KUMITAT PERMANENTI GĦALL-KONSIDERAZZJONI

TA' ABBOZZI TA' LIĠI AĠĠUNT

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 31

It-Tlieta, 6 ta' Ottubru, 2020

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

TA' ABBOZZI TA' LIĠI AĠĠUNT

Laqgħa Nru 31

It-Tlieta, 6 ta' Ottubru, 2020

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-2:14 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 30 li saret fit-30 ta' Settembru, 2020 ġew ikkonfermati.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-UGWALJANZA

Skont riżoluzzjoni fis-Seduta Nru 276 tat-Tnejn, 11 ta' Novembru 2019, il-Kumitat iltaqa' biex ikompli jikkonsidra dan l-Abbozz ta' Liġi.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis): Nagħti merħba lil kull min hawn preżenti għal din il-laqgħa tal-lum.

Bħal kull laqgħa oħra ta' dan il-Kumitat, din il-laqgħa qiegħda tiġi video streamed b'mod dirett u qiegħda tiġi trasmessa fuq l-istazzjon tat-televiżjoni tal-Parlament b'mod dirett ukoll.

Is-Segretarja tal-Kumitat se tkun qiegħda tqassmilkom kopja tal-Abbozz ta' Liġi li se nkunu qegħdin niddiskutu llum.

Peress li qegħdin grupp kbir nitlobkom tagħmlu l-mobile phone fuq silent mode.

Nitlobkom ukoll biex inżommu t-tradizzjoni ta' rispett lejn xulxin.

Għaldaqstant nirringrazzja lill-Ministru Edward Zammit Lewis, lis-Segretarju Parlamentari Rosianne Cutajar, lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius, lill-Onor.

Clyde Puli, lill-Eks Ministru Tonio Borg u lil kull min hawn preżenti; fostkom qed nara lil Dr Micallef Stafrace u lil diversi avukati oħrajn.

Nirringrazzjakom kollha li ġejtu.

Kulħadd se jingħata l-ispazju kollu neċessarju biex iressaq l-argumenti tiegħu.

Din hija d-dar tad-demokrazija u kulħadd se jingħata l-ispazju biex jagħmel l-argumenti tiegħu, jiġifieri m'għandniex għalfejn nipprovaw ngħaġġlu għaliex naħsbu li mhux se ningħataw l-ispazju.

Magħna wkoll hawn Dr Desireè Attard u Dr Cheryl Azzopardi li se jgħinuna f'dak kollu li se jkollna bżonn.

Il-proċedura hija li l-Ministru jippreżenta klawsola klawsola, jispjegalna dik il-klawsola fiex tikkonsisti u mbagħad ngħaddu għad-diskussjoni fuqha.

Dawk kollha li jixtiequ jagħmlu l-punti tagħhom jagħmlulna sinjal u kulħadd se jingħata tliet minuti.

Hawn madwar 20 persuna hawn fuq u hemm madwar 20 persuna oħra isfel, fir-reception area, u jekk kulħadd jitkellem fuq kull klawsola, nagħmlu klawsola waħda biss.

Hawn ukoll nies li qegħdin isegwuna permezz taż-Zoom u minn hawnhekk insellmilhom u nsellem ukoll lil dawk il-persuni li hemm isfel, li wkoll se jingħataw l-opportunità li jagħmlu l-interventi tagħhom.

Din se tkun laqgħa interessanti ħafna.

Infakkarkom li fl-aħħar laqgħa li kellna dwar dan l-Abbozz ta' Liġi, il-klawsola 6 u l-klawsola 14 kienu ġew posposti biex issir aktar riċerka u diskussjoni fuqhom u konna wasalna biex nibdew klawsola 26.

Qabel ma ngħaddu għal din il-klawsola però rrid ninforma lill-Kumitat li fil-laqgħa tal-bieraħ, 5 ta' Ottubru 2020, tal-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra ġie deċiż li għall-kumitati għandhom jattendu biss dawk il-persuni li huwa strettament neċessarju li jkunu preżenti biex il-Kumitat ikun jista' jiltaqa'.

Dawn jinkludu wkoll mistiedna li jintalbu jipparteċipaw fil-Kumitat, iżda f'kull każ huwa rakkomandat li dawn jingħataw l-opportunità li jipparteċipaw fil-laqgħat b'mod virtwali.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza): Sur President, nirringrazzja lilek, lill-Membri ta' dan il-Kumitat kif ukoll lil dawk li għoġobhom jingħaqdu magħna llum.

Naċċertakom li kulħadd se jingħata l-ispazju biex jagħmel il-veduti tiegħu.

Naf li l-klawsola 4 u l-klawsola 14 kienu ġew posposti fil-laqgħa preċedenti u naf li hemm kontestazzjoni dwarhom għaliex iddiskutejniehom però għal fini ta' proċedura, irridu nibdew mill-klawsola 26 u nimxu minn hemmhekk.

Imbagħad jekk dawk iż-żewġ klawsoli nerġgħu niġu lura għalihom, għandkom tħossukom liberi li tgħidu dak li għandkom tgħidu.

Jidher li hemm klawsoli li m'hemmx kontestazzjoni dwarhom, però dan ma jfissirx li l-Abbozz ta' Liġi se jingħalaq imma nibqgħu niddiskutu biex anke bl-għajnuna tagħkom, naslu għal soluzzjoni billi nipprovaw nirrikonċiljaw l-interessi ta' kulħadd.

Naf li din mhux xi ħaġa faċli fuq dan l-Abbozz ta' Liġi partikolari, però naċċertakom li jien u s-Segretarju Parlamentari Rosianne Cutajar għandna kull interess li nagħmlu liġi tajba u b'saħħitha favur l-ugwaljanza u kontra kull diskriminazzjoni, imma wkoll li nibqgħu niftħu u nagħmlu djalogu strutturat.

Nirringrazzja b'mod partikolari lill-Onor.

Claudette Buttigieg tal-koperazzjoni li wriet u lill-Membri tal-Oppożizzjoni li ssenjalaw fejn hemm bżonn ta' aktar diskussjoni.

Madanakollu l-klawsoli li huma ċari u jistgħu jgħaddu, ejja ngħadduhom mingħajr ma l-Abbozz ta' Liġi jkollu għalfejn jingħalaq u fl-istess ħin intom tistgħu tgħidu dak li għandkom kull dritt li tgħidu quddiem dan il-Kumitat.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nixtieq nagħmel kjarifika dwar il-vot tiegħi fuq il-klawsola 7.

Fil-laqgħa preċedenti l-klawsola 7 kienet għaddiet bi qbil unanimu u kien hemm inkluż anke l-vot tiegħi.

Għaldaqstant irrid nikkjarifika li meta aħna ħadna dak il-vot konna bdejna niddiskutu l-conscientious objection mat-tobba u jien fhimt li kważi l-Gvern kien qed jasal.

Allura meta ħadna dak il-vot, il-vot tiegħi kien kważi soġġett għall-fatt li l-conscientious objection konna qisna qegħdin naqblu fuqha.

F'dik il-laqgħa jien ħassejt li fil-prinċipju kważi konna qed naqblu fuq il-conscientious objection u li aktar fuq il-wording eżatt ma konniex qed naqblu.

Qed nagħmel din ir-rimarka għaliex irridu noqogħdu attenti li meta nivvotaw, irridu nirrimarkaw li nkunu qegħdin nivvotaw mhux għax naqblu mal-liġi kollha kemm hi.

It-tieni, irrid nagħmel din ir-riżerva; jekk mhux se jkollna qbil fuq il-conscientious objection, kieku jien ma kontx nivvota favur il-klawsola 7.

M'iniex qed ngħid li dak il-vot se jitħassar però rrid ngħid li minkejja li hemm ċerti klawsoli li qed naqblu fuqhom, jekk dawk il-klawsoli aħna u niddiskutuhom inħalluhom fl-arja, jista' jkun li nkunu qegħdin nikkondizzjonaw il-voti fuq dawk l-istess klawsoli li kien jidhrilna li għandna naqblu dwarhom.

Għalhekk, jekk se niddeċiedu li ċerti klawsoli li fihom kontenut importanti ma niddiskutuhomx issa, allura nirriżerva d-dritt li ma nivvotax anke fuq il-klawsoli li naqblu dwarhom biex mhux niġu għall-vot fl-istadju tat-Tielet Qari u xi ħadd jgħidli, "Imma inti vvotajt favur fl-istadju ta' Kumitat" u nispiċċa nippreġudika l-vot fit-Tielet Qari, ikun xi jkun.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Vassallo, dak huwa dritt tiegħek.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, hawnhekk qed nara lil Dr Simon Micallef Stafrace, li qiegħed jirrappreżenta lill-Kunsill Mediku, kif ukoll lil Dr Martin Balzan u lil Dr Karl Briffa mill-Medical Association of Malta (MAM) u allura forsi jistgħu jagħmlu l-pożizzjoni tagħhom, nisimgħuha u nimxu 'l quddiem.

Jien fhimtu l-punt tal-Onor.

Vassallo u nifhem ukoll li kellu jivverbalizzah.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nispera li kulħadd għandu hard copy tal-Abbozz ta' Liġi li qegħdin niddiskutu.

Il-proċeduri hija li l-Ministru jippreżenta l-klawsola, imbagħad l-Oppożizzjoni u l-Membri kollha tal-Kumitat jagħmlu l-argumenti tagħhom, imbagħad jekk ikun hemm xi ħadd minnkom li jrid iressaq l-argumenti tiegħu, nitolbu jagħmilli sinjal.

Fl-aħħar nerġgħu nagħtu l-kelma lill-Ministru jew lis-Segretarju Parlamentari biex jagħmlu r-rimarki konklussivi.

Għaldaqstant wara dawn ir-rimarki introduttorji nistgħu nibdew id-diskussjoni u ngħaddu għall-klawsola 26.

Klawsola 26 – Ħatriet għal korpi pubbliċi.

IĊ-CHAIRPERSON: Rimarki?

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, il-klawsola 26 timponi l-obbligu fuq il-Gvern li mill-inqas 40% tal-ħatriet magħmula għal korpi maħturin uffiċjalment ikunu nisa.

Il-Kummissjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza se jkollha d-dritt li titlob informazzjoni u anke rapporti biex ovvjament dan it-tragward tara li qiegħed jintlaħaq.

Nixtieq nipproponi din l-emenda:

"L" Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 26, il-kliem "mal-ewwel ħatriet magħmula wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att" għandhom jiġu mħassra.

L-għan ta' din l-emenda huwa li nagħtu ċ-ċans li jekk ma tkunx mal-ewwel ħatra preċiżament mad-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att, tkun f'ħatriet sussegwenti.

Dan il-għan huwa ispirat minn dak li bil-Latin insejħulu 'ad impossibilia nemo tenetur' għax jista' jkollok bordijiet, jew ħatriet bi speċjalizzazzjoni partikolari, li sfortunatament ma ssibx min jimliehom.

Għalhekk, ridna nagħtu ċertu breeding space biex il-mira tintlaħaq għaliex hija tajba, però mhux bilfors tintlaħaq mal-ewwel ħatra li tkun meħtieġa li ssir wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, naf li qegħdin niddiskutu l-klawsola 26 però din il-klawsola kif tiġi affettwata mill-fatt li din hija liġi suprema?

X'differenza jagħmel dan?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex f'kull pass li se nagħmlu f'din il-liġi se jkollna l-mannara kontinwament fuq rasna li din hija liġi suprema.

Ma nixtieqx li naqdfu fil-vojt u nibqgħu fl-istess post. F'kull klawsola li se titla' quddiemna sakemm niġu għall-klawsola 32, se jkollna din il-problema.

F'dan il-Kumitat hawn ħafna avukati u nistaqsihom: Il-fatt li din se tkun liġi suprema x'differenza jagħmel?

Jekk din ma tkunx liġi suprema, is-settur pubbliku x'jagħmel, u jekk tkun, x'differenza tagħmel?

Nitlob lill-avukati li kitbu din il-liġi biex jispjegawlna għax naħseb huwa xieraq li nkunu nafu x'differenza tagħmel jekk din tkun liġi suprema u jekk ma tkunx fuq kull klawsola li se niddiskutu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nistieden lil Dr Desireè Attard biex tintervjeni.

Il-permess ingħata.

DR DESIREÈ ATTARD (Konsulent Legali, Ministeru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza): Sur President, ma nafx jekk għandniex nispjegaw fid-dettall is-supremacy clause meta naslu għall-klawsola 32 però f'dan il-każ speċifiku, m'hemm l-ebda liġi oħra li timponi din il-kwota, jekk irridu nsejħulha hekk, fuq is-servizz pubbliku.

Li jista' jiġri huwa li jekk ikun hemm liġi oħra li tiddettalja l-kostituzzjoni ta' kwalunkwe korp pubbliku, dan l-Att se jkun suprem fuqha, jiġifieri jekk ikun hemm liġi li timponi li ċertu kunsill tal-Gvern ikollu disgħa minn għaxar membri rġiel, dik tkun kontra l-ispirtu tal-Att dwar l-Ugwaljanza u għaldaqstant dak l-artikolu ta' dik il-liġi ma jkunx japplika.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden lis-Sur Peter Cassar Torregiani biex jintervjeni.

Il-permess ingħata.

IS-SUR PETER CASSAR TORREGIANI: Sur President, xtaqt sempliċement nistaqsi jekk f'post hemm WC tan-nisa u hemm ieħor tal-irġiel u xi ħadd minflok ma jmur f'wieħed jgħidli li jrid imur fl-ieħor, din l-istanza hija koperta b'din il-liġi?

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, il-punt ittieħed.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, se nkompli fuq dak li qalet l-Onor.

Bħall-Membri tal-Gvern, aħna issa ilna x-xhur niltaqgħu ma' ħafna NGOs u l-inkwiet tiegħi huwa li eventwalment se naslu f'punt fejn jiġu quddiemna l-affarijiet li huma ħafna aktar kruċjali, fosthom il-kwestjoni li semmiet l-Onor.

Jien assolutament m'għandix problema bil-klawsola li qegħdin niddiskutu bħalissa, li jinkwetani, kemm f'din il-klawsola kif ukoll f'kull klawsola li se nagħmlu minn issa 'l quddiem, huwa li għandna żewġ xenarji differenti; għandna x-xenarju ta' bħalissa, fejn għandna s-supremacy clause, u għandna x-xenarju fejn ma jkollniex supremacy clause.

Issa ejja ngħidu li nivvotaw favur din il-klawsola kif inhi bħalissa, tagħmel differenza però tkunx hemm jew le s-supremacy clause jew either way se jkollha l-istess effett eżatt din il-klawsola?

Għax jekk se jkollha l-istess effett eżatt m'għandniex problemi.

Il-problema tiegħi hija jekk eventwalment niġu biex niddiskutu s-supremacy clause u jkollna nerġgħu niftħu kollox mill-ġdid.

Jekk mhux se jkollha effett ta' xejn mhux problema, imma Dr Attard qalet li jista' jkun hemm liġi oħra li tgħidlek li fuq kunsill partikolari għandu jkollok disa' irġiel u mara u din il-liġi se tieħu over, iżda jekk imbagħad inneħħu s-supremacy clause l-liġi l-oħra tieħu over.

Dan ifisser li għandna żewġ xenarji differenti u fl-aħħar mill-aħħar se jwasslu għal outcomes totalment differenti.

Qed ngħid sew?

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR DESIREÈ ATTARD: Dik hija n-natura tas-supremacy clause.

Jiġifieri jekk dan l-Abbozz ta' Liġi mhux se jkun superjuri għal kwalunkwe dispożizzjoni li hija diskriminatorja, tali dispożizzjoni diskriminatorja se tibqa' fis-seħħ.

Ovvjament wieħed dejjem jista' jikkontestaha.

CLYDE PULI: Hekk hu!

Tista' anke temendaha.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Tista' temenda dik il-liġi fejn hemm diskriminazzjoni.

CLYDE PULI: Eżatt.

Jekk ma jkollniex is-supremacy clause l-proċess ikun daqsexejn aktar laborjuż għax inkunu rridu nemendaw aktar minn liġi waħda.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Dan il-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi ilu għexieren ta' snin jimxi bil-proċedura li jiddiskuti klawsola klawsola.

L-impenn tal-Oppożizzjoni fuq il-klawsola 32 nifhmu u dik se niddiskutuha wkoll u jekk ma naslux, nibqgħu niddiskutuha mal-persuni li għandna quddiemna, imma jekk f'kull klawsola li se nagħmlu se joqogħdu jgħidulna bil-klawsola 32, niggarantilhom li b'dak il-mod l-ebda liġi ma kienet tgħaddi minn dan il-Kumitat għaliex xorta klawsola klawsola rridu nimxu!

Il-punt tagħhom fhimnieh.

Bil-klawsola 26 il-Gvern qiegħed jipprova jilħaq l-objettiv li jkun hemm aktar gender balance fil-korpi pubbliċi u onestament ma naħsibx li taffettwaha s-supremacy clause.

KARL GOUDER: Fuq dak naqblu Ministru.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Meta naslu għall-klawsola 32, għandna commitment li ma nagħlqux l-Abbozz ta' Liġi biex inkomplu niddiskutu, però jekk għal kull klawsola se toqogħdu tgħiduli bis-supremacy clause, ma nistgħux nipproċedu fil-Kumitat!

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nifhem il-preokkupazzjoni tal-Ministru u naqbel miegħu iżda ladarba għadna ma ddiskutejniex is-supremacy clause u allura ma nafux l-effett finali ta' din il-liġi x'se jkun għax bdejna niddiskutu klawsoli oħra minflok, bħala Oppożizzjoni bilfors ikollna nagħmlu dawn ir-rimarki u nistaqsu x'effett se jkollha kull klawsola kemm jekk tibqa' s-supremacy clause kif ukoll jekk le.

Pereżempju s-subklawsola (3) ta' din il-klawsola tgħid hekk:

"(3) Għall-finijiet ta' dan l-artikolu, il-Kummissjoni għandu jkollha d-dritt li titlob u tingħata informazzjoni dwar, u mill-korpi maħturin uffiċjalment."

Kif anke għedna fl-istadju tat-Tieni Qari, jekk il-Gvern irid jibqa' jmexxi biex din il-liġi tkun suprema, allura din il-Kummissjoni dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza se tkun super Kummissjoni!

Għaldaqstant qabel ma nivvota favur jew kontra din il-klawsola rrid inkun naf jekk din il-Kummissjoni, li se tkun maħtura b'liġi suprema, kif se taffettwa jekk jispiċċa jkollha d-dritt għal kwalunkwe informazzjoni fuq kull korp maħtur uffiċjalment.

Jien il-biża' tiegħi hija kemm f'dan il-pajjiż se jkun ġust u kemm verament se niġġieldu d-diskriminazzjoni jekk se jkollna Kummissjoni mwaqqfa b'liġi suprema.

Ġaladarba għandi l-biża' li b'liġi suprema jista' jkollna d-diffikultajiet, u ġaladarba għadni ma nafx jekk hijiex se tkun liġi suprema jew le, allura bilfors irrid nistaqsi fuq kull klawsola x'se jkunu l-effetti tagħha kemm jekk din il-liġi tkun suprema u kemm jekk ma tkunx.

Għall-Gvern tista' ma tkunx biża' imma għalina hija biża' li jekk din il-liġi se tkun suprema, allura dawn il-klawsoli mhux se jibqgħu ta' liġi ordinarja imma se jkunu supremi fuq liġijiet oħrajn.

Jidhirli li l-Ministru qal li ma tagħmilx differenza u allura jekk ma tagħmilx differenza, ejja nneħħuha minn liġi suprema la xorta kollox jibqa' kif inhu, imma jien naħseb li l-Ministru jridha tagħmel differenza la jridha liġi suprema!

U la jridha tagħmel differenza, might as well inkunu nafu x'effetti se jkollha din il-klawsola u dawk kollha li ġejjin wara ladarba ma ddiskutejniex u ma nafux jekk din hijiex se tkun liġi suprema jew le.

Hekk forsi nserrħu moħħna, għalkemm jien moħħi mhu se jkun mistrieħ qatt.

Dan bħal xħin għamilt l-argument biex spjegajt il-vot tiegħi fuq il-klawsola 7; jien ivvutajt favur bil-ħsieb li konna se naqblu fuq l-conscientious objection però mbagħad ma qbilniex u issa naf li hawn kontestazzjoni, kif tajjeb li jkun hawn.

Għalhekk, illum bdejt ninkwieta u għedt li rrid noqgħod attent kif se nivvota fuq kull klawsola għax finalment għalija se tagħmel differenza l-liġi jekk hux se tkun suprema, jew jekk hux se jkun hemm l-objezzjoni tal-kuxjenza eċċ.

Din il-liġi hija importanti u se tagħmel bidla radikali fil-ħajja ta' ħafna nies, kif wara kollox irridu li tagħmel, imma ejja noqogħdu attenti li l-bidla radikali tkun kontra d-diskriminazzjoni u favur l-ugwaljanza u mhux bil-kontra.

Jien xogħli hu li nara li din il-liġi ma tintużax biex tinħoloq diskriminazzjoni.

U jien dik hi l-biża' tiegħi.

Allura ppermettulna nagħmlu dawn it-tip ta' rimarki u dawn it-tip ta' mistoqsijiet.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq liġi fluwida għall-aħħar u li tiżloq minn kullimkien!

M'hemm ħajt ta' kenn imkien!

Għalhekk, tajjeb li nagħmluhom dawn il-mistoqsijiet u ningħataw ir-risposti u mhux ngħidu li kollox xorta.

Kieku kollox xorta konna nagħmluha liġi ordinarja.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: M'għednilekx hekk.

Dik hija konklużjoni tiegħek gratwita!

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CLYDE PULI: Sur President, aħna favur din il-klawsola u allura l-argumentazzjoni tagħna tista' tgħid li għandha żewġ naħat; in-naħa l-oħra hija li b'dak qed jingħad hawnhekk aħna qed inħossuna assigurati li anke jekk din il-liġi ma tkunx suprema, xorta nistgħu nagħmluha flimkien.

Veru li forsi nieħdu ftit aktar xogħol, u niltaqgħu f'aktar kumitati, u forsi ngħaddu 20 liġi, imma tista' ssir.

Allura l-argument hawnhekk huwa li kull vot huwa kkundizzjonat.

L-ingredjenti tal-kejk qegħdin kollha hemm imma jekk insajruh ħażin storja oħra!

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Irridu nimxu proċeduralment.

IĊ-CHAIRPERSON: Inthom kollha veterani hawnhekk u tafu li dejjem hekk imxejna.

EDWIN VASSALLO: Mhux il-proċedura imma l-kontenut.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, se nikkwota l-aktar ħaġa li tingħad ġo dan il-Parlament: Bi qbil kollox tagħmel!

CLYDE PULI: Eżatt!

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jien diġà għamiltha din ir-rimarka u ma nixtieqx nirrepeti però iva, kull kwalsola hija kkondizzjonata.

Kieku kienet fil-bidu din l-issue konna nindirizzawha fil-bidu nett imma qiegħda fil-klawsola 32.

U hemm problemi kbar biha.

Naħseb li tliet kwarti min-nies li qegħedin hawnhekk, qegħdin hawnhekk proprju għaliex qiegħed jingħad li din hija liġi suprema.

Issa jew nipposponu l-problema jew nindirizzawha!

IĊ-CHAIRPERSON: Se naslu għaliha.

Ejja nimxu biċċa biċċa.

ROSIANNE CUTAJAR (Segretarju Parlamentari għall-Ugwaljanza u r-Riformi): Sur President, għadna kif qbilna li l-proċedura dejjem hekk kienet imma mbagħad noqogħdu ngħaddu kummenti bħal li qegħdin nippruvaw nipposponu!

Qegħdin nippruvaw nipposponu jekk aħna sejjaħna laqgħa tal-Kumitat, qed nagħtu ċans lil kulħadd biex jitkellem … (Interruzzjonijiet)

Qegħdin nipposponu li niffaċċjaw il-fulkru ta' din il-liġi!

ROSIANNE CUTAJAR: Ma tantx hemm x'nipposponu!

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Qegħdin nipposponu li niffaċċjaw l-aktar ħaġa importanti li hemm f'din il-liġi, ċjoè jekk hijiex se tkun liġi suprema jew le.

Dak li qed nipposponu!

IĊ-CHAIRPERSON: Kulħadd għandu dritt jgħid kollox.

Kulħadd se jingħata l-ispazju biex jitkellem.

Nistieden lil Dr Claire Bonello biex tintervjeni.

Il-permess ingħata.

DR CLAIRE BONELLO (Rappreżentanta taċ-Church Schools Association u taċ-Church Schools' Parents' Association): Sur President, jien naqbel ħafna mal-kelliema ta' qabli li jeħtieġ li jkollna kjarifika dwar l-istatus ta' din il-liġi.

Madanakollu se nagħmel kumment speċifikament fuq din il-klawsola.

L-emenda li ppropona l-Ministru taqra hekk:

"… il-kliem "mal-ewwel ħatriet magħmula wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att" għandhom jiġu mħassra.".

Jekk din il-frażi tiġi mħassra, imbagħad il-klawsola tiġi taqra "fejn l-applikazzjoni ta' dan l-artikolu ma jkunx possibbli, il-Kummissjoni tista', skont il-każ, tagħti konċessjoni ..." u allura qisna neħħejna l-obbligu fuq il-Gvern jew fuq il-korpijiet pubbliċi li jagħmlu dawn il-ħatriet skont dawn il-quotas għax m'hemmx limitu ta' żmien imma sempliċement hemm il-frażi "ma jkunx possibbli".

Ma jkunx possibbli f'liema każijiet?!

Din il-liġi se timponi ċerti obbligi u ċerti doveri fuq il-privat, fuq l-NGOs u fuq l-iskejjel eċċ. u allura mbagħad naraha ftit anomala li l-Amministrazzjoni Pubblika qiegħda prattikament tiġi eżentata.

Hawnhekk sempliċement qed ngħidu "ma jkunx possibbli", imma ma jkunx possibbi għaliex?

Irid ikun hemm ċerti kriterji, u jrid ikun hemm ċerti indikazzjonijiet, u jrid ikun hemm ċertu timetable għal meta se jkun possibbli, inkella l-intenzjoni ta' din il-klawsola se tiġi annullata.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Dik hija osservazzjoni korretta għax jekk tneħħi dik il-frażi, m'hemmx time limit.

Madanakollu ma rridux ninsew li fis-subklawsoli (3) u (4) qed nagħtu time limits għal rapporti mis-servizz pubbliku lill-Kummissjoni.

Jiġifieri l-Kummissjoni xorta għandha d-diskrezzjoni, kif għandu jkollha, li timponi time limits fuq l-Amministrazzjoni Pubblika.

Issa aħna minflok m'għażilna li tkun ex lege, jiġifieri fil-liġi, tajna d-diskrezzjoni lill-Kummissjoni – infakkarkom li din il-Kummissjoni mhux se tkun organu tal-Gvern imma se tkun maħtura mill-Parlament; dik hija xi ħaġa li rridu naslu għaliha bl-Abbozz ta' Liġi nru 97 – li tara li jkun hemm dawn ir-rapporti u li tagħmel dawn it-time limits.

Ħassejna li jagħmel aktar sens hekk milli naqbdu u nimponu tragwardi fil-liġi.

Nerġa' ngħid, jista' jkollok sitwazzjonijiet ta' bordijiet li jkunu pjuttost speċifiċi fl-ispeċjalizzazzjoni tagħhom u allura, sfortunatament, f'dan il-mument partikolari, għalkemm qed noħorġu minnha soċjalment u anke akkademikament, ma tkunx tista' tintlaħaq il-kwota tal-ġeneru ta' 40%.

DR CLAIRE BONELLO: Xorta waħda qed nara ċertu assimetrija bejn id-doveri u l-obbligi li se jkunu imponuti permezz ta' din il-liġi fuq is-settur privat u fuq l-Amministrazzjoni Pubblika.

Hemm diskrepanza u r-responsabbiltà tal-Amministrazzjoni Pubblika, li suppost tagħti l-eżempju u tkun fuq quddiem nett fil-promozzjoni tal-ugwaljanza, se tonqos.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Huwa possibbli li jkun hemm xi tip ta' sunset clause bħalma hemm fis-subklawsola 26(4)?

Ovvjament mhux qed ngħid li għandna ndaħħlu t-terminu ta' għaxar snin kif hemm fis-subklawsola 26(4), imma forsi nagħmlu xi terminu ta' żmien.

DR DESIREÈ ATTARD: Din l-emenda qiegħda tiġi proposta sempliċement għaliex ladarba dan l-Att jidħol fis-seħħ, din il-klawsola tibda tapplika mal-ewwel round ta' ħatriet.

Mela jekk hemm aġenziji li jmisshom jagħmlu ħatriet is-sena d-dieħla, pereżempju, dawn mill-ewwel iridu jinfurzaw din il-klawsola.

Għaldaqstant l-emenda qed tagħti l-konċessjoni li l-Kummissjoni tpoġġi bilqiegħda magħhom u jiġi abbozzat pjan ta' azzjoni u l-infurzar ta' din il-klawsola jiġi estiż lil hinn mill-ewwel ħatra.

Dan ifisser li jekk inti mal-ewwel ħatra ma rnexxilekx tilħaq il-kwota tal-40%, il-Kummissjoni mhux se tgħidlek biex tinsa kollox imma titolbok tagħtiha pjan ta' azzjoni dwar kif mal-ħatra li jmiss se tiħaq dak it-tragward.

Dik hija l-emenda li qed tiġi proposta.

Ovvjament dan għaliex nafu li mhux kull korp jiġi appuntat f'ċerti dati.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Però m'hemmx indikazzjoni.

Madanakollu fl-istess subklawsola (2) qed jingħad "il-Kummissjoni tista', skont il-każ, tagħti konċessjoni" u dan ifisser li l-Kummissjoni tista' wkoll tirrifjuta li taċċetta tali falliment.

KARL GOUDER: Jekk ikun hemm bordijiet li f'ħatra wara l-oħra wara l-oħra jgħidu li ma jistgħux jilħqu l-gender balance kif propost f'din il-klawsola, il-Kummissjoni tista' tagħtihom konċessjoni li ma jilħqux għall-mitt sena li jmiss, pereżempju?

DR DESIREÈ ATTARD: Iva, però tali konċessjoni trid tkun marbuta mal-ħolqien ta' pjan ta' azzjoni sabiex kemm jista' jkun jintħalaq dak il-għan.

Kif qal il-Ministru, hemm korpi li huma niche ħafna.

KARL GOUDER: Jekk fhimtha sew Dr Bonello però qalet li qisu b'din l-emenda jekk l-Amministrazzjoni Pubblika għal xi raġuni ma tilħaqx il-gender balance, qed nagħtuha ċertu leeway biex ma tilħqux.

DR DESIREÈ ATTARD: Qed nifhem il-punt, Onor. Gouder, però dan huwa obbligu li bħalissa fuq il-privat ma jeżistix, allura jekk hemm żbilanċ, huwa żbilanċ kontra l-Istat għaliex dan l-obbligu tal-40% qed jiġi impost fuq l-Istat biss.

KARL GOUDER: Jien li qed ngħid huwa li din il-klawsola forsi mhix biżżejjed biex eventwalment nilħqu xi forma ta' gender balance f'dan il-pajjiż.

Fl-opinjoni tiegħi, għadna lura ħafna.

KARL GOUDER: Huwa pass biżżejjed però?

Dik hija l-mistoqsija tiegħi!

Fil-fatt, naqbel ma' dak li qalet l-Onor.

Buttigieg u forsi l-Gvern jista' jgħidilna jekk huwiex qiegħed jikkonsidra li sa erba' snin jew ħames snin oħra, pereżempju, jara li bilfors jintlaħqu dawn it-tragwardi.

B'hekk almenu nkunu nafu li fil-ħames snin li ġejjin se nilħqu tali tragward, inkella nistgħu naslu f'punt li jgħaddu 20 sena oħra, ikollna din il-liġi tajba iżda l-iskop tagħha nkunu bqajna ma lħaqniehx.

Aħna onestament naqblu magħha din il-klawsola u fiha skop tajjeb b'riskju li ma jintlaħaq qatt.

DR DESIREÈ ATTARD: Is-sunset clause hija ta' għaxar snin.

Mela jekk għaxar snin oħra jkun hemm il-bżonn li din il-kwota tintlaħaq b'mod obligatorju u mingħajr ebda konċessjoni, dik hija fid-diskrezzjoni tal-Parlament.

KARL GOUDER: Hekk hu, għalhekk tlabt lill-Gvern jgħidilna huwiex jikkonsidra xi terminu ta' żmien.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Jidher li hawn xi mistoqsijiet jew rimarki min-naħa tal-persuni li qed jipparteċipaw f'din il-laqgħa permezz taż-Zoom.

Filwaqt li nsellmilhom, infakkarhom biex jgħidu x'jisimhom, lil min qed jirrappreżentaw u li għandhom tliet minuti ċans biex jagħmlu r-rimarki u l-mistoqsijiet tagħhom.

Nistieden lis-Sur Reginald Fava biex jintervjeni.

Il-permess ingħata.

IS-SUR REGINALD FAVA (Rappreżentant tal-Pharmacy Council): Sur President, fl-opinjoni tiegħi, qabel ma tkomplu tiddiskutu huwa importanti li wieħed ikun jaf jekk din hijiex liġi suprema fuq liġijiet oħra jew le.

Filwaqt li din il-liġi qiegħda tipprova teqred id-diskriminazzjoni, qiegħda fil-fatt tiddiskrimina kontra l-professjoni tiegħi u professjonijiet oħra.

Ma nistax nifhem kif wieħed jagħmel liġi biex jeqred id-diskriminazzjoni u fl-istess ħin ikun qiegħed jiddiskrimina.

Lili b'din il-liġi se tneħħuli l-libertà tal-kuxjenza, li jien inħoss li hija dritt sagrosant tiegħi.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden lis-Sur Ivan Grech Mintoff biex jintervjeni.

Il-permess ingħata.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF (Rappreżentant ta' Abortion in Malta?

Not in my name! u Fight Against Gender Indoctrination): Sur President, jien illum apparti li se nkun qiegħed nitkellem f'isem iż-żewġ għaqdiet li ġejt nirrappreżenta se nkun qiegħed nitkellem ukoll f'isem ħafna Kristjani u ħafna Kattoliċi.

Bħas-Sur Fava jien ukoll irrid nagħmel punt dwar is-supremazija tal-liġi għax ħafna min-nies li qegħdin hawnhekk illum f'moħħhom diġà jinsabu rrassenjati u qed jaraw li d-drittijiet li għandhom fil-preżent se jiġu meħuda lilhom b'din il-liġi, li għalina hija liġi moqżieża ħafna.

Għalhekk, biex nenfasizza l-punt u anke biex in-nies hemm barra jifhmu li din il-liġi qed toħdilhom id-drittijiet li fil-preżent qegħdin igawdu minnhom, nixtieq nagħmel xi mistoqsijiet lil Dr Attard u lill-Ministru sabiex jiċċarawlna ċerti affarijiet li se tkun qed toħloq din il-liġi.

L-ewwel nett nitlobhom jikkjarifikaw x'jiġri jekk kwalunkwe organizzazzjoni, skont it-twemmin tagħha, jista' jkun reliġjuż jew xi tip ta' twemmin ieħor, tiċħad servizz, ikun xi jkun, abbażi tal-orjentazzjoni sesswali.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr Grech Mintoff, għandek dritt titkellem u se nagħtuk iċ-ċans, però għandek rimarki fuq din il-klawsola?

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Fuq is-supremazija rrid nitkellem.

IĊ-CHAIRPERSON: Qassamna kopja tal-Abbozz ta' Liġi biex kulħadd isegwi.

Kulħadd se jkollu dritt jitkellem.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Meta kont isfel u kont qed insegwi l-Kumitat rajt li tqajmet din il-kwestjoni ta' supremazija.

Fuq dik xtaqt nitkellem, u għalhekk qiegħed nitkellem issa.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma ġara xejn.

Se jkollok dritt li titkellem.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: F'dak il-każ nitlobkom il-permess minn issa biex meta jiġi l-waqt, inkun nista' nitkellem fuq is-supremazija.

IĊ-CHAIRPERSON: Se jkollok id-dritt titkellem u tressaq l-argumenti li trid.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Kollox sew, grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Din hija d-dar tad-demokrazija; m'aħna se nżommu lil ħadd milli jitkellem u jressaq l-argumenti tiegħu, tinkwetax, imma fuq il-klawsola 26 għandek x'tgħidilna?

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Le, għalkemm il-mistoqsijiet li għandi jaffettwaw anke din il-klawsola, anzi fil-verità jaffettwaw il-klawsoli kollha.

IĊ-CHAIRPERSON: Ejja nimxu biċċa biċċa għax se nibqgħu fuq din il-klawsola u m'aħna se naslu qatt għall-klawsola 32.

Se jkollok dritt titkellem imbagħad.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-emenda għal klawsola 26 kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

L-Emenda "L" għaddiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hija klawsola 26 kif emendata.

Klawsola 26, kif emendata, għaddiet u ġiet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, ivvotajt kontra għaliex ma rridx nikkundizzjona l-vot tiegħi b'dak li ma nafx.

Diġà għamilt hekk fi klawsola 7 u ma ridtx nerġa' nagħmel l-istess ġaladarba ma ddiskutejniex il-klawsoli li l-aktar li se jikkundizzjonaw din il-liġi.

IĊ-CHAIRPERSON: Tista' tivvota b'riżervi.

EDWIN VASSALLO: Iva, għalhekk ivvotajt kontra għax kieku kont nivvota favur.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR TONIO BORG (Avukat, LifeNetwork Foundation Malta): Sur President, nistgħu mmorru biex niddiskutu l-klawsola 32 sabiex titneħħa l-ansjetà li hawn?

Il-klawsola 27 hija dwar ir-rapport annwali u ma naħsibx li hawn xi ħadd li se jkun kontra r-rapport annwali!

Madanakollu xorta hemm ċerti affarijiet li huma relatati mas-supremazija għax dik tolqot kollox.

Pereżempju l-klawsola 28 naf li se titħassar u se jkollna bord li mhuwiex imwaqqaf b'din il-liġi imma b'liġi oħra u allura bilfors irridu nagħmlu ftit referenza għal liġijiet oħrajn.

Għalhekk, ġaladarba, skont kif qal xi ħadd, tliet kwarti minna hawnhekk jixtiequ jitkellmu fuq is-supremazija, u hemm min huwa favur u hemm min huwa kontra, ejja neħilsuha l-klawsola tas-supremazija!

Din tista' tmur jew vi jew va u ovvjament imbagħad hemm il-proċess demokratiku u kulħadd jivvota.

Forsi jinstab kompromess ukoll, u naf li l-Ministru diġà għandu emenda fuq is-supremazija, però tal-inqas that could clear the air.

L-affarijiet l-oħrajn imbagħad jgħaddu.

Ovvjament xorta hemm il-kwestjoni tal-kuxjenza eċċ. Dan huwa biss is-suġġeriment tiegħi u għandek dritt timxi klawsola klawsola, Ministru.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Jekk taqbel l-Oppożizzjoni, għax ovvjament il-Kumitat huwa ffurmat minn Membri tal-Gvern u tal-Oppożizzjoni, u billi hawn ħafna nies li jixtiequ jitkellmu fuq il-klawsola 32, nistgħu nisimgħuhom però ma jitteħidx vot.

B'hekk, ma nkunux qlajna n-nies għal xejn.

Ejjew nisimgħuhom u mbagħad nivvotaw fuq il-klawsola 32 f'laqgħa oħra.

Jekk proċeduralment jaqblu l-Membri tal-Oppożizzjoni, nistgħu nimxu hekk.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: M'għandniex problema.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Mela qed naqblu li mmorru għall-klawsola 32, qed naqblu li mhux se nieħdu vot u nissuġġerixxi li għalissa nisimgħu n-nies u mhux noqogħdu nikkummentaw aħna.

EDWIN VASSALLO: Jekk ma nispiċċawx illum, inkomplu darb'oħra.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Onor. Vassallo, naċċertak li mhux se nispiċċaw illum!

EDWIN VASSALLO: Ministru, jien kelli nivvota kontra l-klawsola 26 abbażi tal-argument li għamilt u allura rrid nirringrazzjak talli ddeċidejt li mmorru għall-klawsola tas-supremazija, kif talbet oriġinarjament l-Onor.

Buttigieg, u naqblu li ma jitteħidx vot.

Tal-inqas hekk nistgħu nkunu nafu fejn se nistradaw din il-liġi u kull klawsola nifhmuha fl-ambitu proprju tagħha.

Grazzi.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Ministru, minbarra n-nies li hawn hawnhekk u n-nies li hemm fuq iż-Zoom, hemm ukoll in-nies li qegħdin isegwuna mir-reception area tal-Parlament u allura forsi jkun tajjeb li xi ħadd jieħu nota ta' min minnhom jixtieq jitkellem sabiex wara li jitkellmu n-nies minn hawnhekk, jitkellmu huma wkoll.

Sfortuntament l-ispazju u s-sitwazzjoni tal-COVID-19 ma jippermettulniex li nkunu kollha flimkien.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Naqblu.

Għaldaqstant nipproponi li d-diskussjoni fuq il-klawsoli 27, 28, 29, 30 u 31 tiġi posposta u ngħaddu minnufih biex niddiskutu l-klawsola 32 mingħajr ma jittieħed vot.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn qbil?

Fuq mozzjoni tal-Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza l-Kumitat qabel li jgħaddi għall-klawsola 32 u li l-vot fuq din il-klawsola jittieħed f'laqgħa oħra.

Klawsola 32 – Applikazzjoni ta' dan l-Att.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Membri, sinjuri, il-Ministru se jkun qiegħed jiftaħ id-diskussjoni fuq il-klawsola 32 u mbagħad se nagħtu ċ-ċans lil kull min jixtieq biex jagħmel il-kummenti tiegħu.

Kulħadd se jkollu d-dritt li jgħid li jrid u li jogħġbu imma ejja nirrispettaw lil xulxin għax jista' jkollna opinjonijiet differenti.

Il-Mulej ħalaqna kollha differenti u kulħadd għandu d-drittijiet tiegħu.

Dak huwa l-bażiku tad-demokrazija li nemmnu fiha.

Din hija d-dar tad-demokrazija, allura rridu nimxu ma' dawk ir-regoli.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, nifhem li hawn qbil li nisimgħu lis-sinjuri li għandna quddiemna, lil dawk li qed isegwuna b'mod virtwali, kif ukoll lil dawk li hemm isfel.

Mhux se noqgħod naqraha l-klawsola għax naħseb li kulħadd qraha u hija popolari biżżejjed, però rrid nipproponi din l-emenda:

"M" Klawsola 32 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (3) tagħha, minnufih wara l-kliem "minbarra l-Kostituzzjoni" għandhom jidħlu l-kliem ", l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea,"; u

(b) fis-subklawsola (4) tagħha, minflok il-kelma "L-Att" għandhom jidħlu l-kliem "Mingħajr ħsara għall-Att tal-2020 dwar il-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza, l-Att".

Infakkar li l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea, Kap. 319, kien daħal fil-Liġijiet ta' Malta permezz tal-Att Nru XIV tal-1987.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nibdew billi nisimgħu lil dawk li qegħdin jipparteċipaw permezz taż-Zoom u nsejjaħ lis-Sinjura Mary Anne Sant Fournier.

IS-SA MARY ANNE SANT FOURNIER (President tal-Kamra tal-Ispiżjara ta' Malta): Sur President, aħna għamilna s-sottomissjonijiet tagħna imma issa nixtieq nitkellem speċifikament fuq il-klawsola 32.

Il-Kamra tal-Ispiżjara hija inkwetata ħafna minħabba l-fatt li din il-liġi hija suprema.

Filwaqt li naqblu li għandu jkun hemm strument bħal din il-liġi, li jassigura li ma jkunx hemm diskriminazzjoni, nemmnu li jista' jkun li jkun hemm is-supremazija fuq il-liġijiet li jiggvernaw il-farmaċija.

Hemm ħafna minn dawn il-liġijiet u allura ninsabu konċernati.

Aħna naħsbu li m' għandux ikun hemm liġi suprema imma għandu jkun hemm liġi li tassigura li ma jkunx hemm diskriminazzjoni fil-liġijiet tagħna.

Barra minn hekk, hemm affarijiet oħra li jinkwetawna u għaldaqstant nixtiequ li l-klawsola 32 tiġi riveduta mill-fatt li din tassigura s-supremazija fuq liġijiet oħrajn.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR BENJAMIN CAMILLERI (Avukat, LifeNetwork Foundation Malta): Sur President, b'rabta ma' din il-klawsola li tittratta s-supremazija ta' din il-liġi jien nixtieq nitlob kjarifika ċara u tonda għal żewġ mistoqsijiet.

Nixtieq tweġiba għalihom jekk hux iva jew le.

Jista' jkun li tgħiduli li għandhom aktar x'jaqsmu ma' xi klawsola oħra, f'dak il-każ naċċetta u jiġu diskussi fi stadju ulterjuri, però se nistaqsihom hawnhekk għax naħseb li għandhom relevanza u rabta mas-supremazija.

L-ewwel mistoqsija hija din: Jekk għall-grazzja tal-argument fotografu li jiġbed ir-ritratti fit-tiġijiet – hawnhekk qed nirreferi għal kwalunkwe fornitur ta' kwalunkwe servizz u qiegħed sempliċement insemmi l-fotografu bħala eżempju – jintalab biex jagħti s-servizzi tiegħu f'ċerimonja tat-tieġ ta' koppja tal-istess sess u dan ma jaċċettax għax jemmen fit-tagħlim tal-Knisja Kattolika li l-atti omosesswali huma ħżiena u allura minħabba l-kuxjenza tiegħu ma jkunx jixtieq jipparteċipa fiċ-ċelebrazzjoni ta' din il-ħaġa, dan il-fornitur tas-servizz jista' jinstab ħati ta' diskriminazzjoni skont dan l-Abbozz ta' Liġi?

Jekk ir-risposta hija le, allura nagħmel it-tieni mistoqsija tiegħi.

Jekk dan il-fornitur ta' servizz ma jistax jinstab ħati ta' diskriminazzjoni talli aġixxa skont il-kuxjenza tiegħu, liema hija d-dispożizzjoni speċifika f'dan l-Abbozz ta' Liġi li tipproteġih, partikolarment jekk qed ngħidu li din il-liġi hija suprema fuq kull liġi oħra?

Min-naħa tiegħi dak kollox.

Jekk wieħed iħoss li aktar jagħmel sens li dawn iż-żewġ mistoqsijiet jiġu mwieġba waqt id-diskussjoni fuq klawsola oħra, bħal pereżempju fuq il-klawsola 6, nifhem u lest li naċċetta li nirċievi r-risposti f'dak il-mument.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Aħna se nkunu qed nisimgħu l-mistoqsijiet kollha u mbagħad l-esperti se jweġbuhom u meta jweġbuhom intom se tkunu hemm magħna.

Jekk imbagħad tħossu l-ħtieġa li terġgħu tistaqsu biex tkomplu tikkjarifikaw, se tingħataw dak id-dritt.

Jidher li m'hawnx aktar rimarki min-naħa ta' dawk li qegħdin jipparteċipaw permezz taż-Zoom.

Allura nistaqsi jekk hawnx rimarki min-naħa ta' dawk hawn preżenti?

DR TONIO BORG: Sur President, il-Ministru qal diversi drabi pubblikament li b'din il-liġi ma jridx jagħmel legali affarijiet li llum huma illegali.

Jien m'għandi l-ebda dubju mis-sinċerità tiegħu meta jgħid hekk u dan anke għedtu pubblikament.

Madanakollu jekk din il-klawsola tibqa' kif inhi, minkejja l-emenda li qed jissuġġerixxi u minkejja l-intenzjonijiet tajba tiegħu, dan jiġi li ma jkunx veru.

U eżempji nista' nagħtikom kemm tridu.

Pereżempju l-MAM qalet li jekk din il-liġi tibqa' suprema, kif jidher li se tibqa' għax l-emenda tal-Ministru ma tbiddel xejn mis-supremazija … L-emenda tal-Ministru tittratta l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea u allaħares din il-liġi tirbaħ fuq dak l-Att għax imbagħad xi ħadd imurlek quddiem il-Qorti Ewropea u jaqlibhielek!

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Qed nipproponu dik l-emenda aktar bħala protezzjoni milli biex insolvu din il-kwestjoni.

DR TONIO BORG: Is-supremazija se tibqa' hawnhekk.

Kien issemma l-każ tal-abort u pereżempju jien nista' ngħid: Tajba din, min huwa sinjur imur jagħmel l-abort l-Ingilterra għaliex mhuwiex reat f'Malta li inti tmur l-Ingilterra u tagħmel abort, u min m'għandux il-flus ma jistax jagħmel dan; mela din hija diskriminazzjoni u allura għandu bżonn jidħol l-abort taħt din il-liġi.

Jien naf li l-Ministru u l-Gvern huma kontra l-introduzzjoni tal-abort, għall-inqas pubblikament il-Prim Ministru din qalha bl-aktar mod ċar u qalha l-Ministru Zammit Lewis ukoll, imma altru x'ngħidu u altru x' hawn miktub hawnhekk.

Din il-liġi mhux il-Gvern se japplikaha imma kwalunkwe assoċjazzjoni.

U hawn irrid nagħmel punt ieħor; mela Malta kollha trid tipprova l-interess ġuridiku biex tagħmel xi kawża kontra l-Gvern u kontra xi ħadd però b'din il-liġi, kwalunkwe assoċjazzjoni u NGO tista' tagħmel kawża mingħajr ma tipprova l-interess ġuridiku!

Issa jien ktibt kontra l-interess ġudiku fid-dritt pubbliku, imma ridt li jkun kontra għal kulħadd u mhux kulħadd se jibqa' marbut bl-interess ġuridiku ħlief fil-każ ta' din il-liġi!

Se nagħti eżempju ieħor: is-surrogate motherhood, li mhuwiex każ estrem bħall-każ tal-abort.

Jista' jkun li jiġi xi ħadd u jgħid: Filwaqt li l-koppji eterosesswali jistgħu jagħmlu l-IVF, aħna ma nistgħux nagħmlu l-IVF għax aħna tal-istess sess u din hija diskriminatorja.

Veru li dawn jistgħu jaddottaw għax il-liġi tagħtihom li jaddottaw imma jista' jkun li dawn ma jkunux iridu jaddottaw imma jkunu jridu li miż-żerriegħa tagħhom ikollhom tarbija tagħhom.

Mela jekk dawn huma żewġt irġiel, l-uniku mod li dan jista' jsir huwa billi jikru l-ġuf, kif għamel Elton John.

F'ċerti pajjiżi dan huwa aċċettat.

Il-punt hu però li dawn se jarawha bħala forma ta' diskriminazzjoni taħt dan l-Att u allura s-surrogate motherhood ikollha tidħol għax din il-liġi hija suprema.

Jekk il-Gvern irid idaħħal is-surrogate motherhood, kif donnu kien se jagħmel u mbagħad qal li se jagħmel dan b'Abbozz ta' Liġi appożitu li ma ġie qatt, u jekk il-Gvern irid idaħħal l-abort, – u jien naf li ma jridx idaħħlu – imur il-Parlament u jagħmel dan, imma mhux juża din il-liġi biex minn wara l-bieb jidħlu affarijiet li llum mhumiex permessi!

Jekk affarijiet li llum mhumiex permessi rridu nippermettuhom, immorru l-Parlament, imbagħad jekk jgħaddu b'liġi u jien jidhirli li jmorru kontra l-Kostituzzjoni, nattakkahom taħt il-Kostituzzjoni jew taħt l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea!

It-tieni, din mhux l-Unjoni Ewropea talbitna biex nagħmluha.

Qed ngħid hekk għax f'dan l-Abbozz ta' Liġi qed jingħad li dan qed isir biex nimplimentaw Direttiva u Regolament tal-Unjoni Ewropea.

Imkien ma ssib li din il-liġi trid tkun suprema fid-Direttiva tal-Unjoni Ewropea.

It-tielet, din il-liġi se tirbaħ fuq l-Att dwar l-Unjoni Ewropea wkoll.

Mela tajjeb, ħafna mill-affarijiet qed nintroduċuhom minħabba l-Unjoni Ewropea u mbagħad din il-liġi se tirbaħ fuq l-Att dwar l-Unjoni Ewropea!

Din il-liġi m'hemmx għalfejn nagħtuha s-supremazija u tajjeb naraw liema huma l-liġijiet suprema; ovvjament hemm l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea għax inkella jekk ma tagħtihx is-supremazija n-nies xorta jispiċċawlek imorru fi Strasburgu u jirbħu l-każ fi Strastburg, u hemm ukoll l-Att dwar l-Unjoni Ewropea għax ġaladarba dħalna fiha u nipparteċipaw fil-liġijiet li tagħmel, imbagħad kif nistgħu aħna ma nosservawx il-liġijiet tagħna stess?!

Allura għaliex se nagħmlu din il-liġi wkoll suprema, u f'kamp daqshekk vast?

Jaħasra kieku din titneħħa jew tiġi mxellfa serjament, għalkemm għalija għandha titneħħa, ikun aħjar imma se mai nintroduċu l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni wkoll sabiex jiġu salvagwardjati.

Issa jekk il-Gvern irid jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni, jemendah, imma jemendah b'wiċċu minn quddiem u jgħid li huwa favur is-surrogate motherhood u jkollna diskussjoni fuq is-surrogate motherhood!

Kieku din il-klawsola tas-supremazija tispiċċa, ħafna mill-affarijiet l-oħrajn wieħed jista' jsib kompromess fuqhom.

Il-libertà tal-kuxjenza dejjem hija importanti imma bil-klawsola tas-supremazija hija importanti aktar.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR CLAIRE BONELLO: Sur President, naqbel ħafna ma' dak li qal Dr Borg u nixtieq inżid li peress li din il-liġi ordinarja qed tingħata status ta' supremazija, jekk permezz ta' sentenzi fuq l-ugwaljanza mbagħad ikunu permessi ċerti prattiċi jew affarijiet li bħalissa huma illegali, dawk se jkollhom l-effett li jxejnu l-conscientious objection clauses f'liġijiet ordinarji oħrajn.

Pereżempju Dr Borg semma s-surrogate motherhood.

F'dak il-każ, il-conscientious objection clause taħt il-liġi ordinarja tal-Att dwar il-Protezzjoni ta' Emrbijuni tiġi mxejna.

Għaldaqstant jekk irid ikun hemm diskussjonijiet fuq liġijiet ordinarji oħrajn, nagħmluhom, imma nagħmluhom separatament u not by stealth through this legislation.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR MARTIN BALZAN (Rappreżentant tal-Medical Association of Malta): Sur President, fl-opinjoni tagħna s-supremacy clause għandha titneħħa u se ngħid għaliex.

It-tobba llum ma jistgħux jiddiskriminaw.

Jiġifieri jien ma nistax ngħid li lilek se narak għax għandek l-istess orjentazzjoni sesswali tiegħi u lill-ieħor ma narahx għax differenti.

Jekk nagħmel hekk, jibgħat għalija l-Kunsill Mediku.

Tabib ma jistax jiddiskrimina, la fuq reliġjon, la fuq ġeneru u fuq xejn.

Għalhekk, l-intenzjoni ta' din il-liġi hija tajba.

Naqbel ma' Dr Borg però li għandha an unwanted side effect.

Inutli jkollok l-aqwa vaċċin għall-COVID-19 jekk se jħallilek effetti kollaterali li huma agħar mill-effetti tal-COVID-19.

It-tabib irid jagħti l-kura, irid ikollu rapport fiduċjarju u ħafna drabi jagħmel proċeduri wkoll.

Jien kelli pazjenti li talbuni l-ewtanasja u allura jekk illum qiegħda fil-Kodiċi Kriminali, kontra l-kuxjenza tiegħi għalfejn għandi nissugra li naqla' multa ta' €10,000?

Naħseb li dan huwa an unwanted side effect.

Jekk jiġi l-mument li l-Parlament Malti jkun irid jillegalizza l-ewtanasja, jagħmel liġi fuq l-ewtanasja imma mhux tidħol b'kumbinazzjoni minħabba liġi li kienet intenzjonata għal xi ħaġa oħra.

Aħna naħsbu li fil-mument li titneħħa s-supremacy clause jista' jkun li lanqas ikollna bżonn klawsola dwar il-conscientious objection għaliex ġaladarba jiġi pazjent għandi u jgħidli biex nirranġalu għall-abort, jien se ngħidlu li ma nistax għaliex huwa illegali skont il-Kodiċi Kriminali.

Kif għedt, kelli pazjenti li talbuni l-ewtanasja u jien għedtilhom li nista' nġibilhom counsellor u li nista' nġibilhom qassis imma ma nistax nagħmlilhom l-ewtanasja għax tmur kontra l-Kodiċi Kriminali.

Is-supremacy clause jista' jkollha ħafna effetti kollaterali; vaċċin jista' jipprevjeni l-COVID-19 mingħajr effetti kollaterali u allura, fl-opinjoni tagħna, importanti ħafna li din titneħħa għax tiftaħ ħafna xenarji.

Issemmew l-abort u s-surrogacy iżda barra dawn, hemm ħafna grey areas.

Jekk hemm grey area, wieħed għandu jagħmel liġi speċifika u jindirizza dik il-grey area.

U jekk illum għandna liġi ħażina, mhux toqogħdu tagħmlu liġi oħra dwar kif dik il-liġi għandha tiġi interpretata fil-Qorti imma tmorru l-Parlament u temendawha dik il-liġi.

Il-pożizzjoni tagħna hija li s-supremacy clause għandha titneħħa.

Aħna naħsbu li fejn tidħol il-prattika medika, bil-liġijiet kif inhuma llum il-bżonn tal-conscientious objection mhuwiex urġenti jew strettament neċessarju, però jekk is-supremacy clause tibqa' kif inhi jew tkun b'mod kosmetiku, we can't live with it.

Ma jistax ikun hemm tabib li jemmen li m'għandux isir abort u xi ħadd jagħtih multa għax jesprimi dik l-opinjoni.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR ELENA SALIBA (Rappreżentanta tad-Doctors for Choice Malta): Sur President, smajt xi persuni jgħidu li jixtiequ li jiddaħħlu l-conscientious objection clauses.

Bħala NGO, id-Doctors for Choice hija kontra l-conscientious objection clauses.

Aħna naqblu ma' dan l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza, naqblu li ħadd m'għandu jiġi diskriminat u nafu li finalment jekk ikun hemm il-possibbiltà tal-conscientious objection, il-persuni li se jiġu affettwati huma l-persuni LGBTIQ u n-nisa.

Għalkemm qed jingħad li ħadd m'għandu jiġi diskriminat, nixtieq infakkarkom li bħalissa nisa li jfittxu l-morning after pill ġewwa l-ispiżeriji qed jiġu rrifjutati li jingħataw din il-pillola minħabba l-conscientious objection li diġà teżisti.

Allura bħala NGO, il-conscientious objection kif qed jippreżentaha l-Kunsill Mediku aħna kontriha.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR CHARLES PACE (Senior Lecturer in Social Policy): Sur President, li kieku din il-liġi kienet ċara f'xi trid, kieku nafu liema liġijiet se tbiddel, imma din fiha ħafna u ħafna affarijiet.

Aħna ma nafux x'se jiġri meta jiġi xi ħadd u jgħid: L-Ingilterra tista' tagħmel abort u Malta ma tistax.

F'dak il-każ min se jiddeċiedi?

Se jiddeċiedi l-Bord jew minħabba li qed jingħad li l-Kummissjoni biħsiebha tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet se jkun ifisser li l-Gvern se jiddeċiedi?

U l-Gvern jiddeċiedi fejn hemm vag billi jagħmel avviżi legali?

F'dak il-każ x'jagħmel fuq affarijiet bħall-ewtanasja, jew l-abort, jew il-finanzjament tal-partiti?

F'pajjiżi differenti dawn l-affarijiet huma deċiżi b'modi differenti.

Irridu nqisu li dan l-Abbozz ta' Liġi huwa tewmi u t-tewmi l-ieħor huwa l-Abbozz ta' Liġi Nru 97 u dan f'żewġ istanzi differenti qed jgħid li l-Kummissjoni se timxi fuq prattiċi u prinċipji internazzjonali.

Issa aħna nafu li meta jkollok l-imħallfin fil-kju fl-Amerika, pereżempju, ikunu jafu mħallef ma' min iżomm u x'ideat għandu.

Mela minflok ma l-Parlament qed jilleġiżla, qiegħed iħalli f'idejn nies li ma nafux min huma għax ma nafux jekk hux se jkun il-Bord li se jiddeċiedi dawn l-affarijiet importanti.

Li inti tgħid "malli ssemmi d-diskriminazzjoni jaqa' kollox" ikun ifisser li għandna naqbdu l-liġijiet Maltin kollha, nagħtuhom daqqa ta' sieq u niftgħuhom mit-tieqa 'l barra għax issa, malli nisimgħu li xi mkien, anke f'xi pajjiż ieħor, saret xi ħaġa, il-Bord, jew il-Gvern b'avviż legali, jew ma nafx min, se jiddeċiedi dak li l-Parlament mhux biħsiebu jiddeċiedi!

Mela sakemm hemm is-supremacy clause, għandna l-akbar blank cheque li wieħed jista' jimmaġina, u dan meta ma jistax ikun li tagħti blank cheque għax dak ikun ir-riċetta għad-diskriminazzjoni.

Hekk din se tiġi liġi tad-diskriminazzjoni u mhux liġi tal-ugwaljanza.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR REGINALD FAVA: Sur President, jien qiegħed nirrappreżenta l-Pharmacy Council u meta aħna ggradwajna bħala spiżjara, ħadna ġurament li għandna nimxu skont ix-xjenza u l-kuxjenza.

Jien ma naħsibx li l-Istat qatt tgħaddilu minn xi kantuniera ta' moħħu li lili ġegħelni nieħu ġurament falz!

Il-kuxjenza għalina fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħna, bħal fi professjonijet oħra, hija l-aktar ħaġa importanti biex immexxu x-xogħol tagħna tajjeb u professjonalment.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Is-Sinjura Norma Camilleri.

IS-SA NORMA CAMILLERI (Rappreżentanta tal-Association of Speech-Language Pathologists): Sur President, bħalma qalet aktar kmieni l-kollega s-Sa Mary Anne Sant Fournier, bħala health care professionals aħna kollha marbutin bil-Health Care Professions Act u marbutin ukoll bil-Kodiċi tal-Etika.

Niskużi ruħi għan-nuqqas ta' għarfien dwar il-liġijiet però għadha mhijiex ċara għalina u hija ta' concern kbir għalina jekk b'din is-supremacy clause li qed tissemma, il-Kodiċi tal-Etika u dak li jingħad fil-Health Care Professions Act huwiex se jiġi mwarrab għall-ġenb.

Din għalina hija ta' concern għax il-Kodiċi tal-Etika u l-liġi li tirregola l-professjoni tagħna qegħdin hemm proprju biex jissalvagwardjaw is-servizz li qed jingħata liċ-ċittadin.

Allura aħna nixtiequ li din il-kwestjoni tiġi ċċarata u jiġi ċċarat ukoll li aħna xorta se nibqgħu marbutin bil-liġijiet tagħna, li jikkonċernaw il-professjonijiet tagħna, u anke bil-Kodiċi tal-Etika.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR CLAIRE SHOEMAKE (Rappreżentanta tal-Pharmacy Council): Sur President, nixtieq ngħidilkom li l-Pharmacy Council qiegħed joġġezzjona b'qawwa kbira l-istatus ta' supremazija ta' din il-liġi hekk kif ikkontemplat fil-klawsola 32 ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Inħossu li dan ixejjen ir-rwol tal-istess Kunsill fir-regolamentazzjoni tal-professjoni tagħna u tal-Kodiċi tal-Etika li dan iħaddan.

Rigward il-conscientious objection nixtieq nirrispondi lill-kollega tiegħi mid-Doctors for Choice u ngħidilha li l-Pharmacy Council iħoss li din il-liġi, li suppost tippromwovi l-ugwaljanza, hija fil-fatt diskriminatorja lejna l-professjonisti.

Tirriduċina għal kważi robots u tneħħilna d-dritt li naħsbu, li nixtarru, li niddeċiedu u li naġixxu skont il-kuxjenza tagħna u skont il-ġurament li ħadna, kif qal tant tajjeb is-Sur Fava.

Barra minn hekk, huwa dejjem possibbli, fi ħdan il-modus operandi tal-ispiżjar, li jekk jien qed noġġezzjona abbażi ta' kuxjenza, nirreferi l-pazjent tiegħi għand kollega li lest li jagħti dak is-servizz.

Allura ma narax li qed issir diskriminazzjoni fil-konfront tal-pazjent u tan-nisa, speċjalment fir-rigward tal-morning after pill li ddeċidiet li ssemmi l-kollega tiegħi mediku.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

FR JIMMY BARTOLO (Rappreżentant tas-Secretariat for Catholic Education): Sur President, qabelxejn nirringrazzjak tal-ħin li qegħdin tagħtuna.

Nibda billi nagħmel premessa importanti: f'kull kontribut li se nagħmlu f'isem l-iskejjel tal-Knisja tajjeb li tifhmu li aħna favur l-ugwaljanza u nixtiequ naħdmu magħkom biex tinqered kull forma ta' diskriminazzjoni.

Forsi tgħiduli: Ovvja, kieku m'intix hawn!

Però tajjeb li nagħmluha ċara għaliex aħna qed naqblu ħafna ma' dan l-isforz li qed isir mill-Gvern u mill-Oppożizzjoni biex nimxu f'din il-linja.

F'isem l-iskejjel tal-Knisja però rrid ngħid li għandna oġġezzjoni kbira ħafna għal li din il-liġi tkun suprema.

Allura xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk din il-liġi hijiex ibbażata fuq xi liġi oħra barra minn Malta.

Fl-opinjoni tiegħi, u mill-ftit riċerka li għamilt, l-ebda liġi simili mhija suprema, jiġifieri l-ebda Equality Bill barra minn Malta m'għandu din il-qawwa ta' liġi suprema taħt il-Kostituzzjoni.

Li jkun hemm il-liġi tal-ugwaljanza mitt darba u elf, imma li din tkun suprema taħt il-Kostituzzjoni għandna oġġezzjonijiet kbar.

Kif semmew il-kollegi, fosthom Dr Claire Bonello li tirrappreżenta kemm lilna kif ukoll lill-ġenituri, hemm ħafna u ħafna inkwiet fost il-ġenituri u anke fost l-għalliema, mhux biss dwar kwestjonijiet li huma mediċi imma anke dwar kwestjonijiet ta' edukazzjoni across the board.

Kif tafu, apparti l-kollegi mid-dinja medika u paramedika hemm ukoll id-dinja tal-edukazzjoni li hija affettwata ħafna.

Tajjeb ngħid hawnhekk li m'iniex qed nitkellem biss fuq skejjel tal-Knisja imma qed nitkellem ukoll fuq l-iskejjel indipendenti, li wkoll ippreżentaw l-oġġezzjonijiet tagħhom, inkluż fuq din il-klawsola.

Għaldaqstant nixtieq li s-subklawsola (3) tal-klawsola 32 tkun eliminata kompletament.

Ovvjament il-President u l-Prim Ministru qed jgħidu li ma jkunx hawn abort.

Ejja ngħidu li qegħdin nafdaw dak li qed jgħidu verbalment, imma imbagħad jien li jinteressani huwa dan: jien naħseb li fi ftit snin oħra dawn id-dibattiti xorta se jibqgħu attivi u għalkemm ikun hawn il-liġijiet li jkun fihom id-dritt tal-oġġezzjoni tal-kuxjenza bħala klawsola, din il-liġi se tannullahom kollha.

Din il-liġi tannulla kompletament il-liġijiet l-oħra kollha u bħal f'xi pajjiżi oħra, se jkun hemm konsegwenzi kbar.

Għaldaqstant nirribadixxi li s-subklawsola (3) tal-klawsola 32 għandha tkun eleminata.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR IAN BALDACCHINO (Rappreżentant tal-Kunsill Mediku): Sur President, jien qiegħed nirrappreżenta l-Kunsill Mediku, li huwa l-Kunsill regolatorju li jirregolarizza t-tobba u d-dentisti f' Malta.

Aħna inkwetati wkoll fuq il-klawsola 32 għaliex bħala Kunsill Mediku diġà għandna Bord u nirregolarizzaw l-etika f'Malta għal dak li għandu x'jaqsam mat-tobba, mal-professjonisti fil-qasam tal-health care u mad-dentisti u din il-liġi qed toħloq bord paralleli magħna.

Aħna diġà professjonisti fl-ambitu tagħna u diġà nifhmu eżattament il-pazjenti u saħansitra għandna pazjenti magħna fuq il-Bord u allura aktar awtomoni minn hekk ma nistgħux inkunu.

Għalhekk, din il-liġi qed toħloq diverġenza magħna u ma' kull professjonist ieħor ġewwa Malta, kif qalu wkoll l-ispiżjara.

Aħna inkwetati wkoll fuq l-oġġezzjoni tal-kuxjenza għax ma nafux kif se ninterpretaw il-liġi f'dan l-aspett.

Aħna nafu li l-kuxjenza hija dritt fundamentali tal-bniedem u allura ridna li fuq livell individwali, kull tabib ikollu d-dritt tal-indipendenza professjonali tiegħu, fil-fatt diġà nħarġu avviżi legali fuq dan, imma fl-istess ħin aħna nissalvagwardjaw ukoll il-pazjent.

Għaldaqstant aħna mhux se noħorġu twissijiet kontra pazjenti.

Din hija xi ħaġa li ridna niċċarawha.

Tajjeb ngħid ukoll li kull liġi li tiġi diskussa, bħala Kunsill Mediku aħna nikkonsidrawha u noħorġu aktar dettall u l-linji gwida tagħna.

Fl-ebda mument il-Kunsill Mediku ma jrid jiddiskrimina meta din hija mniżżla fil-Kodiċi tal-Etika tiegħu.

Ma tagħmilx sens.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SA MARY ANNE CIAPPARA (Membru tal-Kamra tal-Ispiżjara ta' Malta): Sur President, ħafna mill-kollegi tiegħi diġà għamlu ħafna mill-punti li kont se nqajjem.

Nixtieq niċċara però li bħala spiżjara aħna kontinwament nieħdu deċiżjonijiet ibbażati fuq ix-xjenza, fuq il-prinċipji etiċi li jirregolaw il-professjoni tagħna, u fuq il-kuxjenza.

Għaldaqstant din il-klawsola aħna qegħdin noġġezzjonaw għaliha għax din se ttajjar kwalunkwe liġi, kif semmew sħabi qabel, il-Kodiċi tal-Etika li jħaddan fih klawsola dwar l-oġġezzjoni fuq bażi ta' kuxjenza, u kif semmew is-Sur Fava u Dr Shoemake, il-ġurament li nieħdu meta niggradwaw, fejn ngħidu li rridu naġixxu skont il-kuxjenza tagħna.

Din il-liġi, kif inhi bħalissa, tbeżżagħna wkoll għaliex fl-assenza ta' proviso dwar il-conscientious objection fi klawsola 6, l-oġġezzjonijiet li qed jissemmew fil-paragrafu (i) tal-istess klawsola 6 qed jingħad li m'għandhomx japplikaw għall-klawsoli 7 u 8.

Din il-klawsola tbeżżagħna ħafna għax b'hekk, se niftħu t-toroq beraħ biex fi kwalunkwe liġi li se tgħaddi 'l quddiem, l-ispiżjara u professjonisti oħra mhux se jkollhom id-dritt li jimxu skont tal-kuxjenza tagħhom.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Nirringrazzjakom talli qed tiddiskutu l-aktar suġġett importanti f'din il-liġi, ċjoè s-supremazija.

Bħalma kont qed ngħid qabel, u bħalma qed tisimgħu wkoll mill-kollegi tiegħi, kulħadd huwa mħasseb ħafna fuq din il-liġi.

Ilkoll kemm aħna qed inħossu li din il-liġi se tieħu ħafna mid-drittijiet li llum il-ġurnata ngawdu minnhom, aktar u aktar jekk din il-liġi se tkun suprema.

Fil-fehma tagħna, il-liġi kollha m'għandhiex tiġi aċċettata mill-Parlament imma aktar u aktar m'għandhiex tiġi aċċettata jekk se tkun liġi suprema.

F'isem il-gruppi li qiegħed nirrappreżenta, jiġifieri Abortion in Malta?

Not in my name! u Fight Against Gender Indoctrination, kif ukoll f'isem diversi Kattoliċi u Kristjani eċċ., se nagħmel xi mistoqsijiet sabiex ikollna risposta ċara u li tkun recorded għax ninsabu mħassbin ħafna li l-liġi li qed toħolqu se tikkaġuna n-nuqqas tad-drittijiet tagħna.

Partikolarment nixtieq nistaqsi lil Dr Attard, għax diġà semmejtha qabel imma kien hemm ċerta ambigwità u allura nixtieq li niċċarawha darba għal dejjem: Organizzazzjoni, jew persuna, tista' skont it-twemmin tagħha – dan jista' anke jkun twemmin reliġjuż bħat-twemmin Kristjan, jew Musulman eċċ. – tiċħad servizz, ikun xi jkun, abbażi tal-orjentazzjoni sesswali ta' min qed jistaqsi għas-servizz?

Ejja ngħidu koppja omosesswali tmur fuq l-Arċisqof … Naf li qed ixxengel rasek, Dr Attard, imma nixtieq niċċara jekk ma jimpurtax!

Importanti però li niċċarawha għax illum ngħidu mod imma persważ li se jqumu ħafna ambigwitajiet 'il quddiem.

Nixtieqek tweġibni Dr Attard.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Grech Mintoff, jekk jogħġbok għamel il-mistoqsijiet kollha tiegħek u mbagħad jitwieġbu kollha fl-aħħar.

Jekk imbagħad inti ma tkunx komdu bit-tweġibiet, tkun tista' terġa' tiġi u titkellem.

Aħna se nerġgħu nagħtu d-dritt lil kulħadd jistaqsi li jrid.

U jekk ikun hemm xi nies li qed jarawna u jitħajru li darb'oħra jingħaqdu magħna u jiddiskutu magħna mhux problema.

Tista' tkompli.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Tista' persuna, jew organizzazzjoni, skont it-twemmin tagħha, huwa x'inhuwa, reliġjuż, politiku eċċ., tiċħad servizz, li llum tiċħdu, abbażi tal-orjentazzjoni sesswali, reserved characteristic, jew whatever, ta' min qed jistaqsi għal dak is-servizz?

Dik hija l-ewwel mistoqsija.

Niġi għat-tieni mistoqsija tiegħi.

Illum jien nista' ngħid quddiem il-cameras mingħajr riperkussjonijiet li aħna nemmnu li abortion is murder.

Dik illum jien għandi d-dritt li ngħidha mingħajr riperkussjonijiet għax verament nemmen li abortion is murder.

Wara li tgħaddi din il-liġi però, peress li jkollha s-supremazija, jekk xi ħadd iħossu offiż jista' jieħu azzjoni kontrija, iva jew le?

Niġi għat-tielet mistoqsija tiegħi.

Jien nemmen bil-kuxjenza tiegħi li ż-żwieġ għandu jkun bejn mara u raġel u li l-affarijiet l-oħrajn huma fażulli.

Jien persważ li xi ħadd joffendi ruħu jekk ngħid hekk minħabba l-orjentazzjoni sesswali tiegħu eċċ. u allura wara li toħroġ din il-liġi se jibqagħli d-dritt li għandi li ngħid li jien nemmen li ż-żwieġ għandu jkun bejn mara u raġel u li l-affarijiet l-oħrajn huma fażulli?

Persważ li se jkun hawn minn dawn il-mistoqsijiet wara li tgħaddi din il-liġi.

Jistgħu jkunu fuq l-orjentazzjoni sesswali, jew fuq il-preferenzi sesswali eċċ., u jistgħu jkunu fuq reliġjonijiet eċċ., imma dan huwa żgur suġġett jaħraq hawn Malta.

Jien nemmen li bħala sessi hemm is-sess maskili u s-sess femminili.

L-affarijiet l-oħrajn la huma ppruvati xjentifikament, la huma ppruvati fattwalment u d-dibattitu fuqhom għadu hemm barra, jiġifieri m'hemmx a conclusive answer, però dak huwa t-twemmin tiegħi.

Persważ li se noffendi lil xi ħadd jekk jien noħroġ u niddikjara li dak huwa dak li jien nemmen u allura nixtieq inkun naf jekk b'din il-liġi jistax xi ħadd jieħu azzjoni kontrija fuq dikjarazzjoni bħal din.

Qed nistaqsi biex inkunu ċari għax jekk hawnhekk se jiġi irreġistrat li ma jistax, mela 'l quddiem aħna se nkunu protetti.

Jien nemmen b'qalbi kollha li l-Gvern ta' Malta bħalissa qed jieħu d-dritt tal-ġenituri u qed jgħallem affarijiet lit-tfal tagħna mingħajr ma l-ġenituri jafu u mingħajr il-kunsens tagħhom, liema affarijiet imorru kontra t-twemmin tal-ġenituri tagħhom.

Dak huwa t-twemmin tiegħi u naħseb li huwa t-twemmin ta' ħafna min-nies hawnhekk ukoll.

U dawn l-affarijiet jafuhom għax esperjenzawhom.

Dak huwa li qed jiġri f'dan il-pajjiż.

Jien fil-preżent għandi d-dritt li nuża l-liġijiet Ewropej, it-trattati Ewropej, id-drittijiet umani u l-liġijiet ta' Malta, li llum inbidlu imma dak iż-żmien meta ftaħna l-kawżi kienu hemmhekk, u għandi dritt nieħu azzjoni fuqhom.

Jekk din il-liġi dwar l-ugwaljanza tkun suprema u allura l-ġenituri għandhom liġijiet li ma jistgħux jużawhom, dawk ma jistgħux iħossuhom diskriminati?

Jien u ħafna nies hawnhekk qed nirrappreżentaw gruppi li jemmnu li din il-liġi se toħdilhom id-drittijiet li għandhom fil-preżent.

Jien għamilt tliet mistoqsijiet u nixtieq tweġibiet speċifiċi għalihom, jekk hux iva jew le.

Dan għaliex nemmnu b'qalbna kollha li din il-liġi se toħdilna drittijiet li bħalissa għandna, aħseb u ara jekk se tkun liġi suprema fuq il-liġijiet l-oħra!

U meta tgħid "suprema", suprema fuq il-Kostituzzjoni wkoll?

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Mela għalfejn qed tirraġunaw bħala politikanti?!

Jekk il-Kostituzzjoni u d-drittijiet umani fil-preżent jiggarantixxu d-drittijiet tal-ġenituri eċċ., għaliex qed toħolqu liġi li se tieħu dawn id-drittijiet u li tmur kontra l-Kostituzzjoni ta' Malta u d-drittijiet umani?!

Jien persważ li din il-liġi hija fażulla.

IĊ-CHAIRPERSON: Skużani, Sur Grech.

It-tliet minuti ilhom li għaddew.

Se nagħtuk id-dritt terġa' titkellem u tagħmel il-punti tiegħek kollha.

Naf ċert li ħadu nota tal-punti li għamilt.

IĊ-CHAIRPERSON: Aħna mhu se nżommu lil ħadd milli jiġi hawnhekk u jesprimi ruħu.

Kulħadd se jkollu dritt li jesprimi dak li jaħseb.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Iva, dik persważ minnha; persważ li aħna għandna d-dritt li nitkellmu!

Però aħna li għandna bżonn hija kjarifika speċifika.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Iva, se jkollok kjarifika għal kull mistoqsija li għamilt u t-tweġibiet se jkunu rrekordjati.

IS-SUR IVAN GRECH MINTOFF: Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR MIRIAM SCIBERRAS (Chairperson, LifeNetwork Foundation Malta): Sur President, fil-fehma tagħna s-subklawsola (3) tal-klawsola 32, li tipprovdi li din il-liġi hija suprema, għandha titneħħa fl-interità tagħha.

Din hija liġi tal-ugwaljanza li fil-verità tibda billi toħloq diżugwaljanza hija stess għax tgħolli lilha nnifisha fuq kull liġi ordinarja oħra.

Għaliex għandha tkun 'il fuq minn liġijiet ordinarji oħra jekk m'hemmx intenzjonijiet li liġijiet ordinarji oħra, li diġà għandhom il-klawsoli tagħhom, u li diġà ġew studjati, ma jiġux affettwati?

Huwa proprju għalhekk li hawn ħafna concern fost ħafna entitajiet, inkluż il-Kamra tal-Ispiżjara u l-Kunsill Mediku.

Dawn huma kollha entitajiet li għandhom is-salvagwardji, l-etika u t-tmexxija tagħhom.

Allura jekk inti toħloq din il-liġi tal-ugwaljanza u mbagħad timponi, speċjalment fuq affarijiet ta' etika u kuxjenza, hemmhekk toħloq diżgwid kbir.

U dan huwa inkwiet mhux biss ta' min qiegħed f'din il-kamra imma ta' kull min titkellem miegħu jekk titkellem miegħu dwar dan l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza.

Niġi għat-tieni punt.

Biex tagħmel kwalunkwe każ ta' drittijiet umani għandek bżonn tipprova interess ġuridiku.

Aħna għaddejjin minnha bħalissa għax għandna l-każ tal-morning after pill, jiġifieri naf eżatt għax għadna fil-fażi li nippruvaw l-interess ġuridiku, u allura għaliex fil-każ ta' din il-liġi wieħed m'għandux għalfejn jipprova interess ġuriku?

Għaliex mhux qegħdin nimxu bl-istess mod?

Din hija liġi tal-ugwaljanza li minnha nnifisha lanqas hija ugwali ma' liġijiet oħra.

It-tielet punt li rrid nagħmel jittratta l-conscientious objection.

Anke jekk titneħħa s-subklawsola 32(3) fl-interità tagħha, id-dritt fundamentali tal-oġġezzjoni tal-kuxjenza jrid ikun kopert.

Il-klawsola 7 tiddetermina x'inhuma goods and services u rrid ngħid li aħna hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq affarijiet redikoli, bħal pereżempju li bniedem imur jixtri xi ħaġa, jew li ma ngħixux ma' xulxin għax aħna differenti!

Aħna llum poplu matur u n-nies li jemmnu, in-nies li ma jemmnux u n-nies ta' orjentazzjoni mod ieħor kapaċi ngħixu flimkien.

Kif wara kollox diġà qed ngħixu illum.

Diġà ngħixu lkoll flimkien imma din il-liġi li huwa inkwetanti fiha huwa li minn tolleranza u aċċettazzjoni qed timxi għal promotion and endorsement.

Hemmhekk qiegħed il-gwajj tagħha.

U għalhekk hemm bżonn tad-dritt tal-kuxjenza.

Jekk inti għandek il-fidi, jew jekk inti skola tal-Knisja, jew jekk inti professjonist u inti marbut li timxi ma' kodiċi ta' etika, allura mhux se jiġi xi ħadd u jgħidlek li b'din il-liġi trid tagħmel hekk u tagħmel hekk, għax inti timxi b'mod serju u morali.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Ninformakom li fl-4.00 p.m. se tibda s-seduta tal-Parlament u llum se jinħatar Membru Parlamentari l-Kap tal-Oppożizzjoni u allura se jkollna nwaqqfu dan il-Kumitat fl-4.00 p.m. biex ninżlu fil-Kamra ħalli kif inhuwa sewwa u xieraq, nonoraw din il-ħatra.

Ħadna pjaċir ħafna li intom ipparteċipajtu u nixtiqukom tibqgħu tipparteċipaw.

Għal kull laqgħa li se jkun hawn, peress li issa ħarġu wkoll regolamenti ġodda, nitolbukom li tingħaqdu magħna permezz taż-Zoom sabiex xorta tkunu tistgħu tipparteċipaw u tagħtu l-kontribuzzjoni tagħkom.

Tajniekom kopja tal-Abbozz ta' Liġi anke biex dawk li ma jilħqux u jixtiequ jagħmlu s-sottomissjonijiet tagħhom, ikunu jistgħu jibagħtuhomlna sabiex inkunu nafu l-pożizzjoni ta' kull għaqda.

Iż-Zoom se jkun miftuħ għal kulħadd u kull darba li se niltaqgħu aħna se jkollkom iċ-ċans li tipparteċipaw u tagħmlu l-intervent tagħkom permezz tiegħu.

EDWIN VASSALLO: Sur President, kif diġà tkellimt mal-Ministru, nissuġġerixxi li l-laqgħa li jmiss issir fil-plenarja jekk ovvjament issir xi darba l-Ħamis, sabiex ikun hemm wisa' għal kulħadd.

IĊ-CHAIRPERSON: Kien hemm sett ta' regoli li ġew diskussi lbieraħ u kien hemm qbil li lanqas ġurnalisti ...

EDWIN VASSALLO: Kollox sew imma jekk bħala President tal-Kumitat forsi tista' tara li nagħmluha fil-Plenarja jkun aħjar biex ikun hawn kulħadd.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma nsibx problema.

Dan huwa pajjiżna u kulħadd għandu jħoss li qed jingħata l-ispazju biex jersaq 'il quddiem u jgħid fiex jemmen.

Aħna m'aħniex se nkunu hawn biex inżommu lil xi ħadd milli jesprimi t-twemmin tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR MARTIN BALZAN: Sur President, nixtieq sempliċement nagħmel point of information.

Jekk jien niddeċiedi li ma narax pazjent jew li ma nipprovdix servizz fuq bażi ta' orjentazzjoni, il-Kunsill Mediku llum jiddixxiplinani.

Jista' anke jeħodli l-liċenzja u mhux neħel €10,000 multa.

Allura ladarba nneħħu s-supremacy clause, dawn l-affarijiet kollha li diġà qegħdin hemm, xorta se jibqgħu hemm!

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Kulħadd jista' jkollu opinjoni differenti, però rridu nirrispettaw lil xulxin.

Point of information importanti ħafna.

DR IAN BALDACCHINO: Sur President, aħna diġà għandna l-Kodiċi tal-Etika li jgħid li ma tistax tiddiskrimina kontra orjentazzjoni sesswali u kontra affarijiet oħra.

Mhija l-intenzjoni tal-ebda tabib jew tal-ebda membru tal-Kunsill Mediku li aħna niddiskriminaw abbażi tal-orjentazzjoni sesswali.

Proprju għalhekk hemm il-liġijiet u aħna nimponuhom fuq tobba oħra.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SA CAROLINE MIFSUD (Rappreżentanta tal-Parents' Rights Movement): Sur President, il-concerns tiegħi fuq din il-liġi huma bħala ġenitur.

L-ewwel nett nixtieq inkun naf jekk din il-liġi, li se tkun suprema, hux se tieħu d-dritt bażiku tal-ġenituri li jagħżlu x'jiġu mgħallma t-tfal fil-kurrikulu tal-Personal, Social and Career Development (PSCD) ġewwa l-iskola.

Jien se nkun nista' nagħżel skont il-valuri tiegħi bħala ġenitur?

Se nkun nista' nagħżel jekk indaħħalx it-tfal tiegħi għal-lezzjonijiet tal-PSCD jew inkella għal-lezzjonijiet tar-Reliġjon, li huma bbażati fuq il-kelma ta' Alla u fuq it-twemmin tal-individwu?

U peress li din hija liġi suprema, hija suprema anke fuq il-ġenituri?

Id-drittijiet tagħna u l-għażliet tagħna bħala ġenituri se teħodhomlna?

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

DR CLAIRE SHOEMAKE: Sur President, se naqralkom biċċa mill-wegħda li nieħdu meta aħna nsiru spiżjara:

B'hekk, dak li qal il-kollega nħoss li ma jreġġix.

Nirringrazzjakom.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR MELVIN FARRUGIA (Rappreżentant tal-Facebook page Parents' and Children's Rights Movement): Sur President, qegħdin fis-sena 2020 u aħna għandna lment kbir li se nkun qed inressqu f'isem ġenituri Maltin li ġejjin minn kull qafas soċjali, politiku u reliġjuż u li jixtiequ li d-drittijiet tagħhom fuq uliedhom jiġu mħarsa.

Aħna nixtiequ nuru t-tħassib tagħna fuq din il-liġi, li tidher li se tkun ta' theddida għal kull ċittadin Malti f'soċjetà demokratika, għax se ġġib fix-xejn il-valuri, il-prinċipji u l-kuxjenza tal-individwu.

Aħna, bħala ġenituri, fid-dmir u fid-dritt li nissalvagwardjaw l-aqwa interess ta' wliedna.

Għalhekk, aħna nixtiequ serħan il-moħħ u minn hawn qed nitolbu biex ikollna garanzija bl-iswed fuq l-abjad fuq din il-liġi li bħala ġenituri jkollna l-aħjar għażla għall-interess ta' wliedna fl-iskejjel kollha Maltin.

Aħna nixtiequ li l-ġenitur ikollu dritt għall-kunsens, u sabiex dan il-kunsens ikun ukoll bil-miktub.

Dan sabiex il-ġenitur ikollu d-dritt li jaċċetta jew jirrifjuta ċertu tagħlim fis-suġġetti kollha, speċjalment tagħlim indottrinattiv u tagħlim li jissesswalizza lit-tfal tagħna, u li jmur kontra l-valuri, il-prinċipji u l-kuxjenza tal-ġenituri, u jiġi mgħoddi mingħajr il-kunsens tagħna.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

PASTOR EDWIN CARUANA (Rappreżentant tal-Knejjes Evanġeliċi u Kristjani): Sur President, l-għan tagħna huwa li ngħixu flimkien f'ugwaljanza, jiġifieri aħna rridu li ngħixu flimkien u li nħobbu and we cherish each other, imma fl-istess ħin hawnhekk qed nisma' ċertu diskors li permezz tiegħu qed inħoss li jien m'iniex salvagwardjat fuq dak li nemmen.

Ma nistax nifhem għalfejn hemm dan l-għagħa kollu kontra l-conscientious objection.

Qed isiru argumenti qisu aħna biss neżistu u allura ħadd mhuwa se jsib is-servizz!

Jekk jien inħossni antipatiku nagħmel xi ħaġa, għaliex inti trid iġġegħelni nagħmliha bilfors?

Dik li ma nistax nifhem!

Għaliex għandi neħel il-multa jekk ma nagħmilx xi ħaġa li jien inħossni antipatiku nagħmliha u li l-kuxjenza tiegħi ma tħallinix nagħmilha?

Hemm mija oħra li jagħmluha l-istess ħaġa!

Hija xi ħaġa daqshekk bi kbira li jien inkun salvagwardjat?

Hemm ħafna li jaħsbu l-istess ħaġa.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR ADRIAN COPPINI (Rappreżentant tal-Catholic Voices Malta): Sur President, se nkun qiegħed nitkellem f'isem il-Catholic Voices Malta kif ukoll f'ismi bħala ġenitur ta' tifel li jmur fi skola tal-Knisja.

Kelli żewġt itfal oħra li marru fi skola tal-Knisja u naħseb li se nkun qed nitkellem ukoll f'isem dawk is-17,000 tifel u tifla li jattendu skola tal-Knisja.

Il-Catholic Voices Malta hija għaqda Nisranija u aħna nsostnu u naffermaw it-twemmin tagħna fid-dinjità tal-bniedem maħluq xbieha ta' Alla.

Għalhekk, ma nistgħux naċċettaw ebda diskriminazzjoni inġusta kontra xi ħadd, hija x'inhija l-fehma tiegħu u huma x'inhuma l-karatteristiċi protetti l-oħra tiegħu.

Mela biex inkunu ċari, aħna ma nistgħux naċċettaw diskriminazzjoni kontra ħadd u ma naċċettawhiex.

Nibżgħu però li hemm punti fl-Abbozz ta' Liġi li minflok jassiguraw l-ugwaljanza, jassiguraw aktar li kulħadd jaħseb l-istess u jkun l-istess.

Dan mhuwiex aċċettabbli f'soċjetà demokratika.

Aħna nibżgħu li dan l-Abbozzi ta' Liġi minflok mhu se jkun qed jagħti d-drittijiet liċ-ċittadini, se jkun qed inaqqas id-drittijiet taċ-ċittadini.

Din hija xi ħaġa inkwetanti ħafna aktar u aktar meta l-Abbozz ta' Liġi huwa l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza u huwa Abbozz ta' Liġi li skontkom, qed jiġi diskuss fid-dar tad-demokrazija ta' Malta.

Qed niddiskutu Abbozz ta' Liġi li minflok se jkun qed jassigura li ma jkunx hawn diskriminazzjoni, jekk xi ħadd jaħseb li qed jiġi offiż, se jkun jista' jiġi mdawwar biex jiddiskrimina kontra xi ħadd li għandu twemmin partikolari, fil-każ tagħna twemmin Nisrani.

Aħna rridu nassiguraw li t-tfal li jmorru fi skejjel tal-Knisja ma jiġux imxekkla u lanqas ma jiġi mxejjen id-dritt tal-ġenitur li jassigura tagħlim ibbażat fuq l-ethos u l-fidi tagħna.

U l-fidi tagħna hija fidi sempliċi ħafna; aħna nixtiequ li t-tfal tagħna, tal-inqas dawk li jattendu skola tal-Knisja, jikbru biex ikunu jistgħu jkollhom relazzjoni ma' Ġesù.

Aħna rridu nassiguraw li t-tagħlim tal-ethos tal-Knisja Kattolika ma jiġix limitat biss għal-lezzjoni tar-Reliġjon.

Dan l-Abbozz ta' Liġi qed jagħti ftit eċċezzjonijiet imma aħna nħossu u nemmnu li l-għażla li għamilna meta bgħatna t-tfal tagħna fi skola tal-Knisja kienet ibbażata mhux fuq jekk dik l-iskola għandhiex tagħlim tajjeb, jew jekk f'dik l-iskola possibbilment wieħed iġib riżultati tajbin; aħna għamilna dik l-għażla għaliex ridna t-tfal tagħna jattendu realtà fejn il-karattru tagħhom jiġi ffurmat, u ma jiġix iffurmat fuq xi liġijiet jew drittijiet speċifiċi imma jkun ibbażat fuq l-ethos u relazzjoni ma' Ġesù.

Jekk se nħallu dan l-Abbozz ta' Liġi jgħaddi kif inhu, u bil-klawsola 32 se nkunu qed nagħtuh is-supremazija fuq kwalunkwe liġi oħra ħlief il-Kostituzzjoni, se nkunu qed nissugraw li jekk skola partikolari tkun qed tgħallem xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-ethos tagħha u xi ħadd, ikun min ikun, iħossu offiż, dan jista' jaqbad u jtella' l-Qorti lill-għalliem jew lill-iskola u jġegħelhom jipprovaw – għax issa l-piż tal-prova m'għadux fuq min qed jakkuża imma waqa' fuq min qed jiġi akkużat – li ma kinux qed joffendu d-drittijiet tiegħu.

Hemm numru ta' punti li aħna xtaqna nagħmlu imma ladarba għandi tliet minuti biss, dan se jkun diffiċli.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Coppini, tistgħu xorta tippreżentawhomlna.

Fil-website tal-Parlament hemm l-għażla 'Contact your MP' u allura l-ideat kollha li tixtiequ li aħna nkunu nafu bihom, tistgħu tippreżentawhomlna.

Fil-fatt, diġà rċevejna ħafna feedback.

Tista' tkompli.

IS-SUR ADRIAN COPPINI: Aħna rridu ngħidu b' mod pubbliku li nappoġġjaw l-emendi li l-Knisja kienet ipproponiet fid-dokumentazzjoni tagħha u nixtiequ li dawk l-emendi jiġu inklużi f'dawn l-Abbozzi ta' Liġi.

Nirringrazzjakom.

IĊ-CHAIRPERSON: Sinjuri, sfortunatament sar il-ħin u rridu mmorru għas-seduta tal-Parlament.

Nirringrazzjakom kollha.

Laqgħat oħrajn se tkunu tafu bihom għaliex se jkunu kkomunikati lilkom u d-darba li jmiss se tkunu tistgħu tkunu magħna permezz taż-Zoom.

Il-proposti kollha li tixtiequ li nkunu nafu bihom preżentawhomlna.

L-argumentazzjoni kollha ibagħtuhielna.

Ħadna pjaċir bil-parteċipazzjoni tagħkom u saru ħafna punti importanti li fihom ħafna food for thought.

Żgur li kull punt li ressaqtu se nagħtuh konsiderazzjoni u l-valur li għandu bżonn.

Il-Kumitat qed jiġi aġġornat għal data li tiġi mħabbra aktar 'il quddiem.

Grazzi.

Fl-4.03 p.m. id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi ġiet interrotta u aġġornata għal data li għandha tiġi kkomunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' ABBOZZI TA' LIĠI AĠĠUNT

LAQGĦA NRU 31

It-Tlieta, 6 ta' Ottubru 2020

Il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt iltaqa' fil-Parlament fis-2.14 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI

L-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 30 li saret fit-30 ta' Settembru 2020 ġew ikkonfermati.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-UGWALJANZA – ABBOZZ NRU 96 – KONT.

Skont riżoluzzjoni fis-Seduta Nru 276 tat-Tnejn, 11 ta' Novembru 2019, il-Kumitat iltaqa' biex ikompli jikkonsidra dan l-Abbozz ta' Liġi.

Bil-permess tal-Kumitat, ġew mistiedna biex jintervjenu: Dr Desireè Attard (Konsulent Legali, Ministeru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza), is-Sur Peter Cassar Torregiani, Dr Claire Bonello (Rappreżentanta taċ-Church Schools Association u taċ-Church Schools' Parents' Association), is-Sur Reginald Fava (Rappreżentant tal-Pharmacy Council), is-Sur Ivan Grech Mintoff (Rappreżentant ta' Abortion in Malta?

Not in my name! u Fight Against Gender Indoctrination), Dr Tonio Borg (Avukat, LifeNetwork Foundation Malta), is-Sa Mary Ann Sant Fournier (President tal-Kamra tal-Ispiżjara ta' Malta), Dr Benjamin Camilleri (Avukat, LifeNetwork Foundation Malta), Dr Martin Balzan (Rappreżentant tal-Medical Association of Malta), Dr Elena Saliba (Rappreżentanta tad-Doctors for Choice Malta), Dr Charles Pace (Senior Lecturer in Social Policy), is-Sa Norma Camilleri (Rappreżentanta tal-Association of Speech-Language Pathologists), Dr Claire Shoemake (Rappreżentanta tal-Pharmacy Council), Fr Jimmy Bartolo (Rappreżentant tas-Secretariat for Catholic Education), Dr Ian Baldacchino (Rappreżentant tal-Kunsill Mediku), is-Sa Mary Anne Ciappara (Membru tal-Kamra tal-Ispiżjara ta' Malta), Dr Miriam Sciberras (Chairperson, LifeNetwork Foundation Malta), Dr Neil Falzon (Direttur, Aditus Foundation), is-Sa Caroline Mifsud (Rappreżentanta tal-Parents' Rights Movement), is-Sur Melvin Farrugia (Rappreżentant tal-Facebook page Parents' and Children's Rights Movement), Pastor Edwin Caruana (Rappreżentant tal-Knejjes Evanġeliċi u Kristjani) u s-Sur Adrian Coppini (Rappreżentant tal-Catholic Voices Malta).

L-Onor.

Edwin Vassallo għamel dikjarazzjoni dwar il-vot tiegħu fuq il-klawsola 7 fil-Laqgħa Nru 26 tal-11 ta' Marzu, 2020.

Il-Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza, l-Onor.

Edward Zammit Lewis, u s-Segretarju Parlamentari għall-Ugwaljanza u r-Riformi, l-Onor.

Fis-subklawsola (2) tal-klawsola 26, il-kliem "mal-ewwel ħatriet magħmula wara d-dħul fis-seħħ ta' dan l-Att" għandhom jiġu mħassra.

L-Emenda "L" għaddiet.

KLAWSOLA 26, kif emendata, għaddiet u kienet ordnata ssir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

L-Onor.

Edwin Vassallo għamel dikjarazzjoni dwar il-vot tiegħu fuq il-klawsola 26.

Fuq mozzjoni tal-Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza l-Kumitat qabel li jgħaddi għall-klawsola 32 u li l-vot fuq din il-klawsola jittieħed f'laqgħa oħra.

Il-Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza u s-Segretarju Parlamentari għall-Ugwaljanza u r-Riformi ressqu din l-Emenda "M":

Klawsola 32 għandha tiġi emendata kif ġej:

(a) fis-subklawsola (3) tagħha, minnufih wara l-kliem "minbarra l-Kostituzzjoni" għandhom jidħlu l-kliem ", l-Att dwar il-Konvenzjoni Ewropea,"; u

(b) fis-subklawsola (4) tagħha, minflok il-kelma "L-Att" għandhom jidħlu l-kliem "Mingħajr ħsara għall-Att tal-2020 dwar il-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza, l-Att".

Fl-4.03 p.m. id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi ġiet interrotta u aġġornata għal data li kellha tiġi kkomunikata aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kuna


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT

U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

AVVIŻ

Laqgħa Nru 25

L-Erbgħa, 7 t'Ottubru, 2020 fl-4:30 p.m.

L-Onor.

Joe Mizzi, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 7 t'Ottubru, 2020 fl-4:30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti; u

16 ta' Settembru 2020 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev