KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 74

L-Erbgħa, 20 ta' Jannar 2021

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 74

L-Erbgħa, 20 ta' Jannar 2021

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-2:07 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 74, li saret fit-13 ta' Jannar 2021, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Beppe Fenech Adami): Fil-laqgħa preċedenti saret talba minn dan il-Kumitat, kemm lill-Awditur kif ukoll lil Enemalta, sabiex jiġu prodotti numru ta' dokumenti, u fil-fatt waslulna numru ta' dokumenti, fosthom il-Minuti ta' diversi laqgħat li saru f'Enemalta rigward dan il-proġett, kif ukoll informazzjoni li ġiet mgħoddija lilna min-naħa tal-Awditur Ġenerali b'mod partikolari rigward ix-share transfer li sar u l-valutazzjoni tax-shares li saru fil-konsorzju ElectroGas.

Jien tlabt lis-Segretarja ta' dan il-Kumitat sabiex tagħmel hard copy għall-Membri kollha ta' dan il-Kumitat u qed nifhem li kull wieħed minnkom għandu kopja ta' dawn id-dokumenti, li rrid ngħid li huma voluminużi u peress li wasslu għandna llum, jista' jkun li hawn Membri tal-Kumitat li għad ma kellhomx l-opportunità li jeżaminawhom.

Nistgħu issa ngħaddu għall-item li jmiss fuq l-aġenda.

KONTINWAZZJONI TAL-EŻAMI TAR-RAPPORT TAL-AWDITUR ĠENERALI INTITOLAT "AN INVESTIGATION OF MATTERS RELATING TO THE CONTRACTS AWARDED TO ELECTROGAS MALTA LTD.

IĊ-CHAIRPERSON: Infakkar li fil-laqgħa preċedenti kien qiegħed jagħmel id-depożizzjoni tiegħu r-rappreżentant mill-Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali, is-Sur Keith Mercieca, u għalhekk nitolbu sabiex, flimkien mal-Awditur Ġenerali u d-Deputat Awditur Ġenerali, jersaq fuq il-mejda ħalli jkompli d-depożizzjoni tiegħu.

Is-Sur Charles Deguara, is-Sur Noel Camilleri u s-Sur Keith Mercieca, Awditur Ġenerali, Deputat Awditur Ġenerali, u Assistent Awditur Ġenerali, rispettivament, ħadu posthom madwar il-Mejda.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Mercieca, qabel tkompli minn fejn ħallejna l-ġimgħa l-oħra, hawn xi Membri li xtaqu jagħmlu xi domandi dwar id-dokumenti li rċevejna aktar kmieni llum mingħand Enemalta.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Jien tajt daqqa t'għajn lid-dokumenti, ma nafx jekk intom, Sur Mercieca, tafux x'għandna f'idejna hawnhekk jew le, però xtaqt konferma li d-dokumenti li għandna f'idejna huma d-dokumenti li kellkom intom f'idejkom meta għamiltu r-rapport.

Irrid ngħid li lilna bagħtulna l-evaluation report u l-Minuti tal-laqgħat differenti li saru.

Għal kull bon fini, niġbed l-attenzjoni li l-kopji tal-Minuti mhumiex iffirmati u fuq kull kopja tal-Minuti hemm miktub li hija "a certified true copy as retrieved from Enemalta data repository" whatever that may mean.

IS-SUR CHARLES DEGUARA (Awditur Ġenerali): Aħna m'għandniex kopja ta' dawk id-dokumenti f'idejna.

IĊ-CHAIRPERSON: Nitlob lis-segretarja sabiex tgħaddi kopja ta' din id-dokumentazzjoni lill-Awditur Ġenerali.

KAROL AQUILINA: Jien m'iniex qed nippretendi risposta issa, imma sempliċement qed nitlob li meta jkollkom ċans tarawhom, tikkonfermawlna, jew xort'oħra, ħalli naraw li nkunu qegħdin nitkellmu dwar l-istess ħaġa.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela l-mistoqsija tal-Onor.

Aquilina hija jekk dawk id-dokumenti li ġew ippreżentati lilna minn Enemalta, u li kopja tagħhom ġiet mgħoddija lilkom issa, humiex id-dokumenti li kellkom aċċess għalihom intom fil-proċess ta' dan ir-rapport.

Napprezza li ma tistgħux twieġbu din id-domanda issa.

IS-SUR KEITH MERCIECA (Assistent Awditur Ġenerali): Dawn qed nagħrafhom bħala li huma l-Evaluation Committee reports ta' Enemalta.

KAROL AQUILINA: Però hemm ukoll il-Minuti.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Iva, hawn il-Minuti tal-Programme Sponsoring Group (PSG).

Nista' ngħid li aħna kellna dawn id-dokumenti, però biex nikkonferma b'mod komprensiv li huma kollha nkun irrid niċċekkja.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela t-talba ta' dan il-Kumitat hija li jiġi kkonfermat li dawn huma d-dokumenti li kellkom intom, u jekk humiex exhaustive f'termini ta' Minuti, jew adirittura kellkomx inqas milli ngħatajna aħna; jista' jkun li aħna ma ngħatajniex kollox u jista' jkun li ngħatajna aktar milli ngħatajtu intom.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Li se nagħmel hu li se nirrikonċilja dan is-sett ta' dokumenti mad-dokumenti li qegħdin għandna.

IĊ-CHAIRPERSON: Naqblu.

KAROL AQUILINA: U forsi tindikalna wkoll jekk il-kopja li għandu l-NAO hijiex iffirmata jew le għax jien dort il-kopji tagħna u rajt li l-ebda kopja mhi ffirmata.

IĊ-CHAIRPERSON: Tajjeb, nistgħu nkomplu.

Sur Mercieca, xtaqt nistaqsik dwar il-valuation tax-shares.

Niftakru li Gasol Malta Ltd. kienet membru tal-konsorzju ElectroGas, però at one point in time, din ittrasferiet l-ishma tagħha.

Ngħid sew li fid-dokument EGM7, li bgħattulna, hemm typo?

Fit-tieni punt li hawn f'dan id-dokument hawn miktub li "ElectroGas Malta Ltd. transferred 3,000 ordinary shares".

Min ittrasferixxa?

IĊ-CHAIRPERSON: Hekk hu.

IĊ-CHAIRPERSON: Appuntu.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Aħna qegħdin ngħidu ElectroGas bħala kumpanija overall.

KAROL AQUILINA: Li qed jgħid iċ-Chairman huwa li x-shareholder kien Gasol Malta Ltd.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura huwa Gasol li ttrasferixxa.

KAROL AQUILINA: Jien iċċekkjajt u rriżultali li qabel Gasol għaddiet ix-shares lill-kumpaniji l-oħra li għandhom shareholding f'ElectroGas Malta Ltd., Gasol Malta Ltd. irċeviethom mingħand kumpanija oħra ta' Gasol.

Jien hekk irriżultali mill-UK Companies House; li kien sar it-trasferiment.

Ma nafx jekk intom, bħala National Audit Office (NAO), kontux tafu b'dan.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Aħna ħarisna lejn ir-records li hemm fuq il-Malta Business Registry (MBR).

GLENN BEDINGFIELD: Fejn jidħol il-Gvern Malti.

IĊ-CHAIRPERSON: Però t-transferor mhuwiex ElectroGas Malta.

Jista' jkun li qed tinftiehem ħażin, għandek raġun.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri mhux ElectroGas Malta Ltd. ittrasferixxew 3,000 shares imma Gasol Malta Ltd.

Hekk hu.

Internament, minn ElectroGas għaddew dawn it-3,000 share, fl-ordni kif spjegata fir-rapport.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri mhux ElectroGas ittrasferixxiet imma Gasol.

Naħseb hawnhekk il-kelma "ElectroGas"…

GLENN BEDINGFIELD: Ma kien hemm l-ebda kumpanija oħra minn barra li daħlet; kien hemm an internal transaction.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: Sur Mercieca, it-tluq ta' Gasol mill-konsorzju kellu mpatt fuq l-outcome finali?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri nbidlet xi ħaġa minħabba l-fatt li telqet Gasol mill-konsorzju u minn sitt kumpaniji ġew ħamsa?

Saret xi ħaġa kontra xi kriterju li kien miftiehem?

Għax fir-rapport hemm li:

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

Kif spjegajt lill-Onor.

Muscat il-ġimgħa l-oħra, malli l-Gvern irċieva n-notifika li Gasol ried jitlaq mill-konsorzju kien tqabbad evaluation committee ieħor.

Dawn reġgħu ssottomettew lill-konsorzju għall-evalwazzjoni u raw x'kien ikun l-effett kieku kellhom jerġgħu jevalwaw il-bid tagħhom mingħajr Gasol, u l-effett kien negliġibbli, jiġifieri ma kienx hemm effett.

GLENN BEDINGFIELD: Tikkonferma li l-pożizzjoni adottata minn Enemalta kienet konformi mal-leġiżlazzjoni applikabbli għal dak iż-żmien?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri Enemalta mxiet mal-kriterji li kien hemm?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jekk qed tirriferi għall-Public Procurement Regulations, dawn ma kenux japplikaw direttament għal dan il-każ għax ġew esklużi.

GLENN BEDINGFIELD: Allura x'għamlet ħażin Enemalta?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Li kien hemm u li we flagged bħala xi ħaġa irregolari kien il-fatt li l-ftehim…

IĊ-CHAIRPERSON: L-Implementation Agreement (IA).

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

L-IA li daħlu fih il-konsorzju ElectroGas tliet xhur qabel ma seħħ dan kollu, kien jikkonsidra biss il-possibilità li jitlaq xi ħadd mill-konsorzju għal perjodu ta' żmien wara li jagħmlu l-financial closing.

GLENN BEDINGFIELD: U l-pre-financial closing share transfers restriction agreement x'kien jgħid?

Jekk niftakar sew, fit-22 ta' Lulju dawn talbu l-permess ta' Enemalta u tal-Gvern biex jitlaq Gasol, ftit jiem wara, jidhirli fis-27 ta' Lulju…

GLENN BEDINGFIELD: Jien ħriġtha l-kronoloġija tal-fatti u nista' ngħidha.

Fis-16 ta' Lulju 2015 saret talba lill-Ministeru u lil Enemalta biex Gasol toħroġ mill-konsorzju.

Imbagħad, fil-21 ta' Lulju l-Ministeru informa lil ElectroGas li ma kellux oġġezzjoni.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Eżatt.

GLENN BEDINGFIELD: Fit-22 ta' Lulju, Enemalta infurmat lil ElectroGas li ma kellhomx oġġezzjoni.

Imbagħad, fis-27 ta' Lulju kien iffirmat Pre-Financial Closing Share Transfer Restriction Agreement fejn fih il-partijiet qablu li jista' jsir trasferiment ta' shares.

KEITH MERCIECA: Le, li għamel il-Pre-Financial Closing Share Transfer Restriction Agreement huwa li għalaq il-gap li kien hemm li jitilqu membri mill-konsorzju.

GLENN BEDINGFIELD: Allura kien hemm qbil, u ma kien hemm l-ebda ksur ta' regola.

IS-SUR KEITH MERCIECA: B'mod sempliċi, li għamel dak il-ftehim huwa li qal li dik li kienet għadha kif ġrat, jiġifieri t-tluq ta' Gasol, ma setgħetx terġa' tiġri għax kienu qed jagħlqu dak id-dubju li seta' kien hemm permezz ta' dak il-ftehim.

Però l-fatt hu li kien diġà laħaq telaq Gasol.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri qed tikkonferma li ma kien hemm l-ebda ksur ta' regolamenti minn Enemalta bid-deċiżjoni li ttieħdet.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Le, m'iniex qed nikkonferma.

Jien qed ngħid li l-IA ma kienx jikkunsidra l-possibilità li jkun hemm tluq ta' membri mill-konsorzju qabel ma jseħħ il-financial closing, li kien għadu ma seħħx.

GLENN BEDINGFIELD: Imbagħad kien hemm il-financial closing u kien hemm il-qbil.

Però inti għadek kif għedtli li t-tluq ta' Gasol…

IĊ-CHAIRPERSON: Imma l-financial closing seħħ tliet snin wara, Onor. Bedingfield.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: Skużani, qed nirriferi għall-Pre-Financial Closing Share Transfer Restriction Agreement mhux għall-financial closing.

F'dak l-agreement iż-żewġ partijiet qablu li seta' jsir.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fi kliem sempliċi, il-konsorzju talab lill-Gvern u lil Enemalta li jitlaq membu minn tagħhom, ikkunsidrawha u qalulhom okay.

IĊ-CHAIRPERSON: U intom qed tgħidu li dik l-okay kienet in breach tal-ftehim.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Aħna qed ngħidu li ma kenitx skont l-IA.

Imbagħad, li ġara wara kien li biex ma jerġax jiġri każ ieħor bħal dan, jiġifieri biex ma jerġax jitlaq xi ħaddieħor, għamlu ftehim ieħor li kien espliċitu mmens u li jgħid li din ma tistax terġa' ssir; jista' jkun li kien hemm dubju fl-ewwel ftehim jekk setgħetx issir jew le imma issa żgur li m'hemm dubju ta' xejn.

GLENN BEDINGFIELD: Però intom għedtu li fid-deċiżjoni finali ma kien hemm l-ebda impatt mit-tluq ta' Gasol, għax Gasol kellha problema bil-finanzjament.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Imma dawn huma żewġ kwestjonijiet separati, jiġifieri jekk kienx ikun hemm effett fuq il-proċess ta' evalwazzjoni, hija kwestjoni, u jekk kienx permissibbli li shareholder jitlaq skont l-IA, hija kwestjoni separata.

