizzju fiżiku huwa nkluż fid-day-to-day activities li jkollhom dawn it-tfal?

Jiġifieri jkollhom xi tip ta' eżerċizzju fiżiku fejn joħroġu barra fil-bitħa u mhux joqogħdu l-ħin kollu fil-klassi?

Huma parti mill-kriterji li jrid ikollok spazju miftuħ fejn it-tfal ikunu jistgħu jistgħu joħorġu fihom f'ħinijiet differenti tal-ġurnata?

ALEXIA VELLA: Iva, wieħed mill-kriterji huwa li jrid ikollhom outdoor space, ovvjament biex ikun jista' jintuża mit-tfal.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma jidhirx li hawn aktar mistoqsijiet, għalhekk nirringrazzja lis-Sinj.

Vella u nitlobha tirtira mill-Kamra.

Qabel naġġornaw xtaqt nerġa' nfakkarkom li nhar it-Tlieta li ġej għandna Joint Committee li fih se jkun qiegħed jindirizzana s-Sur Leo Brincat.

Għaldaqstant inħeġġeġ lill-Membri kollha ta' dan il-kumitat sabiex jattendu.

Il-Kumitat huwa aġġornat.

Fit-3.22 p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

LAQGĦA NRU 69

L-Erbgħa, 11 ta' Novembru, 2020.

IlKumitat Permanenti dwar ilKontijiet Pubbliċi ltaqa' filParlament, ilBelt Valletta, fis-2:04 p.m.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami, President tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI

L-Onor.

Clayton Bartolo (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali), l-Onor.

Alex Muscat (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet), l-Onor.

Robert Cutajar (sostitut tal-Onor.

L-Awditur Ġenerali, is-Sur Charles Deguara, u d-Deputat Awditur Ġenerali, is-Sur Noel Camilleri, kienu preżenti għal din il-laqgħa.

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 68, li saret fl-14 t'Ottubru 2020, ġew konfermati.

Iċ-Chairman fakkar lill-Kumitat li huwa kien irċieva ittra, datata 4 t'Awwissu 2010, mingħand is-Sur Alfred Camilleri, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għall-Finanzi, rigward proposta dwar a possible way forward għar-write offs ta' uncollectable arrears of revenue.

Kopja ta' din l-ittra kienet intbagħtet lill-Membri kollha tal-Kumitat.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR IL-FOLLOW-UP REPORT 2019 MAĦRUĠ MILL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA - FREE CHILDCARE SCHEME (Dok.

Id-diskussjoni rriżumiet minn Laqgħa 68 tal-14 t'Ottubru 2020.

Fis-2:09 p.m. is-Sinj.

Alexia Vella ġiet imsejħa sabiex tidħol fil-Kamra tal-Kumitat u, wara li ngħatat il-ġurament, bdiet tagħti x-xhieda tagħha.

L-Onor.

Chris Said talab li l-Kumitat jingħata informazzjoni dwar kemm żdiedet kull sena, matul l-aħħar għaxar snin, ir-rata tan-nisa fid-dinja tax-xogħol f'pajjiżna.

Fit-3:21 p.m. is-Sinj.

Vella spiċċat tagħti x-xhieda tagħha.

Id-diskussjoni dwar dan ir-rapport ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fit-3:22 p.m. iċ-Chairman aġġorna l-Kumitat bl-istess aġenda għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kon


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZARJI

LAQGĦA NRU 17

It-Tlieta, 17 ta' Novembru 2020.

Din kienet laqgħa konġunta bejn il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, u l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, li ltaqgħu fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-4:37 p.m.

Din il-laqgħa konġunta kienet preseduta mill-Onor.

PREŻENTI:

Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi: Il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Clayton Bartolo (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali); l-Onor.

Alex Muscat (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet).

Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji: Il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej: L-Onor.

Evarist Bartolo (Ministru għall-Affarijiet Barranin); l-Onor.

Kien hemm preżenti wkoll l-Onor.

Għal din il-laqgħa attenda ukoll l-Awditur Ġenerali, is-Sur Charles Deguara.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

PREŻENTAZZJONI MIS-SUR LEO BRINCAT, MEMBRU TAL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI, DWAR IR-RAPPORT ANNWALI U R-RAPPORT FUQ L-ATTIVITAJIET TAL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI GĦAS-SENA 2019

Il-Kumitat stieden lis-Sur Leo Brincat, Membru tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri, lis-Sur Romuald Kayibanda, Head of Cabinet, u lis-Sinjura Annette Farrugia, Attachè tal-Cabinet tas-Sur Brincat, sabiex jagħtu preżentazzjoni dwar ir-rapport annwali u r-rapport fuq l-attivitajiet tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri għas-sena 2019.

Bil-permess tal-Kumitat, is-Sur Brincat poġġa fuq il-Mejda tal-Kumitat:

Wara l-preżentazzjoni saru numru ta' mistoqsijiet mill-Membri preżenti lis-Sur Brincat.

Fis-5:50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fin


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU 21

It-Tlieta, 17 ta' Novembru 2020

Din kienet laqgħa konġunta bejn il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji u l-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, li ltaqgħu fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-4:37 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Ewropej l-Onor.

Evarist Bartolo, is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji u l-Ekonomija Diġitali l-Onor.

Clayton Bartolo, is-Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet l-Onor.

Kien hemm preżenti wkoll l-Onor.

Preżenti wkoll għal din il-laqgħa kien hemm is-Sa Emma Terribile, Manager II (Research) mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Leo Brincat, Membru tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri, lis-Sur Romuald Kayibanda, Head of Cabinet, u lis-Sinjura Annette Farrugia, Attache tal-cabinet tiegħu, biex jagħtu preżentazzjoni dwar ir-rapport annwali u r-rapport fuq l-attivitajiet tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri għas-sena 2019.

Preżenti wkoll kien hemm l-Awditur Ġenerali, is-Sur Charles Deguara.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fis-5.50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar