KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 14

It-Tlieta, 24 ta' Novembru 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

Laqgħa Nru 14

It-Tlieta, 24 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4.51 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 13 li saret fl-10 ta' Novembru 2020 ġew konfermati.

DISKUSSJONI FUQ IL-5G (KONTINWAZZJONI)

Din hija t-tielet laqgħa li se nagħmlu fuq il-5G.

Magħna llum għandna żewġ rappreżentanti mill-Human Health Alliance Council, li huma Dr Rodolfo Ragonesi, legal advisor u s-Sur Anton Vella, espert tekniku fuq l-EMF.

U għalhekk nistgħu ngħaddu mill-ewwel għad-diskussjoni tagħna.

IS-SUR ANTON VELLA (Espert Tekniku fuq l-EMF tal-Human Health Alliance Council): Nirringrazzjakom ta' din l-opportunità sabiex nitkellmu fuq dan is-suġġett.

Fil-preżentazzjoni tal-lum se nitrattaw l-EMF exposures vis-à-vis networks u servizzi tal-komunikazzjoni.

Se nitkellmu fuq l-electromagnetic fields, is-sorsi tagħhom, it-teknoloġija 5G, l-exposure guidelines li jeżistu, il-5G u r-radio pollution debate, kif ukoll se ngħaddu xi suġġerimenti għal dawk il-policy makers li jkunu qegħdin jaħdmu fuq dan is-suġġett.

Se nibda fuq l-electromagnetic fields u se nagħmel tliet mistoqsijiet importanti; minn fejn jiġu dawn l-electromagnetic fields?

U x'jagħmlu?

L-electromagnetic fields normalment jiġu prodotti minn kwalunkwe kurrent.

Jekk għandek kurrent li qiegħed jalterna, dak se jiġġenera l-electromagnetic fields.

Il-ġisem tagħna wkoll jiġġenera l-electromagnetic fields.

Il-qalb tagħna, meta nagħmlu ECG, jew il-moħħ tagħna, meta nagħmlu EEG, jiġġeneraw il-frekwenzi tal-electromagnetic fields, li jistgħu jiġu reġistrati minn apparat apposta li jkun jista' jaqrahom.

Dawn huma enerġija elettromanjetika li tivjaġġa bil-veloċità tad-dawl, tgħaddi minn ġol-ispazju u titrasposta din l-enerġija.

X'jagħmlu dawn l-electromagnetic fields?

Meta xi ħaġa tkun qiegħda f'dawn l-fields tagħhom, jekk xi ħaġa ġġorr charge fuqha, li jista' jkun il-ġisem tagħna, din iċ-charge se tesperjenza forza.

Dawn l-electromagnetic fields għandhom il-kapaċità li jekk aħna għandna l-minerali ġo fina, bħalma huma l-calcium, phosphorus u magnesium, dawn se jeżerċitaw forza fuq dawn il-partiċelli u jġiegħulhom jiċċaqalqu u jimxu.

Mela allura għandhom effett fuq il-ġisem.

Jistgħu jaffettwaw ukoll il-komunikat li hemm bejn il-moħħ u l-ġisem.

L-electromagnetic fields jiġu kklassifikati skont il-frekwenza tagħhom u anke skont il-wavelength, jiġifieri t-tul tal-mewġa.

Normalment fuq il-midja u fuq facebook nisimgħu ħafna fuq kif l-ionising radiation jagħmel il-ħsara filwaqt li n-non-ionising huwa safe.

Kif għadni kif spjegajt in-non-ionising radiation jintuża wkoll fil-mediċina; kemm biex jagħmel il-ġid kif ukoll biex joqtol.

Illum il-ġurnata l-Università ta' Malta għandha proġett microwave ablation fejn nużaw il-microwave - nimpjantaw transmitter - biex joqtol il-kanċer fejn m'hemmx organi vitali billi litteralment isajjar il-kanċer!

Joqtlu bis-sħana.

Però non-ionising radiation jintuża wkoll f'livelli ħafna iktar baxxi biex jagħmel il-ġid, bħalma jsiru ċerti terapiji li jintużaw fl-isptarijiet tagħna.

Bl-istess argument jekk inti għandek electromagnetic fields ta' frekwenzi oħrajn, dawn jistgħu joħolqu disturbanzi fil-ġisem li jistgħu jirriżultaw f'mard.

Minn dak l-ispektru li rajna qabel slitt il-parti li hija radio frequency, jiġifieri microwave u radio frequency biss.

Hawnhekk nixtieq nitkellem dwar is-sorsi tal-electromagnetic fields li nsibu ġewwa d-djar tagħna u li għandhom x'jaqsmu mat-telekomunikazzjoni għaliex dak huwa s-suġġett tagħna.

L-ikbar sorsi ta' radjazzjoni li l-poplu Malti huwa espost għalihom illum huma l-mobile phones.

Ovvjament hija intermittenti, jiġifieri tiġi espost meta qed tużah imma peress li huwa viċin ħafna tal-ġisem għandek radjazzjoni sostanzjali.

Għandna l-cordless phones, li ħafna nies mhumiex konxji tagħhom dawn.

Għandna wkoll il-wifi li jemetti r-radjazzjoni.

Għandna l-antenni li jkunu ġejjin barra mid-djar.

Għandna l-baby monitors, li llum il-ġurnata nużawhom mat-trabi qisu ma huma xejn u li dawn jarmu radjazzjoni mhux ħażin.

U għandek ukoll il-kompjuters, speċjalment min juża l-wireless keyboard u l-wireless mouse.

Apparti dawn għandek ukoll it-tablets u l-kompjuters li mhumiex imqabbdin bil-wire u allura jużaw il-wifi.

Dawn ukoll jiġġeneraw l-electromagnetic fields.

Dan kollu, layer fuq layer, qiegħed iżid l-espożizzjoni tagħna.

Kif qed taraw hawnhekk mhux qiegħed immiss l-appliances l-oħra li nsibu fid-djar tagħna u li jżidu l-espożizzjoni għar-radjazzjoni b'ammonti sostanzjali.

Fuq ir-radio frequency spectrum hemm misconception u tweġġani meta nisma' nies esperti jitkellmu fuq il-midja u fil-gazzetti u jqabblu d-dawl tax-xemx mal-power tar-router!

Din hija skorretta!

Wieħed irid iqabbel ħaġa mal-istess ħaġa.

F'din l-islide qed nuri r-radio frequency meta tqabbel dak li għandek fin-natura ma' dak li qed jiġi emitted mit-teknoloġija.

U fil-fatt id-differenza hija ta' quintillion bejn tan-natura u t-teknoloġija!

Jekk immorru 100 sena ilu, meta ma kienx hemm din it-teknoloġija, ir-radjazzjoni kienet a quintillion times inqas minn dik li għandna llum.

Allura dan jurina li l-affarijiet ħajjin mhumiex imdorrijin b'dawn il-frekwenzi.

Meta żviluppa kwalunkwe organiżmu, żviluppa f'ambjent fejn dawn il-frekwenzi partikolari kienu baxxi ħafna.

Għalhekk ukoll jiġi l-argument li dawn il-frekwenzi mhumiex idoneji għall-ġisem u għall-affarijiet ħajjin.

Mhux bħad-dawl għax il-parti tal-ispectrum li hija tad-dawl hija għolja mmens.

Allura fin-natura għandna d-dawl għoli.

Meta allura tqabbel bozza ma' dak li tipprovdi n-natura mix-xemx m'għandek effett ta' xejn imma meta tqabbel wifi router, cordless phone jew antenna ta' mobile ma' dak li hemm fin-natura ssib differenza enormi.

Xi kultant ikun hemm dawn il-misconceptions li jiżgwidaw lin-nies.

Hawnhekk rajna wkoll li l-ICNIRP guidelines, li kulħadd jaf x'inhuma, qegħdin hemm fuq nett.

Bil-mod il-mod, bit-teknoloġija qegħdin resqsin lejhom u qegħdin nilħquhom ftit ftit.

Fl-1990 bħala teknoloġija hawn Malta kellna t-2G, jiġifieri bdejna b'żewġ frekwenzi.

Tajjeb li nispjegaw li għal kull frekwenza tal-ispektru aħna ningħaqdu mal-providers u dawn il-providers iħallsu ħafna flus.

Mela l-ebda provider mhu se jixtri frekwenza biex jitrażmetti fiha u jħalliha rieqda.

Dawn tistgħu timmaġinawhom bħala toroq li fihom qiegħed tittrasporta d-data.

Jekk għandek frekwenza għandek triq li fiha se jkun hemm it-traffiku li qed jagħmel l-exhaust.

Bl-istess argument inti għandek triq li se titrażmetti l-electromagnetic frequencies, li bihom se twassal id-data wirelessly.

Din id-data qiegħda toħloq tniġġis elektromanjetiku.

Immaġinaw minn dak iż-żmien lil hawn, minn żewġ frekwenzi daħħalna tnejn oħra u tnejn oħra, jiġifieri ġejna sitta, u dalwaqt, grazzi għall-Ewropa li qed tobbligana niżgumbraw is-700 MHz se jkollna s-sitt frekwenza!

Eventwalment qiegħda tissemma wkoll it-26 GHz.

Probabbli se niġu xi tmien frekwenzi.

Mela tistgħu timmaġinaw għaliex hemm dan id-dibattitu; ir-radjazzjoni qiegħda tiżdied għax għandek layer fuq layer.

Mhux qed inneħħu teknoloġija u nagħmlu oħra minflokha imma dejjem qegħdin inżidu.

Il-5G mhuwiex sempliċement an upgrade.

Hawnhekk qed nuri upgrade, fejn se jkollok connection density ikbar.

Immaġinaw miljun device f'kilometru kwadru!

Daqshekk għandha kapaċità din is-sistema.

Tistgħu timmaġinaw miljun apparat f'kilometru kwadru xi traffiku se joħloq!

Għandek network capacity ikbar għax kull antenna tiflaħ aktar tikkomunika mal-apparat.

Għandek wave forms ikkumplikati u hawnhekk fejn tidħol il-problema tas-saħħa.

Inti ma tridx tara l-power biss imma trid tara n-natura tal-waveforms.

Għandek massive mMIMO and beam steering technology.

Din ukoll toħloq problema kemm biex tkejjel u kemm għall-espożizzjoni.

Illum il-5G ifisser li se tikkonettja ammont enormi ta' apparat ta' kull tip u ġens ma' oġġetti, ma' nies, kollha f'daqqa!

Hija bidla massiva li ġaladarba tibda mhux se twaqqafha.

Dan bħal meta daħal l-elettriku fid-djar tagħna.

Fil-bidu kellek bozza f'kull kamra mentri llum għandek djar li trid tagħtihom it-three phase biex jaħdmu għax għandhom seba' airconditioners u għandhom il-pool, eċċ!

Min kien jgħid fil-bidu li fid-dar se jkollok bżonn it-three phase?!

Dak wara jiġi imma ġaladarba tiftaħ il-bieb there is no point of return.

Fl-aħħar mill-aħħar hemmhekk se tasal.

X'inhuma jgħidu l-entitajiet governattivi u l-entitajiet legali?

Bħalma qalu l-MCA, l-ICNIRP guidelines għandhom ħafna qawwa fejn jidħlu linji gwida biex il-pajjiżi jirregolaw ruħhom magħhom inkwantu ta' exposures of electromagnetic fields.

Dawn huma rakkomandati mill-WHO u mill-Council Recommendation 1999/519/EC.

Imma hawnhekk se nibdew nistaqsu.

Fin-New Zealand, Dr Neil Cherry kien ġie mitlub jagħmel review fuq il-proposta li jadottaw fi New Zealand l-ICNIRP guidelines ħalli jirregolaw l-emissjonijiet tagħhom.

Dan beda jagħmel ir-review tiegħu u spiċċa jagħmel rakkomandazzjonijiet serji fuq il-faults u l-flaws li kien hemm fir-raġunament ta' dan il-grupp ICNIRP, li huwa bbażat ġewwa l-Ġermanja.

Dan huwa grupp żgħir u diffiċli biex tidħol magħhom għax huma nies selettivi ħafna.

U dawn m'hemm ħadd fuqhom.

Allura hemm ħafna mistoqsijiet dwar dan il-bord.

Tajjeb ngħidu wkoll li huma entità privata.

Fl-2009 il-Parlament Ewropew ħareġ riżoluzzjoni fejn beda jistaqsi dwar l-ICNIRP u x-xogħol tagħhom.

Fil-fatt staqsa lill-Parlament sabiex juża s-scientific committee, li huwa s-SCENIHR u li llum ġie xolt, sabiex jinvestiga dawn il-limiti li ħafna pajjiżi kienu qed jaddottaw.

Qalilhom ukoll sabiex jinvestigaw ir-riċerka u r-riżultat kien li s-SCENIHR ħareġ ir-rapport tiegħu u qal li ma sab l-ebda issue ta' sigurtà u li kollox kien in regola.

Però dawn ħolqu forur.

Kien hemm madwar 20 organizzazzjoni minn pajjiżi differenti li kitbu dokumenti serji jisfidaw il-pożizzjoni ta' dan is-SCENIHR.

Fosthom kien hemm l-International EMF Alliance, fejn dak iż-żmien kitbu lill-Kummissarju John Dalli.

U rriżulta li dan il-kumitat kellu jiġi xolt għax kien hemm compromisations serji li dawn in-nies kellhom irbit mal-industrija u allura kienu biased.

B'hekk dan il-kumitat ġie mibdul b'kumitat ġdid li huwa s-SCHEER, li s'issa għamel żewġ rakkomandazzjonijiet; waħda minnhom titratta l-użu tal-augmented reality sets u l-virtual reality sets.

Dawn huma teknoloġiji li qegħdin jinkwetaw lil dawn l-esperti.

Illum iż-żgħażagħ tagħna jużaw il-mobile.

Forsi jċemplu imma iktar jibagħtu l-messaġġi.

Però l-AR u l-VR se jkun viċin l-għajnejn u viċin il-moħħ.

L-espożizzjoni għar-radjazzjonijiet se tkun ħafna iktar qawwija minn ta' mobile għaliex dan se juża l-5G, se juża resolutions enormi, mhux bħall-mobile.

Allura tistgħu timmaġinaw iż-żgħażagħ tagħna minn xiex iridu jgħaddu b'din it-teknoloġija!

Kien hemm ukoll riżoluzzjoni li ħarġet mill-Kunsill tal-Ewropa u kienet estensiva ħafna.

Tixbaħ ħafna lil dik li saret mill-Parlament Ewropew, fejn fost affarijiet oħra rrakkomandat li jitneħħa kwalunkwe wireless equipment mill-klassijiet.

L-enfasi kienet fuq il-klassijiet għax ir-riċerka turi biċ-ċar li t-tfal jassorbu ħafna iktar radjazzjoni mill-kbar.

Allura hemmhekk huwa riskju għax qed nikkompromettu s-saħħa u l-futur tal-ġenerazzjonijiet li ġejjin.

Din ir-riżoluzzjoni rrakkomandat ukoll li jingħata każ tan-nies li huma electro sensitive.

Din hija issue li qed tikber fil-pajjiżi ġirien tagħna.

U rrakkomandaw li jsiru radiation-free white zones - li hawn Malta ma nafx kemm huwa lok - biex dawn in-nies ikun jista' jkollhom ħajja normali.

Irrakkomandat li r-radjazzjoni permessa m'għandhiex taqbeż il-0.2 volts per metre li huwa 100 microwatts per square meter, li biex niftehemu huwa 100,000 darba inqas mill-guidelines li tirrakkomanda l-ICNIRP!

Tajjeb li tkunu tafu li l-exposure guidelines mhumiex biss tal-ICNIRP imma hemm ta' diversi oħrajn.

Dawn huma linji gwida li jintużaw minn entitajiet awtorizzati sabiex jagħmlu l-EMF surveys jew risk assessments, bħalma jagħmlu l-MCA tagħna, biex jassiguraw li għandna a healthy living space.

Dawn jintużaw il-Ġermanja u joriġinaw mill-Building Biology Institute tal-Ġermanja.

Jiġu wżati l-Ġermanja, l-Ingilterra u l-Amerika.

Hemm istituzzjonijiet kbar li jużawhom.

Jien ukoll lilhom nuża.

Nista' ngħidilkom li dawn mhumiex mibnijin fuq riċerka biss imma huma mibnijin fuq snin b'esperjenzi ġod-djar u jaħdmu ma' nies esposti għal dawn ir-radjazzjonijiet.

Jafu li meta timxi b'dawn il-linji gwida inti tkun qed tassigura s-sigurtà.

Fil-fatt in-nies jibdew jirkupraw meta tuża dawn il-linji gwida.

Fl-Amerika hemm erba' tobba li qegħdin jirriversjaw l-awtiżmu billi jużaw dawn il-linji gwida.

Inaddfu d-djar u jniżżlu l-livelli tal-EMF għal dawn il-linji gwida, u t-tfal jibdew jitkellmu wara tlitt ijiem!

Jien ilni 25 sena ma' dawn it-tfal.

Jitkellemu wara tlett ijiem!

Iqabbżulek id-dmugħ tismagħhom.

Fid-dokumentazzjoni li tajniekom hemm ir-riċerka tal-paediatric neurologist fuq l-awtiżmu.

L-exposure guidelines li qed nitkellem fuqhom hawnhekk hu li qed naraw li l-mira tal-ERF hija ta' 0.1 microwatts.

Bħala weak deviation għandna bejn 0.1 u 10 mentri l-1000 hija l-extreme.

Il-1% tal-ICNIRP huwa 100,000!

Qed insemmihom dawn biex inqabblu u naraw naqra fejn qegħdin.

L-ICNIRP guidelines jirrakkomanda hawn Malta 10 million microwatts per square meter fuq frekwenzi minn 1GHz 'il fuq.

Dak it-2 qiegħed għal frekwenzi baxxi u huma jaċċettaw li frekwenzi baxxi huma aktar perikolużi għall-ġisem.

L-islide li jmiss hija fuq il-varjetà ta' exposure guidelines.

Hawnhekk qegħdin naraw l-istess SBM guidelines imma isfel, fejn hemm dak l-aħmar, għandek linji gwida differenti ta' entitajiet differenti; ta' Salsburg u tal-Unjoni Ewropea.

Dawn qed insemmihom biex nifhmu li m'hemmx organizzazzjoni waħda li tirrakkomanda linji gwida imma hemm ħafna differenti.

Salsburg qegħdin jużaw 1000 microwatts bħala l-massimu u hemm postijiet oħra fejn jużaw ħafna inqas.

Hawnhekk importanti li naċċenna li l-MCA semmiet li jużaw protokolli ta' kif ikejlu.

Issa meta tuża linji gwida li huma bbażati fuq is-sħana se tuża l-RMS għax inti jinteressak kemm qed tieħu sħana.

Imma meta tkejjel fuq l-effetti bijoloġiċi, u allura trid tara dawn il-peak pulses li se jiġġeneraw kurrenti ġewwa ġisimna, trid tmur għall-peak measurements, li jafu jkunu iktar minn għaxar darbiet ogħla mill-RMS!

Huwa importanti li dawn il-linji gwida jpoġġu dawn il-punti bħala – kif tħobb tgħid il-Professur Charmaine Gauci – l-golden standards tagħna.

Meta tagħmel stħarriġ għand xi ħadd b'dawn se nimxu jekk se tmur fuq sigurtà.

Jekk se tmur fuq legal compliance se tmur fuq l-ICNIRP.

Fejn mhumiex se tuża l-linji gwida tal-post.

L-IARC, fi ħdan il-WHO, fl-2011 ikklassifikat ir-radjazzjoni bħala category 2B, li huwa possible carcinogen.

Hawnhekk inqtal li fl-istess kategorija nsibu l-kafe, però ma semmejniex li hemm ukoll id-DTT, il-fumes tal-petrol u affarijiet oħra li huma iktar serji u li huma pprojbiti f'ċerti pajjiżi.

Irridu noqogħdu attenti li nagħtu stampa ċara.

F'category 2B hemm affarijiet oħrajn li hemm min ipprojbixxihom.

Żgur li ħadd ma jħalli lit-tfal tiegħu joqogħdu jxommu l-fumes tal-petrol!

Jiġifieri rridu npoġġu kollox fil-perspettiva tiegħu.

Il-komunità xjentifika bdiet titkellem fuq dawn l-affarijiet għax bdiet tara li l-affarijiet ma kenux sejrin fid-direzzjoni tax-xjenza.

Allura kien hemm xjentisti li bdew jingħaqdu u għamlu appell man-Nazzjonijiet Uniti fl-2015.

Fl-2017 għamlu appell mal-Unjoni Ewropea, dik li hija l-5G appeal, fejn talbu ħafna affarijiet.

Ingħaqdu magħhom xjentisti, tobba u persuni oħrajn, li kollha kienu qegħdin jagħmlu enfasi sabiex il-policy makers jagħtu kas din ir-riċerka qabel ma naslu f'punt li nikkompromettu serjament is-saħħa tan-nies.

Is-signatories jibqgħu jiżdiedu.

Għandna wkoll nies Maltin li ffirmaw dawn l-appelli, inkluż tobba.

Din it-teknoloġija ġiet ikkontestata għax qatt ma ġiet ittestjata għas-sigurtà.

Poġġejnieha fuq is-suq mingħajr ma ġiet tested.

Daħlet ukoll id-dikjarazzjoni tad-drittijiet umani.

Irridu nifhmu li meta inti qed timponi a category 2B carcinogenic fuq il-popolazzjoni hemm kwestjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem.

Aħna rridu nirrispettaw id-drittijiet tal-bniedem, anke jekk mhux infurmat għax tista' toħloq każijiet ta' mard.

Ma tistax tesponi bniedem mingħajr ma titolbu l-permess u l-permess irid ikun wieħed informat.

Inutli tgħid lil xi ħadd x'se tagħmillu jekk ma jafx x'inhi.

Hawnhekk se nurukom video clip żgħir fejn se taraw esperta fl-internal medicine u tgħallem f'diversi istituzzjonijiet u universitajiet, u tieħu ħsieb pazjenti b'long term issues ta' dijabete, eċċ. Jiġifieri għandha esperjenza kbira fil-qasam tagħha.

Din kienet qiegħda tagħmel xi ħaġa bħalma qed nagħmlu aħna u ċjoè kienet qiegħda tagħti espożizzjoni lil grupp ta' nies li kienu qed jiddeċiedu fuq il-5G.

(Qiegħed jiġi muri filmat qasir)

Kif rajtu dak il-1000 huwa prattikament tal-ICNIRP.

600 to 1000 għax ivarja skont il-frekwenzi.

Frekwenzi li qed nużaw aħna huma l-1000.

Hawnhekk qed naraw it-tabella ta' dak il-video u qegħdin naraw pajjiżi differenti x'livelli qed jużaw.

Aħna qegħdin fir-range tal-1000.

X'qed nadottaw hawn Malta?

Fl-amministrazzjoni ta' qabel il-pajjiżi membri tal-Ewropa konna mitluba mill-Ewropa sabiex nagħmlu dikjarazzjoni bħala pajjiż x'miżuri se nieħdu biex nirregolaw l-electromagnetic fields.

Malta dak iż-żmien kienet qalet li tal-ICNIRP huma biżżejjed biex jipproteġu lill-poplu tagħna u allura no further action was taken.

U llum il-ġurnata bqajna bihom.

Bqajna nemmnu li l-ICNIRP huwa protettiv għalina.

Fil-5G roll-out hawn Malta diġà kellna nies importanti, bħall-Professur Charmaine Gauci, li wrew it-tħassib tagħhom.

L-aħħar darba ħadt ħafna gost nisma' l-kummenti validissimi li għamlet fil-preżentazzjoni tagħha l-Profs.

Gauci, liema kummenti ma setgħux ikunu aħjar milli kienu!

Għamlet rakkomandazzjonijiet daqslikieku kienet l-aqwa esperta.

Bħala bniedem tekniku f'dan ix-xogħol nista' nassigurakom li għalkemm il-Professur Gauci qalet li hija limitata fil-fiżika, ir-rakkomandazzjonijiet li tat huma rakkomandazzjonijiet li fl-esperjenza tiegħi huma tad-deheb.

Ovvjament fuq dawn ir-rakkomandazzjonijiet, li aħna nimxu bil-precautionary principle, dan jitlob li nkunu viġilanti; li noqogħdu attenti għal dak li għandna diġà u li nkunu kawti qabel ma nagħtu l-green light lil xi operatur li jibda jopera dawn it-teknoloġiji ġodda għax jista' jkun li ġaladarba jidħol ikun diffiċli biex treġġagħhom lura.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Insejjaħ issa lil Dr Rodolfo Ragonesi.

DR RODOLFO RAGONESI (Legal Advisor fil-Human Health Alliance Council): Xtaqt nibda fuq punt żgħir dwar il-5G u l-electromagnetic fields inġenerali.

Illum il-ġurnata mobile device mhux mobile biss imma għandek tablets, netbooks u laptops.

Hawn min m'għandux mobile imma juża t-talbet bħala telefon!

Jekk tara s-servizz li qiegħda tagħti l-Melita, bil-MelitaWifi, ir-routers ġod-dar tan-nies qegħdin jintużaw bħala hotspots biex jagħtu servizz lil min huwa fin-neighbourhood - jiġifieri mhux min qed jieħu s-servizz u jħallas għalih - biex ikollhom ir-roaming wifi ħalli jkunu jistgħu jużaw il-mobile phone jew it-tablet, eċċ. Allura anke għall-fini ta' 5G qed jiġi trasmess mir-routers tan-nies ġod-djar!

Mela ma tistax tgħid li r-routers li qegħdin jintużaw mill-MelitaWifi ġod-djar m'għandhomx x'jaqsmu mal-5G għax qegħdin jagħtu servizz ta' 5G!

Biex ikollkom idea tal-kumplikazzjoni tal-overloading tal-airways nista' ngħidilkom li jekk inti għandek motorway b'ħafna traffiku ma tistax tgħid jekk il-problema hijiex ġejja minn lane 1 jew minn lane 2 jew mill-fast lane imma trid tagħlaq il-lanes kollha.

Kif qed taraw fuq dik l-islide li għandkom quddiemkom bażikament għandek xjentisti li ilhom is-snin jagħmlu r-riċerka tagħhom.

Ovvjament bħala nies akkademiċi m'għandhomx rwol li joqogħdu jitkellmu fl-apert għax mhumiex fix-xena politika.

Imma għalfejn spiċċaw jagħmlu ħafna appelli pubbliċi?

Għamlu hekk għax raw li sena wara l-oħra, minkejja s-sejbiet tagħhom, u kif qalu fl-introduzzjoni tal-appelli tagħhom that they are the EMF scientists … Hawnhekk mhux kellek erba' xjentisti li ħarġu bl-opinjoni tagħhom imma għandek l-ogħla speċjalisti globali fl-oqsma tagħhom.

Aktar esperti minnhom m'hawnx!

U tant bdew ikunu frustrati għax is-sistema politika teknokratika ma kenitx ...

Il-problema hi li x-xjentisti qegħdin jgħidu ħaġa u mbagħad ikun hemm ħafna kumitati teknokratiċi li jipprovaw isibu x-xagħra fl-għaġina u jgħidu li x-xjenza mhijiex ipprovata u li hemm ħafna dubji, eċċ. Fil-fatt ix-xjentisti qed jgħidu li dan mhu veru xejn!

Ħadd ma twieled ilbieraħ.

Nafu li hemm differenza bejn dawk id-dettalji akkademiċi xjentifiċi u mbagħad tipprova ddawwar l-argument.

Aħna l-avukati esperti fiha.

Ikollok avukati fuq iż-żewġ naħat tal-Qorti u min jgħid mod u min jipprova jdawwar l-argument mod ieħor.

Il-komunità xjentifika qed tgħid li l-provi huma lampanti.

Dak huwa l-argument bażiku legali u ma tistax tgħid li hemm ħafna kumitati li qed jgħidu ħaġa oħra.

Inti trid toqgħod fuq il-komunità xjentifika.

Jekk inti tkun il-Qorti, l-imħallef mhux se jiddeċiedi fl-arja fuq xi ħaġa teknika imma se jappunta l-periti tekniċi u fuq l-affarijiet tekniċi se joqgħod fuq dak li jsibu l-esperti.

Dak huwa l-argument tagħna.

U dak li sabu l-esperti ilhom li ħarġuh 15-il sena mentri dawn l-appelli ilhom għaddejjin aktar minn 10 snin.

Għaliex ix-xjentisti huma daqshekk imħassba?

Jinsabu mħassba għax jafu li t-track records bejn ix-xjenza u bejn id-deċiżjonijiet teknokratiċi kien hemm ħafna passi żbaljati.

M'hemmx għalfejn noqogħdu nidħlu fid-dettall.

Kulħadd jaf bil-problemi tad- DDT – rajtuh f'dak il-filmat li urejnielkom – li fl-Amerika kienu qed jirreklamawh biex jużawh fl-iskejjel biex joqtlu l-bacteria u t-tfal ikunu aktar siguri.

Dawn kienu ibexxu bid-DDT fil-grounds tal-iskejjel.

U dan seħħ minħabba n-nuqqas enormi ta' informazzjoni li kellna.

L-istess ħaġa fuq l-asbestos u t-tabakk.

Fil-fatt fuq it-tabakk kellna ġlieda kbira għal 30 sena sħaħ, fejn kellek ukoll ħafna tobba jgħidu li m'hemmx problema bit-tabakk!

Imbagħad wara 30 sena sirna nafu li ma kienx il-każ!

F'dawn il-każijiet kollha, sfortunatament min kien qed jaqbeż għal dawn l-industriji, jew min kien qed iħares in-naħa l-oħra meta kien qed jara dan it-tniġġis, kien fuq in-naħa l-ħażina tal-istorja.

Issa jew se nitgħallmu mill-ewwel jew se nitgħallmu wara 30 sena ta' ħsara!

Ir-recommendations tal-ICNIRP, kif diġà qal is-Sur Vella, tant hemm baħar x'jaqsam bejnhom u bejn dak li qegħdin jgħidu x-xjentisti, li meta tqajjem l-argument tal-precautionary principle, mingħajr ma noqgħod ngħid li l-argument tal-precautionary principle mhuwiex argument validu għax huwa argument validu, imma aħna mxejna ferm iktar lil hinn mill-argument tal-precautionary principle.

Dan il-prinċipju jiġi adottat meta inti għandek ħafna dubji u allura tiddeċiedi li jkun aħjar li toqgħod attent.

Hawnhekk mhux każ li hemm id-dubji.

Ix-xjentisti qed jgħidu iswed u min qed jieħu deċiżjonijiet teknokratiċi forsi għal xi vantaġġi kummerċjali jew inkella militari … Ma rridux ninsew li ħafna interessi jkunu wkoll militari.

Ovvjament hawnhekk mhux qed nitkellem fuq Malta għax aħna pajjiż żgħir u l-aġenda militari tagħna lanqas biss teżisti.

Imma barra minn Malta ħafna minn dawn it-teknoloġiji jiġu mill-militar u mbagħad jiġu trasposti għall-użu domestiku.

Kważi kważi tista' tgħid li jkun hemm interess li mill-militar jiġu aċċettati għall-użu domestiku għax imbagħad ħadd ma joqgħod jippunta subgħajh lejn il-militar.

Jiġifieri jkun hemm aġenda warajhom.

Ħadd minna ma twieled ilbieraħ!

L-aġenda militari minn dejjem kienet teżisti!

Dik kienet l-ewwel sentenza li bdew biha u mbagħad wara jsemmu ħafna effetti minn bosta devices, fosthom l-ismart meters, kif semma diġà s-Sur Vella.

Is-scientific findings, li diġà aċċenna għalihom s-Sur Vella, huma estensivi u jsemmu l-aktar problemi li joħorġu.

Meta rajna dak il-filmat smajna r-riżultati ta' ħafna studji.

Din issemmiet ukoll f'dan il-filmat li rajna.

Għandi wkoll background ambjentali u għamilna ħafna riċerka fuq hekk ukoll.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-ħajja bijoloġika tad-dinja u mhux biss tal-bniedem.

Għalfejn nagħmlu ħafna testijiet fuq il-ġrieden jew fuq annimali oħra?

Nagħmluhom għax nafu li hemm ħafna konnessjonijiet magħhom u l-biological system hija l-istess.

Jiġifieri ma nippretendux li l-annimali mhux qed jiġu affettwati wkoll.

Qiegħda tiġi affettwata l-ħajja bijoloġika kollha.

Dawn huma l-affarijiet li qed jgħidu fl-appeals tagħhom.

U kif diġà semmejna kien hemm żewġ appeals, wieħed fl-2015 u l-ieħor fl-2017.

Tal-2015 kien tal-EMF Scientist Appeal filwaqt li tal-2017 kien tal-5G Appeal.

Għalhekk ma nistgħux noqogħdu biss fuq il-precautionary principle.

Immaġinaw ġo qorti u l-imħallef irid jiddeċiedi u quddiemu għandu l-akbar esperti li qed jgħidu li skont ir-riċerki li għamlu ħafna minnhom ġew ipprovati.

L-imħallef x'se jiddeċiedi?

Se jiddeċiedi skont xi jgħidu x-xjentisti.

Jekk qed jgħidu li għad hemm bżonn ta' ħafna iktar studji … Studji dejjem hemm bżonn li jsiru imma mhux dak il-punt.

Huma mhux qed jgħidu li hemm lok għal iktar studji u mhux qed jgħidu li hemm xi dubju jew li hemm 50% ċans.

Ma rridx nidħol f'ħafna dettall għax ovvjament fil-pakkett li tajniekom hemm kemm tridu dettalji imma se nagħtikom eżempju.

Jekk taraw il-BioInitiative Report, li fih 750 faċċata u magħmul minn 30 top scientist, taraw li dawn għamlu eżerċizzju fejn ħadu l-letteratura tal-istudji kollha … Kif ngħidu aħna fil-liġi, inutli tgħid li taf il-liġi għax hemm ħafna liġijiet!

Inti trid tfittixhom u tara x'fihom u ma fihomx.

Ix-xjentisti tad-dinja jkunu għamlu xeba' studji u dawn għamlu studju fuq l-istudji.

Dak ir-rapport ta' 750 faċċata jinkludi l-istudji ewlenin kollha.

Bħala parti minn dan il-BioInitiative Report ħarġu dokument speċifiku ta' 11-il paġna u fih isemmi l-main studies kollha.

Dak li jkun jista' jidħol fihom.

IS-SUR ANTON VELLA: Dawn il-livelli li qed isemmi ssibhom hawn Malta jekk tmur tkejjel u ssib eżattament li t-tfal jirrispondu għal dawn il-livelli u tara li jkollhom dawn is-sintomi.

Il-frekwenzi ta' 900 to 1800 MHz huma l-frekwenzi li nużaw aħna ġod-djar tagħna u r-radjazzjoni hemmhekk hija ta' vera!

Ovvjament magħha jaqblu wkoll l-esperjenzi tan-nies li jgħixu f'dak il-post.

DR RODOLFO RAGONESI: Jiena mhux se noqgħod insemmihom kollha għax hemm ħafna studji dwar l-effetti imma għandkom id-dettalji kollha fil-pakkett li tajniekom.

Naħseb li l-punt essenzjali huwa li l-problema kif nafu fil-mediċina … Inti tista' tistabilixxi sintomi imma biex tistabilixxi l-kawżi tas-sintomi hija xi ħaġa ħafna iktar ikkumplikata.

U dik hi l-problema.

Kif nafu, anke mill-esperjenza ta' din is-sena, xi ħaġa inviżibbli tista' tikkrealek theddida enormi!

Ara pereżempju t-tabakk kienet xi ħaġa li tista' taraha.

L-istess il-bexx.

Dawn huma affarijiet li tista' tarahom.

U dik hija l-problema bir-radio frequencies għax ma tistax tarahom.

Dik kienet il-problema.

It-tieni problema enormi li hemm hija li tant sirna dipendenti fuq il-gadgets li jużaw il-wireless li kważi kważi ġiet bħala l-akbar addiction!

Jekk tara l-vizji kollha; it-tipjip, ix-xorb, il-logħob tal-azzard, id-drogi u d-dipendenza fuq drogi mediċi u tara d-dipendenza li spiċċajna biha bil-mobile phones, eċċ., tinduna li din hija kbira mmens.

Niftakar l-istudenti tal-Giaia Foundation u tas-Systems of Knowledge, studenti ta' 16 u 17-il sena, x'ħin tgħidilhom li se tagħmlu xi ħaġa u jridu jżommu l-mobiles miftijin kważi kważi rewwixta kien ikollok!

Il-mobile qisu sar l-extension ta' idejhom!

Daqshekk hija serja.

DR RODOLFO RAGONESI: L-istess bħan-nikotina.

Għalhekk kienu jżidu z-zokkor fiha biex itellgħulek l-addiction għan-nikotina.

Nerġa' ngħid li ħadd minna ma twieled ilbieraħ.

Rigward counter arguments qegħdin ngħidu li the arguments to counter the opinion of the scientific community are baseless għax il-gvernijiet qegħdin jimxu fuq dak li tgħid l-ICNIRP.

Jekk dawn il-komunitajiet xjentifiċi qalu li l-ICNIRP inneħħulha l-kappell, eċċ., li forsi kienu żbaljati ftit fuq ċerti punti jew inkella għandhom bżonn naqra irfinar, eċċ., imma xejn minn dan kollu.

L-EMF scientists qed jgħidu biex l-ICNIRP ninsewha.

Din hija organizzazzjoni privata u hija kompromessa.

Trid tara wkoll is-selection process biex tkun fuq il-bord tagħhom!

Bir-rispett kollu lejhom imma dawn taparsi qegħdin jgħidu li xjenza imma daħħlu xi ħaġa tant hija dogmatika li lanqas biss tagħmel sens fix-xena xjentifika!

Qegħdin jgħidu li jekk inti temmen li l-effetti jistgħu jkunu biss termali allura tista' tkun fuq il-bord tagħhom imma jekk inti għandek ideat differenti ma tistax tkun parti mill-bord!

Qisek qed tgħid li biex tappunta l-imħallfin fuq il-qorti tal-appell iridu jkunu diġà deċiżi li se jaqtgħu l-każ naħa jew oħra.

Din mhijiex indipendenti.

Ovvja li mhijiex indipendenti.

Apparti l-fatt li meta jgħidu li they refuse to acknowledge the science għax qegħdin jaraw biss it-thermal effects, hemmhekk qed jagħmlu premessa falza!

Peress li bniedem u entitajiet bijoloġiċi huma wkoll electro entities, kif tista' tara l-effetti bijoloġiċi biss?

Hemmhekk tidħol is-saħħa!

Jekk ġisem jopera wkoll permezz ta' electromagnetic fields, kif tista' tgħid li electromagnetic fields would not be interfering?

Allura qegħdin ngħidu li dawn mhux se jinterferixxu mal-electromagnetic field tagħna?!

X'ħin inti jkollok mobile u tagħmlu ħdejn mikrofonu, mill-ewwel se jibda jaqbadlek mal-ispeaker tal-pa system u jibda jdoqq.

Jiġifieri nafu li hemm ħafna interferenzi.

Allura fil-ħajja bijoloġika m'hemmx interferenza?

Il-premessa hija assolutament falza.

Hemm ħafna kumitati li qegħdin jippruvaw iwaqqgħu x-xjenzjati u l-BioIniative Report.

X'argument qegħdin iqajmu?

Qegħdin jgħidu li the scientific studies are insufficient imma mhu veru xejn!

Tant hemm studji li ma tistax tgħid hekk.

U allura mbagħad trid tasal fi stadju li tgħid li studji hemm biżżejjed u kawża trid tagħlaqha u mhux kumpilazzjoni tal-provi tibqa' għaddejja 20 sena!

Min għandu sens komun se jinduna li provi hemm biżżejjed.

L-argument li hemm bżonn ta' aktar studji dejjem se jsir imma m'għandekx għalfejn tistenna deċiżjoni għal dak.

Jien skantajt meta rajt dawn l-argumenti fil-konklużjonijiet tagħhom għax mela allura dawn qegħdin ibiddlu kompletament il-parametri u l-proċeduri tax-xjenza f'daqqa waħda?!

X'jiġifieri?

Mela aħna mhux dejjem użajna studji fuq l-annimali biex naraw l-impatti possibbli fuq il-bniedem?!

Issa, f'daqqa waħda, għax m'għandniex riżultati li qed jogħġbuna, qegħdin ngħidu li dawn l-istudji m'għandhomx x'jaqsmu issa!

Issa qed ngħidu li jekk jaffettwa ġurdien ma jfissirx li se jaffettwa bniedem!

Jiddispjaċini imma qed naqgħu fl-assurd.

Trid tmur għall-human trials.

Allura qegħdin ngħidu li we roll out 5G EMF policies u mbagħad naraw x'jiġri!

Allura l-bnedmin se jiġu guinea pigs, xi ħaġa li tmur kontra l-liġijiet internazzjonali u l-liġijiet fundamentali tal-bniedem.

Inti ma tistax tissoġġetta bniedem għal trials mingħajr il-permess tiegħu.

Meta jagħmlu l-istudji jkollok mill-inqas żewġ gruppi; it-test group u l-control group imma llum il-ġurnata l-control group kważi kważi lanqas biss għadu jeżisti.

X'se tagħmel?

Se jmorru x-xjentisti u jagħmlu control group fl-Afrika, fejn hemm xi tribù fil-ġungla?

Ma naħsibx li se joqogħdu jagħmluha din biex jipprovaw jagħmlu paragun bejn control group ta' veru u test group.

It-testijiet li saru diġà ma tistax tgħid li ma tistax toqgħod fuqhom.

Apparti li tista' għax huma diġà provi lampanti imma lanqas tista' tasal fi stadju fejn se jkollok control groups għax dawn ma jeżistux.

Semmejna wkoll ir-riżoluzzjoni 1815 tal-Kunsill tal-Ewropa.

Għaliex hija importanti din?

Din hija riżoluzzjoni li ħarġet minn entità mhux biss imlaħħqa u uffiċjali, jiġifieri mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill tal-Ewropa, imma hija bbażata diġà fuq is-sejbiet tax-xjentisti.

U fil-fatt għalhekk ħarġuha.

Jekk inti għandek l-ICNIRP, li hija entità privata, u għandek riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew, għandek ukoll il-hierarchy of power.

Din bħal meta tgħid li għandek il-gvern nazzjonali u għandek kumitat ta' kunsill lokali.

Kif tista' tipparaguna x'se jiddeċiedi kumitat ta' kunsill lokali ma' dak li se jiddeċiedi l-gvern nazzjonali jew il-qorti tal-appell jew qorti kostituzzjonali?

Imma l-problema hi li r-riżoluzzjoni 1815 ġiet totalment injorata!

Ħalli nikkonkludi.

Legalment ħadd ma jista' jagħmel l-argument li m'hemmx biżżejjed provi, li m'hemmx ix-xjenza, li l-esperti mhumiex jaqblu jew li m'hemmx diġà linji gwida.

Il-linji gwida ilhom hemm mir-riżoluzzjoni 1815 kważi 10 snin!

Mela ma tistax tgħid li m'hemmx.

Fuq dik irridu nagħfsu.

It-talba tagħna, bħala lobby group, mhijiex dik li aħna għandna nimxu fuq xi ħaġa li hija tal-fantaxjenza jew fuq li qed jgħidu xi erba' xjentisti imma li għandna nimxu fuq riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew!

Aktar ogħla minn hekk m'hemmx.

Ovvjament hemm distinzjoni bejn il-Kunsill tal-Ewropa u l-Kummissjoni Ewropea, li għall-iskopijiet tagħha qiegħda tagħmel pressjoni biex tiġi rolled out aktar il-5G.

Issa l-Kummissjoni Ewropea hija bażikament ibbażata fuq the five freedoms; freedom of movement, goods, capital, labour, services and people mentri l-Kunsill tal-Ewropa hija bbażata fuq id-drittijiet tal-bniedem.

Issa nafu li hemm pressjoni mill-Kummissjoni Ewropea minkejja li din mhux qed tgħid li trid tiddetta l-linji gwida.

Kif rajna, pereżempju fl-Awstrija, il-linji gwida tagħhom huma ferm iktar strinġenti.

Din mhux qed timponi fuqna x'linji gwida rridu nużaw imma qiegħda tgħid kif irridu nimxu.

Imma jekk taf li għandek il-possibilità li jkollok linji gwida iktar stretti, ma tistax ma tarax x'qed jgħidlek il-Kunsill tal-Ewropa, li proprju huwa mwaqqaf sabiex jissalvagwardja d-drittijiet tal-bniedem u mhux id-drittijiet tal-kummerċ biss.

Grazzi.

IS-SUR ANTON VELLA: Bħala konklużjonijiet se nagħmlu xi ftit rakkomandazzjonijiet.

Din mhijiex xi ħaġa faċli u tifhmu li biex tagħmel rakkomandazzjonijiet fuq dawn l-affarijiet tirrikjedi li jkollok ħafna esperti li jiġu kollha flimkien.

Ovvjament trid tagħti każ tal-kuntest lokali li qed tiddeċiedi fuqu għax kull kuntest huwa differenti.

Hawn Malta għandna r-realtajiet tagħna, u allura biex inti tagħti r-rakkomandazzjonijiet, trid tkun konxju miċ-ċirkostanzi tagħna, kemm mil-lat ta' saħħa, kemm mil-lat ta' pajjiż u kemm mil-lat ta' ekonomija.

Trid tpoġġi kollox fil-miżien.

Ma tistax tħares minn dan l-aspett biss.

Fid-diskors tiegħi diġà għidt li ħadt gost nisma' lill-Professur Gauci titkellem għax hi tiddeċiedi mil-lat ta' mediċina u saħħa tal-bniedem.

Ovvjament wieħed irid jagħti każ tal-lati l-oħra wkoll.

Però fejn tidħol saħħa u fejn jidħlu dawn l-evidenzi xjentifiċi li għandna, wieħed irid jipproċedi b'kawtela kbira.

Ovvjament aħna naqblu ħafna ma' dak li qalet il-Professur Gauci dwar li jiġi attwat il-precautionary principle.

Żiedet ukoll li għandu jiġi adottat il-precautionary principle fis-sens wiesa' tiegħu.

U dik tagħtik x'taħseb.

Dan ifisser li biex inti tipproteġi l-pubbliku trid tieħu dawk il-miżuri kollha li wieħed jista' jieħu biex jipproteġi lill-pubbliku inġenerali, inluż lil min hu l-aktar vulnerabbli.

Fid-dokumenti li qassamnielkom hemm dokument partikolari ħafna li ġej minn assoċjazzjoni ta' tobba li oriġinat fl-Ingilterra, jisimha PHIRE.

Din hija organizzazzjoni pjuttost partikolari fejn ġew flimkien grupp ta' tobba li jispeċjalizzaw f'dan il-qasam u xogħolhom hu li jedukaw kemm bordijiet ta' tobba minn pajjiżi differenti … Dawn il-Parlament jista' jistedinhom hawnhekk biex jagħtu preżentazzjoni.

Ovvjament huma jagħmluha minn tobba għal tobba.

Għalkemm jien imdaħħal sew fit-teknika u fir-riċerka, xorta m'iniex tal-livell ta' tabib bħalma huma dawn.

Xogħolhom hu li jaħdmu ħafna ma' nies li huma electrosensitive.

Biċċiet minnhom bdew bħala tobba fl-emerġenza u missew huma stess ma' dawn it-tip ta' kondizzjonijiet.

Allura ħolqu din l-organizzazzjoni u għandhom ukoll il-website tagħhom biex jedukaw lill-policy makers kif ukoll lill-kmamar tat-tobba.

Sfortuntament hawn Malta ma tantx sibt għajnuna jien.

Kien hemm min qalli li jiena psychosomatic, jiġifieri kont qiegħed naħseb li għandi hekk!

Però meta mbagħad għamilt kuntatt ma' barra kellmitni persuna u qaltli li m'hemmx dubju dwar dan u qaltli biex immur infittex fid-dar għax se nsib exposure!

U qaltli li 99.9% l-exposure se nsibha fil-kamra tas-sodda.

Mort infittex u hekk sibt.

Din il-persuna lanqas biss tgħix hawn Malta imma peress li hija esperta, meta bdiet tistaqsini ċerti mistoqsijiet mill-ewwel indunat.

Dawn l-affarijiet nafhom b'esperjenza first hand mill-pubbliku Malti.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li n-nies vulnerabbli huma t-tfal.

Nafu li n-nervituri tagħhom ma jkunux għadhom iffurmaw sew u allura jiġu affettwati mill-electric fields.

Sharon Goldberg semmiet kif fil-building biology guidelines ma jeżaminawx biss l-RF imma jeżaminaw l-electric fields, il-magnetic fields, id-dirty electricity.

Din il-power supply li hawn hawnhekk taqbeż il-linji gwida.

L-electric fields tagħha huma enormi u ttella' faċilment il-112 volts per meter!

Ftit jafu li din m'għandekx tħalliha viċin tiegħek.

Jien immur fid-djar tan-nies nurihom l-affarijiet u nedukahom.

Ngħidilhom biex dik ma jħalluhiex ma' ġenbhom jew ma jpoġġuhiex fuq is-sodda u joqogħdu bil-laptop fuq ħoġorhom.

In-nies ma jafuhomx dawn l-affarijiet.

It-trigeminals huma sensittivissimi għall-RF u għall-electric fields.

Naf każi fejn it-tabib hawn Malta ssevera n-nervituri biex inaqqas mill-uġigħ li jkollha persuna!

Meta mbagħad qabadhom l-uġigħ in-naħa l-oħra, naddafnielhom id-dar u l-uġigħ marrilhom mingħajr l-ebda intervent mediku u mingħajr mediċina!

Dawn huma realtajiet li qegħdin ngħixuhom.

Rigward il-5G u r-rakkomandazzjonijiet dwar il-precautionary principle kif se tattwah?

Bid-diskors issa wasalna li nattwawh imma l-problema hi kif se tattwah fir-realtà!

X'inhuma l-konsiderazzjonijiet li wieħed għandu jagħti każ meta jiġi biex jaħseb fuq it-triq 'il quddiem?

Fil-każ ta' Malta għandna population density għolja.

Mela jekk għandek antenna 5G li għandha l-kapaċità li tagħmel il-beam steering … Fejn qabel kif tixgħel l-apparat il-beacon se jixgħel bozza u jdawwal kullimkien ugwalment, illum il-ġurnata bil-beam steering se jkollok spotlight.

Mela kif jien nixgħel il-mobile l-spotlight se ddur fuqi.

Ċempel xi ħadd ieħor u l-ispotlight se ddur fuqu.

Mela biex tkejjel mhux se tmur bil-lux meter u se tara kemm hemm dawl imma trid tidħol fil-beam biex tkun taf x'għandek.

Dawn huma realtajiet, kif semmiet tajjeb ħafna l-MCA, li qed ikun hemm diffikultajiet biex tkejjel il-5G għax ma tafx jekk intix fil-beam jew le.

Hemm dawn id-diffikultajiet.

Meta inti tkejjel bl-RMS u għalhekk il-linji gwida tal-ICNIRP huma qarrieqa għax mhux talli ma ħallewhomx kif kienu imma talli daħħlu miżuri ġodda fejn inti tkejjel medja ta' 30 minuta.

Xi tfisser medja ta' 30 minuta?

Meta għandek il-peaks, jekk inti se tagħmel six minute average, il-peaks se jibqgħu hemm imma fuq perjodu ta' 30 minuta l-peaks se jillivellaw u allura se jkollok inqas peaks f'perjodu ta' 30 minuta milli f'perjodu ta' 6 minuti!

Allura l-medja se tinżel.

U hemmhekk tibda titħasseb u tistaqsi dawn il-livelli għal min huma salvagwardja!

Għas-saħħa tan-nies jew għall-industrija biex tibqa' taħdem?!

L-industrija, meta tiġi biex taħdem, hawn Malta għandha via libera u jekk trid twaħħal antenna ħadd mhu se jindaħlilha.

Jekk jien irrid niftaħ garaxx biex nisprejja bil-hardner irrid inġib il-permess ta' kulħadd u kif jopponi wieħed neħel.

Imma meta niġu biex nagħmlu installazzjoni u lili kkompromettewni u qaluli li se jagħtuni servizz b'xejn għal għomri kollu u jien aċċettajt, jien l-inqas wieħed li se niġi espost għax qiegħed taħtu.

Imma l-ġirien tiegħi, li qegħdin faċċata ta' din l-antenna mhu qed igawdu xejn u m'għandhom l-ebda say biex iwaqqfu din il-ħsara.

Jien rajt 24 hour ECG ta' persuna u mort magħha għand il-professur.

L-ECG wera li meta din il-persuna telgħet issaqqi l-pjanti fuq il-bejt tagħha, fit-3.00 p.m., ir-ritmu ta' qalbha spara 'l fuq.

Il-professur qalilha li għandha kondizzjoni rari fil-qalb.

Jien l-ECG rajtu meta niżżel id-data ta' din il-persuna.

Nerġa' ngħid li l-professur qalilha li għandha kondizzjoni rari għax qalbha kultant tiżboxxla.

Imma aħna għamilna l-korrelazzjoni u rajna l-ħin ta' meta ġralha hekk.

Issa din mhijiex xjenza perfetta imma hemm bażi li tagħtik x'taħseb.

Hawnhekk qed ngħidu li d-densità tal-urbanizzazzjoni tagħna hija problema għax se ġġib ħafna traffiku konċentrat.

Il-current existing levels ta' RF exposure hawn Malta diġà huma f'livelli sostanzjali meta tqabbilhom mal-linji gwida tal-building biology guidelines li huma bbażati fuq is-saħħa.

Mill-esperjenza nista' nsemmi żewġ każi; kelli każ ta' tifla ta' 10 snin li kienet tuġagħha rasha kuljum.

Din meta tiġi mill-iskola kienet tkun dejjem b'uġigħ ta' ras.

Ġara li din it-tifla marret l-isptar tagħna, għamlulha scan, eżaminawha t-tobba u ma sabu l-ebda dianjożi u allura qalulha li m'għandha xejn.

L-omm bdiet taħseb li t-tifla qiegħda tivvinta l-affarijiet biex ma tmurx skola u allura ħaditha għand psikjatra lokali li qalilha li l-uġigħ ma kienx psikomatiku imma huwa reali avolja ma jidher li hemm xejn ħażin fit-tifla!

It-tifla anke d-dar kien ikollha l-istess problema.

Kienu jinnutaw li meta tpoġġi fuq is-sufan tara t-televiżjoni taqbad tuġagħha rasha.

Dan ħadilhom żmien twil biex waslu għall-konklużjonijiet imma l-ġenituri ndunaw li ma' ġenb dak is-sufan kien hemm ir-router tal-wireless u kien hemm ukoll il-cordless phone.

Saru jafu bija biż-żmien u għalhekk talbuni ngħinhom u fil-fatt mort id-dar tagħhom u sibt li din it-tifla kienet esposta anke ġol-kamra tas-sodda tagħha min-naħa tal-ġirien.

U għalhekk għamilna l-miżuri biex innaqqsu l-espożizzjoni.

It-tobba li jifhmu f'dan ix-xogħol jgħidulek li l-ewwel miżura li trid tieħu hu li tnaqqas l-espożizzjoni għax jekk ma tagħmilx hekk mhux se tfiq!

Aħna naqqasna l-espożizzjoni mid-dar u edukajna lill-familja.

Sibt ħafna devices li kienu qed jemettu r-raġġi; wireless alarm, min-naħa tal-ġirien, cordless phone, mobile phones li kienu qed jintużaw bħala alarm fuq il-komodina, eċċ. Kien hemm numru ta' devices u neħħejniehom kollha.

Sadanittant it-tifla baqgħet bl-uġigħ ta' ras mill-iskola biss u fi tmiem il-ġimgħa kien jgħaddilha.

Meta mbagħad bidlet l-iskola u telgħet middle school, u dik l-iskola ma kellhiex wireless ġol-klassijiet, il-problema spiċċat.

Darba minnhom, f'Diċembru t-tifla marret fil-hall tal-iskola għaliex kellhom funzjoni tal-Milied u reġa' qabadha l-uġigħ.

L-omm staqsitni x'ġara u morna l-iskola tat-tifla biex naraw x'hemm.

U sibna li kien hemm żewġ routers f'dik is-sala.

Mela t-tifla baqgħet kronika u ma għaddilhiex.

Issa tgħiduli; dan studju li tista' tibbaża fuqu 100%?

U naqbel mal-Professur Gauci li huwa diffiċli li taqbad kondizzjoni medika u torbotha ma' espożizzjoni.

Imma meta tara dawn il-fatti kollha fejn għandek it-tobba li eżaminaw lil din it-tifla, għandek il-psikjatra li tat il-verżjoni tagħha … Sakemm l-electro sensitivity tkun għadha fil-bidu, normalment kif tneħħi l-espożizzjoni, is-sintomi jisparixxu.

Allura rridu nagħtu kas ta' din l-espożizzjoni li għandna.

Hemm ukoll l-unpredictability tal-EMF intensity li tiġi ġġenerata mit-teknoloġija 5G.

Diġà spjegajt li minħabba l-beam steering ma tantx tista' tasal għall-konklużjonijiet bħalma għandna bħalissa.

Bħalissa jekk immur min-north, mis-south jew mill-east tal-antenna se naqra l-istess reading.

Però jekk se titla' fl-għoli s-sinjal se jogħla għax qiegħed ġol-beam.

Dawn irridu nagħtu kashom.

Id-diffikultà sabiex tkejjel il-peak levels meta għandek il-linji gwida li qed jirrakkomandaw spatial averaging.

Il-linji gwida jirrakkomandaw li inti tagħmel spatial averaging, tieħu postijiet differenti u toħroġ il-medja.

U allura dawk il-peaks, li huma l-concern tagħna għall-effetti fuq is-saħħa, inti qiegħed tmewwithom.

Meta tara dan kollu ma tantx se jkollok fiex titfixkel.

L-unika soluzzjoni bħalissa fuq it-teknoloġija 5G hi li tagħmel moratorju fuqha.

Ma tistax taqbad u tagħti l-green light biex jibdew jużaw it-teknoloġija meta diġà għandna issues b'dak li għandna llum!

Allura l-moratorju għandu jsir sakemm jinbidlu ċ-ċirkostanzi.

X'nifhem biha li jinbidlu ċ-ċirkostanzi?

Hemm teknoloġiji ġodda.

Jien eżaminajt mobiles li meta ċċempel minn fuqhom il-meter ma jaqbadhomx.

Naf li dawn għandhom żewġ antenni li joħolqu interferenza bejniethom u fil-viċinanzi tal-mobile, li meta tagħmlu ma' rasek, il-livell ta' radjazzjoni tkun baxxa ħafna.

Din it-teknoloġija diġà teżisti u jeżistu teknoloġiji oħra li jużaw parti mill-ispectrum, li huwa d-dawl minflok l-RF.

Nafu li fin-natura d-dawl huwa abbundanti u l-organiżmi huma mdorrijin bid-dawl.

Ovvjament irridu naraw liema frekwenza jużaw għax bozza LED mhijiex l-istess bħal bozza inkandexxenti.

Imma ejjew ma nidħlux fuq dak is-suġġett.

Jien qiegħed nifhem li jeżistu teknoloġiji ġodda li ma jikkompromizzawx daqshekk is-saħħa u anke teknoloġiji li huma faċli li tagħmel moniteraġġ tagħhom.

Qed noħolqu problema kbira biex tirregolahom.

Pereżempju, għandek antenna 5G bil-beaming; kif se tfiehem lin-nies li jekk l-antenna qiegħda hemmhekk il-mobile tagħmlu hawnhekk ħalli ma jgħaddix minn ġo rasek?!

Min se jagħti kas fejn qiegħda l-antenna?

Taqbad u ċċempel.

Dawn huma affarijiet reali.

Iktar ma tgħolli l-frekwenza, iktar tista' tiffoka l-beam u aktar tista' tiffranka elettriku.

Wara kollox dawn huma sistemi effiċjentissimi.

Fil-fatt il-5G ma jaħlix għax mhux qed jitrażmetti l-ħin kollu imma qiegħed jagħmel beaming tal-apparat.

Enġinirikament jaffaxxinani.

Li kieku ma kienx jagħmel ħsara għas-saħħa jaffaxxinani.

Jien bniedem tekniku ħafna imma meta tara kemm huwa effiċjenti biex jagħmel il-ħsara tbiddel fehemtek.

Meta inti taqbad lenti u tiffoka x-xemx f'punt wieħed il-ħsara se tikber u dak li qed jiġri bil-5G.

Il-wifi l-istess ħaġa.

Min jagħti kas li r-router qiegħed warajk u qed jgħaddi minn ġo fik?

Min se jagħti kas li aħjar kont qiegħed in-naħa l-oħra?

Ħadd ma jgħidhomlok dawn l-affarijiet u huma dawn l-affarijiet li ngħallmu lin-nies fuq id-djar tagħhom.

Aħna nagħtuhom il-pariri imma qatt ma ngħidulhom biex jarmu l-laptop jew ir-router.

Dan bħal meta jkollok cooker.

Kulħadd għandu cooker id-dar imma jużah b'kawtela għax jaf li n-nar jaħraq.

Imma dawn l-affarijiet ħadd ma jibża' minnhom.

Kemm għandna nisa li jaqbdu l-mobile jitfgħuh ġol-bra u jsuqu bih?

L-agħar ħaġa li tista' tagħmel!

Naraw każijiet ta' kanċer li jibda normalment min-naħa ta' barra, mil-lymph nodes.

Dawn issib tliet irjus tal-kanċer eżatt fejn għandek l-antenni!

U dan għaliex dak il-mobile għandu l-antenna qiegħda hawn isfel minħabba rasek u meta ssuq bih jitlef iċ-ċellula u allura jitfa' full power biex jaqbad maċ-ċellula li jmiss.

B'hekk qiegħed jitfa' ir-raġġi fuq sidrek.

Għandna ħafna każijiet bħal dawn u qed jintrebħu ħafna każijiet fil-qrati fuqhom.

Issa fejn irridu naslu?

Il-linji gwida ma jiddiskriminawx.

Aħna qed nipproponu li l-ewwel nett għandna bżonn serjament bidla fil-liġi tagħna għax din qiegħda torbot lill-MCA.

Din l-awtorità ma tistax taħdem b'din il-liġi.

Mhuwiex fir-remit tal-MCA li tissalvagwardja s-saħħa tan-nies u xogħolha hu li tara li l-apparat huwa legally compliant.

Jekk iddaħħal antenna hawn ġew u toqgħod taħtha tkun compliant bil-liġi li għandna!

Mela l-ewwel ma rridu hu li naraw x'qed jagħmlu pajjiżi ġirien tagħna li baxxew il-livelli tagħhom ħalli tibda toħloq protezzjoni iktar reali.

Il-linji gwida importanti li jagħmlu diskriminazzjoni bejn post u ieħor, u bejn ġurnata u oħra.

Fit-traffiku, l-ispeed limit fi triq arterjali jew fi triq ġol-bini mhuwiex l-istess.

Mela għaliex fl-EMFs m'għandux ikollna differenza jekk huwiex ġo skola, ġo post rikreattiv, ġo football ground jew ġo sptar?

Hemmhekk jeżistu links differenti u gruppi ta' nies differenti li jistgħu jkunu vulnerabbli.

Allura trid tagħmel linji gwida appropjati.

Fl-Imdina ngħidu li ma tistax iddoqq il-horn tal-karozza, jiġifieri nagħmluhom dawn ir-restrizzjonijiet fit-traffiku.

Allura għaliex ma nagħmluhomx ukoll fl-EMFs?

Irridu noqogħdu attenti li f'postijiet differenti nagħmlu limits differenti.

Hawnhekk ma nixtieqx imbeżża' lill-industrija imma nafu li f'ħafna djar tal-anzjani għandna l-antenni fuqhom.

Issa mhux qed ngħid tneħħihom imma għandna biex naħdmu.

Il-bini tal-Amazon kollu shielded minn ġewwa biex l-RFs ma jidħlux ġewwa u b'hekk jibżgħu għall-impjegati tagħhom.

Ma tarax cordless phones ġo dawn l-entitajiet u lanqas wifi.

Mela dawn in-nies li jaħdmu fit-teknoloġija u li jafu eżatt x'tagħmel, jipproteġu lill-ħaddiema tagħhom.

Mela m'għandniex għalfejn naqilgħu l-antenni għax hemm soluzzjonijiet.

Aħna hawnhekk qegħdin biex naħdmu flimkien mal-industrija u mhux biex inxekklu lill-ekonomija.

Imma ejjew nibżgħu għan-nies.

Hemm affarijiet x'tagħmel.

Meta mmorru fid-djar tan-nies biex inkejlu u nsibu livelli għoljin ma ngħidulhomx li għandhom traġedja u aħjar ibigħu d-dar imma ngħidulhom ejja naraw x'soluzzjoni nistgħu nsibu.

Hemm soluzzjonijiet.

Għalhekk teżisti x-xjenza.

Ix-xjenza tipprovdi s-soluzzjonijiet imma rridu nkunu kawti.

DR RODOLFO RAGONESI: Tidentifka l-problema qabel ma tibda bis-soluzzjoni u mhux lanqas irridu nirrikonoxxu li hemm problema.

IS-SUR ANTON VELLA: Irridu nħallu wkoll liċ-ċittadin li jkollu say meta jkun hemm transmission sights għax hawn Malta ma hawn l-ebda regulation fuqhom.

Jekk trid tagħmel antenna taqbad tirranġa ma' sid il-proprjetà u ħafna drabi jekk issib persuna li ma tifhimx inti tista' tikkompromettiha billi twegħedha li tħallsilha d-dawl u li tagħtiha s-servizz b'xejn għal għomorha u din tgħidlek tridx twaħħal sitta fuq il-bejt!

Imbagħad għandek nies oħra li lanqas biss ikunu joqogħdu f'dak il-post u jwaħħlu antenna!

Irridu noqogħdu attenti li dawn l-affarijiet nieħdu ħsiebhom.

Mhux qed ngħid li nagħtu permess liċ-ċittadini minħabba l-biża' li jxekklu l-affarijiet imma hemm fejn nistgħu nagħtu każ.

Għandu jkun hemm regolamentazzjoni għaIl-postijiet tax-xogħol.

Dan mhux qed ngħidu jien imma fuq id-dokumenti kollha li ppreżentajna jidher ċar kristall li fuq il-postijiet tax-xogħol għandna nibżgħu għall-ħaddiema billi nagħmlu l-apparat wired.

Jekk għandna fixed station għalfejn għandu jkollna l-wifi?

Naħdmu bil-wired.

Kelli każ reċenti fejn persuna li taħdem ġo entità tal-Gvern talbitni ngħinha għax qaltli li minn mindu stallaw ir-router fuq rasha x-xogħol spiċċat tbati bl-uġigħ ta' ras u qiegħda tasal id-dar għajjiena mejta.

Din il-persuna qaltli wkoll li lanqas tista' torqod fil-kamra tas-sodda tagħha għax taqbad tuġagħha rasha u qed ikollha tifrex saqqu ġol-kamra tal-pranzu u hemm biss jirnexxilha torqod.

Għalhekk mort biex nara x'se nsib u x'ħin bdejt inkejjel sibt li din il-persuna, mingħajr ma tifhem u mingħajr ma kellha idea ta' x'inhu router, eċċ, irnexxielha ssib post nadif ġod-dar tagħha.

Bqajt imbellaħ!

Lil din il-persuna ma stajtx ma nemminx dak li kienet qiegħda tħoss.

Imma x'ġara fuq ix-xogħol tagħha?

Meta kitbet lis-CEO tagħha u qaltu bil-problema li kellha, is-CEO ġab l-MCA biex ikejlu l-livelli u l-MCA sabu kollox sewwa.

Din il-persuna reġgħet kitbet lis-CEO u qaltlu li rasha baqgħet tuġagħha u għalhekk marru pass oltre u ġabu persuna mill-Università li kiteb rapport u qal li dawn ir-raġġi ma jagħmlux ħsara.

B'hekk din l-impjegata kellha tagħlaq ħalqha.

Issa biex inkunu ġusti magħhom ir-router ressquh daqsxejn il-bogħod ukoll.

Imma dawn huma realtajiet li qegħdin ngħixu f'pajjiżna!

Għandek bniedem li qed ibati.

Ta' min hu t-tort?

Żgur li le għax l-MCA għamlitu xogħolha u mxiet mar-regolamenti.

Min kiteb dak ir-rapport ma nafx jekk żbaljax jew le.

Is-CEO ma jaħtix ukoll għax ma jifhimx.

Imma rridu nipproteġu liċ-ċittadin u rridu nkunu konxji tagħhom dawn in-nies.

Is-CEO tal-Ericsson ħareġ b'mod open jgħid li huwa electrosensitive u għamlulu uffiċju shielded.

Tawh ukoll laptop low EMF biex jibqa' jaħdem hemmhekk għax kien tajjeb ħafna.

L-Ericsson hija l-kumpanija li qed iddaħħal il-5G hawn Malta!

Wieħed mill-kapijiet tal-WHO kien electrosensitive.

Nixtieq ngħid li l-esperti li qegħdin f'dan il-qasam, bħal Microsoft, Steve Jobs tal-Apple, Youtube, Amazon, eċċ., kollha qegħdin f'Silicone Valley, li hija l-cradle tal-inġinerija, u hemmhekk sabu li r-rata ta' awtiżmu hija t-tieni l-ogħla fid-dinja!

Dawn huma inġiniera primi u moħħ ta' inġinier jaħseb u jsib is-soluzzjonijiet.

Pereżempju Peter Sullivan għandu żewġt itfal awtistiċi imma ma qagħadx fuq li qalulu li din kienet xi ħaġa ġenetika u beda jitkixxef.

Sab li l-ġenetika qiegħda hemm imma l-mutazzjonijiet, li ngħidulhom de novo mutations, mhumiex ġejjin għax tirithom imma ġejjin minn kawżi ambjentali.

Għalhekk baqa' ifittex u jħaffer u llum għamel clear line venture u qiegħed on the way li jeradika l-awtiżmu!

Mhux talli t-tfal tiegħu qegħdin l-università llum u rnexxielu jġibhom f'posthom imma qed jagħmel organizzazzjoni sabiex jgħallem u jgħin għaliex sab li bi protokolli li jimxu fuq dawk il-linji gwida li semmejt aktar qabel se jkunu jistgħu jirriversjaw l-awtiżmu.

Dawn huma fatti xokkanti.

Hemm erba' tobba l-Amerika li qed jagħmlu proprju dan ix-xogħol.

DR RODOLFO RAGONESI: Issa f'Silicone Valley lit-tfal tagħhom qed jibagħtuhom fi skejjel li huma wifi free.

Allura meta tibda tara lil dawn ta' Microsoft, li qed jagħmlu dawn il-prodotti li inċidentalment huma addictive, u li forsi għandhom valur ukoll, imma mbagħad lit-tfal tagħhom mhux iħalluhom jużaw din l-istess teknoloġija qabel ma jkollhom 14-il sena tibda titħasseb!

U dawn kważi jsiru paranoid li t-tfal tagħhom ma jużawx din it-teknoloġija għax jafu x'inhuma l-effetti.

Jien ma rridx nifta' dell ikrah fuq dawn il-kumpaniji għax żgur li qed jagħmlu ħafna ġid bil-prodotti tagħhom imma rridu noqogħdu attenti li nħarsu s-saħħa taċ-ċittadini tagħna.

Dan bħal meta jkollok tabib li jirrakkomandalek mediċina imma hu ma jkunx irid jeħodha!

Bla ma trid tibda taħseb.

Qed nirrakkomandaw ukoll li fil-post tax-xogħol fejn nistgħu naħdmu bil-fixed wiring.

Ma nużawx wireless equipment ġol-iskejjel tagħna.

Din hija rakkomandazzjoni importanti ħafna.

Ġieli avviċinawni ġenituri u qaluli li mhux se jibqgħu jitbagħtu lit-tfal tagħhom l-iskola għax qed ibatu minn uġigħ ta' ras.

Allura tibda tara kif se tgħinhom ħalli jsibu soluzzjoni.

Il-kampanji edukattivi huma importanti ħafna.

Jien naħseb li l-ikbar problema li għandna Malta, apparti l-liġi, hija nuqqas kbir ta' għarfien fil-poplu tagħna.

U hawnhekk nixtieq insemmi x'qed jagħmel Ċipru.

L-Environmental Health Authority tagħhom qegħdin jagħmlu kampanja nazzjonali permezz ta' videos ta' erba' minuti, diretti għall-adoloxxenti u għal entitajiet differenti biex f'erba' minuti prattikament jiġbru dak kollu li għedna hawnhekk illum.

Fuq l-EMFs huma ta' eżempju kbir, u huma ta' eżempju of good practice fl-opinjoni tagħna.

DR RODOLFO RAGONESI: Is-Sur Vella semma l-wireless equipment in schools, xi ħaġa li tista' titneħħa u l-istudenti xorta jkollhom the full possibility li jmorru għall-wired equipment.

Ikollok port ma' kull desk, jiġifieri mhijiex xi ħaġa impossibbli biex issir.

Imma immaġinaw ikun hemm very powerful industrial routers qegħdin beaming fit-tfal, li huma l-aktar sensittivi, u fejn dawn qed iqattgħu sigħat twal kuljum.

Jekk hemm opzjoni, u aħna qed ngħidu li hemm opzjoni, dik tal-wired equipment, mela ejja mmorru for the wired option.

IS-SUR ANTON VELLA: Kif għidna m'għandna xejn kontra t-teknoloġija u aħna stess għandna t-teknoloġija d-dar.

Kulħadd għandu.

Aħna qed inħeġġu lill-Gvern sabiex jieħu din id-deċiżjoni u jwaqqaf għalissa r-roll out tal-5G sakemm iċ-ċirkostanzi jkunu tali li jippermettu li aħna nkunu nafu li jekk se niftħu dan il-bieb, dan se jkun sigur.

Tajjeb li nżommu f'moħħna li din it-teknoloġija, jekk se niftħulha l-bieb, m'hemmx point of return.

It is too invasive u se tibdlilna l-mod ta' kif ngħixu fit-tul.

DR RODOLFO RAGONESI: Qisek ftaħt highway u mbagħad tgħid lin-nies biex ma jużawhiex imma minflok jgħaddu mis-side road!

IS-SUR ANTON VELLA: Għandkom xi mistoqsijiet?

STEPHEN SPITERI: L-ewwel nett nixtieq ngħidilkom prosit tal-preżentazzjoni li ressaqtulna.

Nista' ngħid li llum komplejt nitgħallem.

Jien naħseb li l-basic issue għandha tkun li naraw is-Supretendent tas-Saħħa Pubblika - għax hija issue ta' saħħa pubblika ġewwa l-pajjiż - x'tirrakkomanda għal pajjiżna.

Bħala Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa we can digest dak li għidtu intom.

Naħseb li jien tgħallimt ċerti affarijiet li forsi qabel kont neħodhom for granted jew ma kontx nagħti kashom.

Però naħseb li fl-aħħar mill-aħħar għandna niddiskutu mal-Professur Gauci ħalli tagħtina l-konklużjionijiet tagħha vis-à-vis il-health hazards.

Jekk aħna qed nipprovaw nippromwovu green energy u issa qed indaħħlu enerġija oħra li qed tagħmel ħsara mod ieħor …

IĊ-CHAIRPERSON: Ovvjament l-irwol ta' dan il-Kumitat huwa li jirrakkomanda lill-Parlament.

Nalaċċja ma' dak li qal l-Onor.

Spiteri, li fejn hemm indirizzati potenzjalment health hazards u hemm soluzzjonijiet għalihom li mhumiex ta' barra minn hawn, kif qed tgħidu intom stess, bħal pereżempju shielding, wiring, eċċ., mela mmorru għalihom u nagħmluhom.

Ma narax għalfejn m'għandux ikun hemm ċerti rakkomandazzjonijiet biex fejn nistgħu ntejbu s-saħħa fl-iskola, fuq ix-xogħol u kullimkien, kif għidtu intom, ma nagħmluhiex.

DR RODOLFO RAGONESI: Irridu naraw ukoll li l-livelli tal-ICNIRP ma nibqgħux nimxu fuqhom.

It is a free for all. Trid tara xi tgħid riżoluzzjoni 1815 u trid tara pajjiżi oħra, bħall-Awstrija, fejn qegħdin jaslu fuq dan is-suġġett.

Din hija importanti wkoll.

Għandek ir-regolamenti u mbagħad għandek kif tista' dejjem tnaqqas.

IĊ-CHAIRPERSON: L-aħħar darba semmejna Franza wkoll.

GODFREY FARRUGIA: Iva, u fil-fatt dan il-weekend għamilt ftit tal-homework biex fl-istess ħin nistrada lil dan il-Kumitat fejn għandu jmur u biex nagħmel ukoll il-proposti tiegħi bħala Membru ta' dan il-Kumitat.

Għadni kif bgħattilkom email dwar xi ħaġa li nixtieq li niddiskutuha.

Sur President, inti kont għidtli li se tagħtini ħames minuti biex nagħmel preżentazzjoni dwar l-ideat tiegħi.

Dan kien is-sena l-oħra meta jien kien għadni m'iniex Membru f'dan il-Kumitat.

Issa minn dakinhar sirt Membru u diġà tkellimt aktar minn dawk il-ħames minuti li kont se tagħtini.

Hawnhekk jien ktibt il-way forward li fl-opinjoni tiegħi għandna nimxu fuqha.

Apparti Franza tajtkom il-links ta' x'għamlu 25 pajjiż differenti u ħadt eżempju ta' pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, li huwa Mediterranju bħalna u huwa wkoll gżira.

Hawnhekk qiegħed nirreferi għal Ċipru.

Jien rajt x'għamel il-Kumitat tas-Saħħa tal-Parlament Ċiprijott u fejn mexa.

Ħadt il-permess tagħhom u ħadt il-permess tal-Environmental Trust li għinet liċ-Ċiprijotti, biex nużaw ix-xogħol li għamlu huma.

Din hija idea li jien nixtieq li nitkellmuha u niddiskutuha.

Qed nagħtikom dak li ktibt u rriċerkajt anke bil-konklużjonijiet li smajt hawnhekk fid-diversi laqgħat permezz ta' din il-kitba żgħira li għamilt.

Se nagħtiha minn qabel biex meta niltaqgħu nkunu nistgħu nitkellmu fuqha.

Il-link ta' Ċipru hija miktuba bil-Grieg imma tistgħu tagħmlu google translate tagħha u jkollkom spjegazzjoni eżatta ta' x'għamlu bħala pajjiż.

Jien nemmen li bħalma qalu sħabi hawnhekk għax sirt midħla tagħhom mill-2018 lil hawn wara li kont qrajt artiklu fuq The Lancet dwar l-EMF, liema artikolu kien inkwetani.

Sirt naf li l-Human Health kienu interessati f'dan is-suġġett u kont ikkomunikajt magħhom.

Fil-każ ngħaddilek ukoll x'kien intqal fuq The Lancet.

Hija preview u allura hija xi ħaġa ta' sostanza.

Jien nemmen li aħna bħala Kumitat għandna s-saħħa biex nissuġġerixxu kif għandu jitnaqqas l-EMF by applying the precautionary principle avolja naqbel ma' dak li qalu s-sinjuri li diġà qbiżnieh, imma aħjar tard milli qatt u nħaddnu a rational technology application.

Bħalissa qegħdin totalment free for all u s-salvagwardja tas-saħħa tagħna minn dan l-aspett, mhijiex regolarizzata bl-ebda mod.

Anke l-Professur Gauci għandha d-diffikultajiet tagħha b'mod legali minkejja li hemm il-Public Health Act!

Dan huwa tniġġis li ma jidhirx imma huwa tniġġis li qiegħed madwarna u qiegħed jaffettwalna ħajjitna.

Sur President, lili jinkwetawni l-ICNIRP guidelines.

Fl-istampa lokali kien hemm kumpanija kummerċjali li kienet qalet li minkejja li se jkun hemm ir-role out tal-5G it-tniġġis ftit se jiżdied u l-emissjonijiet se jibqgħu dejjem taħt il-linji gwida tal-ICNIRP.

Hawnhekk għandna persuna teknika, is-Sur Anton Vella, li minn hawnhekk nirringrazzjah għax tgħallimt ħafna mingħandu.

Nixtieq nisma' l-opinjoni tiegħek dwar dan li semmiet din il-kumpanija kummerċjali lokali.

IS-SUR ANTON VELLA: Tajjeb ngħidu li sa Frar li għadda ma kien hemm l-ebda provider lokali li kien interessat fil-5G hawn Malta, però reċentament kien hemm provider partikolari li t-teknoloġija tiegħu kienet diġà 5G ready.

U ġustament dan interessa ruħu li jagħmel it-testijiet fuq il-5G fil-faċilità tiegħu u ħareġ jgħid fuq il-midja li meta xegħlu t-teknoloġija tagħhom kien hemm a minimal increase fl-emissjonijiet u li l-emissjonijiet totali baqgħu taħt il-1% tal-ICNIRP.

Issa tajjeb ngħidu li meta titkellem fuq 1% tal-ICNIRP inkunu qed nitkellmu fuq 100,000 micro watts per square meter.

Meta rajna dawk il-monographs tal-Building Biology Guidelines, jekk tmur tfittex 100,000 x'jagħmel se ssib …

L-ewwel nett dawn għamlu statement fejn qalu li qegħdin ikejlu at street level u li dan huwa l-istess emissjoni bħal meta tkejjel sular 'il fuq.

Aħna nafu li llum il-Maltin jorqdu fil-kamra tas-sodda tagħhom li ġeneralment tinsab fl-ewwel jew fit-tieni sular.

U jien qiegħed nikkontesta dak l-istatement li għamlu li meta tkejjel livelli aktar 'il fuq il-livelli ta' radjazzjoni jibqgħu l-istess.

Meta inti għandek antenna li qiegħda titrasmetti jkollha beam speċifiku.

Meta inti taraha iktar 'l isfel, il-livell se jonqos.

Ikun hemm mumenti bejn lobe u oħra li r-radjazzjoni kważi kważi tiġi ċuċata.

Allura tajjeb li ngħidu li meta tmur tkejjel at street level m'intix qed taqbad ir-realtà ta' dawn l-emissjonijiet.

Apparti minn hekk, jekk inti ttestjajt il-5G, trid tittestja bil-connections u mhux meta tixgħel l-antenna biss.

Hawnhekk tajjeb ngħidu li l-4G huwa LTE u allura reference signal.

Meta għandek LTE għaddej, anke jekk inhu standby, m'hemm xejn imqabbad miegħu imma għandek l-antenna biss tixgħel, għandek qisu 700 watts għaddej.

Issa meta għandek antenna tal-5G, it-teknoloġija tant hija raffinata li din titfagħlek parti mit-teknoloġija ta' isfel fuq stand by mode jew fuq sleep mode.

Hija teknoloġija effiċjenti u għalhekk għedt li taffaxxinani.

Imma meta tixgħelha u tqabbad l-ammont ta' apparat li tiflaħ fuqha, ir-radjazzjonijiet jitilgħu 'l fuq.

Mela rridu nkunu ġusti u ngħidu kif qed neħduh il-kejl!

Jien nista' nixgħel il-main u ngħid li m'għandi ħela ta' xejn imma mbagħad inqabbad l-appliances u nara x'jiġri.

Meta nitkellmu rridu nkunu preċiżi.

Li aħna mmorru ngħidu fil-midja li kien hemm żieda negliġibbli rridu noqogħdu attenti minnha għax il-5G jaħdem b'tali mod li meta żżid it-traffiku se joħloqlok aktar radjazzjoni.

Din hija x ħaġa ovvja.

Dan barra li kif spjegajt iktar qabel, ir-radjazzjoni se tkun beamed u allura se tkun iktar ikkonċentrata u se jkun aktar diffiċli biex tkejjilha u għandek aktar ċans li toħloqlok kondizzjonijiet mediċi.

Hawnhekk irridu noqogħdu attenti.

Ħalli nagħmlilkom analoġija; immaġinaw li kellna naqbdu l-pulizija u l-wardens u ngħidulhom jmorru jduru t-toroq ta' Malta u jagħmlulna rapport tas-sewwieqa fuq il-veloċità li qed jużaw u nitolbuhom biex iqabbluha bħala persentaġġ ta' limitu fil-veloċità għal kullimkien l-istess u ċjoè ta' 7,000 kilometru fis-siegħa!

Dawn jiġu u jgħidulna li kulħadd qed isuq b'inqas minn 1%.

U kemm jiġu 1% ta' 7,000?

Jiġu 70 kilometru fis-siegħa!

Imma inti, bis-70 issuq ġot-toroq tal-Imdina jew tal-Birgu?

Għalhekk jien qed ngħid li l-limitu qed ikun diskriminatorju.

Apparti minn hekk, is-7,000 kilometru fis-siegħa hawn xi ħadd qatt mar jipprovahom biex jara x' jiġrilu jekk jieħu waħda ma' ħajt?!

Jien nistieden lill-awtoritajiet li qed jgħidu dawn l-affarijiet biex imorru joqogħdu ġo shielded room … L-Onor.

Debattista qalilna l-aħħar darba li hawn Malta limitati.

Però fl-Università ta' Malta għandna shielded room.

Hawn xi ħadd minn dawn il-providers li lest li nagħmlu transmitter ta' 61V/metre, li huwa fil-limits tal-ICNIRP u jieħu l-familja u t-tfal tiegħu hemmhekk u jesponu lilhom infushom għal ftit sigħat kuljum?!

Forsi jagħmel xahar hemmhekk u niffilmjawh.

Imbagħad joħroġ u jgħidilna eżattament x'inhuma l-1% għax 100% ikun qagħad ġo fih u ma ġralu xejn.

Imma dak is-7,000 kilometru fis-siegħa, li huwa l-limit tal-ICNIRP li qed inqabblu miegħu u qed ngħidu lill-pubbliku bil-1%, dak mhu veru xejn sigur!

Għalhekk dawn l-istatements fil-midja huma perikolużi.

Meta inti qed tqabbel ma' limitu li ħadd ma jrid jidħol biex jiggarantih, lanqas l-ICNIRP stess … Iċ-chairperson tagħhom qal li l-linji gwida tagħhom mhumiex the last word on safety.

Qal li dawn mhumiex xi tarka għall-industrija.

Spjegaha ċar.

DR RODOLFO RAGONESI: Jekk tara l-linji gwida tal-ICNIRP huma redikoli!

Jekk se toqgħod fuqhom ovvjament kollox jgħaddi!

IS-SUR ANTON VELLA: Fil-Belġju l-limitu tagħhom huwa ta' 7V/meter.

7V huwa reali u huwa 130,000 fuq barra.

Issa meta titbiegħed u tidħol ġol-bini se jinżel.

Imma mhux ikollok 10 miljuni bħalma għandna hawn Malta!

U fil-Belġju jaħdem qiegħed.

GODFREY FARRUGIA: Fil-fatt il-linji gwida tal-ICNIRP huma relatati … Jiġifieri m'hemmx il-margin eżatt bejn sigur u mhux imma l-limitu huwa fuq behavioural changes li jsiru.

GODFREY FARRUGIA: Ħa nġib paragun wieħed; is-sħana tax-xemx taħraqni u tagħmilli sun burn imma l-ultraviolet tax-xemx iġibli l-kanċer tal-ġilda.

Il-proċess huwa totalment differenti u m'għandu x'jaqsam xejn.

L-istess l-EMF.

IĊ-CHAIRPERSON: Wasalna biex nikkonkludu din il-laqgħa u għalhekk nixtieq nirringrazzja lill-membri tal-Human Health Alliance tal-informazzjoni li għaddewlna llum f'din il-laqgħa.

Nirringrazzja wkoll lill-Membri ta' dan il-Kumitat kif ukoll lis-Segretarja ta' dan il-Kumitat.

Nirringrazzjakom.

Fis-6.30 pm il-laqgħa ġiet fi tmiemha u l-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati iktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees health


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU 14

It-Tlieta, 24 ta' Novembru 2020

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4.51 p.m.

L-Onor.

Silvio Grixti, President tal-Kumitat ippresieda.

PREŻENTI

Is-Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur u l-Indafa Pubblika l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 13 li saret fl-10 ta' Novembru 2020 ġew konfermati.

Il-Kumitat dwar is-Saħħa rriżuma mill-10 ta' Novembru 2020 id-diskussjoni fuq il-5G.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Anton Vella espert tekniku fuq l-EMF u lil Dott. Rodolfo Ragonesi Konsulent Legali membri tal-Human Health Alliance Council sabiex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Bil-permess tal-Kumitat, is-Sur Vella ppreżenta Powerpoint Presentation intitolata:

Dr Rodolfo Ragonesi ppreżenta lill-Kumitat:

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-membri preżenti staqsew diversi mistoqsijiet lill-mistednin.

Fis-6.30 pm il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT