KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 27

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 27

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fl-4:48 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 26, li saret fit-30 ta' Novembru 2020, ġew konfermati.

PARTIAL LOCAL PLAN REVIEW OF THE SOUTH MALTA LOCAL PLAN (MARSA INDUSTRIAL AREA POLICY SMMR01) AND CENTRAL MALTA LOCAL PLAN (IMRIEĦEL INDUSTRIAL AREA POLICY CG14 AS AMENDED BY PC 57/10 OF 2012)

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Joe Mizzi): Nibda din l-ewwel laqgħa tal-Kumitat għal din is-sena billi nagħti l-awguri lil kulħadd.

Għal dan l-item, l-ewwel se issir introduzzjoni mill-Ministru, imbagħad l-esperti tekniċi jagħtu spjegazzjoni, u wara dan l-istadju, l-għaqdiet mhux governattivi jkunu jistgħu jagħmlu l-intervent tagħhom.

L-ewwel isiru l-interventi b'mod interattiv, imbagħad ngħaddu għall-għaqdiet li hawn preżenti hawnhekk.

Wara li jsiru dawk l-interventi terġa' tingħata spjegazzjoni u reazzjoni għal dak li ntqal u li ġie mistoqsi mill-esperti u t-tekniċi, imbagħad minn hemmhekk niftħu għall-Membri.

AARON FARRUGIA (Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar): Nirringrazzjak, Sur President.

Insellem lill-kollegi Membri tal-Kamra, lir-rappreżentanti tal-Planning Authority (PA) u tal-Environment and Resources Authority (ERA), kif ukoll lil kull min hawn preżenti għal din il-laqgħa.

Ninsabu hawnhekk minħabba dan il-partial local plan review għas-south u għaċ-ċentru ta' Malta.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar żoni industrijali u l-bżonn li idealment nevitaw li mmorru b'mod orizzontali, u minflok immorru b'mod vertikali.

Il-pajjiż kompla jaħdem fuq investiment barrani dirett, u anke investiment lokali, ilna ħafna snin nippruvaw insibu spazji għal żoni industrijali, u allura d-deċiżjoni kienet li mmorru vertikali.

Qegħdin nirrivedu l-pjan speċifikament għall-Marsa u l-Imrieħel għax żoni industrijali oħrajn diġà huma eżentati minn ċerti thresholds li huma marbutin bihom dawn it-tnejn, u allura li qegħdin nagħmlu huwa li qegħdin inġibuhom at par, fis-sens li l-parti tal-Marsa fejn hemm l-area industrijali, jiġifieri wara l-korsa tal-golf, u pockets mill-Imrieħel, jiġu bħalma huma ż-żoni industrijali l-oħrajn, u ċjoè mingħajr limitu ta' għoli biex b'hekk inkunu nistgħu nakkomodaw iktar żvilupp, ekonomija, kummerċ, u industrija li lesta tikber f'Malta, tespandi u tiġi minn barra, xi ħaġa li huwa marbut magħha l-investiment dirett barrani.

Dik kienet introduzzjoni verament bażika min-naħa tiegħi, però preżenti hawn uffiċjali tal-PA u tal-ERA, li ħadmu fuq ir-review, li jistgħu jkomplu jagħtu aktar informazzjoni dwar dan.

Jien qiegħed hawnhekk sabiex, fejn ikun hemm bżonn, inwieġeb għall-mistoqsijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden issa lill-Perit Dora Deguara mill-Awtorità tal-Ippjanar.

IL-PERIT DORA DEGUARA (Uffiċjal fl-Awtorità tal-Ippjanar): Grazzi, Sur President.

Kif spjega l-Ministru, il-Gvern riċentement approva l-industrial infrastructure enhancement programme, u l-bżonn li jiġu aġġornati r-regolamenti ta' żvilupp, partikolarment b'mod vertikali permezz tal-limitazzjoni tal-għoli tal-bini, kienet waħda mill-miżuri identifikati to support this programme.

Għal dan il-għan ħarġu dawn l-objectives għall-konsultazzjoni pubblika, namely to repeal the building height limitation of three floors, 12 meters from the Marsa Industrial Estate – kif għedna Marsa Industrial Estate u l-Industrial Park Estate Area A tal-Imrieħel għandhom limitazzjoni fl-għoli; fil-każ tal-Marsa huwa ta' 12-il metru, fil-każ ta' Area A ġol-Imrieħel huwa ta' 14-il metru – and to introduce non numeric urban design policies to guide the assessment of building heights in these areas.

Ovvjament l-objective l-oħra hija li mbagħad nemendaw il-proviżjonijiet li hemm fil-policies SMMR01 u CG14, li jmorru kontra l-objectives li għadni kif spjegajt.

Is-sit li qegħdin naraw fuq is-slide bħalissa huwa ta' Marsa Industrial Estate u l-mappa li qiegħda fil-pjan lokali approvat where it designates the site mainly as industrial, subject għall-policy SMMR01, u hawn "dawn" iż-żewġ siti li mhumiex għall-industrija iżda għadhom għall-argikultura.

Il-policy speċifika għall-building heights hija l-SMMR01, u din hija għall-Marsa Industrial Estate kollu.

Fil-bidu, din il-policy qiegħda tispjega x'inhuma l-konfini tal-Marsa Industrial Estate, u fejn huwa highlighted hija l-parti fejn qed tispeċifika l-għoli tal-bini f'metri.

Il-policy eżistenti tgħid hekk:

Din hija l-parti tal-policy highlighted li qed tirriferi għall-għoli tal-bini.

Imbagħad ma' kull policy ikun hemm l-explanatory text, u li qegħdin taraw bħalissa huwa l-explanatory text li qiegħed mal-policy SMMR01.

Il-parti fejn qed terġa' tiddiskrivi l-għoli tal-bini f'metri qiegħda highlighted peress li waħda mill-objectives kienet li nbiddlu l-parti tal-policy kollha li qed tirriferi għall-għoli tal-bini rispettivament.

Għar-rigward tal-Imrieħel Area A, din hija area within the Imrieħel Industrial Estate.

Bħalissa qegħdin naraw il-pjan lokali kif ġie updated fl-2012 b'PC57/10, jiġifieri din hija l-applicable map li għandna llum where it designates site areas A u B ġewwa l-Imrieħel Industrial Estate.

Area A hija maqsuma bħala MIP Estate and adjoining sites, u għandha parti wkoll li hija low impact industrial and commercial uses.

Area B hija mmarkata għax hija msemmija fil-policy fejn tirrigwarda l-għoli tal-bini.

Il-kumplament huwa SME park u l-uses huma kif qegħdin taraw hawnhekk.

Kif għedt qabel, apparti Area A u Area B m'hemmx għoli speċifiku f'metri.

Għall-Imrieħel Industrial Area hemm policy speċifika BK04, u qed insemmiha hawnhekk għax din il-policy tgħid Area A trid tkun soġġetta għall-Policy CG14 u CG15, u Area B hija soġġetta għall-Policy CG14 u CG15.

Għall-kumplament imbagħad hemm Policy CG15, imma din ma ssemmiex l-għoli tal-bini f'metri.

Hija Policy CG14 biss li ssemmi l-għoli tal-bini f'metri, u tirrigwarda Areas A u B.

Jekk immorru għall-Policy CG14 naraw li għal dak li għandu x'jaqsam ma' għoli tal-bini f'Areas A u B, din tgħid li:

U hawn erba' punti li jgħidu li jekk sit ikun iktar minn 25,000 metru kwadru l-pjan lokali eżistenti diġà jgħid li jista' jiġi kkunsidrat għoli iktar minn 14-il metru, subject li jkun hemm environmentally sustainable design, neighbour compatibility, construction and operation management and high quality architecture.

Apparti hekk irid ikun hemm ukoll visual impact assessment sabiex ma jkunx hemm impatt fuq short and long distance views, irid ikun hemm spazju miftuħ għall-pubbliku, u anke li l-proġett ma jkunx se jikkostitwixxi over development.

Jiġifieri f'Areas A u B il-plan lokali eżistenti jgħid 14-il metru, u li jekk ikun hemm aktar minn 25,000 metru kwadru jista' jiġi kkunsidrat għoli ta' bini maġġuri.

Issa ħa ngħaddi għall-public consultation on objectives.

Bħalissa qegħdin taraw il-kummenti li qajjem il-pubbliku fuq dawn l-objections, fil-qosor.

Il-main concerns kienu li changes in building height għandhom jiġu ndirizzati permezz ta' masterplan, liema masterplan ikun ħareġ ibbażat on the analysis of the current requirements for the industrial use, u r-requirements għandhom jirriflettu the provision over recent years, changes in practices due to work at home, u l-bżonn li jkun hemm studju fuq kemm hawn diġà art vakanti adegwata biex tintuża minflok isir dan it-tibdil u jsir bini ogħla.

Intqal ukoll li fil-masterplan għandu jiġi kkunsidrat building height in a holistic manner, u jiġu rispettati wkoll adjacent Grade 1 structures fil-Marsa kif ukoll fl-Imrieħel; fil-każ tal-Marsa hemm iċ-ċimiterju tat-Torok li huwa Grade 1, u fil-każ tal-Imrieħel hemm l-akwadotti.

Il-pubbliku qal ukoll li:

din anke tqajmet min-naħa tal-ERA,

It-text li huwa b'kulur iswed huma dak li qed jiġi propost li jibqa' hemmhekk, u t-text li huwa b'kulur griż u huwa maqtugħ huwa dak li qed jiġi propost li jitneħħa.

Issa se ngħaddu biex naraw x'inhu l-proposed new text.

Hawnhekk neħħejna l-biċċa li qiegħda tirriferi għat-temporary provision schemes tal-1988, li qegħdin jiġu aġġornati biex jirriflettu l-Policy Map MR1.

Il-parti li tirriferi għal 12 metres qed jiġi propost li tinqata' u minflokha jidħol dan li ġej:

Dawn huma t-tmien parametri li qed jorbtu l-assessment ta' building heights.

Il-paragrafi li qegħdin taraw bħalissa baqgħu kif kienu.

Issa se ngħaddi għall-proposed changes to Policy CG14.

Fil-każ tal-Imrieħel Area B qed jinżammu l-14-il metru, u għal Area A qegħdin ngħidu li:

Dan huwa simili għal dak tal-Marsa, bid-differenza li fl-Imrieħel hemm ir-residential context, u allura semmejnih speċifikament fejn għedna li:

Kif inhi, il-policy diġà tgħid li f'daqs ta' iktar minn 25,000 metru kwadru l-PA tista' tikkunsidra bini ogħla minn 14-il metru, u issa qed jiġi propost li minflok ogħla minn 14-il metru, issir "higher than would have been achieved by applying the provisions of criterion 1 above", li huwa dak li semmejt aktar qabel.

Nagħlaq billi ngħid li bħalissa din hija miftuħa għall-konsultazzjoni pubblika, u se tibqa' miftuħa sad-29 ta' Jannar.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Sarah Scheiber, mill-Għaqda SOS.

SARAH SCHEIBER: Grazzi, Mr Chairman, però għalissa qiegħda nosserva u m'għandix kummenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Karen Tanti mill-Moviment Graffiti sabiex tagħmel il-mistoqsijiet u l-kummenti tagħha.

KAREN TANTI: Nirringrazzjak.

Moviment Graffiti qed jitlob lill-Kumitat jevalwa din il-bidla fil-pjan lokali, għax bħala moviment aħna naqblu li mingħajr ebda parametri ta' diżinn, limiti jew kriterji, se jinħoloq chaos liema bħalu f'din iż-żona.

Mingħajr pjan ta' gwida għall-iżvilupp mhu se jsir l-ebda ġid, la għan-nies tal-lokalità, u lanqas għan-nies konċernati li jixtiequ jibnu f'din iż-żona.

L-Awtorità tal-Ippjanar qed tistqarr li l-bini se jingħata permess skont il-parametri urbani u l-kuntest urban.

Aħna qegħdin nistaqsu x'inhuma eżattament dawn il-parametri u x'inhuwa l-kuntest urban.

Il-PA ma tat l-ebda spjegazzjoni jew informazzjoni.

Għalfejn m'aħniex insegwu l-policies li għandna mfasslin?

X'inhu l-bżonn li hemm biex inneħħu dawn il-height limitations?

L-Awtorità ma tat l-ebda studju jew l-ebda tip ta' evidenza li turi l-bżonn li nneħħu dawn il-limiti.

Tajjeb ngħidu wkoll li dan il-pjan lokali huwa mfassal għal żona industrijali.

Issa żoni industrijali, ħafna drabi, ikollhom bżonn garaxxijiet, imħażen, u binjiet fejn jistgħu jidħlu bil-vannijiet.

Allura minn fejn ġej il-bżonn li nneħħu dawn il-height limitations?

Tajjeb ngħidu wkoll li l-Imrieħel ġie nkluż fil-lista ta' binjiet high rise wara li l-konsultazzjoni pubblika ngħalqet, u mingħajr ma kien hemm ebda riferenza għall-Imrieħel fid-dokumenti konsultattivi qabel l-ordni tal-Ministru Michael Farrugia wara l-laqgħa tiegħu ma' Yorgen Fenech.

Jekk tgħaddi din il-bidla fil-pjan lokali se jinħoloq ammont kbir ta' inċertezza għall-bżonnijiet infrastrutturali taż-żona.

Se nispiċċaw inżidu l-infrastruttura waqt li neqirdu l-art agrikola fiż-żona, meta lanqas se nkunu nafu jekk hemmx bżonn ta' dawn il-bidliet kbar u rriversibbli.

Huwa ċar li għal żona tant kbira hemm bżonn xi tip ta' pjan ħolistiku, sabiex l-ispazju jintuża bl-aħjar mod possibbli.

Ma narawx kif dan jista' jsir mingħajr l-ebda gwida fil-pjan lokali.

L-Awtorità tal-Ippjanar qed tipproponi li kull tip ta' żvilupp isir permezz ta' development notification order (DNO).

B'hekk il-pubbliku mhux se jkollu ċ-ċans li jagħmel is-submissions tiegħu kif dejjem sar qabel.

Bħala moviment aħna totalment ma naqblux ma' dan il-pass għax il-konsegwenzi huma kbar u serji.

Il-pubbliku dejjem għandu jkollu dritt jagħti l-opinjonijiet tiegħu u jsemma' l-vuċi tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Nistieden issa lis-Sur Wayne Flask, mill-Moviment Graffiti, li jinsab preżenti hawnhekk, sabiex jagħmel l-intervent tiegħu.

IS-SUR WAYNE FLASK: Grazzi, Sur President.

Meta nara dak li qed tipproponu bħala reviżjoni tal-pjanijiet lokali, l-ewwel nett jiġini f'rasi li għaddej assalt kontinwu ta' proġetti kbar fiż-żona bejn il-Marsa u l-Imrieħel.

Pereżempju hemm il-flyover tal-Imrieħel li se tinbena biex takkomoda t-torrijiet ta' Gasan u Tumas fiż-żona u li se tiswina 15-il tomna raba' saqwi, hemm il-korsa taż-żwiemel fil-Marsa, li l-ewwel rapport li ħareġ fil-gazzetti dwarha kien kemm se tiġġenera traffiku żejjed f'din iż-żona, għandna l-proġett tal-Imsida Creek li qed jiġi kkritikat minn kulħadd għax se tgħaddi triq minn ġo nofs raħal, qed jissemmew flyovers oħra fiż-żona ta' Ħal Qormi, u issa rridu nneħħu l-height limitations minn ġewwa l-Marsa u l-Imrieħel.

Bħallikieku mhux diġà hemm biżżejjed konġestjoni f'dawk in-naħat!

Meta nara dawn l-affarijiet u nħares lejn il-mappa ta' x'se jiġri, nistaqsi kif inhu possibbli li ħadd mhu qed jaħseb f'masterplan għal din iż-żona.

Jista' jkun li dawn il-proġetti jibqgħu jsiru biċċa biċċa mingħajr koerenza u mingħajr pjan, imbagħad naraw wara u ngħaqdu kollox wara?

Għalija din il-ħaġa mhijiex realistika, però naħseb li r-raġuni għalfejn il-masterplan mhux qed isir kien biex ma nirrepetux il-froġa li saret bil-masterplan ta' Paceville.

F'dak il-masterplan konna ġibna l-konsulenti minn barra, għedna li m'għamlux xogħol tajjeb, il-masterplan ma sarx, però l-froġa ġewwa Paceville saret xorta waħda, bit-torrijiet telgħin mingħajr pjan, u fil-fatt il-ġimgħa l-oħra approvajna torri ieħor enormi li jaqblu miegħu biss 9% tan-nies.

Inkella jista' jkun li r-raġuni l-oħra għalfejn m'hemmx masterplan huwa li dan kollu qed isir biex jiġu aġevolati interessi privati oskuri, li għandhom l-interess li dawn il-proġetti jgħaddu biċċa biċċa u mingħajr trasparenza.

Lir-residenti, mhux biss tal-Marsa u tal-Imrieħel, imma anke pereżempju ta' Ħal Qormi, mar xi ħadd jispjegalhom sewwa x'se jiġri b'dawn il-proġetti kollha deħlin wieħed f'wieħed fi żmien qasir, jew fit-tul?

Għax għadna ma nafux.

Li nafu żgur huwa li r-residenti huma dawk li dejjem jiġu njorati.

Fl-opinjoni tiegħi qegħdin nikkreaw żoni industrijali fażulli.

X'funzjoni għandhom torrijiet f'żoni industrijali?

Intom qatt rajtu industriji jaħdmu fit-torrijiet?

It-torrijiet mhux f'żoni kummerċjali jkunu?

Possibbli li ħadd mhu qiegħed ixomm il-pretest li dawn iż-żoni, minn industrijali, ħames snin, sitt snin oħra, isiru kummerċjali, kif diġà qegħdin naraw appuntu fl-Imrieħel?

Kemm se nitilfu iżjed raba' saqwi u art agrikola għall-infrustruttura biex jiġu serviced dawn iż-żoni?

Din hija mistoqsija oħra li ħadd m'għandu tweġiba għaliha, u kif qegħdin naraw bħalissa, ma' kull nofs triq li għandna bżonn nibnu, immorru nisirquha mingħand il-bdiewa, basta mbagħad immorru ngħidu kemm għandna għall-qalbna l-biedja u kemm għandna għall-qalbna l-bdiewa u l-agrikultura!

Nirringrazzjakom.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR MARTIN SALIBA (Chairman Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar): Sur President, irrid nibda biex ngħid li ma rridux nitfixklu bejn iż-żona tal-Imrieħel u ż-żona tal-Marsa.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar żoni li huma industrijali u huma amministrati mill-Gvern.

U l-Gvern ħass li għandu bżonn jagħmel regenerisation biex, għall-futur, jiġifieri għall-industrija li ġejja u għat-tip ta' industrija li Malta beħsiebha tattira, ikun hemm tfassil u tqassim aħjar tal-art li llum hija disponibbli.

Il-ħsieb mhuwiex li nestendu siti jew art għall-iżvilupp, anzi l-iskop kien biex l-ispazji li għandna jintużaw aħjar.

Fost oħrajn, żoni industrijali hemm Għawdex, San Ġwann, Bulebel, u Ħal Far, li mhumiex marbutin b'height limitation, u allura nħass il-bżonn li żoni industrijali oħra tal-Gvern ikunu amministrati bl-istess parametri tal-iżvilupp.

Jiġifieri hawnhekk m'aħniex se noħolqu xi ħaġa ġdida għall-iżvilupp industrizjali f'Malta, imma se jkun hemm like with like, fis-sens li l-Gvern ħass li għandu jimxi bl-istess parametri.

Hawnhekk se tinħoloq il-possibilità, anke għall-art li hemm disponibbli biex tkun tista' titqassam b'mod aħjar u jkun hemm użu tal-istess art.

Kif diġà ntqal, hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq l-Imrieħel kollha, imma partikolarment fuq Żona A, li hija amministrata mill-Gvern u li se tkun simili għal żoni oħra industrijali, u m'għandhiex x'taqsam mal-kumplament taż-żona kummerċjali u industrijali tal-Imrieħel.

Sar kumment dwar jekk hemmx bżonn ta' titjib fil-junction.

Jien naħseb li kulħadd jifhem li l-junction u d-dħul għaż-żona industrijali u kummerċjali fl-Imrieħel hemm bżonn li tiġi mtejba – m'iniex se nidħol fuq il-kif għax l-applikazzjoni għadha qiegħda tiġi studjata – u jekk ngħidu li m'hemmx bżonnha, naħseb li ma nkunux qed inkunu korretti.

Kif inhu l-aċċess illum huwa perikoluż għax il-junction teżisti, imma mhijiex adegwata għall-ħtiġijiet tat-traffiku tal-lum.

Dan inħass anke minn studji ta' trasport li saru fuq proġetti li qed isiru llum.

Dawn huma l-kummenti li xtaqt nagħmel at this stage.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Nistaqsi issa jekk hawnx domandi min-naħa tal-Membri tal-Kumitat.

L-Onor.

DAVID THAKE: Sur President, l-ewwel kumment li rrid nagħmel huwa li l-awtoritajiet tal-Gvern mhumiex hemmhekk biex ikunu lapdogs tal-Gvern, mhumiex klieb li qegħdin hemm biex il-Gvern ifaqqa' subajh and they do the Government's bidding.

Dawn suppost huma persuni li qed jerfgħu responsabilità, anke legali, li jagħmlu xogħolhom sewwa.

U l-ewwel talba li rrid nagħmel hawnhekk f'isem l-Oppożizzjoni hija proprju biex dawn jagħmlu xogħolhom sewwa.

Jien s'issa smajt lill-Ministru Aaron Farrugia jgħid li l-Gvern ra li hemm bżonn ta' iktar spazju industrijali għax daħal iktar investiment, però fl-istess nifs qalilna li fiż-żoni l-oħrajn m'hemmx height limitations.

Jiġifieri, bil-loġika tal-Ministru stess, la fiż-żoni l-oħrajn ma jeżistix dan ix-xkiel, allura mhux suppost għandna problema ta' spazju industrijali.

Allura bilfors li nagħmel din id-domanda: Għaliex fiż-żoni l-oħrajn, fejn m'hemmx height limitations, l-industrija ma tridx, jew ma tistax tespandi?

Forsi għax l-industrija ma taħdimx ġo sky scrapers?

Forsi għax l-industrija ma titlax ħames jew seba' sulari, imma normalment tibqa' fil-baxx għax il-makkinarju għandu l-piż tiegħu?

Biex inti ttella' l-materja prima għandek l-ispejjeż.

Qatt rajtu xi garaxxijiet jaħdmu fis-sitt sular?

Mhux kollha ground floor jaħdmu?

Allura I reject the explanation being given bħala raġuni, u nitlob li dan il-Kumitat ma jiġix mgħoddi minn għajn il-labra, u tingħata r-raġuni vera għalfejn il-Gvern irid jagħmel dawn il-kambjamenti.

Fir-realtà se jirriżulta li dawn iż-żoni se nbiddluhom f'żoni spekulattivi, u jekk illum għandek garaxx f'dan l-ispazju, il-Gvern b'daqqa ta' pinna se jagħmlek sinjur żgħir.

Issa forsi jkun hawn min jargumenta, mil-lat politiku, li hekk irid jagħmel, imma allura nitkellmu ċar u tond u mhux noqogħdu ngħidu għax ġejja l-industrija.

Liema industrija ġejja li għandha bżonn il-high rise?

Jista' jgħidilna l-Ministru liema hi din l-industrija li għandha bżonn il-high rise?

Għax jien ma naf bl-ebda industrija bħal din.

Forsi sejjer żbaljat jien, imma jekk fil-kas jinfurmawna.

Għalhekk l-appell tiegħi lill-awtoritajiet huwa biex ma jkunux lapdogs tal-Gvern.

Għandu jkun hemm raġunament u sekwenza ta' ħsieb, li mbagħad jaf jispiċċa f'policy, imma li tkun policy għall-ġid ta' kulħadd, mhux jekk hemm politiku jew hemm partit politiku – hu min hu – li jrid jaqdi lil xi erba' min-nies, l-awtoritajiet jaraw kif jagħmlu biex jaqduh.

Mhijiex il-politika nazzjonali li ż-żewġ partiti, irrispettivament minn min qiegħed fil-gvern, għandhom iħaddnu.

Jien qrajt ftit mir-reazzjonijiet li kien hemm għal din il-policy, u laqtuni erba' kummenti li saru.

Pereżempju l-Kamra tal-Periti, li forsi huma l-iktar li jibbenefikaw minn żidiet fl-ispekulazzjoni u fix-xogħol għax jaħdmu f'dan ix-xogħol, qalu hekk:

Jiġifieri l-Kamra tal-Periti qed tgħidilkom: Tistgħu tgħidulna għalfejn għamiltu din il-konsultazzjoni pubblika meta kulħadd qed jgħidilkom li ma jagħmilx sens?

Jien s'issa kelli l-privileġġ li nkun fil-Parlament għal ftit inqas minn disa' xhur, u f'dan il-Kumitat għal xi xahrejn inqas, u nistqarr li f'kull waħda minn dawn il-laqgħat kellna l-istess template, u ċioè li l-Gvern joħroġ b'idea, iqabbad lill-Awtorità tal-Ippjanar taparsi tiġi bl-idea hi, ovvjament xpruntata mill-Gvern, il cavallo di battaglia tal-Gvern, kulħadd jgħid li ma jaqbilx ħlief xi tnejn jew tliet kumpaniji li jkunu b'interess dirett li jitħallew jagħmlu dak l-iżvilupp, is-soċjetà ċivili kollha tgħid le, u jibqa' għaddej kollox romblu.

Għalfejn qed nagħmlu dawn il-konsultazzjonijiet, jekk realment ma rridux nisimgħu, u m'aħniex ippreparati nibdew nisimgħu?

Jekk wieħed iħares lejn id-data pprovduta mill-PA stess, jara li bejn l-2006 u l-2012 l-ammont ta' art li ħarġet għall-industrija ma tiġġustifikax il-bżonn ta' iktar art industrijali.

Allura l-iskop ta' dan kollu ċertament mhuwiex dak li qed jingħad.

Jekk tridu tagħtu d-dritt lill-ispekulaturi, għidu b'wiċċkom minn quddiem li tridu tagħmlu hekk u li qabbadtu lill-PA tagħmel hekk.

Mhux nippruvaw nitmejlu bin-nies!

Kieku ġew il-PA jgħidulna li jridu jagħmlu pjan ħolistiku biex dawn iż-żoni, li forsi huma ftit dilapitati u forsi għandhom bżonn daqsxejn tisbieħ u daqsxejn spazji miftuħa, insebbħuhom, nassigurak li kulħadd kien jaqbel ma' dan mija fil-mija.

Però fin-nuqqas ta' pjan ħolistiku li realment qiegħed hemm biex jagħmel il-ħajja tan-nies aħjar, u mhux erba' jew ħames persuni sinjuri, qed tippretendu li n-nies jgħidulkom prosit u jirringrazzjawkom talli se ttelgħulhom il-bini biex il-ftit xemx li qed jaraw tneħħuhielhom, jew talli l-ftit veduta li kellhom tal-Imdina tneħħuhielhom ukoll, jew talli meta jkunu qegħdin l-Addolorata jaraw mostru quddiemhom?

Jien nifhem li jkun hemm interessi varji f'pajjiż, u nifhem li huwa diffiċli biex tikkuntenta lil kulħadd, imma naħseb li dan il-pajjiż għandu bżonn jerġa' jsib id-diċenza ta' kif jagħmel l-affarijiet.

Jekk qed nitkellmu dwar affarijiet li jolqtu lil kulħadd, allura jenħtieġ li verament ikun hemm konsultazzjoni li litteralment tagħti kas xi jkun qed jingħad, mhux tara l-kummenti kollha li għamlu dawn in-nies… Jien għandi ammirazzjoni kbira lejn dawn in-nies, li kollha għandhom esperjenza kbira, li jkunu għamlu sigħat twal ta' riċerka u għaddew kummenti bil-ħsieb, b'interess u b'intelliġenza.

Imbagħad ikollna preżentazzjoni, li nzertat għamlet is-sinjorina, fejn jintqal li dan kollu mhux problema.

B'daqqa ta' pinzell, dak li qed jgħidu n-nies, ma nagħtux kasu.

Dik hija r-realtà.

Allura l-appell tiegħi huwa biex naħdmu flimkien sabiex insebbħu lil dan il-pajjiż.

Jekk verament hemm bżonn ta' art industrijali, ejjew naħdmu flimkien u naraw x'inhi s-soluzzjoni, imma tippruvawx titmejlu bin-nies għax it's past that.

Jien qed niddikjara li se nivvota kontra.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Iktar rimarki jew domandi?

L-Onor.

KEVIN CUTAJAR: Grazzi, Sur President.

Filwaqt li ma nistax ma nagħmilx tiegħi l-kummenti kollha li għadda l-Onor.

Thake, irrid ngħid li għandi wkoll xi nżid.

Se nagħmel statement forsi daqsxejn iebes – li forsi l-kollegi min-naħa tal-Gvern fil-fond ta' qalbhom qed iħossuh ukoll però ma jistgħux jgħiduh – fejn ngħid li naħseb li l-proċess kollu li qed isir hawnhekk huwa wieħed li qed isir purament biex nosservaw il-liġi, jiġifieri niftħu l-konsultazzjoni, in-nies jgħidu tagħhom, imma qishom qed jitkellmu mal-ħajt.

Niġu hawnhekk biex nosservaw il-liġi; aħna ngħidu tagħna, tal-Gvern jibqgħu siekta, u tgħaddi tal-Gvern.

Jien ma nistax ma naqbilx mal-Onor.

Thake meta jgħid lill-Membri tan-naħa tal-Gvern biex jgħidulna eżattament l-intenzjonijiet veri tagħhom, u mhux jippruvaw jiġu jgħadduna biż-żmien b'dawn il-proposti tad-daħk.

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili ftit, Onor. Cutajar, ħalli nagħmel rimarka żgħira.

Hawnhekk m'aħniex qegħdin bħala Gvern u Oppożizzjoni...

KEVIN CUTAJAR: Iva, għax tgħidha l-liġi stess.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien ngħidlek x'inhuma r-regolamenti ta' dan il-Kumitat.

M'iniex qed ngħidlek li ma tistax tagħmel dawn il-kummenti, imma hawnhekk m'hawnx naħa...

KEVIN CUTAJAR: Sur President, aqra Artiklu 60 tal-Att u tara x'jgħidlek.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien qed ngħidlek li dawk il-kummenti tista' tagħmilhom, imma hawnhekk m'hawnx naħa tal-Gvern u n-naħa tal-Oppożizzjoni.

Jien qed nistiednek biex tagħmel dawk ir-riżervi li għandek tagħmel...

KEVIN CUTAJAR: Hekk qed nagħmel.

Jekk tħallini nkompli, nagħmilhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Agħmel l-ispjegazzjonijiet li trid tagħmel, imbagħad fl-aħħar il-Kumitat jiddeċiedi.

KEVIN CUTAJAR: Sur President, napprezza jekk ma tinterrompinix ħalli ngħid dak li għandi xi ngħid.

IĊ-CHAIRPERSON: Ejjew ma ndawrux dan il-Kumitat f'Oppożizzjoni u Gvern, għax mhux hekk hu.

KEVIN CUTAJAR: Sur President, jien ma naqbilx miegħek totalment, għax Artiklu 60 tal-Att jgħid li dan il-Kumitat huwa kompost minn rappreżentanti tal-Gvern u rappreżentanti tal-Oppożizzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Iva.

Hekk hu.

KEVIN CUTAJAR: Allura aktar ċari minn daqshekk ma nistgħux inkunu.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien m'iniex qed ngħidlek li mhux kompost b'dan il-mod.

Jien qed ngħid li hawnhekk ma niġux biex nagħmlu battalja min-naħa tal-Gvern u min-naħa tal-Oppożizzjoni, imma niġu hawnhekk biex niddiskutu.

KEVIN CUTAJAR: Iva, hija battalja biex nagħmlu dak li huwa sewwa f'dan il-pajjiż, għax għandna Gvern li qed jiġi hawn jgħaddina biż-żmien u qed jaħli l-ħin tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Għandek dritt għall-opinjoni tiegħek, u m'iniex qed inżommok milli tesprimiha.

KEVIN CUTAJAR: Jien kulma għadni għamilt huwa statement tal-ftuħ.

IĊ-CHAIRPERSON: U tista' tkompli, imma mhux nagħmlu dan il-Kumitat bħala battalja bejn Oppożizzjoni u Gvern.

KEVIN CUTAJAR: Jekk tħallini, nkompli.

IĊ-CHAIRPERSON: Tista' tkompli.

KEVIN CUTAJAR: Jien se nagħmel ftit domandi, u nixtieq li jkun hawn min jirrispondini għalihom.

L-Onor.

Thake għamel riferenza għas-sottomissjoni studjata u tajba ħafna min-naħa tal-Kamra tal-Periti dwar il-bżonn ta' iktar spazju f'żoni industrijali f'pajjiżna.

Dawn għamlu r-raġunament tagħhom, bil-figuri u jien hawnhekk ma smajt ebda tip ta' spjegazzjoni hawnhekk u ebda tip ta' rispons għal dik is-sottomissjoni.

Jien nixtieq li ġaladarba l-Gvern qiegħed jipproponi din it-tneħħija tal-limitu fl-għoli, jgħidilna xi studji għandu dwar x'industriji ġejjin, xi spazju se jkollhom bżonn, u x-xogħol li se jkollhom bżonn, biex aħna jkollna almenu l-figuri f'idejna biex inkunu nistgħu nifhmu eżatt din il-proposta minn fejn ġejja.

Imma minn dawn l-istudji ma rajna xejn, rajna biss sempliċement proposta biex jitneħħa l-limitu fl-għoli.

Sur President, bħalissa d-dinja kollha għaddejja minn sitwazzjoni sfortunata ħafna ta' pandemija, fejn ħafna postijiet tax-xogħol, ħafna industriji, qegħdin jinkoraġġixxu lin-nies biex jaħdmu mid-dar, u ħafna nies qegħdin jagħmlu teleworking, eċċ. Imma aħna, allajbierek, qegħdin f'sitwazjoni fejn il-Gvern qiegħed jipproponi li jkun hemm iktar spazju industrijali biex in-nies imorru jaħdmu hemm.

Ħadtu inkonsiderazzjoni t-tibdil kollu li l-pandemija, li nittamaw li tgħaddi llejla qabel għada, se ġġib magħha fil-mod kif il-ħaddiema jwettqu xogħolhom, anke fl-industrija?

Jien kont nistenna wkoll li mhux niġu hawn u ngħidu li se nneħħu l-limitu tal-għoli u daqshekk.

Biex inkun korrett mal-Gvern irrid ngħid li ppreżenta numru ta' kriterji li jridu jiġu rispettati, però aħna nafu li dawn huma totalment miftuħa għall-interpretazzjoni u jistgħu jiġu mgħawwġa, mdawwra, u addattati kif wieħed jixtieq.

Sur President, il-Ministru semma l-investiment dirett barrani li ġej f'pajjiżna – u rrid ngħid li f'seba' snin ftit li xejn rajna investiment dirett barrani ġdid f'pajjiżna – u jien xtaqt li kieku nara studju u spjegazzjoni ta' x'inhu dan l-investiment dirett barrani li ġej, x'inhuma l-industriji li l-Gvern qed jipproponi li jġib, u kemm se jkollhom bżonn spazju industrijali.

Jien naħseb li kien ikun jagħmel aktar sens, kieku l-Gvern, minflok ma jneħħi totalment il-limitu tal-għoli, almenu jkollu d-diċenza li jagħtina height brackets li fihom wieħed jista' jimmanuvra, mhux ineħħi l-limitu b'mod assolut u jħallih suġġett biss għal kriterji li huma totalment miftuħin għal interpretazzjoni.

Sur President, nistqarr li jien ma kontx konxju li żoni industrijali oħrajn m'għandhomx limitu fuq l-għoli, u d-domanda li anke tqajmet minn nies li għamlu s-sottomissjonijiet fil-konsultazzjoni, hija għalfejn il-Marsa u l-Imrieħel biss.

U r-risposta li ngħatat kienet għax il-Marsa u l-Imrieħel biss kien għad għandhom il-limitu fuq l-għoli.

Imma jien immur oltre minn hekk u nistaqsi għalfejn allura ġaladarba għandna żoni industrijali oħra li m'għandhomx limitu ta' għoli, ma ħallejniex dawn li għad fadlilhom limitu ta' għoli mpost fuqhom, kif inhuma, imma minflok se mmorru pass oltre u se nneħħu l-limitu tal-għoli anke minn fuq dawn.

Jiġifieri minflok se nirrestrinġu, se nkomplu nagħtu lok għal iktar spekulazzjoni.

U wara li qrajt id-dokumentazzjoni kollha, nista' ngħid li jien konvint li din hija r-raġuni prinċipali għalfejn qed isir dan kollu.

U ġaladarba qegħdin nistennew li jkun hemm high risers fiż-żoni industrijali, xtaqt nistaqsi kemm hemm bini għoli fiż-żoni industrijali l-oħrajn fejn m'hemmx limitu tal-għoli, u x'inhu l-massimu tal-għoli li ġie konċess fuq bini industrijali f'żoni industrijali oħrajn.

Sur President, qegħdin ngħidu li se jitneħħa l-għoli tal-bini u l-Gvern lanqas kellu d-diċenza li almenu jippreżenta studji biex jgħidilna l-impatt fiżiku ta' dan kollu x'se jkun.

Hemm diversi affarijiet li wieħed jista' jsemmi, fosthom spazji miftuħa, ventilazzjoni, aċċess għad-dawl, impatt viżwali, u impatt tat-traffiku fuq iż-żoni.

Jiġifieri lanqas konna kapaċi nippreżentaw studju, jew ftit figuri, biex ngħidu x'naħsbu li se jkun l-impatt?

Sempliċement niġu bi proposta point blank u ngħidu li rridu nivvutaw fuqha; taqbel jew ma taqbilx, iva jew le.

Dik hija s-serjetà f'dan il-Parlament, dik hija s-serjetà ta' dan il-Gvern.

Jiddispjaċini li qed inkun iebes hekk, imma naħseb li l-kor ta' sottomissjonijiet kuntrarji li għandu l-Ministru juri biċ-ċar kemm din il-proposta verament tagħmel sens.

Domanda oħra li rrid nagħmel hija għalfejn ma nħassx il-bżonn li jsir masterplan ladarba qed ngħidu li ġejjin industriji, għalkemm mhux fondat, li għandhom bżonn ta' spazju industrijali ulterjuri.

M'aħniex kapaċi f'dan il-pajjiż naqbdu żona u nagħmlu masterplan suret in-nies?

L-Onor.

Thake semma l-masterplan ta' Paceville, li kulħadd kien jaf x'kien l-eżitu tiegħu.

Allura dan il-Gvern se jibqa' mhux kapaċi jaqbad żona u jagħmel masterplan suret in-nies tagħha?

Ġiet ikkunsidrata l-għażla tal-masterplan għal dawn iż-żoni?

Xtaqt issa ngħaddi kumment speċifikament fuq iż-żona industrijali tal-Marsa.

Filwaqt li qegħdin ngħidu li se nneħħu l-limitu tal-għoli, fl-istess nifs qegħdin ngħidu li hemm biċċa art partikolari, li hija ta' natura agrikola, li se neskluduha minn dan kollu, imma fl-istess nifs, caveat importanti fl-istess dokument, qegħdin ngħidu li jekk ikun hemm il-ħtieġa, din iż-żona agrikola nużawha għal skopijiet ta' warehousing, però mhux għal skopijiet oħrajn industrijali.

Jien ma fhimtx għalfejn iddaħħlet f'dan l-ambitu, u nixtieq li xi ħadd jispjegalhieli.

Rigward il-mod kif se nivvota rrid ngħid li mill-informazzjoni li ngħatatilna jien se nkun qed nivvota kontra.

Jien se nistenna biex nisma' r-risposti għall-mistoqsijiet tiegħi, u jekk ikolli kummenti ulterjuri se nkun qed nitlob lis-Sedja biex nagħmilhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

ANTON REFALO (Ministru għall-Biedja, is-Sajd u d-Drittijiet tal-Annimali): Sur President, l-ewwel nett irrid ngħid li aħna m'aħniex hawnhekk biex nitmejlu bin-nies, u niddejjaq nisma' lil min jitkellem b'dan il-mod.

Jien ili 33 sena f'dan il-Parlament u safejn naf jien qatt ma ġejt hawnhekk biex nitmejjel bin-nies.

Aħna qegħdin hawnhekk biex nagħmlu d-dover tagħna.

Jien xtaqt li qabel ma nivvota fuq dan il-pjan xi ħadd jaċċertani li m'hi se tittieħed ebda art agrikola, u jekk se tittieħed, kif se tittieħed u għalfejn.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn aktar domandi?

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, jien xtaqt nagħmel tliet mistoqsijiet lill-Awtorità tal-Ippjanar.

L-ewwel waħda hija: X'inhu l-iskop aħħari ta' dan il-partial local plan review?

L-Awtorità tal-Ippjanar ingħatat xi tip ta' brief min-naħa tal-Gvern għal dan, u jekk iva, x'kien dan il-brief?

Jekk fhimt sew lis-Sur Saliba, huwa qal li l-PA taf b'xi proġetti futuri li jista' jkollhom bżonn li l-limitazzjoni tal-għoli li hemm illum jiżdied.

Allura jien xtaqt nistaqsi x'inhi din it-tip ta' industrija li tista' tiġi li jkollha bżonn li teċċedi l-għoli li hemm illum.

Xtaqt nistaqsi wkoll jekk fil-futur, meta jsiru l-emendi neċessarji, jistgħux jingħataw permessi għal proposti residenzjali jew għal uffiċini.

Bl-emendi li se jsiru, jekk xi ħadd li jkollu blokka japplika biex parti minnha tkun uffiċini jew residenzjali, hemm xi mod li jiġi kkontrollat?

U fl-aħħar nett se nerġa' ntenni dak li qalu l-kollegi tiegħi, u ċioè li ladarba l-PA u l-Gvern jafu b'xi industrija li se tiġi fil-futur li jista' jkollha bżonn ta' eċċess tal-għoli li hemm preżenti llum, għalfejn fil-frattemp, il-Gvern, through l-PA, ma telaqx biex jagħmel masterplan ħolisitku taż-żona, u b'hekk anke naraw x'inhuma l-bżonnijiet tal-lum u ta' għada u nkunu nistgħu nippjanaw aħjar dan il-bżonn industrijali?

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

JEAN CLAUDE MICALLEF: Grazzi, Sur President, u grazzi wkoll lill-Perit Deguara li tatna spjegazzjoni ċara ta' dan il-pjan.

Jien nieħu pjaċir li jsir xogħol sew u nfaħħar lill-ħaddiema kollha tal-entitajiet kollha tal-Gvern li jaħdmu b'mod indipendenti u jaraw li dak li jagħmlu jasal quddiem dan il-Kumitat, li minkejja li lkoll kemm aħna nappartjenu għal partiti differenti, ninsabu hawnhekk nirrappreżentaw lill-kostitwenti tagħna, u rridu niddeċiedu dwar jekk il-ħidma li wieħed ikun qed jippreżenta quddiemna għandhiex tibqa' tipproċedi jew titjiebx, dejjem fl-interess ta' pajjiżna.

Jien nixtieq li kwalunkwe kumment politiku li sar inħallih tali, għax jekk ikollna nitkellmu b'mod politiku żgur li ndumu sa għada bil-battibekki bejnietna u niskurjaw biss punti politiċi, li la jkunu ta' gwadann għall-ambjent u lanqas għall-industrija.

Jien xtarrejt sew dak li ġie sottomess mill-pubbliku, u nixtieq nisma' min-naħa tal-Awtorità tal-Ippjanar x'inhuma l-pjanijiet li hemm maħsuba, għax hawn min ġenwinament jixtieq ikun jaf, u anke għax minn ċerti kummenti li ntqalu wieħed kważi kważi jażżarda jgħid li l-Awtorità tal-Ippjanar qed tiddeċiedi li ma tippjanax; id-diskussjoni kważi ġiet ridotta għal dak l-istat.

Personalment, nemmen li masterplan jgħin bil-kbir, kemm mill-aspett ta' green infrastructure – li nixtieq inkun naf aktar dwarha għax naħseb li l-futur industrijali ta' pajjiżna għandu jikkontribwixxi bis-sħiħ biex ikollna infrastruttura ħadra, u allura nħares 'il quddiem li nara dan – kemm mill-aspett viżiv bħal green walls eċċ., imma wkoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' enerġija.

Jien nixtieq inkun naf jekk wieħed ħasibx għall-metodoloġiji fejn nużaw enerġija alternattiva f'dan it-tip ta' bini.

Saru xi kummenti dwar żoni kumerċjali u żoni industrijali, u nista' ngħid li jien ngħaqqad dawn iż-żewġ żoni għax hekk naħseb li jrid isir jekk wieħed irid iħares lejn il-futur ta' pajjiżna b'tali mod li nkunu kompetittivi mal-bqija tad-dinja.

Jekk se nibqgħu nirraġunaw b'tali mod li jrid ikollna l-fabbriki għalihom u l-ħwienet f'postijiet oħra allura m'aħniex qed naraw l-isfidi kbar li diversi imprendituri qegħdin jiffaċċjaw.

Għandna bosta żoni industrijali li għandhom ukoll l-outlets kummerċjali tagħhom, xi ħaġa li narawha f'diversi postijiet.

Sur President, nagħmel aċċenn ukoll għal kumment li sar dwar il-fatt li wieħed irid jitgħallem minn dak li għaddejjin minnu waqt din l-imxijja fejn l-element ta' online shopping kiber ukoll.

Allura f'dak li għandu x'jaqsam ma' warehousing u spazju, wieħed għandu jara kif jallaċċja kemm jista' jkun l-aspett kumerċjali mar-realtajiet tal-lum.

Jiġifieri fejn qabel, mil-lat kummerċjali, wieħed kien iħares aktar lejn wholesaleing, illum il-ġurnata wieħed qed jaqbeż dak il-fattur permezz tal-online u jmur dirett għar-retail.

U naħseb li meta qed nitkellmu fuq futur, m'għandniex nagħmlu dan għal sentejn jew tlieta biss, imma jekk huwa possibbli għandna nħarsu lejn għaxar snin u anke 20 sena.

Għalhekk huwa importanti li jsir ippjanar fit-tul ta' dan, inkluż għall-iskyline ta' pajjiżna, għax nifhem il-concerns li wieħed jista' jkollu rigward l-għoli u allura nixtieq li t-tekniċi jispjegawlna jekk dan huwiex jiġi meqjus mhux biss għall-impatt viżiv imma wkoll għall-fini ta' densità fiż-żona.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Nitlob issa lill-Ministru sabiex jagħmel ir-rimarki u l-ispjegazzjoni tiegħu fil-qosor, ħalli mbagħad wara nistieden lit-tekniċi sabiex jagħtu l-feedback tagħhom fuq dak li ntqal.

AARON FARRUGIA: Grazzi, Sur President.

Jien m'iniex Membru ta' dan il-Kumitat, imma niġi mistieden nattendi sabiex nagħti l-veduti tiegħi fuq dak li nkunu qegħdin inressqu.

Irrid ngħid li ma naħsibx li huwa xieraq li nittrattaw lil ħafna ħaddiema li kuljum jagħtu sehemhom għall-ġid tal-pajjiż b'tali mod li ngħidulhom lapdogs.

Jien nitlob liż-żewġ Membri Parlamentari li qalu hekk sabiex jerġgħu jikkunsidraw it-terminoloġija li wżaw fil-konfront ta' persuni li mhumiex politiċi.

Għax li tattakka l-politiku mhix problema imma li tattakka civil servants li ma jistgħux iweġbuk lura naħseb li it's shallow.

Ħalli issa nitkellem dwar dan il-plan review li għandna quddiemna.

Naħseb li fil-verità ħafna mid-diskors li ntqal hawn ġew jixhed li ma nafux x'aħna ngħidu.

Bejn l-2013 u l-2017 jien kont kap eżekuttiv ta' awtorità tal-Gvern u nista' ngħid li l-ikbar sfida li kellna dak iż-żmien kienet fejn se nakkomodaw lill-industrija lokali li trid tespandi, u lill-industrija barranija li trid tiġi Malta.

U dan għal ħafna fatturi, fosthom fiscal regime, monetary incentives, u oħrajn.

U dan mhuwiex suċċess tagħna biss bħala Gvern Laburista, imma huwa suċċess ta' Gvernijiet Nazzjonalisti li rnexxielhom jibnu ekonomija b'saħħitha ħafna f'dan il-pajjiż.

U dwar l-isfidi li jkollna biex nakkomodaw lill-industrija tistgħu tistaqsu mhux biss lil Kurt Farrugia, li llum huwa ċ-Chairman ta' Malta Enterprise, jew lil Mario Galea, li kien qablu, imma tistgħu tistaqsu wkoll lil Alan Camilleri, li kien Chief Executive Officer (CEO) ta' Malta Enterprise fi żmenijiet Gvernijiet Nazzjonalista, u jgħidilkom l-isfidi kbar li kien ikollhom biex jakkomodaw l-industrija.

Jiġifieri din hija sfida reali, mhijiex sfida taparsi; m'aħniex qegħdin hawnhekk biex nispekulaw, jew biex naqdu lil dak u lil ieħor.

Kieku dak kien il-każ jien m'iniex qiegħed hawnhekk.

Nerġa' ngħid li bejn l-2013 u l-2017 jien għext din l-isfida, u jekk tistaqsu lil Alan Camilleri, li huwa persuna retta u li serva bħala CEO taħt amministrazzjonijiet differenti, jgħidilkom id-diffikultajiet reali li kienu jiltaqgħu magħhom dak iż-żmien u anke llum il-ġurnata.

Jiġifieri jien nitlobkom tagħrfu l-industrija x'għandha bżonn.

It-tip ta' industrija li qegħdin nitkellmu dwarha mhijiex bilfors dik ta' manifattura.

Mela aħna se nibqgħu fis-snin ħamsin?

Intom stess toħorġu b'dokumenti – u jien naqrahom u fejn hemm bżonn infaħħarhom – għal industrija mhux tal-lum imma ta' għada.

Jiġifieri ejjew inkunu realistiċi u nagħrfu li l-industrija tal-lum hija totalment differenti mill-industrija tal-passat.

Dwar ċerti kummenti li saru dwar jekk il-Gvern jismax, jien ngħid li huwa ovvju li aħna nisimgħu, u le, dan il-Kumitat mhuwiex rubber stamp.

Fil-fatt kien hemm diversi modi u sistemi u ġranet fejn ħadna nota u biddilna fejn kien hemm bżonn.

Jien personalment anke għedt fejn żbaljajt jien stess.

Issa jekk għandniex inqumu filgħodu nagħmlu survey, u jekk il-maġġoranza tkun kontra proġett allura ma nagħmluhx… Kien hemm Gvernijiet hekk u nafu kemm damu, għax in-nies jistennew leadership mingħandna.

Imbagħad, jekk il-poplu ma jkunx kuntent bina, jieħu deċiżjoni u darb'oħra jkun hawn Gvern Nazzjonalista, mhux problema.

U qiegħed inkun politiku apposta.

Ħalli issa ngħaddi għall-mistoqsijiet li saru.

Il-Ministru Refalo staqsa jekk hijiex se tittieħed art ġdida.

Ir-risposta hija li żgur li le u l-intenzjoni hija li nevitaw dak.

Il-mod ta' kif se mmorru vertikali minflok orizzontali huwa biex nevitaw li tittieħed art ġdida.

Mistoqsija oħra kienet għalfejn żoni industrijali oħrajn li m'għandhomx height limitations għadhom ma tellgħux bini għoli.

Dan huwa minħabba li ħafna minnhom huma marbuta ma' konċessjonijiet antiki, u dik hija sfida ġdida li dan il-Gvern qiegħed jipprova jsolvi bħalissa.

Imbagħad kien hemm il-kumment tal-Onor.

Micallef, li naqbel miegħu perfettament, fejn qal li l-mod kif bnejna l-industrija fil-passat mhuwiex tajjeb, fis-sens li kellu jkun hemm aktar għaqal u aktar infrastruttura ħadra.

Jien nifhem u naqbel li dawn iż-żoni għandhom ikollhom infrastruttura ħadra mandatorja, u jien, bħala Ministru, 'l hemm se nimxi.

Jien nemmen li f'dawn iż-żoni għandu jkun hemm green infrastructure.

Jekk tistaqsuni jekk aħniex tard wisq, ngħidilkom li ma nafx, imma ċertament se nħallu l-marka u se nkunu qegħdin naraw li dawn il-postijiet iservu lill-industrija u jservu wkoll liċ-ċittadini u jkunu pjaċevoli għal dawk li jkunu fil-madwar.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

DAVID THAKE: Sur President, bil-permess tiegħek xtaqt nirrispondi għal xi kummenti li għadda l-Ministru.

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk jista' jkun fil-qosor.

DAVID THAKE: Grazzi, Sur President, se nkun fil-qosor ħafna.

L-ewwel nett irrid ngħid li jien bl-ebda mod m'attakkajt lill-ħaddiema tal-ERA jew tal-PA.

Jien għamiltha ċar ħafna li rigward il-PA qed nitkellem dwar il-bord li huwa appuntat direttament mill-Gvern u, iva, there is political subservience.

U jekk ma naqblux fuq dik, kulma tridu tagħmlu huwa li tħarsu lejn dak il-kumment li għamlet ir-rappreżentanta tal-Moviment Graffitti fejn qalet li l-high rise tal-Imrieħel ġie mgħoddi b'daqqa ta' pinna wara ittra tal-Onor.

Michael Farrugia, dak iż-żmien il-Ministru responsabbli mill-ippjanar, wara laqgħa li kellu ma' Yorgen Fenech.

It-tieni punt li nixtieq nagħmel huwa li fid-diskors li għamel il-Ministru, u li jien ħadt pjaċir nisma', bl-ebda mod ma ta spjegazzjoni għalfejn din l-urġenza biex l-għoli tal-Marsa u tal-Imrieħel jitla' mingħajr ebda forma ta' restrizzjonijiet meta diġà hemm postijiet oħrajn li diġà huma bla restrizzjonijiet.

Jiġifieri l-Ministru qed jgħidilna li f'dawk il-postijiet ma jistgħux isiru żviluppi, imma għandek bżonn tagħmilhom il-Marsa u l-Imrieħel?

Jien m'iniex qed nara sens f'dan, għax l-industriji li qed jirriferi għalihom il-Ministru – u qal li l-industrija mhijiex kollha manifattura, u għandu raġun għax hemm l-industrija tal-high tech u tal-IT fost l-oħrajn – m'għandhomx bżonn ikunu f'żoni industrijali.

Illum dawn qegħdin f'żoni bħal, pereżempju, San Ġiljan, Paceville, u kullimkien, jiġifieri m'għandhomx bżonn il-Marsa u l-Imrieħel.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Ministru, se nagħtik ċans biex, jekk trid, tagħmel xi kummenti fil-qosor.

AARON FARRUGIA: Sur President, id-diskors tiegħi kien kollu marbut mal-urġenza li għext jien bejn l-2013 u l-2017, u llum nitkellem mal-kapijiet eżekuttivi, kemm ta' Malta Industrial Parks, kif ukoll ta' Malta Enterprise, li jgħiduli li l-istess problemi li kellna dak iż-żmien għadhom hemmhekk u huma reali.

Tkellimt ukoll dwar konċessjonijiet antiki li jinsabu f'żoni industrijali li m'għandhomx height limitations u għedt li dik hija sfida li trid tiġi indirizzata.

Fl-aħħar nett, jien qed nifhem li kien hemm misunderstanding bejnietna dwar jekk kienx hemm attakk fuq is-civil servants u nieħu pjaċir nisma' li fil-fatt ma kienx hemm dan l-attakk.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Nistieden issa lis-Sur Martin Saliba sabiex jagħmel ir-rimarki tiegħu.

IS-SUR MARTIN SALIBA: Grazzi, Sur President.

Fil-fatt ftit għandi xi nżid ma' dak li diġà ntqal.

Rigward jekk hijiex se tittieħed art agrikola rrid ngħid li dan mhuwiex il-każ għax aħna qed nemendaw pjan li huwa eżistenti; il-pjan mhux se jinbidel f'dak li għandu x'jaqsam ma' estent taż-żona industrijali.

Il-kwestjoni li hemm il-Marsa hija li hemm żona agrikola f'nofs żona industrijali, jiġifieri hemm biċċa art kbira mhux ħażin li hija identifikata bħala raba' saqwi.

Forsi wieħed jiftakar meta kien hemm l-applikazzjoni minn Coca Cola u kien hemm min ħaseb li f'dan is-sit se ssir fabbrika tal-Coca Cola u li l-art mhijiex se tibqa' waħda agrikola.

Jekk wieħed iħares lura fil-pjanijiet preċedenti jara li dan is-sit kien parti mis-sit ta' dak li konna ngħidulu Malta Industrial Parks, illum Industrial Innovative Solutions (INDIS) Malta, jiġifieri hija art għal skop industirjali, però l-pjan lokali fl-2006 ħariġha miż-żona li tista' tiġi żviluppata, għalkemm ma jeskludix li jekk ikun hemm bżonn li jiġi estiż hemm dik l-art available.

U hija available għax qiegħda fil-qalba taż-żona industrijali, mhux fil-periferija, u allura l-loġika tgħidlek li jekk se tespandi, ma tespandix 'il barra imma fejn tista' tespandi within il-konfini taż-żona industrijali.

Jiġifieri dak il-proviso li qrajt kien diġà jeżisti fil-pjan li kien ilu fis-seħħ mill-2006.

Għar-rigward tal-kwestjoni ta' użu, nerġa' ngħid li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żoni industrijali tal-Gvern, amministrati minn INDIS Malta, jiġifieri qed nitkellmu dawk li konna nsejħulhom industrial estates.

Jiġifieri l-iskop prinċipali tagħhom huwa għall-użu industrijali skont kif il-Gvern jaħseb li għandu jagħti jew jikkonċedi.

Dawn huma l-ispazji li l-Gvern għandu available li mhumiex privati.

(Interruzzjonijiet) Huwa l-Gvern li jagħti l-art, through INDIS Malta li tirċievi l-applikazzjonijiet għall-konċessjoni tal-art, kif isir f'Bulebel, f'Ħal Far, f'San Ġwann, eċċ. Jekk ikun hemm enabling uses bħall-użu kummerċjali jew ta' uffiċini eċċ. dak ikun jiddependi skont l-esiġenzi ta' dik il-kumpanija li tkun ġejja topera Malta.

Rigward id-diskors li sar dwar nuqqas ta' ippjanar, irrid ngħid li jien qed nifhem li l-Gvern qed iħoss il-ħtieġa li jkun hemm ċerta flessibilità fil-parametri tal-ippjanar.

U bħala eżempju nista' nsemmi wieħed li kont involut fih jien ta' meta l-Gvern kien ħass li għandu jespandi l-industrija tal-avjazzjoni.

Dak lanqas kien hemm bżonn permess għalihom, u Lufthansa Technik, li kienet suċċess u nispera li għadha, kienet mingħajr ebda permess tal-iżvilupp għax dak iż-żmien il-Gvern ħass – u jien kont parteċipi f'dik id-deċiżjoni – li kellu jespandi b'ċertu mod għax kien hemm id-domanda u l-ajruport dak iż-żmien kien available għall-iżvilupp ta' hangers u industrija tal-avjazzjoni.

Dak iż-żmien kien hemm il-ħtieġa li l-Gvern jiffaċilita l-proċess tal-ippjanar biex jilqa' mill-ewwel għad-domanda li kien hemm u nbniet Lufthansa Technik.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq parametri simili.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Se npoġġi issa l-mistoqsija dwar dan il-partial local plan.

Il-Partial Local Plan għadda.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KEVIN CUTAJAR: Sur President, nixtieq nimmotiva d-deċiżjoni tal-vot tiegħi u nixtieq li jitniżżel bħala rimarka fir-rapport, kif tippermetti l-liġi.

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, mela le.

KEVIN CUTAJAR: Jien irrid ngħid li vvutajt kontra għar-raġuni li din il-proposta ġiet quddiemna mingħajr studju dwar x'industriji ġejjin li għandhom bżonn aktar spazju industrijali u mingħajr studji dwar x'impatt se jkollu, jew li huwa maħsub li jkollu, it-tneħħija tal-limitu fuq l-għoli.

Jekk jogħġbok, napprezza jekk din titniżżel bħala rimarka fir-rapport.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela din id-dikjarazzjoni se titniżżel fir-rapport li jintbagħat lill-Ministru u lill-Awtorità tal-Ippjanar.

Nirringrazzjakom.

Il-Kumitat huwa aġġornat.

Fil-5:53 p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU 27

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021.

l-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fil-4:38 p.m.

L-Onor.

Joe Mizzi, Chairman tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI

L-Onor.

Anton Refalo (Ministru għall-Biedja, is-Sajd u d-Drittijiet tal-Annimali); u l-Onor.

Kien hemm preżenti wkoll, u ħa sehem fid-diskussjoni, l-Onor.

Aaron Farrugia (Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar).

L-Iskrivana tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 26, li saret fit-30 ta' Novembru 2020, ġew konfermati.

PARTIAL LOCAL PLAN REVIEW OF THE SOUTH MALTA LOCAL PLAN (MARSA INDUSTRIAL AREA POLICY SMMR01) AND CENTRAL MALTA LOCAL PLAN (IMRIEĦEL INDUSTRIAL AREA POLICY CG14 AS AMENDED BY PC 57/10 OF 2012) (Dok.

Fil-bidu tal-laqgħa saret introduzzjoni mill-Ministru għall-Ambjent, it-Tibdil fil-Klima u l-Ippjanar, l-Onor.

Aaron Farrugia, dwar il-partial local plan review.

Wara, il-Perit Dora Deguara, uffiċjal fl-Awtorità tal-Ippjanar, tat preżentazzjoni dwar l-istess review (Dok.

Ħadu sehem ukoll fid-diskussjoni s-Sur Martin Saliba, Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar, is-Sur Wayne Flask u s-Sinj.

Karen Tanti mill-Moviment Graffiti, u s-Sinj.

Sarah Scheiber mill-Għaqda SOS.

Wara diskussjoni fejn fiha saru domandi u rimarki mill-Membri tal-Kumitat kif ukoll mill-pubbliku preżenti, kemm fil-kamra kif ukoll online, iċ-Chairman għadda sabiex ipoġġi d-dokument, kif imressaq quddiem il-Kumitat, għall-vot.

Il-partial local plan review għadda, imma mhux b'mod unanimu.

L-Onor.

Kevin Cutajar, li vvota kontra, talab li titniżżel fir-rapport il-motivazzjoni tal-vot tiegħu, u ċioè li huwa għamel dan minħabba li l-proposta li tressqet quddiem il-Kumitat ma kenitx tinkludi studju dwar x'industriji kienu se jiġu fil-pajjiż u li għandhom bżonn iktar spazju industrijali, u lanqas kienet tinkludi studji dwar x'impatt huwa maħsub li jista' jkollu t-tneħħija tal-limiti tal-għoli.

Fil-5:53 p.m. iċ-Chairman aġġorna l-Kumitat għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar 'il quddiem.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITATI TALKAMRA TADDEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IXXOGĦOL TALKAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru 33

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021 fit-3.00 p.m.

LIspeaker tal-Kamra tad-Deputati u President talKumitat Permanenti dwar ixXogħol talKamra, javża li lKumitat se jiltaqa' nhar it- Tlieta, 12 ta' Jannar 2021 fit-3.00 p.m. filKamra talKumitati filParlament, ilBelt Valletta, b'din laġenda:

Affarijiet oħra

6 ta' Jannar 2021 SKRIVAN TALKAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hbc


KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 33

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 33

It-Tlieta, 12 ta' Jannar 2021

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fit-3.06 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 32, li saret fis-6 ta' Jannar 2021, ġew ikkonfermati.

OMBUDSPLAN GĦAS-SENA 2021

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Illum il-Kumitat se jiddiskuti l-Ombudsplan għas-sena 2021 li tqiegħed diġà fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta tal-5 ta' Ottubru 2020.

Għalhekk, bi qbil tal-Kumitat, nistieden lill-Ombudsman, is-Sur Anthony C. Mifsud, biex jersaq mal-mejda, sabiex l-ewwel jindirizza lill-Kumitat u jippreżenta l-Ombudsplan.

Wara, se nistieden lill-membri ta' dan il-Kumitat jagħmlu r-rimarki tagħhom.

Fl-aħħar nett, nerġa' nistieden lis-Sur Mifsud biex iwieġeb għal xi mistoqsijiet, osservazzjonijiet jew rimarki.

Imbagħad nimxu minn hemmhekk.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD (Ombudsman): Grazzi, Sur President.

Onor. Membri, huwa ta' sodisfazzjon għall-Ombudsman li f'għeluq il-25 sena mit-twaqqif tal-istituzzjoni tiegħu fil-Parlament ġew imressqa għaxar abbozzi ta' liġi li jirriflettu rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Venezja u kif, fil-fehma tal-Gvern, dawn kellhom jiġu tradotti f'liġi.

Wieħed minn dawn l-abbozzi ta' liġi, li kien unanimament maqbul, jemenda l-liġijiet li jirregolaw l-istituzzjoni tal-Ombudsman.

Fl-Ombudsplan li qed niddiskutu llum ressaqna r-reazzjoni tagħna dwar dawn l-emendi.

Xtaqna li dan l-Ombudsplan jiġi reġistrat kif l-emendi li saru għal-leġiżlazzjoni li tirregola l-istituzzjoni tal-Ombudsman għandhom jiġu valorizzati fil-kuntest tar-rakkomandazzjonijiet li saru mill-Kummissjoni Venezja, kif ukoll tar-riformi radikali li jeħtieġ li jsiru biex terġa' tiġi assigurata governanza tajba u amministrazzjoni pubblika trasparenti u kontabbli.

Dan ukoll fil-kuntest ta' ħidma li jeħtieġ tkompli matul din is-sena sabiex il-leġiżlazzjoni tiġi mtejba u msaħħa biex tkun strument iktar effettiv ta' verifika u kontroll fl-interess taċ-ċittadin li jħossu li ġie aggravat.

L-emendi li saru bl-Att XLII tal-2020 li jemendaw il-liġijiet li jirregolaw l-Uffiċċju tal-Ombudsman għandhom l-għan dikjarat li tkompli tissaħħaħ il-funzjoni kostituzzjonali tal-istituzzjoni billi l-metodu tal-ħatra u t-tneħħija tal-Ombudsman, id-dritt ta' aċċess u ksib ta' informazzjoni, kif ukoll il-funzjonijiet oħra ewlenin tiegħu jiddaħħlu fil-Kostituzzjoni.

Għal dan il-għan, l-ewwel taqsima tal-Att, li hija l-qofol tiegħu, temenda l-Kostituzzjoni ta' Malta.

L-Att imbagħad jemenda wkoll l-Att dwar l-Ombudsman sabiex jipprovdi li meta matul jew wara investigazzjoni, l-Ombudsman jidhirlu li jkun hemm prova ta' att ta' korruzzjoni kif definit fl-Att dwar il-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni, l-Ombudsman ikun jista' jirreferi dak li kien irriżulta direttament lill-Avukat Ġenerali.

Mhuwiex sewwa u ġust li jingħad li dawn l-emendi huma ta' ftit sustanza u pjuttost kożmetiċi, jew li ftit li xejn isaħħu l-istituzzjoni.

Bil-maqlub, inqisu li, filwaqt li għandna riżervi bil-mod kif ġew introdotti u, taħt ċertu aspett, setgħu saru b'mod ferm iktar komprensiv u ħolistiku, l-emendi huma pass importanti 'l quddiem u jirriflettu sostanzjalment ir-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Venezja.

Il-fatt li dawn l-emendi ġew maqbula unanimament fil-Parlament huwa sinjal ċar u pożittiv li teżisti rieda politika li l-istituzzjoni tal-Ombudsman tiġi msaħħa.

Dan anke kostituzzjonalment billi tiġi rikonoxxuta bħala l-ogħla istituzzjoni fil-pajjiż bil-funzjoni li tissindika u tivverifika l-operat tal-amministrazzjoni pubblika, u billi tagħtiha l-għodda biex dan tagħmlu b'mod effettiv fl-interess taċ-ċittadin.

Fuq kollox, l-Ombudsman iqis li dan huwa pass ieħor importanti biex l-istituzzjoni, flimkien ma' oħrajn, isibu posthom kif jixraq fil-qafas organizzattiv u kostituzzjonali fis-servizz tal-Kamra tad-Deputati bħala strument ta' awditjar effettiv tal-ħidma tal-Eżekuttiv responsabbli tal-amministrazzjoni pubblika.

Minkejja dan kollu li għedt, ovvjament baqa' ħafna xi jsir.

Waqt is-seduta tal-House Business Committee tal-2020 kont esprimejt id-diżappunt li l-Uffiċċju tal-Ombudsman qatt ma ġie kkonsultat dwar l-emendi li jikkonċernaw l-Att dwar l-Ombudsman u, sfortunatament, is-sena ta' wara s-sitwazzjoni ma nbidlitx.

Amministrazzjoni li tipprofessa li temmen fit-tmexxija bbażata fuq demokrazija parteċipattiva ma tistax tonqos milli twettaq il-konsultazzjoni meħtieġa biex is-soċjetà, partikolarment dawk l-awtoritajiet u istituzzjonijiet direttament milquta, jiġu fil-ħin u fil-waqt infurmati bil-miżuri li jkunu qed jiġu kkonsidrati li jolqtuhom direttament.

Dan sabiex ikunu f'pożizzjoni li jikkontribwixxu għal dibattitu li jwassal għal deċiżjonijiet li jkunu kemm infurmati, kif ukoll korretti.

Fl-Ombudsplan li qed niddiskutu llum analizzajna fid-dettall l-emendi li tressqu, u mhuwiex każ li nerġa' nirrepeti din l-analiżi u dan id-diskors.

Allura xtaqt niddedika t-tieni parti tal-intervent tiegħi dwar xi aspetti oħra tal-Att dwar l-Ombudsman li fil-fehma tagħna għandhom jiġu indirizzati.

Sur President, dawn jinkludu l-Artiklu 2 tal-Att dwar l-Ombudsman li jipprovdi għal interpretazzjoni ta' ċerti termini, fejn għandna tiddaħħal definizzjoni tal-kelma "persuna" kif huwa pprovdut fl-Att dwar l-Interpretazzjoni.

Dan biex jiġi assigurat li ħadd ma jkun jista' joġġezzjona li persuni legali jew morali mhumiex intitolati li jressqu ilment mal-Uffiċċju tal-Ombudsman.

Il-fatt li kull tali jista' jressaq ilment għandu jitwessa' kemm jista' jkun.

Għandu jkun ċar li l-kontestazzjoni minn awtorità pubblika indikata li 'l-Ombudsman m'għandux ġurisdizzjoni fuq il-meritu tal-ilment' m'għandhiex fiha nnifisha twaqqaf l-investigazzjoni, sakemm dik l-awtorità pubblika li fir-rigward tagħha jkun sar l-ilment ma taġixxix ġudizzjarjament għal dikjarazzjoni f'dan is-sens.

Oġġezzjonijiet ta' din ix-xorta, li jfixklu l-investigazzjoni, qed isiru iktar frekwenti.

L-Uffiċċju tal-Ombudsman m'għandux jitqiegħed f'sitwazzjoni fejn ikun hu li neċessarjament jaġixxi biex il-Qorti tiddikjara li huwa kellu ġurisdizzjoni.

Huwa meħtieġ li l-Ombudsman u l-kummissarji jingħataw il-mezzi biex jinfurzaw l-ordnijiet tagħhom għall-għoti ta' informazzjoni u ta' dokumentazzjoni meħtieġa għall-investigazzjoni, kif ukoll biex ix-xhieda jidhru fiżikament quddiemhom.

Il-Liġi teħtieġ li tipprovdi eżatt għal proċedura sommarja quddiem qorti kompetenti, bħalma huwa pprovdut fil-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għal min ikun ħati ta' disprezz tal-qorti f'każijiet simili.

L-Att għandu jimponi obbligu fuq uffiċjali pubbliċi li jirrispondu għal kweżiti tal-Uffiċċju tal-Ombudsman fl-iqsar żmien possibbli.

Għal dan il-fini, għandu jkun applikabbli regoli ta' żmien li jistgħu jkunu imposti fuqhom minn kull kodiċi ta' etika li jorbothom fil-qadi ta' funzjonijiet tagħhom mas-servizz pubbliku jew awtorità pubblika.

L-artikli li jirregolaw l-għoti ta' informazzjoni meħtieġa għal investigazzjoni għandhom jiġu riveduti.

F'dan ir-rigward id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Protezzjoni tad-Data m'għandhomx ikunu applikabbli għal proċess ta' investigazzjoni kondotti mill-Uffiċċju tal-Ombudsman.

L-Uffiċċju għandu jingħata l-istess eżenzjoni applikabbli għal proċeduri fil-qrati.

Għandha tiġi riveduta bil-għan li tiġi ċċarata u definita aħjar il-proċedura stabbilita biex persuna li ressqet ilment titlob lill-Ombudsman li jirrevedi opinjoni finali ta' kummissarju li magħha ma jkunx jaqbel.

Dan id-dritt ta' reviżjoni mill-Ombudsman kien u għandu jiġi meqjus bħala miżura eċċezzjonali li tista' tintuża' biss f'każ li jkun hemm inġustizzja manifesta bl-applikazzjoni tal-liġi żbaljata jew regolament ħażin jew ksur gravi tad-dritt fundamentali ta' smigħ xieraq.

Il-kummissarji kienu u jibqgħu jeżerċitaw il-funzjoni tagħhom b'mod awtonomu u indipendenti mill-Ombudsman.

Regoli applikabbli għal dan id-dritt ta' reviżjoni għandhom ikunu mfassla fuq dawk stabbiliti fil-Kodiċi tal-Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili għal ri-trattazzjoni.

Regoli stretti li ma jippermettux il-ftuħ ta' każ mill-ġdid, jekk mhux f'ċirkostanza eċċezzjonali, għandhom jissodisfaw rekwiżiti preċiżi interpretati ristrettivament.

Għandu jiġi eżaminat, jekk huwa mixtieq, li l-ġurisdizzjoni tal-Ombudsman tiġi estiża għal oqsma li fihom iċ-ċittadin ikun qed jiġi mogħti servizz essenzjali minn amministrazzjoni pubblika, imma din l-entità tkun saret privata.

L-esperjenza uriet li bil-privatizzazzjoni ta' servizzi essenzjali fl-oqsma kruċjali bħas-saħħa, l-enerġija, edukazzjoni u komunikazzjoni, iċ-ċittadin aggravat qed jitlef bil-mod il-mod il-protezzjoni li qabel seta' jestendilu l-uffiċċju tal-Ombudsman.

Dan billi jinvestiga ilment ta' amministrazzjoni ħażina fl-għoti ta' dak is-servizz u jirrakkomanda kif inġustizzja li jkun sofra ċ-ċittadin tiġi rimedjata.

Aspett ieħor li jimmerita attenzjoni hu l-aċċess li l-membri ta' Forzi Armati, Pulizija, servizzi sigrieti u forzi oħra dixxiplinati għandu jkollhom għas-servizz tal-Ombudsman, u jekk l-aċċess ristrett li għandhom sal-lum għandux jiġi mwessa'.

Dan ukoll fl-interess tal-membri ta' dawn il-korpi dixxiplinati, korpi li f'ħafna pajjiżi fl-Ewropa għandhom il-jedd għal protezzjoni wiesa' tas-servizz tal-Ombudsman.

Teħtieġ ukoll attenzjoni biex titjieb l-aċċessibilità għas-servizzi tal-Ombudsman lil persuni detenuti fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin u f'ċentri oħra ta' detenzjoni.

Dan biex jiġi assigurat li l-investigazzjoni ta' lment issir b'mod faċli mingħajr ma jiġu preġudikati l-ordni ta' dixxiplina, imma biex tiġi assigurata l-inkolumità ta' dawn il-persuni vulnerabbli u l-jedd tagħhom li l-ilment tagħhom jiġi investigat b'mod ġust u ekwu, ħieles minn kull biża' jew dell ta' pressjoni indebita.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-proċess ta' aġġornament.

Dawn il-punti li semmejt, flimkien mal-analiżi li saret fl-Ombudsplan dwar l-emendi mressqa, huma xhieda tal-ħtieġa li l-leġiżlazzjoni li tirregola l-istituzzjoni tal-Ombudsman tiġi studjata fil-fond biex tiġi aġġornata għall-bżonnijiet tal-lum.

Dan biex is-servizz jitjieb u biex l-Ombudsman ikompli jkun ta' tarka għaċ-ċittadin u jservi ta' kuxjenza għall-amministrazzjoni pubblika.

Jekk jirriżulta li hemm rieda politika li huwa opportun li jsir tibdil, l-Uffiċċju tal-Ombudsman se jkun f'qagħda li jġib abbozz ta' emendi u jassigura qabża fil-kwalità ta' leġiżlazzjonijiet li jindirizzaw il-problemi u n-nuqqasijiet li jirriżultaw fit-twettiq tal-funzjoni tal-Ombudsman tul is-snin.

Dan l-abbozz jista' jservi ta' working document fl-eżerċizzju ta' konsultazzjoni, imbagħad ikun sta għall-uffiċjali tal-Avukat tal-Istat biex jiġi sottomess għall-konsiderazzjoni tal-Gvern.

Rigward l-effett tal-pandemija fuq l-operat tal-Uffiċċju, fl-2020 l-Uffiċċju kellu, bħall-bqija tal-amministrazzjoni pubblika kollha, jiffaċċja problemi u sfidi li ġabet magħha l-COVID-19.

L-Uffiċċju ħa passi immedjati biex josserva u jimplimenta skrupolożament id-direttivi maħruġa mill-awtoritajiet tas-saħħa kemm għar-rigward tal-organizzazzjoni interna tal-Uffiċċju, kif ukoll għall-aċċess tal-pubbliku għas-servizzi li jagħti.

Mingħajr ma nippreġudika l-effiċjenza tas-servizz mogħti, introduċenja miżura ta' teleworking li kienet pożittiva.

Nifhem li miżuri bħal dawn ikollhom effett fuq il-viżibilità tal-uffiċċju mal-pubbliku.

Jibqa' dejjem meħtieġ li kemm jista' jkun malajr l-aċċess liberu ta' min iħossu aggravat jiġi normalizzat.

Jidher ukoll li l-pandemija kellha effett – u dan kien mistenni – fuq in-numru ta' ilmenti li l-Uffiċċju rċieva prinċipalment b'mod elettroniku, anke jekk komplessivament in-numru ta' ilmenti baqa' fuq l-istess livell tal-2020.

Ċirkostanza oħra li kellha effett kienet il-mewt bla mistenni tal-Kummissarju tal-Edukazzjoni, is-Sur Caruana Carabez, f'Ottubru li għadda.

Il-ħarsien tal-jeddijiet fil-qasam tal-edukazzjoni mistenni jingħata spinta ġdida bil-ħatra ta' kummissarju ġdid.

L-Uffiċċju jħares lejn is-sena ġdida b'ottimiżmu u b'impenn imġedded biex jassigura li l-istituzzjoni tibqa' tkun ta' servizz għaċ-ċittadin li jħoss il-ħtieġa li jirrikorri għas-servizzi tiegħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Grazzi ħafna, Sur Mifsud, talli għal darba oħra qiegħed fostna.

Nixtieq ukoll li, fl-ewwel okkażjoni li hawn inti quddiemna, insellem ix-xogħol li wettaq il-Kummissarju għall-Edukazzjoni Charles Caruana Carabez.

Preżenti fostna hawn il-Kummissarju tal-Ambjent, il-Perit Alan Saliba, u anke l-Kummissarju tas-Saħħa, is-Sur Charles Messina, li nirringrazzjahom ukoll.

Ngħid grazzi wkoll tax-xogħol li qed iwettqu uffiċjali oħra min-naħa tal-Uffiċċju tal-Ombudsman.

Kultant aħna jkollna kritika għal ċertu nies, imma naħseb li fejn ikun hemm lok, għandna nfaħħru wkoll ix-xogħol li jkun qed jitwettaq.

Sur Mifsud, nirringrazzjak u nirringrazzja lit-team kollu tiegħek li qegħdin taħdmu f'dan is-settur partikolari.

Jien innutajt li kemm fl-2019 kif ukoll fl-2020, għal darba darbtejn ilmentajt dwar in-nuqqas ta' konsultazzjoni.

F'dan ir-rapport ukoll għidt ċar li, jekk wieħed irid li jkollna demokrazija parteċipattiva li taħdem, trid tikkonsulta, speċjalment rigward emendi għal-Liġi tal-Ombudsman.

Inti tajtna wkoll xi aspetti li jridu jiġu indirizzati f'dan l-Ombudsplan.

Fil-konklużjoni inti għidt ukoll li lest li tagħmel abbozz ta' emendi.

L-ewwel nett, għaliex tħoss li hemm dan in-nuqqas ta' konsultazzjoni miegħek?

Fuq kollox naħseb li inti dejjem rajt il-ġid tal-Uffiċċju u tal-pajjiż.

X'qed iwassal għal dan in-nuqqas ta' konsultazzjoni?

Hija xi ħaġa min-naħa tiegħek jew inkella xi ħaġa min-naħa tal-Gvern li ma jridx jitkellem miegħek?

Jekk jibqa' jkun hemm din in-nuqqas ta' konsultazzjoni, aħna bħala Oppożizzjoni nkunu lesti, u nkunu nixtiequ, li naraw l-abbozz ta' emendi li inti tixtieq tressaq lill-poplu Malti u Għawdxi.

Jekk il-Gvern ma jkunx irid iwassal hu dawn l-emendi, nikkonsidraw ukoll li rressquhom aħna bħala Oppożizzjoni għaliex nemmnu bis-sħiħ fl-istituzzjoni tal-Ombudsman.

Kemm-il darba l-Gvern imexxi, aħna bħala Parlament immexxu wkoll.

Qed ninnota wkoll li għandna numru ta' dipartimenti li qed joġġezzjonaw li l-uffiċċju tiegħek jinvestiga ilmenti fil-konfront tagħhom.

Qed iqajmu punti ta' ġurisdizzjoni.

Xtaqtek ukoll tiċċaralna ftit dan.

Fl-Ombudsplan inti tgħid li dawn iċ-ċirkostanzi qegħdin jiżdiedu.

Tħoss li meta jiġri hekk huwa mod kif l-amministrazzjoni jew dipartiment partikolari ikun qed jipprova jevita l-iskrutinju tal-Uffiċċju tiegħek?

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Grazzi.

Jien ukoll nagħmel xi ringrazzjament u awguri, bħalma għamel l-Onor.

David Agius, lilek u lis-sinjuri preżenti hawnhekk.

Insellem ukoll il-memorja tal-eks Kummissarju responsabbli mill-Edukazzjoni.

Għandi domanda li tmiss b'xi mod dak li għadu kif qal l-Onor.

Ovvjament, sena wara sena tinġibed l-attenzjoni li numru ta' entitajiet ma jkunux qegħdin jikkoperaw man-nies tiegħek meta jintalbu xi tip ta' informazzjoni biex ikunu jistgħu jipproċedu fuq xi każijiet li jkunu qegħdin jinvestigaw.

Din is-sena qed terġa' tinħass ukoll?

Ikun hemm koperazzjoni biex tinkiseb l-informazzjoni sabiex ikunu jistgħu jingħalqu l-każijiet miftuħa?

Xtaqt nagħmel referenza għal paġna 13 tad-dokument li għandna hawnhekk.

F'punt numru 5, dan ir-rapport qed jgħid li mhuwiex biżżejjed li jkollna liġijiet tajbin, iżda jeħtieġ li jkunu mħaddma kif xieraq, mhux biss mill-Ombudsman u l-kummissarji, iżda wkoll minn min huwa f'qagħda ta' awtorità u mistenni jħaddem u jagħmel użu mis-servizzi ta' dik l-istituzzjoni.

Forsi hawnhekk qed nitfgħu lil kulħadd f'keffa waħda.

Naħseb li mhuwiex ġust li f'dan id-dokument, f'paġna 13, fil-ħames kumment proprju kulħadd qed jintefa' f'keffa waħda.

Tista' tidentifika liema huma dawn l-entitajiet u awtoritajiet li jonqsu mill-obbligi li għandhom vis-à-vis l-Uffiċċju tal-Ombudsman?

Fl-aħħar mill-aħħar qed nitkellmu wkoll fl-interess tal-ġid komuni u tan-nies.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Xtaqt nirreferik ftit għal dak li jissemma f'paġna 19 li jittratta l-każ meta l-Uffiċċju tiegħek ikun għamel rapport jew rakkomandazzjoni – għax dan l-uffiċċju ma jagħtix ordnijiet – imbagħad l-amministrazzjoni, jiġifieri l-Gvern jew l-entitajiet differenti, jonqsu milli jimplimentaw dik ir-rakkomandazzjoni.

Hawn ikollna sitwazzjoni fejn iċ-ċittadin irrikorra għand l-istituzzjonijiet, f'dan il-każ l-Ombudsman, li hija istituzzjoni mwaqqfa taħt l-awspiċju tal-Parlament, ikun ingħata raġun, imma mbagħad imur biex isarraf dan ir-raġun u jsib ħajt quddiemu min-naħa tal-amministrazzjoni li jwettaq dik ir-rakkomandazzjoni.

Jien qed nifhem li l-uffiċċju tiegħek qed jirrakkomanda li, fejn ikun hemm din it-tip ta' sitwazzjoni, jibda jkun hemm skrutinju parlamentari, fejn il-Parlament mhux biss jgħaddi r-rapport għand il-President tal-Kamra u jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra, imma jkun hemm kumitat li jagħmel skrutinju tad-deċiżjonijiet, u bażikament iżomm lill-Gvern kontabbli għal dak in-nuqqas ta' azzjoni meta ma jkunx implimenta r-rakkomandazzjoni.

Din in-naħa tal-Kamra taqbel ma' din ir-rakkomandazzjoni tiegħek li jitwaqqaf dan il-kumitat.

Qiegħed tirrakkomanda li jkun hemm dan il-kumitat li qegħdin fih illum, jew ikun hemm kumitat speċifiku li jkollu din ir-responsabilità li, fuq bażi kontinwa, mhux biss meta jinqala' xi każ partikolari, ikollu oversight function tal-ħidma istituzzjonali tal-uffiċċju tiegħek, imma wkoll tar-riżultat tar-rapport fir-rigward tal-amministrazzjoni pubblika jekk tkunx qiegħda twettaq dik ir-rakkomandazzjoni?

L-ISPEAKER: Grazzi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (Ministru għall-Ġustizzja, l-Ugwaljanza u l-Governanza): Grazzi ħafna ta' din l-opportunità.

Jista' l-Ombudsman jgħid jekk apprezzax tliet affarijiet li – ħa nkun ċar – ma kenux jeżistu qabel?

Għalkemm l-Oppożizzjoni għandha storja li waqqfet l-istituzzjoni tal-Ombudsman, kellna sitwazzjonijiet fejn Ministri li qalu li ma jaqblux fuq rapporti li ħareġ il-predeċessur tiegħek.

Saħansitra attakkaw lil Ombudsman partikolari.

Irridu nirrkonoxxu li llum kulħadd joħroġ bil-proposti – u napprezza li anke l-Oppożizzjoni hekk tagħmel – imma dawn kienu ilhom kwart ta' seklu fil-gvern u dawn l-affarijiet setgħu jressquhom huma!

Sur Mifsud, inti semmejt il-Kummissjoni Venezja, imma nixtieqek tapprezza tliet affarijiet.

L-ewwel nett, inti ngħatajt status kostituzzjonali li qabel ma kellekx.

Fil-fatt, qabel kien hemm liġi sempliċi li tista' tiġi abolita b'maġġoranza sempliċi tal-Parlament.

It-tieni, għandek locus standi f'dak li għandu x'jaqsam man-nolle prosequi mill-Avukat Ġenerali; jiġifieri jekk inti tressaq rapport quddiem l-Avukat Ġenerali u dan jgħidlek li tgħid x'tgħid mhux se jressaq il-findings tiegħek, inti tista' tappella minnu.

Qabel ma kellniex dan u, fi żmenijiet passati riċenti, kellna nolle prosequi fuq Kummissarju tal-Pulizija.

Fil-fatt, kien hemm inkjesta maġisterjali fuq sexual offences u l-Avukat Ġenerali ta' dak iż-żmien – biex ħadd ma jinsa – ħareġ nolle prosequi li ma naġixxux.

Anzi, addirittura għamilnieh uffiċjal tal-Maltacom li dak iż-żmien kienet state entity!

Nixtieqek tikkummenta dwar dan.

It-tielet punt huwa li qabel inti ma kellekx seduta parlamentari, jew addirittura Kumitat fejn tista' tivventila dan in-nuqqas ta' pariri.

L-Ombudsman jagħti rakkomandazzjonijiet u mhux sentenzi tal-qorti, u din hekk għandha tibqa' għax dak huwa Ombudsman.

Jekk jinbidillek ir-rwol, inti tiġi imħallef jew maġistrat għax ikollok sentenza.

Għalhekk, il-fatt li qed tingħata ċans f'kumitat li qabel ma kellekx mhuwiex ameljorament fl-istitut tal-liġi tad-dritt?

Dawn huma t-tliet punti li xtaqt insemmi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur Mifsud, l-ewwel nett, irrid nirringrazzja lilek u lit-tim tiegħek għall-ħidma li qegħdin tagħmlu.

25 sena ta' ħidma tfisser li l-istituzzjoni li tirrappreżenta inti mhux biss hija parti mill-istituzzjonijiet tal-pajjiż tal-lum, imma hija parti mill-istorja.

Nixtieqek forsi tagħtina daqsxejn overview qasira ta' kif taħseb li f'dawn l-aħħar 25 sena tjieb ix-xogħol tagħkom, u forsi tgħidilna jekk kienx hemm xi affarijiet li rajt li kienu ta' utilità, u xi affarijiet li taħseb li setgħu saru aħjar.

Nifhem li wara 25 sena ma jkunx barra minn loku li naraw kif nistgħu ntejbu l-operat, ovvjament biex inħarsu d-drittijiet taċ-ċittadini vis-à-vis il-Gvern.

Naf li int għamilt il-punt li hemm xi entitajiet privati li tixtieq tiskrutinja, però r-remit tiegħek ma jagħtikx dik il-kapaċità.

Naħseb li hemm biżżejjed dipartimenti u biżżejjed xogħol tal-Gvern li jżommu lilek u lit-tim tiegħek okkupat.

Qed nassumi wkoll li s-sena li għaddiet waqaftu f'Awwissu għax il-figuri tal-aħħar erba' xhur għadhom mhumiex available.

CHRIS FEARNE: Tajjeb, però ma tajtuniex minn Settembru sa Awwissu imma tajtuna minn Jannar sa Awwissu; jiġifieri ma tajtuniex ta' sena sħiħa, imma tajtuna ta' tmien xhur, però ma jimpurtax.

Qed ninnota li f'dawn it-tmien xhur il-każijiet li kellkom naqsu bi kwart għax minn kważi 400 każ naqsu għal 320.

Naqsu wkoll il-każijiet li għalaqtu.

Ma nafx jekk dan tistax tattribiwixxih għal xi raġuni partikolari.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: L-ewwel nett, nixtieq ningħaqad ma' dak kollu li qalu ż-żewġ kollegi tiegħi, speċjalment l-Onor.

Edward Zammit Lewis, li għamel espożizzjoni tajba ħafna dwar dak li għadda minnu l-Uffiċċju tal-Ombudsman taħt din il-leġiżlatura, kif ukoll taħt il-leġiżlatura preċedenti.

Nieħu gost ninnota li għall-inqas, anke fir-rapport innifsu, l-Ombudsman jirrikonoxxi li saru riformi importanti f'dak li għandu x'jaqsam mal-Ombudsman.

Però, nixtieq kjarifika dwar il-fatt li jrid ikun eżentat mid-data protection.

Din semmieha fil-kummenti tiegħu u nixtieq li dan il-punt ikun ikkjarifikat.

Nixtieq inkun naf ukoll għalxiex kien qed jirreferi l-aktar meta semma d-diversi servizzi li kienu privatizzati u li jixtieq jidħol fihom.

X'jaħseb li ħa ċ-ċittadin meta ċerti entitajiet ġew privatizzati?

Kif nafu, għal ħafna snin konna pprivatizzajna kważi l-entitajiet kollha.

Nixtiequ wkoll jamplifika aktar rigward it-twessigħ tal-ġurisdizzjoni tiegħu f'dak li għandu x'jaqsam mal-inmates fil-Ħabs ta' Kordin.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nifhem li saru l-kummenti kollha.

Issa nistieden lilek, Sur Mifsud, biex twieġeb il-mistoqsijiet jew tagħmel xi osservazzjonijiet.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Se nibda billi nwieġeb il-mistoqsijiet tal-Oppożizzjoni.

Irrid nagħti ftit background li meta 25 sena ilu beda l-uffiċċju tagħna, dan kien immexxi mill-eks-Kap taċ-Ċivil, u mbagħad warajh laħaq Prim Imħallef Emeritu.

Dak iż-żmien l-ilmenti kienu jlaħħqu għal madwar 1,200 fis-sena, imma llum il-ġurnata l-ilmenti niżlu għal madwar 600 fis-sena.

Waħda mir-raġunijiet prinċipali għal dan hija li meta d-dipartimenti kellhom xi nuqqasijiet u l-individwi ġew jilmentaw għandna u aħna rrapportajna, id-dipartimenti rranġaw dawk in-nuqqasijiet li kellhom, u allura bil-mod il-mod l-ilmenti bdew jonqsu.

Saret referenza wkoll dwar in-nuqqas ta' konsultazzjoni.

Naf li, pereżempju, il-Ministru għall-Ġustizzja kellu pressure enormi minn barra mill-Kummissjoni Venezja u ried jagħmel ħafna xogħol malajr f'perjodu qasir u, għalkemm aħna ma ġejniex ikkonsultati, konna nsegwu kulma jsir mill-Ministeru għall-Ġustizzja.

Issemmew ukoll entitajiet li jikkoperaw, u oħrajn li forsi ma tantx jikkoperaw.

Illum il-ġurnata l-parti l-kbira tal-entitajiet saru jifhmu li hemm bżonn li jikkoperaw mal-Ombudsman għax din hija kariga li għandha ċerti responsabbiltajiet.

X'jiġri meta individwu jirbaħ il-każ u d-dipartiment jew l-awtorità ma taqbilx magħna u ma tagħmel xejn?

F'dak il-każ l-ewwel nibagħtu r-rapport lill-Prim Ministru, u mbagħad wara lill-Parlament biex jiċċaqilqu l-affarijiet.

Huwa importanti li nżommu quddiem għajnejna li dan it-tibdil kollu ġie f'perjodu relattivament qasir, u allura ma jistax jinbidel kollox f'daqqa.

Però, nistgħu ngħidu li koperazzjoni hemm, iżda aħna nixtiequ ftit aktar effiċjenza.

Naħseb li huwa dan il-Kumitat li għandu jara l-ilmenti li ma jsir xejn fuqhom u mhux il-Parlament.

Jekk ikun hemm każijiet serji li ma jsir xejn fuqhom għandhom jiġu għand dan il-Kumitat.

Ir-rapport isemmi wkoll li ċerti każijiet qishom jintnesew.

Aħna rridu li jekk jista' jkun din il-biċċa xogħol ma tiġrix għax l-individwu jibda jgħid lilu nnifsu x'mar jagħmel għand l-Ombudsman jew li ħela ż-żmien.

Huwa veru li meta jiġi għandna dak li jkun ma jħallasx – mhux bħall-Qorti – imma, min-naħa l-oħra, l-individwu jrid jieħu sodisfazzjon, speċjalment jekk l-uffiċċju tagħna jkun tah raġun.

Irrid ngħid li matul is-snin il-proċess ta' privatizzazzjoni nfirex u anke xi partijiet mill-qasam tas-saħħa huma privatizzati u m'għadhomx tal-Gvern biss.

Fil-fatt, nistgħu ngħidu li ħafna mill-ilmenti ma jiġux biss mid-dipartimenti, imma jiġu wkoll minn dawn l-entitajiet li ġew privatizzati u li m'għadhomx, strictly speaking, parti mill-amministrazzjoni pubblika.

Rigward ix-xogħol li sar dan l-aħħar fuq il-liġijiet, b'mod speċjali tal-Kummissjoni Venezja, aħna konna pparteċipajna mad-delegazzjoni li ġiet mill-Kunsill tal-Ewropa u konna tajna s-sehem tagħna wkoll.

Ma nafx jekk hawnx aktar mistoqsijiet.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Jien staqsejt fuq il-ġurisdizzjoni tiegħek fejn jidħlu l-inmates tal-Ħabs ta' Kordin u staqsejt ukoll dwar id-data protection.

X'ridt tgħid biha meta, jekk fhimtek sew, għedt li jkollkom aċċess għal data li mhux suppost tingħata.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Fuq il-Ħabs ta' Kordin ma tantx nirċievu l-informazzjoni li nitolbu.

Aħna jkollna priġunieri li jittrattaw ċerti affarijiet ma' investigatur tagħna ħalli ma noqogħdux inkabbru l-każ, imma ħafna drabi meta nitolbu lil tal-Ħabs biex jagħtuna l-informazzjoni, dawn ma jagħtuhilniex.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri inti diġà tista' tinvestiga lmenti għax, jekk fhimtek sew, trid tkabbar il-ġursidizzjoni tiegħek biex tkun tista' tinvestiga.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Fuq il-Ħabs aħna għandna dritt li ninvestigaw.

GLENN BEDINGFIELD: Mela fhimtek ħażin.

Issa fuq id-data protection.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Rigward id-data protection, irrid ngħid li ħafna postijiet, bħal, pereżempju, l-Armata, hemm affarijiet sensitivi u dawk nifhmuhom u ma nitolbux dettalji ta' affarijiet li huma sigrieti.

Però, rigward affarijiet oħra li ma naħsbux li għandhom ikunu daqshekk sigrieti, ma jgħidux lill-uffiċċju tagħna x'ikun qed jiġri.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Bil-permess tal-Kumitat, l-Onor.

Karol Aquilina, li mhuwiex Membru ta' dan il-Kumitat, se jagħmel xi mistoqsijiet.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Jien se nistaqsi fuq l-Armata u se nieħu każ tipiku.

Intom tirċievu lment mingħand suldat dwar l-istatus tiegħu fl-Armata –, promotion jew xi ħaġa oħra – u intom tibdew tinvestigaw.

Il-problema li jkollkom hija fejn jidħlu terzi persuni, jiġifieri kollegi tiegħu, għax ma jkollkomx aċċess, għax ikunu ttieħdu ċerti deċiżjonijiet mhux biss fir-rigward tal-persuna li tkun qed tagħmel l-ilment?

Jekk ikun xi interview aħna nitolbuhom ir-riżultati eċċ. u l-performance ta' nies oħrajn.

Imbagħad, meta nagħmlu r-rapport, ngħidu kif ġie affettwat dak l-individwu li lmenta biss, jiġifieri ma nsemmu xejn fuq sħabu u lmenti oħra.

Din ma tapplikax għall-Armata biss.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri l-parti li ma tingħatawx informazzjoni dwarha xi tkun?

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Jistgħu jkunu diversi affarijiet, imma waħda minnhom tkun li qabel tkun ħarġet l-applikazzjoni ma nkunux nafu kif saru l-kriterji biex jiġi offrut dak il-post.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri jekk titolbuhom, ma jgħidulkomx?

IS-SUR ANTHONY C MIFSUD: Ma jgħidulniex.

Jgħidulna d-deċiżjoni, imma ma jgħidulniex kif waslu għal dik il-konklużjoni u x'jitolbu bħala kwalifikazzjonijiet eċċ.

KAROL AQUILINA: Din hija problema one-off jew inkella hija recurring?

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Jien aktar ngħid li hija one-off milli recurring.

L-ISPEAKER: Grazzi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Fil-bidu għamiltlek sommarju ta' tliet tibdiliet fundamentali li saru f'dak li għandu x'jaqsam mal-Ombudsman vis-à-vis ir-rapporti tal-Kummissjoni Venezja li jibdew minn Diċembru 2018.

Il-mistoqsija tiegħi li ma ħassejtx li weġibt hija rigward dawn ir-riformi.

Issa jien mhux qed ngħid jekk dawn jilħqux preċiżament l-aspirazzjonijiet tiegħek, għax dan huwa work in progress, ir-riformi jibqgħu jsiru u ħadd mhu perfett.

Però, li rrid ngħid huwa jekk it-tliet punti li semmejtlek fil-bidu, jiġifieri l-kwestjoni tal-constitutional status, il-kwestjoni tal-locus standi f'każ ta' deċiżjoni ta' nolle prosequi tal-Avukat Ġenerali, u l-kwestjoni li jkun hemm sessjoni fejn tkun tista' tivventila l-frustrazzjoni tiegħek wara li l-amministrazzjoni pubblika ma tkunx laqgħet rakkomandazzjonijiet tiegħek, humiex passi 'l quddiem fl-istituzzjoni tiegħek biex l-affarijiet jitjiebu, u jekk jgħinukx fix-xogħol tant tajjeb li tagħmel inti fl-ixprunar tal-amministrazzjoni pubblika.

Ma rridux ninsew li hemm dibattiti sħaħ dwar jekk l-Ombudsman – mhux hawn Malta biss, imma kullimkien – twaqqafx fl-Isvezja l-ewwel jew kienx is-sultan li waqqaf l-ewwel Ombudsman fl-Imperu Ottoman, imma dak huwa dibattitu akkademiku u teoretiku.

L-ISPEAKER: Grazzi.

IS-SUR ANTHONY C. MIFSUD: Li nista' ngħid huwa li minn mindu l-Onor.

Edward Zammit Lewis laħaq Ministru għall-Ġustizzja sar titjib qawwi.

(Interruzzjonijiet)

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, il-mistoqsija kienet imposta mod ieħor għax issa se naqla' l-kritika!

L-ISPEAKER: Is-Sur Mifsud diġà wieġeb.

Jekk trid tistaqsi xi ħaġa oħra għidli ħalli nikkonkludu.

Jidher li m'hawnx aktar mistoqsijiet.

Grazzi ħafna.

Hawn qbil li l-Kumitat jirrakkomanda lill-Kamra l-approvazzjoni tal-Ombudsplan għas-sena 2021?

Ladarba hawn qbil, bħalma jsir dejjem, jien se nara li ssir it-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa biex tiġi ċċirkolata lill-Membri kollha tal-Parlament, u sussegwentement titressaq fil-Kamra l-mozzjoni għall-approvazjoni tal-Ombudsplan.

Grazzi.

XOGĦOL IEĦOR

Ġurament tal-Ħatra ta' Membru Ġdid

L-ISPEAKER: Nixtieq ngħidilkom xi ħaġa oħra qabel ma nirtiraw.

Kif tafu, illum saret l-elezzjoni każwali fis-Seba' Distrett sabiex jimtela l-post tal-Professur Edward Scicluna u ġie elett Dr Gavin Gulia.

Nifhem li se jingħata l-ġurament għada mhux illum.

Kemm ninformakom li se jintalab permess fil-Kamra, kif isir is-soltu, biex ikun hemm il-midja u li din tkopri parti mis-seduta.

CHRIS FEARNE: Nifirħu lill-Onor.

Gulia li jixraqlu għax għamel ħafna xogħol ta' fejda.

L-ISPEAKER: Nifirħulu.

Streaming tal-Plenarja u tal-Kumitati

L-ISPEAKER: Fl-aħħar nett, nixtieq nagħti xi informazzjoni dwar il-live streaming tal-Plenarja u tal-Kumitati.

It-teknoloġija li użajna s'issa kienet it-teknoloġija tal-flash player.

Din it-teknoloġija li kienet tintuża fuq il-website tal-Parlament ġiet imwaqqfa ħesrem worldwide, u qegħdin f'kuntatt mal-kumpanija Telmaco li tieħu ħsieb dan is-servizz.

Nista' ngħid li hemm apparat ieħor li jissupplixxi n-nuqqas tal-flash player u nisperaw li fi ftit ġranet jew ġimgħat jasal l-apparat.

Is-servizz on-demand se jibqa' jsir fuq l-online portal tal-website tal-Parlament, imma ma jkunx dirett minħabba din il-kwestjoni, u naf li għandna numru ta' Maltin ta' barra li jsegwuh.

Biex inkunu ċari għal min qed jismagħna, dan mhux se jaffettwa x-xandir tal-istazzjon tal-Parlament imma qegħdin nitkellmu fuq il-live streaming.

Jien qed nagħmel minn kollox biex nirranġaw, imma aħna niddependu fuq il-kumpanija Telmaco li għandha l-kuntratt.

Qed nagħtikom din l-informazzjoni biex, jekk ikun hemm xi ħadd li jgħidilkom għaliex m'hawnx live streaming, tkunu tafu x'inhi r-raġuni.

Il-Kumitat huwa aġġornat għal data li tiġi kkomunikata aktar tard.

Nirringrazzjakom.

Fit-3.49 p.m. ilKumitat aġġorna.