It-tnejn huma fatti, imma ma nistax norborthom flimkien għax huma separati.

GLENN BEDINGFIELD: Imma huma proċess wieħed.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Huma konnessi għax huma kollha mal-istess proġett, imma hemm ħafna affarijiet oħrajn li huma marbutin mal-proġett li ma nistax norbothom kollha f'daqqa!

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri sar ftehim bejn Enemalta u l-konsorzju u Enemalta qaltilhom li x-shareholders ma jistgħux jinbidlu qabel Jannar 2018.

Qed ngħid sew.

IĊ-CHAIRPERSON: Bażikament il-loġika kienet li Enemalta kienet qed tgħidilhom li tathom biċċa xogħol u ma jridx ikun hemm xi ħadd minnhom u jdabbar rasu.

U Enemalta, rightly so, qalet li trid tkun ċerta li l-proġett jispiċċa, imbagħad wara jistgħu jagħmlu li jridu, imma sal-2018 riedu jagħmlu l-proġett.

GLENN BEDINGFIELD: Kien hemm ftehim f'dan is-sens?

IĊ-CHAIRPERSON: Iva.

L-IA kien jipprovdi li ma jistax ikun hemm bdil ta' shareholders qabel Jannar 2018, u l-loġika – u l-Awditur jirrilevaha – hija li dawn ngħataw biċċa xogħol u qabel ilestuha, ħadd minnhom ma jista' jitlaq.

L-Awditur jirrileva li minkejja li kien hemm dan il-ftehim, fit-22 ta' Lulju 2015, ftit xhur wara li ġie ffirmat il-kuntratt, Gasol għamlet share transfer.

L-Awditur jgħid li dawn talbu permess lil Enemalta, u Enemalta tathom permess.

Jiġifieri wara tliet xhur li ffirmaw il-ftehim, Enemalta qalet li minn dak li qalet ma kien hemm xejn…

GLENN BEDINGFIELD: Imma kien hemm il-Gasol Evaluation Committee u l-NAO qabel mal-konklużjoni tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Awditur qed jgħid li kien hemm kuntratt u tliet xhur wara li ġie ffirmat il-kuntratt ingħata permess biex jinbidel wieħed mill-players.

GLENN BEDINGFIELD: U sar kuntratt ieħor.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, mhux sar kuntratt ieħor.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, mhux sar kuntratt ieħor, imma qalulhom li dik kienet ta' darba.

KAROL AQUILINA: Eċċezzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Qalulhom li kienu qed jagħtuhom permess ta' darba, jiġifieri mhux joqogħdu kull erbat ijiem ibidlu x-shareholding.

GLENN BEDINGFILED: Imma meta kien hemm il-Gasol Evaluation Committee, l-NAO qablu mal-konklużjoni tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: X'konklużjoni hi, Onor. Bedingfield?

GLENN BEDINGFIELD: Il-konklużjoni li mingħajr Gasol, il-konsorzju xorta seta' jibqa' miexi 'l quddiem u, fil-fatt, baqa' sejjer 'il quddiem.

KAROL AQUILINA: Dik hija opinjoni.

GLENN BEDINGFIELD: Le, mhijiex opinjoni, hija konklużjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Int qed tgħid li xi ħadd ħa kuntratt, min se jesegwixxi l-kuntratt inbidel, però għalina xorta għax min ħa l-kuntratt xorta se jagħmel il-proġett.

Mhux dak l-argument!

GLENN BEDINGFIELD: Kien hemm sitt kumpaniji li ffurmaw konsorzju, kumpanija minn dawk il-ħamsa rtirat...

IĊ-CHAIRPERSON: Li kienet il-lead partner.

GLENN BEDINGFIELD: ...u baqa' ħamsa oħra.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-lead partner telqet.

Jiġifieri meta ġew biex jevalwaw, dawn qalu li hemm Gasol bħala lead partner, u peress li Gasol hija kumpanija ta' ċerta portata… Tliet xhur wara li l-kumpanija ħadet il-kuntratt, il-captain tat-team telaq 'l hemm.

ONOR: GLENN BEDINGFFIELD: U minflok il-captain kien hemm ħames players oħra.

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, però l-captain tat-team telaq 'l hemm.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Jien naħseb li jiddependi skont il-perspettiva li wieħed iħares minnha.

Minn perspettiva ta' operations, jiġifieri fuq livell ta' operations, il-proġett baqa' għaddej.

IĊ-CHAIRPERSON: Ittardja b'sentejn.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Iva, imma kull proġett kapitali… (Interruzzjonijiet)

IĊ-CHAIRPERSON: Imma meta ngħidu l-proġett baqa' għaddej… (Interruzzjonijiet)

GLENN BEDINGFIELD: L-Isptar Mater Dei dam 20 sena, u naqra terminal fiċ-Ċirkewwa dam… (Interruzzjonijiet)

CLAYTON BARTOLO (Ministru għat-Turiżmu u l-Protezzjoni tal-Konsumatur): Il-proġett taċ-Ċirkewwa ilħaqt kbirt jien sakemm tlesta!

(Interruzzjonijiet)

KAROL AQUILINA: Il-kwestjoni hija jekk, l-ewwel nett, it-tluq ta' Gasol kienx in line mal-ftehim li kien hemm bejn il-Gvern u l-konsorzju, li jirriżulta li ma kienx, u t-tieni, jekk fuq livell ta' amministrazzjoni tajba, it-tluq ta' lead partner kellux effett negattiv fuq żewġ affarijiet, u ċioè fuq x'jista' jiġri min-naħa tal-Gvern f'riskju dwar il-proġett, u anke fil-konfront ta' min ħa sehem fil-proċess biex jintgħażel dak il-konsorzju u mhux oħrajn.

Naħseb li naqblu illi kieku Gasol ma kenitx hemm fil-bidu seta' kellha effett materjali fuq id-deċiżjoni finali li ttieħdet li jintgħażel dak il-konsorzju.

U jien qed nifhem li dik hija l-ikbar problema li hemm, għax ma jistax ikollok lead partner f'konsorzju, li joffri ċertu serħan il-moħħ li l-proġett se jsir, li jisparixxi u kollox jibqa' għaddej.

Veru li kollox baqa' miexi, imma kieku dan il-lead partner telaq qabel, l-istorja kienet tkun differenti.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Mhux preċiż, u hawnhekk fejn naħseb li l-punt tal-Onor.

Bedingfield jagħmel sens.

Meta dak li nsejħulu Gasol Evaluation Committee reġa' ra l-bid, wasal għall-konklużjoni illi kieku l-bid saret in the first place mingħajr Gasol ma kienx se jkun hemm effett materjali.

Jiġifieri hawnhekk m'iniex qed naqbel mal-punt li għamel l-Onor.

L-aktar punt li ħassibna bit-tluq ta' Gasol huwa l-irregolarità mal-agreement li ffirma l-Gvern mal-konsorzju.

Dak huwa l-aktar punt li dejjaqna.

KAROL AQUILINA: Imma anke fejn jidħlu drittijiet ta' terzi.

Dan seta' ħoloq sitwazzjoni fejn xi ħadd mill-oħrajn jagħmel azzjoni biex jgħid li hu ġie ppreġudikat għax kieku kien jaf minn qabel li l-lead partner jista' jitlaq u xorta jibqa' għaddej…

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-problema hija ta' nuqqas ta' konformità mal-IA.

Jien qiegħed nifhem il-punt tiegħek, imma dak huwa punt ta' prinċipju.

KAROL AQUILINA: Huwa punt akkademiku, imma li fil-kuntest seta' jippreġudika kollox.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kieku l-istess bid saret mingħajr Gasol xorta ma kien se jkun hemm effett ta' xejn fuq l-evaluation outcome.

M'iniex qed ngħid li huwa tajjeb li telaq Gasol, imma qed ngħid li l-evaluation kien ikollu l-istess riżultat.

ALEX MUSCAT (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet): Dak li qed jgħid l-Onor.

Aquilina seħħ?

Jiġifieri l-bidders l-oħra għamlu xi protest?

ALEX MUSCAT: Jiġifieri ħadd ma ħassu nġurjat b'dak il-proċess.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-proċess, ormai, kien ilu li ġie konkluż

KAROL AQUILINA: Il-proċess kien laħaq għadda.

ONOR ALEX MUSCAT: Imma ma kien hemm ħadd li, qabel ma ġie konkluż il-proċess, sfida…

KAROL AQUILINA: Għax il-proċess kien magħluq, dik il-parti kienet magħluqa.

ALEX MUSCAT: Imma f'kull każ jibqa' rimedju li wieħed iwaqqaf dak il-proċess.

Hemm rimedji legali, imma qed nifhem li ħadd ma ħa dawk ir-rimedji legali għax ħassu li b'dik id-deċiżjoni seta' kien hu li rebaħ it-tender.

KAROL AQUILINA: F'dik iċ-ċirkostanza r-rimedji huma far fetched ħafna.

Biex ngħidu hekk, imbagħad qagħdu għaliha; qalu li hemm hemm.

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalli niġi għall-valuation ta' dawn l-ishma.

Jiġifieri Gasol daħlet fil-kumpanija bi 3,000 ordinary shares li kellhom valur ta' €1-il wieħed.

Xahrejn wara, Gasol cashed in dawn it-3,000 ordinary shares ta' €1-il wieħed, u dak li kien €3,000 ġie jiswa €2.5 miljun, għax daqshekk tħallset Gasol.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Skont l-informazzjoni li tatna t-Tax Authority, id-declared value kien ta' €2.5 miljun.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri Gasol daħlet u ħarġet minn dan il-proġett, u bħala revenue daħlet €2.5 miljun.

U dan mingħajr lanqas konna għadna ċaqlaqna skorfina.

CLAYTON BARTOLO: Minn fejn qed tasal għal dawn in-numri?

IĊ-CHAIRPERSON: Mid-dokument.

GLENN BEDINGFIELD: Imma l-NAO ma jidħol xejn f'din il-kwestjoni, għax din hija xi ħaġa interna ta' bejniethom.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Mercieca, jiġifieri inti jirriżultalek li Gasol daħlet €2.5 miljun għal 3,000 share ta' €1-il wieħed.

CLAYTON BARTOLO: Jekk qed nifhem tajjeb, hawnhekk tkun saret ix-share valuation skont il-prescribed form min-naħa tat-taxxa, jiġifieri ma jfissirx li għax l-amount subject to duty kien €2.5 miljun, Gasol daħlet €2.5 miljun.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela xi tfisser?

CLAYTON BARTOLO: Ma tfissirx hekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela għedli xi tfisser.

CLAYTON BARTOLO: Meta inti qed tagħmel share valuation – u hawnhekk dawn is-Sinjuri tal-NAO jgħallmuni għax issa ili sena nieqes minn dan ix-xogħol – trid tieħu the higher of consideration, or the market value.

IĊ-CHAIRPERSON: At valuation.

GLENN BEDINGFIELD: Imma bħala NAO ma jidħlu xejn fiha għax dik hija tranżazzjoni bejn kumpaniji privati.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien qed nistaqsi xi rriżultalhom.

GLENN BEDINGFIELD: Imma lanqas hu affarihom.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Il-Ħadd wara n-nofsinhar tawhielna l-informazzjoni.

CLAYTON BARTOLO: Anzi weġbuk il-Ħadd wara nofsinhar!

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bartolo, kont qed tagħmlilna spjegazzjoni.

CLAYTON BARTOLO: Jien kont qed ngħid li meta qed tagħmel xi ħaġa hekk trid tieħu the higher of consideration, or market value.

F'dan il-każ ma nafx liema ttieħed, ħalli nkun ċar, però jekk iż-€2.5 miljun huwa l-market value tal-kumpanija, ma jfissirx li Gasol daħlet €2.5 miiljun.

IĊ-CHAIRPERSON: Tax-shares mhux tal-kumpanija.

CLAYTON BARTOLO: Imma dak meta taħdimha skont il-market value tal-kumpanija, li effettivament huwa l-market value tax-shares; ma jfissirx li daħlet €2.5 miljun.

Wieħed ikun irid jara d-dokumenti tax-share transfer per se.

Jista' jkun, għas-saħħa tal-argument, li xi ħadd ibigħ share €1, li l-market value tiegħu huwa ta' €10, u jħallas duty fuq l-€10 imma ma jfissirx li jkun daħħal €10.

Dak huwa l-mod kif taħdem is-sistema tat-taxxa tagħna.

KAROL AQUILINA: Però inti qed tgħid li qatt ma tista' tkun aktar.

CLAYTON BARTOLO: Kif ma tistax tkun aktar?

KAROL AQUILINA: Jiġifieri ma tistax tiddikjara li jiswew €2.5 miljun imbagħad fil-verità jkunu għaddew €5 miljun.

CLAYTON BARTOLO: Għalhekk qed ngħid li wieħed irid jara l-workings.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Aħna ma dħalniex f'dan.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien qed nistaqsi xi rriżultalkom għax m'għandix id-dokumenti li bagħtulkom.

Dan id-dokumenti intom ippreparajtuh.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Essenzjalment dik hi l-informazzjoni li tawna.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma dan mhuwiex id-dokument li bagħtulkom.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Imma viċin tiegħu.

L-informazzjoni li tawna l-Awtorità tat-Taxxa qiegħda riflessa f'dan id-dokument.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri figuri biss tawkom.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed ngħid sew li mill-informazzjoni li tawkom l-Awtorità tat-Taxxa jirriżultalkom li dak li kien valued at €1 per share at point of incorporation of the company, at point of transfer ġie valued at €2.5 million?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Iva, mill-informazzjoni hekk jirriżulta.

GLENN BEDINGFIELD: U x'għamel ħażin il-Gvern?

IĊ-CHAIRPERSON: Ħa ngħidlek, mhux x'għamel ħażin, imma x'ġara.

Jirriżulta li fil-mument li din il-kumpanija ngħatat din it-tender għal dan il-proġett, dak li kien jiswa €3,000 ġie jiswa €2.5 miljun.

(Interruzzjonijiet) Kollox maħdum bizzilla, mhux illegali.

Kollox maħdum perfett.

Dak li kellu valur ta' €3,000, fil-mument li t-tender ġiet awarded lil dan il-konsorzju, ġie jiswa €2.5 miljun.

Hekk jirriżulta.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: U dan huwa ħażin.

IĊ-CHAIRPERSON: M'għedtlekx illegali jien.

Jalla jkollok €3,000 u jsiru €2.5 miljun fi tliet xhur.

Jalla kulħadd jagħmel dawn is-suċċessi!

Hawn mistoqsijiet oħra fuq dan il-punt?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Għax aċċettaw li jħallsu hekk il-partijiet l-oħrajn.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment!

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Jekk jien ngħidlek li għandi xi ħaġa u tagħtini €1 miljun għaliha, neħodhom!

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk noffrilek xi ħaġa li tiswa €1 u nitolbok €10 għaliha, trid tkun worth it ħafna biex tagħtihomli.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Dażgur.

ALEX MUSCAT: Bil-mod, għax naħseb hawnhekk qed nagħmlu argumenti ftit simplistiċi, li anke kif qal l-NAO, ma kellhomx sinifikat għall-konklużjoni tal-implimentazzjoni tal-proġett.

Matul dawn ix-xhur sakemm kien għaddej il-bidding process rajna x'kienu l-ispejjeż marbuta sabiex għamlu l-bidding?

Ma jidhirlix li rajnihom hawnhekk.

Sur President, inti wasalt għall-konklużjoni bl-assumption li kull bidder ipprepara l-bid tiegħu u ssottomettiha mingħajr ma kien hemm spejjeż involuti ta' expertise biex għamel dan.

Ħa nagħmel mistoqsija li forsi għadha ma saritx.

Biex wieħed jitfa' bid biex tkun tista' tinbena l-power station, li raħset il-kontijiet tal-enerġija f'pajjiżna, kemm ried iħallas?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jidhirli li kien hemm xi fee biex wieħed jiġbor id-dokument.

ALEX MUSCAT: Tiftakar kemm kienet dik il-fee?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ma niftakarx dak id-dettall, imma nista' niċċekkja.

ALEX MUSCAT: Naħseb li f'dawn it-tip ta' tenders, biex taqta' tmur biss għal dawk l-operaturi jkunu ta' ċerta portata, normalment…

IĊ-CHAIRPERSON: Nimmaġina li kien hemm miżata, u forsi tkun tista' tivverifikalna l-ammont.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Nista' nfittex għax ma niftakarx bl-amment kemm kien l-ammont.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri aħna qed ngħidu li f'April 2015 saret it-talba biex ikun hemm dan it-trasferiment li ġie effettwat fit-22 ta' Lulju 2015.

Intom dħaltu fid-dati ta' meta effettivament il-kumpanija Gasol Malta Ltd. ġiet iffurmata?

Lili jirriżultali – u qed nara d-dati uffiċjali mir-Reġistru tal-Kumpaniji Ingliż – li din il-kumpanija ġiet iffurmata fil-25 ta' Marzu 2015.

Jiġifieri f'inqas minn xahar, din iddeċidiet li tbigħ sehemha fil-proġett.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ma dħalniex fiha.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Ma dħalniex fiha għax aħna mxejna mat-terms of reference (ToR).

Aħna ħassejna li t-ToR diġà kienu wiesa' ż-żejjed – u jidher għax għamilna rapport ta' 500 paġna – u kieku wessajnihom iżjed probabbilment għadna qed naħdmu fuq ir-rapport.

Il-parti tat-ToR li tikkonċerna dan kienet tgħid:

U aħna ndirizzajna dik l-issue.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Deguara, jien napprezza li l-NAO eżegwixxa dan l-inkarigu li kellu, u issa dan il-Kumitat qed jeżamina dak ir-rapport.

Tajjeb li waqt li qegħdin nagħmlu dan, ma niddiskutux biss imma jekk nistgħu, niskopru affarijiet ġodda, kif qed niskopru proprju issa, jiġifieri li kien hemm Gasol 1 li kienet Ingliża, imbagħad kien hemm Gasol 2...

KAROL AQUILINA: ...li f'Marzu 2015 ħolqot kumpanija oħra jisimha Gasol Malta Ltd.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed nifhem allura li Gasol Malta Ltd. ma kenitx il-Gasol li kienet fit-tendering stage.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura inbidel il-component...

KAROL AQUILINA: Hekk hu, għax żgur li sa dakinhar ma kenitx teżisti.

Fil-każ ta' Steward – li hija xi ħaġa differenti – ukoll hemm Steward Malta Ltd.

Jien naħseb li huwa normali – għalkemm m'iniex espert – li multinational company, jew kumpanija kbira, tagħmel...

IĊ-CHAIRPERSON: Ma naħsibx li l-każ tal-isptarijiet u ta' Steward huwa l-aħjar eżempju biex jispjegaw in-normalità!

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Għaliex?

IĊ-CHAIRPERSON: Trump jgħidilha the new normal.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Iva, imma huwa proċess.

Il-punt tiegħi huwa li niltaqgħu ma' każi fejn ditta kbira barranija tagħmel subsidiary f'Malta.

IĊ-CHAIRPERSON: Nistgħu niddiskutu jekk hux tajjeb jew le, però bħala fatt...

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Le, m'iniex qed nitkellem mil-lat ta' jekk huwiex tajjeb, imma mil-lat ta' proċedura.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħala fatt qed jirriżulta li fil-konsorzju oriġinali kien hemm Gasol UK li effettivament tefgħet l-offerta mal-konsorzju.

KAROL AQUILINA: Gasol LNG Import Ltd. jisimha.

IĊ-CHAIRPERSON: Sussegwentament dan il-konsorzju ngħata t-tender, però l-components tat-tender ma kenux identiċi għall-konsorzju għax – u tgħallimni inti, Sur Deguara – Gasol UK mhijiex Gasol Malta Ltd., imma hija persuna totalment distinta, li for all we know setgħet kellha konfigurazzjoni totalment differenti.

Allura dan seħħ wara l-ftehim?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kif kumpanija privata tistruttura l-affarijiet tagħha… Kif qal is-Sur Deguara, l-ewwel nett hemm it-ToR, u t-tieni l-interess tagħna huma l-fondi pubbliċi.

Forsi tgħiduli li b'xi mod din hija konnessa ma' fondi pubbliċi għax din il-kumpanja rebħet it-tender, imma allura dik id-definizzjoni tista' ġġebbidha kemm trid sakemm kważi kollox jiġi konness ma' fondi pubbliċi.

Jien naħseb li hija ħaġa normali li kumpanija li tirbaħ tender, tistruttura l-affarijiet tagħha u tikkrea kumpanija oħra u...

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri qed tgħid li dawn il-€2.5 miljun la kellhom x'jaqsmu ma' fondi publiċi, Enemalta ma ħarġet xejn minnhom, Enemalta ma ġarrbet ebda spiża...

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bedingfield, qed naqblu.

GLENN BEDINGFIELD: Mela la qed naqblu għalfejn… Aħna qegħdin hawnhekk biex niddiskutu l-kontijiet pubbliċi mhux il-kontijiet ta' kumpaniji privati.

Hekk jonqos ukoll!

IĊ-CHAIRPERSON: Qed tkun daqsxejn simplistiku.

Li ridt nirrileva jien hu – u għandu allura impatt fuq il-kontijiet pubbliċi – li xi ħaġa li kienet tiswa €3,000 għoliet fil-prezz sal-punt li ġiet tqum €2.5 miljun.

GLENN BEDINGFIELD: Li la ħariġhom il-Gvern u lanqas Enemalta.

IĊ-CHAIRPERSON: Dawn ix-shares għolew minn €3,000 għal €2.5 miljun fi tliet xhur b'konsegwenza tat-tender li ngħataw.

Mhux hekk?

Naħseb li qegħdin naqblu.

Jiġifieri dak kien l-effett tal-għoti tat-tender fuq il-valur tax-shares.

GLENN BEDINGFIELD: Iva, imma l-€2.5 miljun kienu mħallsa għax ftehemu l-partners bejniethom.

IĊ-CHAIRPERSON: Qegħdin naqblu li l-€2.5 miljun tħallsu mix-shareholders.

L-argument li qed nipprova nagħmel jien, u konvint li inti fhimtu wkoll, huwa li l-konsegwenza immedjata tal-award ta' dan it-tender kienet l-għoli fil-valur tax-shares minn €3,000 għal €2.5 miljun.

GLENN BEDINGFIELD: Iva, u li kieku minflok ElectroGas ħaditu kumpanija oħra, kien se jiġri l-istess.

IĊ-CHAIRPERSON: Hekk hu.

GLENN BEDINGFIELD: U probabbilment kont tiġi hawnhekk u tgħidilna li sar ħażin ukoll!

IĊ-CHAIRPERSON: L-argument tiegħi huwa kemm valeva la pena għal Gasol li tidħol u toħroġ, għax minn €3,000 daħħlet €2.5 miljun.

Kellu bżonn kull investiment li jagħmel xi ħadd ikollu dan l-appreciation daqstant malajr!

IS-SUR KEITH MERCIECA: Huwa naturali li kumpanija li tirbaħ tender jiżdiedilha l-valur tagħha.

Ir-responsabilità tal-Gvern f'dak is-sens kien li jżomm l-interessi f'dawk li huma l-obbligi tal-IA.

U hemmhekk naqblu.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CHRIS SAID: F'paragrafu 3 li hemm f'dokument EGM7 hemm imniżżel li:

U hemm l-ammonti li ħallsu dawk li akkwistaw ix-shares.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-partijiet fit-tranżazzjoni.

CHRIS SAID: Jiġifieri dawn setgħu ddikjaraw ammont meta fil-verità ma ġiex trasferit dak l-ammont, m'għaddiex dak il-ħlas.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Nassumi li jista' jkun il-każ, imma wieħed ikun irid jidħol fil-każ innifsu bħala taxxa.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Fil-fatt, nhar il-Ħadd meta rajtha hekk għedt, ċioè li tħallset taxxa, jiġifieri ma kienx hawn evażjoni ta' taxxa fuqhom.

Dik kienet l-ewwel reazzjoni tiegħi personali.

Għax setgħu ddikjaraw €2,000 minflok €2.5 miljun u kienu jħallsu ċenteżmu taxxa.

Bartolo, dan huwa proċess strett ħafna.

Meta jiġi biex isir share transfer hemm proċess ta'… U qed nimmaġina li kien hemm il-preamption rights li ġew eżerċitati.

CHRIS SAID: Fil-fatt mhux taxxa tħallset imma stamp duty għax Gasol ma ħallsu ebda taxxa.

Kien hemm l-istamp duty li tħallset mill-kumpaniji li akkwistaw ix-shares.

Min biegħ ix-shares, biegħhom kemm biegħhom, anke jekk daħħal €2.5 miljun tagħhom, fil-verità ma ħallas ebda taxxa fuq dak li daħħal mill-bejgħ tax-shares.

Qed ngħid sewwa?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Naħseb li d-dipartiment responsabbli mill-income tax ikunu f'pożizzjoni aħjar minna biex iwieġbu għal dan.

GLENN BEDINGFIELD: Hija xi ħaġa llegali?

CHRIS SAID: Jien sempliċement qed nistaqsi.

GLENN BEDINGFIELD: U jien ma nistax nistaqsi jekk kenitx illegali?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: L-Onor.

Said qed jitkellem fuq punt ta' taxxa, u aħna ma nistgħux inweġbuh fuq punt ta' taxxa.

IĊ-CHAIRPERSON: Lilek jirriżultalek li Gasol, minkejja li kien hemm valur ta' €2.5 miljun, ma ħallsux taxxa, però dawk li xtraw ix-shares ħallsu l-istamp duty.

Jiġifieri ma ħallsux il-capital gains.

CLAYTON BARTOLO: Tawkom irċevuti bħala prova li tħallsu?

IĊ-CHAIRPERSON: Aħna m'aħniex qed nikkontestaw dan li ntqal.

CLAYTON BARTOLO: Imma jien qed nifhem fejn qed nippruvaw nieħdu lil dan il-Kumitat; biex noħorġu s-sound bite – għax dan ġie Kumitat tas-sound bites – li dawn qalgħu €2.5 miljun u ma ħallsu ebda taxxa.

Però l-verità hija li għandek...

CLAYTON BARTOLO: Għax naf fejn sejrin intom!

CHRIS SAID: U inti Membru tal-kumitat tas-sound bites!

CLAYTON BARTOLO: Intom hekk qed iġġibuh lil dan il-Kumitat!

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bartolo, ħadd m'għamel din l-insinwazzjoni.

Inti għedtha.

Minn moħħok għaddiet mhux minn moħħna.

CLAYTON BARTOLO: Mr Chairman, tajjeb nispjegaw li hemm ċerti provvedimenti fil-liġi li jħallu lil min jagħmel share transfers li ma jħallasx taxxa.

Dawn huma provvedimenti li ilhom hemm is-snin twal, u li ħadd qatt ma kkontestahom.

Issa jekk dik in-naħa tal-Kamra qed tagħżel li tikkontesta dawn il-provvedimenti fil-liġi...

KAROL AQUILINA: Ħadd mhu qed jgħid hekk.

CLAYTON BARTOLO: Mela ejjew inkunu ċari.

KAROL AQUILINA: Qed nippruvaw naraw x'ġara u ma ġarax.

CLAYTON BARTOLO: Naħseb li kultant iktar tippruvaw tħawwdu l-ilma milli tiċċaraw.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħala fatt għandna evaluation ta' €2.5 miljun, tħallsu l-bolol fuq dan l-ammont imma ma tħallsitx taxxa.

CLAYTON BARTOLO: Imma ngħidu l-fatti kollha.

IĊ-CHAIRPERSON: Issa nġibu r-rappreżentanti tad-Dipartiment tat-Taxxa u forsi jkunu jistgħu jispjegawlna.

Tajjeb hekk?

KAROL AQUILINA: Forsi issa jiġi rappreżentant tat-taxxa u jgħidilna li skont il-liġi mhijiex dovuta taxxa fuq dak, għax "hekk", "hekk" u "hekk".

IĊ-CHAIRPERSON: La l-NAO m'għandhomx risposta f'dan l-istadju.

KAROL AQUILINA: Hekk jew b'hekk qed nifhem li din se jkollna nagħmluha għax l-NAO ma jistax iweġibna dwarha.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Mercieca, jien naħseb li f'dan l-istadju nistgħu nkomplu fejn ħallejna d-darba l-oħra.

Forsi qabel tkompli tista' tfakkarna ftit fejn ħallejt l-aħħar darba, biex kulħadd jidħol fil-kuntest.

IS-SUR KEITH MERCIECA: L-aħħar darba waqqafna niddiskutu, u komplejna fil-fatt illum, it-trasferiment tax-shares ta' Gasol, u issa se nkompli fuq l-agreements finanzjarji li segwew dan il-proċess.

Skont l-informazzjoni li rajna, l-ewwel ħjiel tal-assistenza provduta mill-Gvern sabiex ElectroGas jiżgura non recourse project financing kien lejn nofs l-2014.

Li ġara imbagħad kien li f'Diċembru 2014 daħal fis-seħħ dak li jsejħulu interim bridge facility agreement, li kellu valur ta' €110 miljun.

Dan il-ftehim kien bejn ElectroGas Malta Ltd. u numru ta' banek li kienu qed isellfu u jikkreaw din il-faċilità ta' self lill-kumpanija għax kienet għadha mhijiex konsorzju.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri ladarba ElectroGas Malta Ltd. rebħet it-tender ħabtet il-bibien tal-banek biex tingħata faċilitajiet biex tiffinanzja l-proġett.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Eżatt.

Il-proġett kellu jkun iffinanzjat on a non recourse basis, li jfisser li l-proġett se tiffinanzjah mid-dħul tal-proġett stess, u għalhekk kellha bżonn il-finanzjament tal-banek.

IS-SUR KEITH MERCIECA: 18 ta' Diċembru 2014.

Il-valur tal-interim agreement kien ta' €110 miljun, u biex dan il-ftehim ikun possibbli l-Gvern intalab jagħti garanzija ta' 80% fuq il-valur, li kien jitla' sa €132 miljun.

Dik kienet l-ewwel garanzija li ta l-Gvern lil ElectroGas Malta Ltd.

GLENN BEDINGFIELD: Tista' terġa' tirrepeti?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-facility kienet ta' €110 miljun, u l-garanzija li kellha tkopri €80 miljun, eventwalment telgħet għal €132 miljun.

Naf li hija iktar mill-facility, imma anke l-facility stess imbagħad sussegwentament żdiedet.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri l-Gvern ta garanzija iktar...

IS-SUR KEITH MERCIECA: Le, kienet ekwivalenti għal 80% tal-facility.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri minn €110 miljun spiċċa €132 miljun plus 80%.

GLENN BEDINGFIELD: U b'kemm spiċċa?

IĊ-CHAIRPERSON: Inizjalment il-proġett kien stmat, jew kellhom bżonn, €100 miljun.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Eżatt.

IĊ-CHAIRPERSON: U ġabu €100 miljun mill-bank.

Għal dawk il-€100 miljun huma ġabu garanzija mingħand il-Gvern ta' 80%, jiġifieri €80 miljun.

Il-valur tal-proġett għola u allura t-80% baqgħet tapplika.

Ta' kemm spiċċat il-garanzija?

IĊ-CHAIRPERSON: Allura kemm kien il-proġett?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Madwar €160 miljun.

KAROL AQUILINA: U din tal-garanzija kienet maqbula minn qabel?

Kienet parti mill-proċess sħiħ, jew inkella kienet xi ħaġa li ntalbet wara?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jiġifieri qed tistaqsi jekk il-garanzija kenitx iddikjarata fir-request for proposals (RfP)?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kien hemm imsemmija l-possibilità ta' security of supply agreement (SSA), però ma kenitx imsemmija fid-dettall.

Kienet sempliċement imsemmija in passing lejn l-aħħar tal-proċess.

Jekk niftakar sew, il-garazija ma ssemmietx fil-proċess tal-RfP.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri l-bidders l-oħra ma kenux jafu li kien se jkun hemm din il-garanzija.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

KAROL AQUILINA: U fil-fehema tal-NAO nimmaġina li dik kienet tagħmel differenza għall-bidders l-oħra.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri kieku kien hemm bidder ieħor minflok ElectroGas kien jiġri l-istess?

KAROL AQUILINA: Le, mhijiex dik il-mistoqsija.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Awditur jgħid li qatt ma ġrat xi ħaġa bħal din, lanqas għal entità tal-Gvern.

Jiġifieri dak li għamel il-Gvern fil-konfront ta' ElectroGas, lanqas għal familtu stess ma jagħmlu.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri din ma kenitx iddikjarata minn qabel li se ssir.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri min kien qed jitfa' l-offerta ma kienx jaf li l-Gvern eventwalment se jkun lest jagħti garanzija.

GLENN BEDINGFIELD: Lanqas ElectroGas ma kienu jafu.

CLAYTON BARTOLO: Ħadd ma kien jaf.

Kien hemm xi ħadd li kien jaf?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri ElectroGas Malta at RfP stage kienet vantaġġjata?

Ħadd ma kien vantaġġjat għax ħadd ma kien jaf.

KAROL AQUILINA: Issa naraw kenux jafu.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hija mistoqsija diffiċli biex inwieġeb.

Ma rridx ngħid xi ħaġa li mhijiex minnha.

GLENN BEDINGFIELD: Għalfejn diffiċli?

Inti rriżultalek minn x'imkien li kien hemm, l-ewwel nett xi ħaġa rregolari u mhux skont il-kriterji, u t-tieni, jekk minflok ElectroGas kien hemm xi kumpanija oħra, u kien hemm bżonn ta' garanzija bankarja, il-Gvern ma kienx se jidħol għaliha?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hija mistoqsija ipotetika.

KAROL AQUILINA: Teskludi li ElectroGas kienu jafu minn qabel li se tingħata din il-garanzija?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri m'għandek ebda evidenza li ElectroGas kienu jafu minn qabel.

GLENN BEDINGFIELD: Ma kenux jafu minn qabel, kif ma kien jaf ħadd.

IĊ-CHAIRPERSON: Però talbuha u tawhielhom.

GLENN BEDINGFIELD: Dak qed tgħidu inti.

IĊ-CHAIRPERSON: Mhux qed ngħidu jien, imma hekk jirriżulta.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Meta jinbidlu l-kundizzjonijiet tal-RfP wara li jkun sar il-proċess, tagħmilha b'intenzjoni jew le, jew bi ftehim minn qabel jew le, finalment jibbenefika min ikun rebaħ it-tender.

GLENN BEDINGFIELD: Iva, imma kieku rebħet it-tender kumpanija oħra, probabbilment kien jiġri l-istess, u minflok nikkritikaw lil ElectroGas konna nikkritikaw lil kumpanija oħra!

KAROL AQUILINA: Għax il-korruzzjoni kienet tkun qed issir ma' ħaddieħor.

GLENN BEDINGFIELD: X'għandu x'jaqsam!?

Dak għax intom kontra dan il-proġett mill-bidu tiegħu.

Intom l-ewwel għedtu li dan id-deal huwa korrott, u issa qegħdin tippruvaw tiġġustifikaw il-konklużjoni li wasaltu għaliha.

KAROL AQUILINA: U inti qed tiġġustifika l-korruzzjoni li saret.

GLENN BEDINGFIELD: S'issa l-kliem "korruzzjoni" u "irregolaritajiet" ma ntużawx.

KAROL AQUILINA: Onor. Bedingfield, li għandna hu, u dan huwa fatt, li wieħed mix-shareholders jinsab akkużat il-qorti bi qtil ta' ġurnalista li kixfet dan l-iskandlu.

KAROL AQUILINA: Dak huwa li għandna hawnhekk!

GLENN BEDINGFIELD: Dak huwa xi ħaġa differenti.

KAROL AQUILINA: Ħafna agħar minn korruzzjoni!

GLENN BEDINGFIELD: Dak qed tgħidu inti, għax kien hemm ħafna affarijiet...

IĊ-CHAIRPERSON: Dan il-kuntratt huwa l-gwaj ta' dan il-pajjiż u anke ta' dak li għaddej minnu llum il-Gvern.

ALEX MUSCAT: Din hija opinjoni.

Hux hekk?

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, opinjoni.

Konna qed ngħidu li l-Gvern daħal garanti għal 80% għall-facilities li kellhom il-banek, u r-rapport jagħmel il-konklużjonijiet dwar dan.

Fil-fatt f'paġna 47 tar-rapport l-Awditur qed jgħid li hawnhekk il-Gvern espona lilu nnifsu sal-punt li seta' effettwa l-finanzi tal-pajjiż, u iktar minn hekk jgħid li l-Gvern ħareġ garanzija li lanqas għall-entitajiet tiegħu ma joħroġha.

Naqblu li dawn huma l-konklużjonijiet?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Iva, hekk hu.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Bla dubju, meta għandek ammont bħal dak hemm riskju nvolut.

IĊ-CHAIRPERSON: Però fir-rapport jingħad li dan huwa riskju li l-Gvern lanqas jieħu għal entità tiegħu stess.

GLENN BEDINGFIELD: Imma hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-elettriku, li huwa sors vitali għall-pajjiż.

IĊ-CHAIRPERSON: Naqblu li dan huwa konsorzju privat?

GLENN BEDINGFIELD: Biex jibnu...

IĊ-CHAIRPERSON: L-Awditur Ġenerali jgħid li dak li għamel il-Gvern ma' din il-kumpanija privata lanqas għal entità tiegħu stess, bħal pereżempju l-Enemalta jew il-Water Services Corporation (WSC), m'għamilha.

Imma għal din il-kumpanija privata għamilha!

IS-SUR NOEL CAMILLERI (Deputat Awditur Ġenerali): Għal Enemalta kien hemm ħafna garanziji.

KAROL AQUILINA: Però mhux għal proġett privat.

IS-SUR NOEL CAMILLERI: Normalment għal entitajiet privati ma jagħmilhiex, u ħa riskju kbir.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri għal Enemalta stess jagħmilha għax hija kumpanija tal-Gvern, imma għall-privat li se jwettaq proġett b'rabta ma' Enemalta, normalment ma jagħmilhiex.

GLENN BEDINGFIELD: Kemm ħareġ flus il-Gvern?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Per se ma ħareġ xejn.

GLENN BEDINGFIELD: Però ggarantixxa li jkollna d-dawl f'pajjiżna.

KAROL AQUILINA: Għal kemm għamel tajjeb il-Gvern?

GLENN BEDINGFIELD: Imma flus il-Gvern ma ħariġx.

Ma sabx power station minn fuq il-Yellow Pages...

KAROL AQUILINA: Onor. Bedingfield, tagħmilli tajjeb għal €10 miljun jekk jogħġbok?

Għax m'inti toħroġ xejn!

GLENN BEDINGFIELD: Irid ikolli l-ewwel!

Agħmilli tajjeb għal €10 miljun, imbagħad naraw.

M'inti se toħroġ xejn.

GLENN BEDINGFIELD: Imma l-Gvern ma ħareġ xejn.

Iggarantixxa l-proġett biex jiggarantixxi s-supply tal-elettriku f'pajjiżna.

Hekk hu?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Il-garanzija kienet bżonnjuża għax ma kienx hemm l-SSA minħabba l-kwestjoni tal-istate aid.

Kieku ma kienx hemm din il-kwestjoni ta' state aid u ngħata l-SSA ma kienx ikun hemm bżonn il-garanzija, imma wara kulħadd bravu!

IS-SUR NOEL CAMILLERI: L-SSA hija garanzija minnha nnifisiha.

Li rrilevajna aħna huwa r-riskju, li kien kbir.

Ovvjament wara ma mmaterjalizzax.

IĊ-CHAIRPERSON: Li r-riskju kien kbir hija konklużjoni li wasaltu għaliha intom, jew għandkom il-konfort tal-Ministeru għall-Finanzi?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Aħna ma nitkellmux għan-nom tal-Ministeru għall-Finanzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma nimmaġina li tkellimtu mal-Ministeru għall-Finanzi dwar din il-garanzija.

X'kienet il-feedback li kellkom min-naħa tagħhom?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Li kien hemm riskju assoċjat ma' din il-garanzija.

Ir-riskju huwa evidenti, anke jekk wieħed jara l-miżata li ġiet imposta, li hija ta' €11.3 miljun.

Jiġifieri ElectroGas kellhom iħallsu lill-Gvern €11.3 miljun għal din il-garanzija.

Dak juri r-riskju li kien assoċjat...

IĊ-CHAIRPERSON: Tħallsu dawn il-flus?

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri mhux talli l-Gvern ma ħariġx flus, talli daħħal.

IĊ-CHAIRPERSON: Daqt issellifhom l-€10 miljun, Onor. Bedingfield, għax mhux talli ma ssellifhomx talli ddaħħalhom!

GLENN BEDINGFIELD: U €10 miljun 'l hemm u €10 miljun 'l hawn ma tagħmilx differenza!

GLENN BEDINGFIELD: Tal-€10 miljun 'l hemm u €10 miljun 'l hawn diġà ntqalet darb'oħra.

KAROL AQUILINA: Imma issa inti qiegħed tgħidha.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kien hemm riskju kbir assoċjat ma' din il-garanzija, u l-Ministeru għall-Finanzi seta' jarah dan ir-riskju u kien concerned ukoll f'dak is-sens.

IĊ-CHAIRPERSON: U qed tgħid li l-Ministeru għall-Finanzi kien "concerned" għax ġie espress dan is-sentiment magħkom?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fil-proċess aħna tkellimna mal-Ministeru għall-Finanzi u mas-Segretarju Permanenti, fejn ġie trasmess dan is-sentiment.

GLENN BEDINGFIELD: Imma r-riskju kien li jew il-Gvern jagħmel tajjeb b'riskju ta' €100 miljun, jew inkella jissogra li l-pajjiż jibqa' bla dawl.

IĊ-CHAIRPERSON: Dawn ħadu tender biex jibnu power station.

Jirriskja minn ħa t-tender, mela l-Gvern!

IS-SUR KEITH MERCIECA: L-iktar punt importanti li nagħmlu, bħala konklużjoni f'termini ta' garanzija, huwa li l-affarijiet setgħu saru b'mod differenti u aħjar, li ma kenux jirrikjedu li l-Gvern jidħol f'dan ir-riskju.

Il-bżonn tal-garanzija qisu nibet mill-fatt li hemm deadline sa meta jrid jitlesta l-proġett.

Id-deadline imbagħad jitfa' pressjoni fuq il-konsorzju biex iġib il-finanzjament u biex jitlesta l-proġett.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: U ma setax jiġi ffirmat l-SSA minħabba l-kwestjoni ta' state aid għax kieku ma kienx hemm kwestjoni ta' garanzija.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma skużi, il-kwestjoni ta' state aid ma waqgħetx mis-sema.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Le, jien m'għedtx li waqgħet mis-sema.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma qed tgħid li dawn kienu se jagħmlu l-proġett, però mbagħad minħabba li aħna fl-Unjoni Ewropea daħlet il-kwestjoni tal-istate aid.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Le, m'għedtx hekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-prinċipju tal-istate aid kien hemm at tendering stage and at execution stage.

Jiġifieri li tgħid li għax mingħalihom li seta' jkun hemm state aid ma jreġix.

Il-fatt li state aid ma kienx permissibbli kien fatt li kull bidder kien aware tiegħu, u allura ma tistax tuża dik l-iskuża biex tmur għand il-Gvern u tgħidlu li la ma jistax jgħinu bl-istate aid, allura jidħollu garanti għalih.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Fil-fatt imbagħad ġiet ikkjarifikata li ma kenitx issue ta' state aid għax ma kienx hemm state aid.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma qatt ma setgħet tintuża ir-raġuni ta' state aid biex tagħmel pressjoni fuq il-Gvern biex jidħol garanti sal-punt li jipperikola l-finanzi tal-...

Jien kont qed nagħti spjegazzjoni loġika illi kieku sar l-SSA ma kienx hemm bżonn garanzija għax fih innifsu huwa garanzija; għandek 18-il sena garanzija.

IĊ-CHAIRPERSON: Anke jekk ma nixtruhx.

Sur Mercieca, tista' tkompli.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kont waqaft fuq l-interim bridge facility agreement u l-ewwel garanzija tal-Gvern.

Li ġara imbagħad huwa li f'Lulju 2015 l-interim agreement ta' €110 miljun ġie mibdul fi bridge loan facility ta' €450 miljun, imbagħad ovvjament il-garanzija tal-Gvern żdiedet b'mod korrispondenti u telgħet għal €432 miljun.

Però qabel ma ġiet iffirmata l-garanzija assoċjata mal-faċilità ta' €450 miljun, il-Gvern u ElectroGas daħlu f'numru ta' agreements li kienu jirregolaw x'jiġri f'każ ta' default.

Dawn kellhom jipproteġu lill-Gvern proprju mir-riskju assoċjat mal-proċess.

Qed nirriferi għall-Accession Compensation Agreement, Share Call Option Agreement, u x-Share Transfer Agreement.

Dawn it-tliet agreements f'daqqa kienu jagħtu livell ta' konfort lill-Gvern li f'każ li tiġri xi ħaġa aħna għandna l-interessi tagħna protetti.

Kif semmejt qabel, bħala miżata għall-provvediment ta' dawn il-garanziji, il-Gvern tħallas €11.3 miljun.

Aħna ħarisna lejn il-mod kif waslu għal din il-miżata, u deherilna li l-analiżi li saret kienet tajba u l-ammont dovut kien wieħed ġust.

CLAYTON BARTOLO: Jiġifieri jekk qed nifhem tajjeb il-Gvern daħħal €11-il miljun ta' xejn bażikament, jiġifieri mingħajr ma ħareġ xejn.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Mhux ta' xejn.

(Interruzzjonijiet)

CLAYTON BARTOLO: Il-Gvern ħareġ flus jew le?

KAROL AQUILINA: Ħadhom tar-riskju li ma kellux jieħu.

CLAYTON BARTOLO: Il-Gvern ħareġ penny biex daħħal dawn il-€11-il miljun?

KAROL AQUILINA: Issogra l-valur kollu tal-proġett.

CLAYTON BARTOLO: Għandkom min fuq il-bankijiet tagħkom idaħħal il-flus u ma jħallasx it-taxxa, qed tistagħġbu għax il-Gvern ma ħareġ xejn u daħħal €11-il miljun!?

KAROL AQUILINA: Sound bite oħra din!

CLAYTON BARTOLO: Xorta jibqa' l-fatt li l-Gvern daħħal €11-il miljun.

CLAYTON BARTOLO: Ma ssogra xejn għax ma mmaterjalizzax.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Awditur ikkonkluda li this is not good governance, però intom qiskom qegħdin tiddubitaw mill-konklużjoni tal-Awditur.

Jien qed nistaqsi jekk il-Gvern ħariġx penny wieħed...

IĊ-CHAIRPERSON: L-Awditur qal, in not so many words, li hija ġennata, u intom qed tgħidu li kienet bravura.

GLENN BEDINGFIELD: L-Awditur ma qalx li kienet ġennata.

CHRIS SAID: Sur Mercieca, tista' tispjega lill-Kumitat x'kienet ir-raġuni għalfejn kien hemm il-bżonn li l-Gvern jagħmel il-garanzija?

Hawnhekk kellna tliet kumpaniji kbar: Siemens, Gasol, u tlieta mill-iktar kumpaniji b'saħħithom f'Malta.

X'kienet ir-raġuni li għaliha l-Gvern kellu jagħmel garanzija?

Għax din ma kenitx fit-tender oriġinali.

GLENN BEDINGFIELD: Irrispondik diġà.

CHRIS SAID: Xi rriżultalkom li kienet ir-raġuni għalfejn il-Gvern kellu jagħmel din il-garanzija?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hemm numru ta' fatturi.

Il-konsorzju, iktar tard il-kumpanija li kellha tagħmel il-proġett, kellha bżonn il-finanzi, u biex iġġib il-finanzi kellha tmur il-bank.

Il-pjan kien li l-proġett jiġi ffinanzjat mid-dħul tal-proġett stess.

Biex il-banek ikunu komdi jsellfu lill-kumpanija sabiex ikun jista' jsir il-proġett, kellhom bżonn huma stess ma jkunux esposti għar-riskju.

CHRIS SAID: Allura nifhem sewwa li x-shareholders ta' dawn il-kumpaniji li kienu jiffurmaw il-konsorzju minflok ma daru fuq il-kumpaniji tagħhom biex jagħmlu l-garanzija huma – jien għandi nifhem li Siemens għandha biex tagħmel il-garanzija, u t-tliet kumpaniji Maltin għandhom biex jagħmlu parti minn dik il-garanzija – marru għand il-Gvern u l-Gvern qalilhom, iva, nagħmlilkom il-garanzija.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fil-verità l-SSA, li hija forma oħra ta' garanzija, kienet issemmiet lejn l-aħħar tal-proġett.

Jiġifieri diġà kien hemm il-ħsieb li l-Gvern se jkollu xi tip ta' rwol li jagħti qisu element ta' konfort f'dan is-sens.

KAROL AQUILINA: Imma dak l-agreement kien ċirkoskritt, jiġifieri kien ċar x'inhu; kien definit.

IS-SUR KEITH MERCIECA: L-SSA?

Dak kien definit mill-bidu sal-aħħar u kien magħruf minn qabel, imma li l-Gvern se jagħti forma ta' garanzija mod ieħor ma kenitx magħrufa minn qabel.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

KAROL AQUILINA: Jiġifieri l-Gvern ħareġ barra minn triqtu biex jiżgura li l-bidder li rebaħ dan it-tender, ipoġġih komdu sabiex ikun jista' jagħmel il-proġett.

Prattikament il-Gvern assuma r-riskju minflok m'assumietu l-kumpanija.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

CHRIS SAID: Mela xi ħadd għamel it-talba fejn qal li ġie fis-sitwazzjoni fejn il-banek ma redux jagħtuh il-flus li kellu bżonn biex jibda l-bini ta' dan il-proġett, jew biex ikomplih – qed nissimplifika, imma probabbilment f'dik il-linja – u allura kien qed idur fuq il-Gvern biex ikun jista' jagħmillu garanzija.

Irriżultalkom min għamilha din it-talba?

U f'liema stadju tal-proċess saret?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Għandi nota hawnhekk li saret f'nofs l-2014, però jkolli nikkonsulta mar-rapport biex nara d-dettalji.

CHRIS SAID: Jien naħseb li b'mod naturali l-ewwel reazzjoni tkun li dik ma kenitx parti mill-kundizzjonijiet tat-tender u allura riedu jkunu huma li jagħmlu l-garanzija.

Kien hemm din ir-risposta?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Fil-bidders' conference kien hemm aċċenn għal dan.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kif qed jgħid is-Sur Deguara, fil-bidders' conference kien hemm aċċenn li se jkun hemm xi forma ta' SSA.

CHRIS SAID: Imma jien qed nirriferi għall-garanzija bankarja.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Mela inti trid tkun taf min għamel it-talba u x'ġara.

CHRIS SAID: U kif ġiet diskussa, jekk il-Gvern weġibhomx lura fejn qalilhom li this is not normal, u jekk kienx hemm xi forma ta' – ħa nuża kelma naqra goffa – theddid, fis-sens ta' jekk il-Gvern ma jagħmilx din il-garanzija huma kienu se jieqfu mill-proġett għax il-banek ma ridux isellfuhom u huma ma kellhomx il-finanzi.

Il-Gvern qalilhom bil-miktub li la huma daħlu għal dak il-proġett, rebħu t-tender, u kellhom l-SSA għal 18-il sena, allura kienet problema tagħhom kif se jġibu l-garanzija sabiex iġibu l-flus biex jagħmlu dan il-proġett?

Għax il-Gvern għamel l-SSA biex jassigura li l-investitur li se jibni l-power station ikollu moħħu mistrieħ li għandu dħul ġej biex jagħmel tajjeb għal dak il-proġett.

ALEX MUSCAT: Le, il-Gvern iffirma dak il-ftehim ukoll biex ikollu garanzija tas-supply tad-dawl f'pajjiżna.

Jiġifieri dik il-garanzija l-pajjiż iridha.

Nispera li naqblu dwar dan.

KAROL AQUILINA: Le, imma fil-kuntest li qed nitkellmu, is-Sur Mercieca spjega li din l-issue tal-garanzija apparti l-SSA qamet proprju għax ma kienx għadu ġie ffirmat l-SSA.

Il-bidders fil-bidu kienu jafu li l-garanzija li għandhom hija li se jkollhom dan il-ftehim li l-Gvern se jixtri l-enerġija mingħandhom, allura setgħu jmorru għand l-istituzzjonijiet finanzjarji u jgħidulhom li għandhom impenn mill-Gvern li se jixtri l-enerġija mingħandhom għal 18-il sena, li jfisser dħul ta' miljuni kbar.

KAROL AQUILINA: Mela l-kwestjoni kienet li sa meta ġie ffirmat il-kuntratt, u jien qed nifhem anke għal perjodu wara, il-garanzija kienet dik.

ALEX MUSCAT: Kien hemm bżonn garanzija mal-bank biex ikun hemm l-iffinanzjar.

KAROL AQUILINA: Kif qed jispjega l-Onor.

Said, inħolqot ċirkostanza li min rebaħ it-tender qed jgħid li b'li għandu ma jistax jasal u għandu bżonn lill-Gvern jidħol garanzija għalih għal ċertu ammont.

U hemmhekk inħolqot din iċ-ċirkostanza.

Said qed jistaqsi meta saret din it-talba lill-Gvern, min għamilha, u jekk kienx hemm l-attitudni li jekk ma jagħtihomx din il-garanzija kienu se jirtiraw u jwaqqgħu kollox.

IĊ-CHAIRPERSON: Għandkom il-korrispondenza li għaddiet bejn Enemalta, il-Gvern u l-konsorzju rigward dan?

CHRIS SAID: Iktar il-Gvern għax Enemalta ma tatx il-garanzija.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Parti mir-risposta tinsab f'paragrafu 10.1.2 tar-rapport.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Normalment aħna nirrappurtaw f'ħafna dettall u għalkemm jista' jkun li m'għandix risposta dettaljata għall-mistoqsija tagħkom, f'paragrafu 10.1.2 hemm miktub hekk:

M'aħniex qegħdin nidħlu fid-dettall ta' min talab lil min, u probabbli m'għandniex risposta mingħand xi ħadd to this effect, però nista' nivverifika.

KAROL AQUILINA: Tista' tagħmel verifika?

KAROL AQUILINA: U tgħidilna jekk ġiet mgħoddija lilkom, mingħand min ġiet mgħoddija lilkom, u jekk hemm xi forma ta' dokumentazzjoni biex tivverifikaw dan, tipprovduha lill-Kumitat.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Nagħtikom iktar dettalji fuq kif bdiet, almenu għall-konoxxenza tagħna.

KAROL AQUILINA: Forsi tagħmel timeline ftit iktar dettaljata dwar din, biex inkunu ċerti.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Imbagħad qisu kien hemm aspett ieħor għall-mistoqsija tiegħek, Onor. Said.

CHRIS SAID: X'kienet ir-risposta tal-Gvern għat-talba li saritlu?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Li nafu żgur hu li t-talba għal garanzija tressqet quddiem il-Kabinett, u safejn nafu aħna l-Kabinett ħa deċiżjoni dwar jekk tingħatax jew le.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri qed tgħid li kienet deċiżjoni meħuda mill-Kabinett li l-Gvern jagħmel tajjeb għas-self tal-konsorzju.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Hekk hu.

KAROL AQUILINA: Jekk m'iniex sejjer żball, meta xehed il-Ministru għall-Finanzi l-qorti donnu ta x'jifhem li din tal-garanzija qisu ma kenitx ċara għalih, qisu saret mingħajr deċiżjoni tal-Kabinett.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: L-informazzjoni li għandna aħna hija li kienet deċiżjoni tal-Kabinett.

Anke min-naħa tal-Finanzi qalulna hekk.

Issa x'qal l-ex Ministru għall-Finanzi sinċerament ma nafx.

KAROL AQUILINA: Imma din se nissorvolawha meta jkollna t-timeline u d-dettall.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela bottom line huwa li għandna kumpanija li ħadet loan.

Kieku l-kumpanija falliet fuq dak is-self min kien se jagħmel tajjeb?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-Gvern.

IĊ-CHAIRPERSON: Fl-aħħar mill-aħħar kemm telgħet il-faċilità?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-faċilità kienet ta' €450 miljun u l-garanzija kienet ta' €432 miljun.

IĊ-CHAIRPERSON: Dak huwa kemm bdiet.

Jiġifieri l-Gvern għamel tajjeb għal loan ta' €432 miljun, fis-sens illi kieku they defaulted, bħalma jkun hawn li jiġri, il-Gvern kien ikun il-guarantor u kien ifalli pajjiż.

GLENN BEDINGFIELD: Kien jieħu l-proġett f' idejh.

CLAYTON BARTOLO: Però hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq il-kieku u l-kien.

Ipotetikament tista' titkellem fuq ħafna affarijiet; kieku waqa' u kiser siequ u miljun ħaġ'oħra.

Il-verità kif ġraw l-affarijiet...

IS-SUR KEITH MERCIECA: Meta titkellem fuq ir-riskju dejjem fuq il-kieku tkun qed titkellem.

CLAYTON BARTOLO: Mitt darba u elf, imma…

IĊ-CHAIRPERSON: Issa niġu għall-punt x'għamlu biex dan ma jseħħx.

Għamilna ftehim agħar minn hekk!

CLAYTON BARTOLO: Meta nitkellmu fuq dawn it-tip ta' kumpaniji, ir-riskju li jieħdu dejjem ikun wieħed ikkalkulat.

Naħseb li fl-audit tagħkom analiżżajtu wkoll xi risk analysis li jkun sar min-naħa tagħhom.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fil-fatt għalhekk għedna li l-miżata li ħallsu kienet tajba.

CLAYTON BARTOLO: Mela qegħdin naqblu li r-riskju li daħlu għalih dawn il-kumpaniji kien wieħed ikkakulat, Enemalta ma ħallset xejn għall-impjant – li jekk m'iniex sejjer żball sewa qrib il-€500 miljun – il-Gvern ma ħallas xejn tiegħu lanqas, għax ħallsu kollox dawn il-kumpaniji, u sal-lum qegħdin iħallsu l-pagamenti.

Jiġifieri r-riskju li daħlu għalih dawn il-kumpaniji kien wieħed ikkalkulat u saret għażla tajba.

GLENN BEDINGFIELD: Il-Gvern kellu riskju kbir, però effettivament, minn dawk l-€432 miljun la l-Gvern ma ħareġ xejn u lanqas Enemalta.

CLAYTON BARTOLO: Anzi daħħalna €11-il miljun.

IĊ-CHAIRPERSON: Għax il-garanzija ġiet sostitwita bl-SSA, li bih il-Gvern intrabat li jħallas lil dan il-konsorzju, jixtri jew ma jixtrix mingħandu.

Jiġifieri serraħ moħħok li l-loan tal-konsorzju qed inħallsuha lkoll kemm aħna, għax il-Gvern intrabat li jħallas lill-konsorzju indipendentement minn jekk jixtrix mingħandhom jew le.

(Interruzzjonijiet) Aħna nixtru l-enerġija rħisa għall-interconnector u jkollna nħallsu lil dawn in-nies biex ma jfallux ħalli ma jkollhomx problemi.

ALEX MUSCAT: Dak inti qed tgħidu.

Hija opinjoni tiegħek din.

IĊ-CHAIRPERSON: Dik hija konklużjoni tal-Awditur.

CHRIS SAID: Sur Mercieca, inti għedtilna li fuq din il-garanzija kien hemm Cabinet decision.

Il-Cabinet decision kienet fuq il-€130 miljun jew fuq l-€432 miljun?

Għaliex issa nafu li fil-bidu l-garanzija kienet għal €130 miljun, imbagħad baqgħet tiżdied sakemm finalment telgħet għal €432 miljun, jiġifieri iżjed minn tliet darbiet aktar minn kemm bdiet.

Dwar il-Cabinet decision intom ingħatajtu kopja tal-memo li ġie approvat?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jidhirli li iva.

CHRIS SAID: Tiftakar kemm kien l-ammont fil-Cabinet memo li ġie approvat bħala garanzija?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Bl-amment ma niftakarx, imma nista' nivverifika u nirrispondikom fil-laqgħa li jmiss.

CHRIS SAID: Nitolbok tivverifika kemm kien l-ammont li l-Kabinett approva bħala...

KAROL AQUILINA: Jien qed nifhem li l-Kabinett kien infurmat fl-ewwel stadju meta saret l-ewwel talba.

Jirriżultalkom jekk it-talba reġgħetx marret lura għand il-Kabinett, in vista tal-fatt li kibret?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Nista' niċċekkja mar-rapport, imma se ndum biex insibha.

KAROL AQUILINA: Mhux problema, tista' tiċċekkja wara.

Jiġifieri hemm il-punt li l-garanzija bdiet b'ċertu ammont u t-talba marret quddiem il-Kabinett.

Issa jekk l-ammont finali kien 5% inqas jew 5% iżjed mod, imma jekk l-ammont irdoppja, jew saħansittra ttrippla, naħseb li kien hemm l-obbligu li wieħed jerġa' jivverifika mal-Kabinett jekk għandux l-approvazzjoni jew le.

Qed nitolbok sabiex, jekk jogħġbok, tiċċekkja dwar dan.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Biex nagħlaq dan il-kapitlu tal-financial agreements ngħid li l-ikbar tħassib tagħna dwar dan l-aspett tal-proġett huma dwar dawn żewġ punti: Li r-riskju seta' ġie mmitigat ftit aħjar kieku sar ippjanar aħjar qabel, speċjalment meta wieħed iqis li l-Gvern kien diġà qed jikkunsidra l-possibilità ta' SSA meta ħareġ it-tender fl-2013; kif ukoll illi kieku kien hemm default fuq il-garanzija, l-effett fuq il-finanzi tal-pajjiż kienu jkunu serji ħafna.

Hux hekk?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura kif iġġustifikawha f'dak l-istadju?

Għaliex huwa att, ma ngħidx ta' irresponsabilità, però qed jgħidulek that they are very concerned li daħlu garanti sal-punt li if it goes wrong, it destabilizes the whole country's finances, imma mexxew xorta waħda.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Naħseb ir-risposta hija li wieħed irid isib bilanċ bejn prioritajiet differenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-priorità kienet li aħjar nirriskja li nistabilizza l-finanzi tal-pajjiż biex ma niddistabilizzax il-konsorzju.

GLENN BEDINGFIELD: U ejja!

Anke l-NAO qed jgħidlek li mhux eżatt.

CLAYTON BARTOLO: Intom bis-serjetà qegħdin titkellmu hekk!?

Ħallejtuna f'excessive deficit procedure u d-dejn tal-pajjiż splodut!

CHRIS SAID: Mela ma rajthomx iċ-ċifri ta' bħalissa?

CLAYTON BARTOLO: Se tqabbel issa mal-2013?

CHRIS SAID: Mela fl-2013 ma kienx hemm kriżi finanzjarja fid-dinja kollha!

CLAYTON BARTOLO: Kemm inħbejtu wara l-kriżi finanzjarja!

U hija l-istess l-għajnuna tal-Gvern li qed tingħata llum u dak li tajtu dak iż-żmien!

Lanqas għandha x'taqsam!

CHRIS SAID: Tgħaġġibni! €1,500 miljun dejn f'sena u tiġi titkellem fuq iċ-ċifri tal-pajjiż!

CLAYTON BARTOLO: Jiġifieri inti ma taqbilx mal-għajnuna li ta l-Gvern.

KAROL AQUILINA: Nistgħu naqblu fuq xi ħaġa?

Jiena naċċetta li nagħmlu kummenti lil xulxin ta' livell politiku, però quddiemna għandna l-Awditur Ġenerali u, fl-opinjoni tiegħi, nimbarazzawh meta nagħmlu hekk.

Jekk forsi nistgħu nigdmu ftit ilsinna...

GLENN BEDINGFIELD: Smajtu x'qed jgħidlek, Onor. Said?

KAROL AQUILINA: Qed ngħid għal kulħadd, inkluż għalija nnifsi.

CHRIS SAID: Bir-rispett kollu, Onor. Bedingfield, ma xbajtx tgħaddi kummenti?

GLENN BEDINGFIELD: Lanqas tkellimt!

KAROL AQUILINA: Ejjew ma nimbarazzawx lill-Awditur Ġenerali.

Jekk l-Awditur Ġenerali ma jkunx hawn, nistgħu ngħaddu kummenti kemm irridu.

IĊ-CHAIRPERSON: Tista' tkompli, Sur Mercieca.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Il-financial agreements lestejthom, u issa se ngħaddi għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea.

F'Ġunju 2016 Malta ssottomettiet il-pjanijiet dwar default lill-Kummissjoni Ewropea għal skrutinju ai termini ta' state aid.

Sitt xhur wara, f'Jannar 2017, il-Kummissjoni Ewropea approvat, in termini ta' regolamenti ta' state aid, il-pjanijiet tal-Gvern dwar il-ħlasijiet li kellhom isiru lil ElectroGas, u bażikament qalet li r-rate of return kien konsistenti ma' proġetti simili.

Dik kienet il-bażi tad-deċiżjoni tagħhom.

Hemm numru ta' punti fejn qisu l-ħsebijiet tagħna u dawk li esprimiet il-Kummissjoni Ewropea huma l-istess.

It-tħassib prinċipali tagħna fil-konfront tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea dwar state aid huma li saru tibdiliet importanti fl-RfP lejn l-aħħar tal-proċess – xi ħaġa li diġà semmejt u anke semmiet il-Kummissjoni Ewropea – però l-Kummissjoni rrikonoxxiet ukoll il-bżonn tal-power station minħabba l-prinċipju "N-1", li huwa l-prinċipju li jekk tikkrolla energy supply minnhom, l-oħrajn ikunu jistgħu jipprovdu l-elettriku lill-pajjiż.

Li ħassibna ħafna f'dan ir-rapport tal-Kummissjoni – u aħna qisu kellna l-benefit of foresight li ma kellhiex il-Kummissjoni dak iż-żmien – kien li l-Gvern tenna li dan il-proġett ma kienx se jeffettwa lis-suq għax Malta kellha taċċetta elettriku mill-interconnector meta dan kien iktar ekonomiku, mentri l-analiżi tagħna tal-kuntratti u ta' ċerti kundizzjonijiet imposti, fl-opinjoni tagħna, xekklu dan l-aġir, jiġifieri llimitaw ftit lill-Gvern li jagħżel minn fejn jista' jixtri l-elettriku bl-iktar mod ekonomiku.

Jiġifieri hemmhekk aħna kellna tħassib.

IĊ-CHAIRPERSON: Dan il-ftehim xekkel possibilità li jkollna xiex?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fl-approval tal-Kummissjoni Ewropea hemm miktub li l-Gvern qed jagħti speċi ta' garanzija li se jixtri bl-iktar mod ekonomiku, però aħna dehrilna li hemm xi kundizzjonijiet fil-kuntratt li daħal fihom il-Gvern ma' ElectroGas, fejn ikkommetta ruħu li jixtri b'ċerti rati, li llimitaw kemm hu possibbli li jixtri minn sorsi oħrajn.

GLENN BEDINGFIELD: Liema huma s-sorsi l-oħrajn?

IS-SUR KEITH MERCIECA: L-interconnector.

GLENN BEDINGFIELD: U kemm hu tal-interconnector?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jiġifieri bħala rata?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fil-perjodu li analizzajna aħna kien €61.75.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri kien ogħla jew orħos minn ta' ElectroGas?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Kien madwar €50 orħos.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ma nafx, imma jekk trid nista' niċċekkjalek.

GLENN BEDINGFIELD: Imma jista' ikun ogħla.

Jiġifieri m'għandux rata fissa, jiġifieri tista' tiġik tajba u tista' tiġik ħażina.

Dak iż-żmien li rajtu intom kien iktar baxx.

U jekk tixtrix bil-lejl jew bi nhar tagħmel differenza?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Iva, tagħmel differenza kbira.

GLENN BEDINGFIELD: Bil-lejl kważi b'xejn.

IĊ-CHAIRPERSON: U lill-oħrajn inħallsuhom bil-lejl u bi nhar ta' xejn.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jogħla.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Hemm fażijiet.

GLENN BEDINGFIELD: Jiġifieri m'għandekx stabilità fil-prezzijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: L-ogħla rati tal-interconnector xorta huwa orħos minn ta' ElectroGas?

GLENN BEDINGFIELD: Ma tistax tgħid.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ġieli jkun ogħla u ġieli jkun iktar baxx.

CHRIS SAID: Jiġifieri biex ġibtu l-ammont ta' €61 per Megawatt hour (MWh) ħdimtuh fuq l-average?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Aħna ħarisna lejn il-perjodu April 2017 sa Ġunju 2018 u rajna kulma nxtara mill-interconnector f'dak il-perjodu u kulma nxtara minn Delimar 4 f'dak il-perjodu, u rriżulta li tal-interconnector, fuq dak il-perjodu, kien €50 per MWh orħos.

GLENN BEDINGFIELD: Imma f'dak il-perjodu.

Jiġifieri llum jista' ikun differenti; jista' ikun €50 ogħla.

IĊ-CHAIRPERSON: Issa nġibu l-esperti jgħidulna.

CHRIS SAID: Issa jgħidulna tibżax!

IS-SUR KEITH MERCIECA: Jiġifieri aħna ħarisna lejn ix-xirjiet li saru f'dak il-perjodu.

ALEX MUSCAT: Il-prezz li ġie stabbilit fl-SSA kif kien jikkompara ma' kemm kienet tiswa lil Enemalta biex tipproduċi d-dawl?

IS-SUR KEITH MERCIECA: X'jiġifieri?

ALEX MUSCAT: Il-Gvern imbarka dan il-proġett li l-intenzjoni tiegħu dejjem kienet li jorħsu l-kontijiet tal-enerġija għall-poplu Malti u Għawdxi kollu, kif effettivament ġara.

Il-prezz li ġie stabbilit fl-SSA, ċioè ir-rata li ntrabtet Enemalta li se tkun qed tixtri biha mingħand il-konsorzju li rebaħ din is-sejħa, kif tikkompara mar-rata ta' kemm kienet tiswa biex tiġġenera d-dawl Enemalta?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Fuq Delimara 3?

ALEX MUSCAT: Le, Enemalta kienet qed tipproduċi d-dawl tagħha...

IS-SUR KEITH MERCIECA: Primarjament minn Delimara 3.

ALEX MUSCAT: U anke l-power station tal-Marsa li kienet għadha qed tiffunzjona.

L-average price ta' Enemalta kif jikkompara...

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ma ħarisniex lejn dak.

Ħalli nerġa' ngħid x'kienu jgħidu t-ToR li semma s-Sur Deguara iktar kmieni.

It-talba li saret lilna kienet biex inqabblu l-ElectroGas…

ALEX MUSCAT: Jiġifieri intom ħadtu in konsiderazzjoni biss l-interconnector mhux kemm kienet qed tiswa diġà lil Enemalta… Imma għalfejn m'għamiltuhiex?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Għax ma ntalbitx.

Kieku ntalbet konna nagħmluha wkoll.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: It-ToR huma ċarissimi.

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalli nara jekk iniex qed nifhem sew.

Aħna qegħdin ngħidu li l-Gvern ikkommetta ruħu li jħallas lill-konsorzju, anke jekk ma jixtrix mingħandhom u jixtri mill-interconnector.

IS-SUR KEITH MERCIECA: It-take-or-pay obligation illimita x'jistgħu jagħmlu Enemalta.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri kien hemm din il-limitazzjoni.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Rabat xi ftit jew wisq lil Enemalta, mhux li jixtru kollox minn hemmhekk għax fil-fatt xtraw 932,000 MWh mill-interconnector, però...

IĊ-CHAIRPERSON: Imma stajna xtrajna iktar.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

Hemm porzjon li huwa kommess li jrid jinxtara minn Delimara 4.

IĊ-CHAIRPERSON: Minkejja li r-rata tal-interconnector tkun orħos.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Mhux dejjem tkun orħos, kif għedna qabel.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Imma anke jekk tkun orħos.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri l-bottom line hu li f'dan il-pajjiż għandna power station u interconnector, però ma nistgħux inqabblu kif jaqblilna.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri ma nistgħux ngħidu...

GLENN BEDINGFIELD: Dażgur li tista'!

IĊ-CHAIRPERSON: Le, għax aħna kommessi magħhom; irridu bilfors nixtru t-tuffieħa tagħhom, minkejja li t-tuffieħa l-oħra hija orħos u aħjar.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Jien m'iniex avukat, imma meta għandek proġetti kbar bħal dawn trid tagħti xi ammont ta' garanzija fit-tul.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: It-take-or-pay li, kif diġà għedna, huwa garanzija.

Jiġifieri l-Gvern neħħa l-garanzija formali tiegħu u minflok hawn din il-garanzija.

GLENN BEDINGFIELD: Fl-opinjoni tagħkom stajna noqogħdu fuq l-interconnector biss?

CLAYTON BARTOLO: Sur Deguara, given is-size ta' Malta u l-fatt li mpjant ta' dan it-tip qed isir hawn Malta, kemm kien importanti dan it-take-or-pay agreement?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Kien importanti għaż-żewġ naħat, minn naħa tassigura li l-Gvern ikollu steady supply u min-naħa l-oħra tħares l-interessi tal-konsorzju.

Nerġa' ngħid li din hija garanzija.

Waħda kienet garanzija uffiċjali tal-Gvern, u issa għandhom din il-garanzija li l-Gvern għandu minimum amount li jrid jixtri bilfors mingħandhom.

Dan il-kriterju fiex jikkonsisti?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Dawk huma alternattivi ta' sorsi ta' enerġija biex ma tiddependix fuq ħaġa waħda biss ħalli jekk tmur xi ħaġa ħażina, ikollok fallback position.

CLAYTON BARTOLO: Diversi drabi nisimgħu li l-interconnector, jew inqata' minn barra, jew kellu l-ħsara, jew ħaġa jew oħra.

Fl-opinjoni tagħkom, il-fatt li sar dan l-impjant, għen biex pajjiżna jżomm ma' dan il-kriterju tal-N-1?

Mingħajr dan l-impjant konna nżommu ma' dan il-kriterju?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Jiena m'iniex inġinier, imma ovvjament iktar ma jkollok alternattivi… Meta konna tfal konna nitgħallmu to never put your eggs in one basket.

CLAYTON BARTOLO: Jiġifieri ma stajniex noqogħdu fuq l-interconnector biss.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu, għandek raġun.

Aħna analizzajna l-proċess li wassal sabiex tittieħed id-deċiżjoni u sibna li kien hemm numru ta' power stations ta' Enemalta li kienu viċin l-end of life tagħhom, li kellhom jiġu decommissioned, u allura sostituti b'xi ħaġ'oħra.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Ma nafx nirrispondik, imma bilfors li saru żmien twil ilu biex waslu lejn l-aħħar taż-żmien li setgħu jipprovdu enerġija.

Jiġifieri kien wasal iż-żmien li jkun hemm sors ieħor.

GLENN BEDINGFIELD: Fil-fatt riċentement meta kien hemm il-maltemp Sqallija kien inqata' id-dawl.

Allaħares ma kienx il-liquefied natural gas (LNG) għax ma kienx ikollna elettriku.

CLAYTON BARTOLO: U darb'oħra kienet saret xi ħsara fl-interconnector minħabba xi ankra.

CHRIS SAID: Xtaqt nistaqsi mistoqsija fuq l-issue tal-clearance tal-Kummissjoni Ewropea.

Intom ingħatajtu kopja tad-dokumenti li l-Gvern issottometta lill-Kummissjoni Ewropea?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Le, imma naħseb lanqas konna tlabnihom għax l-interess tagħna kien ir-riżultat finali, jiġifieri d-deċiżjoni.

CHRIS SAID: Jiġifieri intom m'għandkomx dak li l-Gvern issottometta lill-Kummissjoni Ewropea; qgħadtu fuq dak li qalulkom.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

Ma kellniex għalfejn niddubitaw minn dak li qaltilna l-Kummissjoni Ewropea.

Ħsibna li se jagħmlu xogħolhom sew u allura ma kellniex għalfejn niċċekkjaw x'ġie sottomess.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Li kien jinteressa lilna kien li jiġi ċċarat li ma kienx hemm state aid.

Nafu li min-naħa tal-Finanzi ma kenux jidħlu għal din il-biċċa xogħol kieku kien hemm l-issue ta' state aid.

CHRIS SAID: Però jirriżultalkom li fid-deċiżjoni, jew clearance, li tat il-Kummissjoni Ewropea din qalet li minn dak li ġie sottomess mill-Gvern ma kienx se jillimita s-suq.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Iva, u kienet ukoll fil-public domain.

CHRIS SAID: Imma fil-verità, wara ġie llimitat is-suq għax illum il-Gvern ma jistax jixtri minn fejn irid għax għadu mabut li bilfors irid jixtri ammont bi prezz fiss mingħand ElectroGas.

Minn dak li qal is-Sur Mercieca jien fhimt li meta l-Gvern issottometta lill-Kummissjoni Ewropea, ta x'jifhem – forsi għax kien għadu ma ntrabatx bl-SSA jew għal raġunijiet tiegħu – li se ssir power station ġdida mill-privat però hu se jkun liberu li jixtri minn fejn irid billi jqabbel fejn jaqbillu u jixtri bl-aħjar prezz, mentri wara rriżulta li fil-verità mhux hekk.

Issa jew l-affarijiet ma kenux hekk meta saru s-submissions diġà, jew inkella nbidlu wara.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Dak jiddependi minn variable important, u ċioè minn kemm tkun għolja d-demand.

Bħalissa d-demand hija baxxa, għar-raġunijiet ovvji li għaddejja minnhom id-dinja, imma jekk l-ekonomija tirpilja u d-demand tkun tant għolja li minbarra dak li nixtru mingħand ElectroGas, nixtru aktar ukoll…

CHRIS SAID: Imma jien mhux għal dak qiegħed nirriferi.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Jiddependi minn kemm tkun għolja d-domanda.

GLENN BEDINGFIELD: L-Onor.

Said qisu qed jallega li l-Gvern ma qalx kollox lill-Kummissjoni Ewropea.

Fi ftit kliem dik hija l-allegazzjoni tiegħu.

CHRIS SAID: Dan qed jgħidu l-Onor.

Jien għamilt mistoqsija totalment differenti.

Bedingfield jaf x'ġara.

GLENN BEDINGFIELD: Jien qed nifhem x'qed tipprova tallega inti, Onor. Said.

CHRIS SAID: Għandu raġun għax kien Kastilja, jiġifieri jaf x'ġara.

Jien għamilt mistoqsija dwar jekk dak li qalet il-Kummissjoni Ewropea, jiġifieri li dan l-agreement ma kienx se jillimita lill-Gvern li jqabbel fejn jaqbillu, jiġifieri li jixtri dejjem bl-aħjar prezz, meta fil-verità wara rriżulta li mhux hekk… Tafu jekk meta ssottometta t-talba lill-Kummissjoni Ewropea, l-SSA kienx diġà sar?

Infurmaha lill-Kummissjoni Ewropea bl-SSA, jew dak ġie wara?

IS-SUR CHARLES DEGUARA: L-SSA ġie ffirmat wara żgur.

IS-SUR KEITH MERCIECA: L-SSA huwa intimament konness… Il-Gvern Malti kien qed jistenna l-clearance tal-Kummissjoni biex ikun jista' jidħol fl-SSA.

GLENN BEDINGFIELD: Kien qed jistenna l-clearance biex ikun jista' jiffirma l-SSA.

There you go; ma sar xejn ħażin u rregolari u ma kien hemm l-ebda informazzjoni moħbija mill-Kummissjoni Ewropea.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Meta l-Gvern kien qiegħed jinnegozja, jew jistenna d-deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea, kien hemm commitment min-naħa tal-Gvern li se jaġixxi b'mod li jixtri bl-iktar mod ekonomiku.

Kif diġà għedt aħna kellna l-benefit of hindsight.

Inti qed tgħid li meta l-Gvern kien qiegħed jinnegozja mal-Kummissjoni Ewropea kien qed jikkommetti li jixtri bl-iktar mod ekonomiku.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu, imma aħna ġejna wara fl-istorja u ħarisna lura.

CHRIS SAID: Il-Gvern fil-fatt għamel dak li kkommetta ruħu mal-Kummissjoni Ewropea li se jagħmel?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Aħna rriżultalna li le; kien hemm istanzi meta...

CHRIS SAID: Jiġifieri kkommetta ruħu mod mal-Kummissjoni Ewropea u wara m'għamilx hekk.

CHRIS SAID: Onor. Bedingfield, għandek raġun taqbeż.

GLENN BEDINGFIELD: Għax mhux hekk qal.

Aktar qabel l-NAO qalu li l-Gvern stenna l-go ahead tal-Kummissjoni Ewropea qabel ma ffirma l-SSA.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

CHRIS SAID: Imma allaħares le!

GLENN BEDINGFIELD: Mela ma kien hemm xejn ħażin.

IS-SUR KEITH MERCIECA: M'aħniex qegħdin niftehmu.

Jien qed ngħid li sar commitment min-naħa tal-Gvern, biex toħroġ l-approval tal-Kummissjoni Ewropea, li se jixtri bl-iktar mod ekonomiku.

Issa aħna dħalna f'dan audit ftit snin wara dik id-deċiżjoni u rajna jekk il-Gvern fil-fatt xtarax b'dak il-mod.

GLENN BEDINGFIELD: Il-Kummissjoni Ewropea kienet taf bih l-SSA.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Dażgur.

IS-SUR KEITH MERCIECA: Hekk hu.

KAROL AQUILINA: Imma mhux dak hu l-punt.

Is-Sur Mercieca qed jispjegalek li l-Gvern qal lill-Kummissjoni Ewropea li se jagħmel mod imbagħad, mill-verifika li għamlu huma, irriżulta mod ieħor.

GLENN BEDINGFIELD: Mela allura l-Kummissjoni Ewropea għalfejn approvat l-SSA?

KAROL AQUILINA: Għax kien hemm il-wegħda tal-Gvern li jixtri bl-iktar mod ekonomiku, imma issa, wara li għaddew is-snin, qed jirriżulta li l-Gvern m'għamilx hekk, imma għamel mod ieħor, xtara bl-għoli mhux bl-aktar mod ekonomiku.

GLENN BEDINGFIELD: Imma dik hija interpretazzjoni tiegħek.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bedingfield, aħna għandna fiduċja fil-konklużjonijiet tal-Awditur Ġenerali, kif m'għandix dubju li għandkom intom ukoll, u bħala fatt...

GLENN BEDINGFIELD: Jiena f'tagħkom m'għandix mhux f'tal-Awditur.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħala fatt l-Awditur ikkonkluda li konsegwenza tal-SSA li sar ma' ElectroGas, aħna spiċċajna qed ikollna nixtru elettriku ogħla minn dak li nistgħu nixtru bl-interconnector.

Dan ifisser li m'aħniex qegħdin nagħmlu the best deal.

GLENN BEDINGFIELD: Però xorta nistgħu nixtru bl-interconnector.

Hemm ammont ta' elettriku li rridu nixtruh minħabba t-take-or-pay biex niggarantixxu li f'pajjiżna, apparti l-kontijiet orħos, ikollna supply ta' elettriku dejjem għaddejja, u over and above dak l-agreement li għandna approvat mill-Kummissjoni Ewropea msejjaħ Security of Supply Agreement, nixtru mill-interconnector.

Il-fatt li għandek sorsi differenti minn fejn tista' iġġib l-elettriku huwa minnu nnifsu tajjeb għax la tiddependi biss fuq l-interconnector u lanqas tiddependi biss fuq l-LNG.

Minnha nnifisha dik hija deċiżjoni tajba li għandek sorsi differenti, għax jekk tiġrilu l-ħsara l-interconnector taqa' fuq l-LNG u jekk ikun hemm ħsara fl-LNG taqa' fuq l-interconnector.

KAROL AQUILINA: Imma, Onor. Bedingfield, naħseb taqbel ukoll li l-Gvern għandu jkollu l-faċilità li jekk at one point hu orħos li jixtri minn naħa, jixtri minn naħa, u jekk huwa orħos minn naħa oħra, jixtri minn naħa oħra, mhux jintrabat jixtri mingħand xi ħadd bilfors, ikun xi jkun il-prezz.

Dik hi l-problema.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma dak x'argument hu!?

L-argument hu li aħna għandna infrastruttura, grazzi għall-interconnector, biex nixtru elettriku bl-irħis, u minħabba l-ftehim li għandna ma' ElectroGas ma nistgħux nixtru l-elettriku bl-irħis.

Sur Mercieca, x'baqagħlek mill-presentation, jekk jogħġbok?

IS-SUR KEITH MERCIECA: Baqagħli ftit punti oħra u nikkonkludi.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Imma m'aħniex se nlestu llum.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela inutili ngħaddu għal suġġett ieħor.

GLENN BEDINGFIELD: Is-suġġett tal-ġimgħa d-dieħla fuqhiex se jkun?

IS-SUR KEITH MERCIECA: U kelli ftit punti oħra dwar l-interconnector u Delimara 4.

IS-SUR CHARLES DEGUARA: Fil-laqgħa li jmiss għandna nikkonkludu.

Nagħmlu wkoll analiżi tal-prezz bejn l-interconnector u ElectroGas, imbagħad il-general conclusion.

IĊ-CHAIRPERSON: Għar-rigward tad-dokumenti li ġew ippreżentati llum jien ma narax għalfejn m'għandhomx jitilgħu fuq il-website.

GLENN BEDINGFIELD: Jien ma naqbilx li l-Minuti ta' Enemalta għandhom jitilgħu fuq il-website.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bedingfield, tista' tispjegali għalfejn ma taqbilx?

GLENN BEDINGFIELD: Ma naħseb li fihom xejn ta' barra minn hawn, imma...

ALEX MUSCAT: Ma naħsibx li dan il-Kumitat għandu jippubblika hu dak li mhux ippubblikat diġà.

Ma naħsibx li huwa r-remit tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: X'jiġifieri mhux remit tagħna?

Aħna tlabna dokumentazzjoni, liema dokumentazzjoni ġiet sottomessa lilna.

KAROL AQUILINA: M'hawn xejn fihom.

GLENN BEDINGFIELD: Għadna lanqas flejnihom sew għax ingħataw lilna dalgħodu.

Ejjew l-ewwel nifluhom, imbagħad nieħdu deċiżjoni darb'oħra.

Jien ma jidhirli li fihom xejn ħażin, imma…

IĊ-CHAIRPERSON: Mela f'dan l-istadju l-Minuti ta' Enemalta ma jittellgħux fuq il-website u nieħdu deċiżjoni fi stadju ulterjuri.

Għar-rigward tad-dokumentazzjoni li ppreżenta l-Awditur in sostenn tar-rapport tiegħu, dawk jistgħu jittellgħu.

GLENN BEDINGFIELD: L-Awditur stess qed jgħid li ma jaqbilx li l-Minuti għandhom jittellgħu.

IĊ-CHAIRPERSON: Fuq il-Minuti se nieħdu deċiżjoni fi stadju ulterjuri.

L-Awditur qed jarahom issa.

GLENN BEDINGFIELD: Aħjar minni għax għadni lanqas rajthom!

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Deguara, nirringrazzjak u nagħti piż dak li qiegħed tgħidilna.

Nirringrazzja lil kull min ħa sehem f'din il-laqgħa tal-lum u naġġorna l-Kumitat għal data li tiġi komunikata iktar 'il quddiem.

Fit-3:47 p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

LAQGĦA NRU 74

L-Erbgħa, 20 ta' Jannar, 2021.

IlKumitat Permanenti dwar ilKontijiet Pubbliċi ltaqa' filParlament, ilBelt Valletta, fis-2:07 p.m.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami, President tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI

L-Onor.

Clayton Bartolo (Ministru għat-Turiżmu u l-Protezzjoni tal-Konsumatur); l-Onor.

Alex Muscat (Segretarju Parlamentari għaċ-Ċittadinanza u l-Komunitajiet); l-Onor.

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 73, li saret fit-13 ta' Jannar 2021, ġew konfermati.

Email datata 19 ta' Jannar 2021, mibgħuta mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, li tinkludi informazzjoni mitluba mill-Kumitat f'Laqgħa Nru 73 (Dok.

Email datata 19 ta' Jannar 2021, mibgħuta mis-Sur Jason Vella, Kap Eżekuttiv ta' Enemalta, li tinkludi kopja tal-Minuti mitluba f'Laqgħa Nru 73 (Dok.

Filwaqt li l-Kumitat qabel li l-informazzjoni mibgħuta mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika kellha tittella' fuq il-website tal-Parlament, id-deċiżjoni dwar jekk l-informazzjoni mibgħuta minn Enemalta kellhiex tittella' fuq l-istess website, kienet se tittieħed fi stadju ulterjuri.

KONTINWAZZJONI TAL-EŻAMI TAR-RAPPORT TAL-AWDITUR GENERALI INTITOLAT "AN INVESTIGATION OF MATTERS RELATING TO THE CONTRACTS AWARDED TO ELECTROGAS MALTA LTD.

BY ENEMALTA CORPORATION" – PREŻENTAZZJONI ĠENERALI MILL-AWDITUR ĠENERALI DWAR IR-RAPPORT U L-KONKLUŻJONIJIET TIEGĦU (Dok.

154 u 154a)

Il-Kumitat irriżuma mit-13 ta' Jannar 2021 id-diskussjoni dwar dan ir-rapport.

Iċ-Chairman stieden lill-Awditur Ġenerali u lill-uffiċjali li kienu qegħdin jakkumpanjawh sabiex jersqu madwar il-Mejda.

Is-Sur Charles Deguara, is-Sur Noel Camilleri, u s-Sur Keith Mercieca, Awditur Ġenerali, Deputat Awditur Ġenerali, u Assistent Awditur Ġenerali, ħadu posthom madwar il-Mejda.

Is-Sur Keith Mercieca kompla bl-overview, li kien qiegħed jagħti fil-laqgħa preċedenti, dwar ir-rapport.

L-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika kien mitlub sabiex, sal-laqgħa li jmiss, jipprovdi lill-Kumitat din l-informazzjoni:

Jiġi kkonfermat, jew xort'oħra, li d-dokumenti li ġew ippreżentati lill-Kumitat minn Enemalta, u li kopja tagħhom ġiet mgħoddija lill-Awditur Ġenerali waqt l-istess laqgħa tal-Kumitat, huma l-istess dokumenti li kellu aċċess għalihom l-NAO fil-proċess ta' dan ir-rapport, jew jekk bħala Uffiċċju kellhomx aċċess għal aktar jew inqas dokumenti, u jekk il-Minuti li kellu aċċess għalihom l-NAO kenux iffirmati;

Kienx hemm miżata biex jinġabar id-dokument tat-tender, u jekk iva, kemm kien l-ammont;

Tiġi provduta timeline dwar il-garanzija li għamel il-Gvern u li tkun tinkludi min għamel it-talba lill-Gvern, f'liema forma saret u f'liema stadju tal-proċess saret.

Tiġi provduta lill-Kumitat ukoll kull korrispondenza li seta' kien hemm bejn il-konsorzju, Enemalta u l-Gvern dwar din it-talba;

Kemm kien l-ammont imniżżel fil-Cabinet Memo bħala li ġie approvat sabiex jingħata bħala garanzija; u

Jekk l-ammont li finalment ingħata bħala garanzija kien aktar, ingħatatx l-approvazzjoni mill-Kabinett għal dan it-tibdil.

Id-diskussjoni dwar dan ir-rapport kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fit-3:47 p.m. iċ-Chairman aġġorna l-Kumitat bl-istess aġenda għal data li kellha tiġi kkomunikata aktar 'il quddiem.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kon


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-ĦATRIET PUBBLIĊI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 19

It-Tlieta, 26 ta' Jannar 2021 fl-4.30 pm

L-Onor.

Anthony Agius Decelis, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 26 ta' Jannar 2021 fl-4.30 pm fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, b'din l-aġenda:

Konferma tal-Minuti.

Smigħ fir-rigward tan-nomina ta' Dr Mark Causon għall-ħatra ta' Ambaxxatur ta' Malta mhux Residenti għad-Danimarka.

Smigħ fir-rigward tan-nomina tal-Professur John Mamo għat-tiġdid tal-ħatra ta' Chairman tal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta.

Smigħ fir-rigward tan-nomina ta' Dr Gavin Gulia, għall-ħatra ta' Chairman tal-Awtorità Maltija tat-Turiżmu.

25 ta' Jannar 2021 Skrivantal-Kamra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hat