KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 15

It-Tnejn, 18 ta' Mejju, 2015

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 15

It-Tnejn, 18 ta' Mejju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6:42p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 14 li saret fit-18 ta' Marzu 2015, ġew konfermati.

MADAM CHAIR (Onor. Marlene Farrugia): Insellmilkom u ngħaddu mal-ewwel għall-item li għandna fuq l-aġenda llum.

DISKUSSJONI DWAR IL-PJAN STRATEĠIKU GĦALL-AMBJENT U L-IPPJANAR MAĦRUĠ MILL-AWTORITÀ MALTIJA GĦALL-AMBJENT U L-IPPJANAR U L-EMENDI PROPOSTI GĦALIH

MADAM CHAIR: Qabel nibdew xtaqt nistaqsi jekk hawnx oġġezzjoni biex il-membri tal-media preżenti jkunu jistgħu jieħdu xi filmati.

Ma jidhirx li hawn għalhekk il-membri tal-media li hawn preżenti jistgħu jibdew jiffilmjaw.

Infakkar ukoll li din il-laqgħa hija video streamed.

Il-forma tal-laqgħa tal-lum nixtieq li tieħu din it-triq: L-ewwel ikun hawn introduzzjoni mill-Ministru Leo Brincat kif ukoll mis-Segretarju Parlamentari Michael Falzon, wara jsiru xi interventi mill-Membri tal-Kumitat, imbagħad ikollna liċ-Chief Executive Officer (CEO) tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) jagħmel l-ispjegazzjonijiet tiegħu, u wara, dawk kollha li jixtiequ jagħmlu intervent, ikollhom ċans jagħmlu dan.

Apparti mil-laqgħa tal-lum, ninsabu fiċ-ċert li se jkollna laqgħa oħra nhar l-Erbgħa, u jekk ma nlestux, ikollna anke laqgħa oħra.

Kulħadd kellu d-dokumenti f'idejh minn qabel, il-konsultazzjoni saret ukoll, u jien nixtieq li kemm jista' jkun, ir-rużultat aħħari ta' dak li se niddiskutu llum ikun li jkollna dokument tajjeb biex jersaq għall-użu tiegħu għan-nazzjon.

Infakkar li dak li qed niddiskutu u nirrappreżentaw illum mhux biss se jkollu effett fuqna u fuq it-tfal tagħna, imma ħafna drabi se jkollu effett irriversibbli fuq ġenerazzjonijiet li aħna llum il-leħen tagħhom.

Għalhekk jien nappella għas-sens komun u nappella wkoll sabiex ilkoll naħdmu ħalli jkollna pjan strateġiku li meta nħarsu lejh 10 snin oħra ngħidu kemm konna għaqlin li ħadna dawk id-deċiżjonijiet f'dik it-triq bħala Kumitat Permanenti għall-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp fit-18 ta' Mejju 2015.

Onor. Brincat, nitolbok sabiex, jekk jogħġbok, tibda bl-ispjegazzjonijiet tiegħek dwar dan id-dokument.

LEO BRINCAT (Ministru għall-Iżvilupp Sostenibbli, Ambjent u Tibdil fil-Klima): Nirringrazzjak.

Madam Chair, kif jaf kulħadd, teknikament l-iStrategic Plan for the Environment and Development (SPED), għalkemm għandu dimensjoni ambjentali, huwa a planning tool.

Ovvjament hemm diversi aspetti tiegħu li jista' jkollhom impatt kemm pożittiv kif ukoll negattiv fuq il-qasam ambjentali.

Kif jaf kulħadd, id-demerger tal-MEPA għadha ma seħħitx, imma kollox qiegħed in place, kif jista' jikkonferma l-kollega tiegħi, biex inżommu l-iskadenzi pubbliċi li tħabbru pubblikament dan l-aħħar.

Teknikament, ir-remit tat-tħejjija ta' dan id-dokument kienet tal-MEPA nnifisha għax teknikament hija għadha responsabbli, kemm għad-driegħ ambjentali kif ukoll għad-driegħ tal-ippjanar sakemm tiġi implementata d-demerger innifisha.

Però kien ikun nuqqas min-naħa tagħna bħala Ministeru għall-Ambjent kieku aħna bqajna gallerija.

Nista' ngħid li aħna ġejna kkonsultati mingħajr il-bżonn li nitolbu u aħna tajna l-opinjoni tagħna fuq id-dokumenti li kellna quddiemna.

Irrid ngħid li jien kont qed insegwi l-iSPED qabel il-bidla fl-Amminstrazzjoni u kienet saret iktar minn preżentazzjoni waħda.

Għalkemm kien hemm xi żewġ jew tliet laqgħat ta' dan il-Kumitat, il-proċess ma kienx ġie konkluż, kien waqaf, u baqa' kif kien mingħajr ma ġie wound up fis-sena 2012.

Fejn jidħol l-iSPED, taħt din l-Amministrazzjoni ġejna kkonsultati min-naħa tal-MEPA, u bħala Ministru, jien deherli li l-persuna idonea biex tħares lejh mill-aspett tekniku –dokument bħal dan huwa importanti li wieħed jiflih mill-aspett tekniku, indipendement minn kwalunkwe deċiżjoni politika li jista' jieħu kull Gvern jew Amministrazzjoni – kellha tkun dik il-persuna li kienet qed tippilota l-proċess tal-iSPED f'isem il-MEPA taħt l-Amministrazzjoni l-oħra, u li taħt din l-Amministrazzjoni qed tokkupa l-kariga ta' Chief Strategy Officer.

Jien deherli li din kienet il-persuna idonea biex tagħmel l-evalwazzjoni u l-assessment tagħha fuq livell purament tekniku.

Nista' ngħid, kif tista' tikkonferma hija stess, li min-naħa tiegħi ma kien hemm ebda indħil fl-assessments li wasalna għalihom bħala Ministeru.

Kellna diversi laqgħat, u naf li fuq livell tekniku saru ħafna laqgħat min-naħa tagħha.

Mhux biss kellna l-fehmiet jew proposti li kien hemm min-naħa tal-MEPA, imma tressqu għall-attenzjoni tagħna anke l-fehmiet tal-Environment Protection Directorate (EPD) min-naħa tal-MEPA.

Min-naħa tagħna aħna sħaqna l-iktar dwar il-fatt li s-sustanza mhijiex biss fid-dettall, imma hija fil-proċess tal-implimentazzjoni.

Qed ngħid hekk għax il-Parlament quddiemu għandu ħafna liġijiet li fuq il-karta huma sbieħ imma li l-qofol tagħhom huma kif jitħaddmu fil-prattika.

Fil-fatt, meta fissirna l-pożizzjoni tagħna fuq dan id-dokument – u din issir dejjem, mhux fil-kuntest ta' dan id-dokument biss – għamilniha ċara li mhijiex kwestjoni ta' the devil is in the detail, imma li l-iktar ħaġa importanti huwa kif jiġu attwati l-policies li jista' jkun hemm qbil dwarhom.

Kif spjegajt iktar kmieni, ikun ħażin jekk l-iSPED inħarsu lejh bħala an environmental plan għax kif jaf kulħadd, dan huwa dokument strateġiku tal-ippjanar immirat li jiggwida l-allokazzjoni ta' spazju għall-iżvilupp meħtieġ għal affarijiet – li suppost jafhom kulħadd imma li tajjeb li wieħed jenfasizzahom – bħat-tkabbir soċjo-ekonomiku permezz tal-użu sostennibbli tar-riżorsi tal-art u tal-baħar.

L-iSPED m'għandux jiġi perceived bħala dokument stand alone u ma jistax jiġi implimentat b'mod iżolat għax l-implimentazzjoni tiegħu huwa regolat minn qafas regolatorju li jiggverna l-ħarsien tal-ambjent li fil-fatt diġà jeżisti.

Huwa għalhekk li fir-rakkmandazzjonijiet li għamilna mal-ogħla awtoritajiet sħaqna li l-ambjent, kif hemm fil-programm tal-Gvern, għandu jibqa' fuq quddiem tal-konsiderazzjonijiet tal-Gvern, però billi r-remit ministerjali tagħna jkopri l-klima u l-iżvilupp sostennibbli, aħna sħaqna li l-policy areas li għandhom karattru ħolistiku u li huma over reaching, għandhom jibqgħu jiġu segwiti mill-Ministeru tagħna, mhux f'dan l-istadju biss, imma anke wara li jiġi addottat l-iSPED u matul il-proċess tal-implimentazzjoni tiegħu.

Aħna nemmnu li speċjalment wara li sseħħ id-demerger tal-MEPA – mingħajr riflessjoni negattiva fuq il-MEPA tal-lum – il-fatt li se jkun hemm l-Environment and Resources Authority (ERA) u allura minflok direttorat se jkun hemm id-driegħ ambjentali li se ssir awtorità, u anke għandna l-vantaġġ li l-ministeru innifsu għandu d-diretturi tiegħu tal-ambjent, in-naħa tal-ambjent tal-Ministeru u anke r-regolatur il-ġdid, se jkun f'pożizzjoni aħjar biex jissorvelja dak li għandu x'jaqsam ma' impatti pożittivi u anke negattivi fuq il-qasam ambjentali.

Jien nista' ngħid biss ir-reazzjoni tagħna, imma forsi wieħed jista' jgħaddi għal dan fi stadju ulterjuri.

Madam Chair, ma nafx jekk xtaqtx li nidħol f'aktar dettall f'dan l-istadju.

MADAM CHAIR: Fil-fatt jien xtaqt li kulħadd ikun jista' jagħmel l-introduzzjoni tiegħu imbagħad nisimgħu lill-esperti, li kienu strumentali biex dan il-pjan strateġiku jsarraf il-viżjoni tal-Gvern.

Importanti li ngħidu li dan id-dokument huwa viżjoni li mbagħad irid jiżżewweġ ma' policies oħra eżistenti biex aħna nwettqu dak li l-Gvern għandu bħala viżjoni, hekk kif elenkat fil-programm elettorali li għalih ivvutawlna n-nies.

Huwa importanti ħafna li nagħmluha ċara li din hija l-viżjoni tal-Gvern li se tissarraf f'policies ċari li s-Servizz Pubbliku u l-uffiċjali tal-MEPA jkunu jistgħu jħaddmu biex jagħtu lill-poplu dak li qed jistenna mill-Gvern preżenti.

Ngħaddi issa l-kelma lill-Onor.

MICHAEL FALZON (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva): Nirringrazzjak, Madam Chair.

Jien se nkun fil-qosor ħafna għax ma nħossx li għandi għalfejn nidħol fid-dokument; id-dokument qiegħed hemm, kien parti mid-dokumenti li kienu anke ġew għall-konsultazzjoni pubblika.

Forsi l-uniku input li rrid nagħmel huwa li konna tawwalna l-perjodu ta' konsultazzjoni fuq dan id-dokument.

Kif diġà ntqal, id-dokkument innifsu huwa pjan strateġiku u wieħed ma jridx iħares lejh in isolation, imma jrid iħares lejh mil-lat tal-policies li għamlet il-MEPA s'issa fejn ħarisna biex kemm jista' jkun nimlew il-lakuni li kien hemm.

Jien għandi l-opportunità li nitkellem fuq id-dokument hawnhekk, kif ukoll fil-Kamra u għalhekk naħseb li jkun iktar għaqli li nisma' dak li għandhom xi jgħidu l-Membri tal-Kumitat u iktar minn kollox dak li għandhom xi jgħidu dawk in-nies li fl-aħħar mill-aħħar jixtiequ jgħidu tagħhom, imbagħad naraw kif ikollna dokument li jkun ħolistiku li jagħmel sens għall-pajjiż.

Nirringrazzjak.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Il-Membri tal-Kumitat jixtiequ li jagħmlu l-kummenti tagħhom wara li jagħmel l-intervent tiegħu s-CEO tal-MEPA.

Sur Buttigieg, li nixtieqek tfiehem kemm lil dan il-Kumitat, kemm lill-pubbliku preżenti, kif ukoll lil dawk li qed isegwuna, huwa għalfejn kellna nagħmlu din il-qabża mill-pjan strutturali għall-iSPED.

X'vantaġġi se jara l-poplu Malti fit-titjib tal-għajxien u l-ambjent tiegħu?

Naħseb li biex nissimplifikaw u biex in-nies hemm barra jifhmuna, irridu nkunu ċari fuq dawn iż-żewġ punti partikolari.

Aħna rridu li l-ekonomija tikber però fl-istess ħin tkun sostennibbli, u l-istandard of living jitjieb u l-kwalità tal-ħajja tan-nies tagħna tkun tajba.

Nixtieqek li apparti milli tagħti background ta' kif wasaltu għall-konklużjonijiet li qegħdin elenkati f'dan id-dokument, tissimplifika billi tfiehem lin-nies li qed isegwuna x'se nieħdu minn dan l-iSPED.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG (CEO, MEPA): Grazzi Madam Chair.

L-iSPED huwa proċess ta' konsultazzjoni sħiħa fejn id-dipartimenti u l-aġenziji kollha tal-Gvern ġew ikkonsultati fil-proċess li sar matul dawn l-aħħar sentejn.

Bħalma jaf kulħadd, il-proċess tal-iSPED beda fl-2012; huwa dokument rikjest bil-liġi u suppost kien in vigore fis-sena 2012.

Imxejna mill-fatt li qabel kellna pjan ta' struttura li kien ibbażat fuq sfera ta' ppjanar fejn Malta ma kellhiex sistema ta' ppjanar kif nafuha illum bħala Awtorità u l-policies l-oħrajn kollha li jiġu magħha, imma kellna temporary provision schemes li damu għal numru ta' snin twal jipprovdu l-ippjanar limitat għall-pajjiż.

Allura wieħed irid jara d-dokumenti kollha tal-Gvern, għaliex mhuwiex just id-dokument tal-Awtorità imma hemm lista sħiħa ta' dokumenti oħrajn, li se jagħti overview tagħhom is-Sur Gauci.

L-iskop tal-iSPED huwa li nsarrfu l-ispazju f'dak li għandna bżonn u l-viżjoni tas-sena 2020.

Hemm numru ta' oġġettivi, liema oġġettivi se jagħtu l-impetus biex il-pjanijiet lokali imbagħad ikunu jistgħu jsarrfu dak li qiegħed jingħad fl-iSPED.

Il-pjanijiet lokali ovvjament iridu jimxu mal-iSPED li se jkun qed jieħu post il-pjan ta' struttura; ma jistax ikun li l-pjan lokali imur kontra l-iSPED.

Jien qed nassumi li kulħadd qara d-dokument, però aħna se nagħtu ftit overview dwar x'inhuma bejn wieħed u ieħor the main highlights ta' dan id-dokument, imbagħad inħallu f'idejn il-pubbliku.

MADAM CHAIR: Qabel ma jibda jispjega s-Sur Gauci xtaqt nistaqsi xi ħaġa dwar dak li għadek kemm għedt.

Fhimt sew li inti għedt li qabel kellna qafas ta' policies proviżorji li kienu makeshift?

MADAM CHAIR: Mela ċċarajna dik ukoll.

IS-SUR JOSEPH GAUCI (Unit Manager, MEPA): Nirringrazzjak.

Madam Chair, qabel ma nibda nispjega x'inhu l-iSPED nixtieq nispjega ftit kif wasalna hawnhekk.

Aħna ma bdejniex naħdmu fuq l-iSPED fl-2013 jew fl-2011, imma ilna naħdmu fuq pjan strateġiku mill-1999 meta kien ġie mniedi l-iStructure Plan Review Process għax kienet inħasset il-ħtieġa li l-pjan ta' struttura, li kellu ħajja ta' bażikament 20 sena, kellu jiġi mibdul b'dokument iktar aġġornat għall-bżonnijiet tal-lum.

Meta kien ġie mniedi dan il-proċess ma kienx hemm il-firxa ta' dokumenti nazzjonali li għandna llum.

Dak iż-żmien kellna nistabbilixxu l-base line, jiġifieri l-punt ta' tluq; kellna naqbdu kull settur li b'xi mod jew ieħor għandu impatt fuq l-użu tal-art u essenzjalment nistudjaw x'qed jiġri f'dak is-settur, imbagħad insarrfu dawk il-projections f'użu ta' art, jiġifieri fl-implikazzjonijiet fuq l-ispazju minħabba t-trends li aħna osservanja f'dawn li aħna sejjaħnilhom topic papers.

Kien proċess kemmxejn twil li domna għaddejjin bih tliet snin u kien perjodu diffiċli ħafna għax ħafna nies kienu jgħidu li l-MEPA m'għandhiex tindaħal fuq employment, jew fuq retail jew fuq urban conservation.

Kien hemm min staqsa għalfejn se noqogħdu nagħmlu dawn l-istudji kollha.

Fil-fatt għamilna dawn l-istudji minħabba l-fatt li ma kellniex pjanijiet nazzjonali u settorali li stajna niddependu fuqhom biex proprju nidentifikaw il-bżonnijiet tal-ispazju li għandu l-pajjiż.

Fl-2006 konna ppreparajna a replacement structure plan, imma minħabba raġunijiet ta' prijorità kien ġie sospiż il-proċess.

Fl-2010 kien hemm il-liġi l-ġdida fejn minn structure plan imxejna għal strategic and spatial plan u d-differenza hemmhekk kienet aktar skjetta, għax qabel kellna ġabra ta' structural policies li kienu qegħdin jieħdu forward dak li ħassejna minn studji li għamilna x'għandu jiġri fil-futur, mentri a spatial plan huwa eżattament fejn taqbad policies u pjanijiet nazzjonali u, kif semma s-CEO, issarrafhom f'dak li huwa użu ta' spazju.

Jiġifieri jekk aħna ridna nkunu nafu, pereżempju, il-miri ekonomiċi tal-pajjiż, sibna dokumenti rilevanti bħal, pereżempju, in-National Reform Programme li jagħmel analiżi skjetta ta' x'inhuma d-defiċenzji fil-pajjiż u ta' kif għandhom jiġu tackled.

In-National Environmental Policy li kienet ġiet imnedija fl-2012 indikat x'kienu l-miri ambjentali tal-pajjiż.

Dan kien dokument li ta vires b'saħħtu ħafna lill-esperti dwar fejn għandna mmorru f'dak li huwa ambjent, u x-xogħol tagħna kien li nannalizaw dawn id-dokumenti and we come forward with objectives and policy thrust biex inkunu nistgħu nintegraw il-pjanijiet nazzjonali flimkien u x-xogħol tagħna kien li nirreplikaw dak li kienu qed jgħidu dawn il-pjanijiet, imbagħad noħorġu strateġija bbażata fuqhom.

Konna ħriġna abbozz għall-konsultazzjoni pubblika fl-2012 bl-idea tkun li mbagħad nagħmlu policies aktar dettalji f'dak li kellu jkun il-pjan strateġiku.

Dan il-proċess konna temmejnih fl-2012 imma mbagħad, minħabba issues ta' elezzjoni eċċ., kien waqaf.

Fl-2013, bit-tibdil fl-Amministrazzjoni, kien hemm diskussjonijiet mal-Gvern biex naraw xi xtaq mill-proċess tal-iSPED fejn ħareġ li l-Gvern xtaq jara li jkollna qafas strateġiku f'dak li huwa SPED, imma biex ma jkollniex tiers differenti ta' policies dettaljati, kemm fil-pjanijiet lokali u anke fi strategic plan, kien ġie deċiż li l-policies aktar dettaljati jkunu f'livell ta' pjan lokali.

Il-Gvern kien qalilna biex nerġgħu nagħmlu round ta' konsultazzjonijiet ma' kull ministeru, dipartiment, u entità li tista' tagħti xi kontribut dwar kif għandna nallokaw l-ispazju u kif għandna nużawh, u wara li għaddejna minn dak il-proċess ħriġna draft tad-dokument għall-konsultazzjoni pubblika.

Irrid ngħid li t-team tekniku li kien involut, mill-2004 kwazi dejjem baqa' l-istess.

Tgħallima ħafna mill-proċess imma li ndunajna kien li minn approach tematiku mxejna għal approach iktar ta' spazju, jiġifieri ta' kif norganizzaw l-ispazju tagħna.

Jiġifieri l-għan tal-iSPED hu li jirriplejsja l-pjan ta' struttura billi jagħti miri ċari ta' fejn għandna naslu sal-2020 bħala first point of reference bħala first milestone fejn aħna rridu nagħmlu review.

Forsi jkun hawn min jistaqsi għalfejn sal-2020 meta fadal biss inqas minn ħames snin.

L-idea hi li ħafna mill-pjanijiet nazzjonali tal-Gvern jaslu sal-2020, jiġifieri l-viżjoni soċjo-ekonomika, in-National Environmental Policy, kif ukoll ħafna policies li kienu ġew imnedija anke minħabba l-obbligu tal-pajjiż vis-à-vis l-EU, kienu jaslu sal-2020 u allura aħna ma stajniex immorru beyond the year 2020 minħabba din l-issue.

Jekk inħarsu lejn x'inhu jagħmel differenti dan il-pjan mill-pjan ta' struttura naraw li l-ewwel ħaġa hija li qiegħed jikkumplimenta l-policy tal-Gvern mhux jirreplikaha, jiġifieri aħna ma qgħadniex noqogħdu naqbdu l-policies kollha tal-Gvern u npoġġuhom fid-dokument tagħna.

Aħna għamilna summary tagħhom, identifikajna x'inhuma l-iktar problemi li l-pajjiż irid isolvi, u poġġejnihom fil-pjan, imma mbagħad ix-xogħol tagħna kien li nidentifikaw kif se nittrattaw din id-dimensjoni in terms ta' spazju.

Jiġifieri l-pjan ta' struttura kien jasal sa 12 nautical miles u aħna wasalna sa 25 nautical miles, jiġifieri ħadna ż-żona ta' spazju organizzata f'urban area, ir-rural area, il-coastal zone, il-marine area, u Għawdex minħabba l-issue ta' distinctiveness.

L-istrateġija ta' dan il-pjan hi li fl-urban area nakkomodaw ħafna mill-iżvilupp li se jkollna fiż-żmien li ġej, jiġifieri l-idea hi li nikkonsolidaw dak li għandna u kemm jista' jkun nippruvaw intejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies tagħna billi nindirizzaw dak li l-pajjiz għandu bżonn proprju biex jilħaq dawn il-miri.

Għaż-żona rurali qed inħarsu lejn id-diversifikazzjoni tal-attivitajiet agrikoli li jikkumplimentaw l-agrikoltura, ir-rikreazzjoni, u ovvjament il-protezzjoni tar-riżorsi kulturali u ambjentali li għandu l-pajjiż.

Dwar iż-żona kostali u marittima, l-idea tagħna kienet li jkollna qafas biex inżewwġu flimkien it-tkabbir soċjo-ekonomiku mal-aspett ta' protezzjoni ambjentali.

Ħafna drabi t-tendenza hi li l-baħar narawh bħala xi ħaġa kbira ħafna allura speċi ngħidu li mhuwiex problema, imma fir-realtà għandna ħafna obbligi għax għandna ħafna żoni protetti u rridu naraw li nindirizzaw il-potenzjal tal-ispazju fil-baħar b'mod organizzat imma fl-istess ħin nikkapitalizzaw fuq l-assets ambjentali li għandu l-pajjiż fiż-żona marittima.

Id-dokument huwa organizzat f'dik li hija parti tematika, jiġifieri s-socio-economic development, environment, climate change and transport, imbagħad il-parti ta' spazju hija organizzata f'urban, rural, coastal and marine area, imbagħad hemm Għawdex minħabba l-issue ta' distinctiveness.

Għandna ġerarkija ta' kif organizzajna l-urban area, għandna principal urban area fejn irridu li ħafna mill-iżvilupp u ħafna mill-attivitajiet jiġu kkonċentrati, l-ewwel nett biex inkunu ċerti li verament se niġġeneraw il-partijiet li huma forsi aktar fil-bżonn billi nerġgħu nagħtuhom il-ħajja, it-tieni biex nittekiljaw l-issues tat-trasport, u t-tielet biex innaqqsu d-dispersing ta' attivitajiet li ġieli jkollna.

Il-ġerarkija mbagħad tkompli.

Għandna r-regional urban settlements jiġifieri barra ż-żona fejn għandna ħafna nies jgħixu u fejn inwettqu ħafna mill-attivitajiet, imbagħad għandna settlements reġjonali li huma fil-periferija tal-principal urban area li huma mportanti għax għandhom aspett ta' reġjun li jattiraw nies minn postijiet oħrajn u allura l-livell ta' żvilupp li wieħed jistenna ma jkunx ta' livell nazzjonali imma jkun pjuttost ta' wieħed reġjonali.

Imbagħad għandna s-smaller urban settlements li qegħdin f'żoni li jmissu maż-żona rurali fejn l-idea tagħna hi li kemm jista' jkun it-tip ta' żvilupp li nħallu hemmhekk ikun idoneu u konsapevoli tal-karatteristiċi ta' dawn il-postijiet.

Ovvjament kumplimentari mal-iżvilupp huwa mportanti li jkollna żoni rikreattivi, u l-viżjoni li għandna aħna hi li kemm jista' jkun fl-urban area n-nies jaħdmu u anke jirrikkrejaw irwieħhom.

Jiġifieri minbarra li qed inħarsu lejn żvilupp, qed inħarsu wkoll lejn żvilupp li jtejjeb il-kwalità tal-ħajja tan-nies.

Kif semmejt qabel, iż-żona rurali għandha l-karatteristiċi partikolari tal-attivitajiet li aħna rridu nikkonċentraw fuqhom u ovvjament nafu li hemm bżonn li ċertu żvilupp li ma jistax isir fiż-żona urbana, jiġi kkunsidrat barra ż-żona ta' żvilupp.

Nafu li hemm żviluppi li minħabba, jew id-daqs tagħhom jew minħabba n-natura tagħhom ma jistgħux ikunu lokalizzati fiż-żona urbana u allura għandna proċedura ta' kif wieħed għandu jikkonsidra dan it-tip ta' żviluppi.

Ħarisna wkoll it-tkabbir tal-portijiet tagħna għax nafu li dawn huma punti strateġiċi u huma lokalizzati f'punti sensittivi u għandhom role importanti li wieħed irid ikattar biex proprju jistgħu jibqgħu jiżviluppaw b'mod soċjo-ekonomiku tajjeb imma fl-istess ħin f'kuntest li jirrispetta l-madwar tagħhom.

Għaż-żona kostali u marittima għandna qafas li eżattament jibni fuq l-assets ambjentali li għandu l-pajjiż, jiġifieri li nieħdu konjizzjoni taż-żoni li huma protetti biex kemm jista' jkun ma jkollniex fihom tip ta' żviluppi li jista' jagħmlilhom ħsara imma fl-istess ħin qegħdin inħejju qafas biex ċertu tip ta' żvilupp li jista' jtejjeb il-kwalità tal-ħajja soċjo-ekonomika ta' pajjiżna ikun jista' jiġi ffaċilitat.

Għawdex għandu numru ta' żviluppi li huma identifikati proprju biex kemm jista' jkun inaqqsu t-tip ta' problemi li kienu ġew identifikati fin-National Reform Programme, bħal proġetti għal titjib tal-port, konsiderazzjoni tal-airfield, cruiseliner terminal, yacht marina u reverse osmosis plant biex il-water supply ta' Għawdex tkun iktar żgurata.

Proposta li toħroġ ukoll mill-pjan hija l-identifikazzjoni ta' Mater Dei area bħala żona strateġika għal raġunijiet ta' saħħa u allura qegħdin ngħidu li kemm jista' jkun, żvilupp assoċċjat mas-saħħa għandu jiġi lokalizzat f'din iż-żona.

Qegħdin nirrikonoxxu l-importanza tal-issue li jkollna appropriate building heights biex kemm jista' jkun il-kwalità ta' ħajja… Aħna ħafna drabi għedna li jista' jkun li d-density f'ċerti postijiet tal-urban area tista' tkun li qiegħda teffettwa l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

U hemmhekk qegħdin nagħtu direzzjoni strateġika li overall nindirizzaw id-development density f'pajjiżna.

Hemm diversi modi kif nistgħu nindirizzawha imma mbagħad we take them forward fi pjanijiet oħrajn bħal, pereżempju, id-Development Control Design Policy (DC15) u anke l-pjanijiet lokali.

Aħna nirrikonoxxu l-importanza tal-areas of containment u qegħdin nipprijoritizzawhom.

Dawn huma żoni barra ż-żona ta' żvilupp li huma żviluppati u li kienu ġew identifikati għal żvilupp industrijali jew kummerċjali, u qegħdin ngħidu li dawk għandhom ikunu the first point of reference meta aħna nkunu rridu nillokalizzaw żvilupp barra ż-żona ta' żvilupp.

Fil-pjan semmejna wkoll u rrikonoxxejna l-proċess tal-land reclamation li huwa strateġija tal-Gvern u aħna rreplikajnih fil-pjan tagħna.

L-importanti hu li l-pjan ma jibqax biss fuq il-karta; l-aktar parti diffiċli tal-pjan hija l-implimentazzjoni tiegħu u jrid ikun hemm ownership.

Dan mhuwiex pjan tal-MEPA imma huwa pjan tal-Gvern; aħna qegħdin ngħinu fit-tfassil tiegħu.

Fl-aħħar mill-aħħar hawnhekk għandna d-direzzjoni tal-Gvern ta' kif jixtieq jara l-użu tal-ispazju fiż-żmien li ġej, jiġifieri mportanti li fl-implimentazzjoni nagħmlu monitoring b'saħħtu u fejn hemm bżonn nagħmlu anke review ta' policy thrust li jista' jkun li forsi ma kenux, jew ma baqgħux idonei għaż-żmenijiet tal-lum.

Grazzi.

MADAM CHAIR: Qabel ma l-kollegi tiegħi jagħmlu l-interventi tagħhom nixtieq li nisimgħu lill-membri tal-pubbliku li hawn preżenti.

Jekk hawn min jixtieq jagħmel intervent nistiednu jersaq magħna fuq il-mejda.

Jien nippreferi li jkollna diskussjoni vibranti.

S'issa kollox għaddej ħarir, kwiet, qegħdin nisimgħu u nitgħallmu u nittamaw; jalla nibqgħu sejrin hekk.

Naħseb l-iktar punt importanti li tqajjem s'issa kien dak tal-Onor.

Ministru Leo Brincat, u ċioè li the crux of the matter hija l-implimentazzjoni, għax liġijiet u framework jista' jkollok, però l-intenzjoni u x'wieħed jirrikonoxxi bħala national interest – aħna qed nagħmlu kollox għall-interess nazzjonali – irridu niddefinixxuh u rridu naraw kif se nilħquh.

DR. PETRA CARUANA DINGLI (Din l-Art Ħelwa): Madam Chair, jien ġejt mitluba mill-Kunsill ta' Din l-Art Ħelwa biex nirrappreżentahom f'din il-laqgħa.

Nirringrazzjak għall-istedina fejn għandna l-opportunità nesprimu l-opinjonijiet tagħna fuq dan is-suġġett ferm importanti.

MADAM CHAIR: Qabel ma tkompli xtaqt nistaqsik jekk waqt il-konsultazzjoni kontux għamiltu diġà l-proposti tagħkom.

MADAM CHAIR: Tħoss li huma rappreżentati fid-dokument kif ġie ppreżentat illum?

DR. PETRA CARUANA DINGLI: Ma naħsibx li kien hemm bidliet kbar fid-dokument, anzi kważi ma kien hemm xejn.

MADAM CHAIR: Jiġifieri dak li intom ipproponejtu ma ġiex assimilat.

Allura huwa aktar u aktar importanti li nisimgħu dak li għandek xi tgħid.

DR. PETRA CARUANA DINGLI: Nixtieq nibda billi nesprimi d-diżappunt tiegħi personali f'dan id-dokument.

Jien segwejt il-proċess mill-2010 jiġifieri minn meta beda l-proċess tat-tfassil ta' dan id-dokument u naħseb li l-expectations fuq dan id-dokument, dak iż-żmien kienu ferm differenti milli huma llum.

Għalija sar kważi simbolu ta' kif l-ambjent dejjem ma jingħatax l-importanza li jixraqlu mill-Gvern għax l-aspettattivi ta' dan id-dokument kienu xi ħaġa strateġika nazzjonali u sar xi ħaġa ħafna iktar dgħajfa; fil-fatt id-dokument huwa bħala replacement tal-istructure plan li huwa dgħajjef ħafna.

Sa fejn naf jien m'hemmx dokument strateġiku u nazzjonali – jekk hemm tistgħu tgħiduli – fejn bdejna b'objettivi għall-pjan strateġiku nazzjonali, objettivi li kienu ħarġu għall-konsultazzjoni pubblika, mbagħad wara ftit, il-Gvern jiddeċiedi li dawk l-objettivi saru d-dokument sħiħ u l-expectations tad-dokument inbiddlu b'dan il-mod.

Anke jekk hemm dokument ieħor li sar b'dan il-mod, xorta l-proċess mhuwiex xieraq u naħseb li dan huwa nuqqas ta' serjetà.

Id-diżappunt tiegħi huwa li dan il-proċess sar fis-settur tal-ambjent, qisu dejjem l-ambjent imur minn taħt.

Kif għedt, jien segwejt il-proċess mill-2011 'il hawn, l-ewwel bħala president ta' Din l-Art Ħelwa, imbagħad kont għamilt sentejn il-MEPA u segwejt il-proċess minn hemmhekk.

Dak iż-żmien il-proċess ma kienx immexxi mill-MEPA imma kien immexxi mill-Ministeru għall-Ambjent, għax kif qal s-Sur Gauci qabli, dan id-dokument għandu jkollu l-ownership ta' kulħadd, mhuwiex pjan settorali, mhux suppost ikun imfassal jew immexxi minn dipartiment jew minn awtorità partikolari, jiġifieri minn settur wieħed.

Bir-rispett kollu ma naqbilx mal-Ministru fejn qal li dan mhuwiex pjan ambjentali, l-ewwel nett għax il-kelma "ambjent" tinsab anke fl-isem tad-dokument u anke għax il-pjan għandu impatti enormi fuq l-ambjent; huwa pjan li għandu aspett ambjentali kbir u dan irid jittieħed in konsiderazzjoni.

MADAM CHAIR: Jiġifieri your main point huwa li fl-iżvilupp ta' dan il-pjan l-ambjent ma ngħatax l-importanza li tistħoqqlu meta ġejna biex nibnu strateġija għall-ippjanar tal-iżvilupp.

Qed ngħid hekk biex fejn mhux ċar, tikkjarifika ruħek.

DR. PETRA CARUANA DINGLI: Jien qed ngħid li dan huwa a spatial plan u l-ambjent huwa wieħed mill-pillars tal-pjan, jiġifieri huwa wkoll pjan tal-iżvilupp bħala sustainable development fejn hemm tliet pilastri, jiġifieri l-iżvilupp ekonomiku, soċjali u dak ambjentali.

Jiġifieri huwa pjan ambjentali, u bħala spatial plan bilfors li l-ambjent irid ikun b'saħħtu fih.

Jien ma narax li huwa b'saħħtu daqshekk u ma naqbilx li mhuwiex pjan ambjentali għaliex għalija huwa pjan ambjentali.

U l-użu tal-art huwa issue ambjentali minnu nnifsu u l-art ukoll hija issue ambjentali.

Mill-2013 'l hawn sirna nafu li l-policies mhumiex se jidħlu f'dan il-pjan, u minflok se jidħlu fil-local plans.

U hemm differenza għax il-local plans aktar huma pjanijiet settorali, mhumiex pjanijiet nazzjonali u ma naħsibx li għandhom daqshekk impatt kbir fuq l-ambjent tagħna.

Hawnhekk qegħdin naraw downgrading tal-policies ambjentali għax qisna qed immorru fuq settur wieħed, il-pjanijiet settorali, minflok dik l-importanza nazzjonali kif kellhom qabel jew kif kien se jkollhom qabel.

MADAM CHAIR: Ħalli nwaqqfek ftit biex niċċaraw dan il-punt ukoll.

Meta kien qed jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu s-Sur Gauci, jien bħalek fhimt li l-policies iktar se jiġu abbinati mal-local plans milli mal-pjan ħolistiku nazzjonali li aħna qed nistennew li tiddetta din l-istrateġija.

Hawnhekk naqblu li jekk ikunu pjanijiet jew policies abbinati ma' pjanijiet lokali jista' jkun hemm fragmentation tal-policies u l-impatt nazzjonali ma jkunx meqjus biżżejjed...

MADAM CHAIR: Biex niċċaraw il-punt.

DR. PETRA CARUANA DINGLI: Il-local plans huma sectoral plans li jiġu approvati mill-Ministru – kif dejjem sar – u mhux mill-Parlament.

Jien nara li hemm ċertu downgrading ta' importanza meta dawn il-policies ambjentali jiġu diskussi u deċiżi f'settur wieħed.

Naħseb li għalhekk qabel, il-proċess kien immexxi mill-Ministeru u mhux mill-MEPA, allavolja fuq it-team tal-iSPED kien hemm in-nies tekniċi mill-MEPA.

Hemm ukoll miktub, kemm fl-Strategic Environmental Assessment (SEA), kemm fl-iSPED u anke fil-liġi, li wieħed mill-għanijiet tal-iSPED huwa li bħala pjan nazzjonali għandu jiżgura li jiġu ntegrati l-pjanijiet settorali kollha tal-Gvern f'kull settur.

U allura jkun aħjar jekk il-pjan ikun meqjus bħala xi ħaġa nazzjonali minflok xi ħaġa ta' settur wieħed biex ikun żgur li jkun hemm dik is-sinerġija kif inhuwa maħsub fil-liġi.

Jiġifieri, biex nagħlaq fuq dan il-punt, nerġa' ngħid li jien qed nara ċertu downgrading ta' dawk il-policies li issa se jsiru fil-local plans.

Madam Chair, forsi hawn min qed jgħid li l-introduzzjoni kienet ftit negattiva, imma dawk huma l-ħsebijiet tiegħi fuq il-pjan.

Irrid ngħid ukoll li l-iSPED m'għandux implementation plan, jiġifieri fil-prattika dan se jkun dokument inutli għax la hemm targets, la hemm implementation plan, la hemm timeframes, u m'hemm xejn.

Jien naħseb li pjan strateġiku għandu jkollu xi tip ta' monitoring u implementation plan miegħu, u naħseb li jrid anke jkun miktub fil-pjan kif se jsir dan għax inkella d-dokument jispiċċa mingħajr rilevanza prattika.

Dan huwa suġġeriment li nixtieq nagħmel biex insaħħu dan id-dokument.

It-tieni punt forsi huwa ftit aktar dettaljat.

Hemm ħafna policies li huma listed u li huma l-bażi ta' dan id-dokument, però l-policies tal-EU li Malta hija marbuta magħhom u approvathom, bħal pereżempju, ir-Resource Effeciency Plan u l-Environmental Action Plan mhumiex imsemmijin.

Aħna marbutin mal-għanijiet ta' dawn il-pjanijiet u naħseb li jkun tajjeb li jkunu msemmijin jew almenu jiġu kkunsidrati.

Naħseb ukoll li l-perjodu ta' żmien sa 2020 huwa qasir wisq.

Nifhem il-punt li mhux tajjeb li tirrevedi d-dokument qabel ma jgħaddu ħames snin għax irid ikun hemm ftit ta' stabilità fil-pjanijiet, però mhux li l-viżjoni kollha trid tkun sa ħames snin; nistgħu ngħidu li l-ewwel reviżjoni tal-viżjoni ssir f'ħames snin però l-viżjoni trid tmur oltre minn ħames snin għax ħames snin naħseb li huwa ftit ħafna.

Naf li hemm pjanijiet oħrajn li huma sal-2020, imma xorta nara li pjan ta' dak it-tip għandu jkollu viżjoni aktar fit-tul.

Kif diġà għedt, jien niddubita bis-serjetà jekk dan id-dokument hux se jkollu użu fil-prattika u jekk hux qed jittieħed bis-serjetà, għax qisu miż-żmien fejn l-objettivi saru pjan sħiħ, m'hemmx xi ħaġa serja.

U se nagħti ftit eżempji fejn nara li l-għanijiet ta' dan il-pjan diġà qegħdin jiġu njorati mill-Gvern meta d-dokument għadu lanqas huwa lest.

Rural objective (RO) 3 jgħid hekk:

Imbagħad qed jingħad li they should be guided:

Issa fl-istrategic proposals map 2A, hemm l-areas of high landscape protections fejn qegħdin ngħidu li m'għandhomx isiru proġetti.

U waħda minn dawn l-areas of high landascape protection fil-pjan ġdid tal-Gvern – mhux fil-local plans tal-2006 – huwa eżattament fejn hemm proposta li tinbena l-università f'Ta' Żonqor.

Hawnhekk hawn miktub li din l-area hija of high landscape sensitivity.

U għalhekk jien nibża' li dan id-dokument mhux qed jittieħed bis-serjetà, għax l-affarijiet li hemm miktubin ġo fih diġà qed jiġu njorati, u la hemm implementation plan u m'hemm xejn.

Jiġifieri naħseb li dan huwa dokument mingħajr użu prattiku u ma nafx x'nirrispondi kieku xi ħadd kellu jistaqsini għalfejn qed nagħmlu dokument mingħajr użu.

Dan kien eżempju wieħed u se nagħti eżempju żgħir ieħor biex ma ntawwalx.

F'paġna 14 tal-iSPED hemm mikbtub hekk fuq il-high-rise:

Jien naqbel mal-istatement, però lkoll nafu li ftit xhur ilu saret FAR policy fuq high-rise buildings, jiġfieri m'hemmx konnessjoni bejn dan l-istatement u l-affarijiet li qegħdin isiru għax fil-verità hemm FAR policy u fiha ttieħed in konsiderazzjoni l-impatt fuq il-landscape u l-concerns, jiġifieri ma nafx għalfejn issa qegħdin ngħidu hawnhekk li it is becoming a matter of concern meta għandna dik il-policy ġdida.

Jiġifieri m'hemmx konnessjoni bejn iż-żewġ affarijiet u għalhekk il-biżgħa tiegħi hi li dan id-dokument mhux qed jittieħed bis-serjetà.

Bħalissa l-pjan ta' struttura huwa mportanti biżżejjed li f'kull case officers' report ikun hemm lista sħiħa ta' policies tal-istess pjan ta' struttura.

Issa jien m'iniex qed ngħid li l-affarijiet bilfors iridu jsiru hekk, però 'l quddiem, dawn il-policies se jissemmew fil-case officers' report?

Ma naħsibx, għax jekk għandek statement bħal dan fuq high-rise x'se tagħmel bih f'case officer report?

Jiġifieri għalxejn għandek dik il-policy.

U anke llum, meta hemm deċiżjonijiet fuq permessi, ġieli l-pjan ta' struttura jkun importanti meta tiġi biex tittieħed id-deċiżjoni.

Jien naħseb li d-dokument li għandna quddiemna llum tant huwa dgħajjef f'dawn l-affarijiet, u tant m'hemmx dettall fih li mhux se jkun possibbli li wieħed jużah f'sens prattiku ta' kuljum u lanqas bħala viżjoni għax sa ħames snin oħra mhu se jagħmel differenza ta' xejn.

Allura t-talba tiegħi hi li d-dokument jiġi revedut sabiex ikun hemm fih implementation plan, target, timeframes u xi ħaġa daqsxejn iktar soda.

Kulħadd jista' jaħdem f'dak id-dokument inkella nagħmluh ġol-kexxun u ma nagħmlu xejn bih, u huwa importanti li jiġu nklużi aktar environmental safeguards.

Il-kummenti li konna għamilna bħala Din l-Art Ħelwa u kummenti oħra li saru qabel mill-pubbliku, ma naħsibx li ttieħdu in konsiderazzjoni għax lanqas hemm differenza fid-dokument minn kif kien qabel għal issa.

Jekk hemm xi differenzi huma żgħar ħafna, jiġifieri ma nafx fiex sarrfet il-public consultation li saret.

Qegħdin ngħidu li diġà hawn policies, imbagħad se jkun hemm policies iktar dettalji fil-local plans, imma jien naħseb li hawnhekk għandhom ikunu ftit iktar dettaljati għax mhumiex dettaljati biżżejjed.

Dan id-dokument ma tista' tagħmel xejn bih, ma tistax tużah fil-prattika, u mhu se jiżgura xejn bħala safeguards għall-ambjent u laqas għall-ippjanar; se jkun dokument li la se jkun utli għall-ippjanar u lanqas għall-MEPA.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Hawn aktar membri ta' non-governmental organisations (NGOs) li jixtiequ jagħtu kontribut?

IL-PERIT PHILIP GRECH (Malta Water Association): Jien qiegħed hawnhekk kemm bħala perit kif ukoll bħala rappreżentant tal-Malta Water Association.

L-ilma u l-ambjent għandhom rabta kbira ma' xulxin peress li l-iżvilupp joħloq id-domanda għall-ilma, u dak li se ngħid forsi mhux neċessarjament huwa mil-lat tal-Malta Water Association imma mil-lat tal-ilma in ġenerali.

Nibda biex ngħid li naqbel ħafna ma' dak li qalet Dr. Caruana Dingli, però naħseb li hemm punt tajjeb fil-bidu tal-iSPED, fis-sens li jibda billi jipprova jagħmel dak li kien sar fl-1988, u ċioè fit-temporary planning schemes, fejn jillimita l-iżvilupp u hemm l-argument biċ-ċifri – fil-fatt huwa wieħed mill-ftit instances fejn hemm ċifri – fejn isostni li m'hemmx bżonn inkabbru aktar iż-żoni tal-iżvilupp.

Issa kellna bżonn li din il-ħaġa nibqgħu magħha għax qegħdin naraw anke issa stess it-tensjonijiet biex din ir-rabta tinħall.

Prattikament huwa l-uniku instance fid-dokument fejn hemm ftit ċifri, u din hija ħasra, għax kif semma s-Sur Gauci fil-bidu, hemm odessea sħiħa li ilha sejra mill-1999 fir-reviżjoni tal-pjan ta' struttura.

U l-pjan ta' struttura kien l-uniku dokument li kellna bħala dokument nazzjonali ta' strateġija li jitkellem dwar 'il fejn sejjer il-pajjiż, xi rridu nagħmlu, x'koperazzjoni qegħdin nistennew, u x'industriji rridu.

Anke hemmhekk kien defiċjenti l-pjan ta' struttura għax l-Amministrazzjoni preċedenti kienet resoluta ħafna li ma tridx development plan.

Kellna żmien f'dan il-pajjjiż fejn kellna anke development plans imwettqa bil-liġi; l-Amministrazzjoni ta' qabel dik irmietha.

Però fl-assenza tagħha issa qegħdin fi żmien fejn ma nafux fejn sejrin u għandna frammentazzjoni sħiħa bejn ministeru u ieħor, u bejn Amministrazzjoni u oħra.

Ma nafux fejn sejrin, ma nafux għal kemm irridu nikkejterjaw mil-lat ta' popolazzjoni, kemm irridu nies jaħdmu, kemm irridu nisa jaħdmu, kemm irridu studenti, u lanqas nafu, mil-lat ta' ilma, kemm irridu li jikber il-qasam agrikolu.

Waħda mill-affarijiet li ilna nikkritikaw ħafna bħala assoċjazzjoni hija l-fatt li f'pajjiżna m'għandniex pjan agrikolu, u la nafu kemm irridu aktar bhejjem, u lanqas nafu kemm irridu nkabbru aktar.

Il-qasam tat-tisqija kibret ħafna dawn l-aħħar 10 snin mingħajr ma żidna l-provvista tal-ilma, il-provvista tal-ilma ttellgħet minn taħt l-art bil-konsegwenzi kollha naturali tagħha.

Jiġifieri m'hemmx pjan ħolistiku u lanqas hemm pjan settorali, u allura m'hemmx kordinament.

Wieħed ma jistax jippretendi li dan il-kordinament isir mill-MEPA, però kien hemm l-attentat meta l-MEPA kellha s-saħħa u ppretendiet li jkollha dan ir-remit.

Kienet bdiet tinħass qasma, fis-sens li speċi kellna gvern within gvern, qisna kellna mini government biex jiddetta xi jsir mill-Gvern overall.

Kienet bdiet tinħoloq tensjoni u issa għandna l-ixpakattura totali li se tirriżulta fil-qasma tal-ambjent mill-ippjanar.

Fil-qasam tal-ilma, fid-dokument attwali, apparti n-nuqqas ta' riferenza għall-pjan agrikolu, dan li qed isir issa ma kienx isir meta kien qed jinkiteb, jiġifieri hemm riferenza għall-pjan tal-istorm water tal-2008.

Dan il-pjan, li kienu għamlu l-Lhud bħala ħażna tal-ilma biex l-ilma tax-xita jinħażen u jerġa' jintuża, fil-fatt mhuwiex qed jitwettaq, u dan aħna diġà indikajnih fil-kummenti li għamilna qabel.

Dan il-pjan ġie skartat u ġie adottat pjan ieħor li jarmi l-ilma kollu l-baħar.

L-iSPED isemmi wkoll l-impjant tar-reverse osmosis f'Għawdex, xi ħaġa li aħna diġà konna kkritikajna u li ma ġietx adottata bħala emenda.

Dan l-impjant m'hemmx ħtieġa għalih, il-Water Services Corporation (WSC) qatt ma talbu għalih u żgur li m'għandhomx bżonnu għax fil-fatt aħna nesportaw l-ilma lejn Għawdex għax f'Malta għandna capacity ta' reverse osmosis żejda, fil-fatt għandna d-doppju ta' dak li għandna bżonn, u ilna hekk għal mill-inqas seba' snin.

U allura bilfors li bl-approach li ttieħdet – nerġa' ngħid li din mhijiex problema ta' din l-Amministrazzjoni, imma ilha ġejja mill-Amministrazzjoni preċedenti – ikun hemm din il-frammentazzjoni u dawn it-tip ta' skerzi ta' affarijiet li ma jagħmlux sens ma' ħaġa u ma' oħra.

Imbagħad hemm il-platitudnijiet li, pereżempju, irridu li jkollna good ground water status meta fil-fatt nafu li m'għandniex good ground water status, id-deadline tal-EU inqabżet, fil-pjan mhijiex imsemmija u allura hija open ended, jiġfieri nilħquha meta nilħquha.

Forsi jilħquha ulied uliedna!

Il-pjan as such – u issa nilbes il-kappell ta' perit – verament inħoss li ma jgħinx lil min se jagħmel il-pjanijiet biex jiddetermina permess jew strateġija kif għandu jkun.

Forsi qabel kellna pjan ta' struttura li kien wisq preskrittiv, jiġifieri stajt tgħid "din" hija BEN 1 jew BEN 2, però issa lanqas għandna din it-tip ta' għajnuna, jiġifieri morna minn estrem għall-ieħor.

B'dawn it-tip ta' pjanijiet tista' tagħmel kollox u ma tista' tagħmel xejn, jiġifieri jiddependi kif jitrattaw il-każ.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Fl-iSPED il-Gvern għandu override totali u jista' jagħti r-raġuni nazzjonali għalfejn għandu jagħmel override totali lill-iSPED.

Din qiegħda f'kull liġi tal-ippjanar u ma nħossx li kellha bżonn tidħol fil-pjan innifsu li l-Gvern għandu override għax għandu override legali anyway.

Però xtaqt ngħid – u din hija kontradizzjoni għal dak li għedt inti, Madam Chair, fil-bidu – li l-iSPED mhux suppost huwa pjan tal-Gvern, imma suppost huwa pjan nazzjonali li kull gvern, kull partit would subscribe to it u jagħmel sens għall-poplu kollu.

Huwa policy with a small "p", jiġifieri mhux partiġġjan.

Huwa importanti li dawn it-tip ta' pjanijiet ikunu miktubin bis-serjetà biex ikollhom il-backing tal-poplu kollu.

Jekk ma ngħinux lin-nies tekniċi li jaħlu saħħithom u l-karrieri tagħhom biex jinkitbu pjanijiet serji, dawn id-dokumenti ma jkollhomx siwi.

Id-dokument oriġinali ta' pjan ta' struttura kellu bħala preċedessur tiegħu a report of survey li kien dokument li fih sitt darbiet daqs dan id-dokument u jitkellem dwar is-sejbiet li kien hemm.

Wara 20 sena ta' pjan ta' struttura stajna miżerjament kellna xi ħaġa simili fuqxiex nibbażaw u nitilqu minn hemm!

Nirringrazzjak.

MADAM CHAIR: Xtaqt nagħmel korrezzjoni żgħira.

Jien bi "Gvern" nifhem Gvern tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Jien nifhmek li inti tifhimha hekk għax kemm fi żmien din l-Amministrazzjoni, kif ukoll f'dik ta' qabel, il-parteġġjaniżmu sfortunatament baqa' parti minnu.

Jien nifhem li ladarba l-Gvern jiġi elett mill-poplu fuq programm elettorali, għandu jkun Gvern ta' kulħadd indaqs mingħajr differenza bejn wiċċ u ieħor.

Sfortunatament tasal il-gurnata tal-elezzjoni u l-affarijiet jinbidlu.

Nistieden issa lill-kollegi tiegħi sabiex jagħmlu l-interventi tagħhom.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Jien se nibda billi nagħmel ftit osservazzjonijiet dwar dan id-dokument, imbagħad ikomplu l-kollegi tiegħi.

Bħala Oppożizzjoni aħna rajna d-dokument, iddiskutejnih ukoll fill-Grupp Parlamentari u xtaqna nagħmlu diversi osservazzjonijiet preliminari u aktar 'il quddiem se nkunu qegħdin nagħtu aktar feedback.

Jekk immorru lura biex inħarsu lejn minn fejn ħareġ l-iSPED naraw li fl-2011 kellna l-oġġettivi li kienu ħadu post l-istructure plan tal-1990, u kif diġà ntqal, dawn kienu ħarġu wkoll għall-public consultation fl-2012.

Meta aħna qbadna l-iSPED li ġie ppubblikat għall-konsultazzjoni f'Marzu 2014 u rajna wkoll l-oġġettivi li kienu ġew ippubblikati fl-2012, sibna li bażikament kien hemm replication ta' dak li kien diġà ġie ppubblikat.

Ilkoll qegħdin naqblu li l-iSPED għandu jkun dokument ta' viżjoni, u jien ħadt pjaċir nisma' lill-Ministru jgħid li dan huwa dokument ta' viżjoni, però meta mbagħad taqbad id-dokument innifsu u tislet il-viżjoni tiegħu tara li din qiegħda mitkuba f'inqas minn paġna waħda, jiġifieri it is very, very, very concise.

Naħseb li meta qed nitkellmu fuq viżjoni, irridu mmorru lil hinn mill-2020, speċjalment meta naraw li l-UE diġà ddiskutiet ukoll il-viżjoni tagħha tal-2030 u tal-2050.

Jekk illum diġà qegħdin fl-2015, filwaqt li tajjeb naħsbu għall-2020, ma nistgħux naħsbu biss għall-2020 imma rridu naraw ukoll fejn irridu mmorru fl-2030 u anke fl-2050, inkella dan id-dokument se jiskadi qabel biss ikun beda jiġi mplimentat.

Irridu naraw jekk id-deċiżjonijiet li qegħdin jittieħdu llum, kemm min-naħa ta' Gvern kif ukoll min-naħa tal-MEPA, humiex qegħdin jieħdu inkonsiderazzjoni dak li hemm elenkat fl-iSPED, liema dokument irid jersaq għall-approvazzjoni.

Jien tajt daqqa t'għajn lejn diversi thematic objectives (TOs) li hemm imniżżlin fid-dokument, u nibda minn TO1 li tgħid hekk:

Imbagħad minn hemmhekk toħroġ lista ta' x'għandu jsir, u punt numru 5 jgħid:

punt numru 6 jgħid:

punt numru 7 jgħid:

Rigward dak li hemm fl-urban objective (UO) li hemm f'paġna 14 aħna għandna question mark dwar jekk illum, bħala MEPA u bħala Gvern, id-deċiżjonijiet li qegħdin jittieħdu dwar diversi proġetti li qegħdin jiġu proposti humiex qegħdin jieħdu in konsiderazzjoni dan, primarjament anke fl-issue li għandna preżentament bħalissa dwar l-għażla ta' Żonqor Point fejn jidħol il-proġett tal-università.

U qed ngħid hekk ukoll minħabba l-fatt li l-Gvern qal li kienet il-MEPA li tat is-suġġeriment li l-università għandha ssir f'Żonqor Point.

U allura wieħed hawnhekk jistaqsi jekk dan huwiex qiegħed imur in direct conflict ma' dak li hawn miktub fl-iSPED.

Illum irridu nieħdu l-opportunità biex nispjegaw x'inhu r-rwol eżatt tal-MEPA, safejn se tasal il-MEPA, safejn se jasal il-Gvern, x'inhi d-direzzjoni li qiegħed jagħti l-Gvern lill-MEPA, u jekk huwiex minnu li l-MEPA qiegħda attwalment hi stess li tirrikkmanda li protected areas jingħataw għal żvilupp urban.

F'wieħed mill-punti li kontu qegħdin issemmu waqt id-diskussjoni, issemma l-fatt li meta jkun hemm proġetti li jista' jkun li għandhom bżonn isiru f'outside development zone (ODZ), l-ewwel se jittieħdu into consideration ODZ areas oħrajn li diġà kienu committed.

Però again, fil-każ ta' Żonqor Point ma ġarax hekk u allura għalhekk qegħdin iqumu dawn il-mistoqsijiet kollha.

Issue oħra li xtaqna niddiskutu hija dwar il-proċedura li ssemmiet li meta jkun hemm proġetti li bħala MEPA u bħala Gvern iħossu li mhux tajbin li jsiru fiż-żona urbana dawn jistgħu jsiru f'żona rurali, u hemm proċedura għaliha.

Forsi tistgħu tispjegaw x'inhi din l-proċedura u kif jekk proġett li huwa intiż, u li jkun aħjar li jsir, f'urban area, il-MEPA u l-Gvern jistgħu jiddeċiedu li jmorru ġewwa ambjent rurali.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Għad-domandi ta' Dr. Caruana Dingli fejn semmiet li dan huwa spatial plan for development u qata' barra l-ambjent, irrid ngħid li jekk wieħed iħares lejn il-pjan isib li hemm thematic section iddedikata ampjament għall-ambjent.

Barra minn hekk kull objective, bil-policies marbutin magħha, għandha environmental safeguards mibnijin fiha.

Jekk, pereżempju, nieħdu tas-socio-economic development naraw li qed jingħad hekk:

U qed ngħidu l-policy kif tiġi mplimentata.

U dan huwa replikat f'kull objective li hemm.

Pereżempju, f'TO2 hemm:

Jiġifieri we are building in environmental safeguards throughout the plan, it's not just li għandna section fuq l-environment, jiġifieri għamilna tliet TOs u waqafna hemm.

MADAM CHAIR: Jien naħseb li l-osservazzjoni li għamlet Dr. Caruana Dingli hija f'kuntest ferm aktar wiesa'.

Fil-verità, intom ħaqqkom l-akbar tifħir għad-dokument li ppruvajtu tagħmlu skont mal-Gvern takom il-viżjoni tiegħu biex tirriproduċuhom, però kif elenkat tajjeb l-Onor.

Portelli u anke kif qalet tajjeb Dr. Caruana Dingli, irridu naraw jekk dak li għandna miktub hux qed isarraf, għallinqas f'dak li qed nesperjenzaw anke f'dawn l-aħħar ġranet, f'ħarsien tal-ambjent.

U allura wieħed jistaqsi jekk is-saħħa ta' dan id-dokument biex jipproteġi lill-ambjent teżistix, minkejja li kif għedt inti, għandek sezzjonijiet iddedikati lill-ambjent u anke safeguards.

X'saħħa għandu dan id-dokument jew din il-viżjoni jekk m'hemmx ir-rieda – issa kkonvinċini inti jew xi ħaddieħor li hemm ir-rieda – li l-ambjent ikun topmost fuq l-aġenda ta' kull ippjanar u ta' kull żvilupp spazjali u mhuwiex, li se naraw fil-futur qrib?

Nixtieqek ukoll tiċċara osservazzjoni oħra – għax naħseb hija mportanti ħafna – li għamlet Dr. Caruana Dingli dwar il-fatt li l-viżjoni għandha tkun aktar fit-tul.

Fil-verità, jekk isir proġett illum, l-effett tiegħu se jkun mhux fuq 20 sena jew 30 sena, imma ħafna drabi jista' jagħmel ħsara irriversibbli li qatt ma tista' treġġagħha lura, għal ġenerazzjonijiet sħaħ.

Dr. Caruana Dingli tkellmet fil-kuntest ta' kif id-dokument qed jissarraf fiż-żmien li qed ngħixu llum, għax għalkemm għadu m'għaddiex u għadu ma ġiex diskuss fil-Parlament, wieħed jistenna li l-viżjoni inġenerali turina x'rieda hemm min-naħa tal-Gvern li ressaq dan id-dokument quddiem dan il-Kumitat.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Biex nieħu spunt minn dak li semmejna tal-2020 tajjeb ngħid li huwa veru li aħna għedna li l-ewwel milestone għar-review ta' dan il-pjan huwa l-2020 imma f'paragrafu 1.13 għedna wkoll li:

Jiġifieri aħna hawnhekk qed nagħtu strateġija fit-tul.

Li qed ngħidu biss hu li fl-2020 rridu nagħmlu first point of review għax il-miri soċjo-ekonomiċi tal-Gvern ovvjament sa dak iż-żmien jista' jkun li jkunu nbiddlu, jista' jkollna dokumentazzjoni ġodda u policies nazzjonali ġodda li aħna nkunu rridu naġġornaw il-pjan biex jirriflettihom.

Huwa veru li at EU level qed nitkellmu fuq 2030 u anke 2050, però meta aħna niġu biex nagħmlu policies, għalkemm inħarsu lejn policies tal-EU, bħal pereżempju, it-territorial agenda u l-urban agenda, fl-aħħar mill-aħħar jekk se nsarrfu miri soċjali u ambjentali, irridu naraw il-miri li hemm riflessi f'policies nazzjonali.

Jiġifieri l-viżjoni tagħna ma tistax tgħid li hija viżjoni li tista' tiskadi.

MADAM CHAIR: Aħna qegħdin nitkellmu fuq development planning.

Inti x'qed timmaġina li Malta tkun meta dawn il-miri, li inti tidher li għandek konoxxenza ta' x'inhuma jew fejn irid jasal il-Gvern, iktar minni li jien Membru Parlamentari, jiġu milħuqa?

Naħseb li dak hu li l-NGOs qed jesprimu bħala mistoqsijiet u naħseb li dan ukoll kien il-ġist tad-diskursata tal-Onor.

Nafu fejn irridu lil Malta tasal b'dak li qed nagħmlu u x'se jkun ir-riżultat aħħari?

Ħadna kollox on board bil-policies, kemm dawk li diġà ħarġu, bħar-rural policy u d-design guidance, li llum ma semmejnihiex...?

Meta l-policies kollha jintużaw u jiġu exploited minn kull min jista' jagħmel użu minnhom, x'se jkun ir-riżultat aħħari?

Permezz ta' dan id-dokument kif se nkunu nafu Malta kif se tkun 'il quddiem u xi kwalità ta' ħajja se tagħti lin-nies li se jgħixu fiha?

Jien naħseb li that's the main concern, għax veru qegħdin nitkellmu fuq pjanijiet fit-tul socjo-ekonomiċi, però… (Interruzzjonijiet) Imma hemm ċerti proġetti li qed nisimgħu bihom mill-gazzetti li ma nafux the full extent of the impact that they are going to have.

Wieħed minnhom kien, kif qalet tajjeb l-Onor.

Marthese Portelli, l-għażla ta' Żonqor Point bħala s-sit tal-università, li aħna sirna nafu bih at a very late stage.

Ma nafux b'xi proġetti oħrajn li jistgħu jaqgħu taħt il-kategorija ta' żviluppi nazzjonali, ekonomiċi u hekk imsejħa sostenibbli, li hemm f'moħħ il-Gvern.

Dan id-dokument kif se jassigurana li dak li qed jiġi elenkat hawnhekk se nħarsuh u nenforzawh?

Il-fatti huma li filwaqt li ġie quddiemna dan id-dokument li qed jipproteġi ż-żoni barra mill-iżvilupp li huma elenkati fuq il-mappa, fl-istess ħin sibna ma wiċċna dik it-tip ta' proposta.

Anke min qiegħed isegwina jixtieq ikun jaf x'inhi l-viżjoni aħħarija tal-Gvern, fejn se twassal u kif dan id-dokument se jipproteġi lill-poplu li eleġġa dan il-Gvern milli wara li tgħaddi din il-leġiżlatura jsib pajjiż agħar, fejn jidħol żvilupp u ambjent, minn dak li sibna.

Diġà ma sibnihx daqstant tajjeb, u lkoll nafu kemm saret ħsara, imma issa ma rridux li f'din il-leġiżlatura jkollna l-istess riżultat, imma rridu li dak li wegħedna fil-programm elettorali, inwettquh.

Dwar dak nixtieq li sserrħu moħħna, aħna li rridu nivvutaw favur jew kontra dan id-dokument, u moħħ min qed isegwina.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, dan id-dokument jagħmel lista tan-numru ta' proġetti li l-Gvern għandu viżjonijiet li jimplimenta.

Għar-rigward ta' dan il-proġett li qed insemmu tal-università m'għandi l-ebda problema li niddiskutuh.

Li għamlet il-MEPA f'dan ir-rigward kien li talbet lill-Government Property Division (GPD), fuq talba tal-Gvern, tara liema huma dawk is-sites li għandu l-Gvern fin-naħa t'isfel ta' Malta li huma ta' ċertu daqs u li jistgħu jkunu potenzjalment tajbin.

MADAM CHAIR: Ħalli nwaqqfek minuta.

Jiġifieri fil-brief li tajtu intom, ma ggwidajtux lil min tlabtuh risposta li fejn hu ODZ jiġi totalment eskluż mill-possibilità li jiġi żviluppat?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, il-pjan ta' struttura llum jippermetti li affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' edukazzjoni u ma' saħħa jistgħu jsiru barra miż-żona ta' żvilupp.

MADAM CHAIR: Iva, imma għalhekk aħna qed inbiddlu l-pjan ta' struttura!

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: S'issa dan għadu mhux approvat, once li jiġi approvat imbagħad inkunu nistgħu nimplimentawh.

MADAM CHAIR: U hawnhekk ġejt għall-mistoqsija li kont qed nipprova nistaqsikom: Dan id-dokument kif se jipproteġi lill-ġenerazzjonijiet futuri milli jiġu mċaħħda minn dak li suppost huwa tagħhom?

Il-fatt li din l-ODZ li qed nitħaddtu fuqha hija case in point, kif se jassigurana dan?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Kif spjega tajjeb Joe Gauci, TO1 jgħid fejn jista' jsir l-iżvilupp.

Imbagħad għandek ukoll TOs li jħarsu l-ambjent.

Inti tibda with a rational approach, jiġifieri tara jekk tistax ikollok dak l-iżvilupp fiż-żona tal-iżvilupp, u jekk jista' jsir fiż-żona tal-iżvilupp tagħmlu hemmhekk, u jekk ma jistax isir tmur għal areas oħra.

Ovvjament irid ikollok a full blown site selection exercise, imbagħad minn hemmhekk tista' tiddetermina jekk dak l-iżvilupp jistax ikun f'dak il-post jew le.

MADAM CHAIR: Taqbel miegħi li miż-żmien li saru dawk iż-żewġ eċċezzjonijiet tal-edukazzjoni u tas-saħħa, wiċċ Malta nbidel u kompla iktar jinkesa bl-iżvilupp u allura dak li kien jgħodd dak iż-żmien ma jgħoddx issa?

U nerġa' niġi għall-mistoqsija ta' kif il-qabża mill-pjan strutturali għal dan l-iSPED se jserrħilna moħħna.

X'saħħa għandu dan biex ma jerġax ikollna l-isfruttar u l-isfreġju li saru fil-leġiżlatura l-oħra u ta' qabilha?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Waħda mill-affarijiet li jitkellem fuqha dan id-dokument hija proprju r-rationalization, u ċioè li ma jistax isir bħalma sar fl-2006 fejn iddaħħlu areas enormi għall-iżvilupp.

MADAM CHAIR: Ma jiddaħħlux areas enormi jew li ma jiddaħħal xejn?

L-ODZ areas se nżiduhom, se nħalluhom kif inhuma jew se nnaqqsuhom?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: L-oġġettiv jgħidlek li jekk se ddaħħal xi ħaġa trid toħroġ xi ħaġa.

MADAM CHAIR: Nitolbok tispjega ruħek dwar xi trid tgħid b'dan għax ma fhimtekx.

Dawn huma mistoqsijiet li kulħadd qed jagħmel u nixtieqkom tiċċarawhom kif għandna l-opportunità.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: UO3, policy 1 tgħid hekk:

MADAM CHAIR: Jiġifieri qegħdin tassiguraw lil dan il-Kumitat li jekk se titnaqqas l-ODZ, jiġifieri se tiżdied l-area tal-iżvilupp, se tagħmlu tajjeb għaliha bil-kontra?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Hekk hu.

Prattikament dan id-dokument qed jagħtina direzzjoni li jekk se tidħol xi art fiż-żona tal-iżvilupp, trid tonqos art minn post ieħor fiż-żona tal-iżvilupp.

MADAM CHAIR: Allura jekk żvilupp isir fiż-żona tal-iżvilupp, x'se jiġri?

Se jkun hemm art minflokha li titneħħa miż-żona tal-iżvilupp?

Mhux għax se tagħmel daqshekk differenza f'dan l-istadju għax dik hija art partikolari f'area fejn hija diġà fgata, jiġifieri we can't afford to lose it, imma jekk se tittieħed, se titnaqqas mill-areas kif qed tispjegaw intom?

Jekk il-Gvern iħoss li għandu jdaħħal dik iż-żona bħala parti within scheme, allura iva trid titnaqqas parti miż-żona tal-iżvilupp.

Jekk il-Gvern jikkonsidra li dik se tibqa' barra miż-żona tal-iżvilupp, mela allura ma titnaqqasx miż-żona tal-iżvilupp.

(Interruzzjonijiet)

MADAM CHAIR: This is a healthy debate; li rridu huwa li nserrħu rasna u ras il-poplu.

L-Onor.

MICHAEL FALZON: Madam Chair, jien nixtieq li l-uffiċjali tal-MEPA jikkonfermaw jew le jekk fil-famuż rationalization exercise li sar fl-2006 iddaħħlux aktar minn 2.1 miljun metru kwadru li minn ODZ saru development zone.

Xi ħaġa oħra li nixtieq konferma jew xort'oħra tagħha hija jekk fil-preżent hemmx applikazzjoni mitfugħa minn enti reliġjuża għal skola li kważi tkopri 72,000 metru kwadru ta' art agrikola f'ODZ.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Biex inkunu qed ngħidu l-affarijiet eżatt, kien hemm iktar minn 2 miljun metru kwadru ta' art li ddaħħlu f'dak ir-rationalization exercise, imbagħad kien hemm numru ta' areas li ġew meqjusa bħala areas of containment.

Barra dawk kien hemm ukoll is-Small and Medium Sized Enterprises (SMEs) site selection exercise li daħħal ammont sostanzjali ieħor ta' art, 85,000 metru kwadru, fid-development zone bħala parti mill-fabbriki industrijali u hemm imbagħad il-Category 1, 2 & 3.

MADAM CHAIR: L-Onor.

Michael Falzon għamel punt validissimu, u ċioè li fir-rationalization exercise li kien sar, ittieħed ammont ta' art enormi li huwa daqs is-Siġġiewi kollu u ta' madwaru, u allura, Sur Buttigieg, bħala CEO tal-MEPA nixtieqek tgħidli jekk taqbilx li minħabba dak li ġara dak iż-żmien u minħabba dawn il-policies kollha li se jirriżultaw f'ħafna iktar take-up ta' art, ikunx għaqli ħafna li kemm jista' jkun aħna nagħtu direzzjoni biex aktar żvilupp isir f'partijiet diġà żviluppati jew f'postijiet li jistgħu jiġu riġenerati.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, naqbel perfettament miegħek, fil-fatt dan qiegħed fl-istrateġija u wieħed mill-objettivi ta' dan il-pjan huwa proprju li ma tiżdiedx aktar iż-żona tal-iżvilupp.

MADAM CHAIR: Imma jekk din qiegħda fl-istrateġija u intom taqblu, allura kif fl-ewwel investiment li ġie, ġiet magħżula area ta' valur naturali kbir u hija totalment f'area ODZ?

Kif jista' wieħed jifhem dan ir-raġunament?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-Gvern kemm-il darba kellu proġetti oħrajn li aħna stess għednilu at conceptual stage li lanqas għandu għalfejn jikkunsidrah.

F'dan il-każ partikolari l-Gvern ħass li għandna nikkunsidraw dan l-iżvilupp; ovvjament l-ammont ta' art li talab il-Gvern biex nikkunsidraw ma tistax issibu f'żona ta' żvilupp.

MADAM CHAIR: Jiġifieri l-Gvern talab.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ir-request saret lilna mingħand il-Gvern.

MADAM CHAIR: Jiġifieri mhux intom issuġġerejtu lill-Gvern, imma l-Gvern talab.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-Gvern talab u aħna, bħala parti mis-servizz li nagħtu lill-Gvern, għamilna...

MADAM CHAIR: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur Buttigieg, inti tifhem illi inti m'intix parti mill-Gvern, m'intix Direttorat tal-Gvern u m'intix Dipartiment tal-Gvern, imma inti awtorità?

Wieħed mill-objettivi ta' dan il-pjan huwa li ma jkunx hemm agricultural land development u l-kumment li għadek kif għamilt, ċioè li inti ġejt direzzjonat mill-Gvern biex issib din l-art, lili jinkwetani ħafna.

Jien ma nistax nifhem – u aħna diġà tkellimna pubblikament dwar dan – kif awtorità li suppost hija indipendenti tkun hi li tagħżel l-art meta suppost din l-awtorità għandha bħala xogħolha li tagħmel l-analiżi dwar jekk l-art li tkun intagħżlet hijiex tajba jew le.

Sur Buttigieg, jien nixtieqek tagħtini spjegazzjoni kif inti, bħala CEO tal-MEPA, għażilt din l-art u kif in-nies fid-Direttorat tal-Ippjanar u tal-Ambjent jistgħu jagħmlu għażla ġusta dwar jekk din l-art hijiex tajba jew le.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Onor. Callus, jien nistiednek tara r-rapport li aħna għamilna lill-Gvern fuq l-art in kwestjoni.

Aħna m'għażilniex l-art imma tajna rakkmandazzjoni li miż-żewġ sites, dik Ta' Żonqor kien fiha inqas impatt mill-oħra.

MADAM CHAIR: Liema hi s-site l-oħra?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Is-site l-oħra hija ta' San Leonardu.

RYAN CALLUS: Ir-rapport tlabtu f'domanda parlamentari u talbtu wkoll nhar il-Ħamis li għadda fil-Bord tal-MEPA u sal-lum għadu ma ġiex għandi.

Tista' forsi tagħtini raġuni għaliex għadu ma ġiex għandi?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Jiena għaddejtu lill-Gvern, issa jippreżentah hu.

RYAN CALLUS: Imma inti, Sur Buttigieg, m'intix dipartiment tal-Gvern, u r-rapport għamlitu l-awtorità li inti CEO tagħha.

Allura inti qed titlob permess lill-Gvern biex tagħti dan ir-rapport?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Lanqas xejn.

Kif taf inti, jiena nhar il-Ħamis ma kontx il-bord.

RYAN CALLUS: Imma nimmaġina li qalulek.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Iva, qaluli dalgħodu.

MADAM CHAIR: Onor. Callus, huwa ċar li s-Sur Buttigieg qed jimxi fuq id-direzzjoni tal-Gvern.

Preżenti hawn Membru tal-Gvern li jista' jiċċara s-sitwazzjoni.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sur Buttigieg, ħalli nerġa' immur ftit lura għall-ispjegazzjoni li tajt qabel fuq l-issue ta' Żonqor Point.

Jiġifieri meta għażiltu jew għamiltu l-eżerċizzju li qalilkom il-Gvern, ma ħadtux in konsiderazzjoni l-punti li hemm elenkati llum fl-iSPED?

MARTHESE PORTELLI: Għalfejn le?

IS-SUR JOHAN BUTTIGIEG: Għaliex illum għadna rregolati bil-Pjan ta' Struttura.

Jekk inħarsu lejn id-dokument tal-MEPA li ġie ppreżentat ma' dan id-dokument, u li fih il-mapep, naraw li l-area ta' Żonqor Point hija mniżżla bħala area of ecological importance and site of economic importance.

MARTHESE PORTELLI: Tista' allura tgħidli kif ħassejtu li din is-site hija waħda mis-siti li fuqha jista' jsir il-proġett?

X'għandha inqas din is-site mis-site l-oħra ta' San Leonardu?

Tintrabat li tippubblika r-rapport?

Jekk iva, meta?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: M'għandi l-ebda problema li jiġi ppubblikat.

MARTHESE PORTELLI: Tista' tagħtina data meta se jiġi ppubblikat?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Nhar il-Ħamis ikun għand l-Onor.

MADAM CHAIR: L-Onor.

MICHAEL FALZON: Madam Chair, jien m'għandix problema li niddiskutu li hemm bżonn, imma l-aġenda hawnhekk huwa l-iSPED.

Jekk se nħallu li jsir political hijack u noqogħdu niddiskutu l-università… Jien m'għandix problema li meta tridu nagħmlu meeting ieħor u niddiskutu l-università, imma llum naħseb li għandna nżommu mal-iSPED.

MADAM CHAIR: Onor. Falzon, nifhem u napprezza l-punt tiegħek, però hemm ċerti mistoqsijiet li jpoġġu mistoqsija fuq il-kredibilità kollha tal-eżerċizzju kollu tal-iSPED, li nzertaw li bħalissa huma kruċjali, li hemm bżonn li jiġu risposti.

Huwa għalhekk li jien ħallejt id-diskussjoni tieħu din it-triq, għaliex ikun inutli li quddiemna jkollna dokument mill-isbaħ bil-konsultazzjonijiet u b'kollox, jekk ir-rieda biex jiġi mplimentat u biex id-dokument jagħmel xogħlu ma tkunx hemm.

Aħna qed naraw dan id-dokument fl-isfond ta' dak li ġara, speċjalment dan l-aħħar.

Billi ġew risposti diversi mistoqsijiet ma naħsibx li xi ħadd qed jitlef, anzi naħseb li b'hekk inkunu kapaċi nifhmu x'qed jistenna l-Gvern minn dan l-iSPED u x'qed jistenna l-poplu mill-Gvern meta jimplimenta l-iSPED.

MICHAEL FALZON: Madam Chair, inti l-President tal-Kumitat u jien noqgħod għal dak li tgħid int, però nerġa' ngħid li l-item fuq l-aġenda ta' din il-laqgħa huwa l-iSPED.

Jien m'għandix diffikultà li niddiskutu l-università, imma l-aġenda llum hija l-iSPED; jekk hemm domandi politiċi għandhom isiru fuq livell politiku.

Kieku konna qegħdin niddiskutu xi ħaġa – ejjew għall-mument ninsew il-każ ta' Żonqor Point – u napplikaw ir-regoli tal-iSPED, x'aktarx li kull min ġie hawnhekk u kkritika l-iSPED, kien jgħid li għamilniha fatta u qbiżna lil dan il-Kumitat u lill-Parlament għax qegħdin nimponu r-regoli tal-iSPED li għadu qed jiġi diskuss.

Jekk irridu nagħmlu diskussjoni, nagħmlu diskussjoni kemm hemm bżonn, imma jekk qed nitkellmu fuq l-iSPED, nitkellmu fuq l-iSPED.

Ma nistgħux nattakkawh għax hu negattiv, imbagħad nippretendu li nkunu marbutin saħansitra bir-regoli li hawn min qed jgħid li...

MADAM CHAIR: Onor. Falzon, kif għedt tajjeb inti, ħadd mhu marbut bl-ebda regoli.

Aħna hawnhekk qed niddiskutu dokument, però nerġa' ngħid li r-rilevanza ta' dak li qed niddiskutu llum huwa kruċjali għaliex f'dan id-dokument hemm diversi punti li jgħidu eżatt bil-kontra ta' dak li ġara f'dawn l-aħħar ftit jiem.

Bħala Chair ta' dan il-Kumitat, jekk jiena ma nifhimx il-verità fis-saħħa fil-prattika, mhux biss fit-teorija, ta' dan id-dokument, u ma nistaqsix x'inhi l-intenzjoni u kif qegħdin isiru l-affarijiet, inħoss li nkun qed nonqos lill-istess Kumitat.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Madam Chair, lil hinn mis-site selection exercise ta' Żonqor Point, jekk mhux se jkollna awtorità indipendenti, inutli niġu hawnhekk naħlu l-ħin tagħna, il-ħin tal-għaqdiet ambjentali u l-ħin ta' kull min ta kontribut għal dan id-dokument, għax dan id-dokument ma jkun ifisser assolutament xejn.

Jekk se jkollna entità li suppost hija awtorità però qiegħda ġġib ruħha ta' dipartiment tal-Gvern, jew ta' estensjoni tal-Gvern, dan id-dokument mhu se jkun ifisser assolutament xejn.

Onor. Falzon, jien nixtieqek tifhem li din id-diskussjoni, lil hinn minn Żonqor Point, hija importanti għax jekk m'aħniex se naċċertaw ruħna li l-MEPA tibqa' awtorità indipendenti u tħares hi l-policies tal-ippjanar u mhux tkun hi li tiksirhom, allura din id-diskussjoni li qegħdin nagħmlu llum, u dan id-dokument, sabiħ kemm hu sabiħ, ma jkunu jfissru assolutament xejn.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Onor. Callus, nassigurak li l-Awtorità kienet u għadha tagħti pariri lill-Gvern bl-aktar mod oġġettiv.

Aħna mħallsin mill-Gvern biex nagħtuh servizz; parti mis-subvention hija mogħtija proprju biex nagħtu servizz lill-Gvern.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur Buttigieg, waqt li kont qed titkellem għamilt statement fejn għedt li dak li jidħol se jiġi replaced b'art li se toħroġ.

X'se jiddetermina x'se jidħol u x'se joħroġ u min se jiddeċiedi dan?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ladarba dan id-dokument jiġi approvat, naraw liema art għandha toħroġ miż-żona tal-iżvilupp, imbagħad nikkwantifikaw kemm hemm artijiet li għandhom joħorġu, u jekk il-Gvern iħoss li għandu jdaħħal xi artijiet oħrajn, ikun jista' jagħmel dan skont l-ammont li jkun ħareġ.

TONI BEZZINA: Jiġifieri x'se jidħol u x'se joħroġ se jiġi diskuss f'dan il-Kumitat jew jiddeċiedi l-Ministru?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-Ministru jiddeċiedi.

TONI BEZZINA: Jiġifieri jiddeċiedi l-Ministru x'jidħol u x'joħroġ.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Kif kien isir qabel.

MADAM CHAIR: Jiġifieri se jerġa' jsir l-istess.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Dawk huma affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-pjan lokali, u l-pjanijiet lokali jiġu diskussi fil-Parlament.

Mela allura spiċċa r-rwol tal-Parlament.

MADAM CHAIR: Dik għadha draft.

RYAN CALLUS: Iva, però s'issa jien għadni ma ġejtx infurmat li dak il-punt twaqqa'; jekk jibqa' kif inhu din se tkun l-aħħar darba li dan il-Parlament se jiddiskuti l-iSPED.

MADAM CHAIR: Dak li ma jagħmilx sens se jitwaqqa'.

L-Onor.

MICHAEL FALZON: Madam Chair, nassigura lill-kollega li m'hemm l-ebda intenzjoni li naqbżu lill-Parlament.

Dan diġà għedtu pubblikament.

Dak kien dokument ta' konsultazzjoni, li jekk niftakar sew kien ħareġ fil-bidu ta' din l-Amministrazzjoni.

Li nista' ngħid hu li din is-sena kien hemm tliet okkażjonijiet fejn ittawwal il-perjodu ta' konsultazzjoni, jiġifieri bl-ebda mod m'aħna qed ngħidu li mhux se jsiru d-diskussjonijiet li hemm bżonn fil-Plenarja.

MADAM CHAIR: Kif ġibditli l-attenzjoni s-Segretarja tal-Kumitat, il-pjanijiet lokali, jiġifieri qed nitkellmu fuq ir-Raba' Skeda, Artiklu 34 tal-Liġi...

MICHAEL FALZON: Il-pjanijiet lokali huma xi ħaġa li trid tiġi wara dan id-dokument.

MADAM CHAIR: Hekk hu, imma suppost jiġu diskussi hawnhekk ukoll.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, jekk art tidħolx fl-iskema jew le, skont il-liġi mhijiex bidla minuri, u allura bilfors trid titla' quddiem il-Kumitat.

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Nixtieq immur lura għall-iSPED għax illum fuq l-iSPED qed nitkellmu.

Jiena nifhem – u nitlob li niġi kkorreġut jekk m'iniex korrett – li l-iSPED kien ifformolat billi intom, Sur Buttigieg, wara li ġejtu mitluba biex tagħmlu pjan li jkopri d-diversi użi li ħafna drabi jkunu konfliġġenti ma' xulxin – l-art hija li hi imma l-użi huma ħafna – dortu d-dipartimenti tal-Gvern, rajtu x'kienu l-prijoritajiet tal-Gvern il-ġdid, u rajtu x'inhu l-impatt ta' dawk il-prijoritajiet fuq l-użu tal-art.

Allura naħseb li d-dokument irridu nħarsu lejh b'dan il-mod, jiġifieri li kien hemm pjanijiet ta' Gvern, rajtu x'kienu, rajtu x'kien l-impatt u tajtu kif tistgħu takkomodaw il-pjan tal-Gvern.

Tistgħu tgħiduli jekk iniex korrett f'dan li qed ngħid?

Joe Gauci jista' jispjegalek eżattament kif imxejna bħala proċedura.

MADAM CHAIR: Fil-qosor, jekk jogħġbok.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Meta aħna għaddejna d-dokumentazzjoni li konna ħejjejna fl-Amministrazzjoni preċedenti lill-Gvern il-ġdid, dan ħass li kellha ssir konsultazzjoni mill-ġdid ma' kull ministeru u entità li b'xi mod jew ieħor għandhom impatt fuq l-użu tal-art u tal-baħar.

Dawn irrevedew il-policy thrust li aħna kellna fil-verżjoni ta' qabel, imbagħad aħna kellna pjan aġġornat li kien jirrifletti l-ħteġijiet tal-Gvern attwali.

CHARLES BUHAGIAR: Qabel semmejtu li kien hemm it-topic papers.

Dawk it-topic papers li kienu saru qabel l-2013 kienu ġew revised?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Issemmiet kritika mill-Perit Grech li aħna m'għamilniex report of survey.

Tajjeb ngħidu li meta fl-1990 kien ġie mniedi l-Pjan ta' Struttura, kien sar report of survey primarjament għax as such, planning documentation ma kellniex, jiġifieri kellna nimlew vojt.

Bid-dokumentazzjoni li ġbarna over the years, kemm fit-topic papers, kemm f'policies, fi pjanijiet tal-Gvern, u anke fil-proċessi relatati mal-pjanijiet lokali, għandna informazzjoni estensiva fuq il-kuntest ta' pajjiżna.

Ma ppubblikajnihiex għax fl-aħħar mill-aħħar l-informazzjoni diġà hija pubblika għax il-pjanijiet lokali kienu ġew ippubblikati, u meta eventwalment nippubblikaw il-pjanijiet lokali l-ġodda, hemmhekk se jkollna l-informazzjoni aġġornata għal dak li konna għamilna qabel.

Jiġifieri l-ippjanar huwa proċess dinamiku, mhux jieqaf imbagħad nieħdu point of reference u nerġgħu nkomplu.

U dan huwa s-sabiħ ta' dan il-pjan.

Xtaqt ukoll nirrispondi għall-kritika li għamlet Dr. Caruana Dingli fejn qalet li aħna qed nistennew il-pjanijiet settorali biex inkunu nafu l-policies dettaljati.

Jien, fl-opinjoni tiegħi, il-livell ta' dettall ta' policy irid ikun idoneu għal-livell ta' pjan li qed titkellem dwaru, jiġifieri inti għandek pjan strateġiku fejn qed tissettja targets strateġiċi.

Bir-rispett kollu, il-pjanijiet lokali mhumiex pjanijiet settorali, imma huma pjanijiet nazzjonali.

Il-pjanijiet lokali għandhom sezzjoni li tissejjaħ "general policies" li bħalissa nsibuha f'kull pjan lokali, imma bażikament hija r-replika tal-policies kollha l-istess għat-territorju kollu.

Imbagħad għandek trattament iktar lokali fejn tinħass il-ħtieġa li jrid ikun hemm trattament lokali.

CHARLES BUHAGIAR: Jiġifieri naħseb kienet ftit inġusta l-kritika li saret fejn intqal li dan id-dokument ma tantx fih numri, għax in-numri qegħdin hemmhekk, però ma nkludejtuhomx fid-dokument.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Jekk m'għamilna xejn f'dan il-pjan, rajna l-bżonnijiet ta' impjiegi u ta' djar, jiġifieri għamilna analiżi abbażi tad-data tagħna – li ma teżistix fil-pajjiż – kemm għall-impjiegi u kemm għall-ammont ta' djar li l-pajjiż għandu bżonn.

Kif diġà għedt, dawn il-policies u pjanijiet lokali ma niżżilnihomx fil-pjan biex nidhru sbieħ, jew biex ngħidu kemm rajna pjanijiet, imma għamilna analiżi tagħhom u xtarrejna l-informazzjoni.

Jekk wieħed iħares lejn l-SEA report jara li hemm anness li jindika l-valur ta' kull pjan u policy li aħna kkonsultajna u li ħadna on board u anke kif ġie taken on board f'dan il-pjan.

MADAM CHAIR: Allura għalfejn ħassejtu l-bżonn li tagħmluha ċara li l-policies se jkunu abbinati ma' pjanijiet lokali, meta qabel kienu abbinati aktar mal-pjan ta' struttura nnifsu?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Aħna tlaqna mill-premessa li mlejna vojt kbir li kien hemm fil-pjan ta' struttura, imbagħad eventwalment bdew jiġu l-pjanijiet lokali fis-seħħ.

Jekk wieħed iħares lejn il-pjan ta' struttura, isib li hemm numru ta' policies konsiderevoli li wieħed irid jagħmel streamlining tagħhom.

Kellna wisq policies fejn ħafna drabi wieħed seta' jgħid li juża "din" il-policy għal "din", imma mbagħad meta tmur fil-local plan issib xi ħaġa li hija pjuttost differenti.

Dan għax inħaddmu fi żmenijiet differenti.

Ma rridux ninsew li fl-1999 kien ġie dikjarat li l-Pjan ta' Struttura jrid jiġi rivedut, jiġifieri kienet inħasset il-ħtieġa li we need a new strategic plan; ix-xogħol kien għaddej, imma ovvjament imbagħad kien hemm prijoritajiet oħrajn.

CHARLES BUHAGIAR: Jidhirli li f'waħda mill-policies qed tgħidu li se tippruvaw tnaqqsu d-density f'existing urban areas.

Jien ma nifhimhiex din, għax li hemm eżistenti x'se tagħmel bihom?

Kif se tnaqqas id-density?

Se twaqqa' d-djar?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Sempliċi.

Bħala parti mir-revisions tad-DC15 prattikament qed inneħħu l-internal development, qed inneħħu s-semi-basement residential u qed nillimitaw l-iżvilupp għal 30 metres.

Dak kollu awtomatikament inaqqas id-densità fiż-żoni fejn illum jistgħu jsiru dawn l-affarijiet.

Qed inżidu wkoll il-minimum floor space tal-appartamenti, u allura dawn l-affarijiet kollha bil-mod il-mod ibiddlu d-densità f'lokalità.

CHARLES BUHAGIAR: Forsi tħallu d-densità milli tikber għax naħseb m'intomx se tnaqqsu minn dak li hemm diġà.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ovvju li ma tistax tnaqqas!

Ħadd ma jista' jgħid li dak li hemm trid twaqqgħu.

CHARLES BUHAGIAR: Dwar l-issue l-oħra, naqbel mal-Perit Philip Grech fejn qal li wara l-art, l-aktar riżors importanti f'pajjiżna huwa l-ilma u naħseb li l-pjan hu ftit dgħajjef fejn jidħol ir-riżors tal-ilma.

MADAM CHAIR: La għandna l-pjan tal-agrikoltura u lanqas il-pjan tal-ilma.

Ma nistgħux naħdmu mingħajrhom.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ma ninsewx ukoll li l-impjant ta' Ta' Barkat, mis-sena d-dieħla se jkollu t-tertiary treatment tiegħu.

Illum, il-Gvern diġà għandu problema b'x'se jagħmel bil-kwantità ta' ilma li għandu biex ovvjament jintuża.

MADAM CHAIR: Jekk inħallu l-agrikultura tifjorixxi, jintuża l-ilma, imma jekk nagħmluha konkos, ma nużawhx l-ilma!

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Biex nirrispondi lill-Onor.

Buhagiar xtaqt ngħid li aħna għandna thematic objective li jitkellem fuq ir-riżorsi u li jirrikonoxxi l-importanza tal-ilma.

Ovvjament il-Ministeru responsabbli mill-ilma għandu l-pjanijiet tiegħu li qed ifassal u jattwa, u aħna qed nieħdu konjizzjoni tagħhom.

Aħna ma ngħidux li kulħadd għandu jieqaf milli jkompli bil-pjanijiet tiegħu sakemm aħna nlestu l-iSPED.

Fiż-Żonqor hemm art għammiela, u min qed jgħid li m'hemmx, ma jafx x'hemm.

Il-fatt li m'hemmx pjan ta' agrikoltura għax għadu mhux lest, u assolutament mhux tort tagħkom li mhux lest… X'implikazzjonijiet ikollu biex dan l-iSPED ikun għalina dokument kredibbli?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Hawnhekk għandek niġsa bejn policies differenti.

Veru li l-agricultural policy għadha mhijiex fis-seħħ, imma jekk inħarsu lejn RO1 li titkellem dwar facilitating sustainable rural development, naraw li dan jitlaq billi jgħid "protecting good quality agricultural land from development".

MADAM CHAIR: L-Onor.

FRANCO MERCIECA: Naħseb li kulħadd jaf li dan mhux is-settur tiegħi, allura ma tantx jien intiż, però ħadt gost nismagħkom tiddiskutu.

L-aktar ħaġa li laqtitni hija li dan il-pjan qed isir biex itejjeb jew inaqqas l-iżbalji li saru bl-istructure plan.

Imma dak li kien ħażin qabel, għadu ħażin illum jew ġie agħar.

FRANCO MERCIECA: Għalhekk jien naħseb li huwa importanti li meta nkunu qed nagħmlu l-final document nagħmlu ċert li we safeguard our heritage, our culture, our environment, kif ukoll il-ħajja tagħna lkoll.

MADAM CHAIR: Naqblu miegħek.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Jien persuna li ġej mir-raħal ta' Ħaż-Żebbuġ fejn il-kampanja ta' madwar ir-raħal hija ġmiel naturali.

Waħda mill-ewwel tabelli li waħħalt fl-1993 eżatt kif ilħaqt sindku – kont wieħed mill-ewwel sindki meta bdew jaħdmu l-kunsilli lokali – kienet proprju tabella li wieħed jista' jaraha fi Triq is-Siġġiewi fejn tgħid proprju hekk dwar Wied Qirda.

Ħaż-Żebbuġ, għall-kuntratju ta' lokalitajiet oħrajn, għandu konfini magħmul minn disa' widien.

Jien kont iffortunat li dak iż-żmien ħadt sehem b'mod attiv fil-local plan; qed nirriferi għal meta konna qed naqilbu mill-istruttura l-antika ta' kif kienu jsiru l-affarijiet għal xi ħaġa fejn iktar kien hemm ippjanar bis-sens.

Jien nemmen li llum il-ġurnata wasalna f'sitwazzjoni fejn f'Malta qegħdin f'saturation point.

Malta għandha ċerti karatteristiċi li jiddistingwuha fil-ħlewwa tagħha.

Apparti l-istorja, il-patrimonju u l-binjiet artikettoniċi tant sbieħ li għandna, għandna ġawhra, li hija l-kampanja, li fadal biss ftit minnha u għalhekk aktar għandna nibżgħu għaliha.

Jekk bħala ċittadin, qabel ma kont Membru tal-Parlament, kont dejjem nisħaq li rridu nibżgħu għal dak li għandna, iktar irrid ngħidha llum bħala Membru Parlamentari.

Din il-gżira hija kkunsidrata bħala waħda mill-iktar ippopolati fl-Ewropa u anke fid-dinja kollha, u l-ammont ta' art agrikola, ta' art xagħri, u ta' kosta li għadu mhux minsus, tant huwa ftit li jekk m'aħniex se nibżgħu għalih se nitilfuh aħna, imma iktar minn hekk, se jitilfuh dawk ta' ġejjin warajna.

Dak is-sabiħ li jagħraf lil Malta mill-aspett ekonomiku tiegħu, litteralment se nitilfuh jekk ma nagħrfux li jeżisti bilanċ – li f'Malta huwa delikat ħafna – bejn dak li huwa żvilupp ekonomiku u dak li huwa ambjent sostenibbli.

Dan ma ngħidux biss għal Malta, imma ngħidu wkoll fuq il-pjattaforma internazzjonali li aħna mmorru fiha meta nitkellmu fuq il-klima, fuq l-ambjent, fuq ir-risors tal-ilma u fuq affarijiet oħra simili.

Jien nemmen li jekk verament irrid nkunu paladini tal-ambjent, irridu nibdew minn dak li huwa vera tagħna u nqisu għal mitt darba qabel ma nieħdu deċiżjoni jekk art li hija verġni għandhiex tkun minsusa jew le.

Meta wieħed jagħmel cost benefit analysis tal-affarijiet, irid jagħmilha b'tali mod u manjiera li apparti milli jara kemm se jogħla l-gross domestic product b'dak l-iżvilupp, jara wkoll dak li jkun se jintilef jew dak li ma jkunx se jibqa' meta wieħed iħares l-istil ambjentali.

Meta ħarist lejn l-iSPED fuq fuq, l-iktar li laqatni fil-laħam il-ħaj – għalhekk bdejt mill-istorja tiegħi bħala individwu li ġej mir-raħal – kienet il-kampanja.

Meta nħares lejn Ħaż-Żebbuġ – u qed insemmi lil Ħaż-Żebbuġ bħala eżempju – nara li huwa raħal li kważi ngħaqad mal-oħrajn minkejja d-distanzi tiegħu, nara li qiegħed jitlef ċertu karattru meta nħares lejn il-qalba tiegħu, u nara li minkejja li hija lokalità li għandha dak il-wirt kollu mill-aspett ta' ippjanar, qegħdin nitilfuh, fosthom bi żbalji li saru fl-Amministrazzjoni preċedenti.

Ħadt pjaċir nisma' lis-CEO jgħid li s-semi-basement mhux se jibqa' jeżisti.

Jien nistiedinkom tmorru taraw id-dagħwiet fl-iskyline ta' Ħaż-Żebbuġ, kif jidhru min-naħa tas-Siġġiewi, minħabba s-semi-basements.

Naħseb li nota pożittiva għandha tkun meta niġu biex inħarsu lejn il-widien li qegħdin jinbnew.

Ma nixtieqx li jerġa' jiġrilna bħalma ġralu Wied is-Sewda f'Ħal Qormi li llum huwa tarmac road, ngħaddu minn fuqu.

Jien jiddispja	ċini ħafna li jien parti minn dik il-ġenerazzjoni li l-wied għamilnih tarmac road, u ma nixtieqx li d-disa' widien li għandu Ħaż-Żebbuġ jispiċċaw b'dak il-mod.

U diġà hemm din it-tendenza.

Jien nixtieq li kemm jista' jkun inħarsu lejn l-affarijiet biex meta timxi fil-kampanja tieħu dik is-sensazzjoni li wara kollox fadlilna xi ħaġa li għandna ngħożżu.

Nerġa' ngħid li din hija ġawhra li mhijiex tagħna, imma hija ta' uliedna u ta' ulied uliedna.

Ma nixtieqx nara li Malta tkun bħal Ġibiltà jew Singapore, fejn ħlief bini ma jkollniex, għax b'hekk żgur inkunu tlifna l-identità tagħna.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Xtaqt nagħmel punt, li anke semmiet Dr. Caruana Dingli, dwar il-policies li se jkun hemm fil-pjanijiet lokali.

Jien xtaqt nistaqsi jekk intomx konxji li din tmur kontra l-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

Jekk inħarsu lejn artiklu 51 ta' din il-liġi naraw li jgħid hekk:

"1) Il-Pjan Strateġiku dwar l-Ambjent u l-Iżvilupp:

(a) hu dokument strateġiku li jirregola l-iżvilupp sostenibbli tar-riżorsi tal-art u l-baħar;

(b) għandu jkun ibbażat fuq sistema ta' ippjanar integrati li tiżgura l-immaniġġar sostenibbli tar-riżorsi tal-art u l-baħar flimkien mal-protezzjoni tal-ambjent;

(ċ) għandu jipprovdi dawk il-policies dwar l-iżvilupp u l-użu tal-art u l-baħar u għandu jkollu dawk il-figuri li jkunu meħtieġa u li jkollu miegħu memorandum spjegattiv u li jagħti ġustifikazzjoni raġunata għal kull policy u proposta li jkun hemm fil-pjan.".

Intom konxji li bid-direzzjoni li ngħatajtu mill-Gvern, dan imur kontra l-liġi?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Meta aħna qed ngħidu li se jkun hemm policies fil-local plan, ma jfissirx li qed ngħidu li fl-iSPED m'hemmx policies.

L-iSPED għandu policy thrusts strateġiċi li mbagħad jiġu żviluppati iktar fid-dettall, għax huwa iktar idoneu li jsir hekk, fil-pjan lokali.

Aħna li qed ngħidu hu li l-level of policy huwa commensurate mal-level of plan.

L-Onor.

Jekk wieħed jeżamina l-iSPED jara li aħna tlaqna minn x'inhuma l-problemi li aħna slitna mill-analiżi li għamilna fejn konna qed noħolqu l-qafas biex inħejju l-policies.

Konna qed noħolqu spjega għax ħadna ċerti policy thrusts u fl-istess ħin qed niġġustifikaw proprju t-tip ta' policy thrusts li għamilna.

Pereżempju għalfejn issemma li l-development density trid tonqos?

Għax jekk inti tmur fl-analiżi tal-urban area ssib li waħda mill-problemi li hemm kienet li jista' jkun li d-density tal-iżvilupp proprju wassal għall-problemi assoċjati mal-kwalità tal-ħajja tan-nies.

Il-ġustifikazzjoni kienet li aħna rridu ntejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies u allura ħriġna b'dik il-policy thrust.

RYAN CALLUS: Ħalli nagħmel domanda iktar diretta: Mal-iSPED se jkollkom allaċċjat memorandum spjegattiv ta' kull policy, kif titlob il-liġi?

Iva jew le?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Il-policy hija spjegata fid-dokument.

Jien naħseb li inti qed torbot mal-benchmark tal-pjan ta' struttura tal-1992.

Il-pjan ta' struttura kellu explanatory memorandum li kien jispjega kif wieħed għandu jinterpreta l-policies.

Il-kuntest tal-explanatory memorandum kien li għall-ewwel darba kien hemm policies strateġiċi, u biex wieħed jgħin lil dak li jkun se japplika dawk il-policies, ġiet mogħtija spjega dettaljata ta' kif wieħed għandu jinterpretahom.

Pereżempju, fl-explanatory memorandum għamilna l-parking standards għax ma kellniex parking standards.

Kif wieħed se jinterpretahom kienet spjegata fl-explanatory memorandum.

Illum m'għandniex għalfejn nirreplikaw il-livell ta' dettall li hemm fil-pjan ta' struttura tal-1992 għax il-kuntest tal-pjan ta' struttura tal-1992 huwa kompletament differenti mill-kuntest ta' pjan li għandna llum.

Fl-1992 ma kienx hemm national policies u national plans, imma llum l-issue hija dwar kif se tintegra n-numru kbir ta' national policies and plans.

Illum għandna awtoritajiet ġodda li huma kompetenti u li x-xogħol tagħhom huwa li jaħdmu fis-settur tagħhom.

Li qed jagħmel il-pjan huwa li qed jinseġ relazzjoni mal-ewwel pjanijiet, imma explanatory memorandum u justification hemm.

RYAN CALLUS: Ma tantx jidher li hemm explanatory memorandum.

RYAN CALLUS: Imma mhux bħal ta' qabel; just a summary.

RYAN CALLUS: Dan huwa l-istess dokument li ħareġ fl-2011 ħlief għal xi tibdiliet żgħar?

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Kif spjegajt fil-bidu, fl-2012 aħna konna nidejna objettivi li fir-realtà ma kenux objettivi biss, imma kienu wkoll a national strategic framework.

Imma ma waqafniex hemm.

Aħna għamilna analiżi tal-issues kollha fl-2011 u għamilna wkoll viżjoni u strateġija, liema strateġija ġiet taken forward f'dan id-dokument għax fid-dikussjonijiet li kellna mal-Gvern ħareġ li x-xewqa tal-Gvern kienet li jara livell ta' dettall li iktar ikun ta' policies strateġiċi milli ta' policies iktar dettaljati.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

IL-PERIT JOANNA SPITERI STAINES (Din l-Art Ħelwa): Madam Chair, bħalma qalet il-kollega tiegħi, Petra Caruana Dingli, it-thematic approach ta' dan id-dokument huwa tajjeb, imma jibqa' at a high level.

Din l-Art Ħelwa għamlet public debates u public protests biex niġġieldu kontra l-iżvilupp ta' Ta' Ċenċ, u konna rbaħna l-ġlieda biex f'Ta' Ċenċ ma jinbnewx ma nafx kemm-il villa li kienu proposti għax fl-istructure plan kien hemm paragrafu wieħed jgħid li l-peninsula ta' Ta' Ċenċ u l-creek ta' Imġarr ix-Xini kienu protetti u ma setax isir żvilupp fihom.

Jien qed nieħu dan bħala eżempju.

Mingħajr dan it-tip ta' dettall, minkejja li jkun hemm thematic approaches tajbin, ma naslux biex nipproteġu l-ambjent u l-villaġġi kif nixtiequ.

Jien ma rridx naqbad ma' Żonqor Point imma it's a very good example biex nispjegaw kif dan id-dokument ma jsarrafx fi protezzjoni.

Jien nixtieq li f'dan id-dokument ikun hemm ċar – għax tgħallimna mill-iżbalji; jien immur San Anton biex inwassal lit-tifla u nħossni guilty li bgħatt lit-tifla fi skola li qiegħda f'żona rurali – li m'aħniex se nibnu sptarijiet u istituzzjonijiet edukattivi fl-ODZ.

Jiġifieri jekk jiġu 10 universitajiet u 10 sptarijiet oħra, x'se nagħmlu?

Għax jiġi xi ħadd with an attractive name inħalluh?

Ma rridx naqbad mal-kwestjoni ta' Żonqor Point, għalkemm I'm totally against it, imma ħalli ngħid x'jgħidu l-key environmental issues: Dawn jgħidu li:

Jiġifieri nista' niġi jien u ngħid li hemm tlett idjar – bħalma fil-fatt ġara fin-Naxxar – li huma fi stat ħażin u l-MEPA tgħid li allura jistgħu jitwaqqgħu.

U b'hekk nofs il-vernacular heritage tal-wirt storiku tagħna jispiċċa.

Din l-Art Ħelwa trid tara strateġija fuq educational and hospital centres f'ODZ, u trid tara wkoll li ma jkunx hemm demolition of historic buildings, anke jekk mhumiex grade 1 and grade 2 għax vernacular architecture għandha bżonn il-protezzjoni.

Għal dak li jirrigwarda cultural landscape, bħalissa fejn hemm Selmun Hotel – din hija fortizza li għandha beautiful view across a valley – il-MEPA qiegħda tgħid li tista' tinbena wing oħra ma' din il-lukanda.

Eżempju ieħor huwa tal-Costa del Sol li wkoll qiegħda f'ODZ u l-Malta Tourism Authority (MTA) has just given the green light.

Aħna qegħdin naqblu mat-thrusts, imma m'hemmx dettall u mhux qed isiru verament sforzi biex ma narawx il-qerda tal-ambjent storiku u naturali.

La m'hemmx dan id-dettall hawnhekk, u la qegħdin nisimgħu li l-local plans se joħorġu sal-aħħar tas-sena, aħna nixtiequ li l-local plans ikunu diskussi u approvati mill-Parlament.

MADAM CHAIR: Perit, aħna naqblu ma' dak kollu li għedt.

Xtaqt nistaqsik jekk meta saret il-konsultazzjoni kontux ipproponejtu xi tibdiliet fid-dokument.

IL-PERIT JOANNA SPITERI STAINES: Aħna konna bbażajna l-kritika prinċipali tagħna fuq li dan d-dokument huwa contents list u fuq li m'hemmx biżżejjed volum u dettall fih li hemm bżonn biex verament ikun hemm protezzjoni tal-ambjent urban naturali.

Lanqas hemm policies li jimmarkaw f'liema postijiet ma jistax isir "hekk" u "hekk".

Rigward ir-riġenerazzjoni rrid ngħid li t-thrusts huma tajbin, però jekk aħna rridu nipproteġu l-ambjent naturali jrid ikun hemm iżjed sforz biex l-ewwel nett infiehmu lin-nies xi tfisser riġenerazzjoni għax kull darba li nitkellem dwar dan, naħseb li ma nkunx qed ninftiehm, u t-tieni biex l-iżvilupp li jsir, isir f'bini diġà eżistenti.

Għandna tant bini li mhuwiex użat u huwa vojt u ħadd ma jikkunsidra li jużah.

Fl-aħħar Amministrazzjoni kien hemm instance fejn il-Johann School of Music kienet se toħroġ minn bini skedat ġol-Belt u kien se jinbena xi ħaġa f'Ħal Qormi biex jakkomoda din l-iskola.

Aħna konna kontra dik il-proposta għax binja fil-Belt li m'għandhiex użu, huwa importanti li jkollna school of music ġo fiha.

Qed ikun hawn diversi okkażjonijiet fejn qegħdin joħorġu dokumentazzjoni biex nibnu l-ġdid meta għandna bini li għandu bżonn riġenerazzjoni.

Għandna l-Forti Sant'Iermu li ġie rrestawrat kollu u għadu kompletament vojt.

F'dan id-dokument għandna bżonn nagħmlu thrust at an economic level u ssir cost benefit analysis fit-tul dwar il-vantaġġi li wieħed juża bini eżistenti ġol-urban cores, fosthom inqas problemi fejn jidħol trasport u mpjiegi li jinħolqu mir-riġenerazzjoni ta' postijiet qodma.

MADAM CHAIR: Dak kollu li tkellimt dwaru inti, u li żgur kważi kulħadd jaqbel miegħu, nistgħu nressquh bħala emenda għar-riżoluzzjoni.

Inti ma tistax tressqu issa la l-fażi tal-konsultazzjoni għaddiet, imma jien u l-Membri tal-Kumitat nistgħu.

Minn hawn u ftit ieħor jien se naġġorna l-Kumitat u jekk tixtieq li dawk l-emendi jidħlu fir-riżoluzzjoni, tista' tgħaddili dak li inti tħoss li għandna nlaħħmu bih dan id-dokument u jien, inressaq dawk l-emendi f'ismek.

IL-PERIT JOANNA SPITERI STAINES: Iva, naħseb li għan-nom ta' Din l-Art Ħelwa nistgħu mmexxu hekk.

Nirringrazzjawk.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjakom tal-kontribut tagħkom.

Hawnhekk irridu naslu għal xi ħaġa li tagħmlilna ġieħ.

Kif diġà għedtilkom jien nixtieq li jgħaddu 10 snin u ngħidu kemm konna nies bil-għaqal.

L-Onor.

MICHAEL FALZON: Madam Chair, sempliċement biex niċċaraw il-proċedura.

Donnu qed naqblu li d-diskussjoni f'dan il-Kumitat se tkompli nhar l-Erbgħa fis-6:00p.m. imbagħad il-Kumitat ikollu xahar żmien biex jagħmel ir-rakkmandazzjoni tiegħu lill-Parlament.

MADAM CHAIR: Hekk hu.

Jekk hemm emendi oħra se nassimilawhom.

MICHAEL FALZON: Imbagħad ovvjament issir diskussjoni fil-Plenarja.

Min-naħa tiegħi I am going to make myself available.

MADAM CHAIR: Anke jekk hemm xi NGOs oħra li jixtiequ jaraw xi emendi għar-riżoluzzjoni biex intejbu d-dokument aħħari, hawnhekk huwa l-forum fejn aħna nistgħu nagħmluhom f'isimkom.

Li ma sarx qabel, isir issa.

L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: Nirringrazzjak, Madam Chair.

Xtaqt nistaqsi lill-Perit Spiteri Staines x'kien jinkorpora l-paragrafu li semmiet rigward Ta' Ċenċ biex seta' jieqaf il-proġett.

Kien paragrafu b'saħħtu biżżejjed biex aħna stajna nressqu t-talba tagħna b'iżjed minn 10,000 firma lill-Gvern ta' dakinhar, u l-Gvern ta' dakinhar kien fil-fatt influwenza lill-MEPA biex ma teħux in konsiderazzjoni li tbiddel...

DEBORAH SCHEMBRI: Xtaqt nistaqsi lill-uffiċjali tal-MEPA jekk dak il-paragrafu li qed titkellem dwaru l-Perit Spiteri Staines, kienx b'saħħtu biżżejjed biex iwaqqaf proposta ta' bini ta' sptar jew skola.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Safejn naf jien, u qed nitkellem subject to correction, il-pjan ta' struttura kien jgħid li jista' jsir żvilupp fuq Ta' Ċenċ.

Meta ddiskutejna konna… Fil-fatt naħseb li l-MEPA għad hemm il-pjanijiet, although they are not active, tal-iżvilupp propost.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ippermettili nikkwota:

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Madam Chair, din l-Art Ħelwa qalu li l-fatt li aħna m'aħniex qed insemmu lil Ta' Ċenċ speċfikament, allura dan mhux issalvagwardjat.

Ma ninsewx li bħalissa għandna pjan lokali li jagħti direzzjoni dwar x'jista' jiġri fuq Ta' Ċenċ.

Hawn ukoll, il-level of detail irid ikun commensurate mat-tip ta' pjan li tkun qed tiddiskuti.

Il-fatt li inti għandek proċess interattiv fejn għandek pjan ta' struttura, ġew ippreparati l-pjanijiet lokali, issa qed jerġa' jiġi ppreparat pjan strateġiku u se jerġgħu jiġu ppreparati pjanijiet lokali, ifisser li għandek safeguards in place.

Jekk wieħed iħares lejn x'jgħid il-pjan fuq tourism development isib li dan jgħid li it can safeguard prime tourism sites, u allura issa jkun il-lok ta' pjan lokali li jiddetermina liema huma l-prime tourism sites, dejjem b'konsultazzjoni mal-Gvern, imbagħad wieħed jara li jekk se jkun hemm xi ħaġa fuq Ta' Ċenċ, din tkun fil-pjan lokali.

Imma ma rridux inpoġġu kollox fi pjan strateġiku biex inkunu ċerti li ħsibna f'kollox!

Huwa importanti ħafna li nirrealizzaw li dan mhuwiex a stand alone document; għandna pjan ta' struttura li mela vojt fejn ma kien hemm xejn imma ma jfissirx li l-pjanijiet lokali irmejnihom.

MADAM CHAIR: Hekk hu, però issa qed nitkellmu dwar Kumitat, Parlament u poplu xofien, li minkejja li kien hemm il-pjan ta' struttura u dawn is-safeguards li jeżistu, għadna sal-lum naraw postijiet storiċi fil-qlub tal-irħula jitwaqqgħu.

Aħna rridu li jekk jista' jkun, ma jkunx hemm dawk il-loopholes, forsi anke legali, li jistgħu jiġu sfruttati biex joħorġu mill-policies li intom stess tagħmlu biex tgħinuna.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: Għandek raġun, Madam Chair.

Xi ħaġa li forsi ħadd ma semma hija l-kunċett ta' conservation area action plans.

Aħna għandna ċertu richness ta' urban cores li rridu nħarsuh fuq livell ħolistiku, mhux fuq livell individwali.

Il-pjan hawnhekk qed jgħid "to prepare conservation area action plans" u qed jgħid li jrid ikollna pjan ta' azzjoni għall-urban cores fejn fih imbagħad inkunu nistgħu nindirizzaw u nagħtu valur lill-proprjetajiet skedati u dawk li mhumiex skedati.

Again x'inhu l-istrategic point hawnhekk?

Li ma nipproteġux il-binjiet individwali?

Dażgur li rridu nipproteġuhom, u diġà fil-fatt huma protetti, u hemm is-safeguards neċessarji biex aħna nipproteġu iżjed.

Imma aħjar minn hekk qegħdin ngħidu li għandna nħejju pjan ta' azzjoni biex proprju nipproteġu l-urban cores tagħna ħolistikament għax veru li ngħidu li huwa importanti li nipproteġuhom, imma ejjew nagħtuhom valur u ejjew naraw x'se nagħmlu bihom.

Ma rridux ngħidu li se nipproteġu l-proprjetà u nieqfu hemm, imma we have to regenerate it.

Aħna ma tkellimniex biss fuq economic regeneration imma għamilna section sħiħa fuq lifting persons out of poverty għax din hija realtà soċjali li rridu nħarsu lejha.

Jiġifieri aħna qed norbtu r-regeneration mhux biss ma' physical regeneration imma anke ma' regeneration tan-nies tagħna.

Fl-aħħar mill-aħħar in-nies se jużaw il-proprjetà, u jekk in-nies ma japprezzawx il-valur tal-proprjetà u l-valur tal-urban cores, nistgħu nipproteġu kemm irridu proprjetà, imma fl-aħħar mill-aħħar inkunu qed nitilfu mill-għan aħħari ta' għalxiex qed nipproteġuha.

DEBORAH SCHEMBRI: Madam Chair, jien għadni ma smajtx risposta għall-mistoqsija li għamilt aktar kmieni lill-Perit Spiteri Staines.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ħalli nikkwotalek il-paragrafu li jagħmel riferenza għalih.

Policy TOU 10 tgħid hekk:

Dan kollu sar meta l-pjan lokali ma kienx jeżisti.

Illum li għandna l-pjan lokali, dan id-dettall m'għandniex x'nambuh.

IL-PERIT JOANNA SPITERI STAINES: Le, għax meta konna ġo kumitat parlamentari ta' dan it-tip fl-2006 niġġieldu kontra l-iżvilupp li kien quddiem il-MEPA għall-approvazzjoni, konna qbadna dak il-paragrafu – dak iż-żmien kien hemm draft local plans li neħħew il-vicinity of the hotel għax il-Gvern ta' dak iż-żmien ried jagħmel iżjed żvilupp – and on the strength of that paragraph iġġelidna biex Ta' Ċenċ u Imġarr ix-Xini jiġu protetti.

Il-local plan dak iż-żmien kien immexxi mill-Ministru George Pullicino, li fl-aħħar kien qabel magħna, imma wara ġlieda li damet sejra xi sentejn u ġbarna ħafna firem u għamilna ħafna affarijiet.

Li qed nipprova ngħid jien hu kemm kien importanti li kien hemm paragrafu dettaljat fl-istructure plan li fuqu aħna, bħala NGO, stajna niġġieldu kontra l-local plan ta' dak iż-żmien, li imbagħad irbaħna u sal-lum, għax ma nafx x'jista' jiġri għada, għadna nistgħu ngawdu l-isbuħija tal-peninsula ta' Ta' Ċenċ.

MADAM CHAIR: Jien naqbel magħkom u nistedinkom biex, kif diġà għedt, nagħmlu dak li hemm bżonn.

IS-SUR JOSEPH GAUCI: L-istarting point fil-pjanijiet lokali hi li aħna nħarsu lejn il-policies eżistenti, naraw eżattament id-direzzjoni strateġika li għandna, imbagħad naraw kif se nżewwġu lil din id-direzzjoni strateġika ġdida mal-baseline li għandna diġà.

M'aħniex se nerġgħu nibdew kompletament mill-bidu.

Ovvjament se nagħrblu l-pjanijiet lokali, proċess li diġà beda, biex naraw x'hemm validu and how it will be taken forward.

MADAM CHAIR: Jien ma narahx żvantaġġ li nlaħħmu l-istrategic plan tagħna b'dawn is-safeguards li qed jitolbu, anzi narah biss vantaġġ.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Madam Chair, xtaqt nagħmel żewġ punti fil-qosor.

Nibda billi ngħid li r-risposta għad-domanda tal-Onor.

Deborah Schembri dwar jekk dak il-paragrafu li kkwotat il-Perit Spiteri Staines, kienx jista' jintuża wkoll biex jeskludi, kemm education institution u kemm health institution, hija iva.

Illum iddiskutejna ħafna l-ODZ, u ġie spjegat kif jekk art li hija f'ODZ tinħareġ mill-ODZ u tingħata għall-iżvilupp, tiġi kkumpensata b'art oħra.

Din se tinkiteb iswed fuq l-abjad fl-iSPED?

Sal-lum m'hemmx miktub li jekk se jinħarġu, pereżempju, 20 tomna se jiġu kkumpensati b'20 tomna oħra tal-istess importanza.

Għax irridu nagħmlu distinzjoni wkoll bejn sit li huwa purament agrikolu, u sit li għandu interess xjentifiku, storiku, eċċ.

Illum ħareġ bl-iktar mod ċar li hawn concerns qawwijin dwar kif l-ambjent qed jiġi protett.

Kellna diversi mistoqsijiet diretti wkoll fuq il-proġett ta' Żonqor Point.

Qed joħroġ bl-iktar mod ċar – qal dan l-Onor.

Falzon stess – li dan l-iSPED mhuwiex in vigore u allura mhux qiegħed jiġi kkunsidrat.

Naħseb li huwa importanti ħafna li jkollna data ċara ta' meta hemm il-ħsieb li jiddaħħal u jiġi in vigore l-iSPED għax illum qegħdin naraw li għalkemm dan huwa dokument ta' viżjoni, u għalkemm id-deċiżjonijiet tal-lum se jkollhom impatt dirett fuq il-viżjoni 2020, 2030 u 2050, dan qed jiġi njorat.

U din fuq ammissjoni tal-MEPA stess illum waqt dan il-Kumitat!

MICHAEL FALZON: Madam Chair, mhux bilfors li trid issir diskussjoni l-ewwel!

Immaġina l-akkużi li kien ikun hawn kieku qbadna u attwajna l-iSPED qabel m'għamilna din id-diskussjoni!

Jew nemmnu fid-demokrazija… (Interruzzjonijiet) Nistgħu, Onor. Callus!

Immaġinaw li kieku għedna li se nattwawh qabel ma ddiskutejnih!

In kwantu għal meta se jiġi fis-seħħ, ovvjament wara li ssir id-diskussjoni!

Ftit ilu kien hawn min min-naħa tal-Oppożizzjoni li ħaseb li mhux se mmorru fil-Plenarja bid-diskussjoni.

U issa qed nistaqsu meta se jiġi fis-seħħ!

Bir-rispett kollu, irridu niddeċiedu!

MADAM CHAIR: Grazzi.

IL-PERIT JOANNA SPITERI STAINES: Mas-suġġerimenti se ndaħħlu li jkun hemm moratorium sakemm ikun in vigore l-iSPED għax we are falling between two stools.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak u naqbel miegħek.

DEBORAH SCHEMBRI: Madam Chair, stante li inti għadek kif għedt li s-Sinjuri għandhom xi emendi jew żidiet li jridu jagħmlu, jekk se taġġornaw għal darb'oħra, nissuġġerixxi li ma taġġornawx biss għall-vot, imma taġġornaw biex tkompli d-diskussjoni fuq li tgħid is-Sinjura, qabel ma jittieħed il-vot.

MADAM CHAIR: Dak dejjem, però jekk bħalissa għandkom xi kummenti dwar dak li ntqal, għadna ma aġġornajniex u tistgħu tagħmluhom issa.

Però, aħna se naġġornaw għal nhar il-Erbgħa, u sadanittant kulħadd jirrifletti.

MICHAEL FALZON: M'għandix problema, biss fit-7:45 p.m. inkun irrid nitlaq.

MADAM CHAIR: Mela niltaqgħu nhar l-Erbgħa, forsi nkunu nistgħu nagħlqu d-diskussjoni, imma jekk ma nagħlqux, nerġgħu niltaqgħu darb'oħra.

Nirringrazzjakom.

Fid-9:19 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 20 ta' Mejju, 2015 fis-6:30 p.m. bl-istess aġenda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 18 ta' Mejju, 2015.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6:42p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, Chairperson tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Onor.

Kienu preżenti u pparteċipaw ukoll fil-laqgħa, l-Onor.

Leo Brincat (Ministru għall-Iżvilupp Sostenibbli, Ambjent u Tibdil fil-Klima); l-Onor.

Michael Falzon (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva); l-Onor.

Toni Bezzina; u l-Onor.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna wkoll jattendu rappreżentanti tal-NGOs.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 14 li saret fit-18 ta' Marzu 2015, ġew konfermati.

DISKUSSJONI DWAR IL-PJAN STRATEĠIKU GĦALL-AMBJENT U L-IPPJANAR MAĦRUĠ MILL-AWTORITÀ MALTIJA GĦALL-AMBJENT U L-IPPJANAR U L-EMENDI PROPOSTI GĦALIH

Is-Sur Johann Buttigieg u s-Sur Joseph Gauci, Chief Executive Officer u Unit Manager fil-MEPA rispettivament ħadu sehem fil-laqgħa fejn wieġbu għal diversi domandi magħmula mill-Membri tal-Kumitat u minn rappreżentanti tal-NGOs.

Ħadu sehem ukoll fil-Kumitat il-Perit Philip Grech mill-Malta Water Association, u l-Perit Joanna Spiteri Staines u Dr. Petra Caruana Dingli mill-Għaqda Din l-Art Ħelwa.

Id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fid-9:19p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 20 ta' Mejju, 2015 fis-6:30p.m. bl-istess aġenda.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRPERSON TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev