KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 15 ta' Ġunju, 2015.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6:45p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, Chairperson tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Onor.

Marthese Portelli kienu preżenti.

Preżenti għal-laqgħa kien hemm ukoll l-Onor.

Michael Falzon (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva); l-Onor.

Simon Busuttil (Kap tal-Oppożizzjoni) u l-Onor.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna jattendu wkoll rappreżentanti tal-NGOs u għaqdiet oħra.

Fuq talba tal-Onor.

Charles Buhagiar, il-Kumitat qabel li tidħol din l-emenda fil-Minuti:

F'paġna 2, il-ħames paragrafu għandu jiġi jaqra hekk "Waqt id-diskussjoni l-Onor.

Marthese Portelli għamlu diversi suġġerimenti għal tibdil fir-riżoluzzjoni.";

u fuq talba tal-Onor.

Marthese Portelli, il-Kumitat qabel li tidħol din l-emenda:

F'paġna 5 fl-aħħar tal-paragrafu li jibda bil-kliem "L-Onor.

Marthese Portelli" għandhom jiżdiedu l-kliem "fost oħrajn".

Il-Minuti emendati tal-Laqgħa Nru. 17 li saret fit-2 ta' Ġunju 2015, ġew konfermati.

Madam Chair infurmat lill-Kumitat li kienet irċeviet korrispondenza mingħand l-Iskrivan tal-Kamra datata 9 ta' Ġunju, 2015 li fiha għadda talba li għamel is-Sur Martin Scicluna sabiex il-Water Report jiġi diskuss fil-Kumitat Permanenti għall-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

Fir-risposta tiegħu lis-Sur Scicluna, l-Iskrivan tal-Kamra qal li jekk il-Membri tal-Kumitat ma jsibux oġġezzjoni, allura dan ir-rapport seta' jiġi diskuss fil-Kumitat.

Meta Madam Chair staqsiet lill-Membri tal-Kumitat jekk jaqblux li dan ir-rapport jiġi diskuss fil-Kumitat, ma kienx hemm oġġezzjonijiet u għalhekk hija tat struzzjonijiet sabiex dan il-qbil jiġi komunikat lis-Sur Martin Scicluna u talbet ukoll sabiex tintbgħat kopja tar-rapport lill-Kumitat.

DISKUSSJONI DWAR IT-TALBA LI SARET MILL-ONOR.

MARTHESE PORTELLI U MILL-ONOR.

RYAN CALLUS U LI NTBAGĦTET LIL MADAM CHAIR FIL-25 TA' MEJJU SABIEX JIĠI DISKUSS IL-PRELIMINARY SITE EVALUATION REPORT NOVEMBER 2014 DWAR L-IŻVILUPP F'TA' ŻONQOR LI ĠIE PPREŻENTAT LILL-BORD TAL-AWTORITÀ MALTIJA GĦALL-AMBJENT U L-IPPJANAR FIL-21 TA' MEJJU 2015.

Is-Sur Johann Buttigieg, Chief Executive Officer tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) ġie mistieden sabiex jieħu parti fid-diskussjoni u jirrispondi għad-domandi tal-Membri u ta' dawk preżenti.

Ħadu sehem ukoll fid-diskussjoni il-Professur Arnold Cassola u l-Perit Carmel Caccopardo, Chairman u Viċi Chairman ta' Alternattiva Demokratika rispettivament; is-Sinj.

Astrid Vella f'isem l-Għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar; il-Perit Giorgio Schembri; Dr. Michael Brigulgio u s-Sur James Debono f'isem il-Front Ħarsien ODZ; il-Perit Joanna Spiteri Staines f'isem l-Għaqda Din l-Art Ħelwa; is-Sur Mark Anthony Sammut u s-Sur Alfred Baldacchino.

Matul id-diskussjoni, is-Sur Johann Buttigieg ġie mitlub sabiex sa laqgħa oħra jgħaddi din l-informazzjoni lill-Kumitat:

• Is-site selection exercise li għamlet il-MEPA dwar il-kwestjoni;

• Kopja tal-korrispondenza li għaddiet bejn il-MEPA u l-Government Property Division fejn fiha ingħatat informazzjoni dwar is-siti li kienu available;

• Kopja tal-istructure plan fejn jingħad li istituzzjonijiet edukattivi u tas-saħħa jistgħu jsiru f'outside development zones; u

• Pjanta li fuqha jkun hemm definiti l-areas tas-South u s-South East ta' Malta.

Kien hemm ukoll qbil sabiex għal-laqgħa li jmiss dwar dan is-suġġett jiġu mitluba jattendu rappreżentanti mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru u anke mill-Government Property Division.

Id-diskussjoni kienet interrotta u baqgħet aġġornata.

Fid-9:10p.m. il-Kumitat ġie aġġornat għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIR TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 47

L-Erbgħa, 24 ta' Ġunju, 2015

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 24 ta' Ġunju, 2015 fis-6.45 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 47

L-Erbgħa, 24 ta' Ġunju 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 47

L-Erbgħa, 24 ta' Ġunju 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6.46 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 36, li saret nhar it-Tnejn, 9 ta' Frar 2015, ġew ikkonfermati.

DISKUSSJONI MAL-un WORKING GROUP ON ARBITRARY DETENTION

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Ngħaddu għal-laqgħa tal-lum li se tkun diskussjoni mal-UN Working Group on Arbitrary Detention.

Fit-8:00 p.m., il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI – IMMIGRAZZJONI IRREGOLARI

LAQGĦA NRU 47

L-Erbgħa, 24 ta' Ġunju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:46 p.m.

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat, ippresediet.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat, kienet preżenti għal-laqgħa.

PREŻENTI: L-Onor.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 36 li saret nhar it-Tnejn, 9 ta' Frar 2015 ġew konfermati.

Għal din il-laqgħa kienu mistiedna s-Sur Roland Adjovi, Vice Chair tal-UN Working Group, is-Sur Miguel De La Lama, Segretarju u s-Sinjorina Yiyao Zhang, Segretarja mal-istess UN Working Group.

Wara l-interventi tal-mistednin, saru diversi mistoqsijiet mill-Membri preżenti.

Fit-8:00 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 32

It-Tlieta, 7 ta' Lulju 2015 fis-6:30 p.m.

L-Onor.

Luciano Busuttil, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar t-Tlieta, 7 ta' Lulju 2015 fis-6:30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Preżentazzjoni mill-E.T. Janine Finck, Ambaxxatriċi tal-Lussemburgu għal Malta, dwar il-prijoritajiet tal-Presidenza U.E. tal-Lussemburgu għall-perjodu Lulju sa Diċembru 2015.

Konsiderazzjoni tal-proposta għall-introduzzjoni ta' dik li qiegħda tissejjaħ 'green card', jiġifieri, mezz kif il-Parlamenti Nazzjonali jikkontribwixxu għall-iżvilupp ta' leġislazzjoni f'levell ta' Unjoni Ewropea sa minn qabel il-pubblikazzjoni tagħha li għandha tikkumplimenta r-rwol tal-Kummissjoni u l-Parlament Ewropew.

ittra datata t-12 ta' Ġunju 2015 mingħand Lord Boswell, President tal-Kumitat għall-Affarijiet Ewropej tal-House of Lords, dwar proposta għal 'green card'; u

ittra datata l-1 ta' Ġunju 2015, mingħand id-Direttorat għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin dwar rakkomandazzjonijiet għall-għoti ta' dritt tal-vot lill-Maltin li jgħixu barra.

30 ta' Ġunju 2015 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT

U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 20

It-Tlieta, 7 ta' Lulju, 2015 fit-3:00 p.m.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 7 ta' Lulju, 2015 fit-3:00p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Diskussjoni ġenerali dwar:

Abbozz ta' Liġi dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp – Abbozz Nru 107

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Abbozz Nru 108

Abbozz ta' Liġi dwar it-Tribunal ta' Reviżjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar – Abbozz Nru 109

6 ta' Lulju 2015 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 20

It-Tnejn, 7 ta' Lulju, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 20

It-Tnejn, 7 ta' Lulju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fit-3:10 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 19, li saret fil-15 ta' Ġunju 2015, ġew ikkonfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Godfrey Farrugia): Hawn permess biex il-Membri tal-media jkunu jistgħu jiġbdu xi ritratti jew filmati ta' din il-laqgħa?

Il-permess ingħata.

DISKUSSJONI ĠENERALI DWAR: ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP – ABBOZZ NRU 107; ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI TAL-AMBJENT – ABBOZZ NRU 108; U ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL TA' REVIŻJONI TAL-AMBJENT U L-IPPJANAR – ABBOZZ NRU 109

THE CHAIRMAN: Bħalma tafu, illum iltqajna wara li saret talba konġunta mill-Ministru Leo Brincat u mis-Segretarju Parlamentari Michael Falzon, li waslet lill-iSpeaker ilbieraħ filgħodu, biex jitlaqqa' dan il-Kumitat b'urġenza.

Iktar tard matul il-jum, għall-ħabta tal-5:00 p.m., saret talba oħra għal dibattitu min-naħa tal-Oppożizzjoni lis-Segretarja ta' dan il-Kumitat.

L-iSpeaker tkellem ma' u ħa l-opinjoni taż-żewġ naħat tal-Kamra dwar jekk kienx hemm ftehim li dan il-Kumitat jista' jitlaqqa'.

Qed ngħid dan għax dan il-Kumitat, għalkemm huwa kumitat permanenti bħall-oħrajn, joħroġ mil-liġi u mhux mill-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra.

Għaldaqstant, din hija okkażjoni eċċezzjonali fejn dan il-Kumitat qiegħed jisma' lin-Non-governmental Organisations (NGOs) u lis-soċjetà ċivili dwar liġi li diġà sar l-Ewwel Qari tagħha fil-Plenarja, u se jibda d-dibattitu tagħha fl-istadju tat-Tieni Qari.

Il-ħsieb tiegħi huwa li nimxu bl-ordni fejn, min-naħa tal-Gvern, se nagħti l-kelma lill-Ministru Leo Brincat, u min-naħa tal-Oppożizzjoni, se nagħti l-kelma lill-Onor.

Marthese Portelli, sabiex jagħmlu introduzzjoni qasira ta' mhux iktar minn ħames minuti.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna iktar minn 40 NGO sabiex jipparteċipaw, bil-ħsieb li aħna nqarrbu lin-nies lejn il-Parlament.

Għalhekk, din hija okkażjoni speċjali fejn b'hekk qegħdin nisimgħu leħinhom u fehemthom.

Jien tlabt ukoll inkun naf min jixtieq jindirizza lil dan il-Kumitat, u fil-fatt kelli tmien kelliema li xtaqu jagħmlu r-rappreżentazzjonijiet tagħhom.

Jien se nagħtihom 10 minuti kull wieħed; jaqsmuhom kif jidhrilhom huma.

Wara, jerġa' jkun hemm ukoll interventi min-naħa tal-Membri ta' dan il-Kumitat, fejn kull intervent ikun ta' ħames minuti.

Jien nitlob li nkunu ċari u prattiċi fid-diskors tagħna u, jekk alla jrid, minn dan joħroġ il-ġid favur pajjiżna.

Nitlob lill-Ministru Leo Brincat sabiex jagħmel l-introduzzjoni tiegħu.

LEO BRINCAT (Ministru għall-Iżvilupp Sostenibbli, Ambjent u Tibdil fil-Klima): Nirringrazzjak, Sur President, u nsellem lil kull min hawn preżenti.

Qabel ma nagħmel ġabra fil-qosor tal-għanijiet ewlenin tar-riforma li qed nipproponu, nixtieq nippreċiża – for the record – xi misperceptions li seta' kien hemm.

Se nagħmel dan għaċ-ċarezza, u se nagħmilhom ukoll f'ordni kronoloġika biex ma nkunx polemikuż.

Jien naċċetta u nirrispetta l-kritika, anke meta ma nkunx naqbel magħha; però, naħseb li hemm diversi punti li tajjeb li jiġu ċċarati għall-benefiċċju ta' kulħadd, kemm ta' dawk preżenti, kif ukoll ta' dawk lil hinn minn din il-Kamra.

L-ewwel nett, saret l-akkuża – li fil-fehma tiegħi hija infondata – li qed nipprovaw immexxu 'l quddiem proċess leġiżlattiv by stealth, u li l-laqgħa tallum ġiet imsejħa ta' malajr, qisha xi knee jerk jew panic reaction.

L-ewwel nett, konsultazzjoni fuq il-proposti oriġinali saret, u kif jixhdu l-abbozzi ta' liġi, ħafna mis-suġġerimenti ġew meħudin on board.

It-tieni, fis-16 ta' Ġunju, kont għaddejt lill-Onor.

Marthese Portelli – kif għamel ukoll il-kollega tiegħi – kopji tal-leġiżlazzjoni rilevanti.

Żgur li min imexxi by stealth kien jimxi biss b'dak li kien stipulat skont il-liġi li għamel, mentri aħna ħassejna li, għal dibattitu bħal dan u għal leġiżlazzjoni bħal din, kellna napplikaw element qawwi ta' prudenza.

Sur President, nhar il-Erbgħa, fil-vesti tiegħek ta' Whip, intavolajt il-leġiżlazzjoni kollha għand l-iSpeaker, u b'hekk allura saret public domain.

Nhar il-Ġimgħa, l-abbozzi ta' liġi dehru fil-Gazzetta tal-Gvern.

Nhar il-Ħadd, kmieni filgħodu, l-Gvern irċieva email mingħand l-uffiċjali għoljin ta' 'Din l-Art Ħelwa' fejn talbu li jkun hemm konsultazzjoni xierqa, adegwata u urġenti.

Aħna qbilna ma' dan internament il-Ħadd stess, imma ovvjament kellna nistennew sal-ewwel ġurnata xogħol, li kienet it-Tnejn filgħodu.

Ma' sbieħ it-Tnejn, kif indikajt inti stess, Sur President, il-kollega tiegħi u jien ressaqna talba formali bil-miktub lil Mr Speaker sabiex jitlaqqa' dan il-Kumitat sabiex nisimgħu x'għandhom xi jgħidu dawn l-għaqdiet – aħna bejnietna d-Deputati m'għandniex għalfejn niddiskutu l-liġi issa, imma niddiskutuha normalment fl-istadju ta' Kumitat wara li tkun għaddiet mit-Tieni Qari.

Enfasizzajna wkoll li dan il-hearing pubbliku għandu jsir b'urġenza, u dan sabiex nagħtu l-prijorità u l-urġenza li kienet riflessa fl-email li bagħtu 'Din l-Art Ħelwa'.

Jiġifieri, aħna konna qegħdin nirreaġixxu b'mod pożittiv fl-ewwel ġurnata tax-xogħol li kellna għat-talba li kien hemm min-naħa ta' 'Din l-Art Ħelwa'.

Nerġa' ngħid li llum qegħdin hawnhekk kważi ġimgħa wara li l-abbozzi ta' liġi ġew intavolati fil-Kamra.

Ilbieraħ, kif aċċennajt inti, Sur President, ressaqna formalment il-proposta tagħna filgħaxija, kif mitluba mill-iSpeaker, u dak il-ħin l-Oppożizzjoni qablet ma' dan.

Issa, jekk wara qajmux oġġezzjonijiet jew le, ma nidħlux fiha llum, għax mhuwiex ir-remit ta' din il-laqgħa.

Jien nixtieq nenfasizza – forsi qed ngħid l-ovvju, imma tajjeb li ngħiduh for the record – id-distinzjoni bejn it-Tieni Qari u l-istadju ta' Kumitat.

Qed ngħid hekk għax, li kieku aħna pprovajna, bħal leħħa ta' berqa, mhux biss ngħaddu din il-liġi mill-istadju tat-Tieni Qari, imma anke mill-istadju ta' Kumitat, naħseb li kulħadd kien ikollu dritt li jipponta subajgħ lejna, u jgħid li dan il-Gvern qed jipprova jirrombla fuq kulħadd u qed jipprova jmexxi by stealth.

Però, it-tir tagħna, kif jista' jikkonferma l-Onor. kollega preżenti, sa mill-bidu nett kien li, sakemm immorru għall-btajjel tas-sajf – lanqas jien ma naf id-data eżatta, imma normalment il-Parlament jaġġorna f'Lulju – inkunu għaddejna mill-proċess tat-Tieni Qari l-liġijiet li għandna quddiemna.

Aħna fl-ebda stadju ma konna qed nikkontemplaw – anke qabel biss ma tkellmu l-għaqdiet mhux governattivi jew anke għaqdiet oħrajn – li nirrumblaw u ngħaddu mill-istadju ta' Kumitat liġijiet daqshekk kumplessi bejn issa u sakemm il-Parlament jaġġorna għall-vaganzi tas-sajf, li normalment ikun f'Lulju.

Il-fatt li għada se tinbeda d-diskussjoni fil-Parlament frankament m'għandux jitqies bħal sarima, għax kwalunkwe suġġerimenti li jista' jkun hemm żgur li jiġu taken on board, ikkunsidrati jew evalwati meta niġu għall-proċess tal-Kumitat, u mhux fl-istadju tat-Tieni Qari.

Min-naħa tagħna, aħna konxji ħafna tal-fatt li l-laqgħa tal-lum, li hija intiża biex nisimgħu lil dawk preżenti … Jien nifhem li, billi l-liġijiet formalment dehru fil-Gazzetta tal-Gvern nhar il-Ġimgħa, u kienu ġew intavolati jumejn qabel, ovvjament ikun hemm min jixtieq, u anke jenħtieġ, iktar ħin biex jiflihom iktar bir-reqqa.

Għaldaqstant, aħna bħala Gvern maqbulin li nestendu l-proċess ta' konsultazzjoni bil-miktub sa tmiem dan ix-xahar li, fil-fehma kollettiva tagħna, hija waħda adegwata u xierqa li tkun qed tagħti żmien ampju, kemm lil min huwa tekniku, kemm lil min huwa inqas tekniku, kemm jekk hija NGO, u anke jekk huwa individwu tal-pubbliku, kif kien ġara meta għamilna l-ewwel fażi tal-proċess ta' konsultazzjoni.

Dan huwa l-proċess li aħna għandna f'moħħna.

Qed ngħid dan kollu biex nisħaq li, filwaqt li kulħadd għandu dritt, anzi dmir, li jagħmel il-kritika fejn iħoss li ma jaqbilx ma' dak li qed jipproponi l-Gvern, aħna żgur li ma kellna l-ebda ħjiel jew intenzjoni, fl-ebda stadju ta' dan il-proċess, li mmexxu by stealth riforma li nixtiequ tirnexxi.

L-interess tagħna mhuwiex li tgħaddi mill-Parlament, imma li tibda taħdem u tagħti r-riżultati mixtieqa.

Jekk tibda on a wrong foot, ngħadduha by stealth u nkunu diġà dawwarna lil kulħadd kontra tagħna fuq din l-issue, naħseb li nkunu qed immorru kontra l-ispirtu li nixtiequ li jkun rifless hawnhekk.

Nieqaf hawn, għax naħseb li ħadt iżjed żmien milli kien allowed.

Ovvjament, lejn l-aħħar, wara li nkun ħadt nota tal-punti ewlenin li tqajjmu, forsi jkolli ċans nagħmel xi kummenti.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Marthese Portelli biex tagħmel l-intervent tagħha.

MARTHESE PORTELLI: Nirringrazzjak, Sur President.

L-għan tagħna, bħala Oppożizzjoni, kien wieħed, huwa wieħed, u se jibqa' wieħed; u dwar dan konna ċari from day one.

Quddiemna għandna tliet liġijiet importanti ħafna, u kulħadd jista' jara li mhumiex xi dokumenti ta' ftit paġni, imma huma pjuttost voluminużi.

Meta aħna bdejna nitkellmu u nikkonsultaw mal-NGOs u anke mal-pubbliku mill-ġurnata li d-dokumenti ħarġu għall-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern, jiġifieri nhar il-Ġimgħa li għaddiet, imbagħad kien hemm is-Sibt u l-Ħadd, laħaq għadda ftit taż-żmien biss biex intom tkunu tistgħu tiġu hawnhekk bil-pożizzjonijiet ċari biex anke tagħtuna l-ispjegazzjonijiet tagħkom.

Meta aħna rajna l-volumi tal-abbozzi, tkellimna internament u tkellimna wkoll man-naħa tal-Gvern, fejn tlabnihom sabiex dawn l-abbozzi ma jersqux għad-diskussjoni għalissa, imma jingħata żmien biżżejjed biex kulħadd ikun jista' jkollu l-konsultazzjoni xierqa.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, ġejna infurmati li dawn il-liġijiet iridu jgħaddu sa qabel ma noħorġu għas-Summer Recess, u kien għalhekk li bħala Oppożizzjoni tlabna li almenu ssir diskussjoni quddiem dan il-Kumitat.

Aħna ressaqna t-talba tagħna lbieraħ.

Jekk tistaqsina jekk aħna bħala Oppożizzjoni aħniex kuntenti bil-mod kif imxejna, ngħid li, filwaqt li napprezzaw il-fatt li llum qegħdin niltaqgħu f'dan il-Kumitat, kien too much of a short notice.

Bejn ilbieraħ u llum, in-nies li għandna quddiemna lanqas biss kellhom 24 siegħa biex jippreparaw ruħhom fuq din id-dokumentazzjoni kollha.

Allura, jekk verament irridu konsultazzjoni kif suppost fuq dawn l-abbozzi ta' liġi li għandna quddiemna llum … Il-pubbliku ma kienx jaf x'fihom, u nemmen li l-NGOs, l-għaqdiet kollha u l-pubbliku għandu jingħata ħin biżżejjed biex jixtarrhom kollha u jifhimhom eżatt.

Dwar id-diskussjonijiet li se jkun hemm għaddejjin, kemm fil-Plenarja, u kemm f'dan il-Kumitat, bħala Oppożizzjoni aħna nħossu li l-ewwel għandha ssir id-diskussjoni xierqa f'dan il-Kumitat biex nisimgħu l-pubbliku x'għandu xi jgħid, imbagħad tkompli d-diskussjoni fil-Plenarja.

Jien kif nista' nitla' nitkellem fil-Plenarja meta għadni lanqas biss smajt x'għandhom x'jgħidu l-NGOs u l-pubbliku inġenerali?

Jekk verament nixtiequ li l-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) demerger, li hija proposta min-naħa tal-Gvern, tirnexxi u timxi bil-mod kif suppost, għandna nagħtu ż-żmien kollu li hemm bżonn għall-konsultazzjoni.

THE CHAIRMAN: Irrid ngħid li lill-Oppożizzjoni konna għaddejnilhom kopja tal-abbozzi ħmistax-il ġurnata qabel ma tqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

MARTHESE PORTELLI: Jien nista' nikkonferma dan, però biex inkun eżatt irrid ngħid li jien irċevejt biss l-Environment Protection Bill min-naħa tal-Ministru Leo Brincat fis-16 ta' Ġunju.

Il-kopji tal-abbozzi l-oħra ġew wara.

Il-punt tiegħi kien – u se nerġa' nirrepetih – li huwa veru li l-Gvern u l-Oppożizzjoni jirrappreżentaw lill-poplu Malti, però biex verament nirrappreżentaw lill-poplu Malti, irridu nisimgħu x'għandhom xi jgħidu l-NGOs u l-pubbliku inġenerali.

Għalhekk jien għedt li ma kienx hemm żmien biżżejjed.

Minn nhar il-Ġimgħa sallum, le, ma kienx hemm biżżejjed żmien.

Lanqas li kieku għamlu l-weekend kollu għaddejjin jaqraw id-dokumenti, ma kienu jilħqu jaqrawhom u jixtarruhom b'mod tajjeb!

MICHAEL FALZON (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva): Għaċ-ċarezza biss, irrid ngħid li l-għada stess,

tajt hard copies filgħaxija lill-Onor.

Ryan Callus u, jekk niftakar sew, lill-Onor.

Toni Bezzina, għalkemm mhux Membru ta' dan il-Kumitat.

THE CHAIRMAN: Mhux hekk biss, imma l-President ta' dan il-Kumitat irċeviet ukoll kopja tagħhom fil-ġurnata li qegħdin issemmu.

Ngħaddu issa għall-NGOs, u nistieden lil Dr. Petra Caruana Dingli.

L-AVUKAT PETRA CARUANA DINGLI (f'isem Din l-Art Ħelwa): Nirringrazzjak.

Irrid ngħid li aħna rċevejna l-invit biex niġu hawnhekk ilbieraħ fid-8:50 pm, u ovvjament ma kien hemm ħadd fl-uffiċċju.

Huwa ovvju li m'għandniex kummenti x'ngħaddu llum, m'aħniex ippreparati biex nagħtu l-kummenti tagħna fuq dawn il-liġijiet, għax huwa impossibbli li stajna nagħmlu dan f'dan iż-żmien daqshekk qasir.

Nixtiequ li jkollna ħafna iktar ħin biex inkunu iktar ippreparati.

Aħna diġà ħriġna Press Release nhar is-Sibt li għadda fejn tlabna li jkun hemm konsultazzjoni iktar wiesgħa u fit-tul, u semmejna wkoll l-Aarhus Convention.

Il-punt li rrid nagħmel hawnhekk illum huwa fil-fatt fuq artiklu 8 tal-Aarhus Convention, li għaddejtilkom kopja tiegħu.

It-tieni dokument li tajtkom huwa Implementation Guide fuq l-Aarhus Connvention mill-United Nations.

It's a 2014 document, jiġifieri huwa riċenti ħafna.

Jekk tmorru fuq paġna 182, taraw li hemm tabella li titkellem dwar il-provision, l-obligation u l-implementation guidance.

L-ewwel sentenza tal-provision tgħid li:

The implementation guidance jgħid li:

– jiena naħseb li d-dokument li kellna s-sena l-oħra mhuwiex publication of draft rules –

Hemm ukoll li:

Id-dokument l-ieħor li tajtkom kopja tiegħu huwa fil-fatt fejn, anke fil-liġijiet tagħna, preċiżament f'Kapitlu 504, it is taken on board.

Fil-fatt, artiklu 62 jgħid hekk:

Jiġifieri, jekk dan japplika għar-regolamenti tal-ambjent, kif ma japplikax għall-qafas kollu tal-Att dwar l-Ambjent?

Jien naħseb li this principle must be taken on board, anke fir-rigward tal-abbozzi li għandna quddiemna llum.

Il-punt tagħna huwa li ma kellniex biżżejjed żmien biex naraw id-dokumenti fid-detall, u lanqas biex nitkellmu bejnietna u niddeċiedu x'għandha tkun il-pożizzjoni tagħna fuq dawn l-abbozzi.

Aħna ġejna biex nuru li nixtiequ nipparteċipaw u nieħdu sehem f'dan il-proċess; però, f'dawn it-timeframes mhuwiex possibbli.

Aħna naħsbu li mhux biss huwa good governance li aħna nipparteċipaw, imma it's also a right.

Dan huwa l-punt li ridna nagħmlu aħna llum.

THE CHAIRMAN: Mistoqsija waħda.

Taċċettaw l-istedina tal-Ministru Leo Brincat li sal-aħħar tax-xahar tagħmlu s-sottomissjonijiet tagħkom?

L-AVUKAT PETRA CARUANA DINGLI: Huwa dejjem aħjar li jkollna sal-aħħar tax-xahar, imma fir-regolamenti hawn erba' ġimgħat, mhux tliet ġimgħat.

Jiġifieri, naħseb li forsi nistgħu nestenduha ftit iktar minn sal-aħħar tax-xahar.

Ma nafx għaliex din l-għaġġla kollha; jekk ikollna iktar ħin, dejjem ikun aħjar.

IL-PROF.

ARNOLD CASSOLA (f'isem Alternattiva Demokratika): Nirringrazzjak, Sur President.

Aħna napprezzaw li d-deadline ġie mtawwal; però, kif qalet Dr. Caruana Dingli, m'għandux ikun dak li jiddetta l-Ministru, jiġifieri tliet ġimgħat, imma dak li tiddetta l-liġi, u allura jekk huma erba' ġimgħat, għandhom ikunu erba' ġimgħat.

Aħna wkoll jiddispjaċina mill-fatt li aħna sirna nafu mill-gazzetti dalgħodu li kien se jitlaqqa' dan il-Kumitat.

Jien immedjatament ktibt lill-iSkrivana tal-Kumitat, li ġentilment għarrfitna b'kollox.

Però dan m'għandux ikun il-metodu.

Nisma' lill-iSpeaker jitkellem ħafna dwar l-awtonomija tal-Parlament, imbagħad naraw li, biex issir din il-laqgħa, rridu nistennew id-direttiva tal-Ministru.

Jekk irridu nistennew id-direttiva tal-Ministru biex issir laqgħa ta' dan il-kumitat parlamentari, allura m'hemmx awtonomija ta' dan il-Kumitat!

Rigward l-abbozzi ta' liġi, fil-fatt huma erbgħa u mhux tlieta, minħabba li hemm ir-raba' abbozz li jitkellem dwar l-issue tal-ilma.

Mhuwiex ċar li l-issue tal-ilma hijiex se taqa' taħt il-MEPA jew taħt ir-regolatur il-ġdid.

Huwa importanti li dawn l-affarijiet jiġu ċċarati.

Aħna, naturalment bħall-oħrajn kollha, kien impossibbli li, fiż-żmien minn dalgħodu s'issa, naqraw, nanalizzaw u nagħtu l-fehmiet tagħna dwar dak li hemm f'dawn il-504 paġni.

Aħna beħsiebna nagħtu l-fehemiet tagħna fid-deadline imtawwal li hemm, imma xtaqt li issa nsemmi tliet punti.

Aħna m'għandniex 504 paġni, imma għandna l-programm elettorali tal-2013, fejn għandna sitt paġni bil-Malti u sitt paġni bl-Ingliż dwar il-MEPA, li jinkludu tliet punti fundamentali.

L-ewwel nett, aħna kontra l-frammentazzjoni tal-MEPA.

Il-frammentazzjoni tal-MEPA qed iġġib inqas protezzjoni tal-ambjent u iktar saħħa lill-iżviluppaturi.

Aħna rridu li jkun l-ambjent li jiddomina fuq l-ippjanar, u għalhekk, mhux talli aħna kontra l-frammentazzjoni, talli aħna pproponejna li l-MEPA tingħaqad mal-Malta Resources Authority (MRA) għax għandek ħafna affarijiet li jkunu overlapping, u allura dan jagħti iktar saħħa lill-ambjent.

It-tieni punt huwa dwar il-ħatriet ta' nies fil-MEPA.

Il-MEPA għandha bżonn iktar riżorsi, u mhux indħil politiku.

Ma nistgħux nibqgħu li l-Gvern tal-ġurnata jappunta pupazzi jew poodles tiegħu li qegħdin hemm mhux biex iħarsu il-ġid tal-ġenerazzjonijiet preżenti u dawk futuri, imma li qegħdin hemm biex jieħdu l-ordnijiet mingħand l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Dan b'ammissjoni tagħhom stess.

Din it-tip ta' klikka ta' poodles li jiġu maħtura m'għandniex bżonnhom; il-ħatriet iridu jkunu ta' nies kompetenti li jħarsu l-ġid tal-poplu Malti kollu f'dak li għandu x'jaqsam mal-ambjent.

L-aħħar punt li xtaqt nagħmel huwa li, fejn jirrigwarda l-politiċi fil-MEPA, m'għandhiex tibqa' iktar is-sistema li jkollok rappreżentant partiġġjan taż-żewġ partiti fuq il-MEPA.

Aħna qed nitolbu li jkollok kumitat parlamentari magħżul li jkun qed jissorvelja l-proċess kollu ta' dak li jkun qed isir fil-MEPA.

Nirringrazzjakom.

MICHAEL FALZON: Sur President, punt ta' kjarifika biss.

L-ewwel nett, dan il-Kumitat ma tlaqqax b'direttiva tal-Ministru.

Ejjew inkunu korretti.

Dan il-Kumitat tlaqqa' fuq talba li għamel il-Ministru, flimkien miegħi bħala Segretarju Parlamentari, u anke b'talba tal-Oppożizzjoni.

Jiġifieri, li ngħidu li dan il-Kumitat tlaqqa' fuq direttiva ta' xi ministru huwa żball.

Għall-korrettezza rrid ngħid li strettament dan il-Kumitat mhuwiex l-ambitu tiegħu li jiddiskuti liġijiet, imma fiċ-ċirkostanzi nħass li għandu jsir dan il-hearing.

Fuq kummenti bħal "poodles", nirriżerva ruħi: jien dejjem German Shepherds rabbejt.

IL-PERIT CARMEL CACOPARDO (f'isem Alternattiva Demokratika): Sur President, jien ma kontx se nitkellem wara li tkellem Arnold, però naħseb li the elephant in the room f'diskussjoni bħal din hu lil hinn minn jekk hemmx split jew le tal-funzjonijiet ambjentali.

The elephant in the room hu jekk għandux ikun hemm kontrolli effettivi fuq l-industrija tal-kostruzzjoni.

Jekk wieħed iħares lejn il-proposti li hemm fuq il-Mejda bl-abbozzi li ġew ippubblikati nhar il-Ġimgħa, u wkoll dak li ntqal fid-diskussjoni ġenerali li ilha għaddejja, l-issue hi jekk il-kontrolli li hemm, flimkien ma' dawk li huma proposti, fuq l-industrija tal-kostruzzjoni humiex effettivi.

Hu f'dan il-kuntest li wieħed irid jara jekk il-ħatra tar-regolaturi għandhiex issir direttament mill-Gvern, jew jekk għandniex naddottaw is-sistema Amerikana fejn il-Gvern jinnomina, u n-nomini tal-Gvern ikunu skrutinizzati mill-parlament, direttament jew permezz ta' kumitat parlamentari.

Jiġifieri, irrispettivament minn jekk u kif wieħed jipproċedi fuq l-isplit – li fil-prinċipju ma naqbilx miegħu, għax jidhirli li f'pajjiż żgħira huwa iktar faċli li tevita l-frammentazzjoni u li, minflok tkisser f'biċċiet, tiġbor flimkien biex il-ħidma tiegħek tkun iktar effettiva – li l-Parlament jieħu lura mingħand il-Gvern l-iskrutinju tal-ħatra tar-Regolatur, u li jobbliga lill-Gvern li r-Regolatur ma jinħatarx qabel ma jkun skrutinizzat mill-Parlament, hija waħda mill-proposti prinċipali li aħna bħala Alternattiva Demokratika qegħdin nagħmlu.

Ovvjament, il-ħatriet xorta jispiċċaw isiru mill-Gvern, imma l-fatt li jkunu skrutinizzati minn kumitat parlamentari jkun ifisser li jkun hemm inqas possibilità li jkunu nominati persuni li l-unika kwalifika tagħhom tkun it-tessera tal-partit.

Ikun hemm possibilità ikbar li dawk li jinħatru, minbarra il-lealtajiet politiċi tagħhom, ikollhom ukoll kompetenzi u kwalifiċi, għax meta jkunu soġġetti għall-għarbiel pubbliku minn kumitat parlamentari, joħorġu l-kompetenzi tagħhom, mhux neċessarjament li jkunu jaqblu ma' naħa jew ma' oħra, imma kemm huma kompetenti u kemm huma konxji mill-materji li għalihom ikunu qegħdin jiġu maħtura.

L-issue tar-rappreżentanza tal-politiċi fi ħdan il-korp regolatorju wieħed irid jaraha wkoll f'dan il-kuntest.

Jekk wieħed iħares lejn l-erba' liġijiet li ġew ippreżentati, b'mod partikolari dawk tal-ippjanar u l-ambjent, jara li l-parteċipazzjoni ta' membri parlamentari hija proposta biss fl-awtorità li tirregola l-ippjanar tal-użu tal-art.

Ninnutaw li mhijiex proposta fl-awtorità li huwa propost li se tirregola l-issues ambjentali.

Ovvjament, nistennew li l-Gvern jispjega għalfejn hemm din id-diskrepanza bejn iż-żewġ liġijiet, u nissuġġerixxu li titneħħa r-rappreżentanza tal-politiċi fl-awtorità li tirregola l-ippjanar tal-użu tal-art, u minflok tingħata funzjoni lil dak li llum huwa diġà dan il-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, li x-xogħol tiegħu jmur oltre minn dak li tistabbilixxi l-liġi tal-lum, u jkun ekwivalenti għal dak li għandhom parlamenti differenti, jiġifieri li jagħmel monitoring kontinwu ta' x'inhuma jagħmlu dawn l-awtoritajiet.

U jagħmel monitoring ifisser mhux biss janalizza l-policies u kif qegħdin jiġu attwati, mhux biss kemm huwa kompatibbli l-infiq mal-policies approvati mill-Gvern u mill-Parlament, imma anke jagħmel monitoring kontinwu … Pereżempju, fejn għandek l-Uffiċċju tal-Ombudsman, jew l-Uffiċċju tal-Kummissarju tal-Ippjanar u l-Ambjent li ta deċiżjoni fuq ilment li tikkonċerna l-ambjent, ir-riżorsi jew l-ippjanar tal-użu tal-art, jien s'issa kważi qatt ma rajt lil dan il-Kumitat jibgħat għal dik l-awtorità u jitlobha spjegazzjoni għal dak li qiegħda tagħmel u ma tagħmilx fil-konfront ta' dak l-ilment.

Dik hija funzjoni li dan il-Kumitat, fl-opinjoni tiegħi, għandu diġà skont il-liġi li waqqfitu: imma, għandu jkun hemm ukoll il-possibilità li, meta jsiru dawn l-ilmenti u joħroġ ir-rapport li jkun identifika x-shortcomings tal-awtorità regolatorja, dan il-Kumitat għandu jitlob spjegazzjoni lil dik l-awtorità dwar għaliex wasalna f'dak l-istadju li kien hemm dak l-ilment, u għaliex il-mekkaniżmi interni ma servewx biex dak l-ilment ikun irrimedjat fi stadju ħafna iktar kmieni, u konsegwentament ukoll x'miżuri jkun hemm ħtieġa li jittieħdu biex dak it-tip ta' ilmenti ma jaslux sa dak l-istadju li se jkunu rimedjati.

Meta jien kont uffiċjal investigattiv fl-Uffiċċju tal-Verifika tal-MEPA, ħafna drabi konna niltaqgħu ma' każijiet fejn il-MEPA tirrifjuta li tagħti informazzjoni lil min qiegħed jinvestiga ilment, fejn il-MEPA tirrifjuta li tagħti opinjoni, fejn il-MEPA b'mod sfaċċat tibqa' għaddejja, notwithstanding li huwa ċar li l-affarijiet mexjin kontra l-liġi.

Naħseb li l-eżistenza ta' dan il-Kumitat, li wkoll huwa rifless sa ċertu punt fil-liġijiet il-ġodda, għandu jservi biex, meta jkun hemm dawn ir-rapporti li jinvestigaw ilmenti u li se jikkonkludu kemm jekk l-ilment hux ġustifikat, kif ukoll jekk le, minflok ma jkollok tnejn mill-membri parlamentari li huma membri tal-awtorità, u allura teknikament qegħdin jinvestigaw lilhom infushom, ikun ħafna aħjar li l-membri parlamentari jassumu l-funzjoni reali tagħhom li, apparti l-irwol tagħhom fil-Parlament fejn jiddibattu u jiddiskutu policies u liġijiet, permezz tal-Kumitat jissorveljaw l-operat amministrattiv.

Jien naħseb li dan huwa wieħed mill-modi li jkun għaqli li, biex isir u jkun effettiv, m'għandux ikollna membri parlamentari li huma parti integrali mill-awtorità regolatorja.

Sur President, dawn huma l-kummenti ġenerali li xtaqt nagħmel.

Ovvjament, meta wieħed jibda jiddiskuti l-liġi, hemm diversi affarijiet li jew huma żbalji fid-drafting – mill-ftit li rnexxieli nara, sibt żbalji kbar ta' drafting fejn Malti ma jaqbilx mal-Ingliż, u viċi versa – jew inkella affarijiet li jagħtu indikazzjoni ta' intenzjonijiet li mhux neċessarjament huma tajbin, jew mhumiex sbieħ jekk inhuma hekk.

Nirreferi għal subklawsola 2 ta' klawsola 87 tal-abbozz ta' liġi propost dwar l-Awtorità tal-Ambjent, fejn il-leġiżlatur qed jipproponi li jirriżerva d-dritt li kulfejn fir-regolamenti hemm il-kliem "id-Direttur tal-Ambjent" jissostitwixxiha bil-kelma "awtorità".

Din lili tagħtini xokk kbir għax tfisser li hemm l-intenzjoni espressa fl-abbozz li l-leġiżlatur irid jissostitwixxi l-awtorità teknika fid-deċiżjonijiet tagħha billi minflokha jpoġġi l-persuni li huma maħturin politikament biex jiddeċiedu.

U naħseb li għandna nżommu distinzjoni bejn affarijiet li r-Regolatur li se jinħatar – irrispettivament mill-metodu kif – għandu jiddeċiedi, u l-affarijiet li huwa importanti li d-deċiżjoni dwarhom tittieħed minn persuna kompetenti teknika u mhux minn persuni li ħafna drabi mhuma kompetenti xejn.

Ovvjament, mhuwiex il-każ li wieħed joqgħod jidħol fid-dettall tal-liġijiet, għaliex ma kellix iċ-ċans li naqrahom.

I just skimmed through; però, dan huwa overview ġenerali lejn il-prinċipji li wieħed għandu jħares f'din id-diskussjoni.

Nittama li aktar tard ikollna l-opportunità, anke bħala Alternattiva Demokratika, li anke fid-dawl ta' dak li għedt diġà, u fid-dawl ta' dak li hemm miktub fl-abbozzi, nippreżentaw proposti dettaljati ta' emendi għall-erba' liġijiet li qegħdin jiġu kkunsidrati.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi tas-sehem tiegħek.

LEO BRINCAT: Sur President, jekk fhimt sew, il-Perit Cacopardo u Dr. Caruana Dingli qegħdin jitolbu li jkun hemm il-four weeks minħabba l-Aarhus Convention.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew.

Jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex immeri l-Aarhus Convention, imma biex nirrispettaha.

Irrid ngħid li aħna qegħdin naċċettaw il-prinċipju.

MICHAEL FALZON: Aċċettajna l-prinċipju.

Jibdew il-four weeks mill-bieraħ?

LEO BRINCAT: Frankament, m'iniex qed naraha bħala an issue.

Jekk hija ta' konfort għal kulħadd li tkun applicable mill-bieraħ ...

MICHAEL FALZON: Strettament mill-publication, imma m'għandniex problema li nagħmluha mill-bieraħ; four weeks mill-bieraħ.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

RYAN CALLUS: Aħna naturalment nilqgħu din tal-four weeks; però, d-diffikultà tagħna hi – u hawnhekk fejn assolutament m'aħniex qed naqblu – li għada filgħodu se niftħu d-diskussjoni fil-Plenarja.

Kif diġà qalet l-Onor.

Marthese Portelli, aħna rridu niddibattu wkoll il-proposti li qegħdin jagħmlu dawk kollha li qegħdin quddiemna llum, u anke dawk li għalkemm mhumiex hawnhekk illum, se jibagħtu l-kontribuzzjoni tagħhom.

Assolutament ma jagħmilx sens li għada filgħodu nibdew niddibattu l-Liġi tal-Ambjent fil-Parlament, għax inti qatt ma jista' ikollok parallel running; għandek żmien fejn in-nies qed idaħħlu l-kummenti, u fl-istess żmien aħna d-Deputati qegħdin nitkellmu fuq il-liġi.

Però, il-kummenti ma nagħtuhomx, għax il-konsultazzjoni għadha miftuħa.

Allura l-appell tagħna hu li d-dibattitu tat-Tieni Qari fil-Plenarja m'għandux jibda għada.

Il-ħsieb hu li għada filgħodu jibda d-dibattitu dwar il-Liġi tal-Ambjent, u filgħaxija jibda d-dibattitu dwar il-Liġi tal-Ippjanar.

Dan assolutament ma jagħmilx sens, u kważi kważi qed iġib fix-xejn il-proposta li qed jagħmel il-Gvern.

Għaliex, x'inhu l-iskop li inti jkollok konsultazzjoni pubblika meta ma tagħtix kasha?

Jekk verament irid ikollna konsultazzjoni pubblika li nieħdu l-frott minnha, irid ikollna f'idejna l-proposti ta' kulmin hu nvolut qabel ma mmorru niddiskutu fil-Plenarja.

Naħseb li m'aħniex qegħdin nitolbu xi ħaġa li ma tagħmilx sens, imma hija xi ħaġa loġika ħafna, għax m'hemmx dubju li lkoll naqblu li dawn huma liġijiet importanti ħafna u, jekk nistennew erba' ġimgħat qabel nibdew it-Tieni Qari fil-Plenarja, naħseb li nkunu qed nagħmlu ħafna iktar ġid, biex fl-aħħar ikollna liġi li wieħed jittama li jkun hemm qbil dwarha b'mod unanimu.

THE CHAIRMAN: Xtaqt nagħmel point of information għax issemmiet l-għodda ta' dan il-Kumitat.

F'din il-leġiżlatura, l-għodda ta' dan il-Kumitat hija waħda li qed tqarreb ħafna lill-poplu lejn il-Parlament bil-preżenza tiegħu f'dan l-istess Kumitat.

Fil-fatt, dan il-Kumitat, f'dawn il-ftit aktar minn sentejn, diġà iltaqa' 20 darba, filwaqt fil-leġiżlatura preċedenti, f'ħames snin iltaqa' biss 12-il darba, u fil-leġiżlatura ta' qabel dik, iltaqa' disa' darbiet.

Tajjeb nirrealizzaw li llum qegħdin niltaqgħu bi ftehim li sar ilbieraħ fil-Kamra, għax il-liġi li waqqfet lil dan il-Kumitat ma tagħtiniex il-lok li niddiskutu liġijiet imma policies, u għaldaqstant din hija xi ħaġa li dan il-Gvern qiegħed jippromwovi.

Xtaqt ukoll infiehem ftit kif issir l-ordni tad-diskussjoni ta' abbozz ta' liġi fil-Parlament.

F'kull abbozz ta' liġi, jkun hemm l-Ewwel, it-Tieni u t-Tielet Qari tiegħu.

L-Ewwel Qari ta' dawn l-abbozzi sar; it-Tieni Qari se jibda għada u fil-ġranet li ġejjin.

Il-proprju xogħol ta' fejn jiġu diskussi l-klawsoli kollha tal-abbozz, u fejn jiġu proposti emendi u anke jitpoġġew għall-vot, isir fil-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġijiet fejn, kemm il-Gvern, kif ukoll l-Oppożizzjoni, jkollhom iċ-ċans jipproponu tibdil għall-klawsoli.

Il-proprju xogħol mirqum ta' kif abbozz isir liġi, ma jsirx fil-Parlament – għalkemm hemmhekk jittieħdu anke l-opinjonijiet varji tal-Membri Parlamentari – imma jsir fil-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġi.

Ngħaddi issa għat-tielet kelliem li għandna li huwa s-Sur Alfred Baldacchino, li se jitkellem f'ismu bħala ċittadin.

IS-SUR ALFRED BALDACCHINO: Mr Chairman, xtaqt li kont inkun f'pożizzjoni li nagħti l-kummenti tiegħi b'mod dettaljat, imma, kif diġà ntqal minn kelliema oħra qabli, tkun prużuntuż jekk tgħid li f'inqas minn 24 siegħa tixtarr tliet abbozzi li fihom 'il fuq minn 400 paġna.

Jiena kont involut sa mill-ewwel liġi tal-ambjent li saret fl-2001 – wara kien hemm dik li biddlitha, imbagħad dik li waqqfet il-MEPA, u issa din – jiġifieri ċerta esperjenza għandi.

Xtaqt nikkompara kif tjiebet jew ma tjiebitx; imma, fil-ħin limitat ma kienx hemm ċans li nagħmel dan.

Għalhekk, iddedikajt l-attenzjoni tiegħi għall-Abbozz dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent.

Hemm xi kummenti li forsi jistgħu jkunu kosmetiċi, imma hemm oħrajn li ma tantx huma.

Pereżempju, fi klawsola 2 hemm li "Kumitat Permanenti" ifisser Kumitat Permanenti għall-Ippjanar u l-Ambjent stabbilit skont artiklu 31.

Meta imbagħad tmur fuq klawsola 31, tara li din tgħid li "il-Ministru għandu jirreferi dawn li ġejjin lill-Kumitat Permanenti għall-Ippjanar u l-Ambjent", u sakemm mhux minħabba l-għaġġla biex inkompli nara l-abbozz, jien ma sibt ebda indikazzjoni kif dan il-Kumitat Permanenti huwa stabbilit skont artiklu 31.

Ma nafx jekk hux qed jirreferi għal dan il-Kumitat tal-Kamra, għax m'hemm ebda indikazzjoni ta' x'inhu l-Kumitat Permanenti jew kif dan għandu jiġi stabbilit.

Punt ieħor li ħassejt li kelli nsemmi huwa li, f'subklawsola 9 ta' klawsola 8, hemm li "fit-twettiq tal-funzjonijiet taħt dan l-Att, l-Awtorità għandha, safejn hu possibbli, tagħmel riferenza għall-aħjar prattiċi fl-Unjoni Ewropea u ssegwihom".

Issa kif nafu, l-Environmental Acquis tal-Unjoni Ewropea rigward l-ambjent għandu ċerti obbligi li mhux biss wieħed irid jindirizzahom safejn hu possibbli, imma għandu jimplimentahom ukoll.

U hawnhekk bilfors li wieħed jistaqsi: Għaliex "safejn hu possibbli"?, meta l-obbligi tal-Environmental Acquis tal-EU qegħdin hemmhekk biex wieħed isegwihom u jimplimentahom, u mhux safejn hu possibbli.

Ħaġa oħra li ma sibtx spjegazzjoni għaliha – u ma nixtieqx niġri bl-immaġinazzjoni u ndaħħal flieles f'moħħi – hi li klawsoli 15 sa 17 jitkellmu fuq ingaġġ ta' uffiċjali pubbliċi.

Hemm tliet klawsoli sħaħ li jitkellmu dwar dan u, fl-injoranza legali tiegħi, neħodha li se jkun hemm xi influx minn uffiċjali pubbliċi għal din l-awtorità l-ġdida.

U hawnhekk ukoll xtaqt nara u nikkompara mal-Abbozz tal-Ippjanar – ovvjament ma kellix ċans għax dan l-abbozz ukoll huwa xi ħaġa ġdida – ħalli nara jekk hemmx l-istess viżjoni, l-istess implimentazzjoni u l-istess kunċett rigward uffiċjali jew jekk dan japplikax biss għal-Liġi dwar l-Ambjent.

Problema oħra li sibt – forsi nista' niġi kkorreġut għax, kif għedt, użajt ħafna ħin li s-soltu nkun rieqed fih biex rajt dawn l-abbozzi – hi li l-Kunsill Eżekuttiv jissemma f'subklawsola 1 ta' klawsola 19, u ma sibtx definizzjoni ta' x'inhu dan il-Kunsill Eżekuttiv, la fit-tifsir u lanqas fil-kontenut.

Jekk xi ħadd jindikali li qiegħda hemm u qabżitli, niskuża ruħi, imma s'issa dan il-Kunsill Eżekuttiv li jissemma f'subklawsola 1 ta' klawsola 19 ma sibtx indikazzjoni x'inhu, kif inhu kompost u x'inhuma l-għanijiet u l-funzjonijiet tiegħu.

Kumment ieħor li xtaqt nagħmel hu fuq klawsola 44.

L-ewwel nett irrid ngħid li sibt diffikultà kbira biex naqra t-test Malti, u ħafna drabi kelli nirreferi għall-Ingliż biex nara x'ried jgħid.

Fil-fatt, tgħallimt kelma oħra bil-Malti li wara skoprejt li hija Taljana!

(Interruzzjonijiet) Le, mhijiex kwestjoni ta' ortografija, imma kwestjoni ta' użu ta' kliem.

Fi klawsola 44, hemm riferenza għal "valutazzjoni ambjentali strateġika" li, fl-abbozz innifsu, m'hemmx xi tfisser, imma bl-għajnuna tat-text Ingliż – kif nafu, it-test Malti huwa dak li jipprevali, filwaqt li t-test Ingliż nirrikorru għalih jekk ikun hemm xi diffikultà ta' interpretazzjoni – hija mniżżla bħala "strategic environment assessment".

Naturalment hemm ċerti liġijiet u obbligi tal-EU, u m'hemm l-ebda cross reference għall-ebda liġi, kif normalment isir, dwar kif din għandha tiġi implimentata.

U naħseb ma jkunx ħażin li wieħed jagħmel tifsira ta' xi tfisser "strategic environment assessment".

Subklawsola 4 ta' klawsola 45 jgħid li "meta jkun qed jitħejja jew jirrevedi l-istrateġija nazzjonali għall-ambjent, il-Ministru għandu ..." u hemm il-punti fuqhiex il-Ministru għandu jibbaża dawn l-istrateġiji nazzjonali.

Issa l-mistoqsija tiegħi hi: Għaliex meta l-Environment Acquis tal-EU huwa s-sors, li fuqu huma msejsa l-liġijiet ambjentali ta' Malta, m'hemm l-ebda riferenza għall-Environment Acquis tal-EU, minn fejn joħorġu ċerti obbligi, fejn għandna ċerti regolamenti, fejn għandna ċerti deċiżjonijiet, fejn hemm ċerti direttivi, u fl-opinjoni tiegħi – forsi l-esperjenza tiegħi tal-passat titqies bħala burokratika ż-żejjed – dak li fuqhom għandu jiġi msejjes kwalunkwe pjan ta' strateġija tal-ambjent ...?

(Interruzzjonijiet) Le, ma baqagħlix wisq.

Issa, wara li ma kellix ċans naqra l-abbozzi, nispera li jkolli ċans naqra dawn in-noti!

MICHAEL FALZON: Qrajthom żgur inti.

IS-SUR ALFRED BALDACCHINO: Għaliex?

Qed ngħid xi ħaġa mhijiex korretta, Onorevoli?

THE CHAIRMAN: Sur Baldacchino, jekk jogħġbok indirizza lili.

IS-SUR ALFRED BALDACCHINO: Skużani.

Meta ppruvajt inħares lejn l-Abbozz tal-Ippjanar, twaħħaxt għax, mad-daqqa t'għajn, rajt ċerti affarijiet gravi, u peress li ma kellix ċans, u anke għax kont għajjien, għedt li aħjar inħallihom għal meta nkun iktar komdu, anke biex inkun ċert.

Subklawsola 2 ta' klawsola 87, li rrefera għalih il-Perit Cacopardo, jgħid li l-kelma "direttur" għandha tinbidel f'"awtorità".

Fl-opinjoni tiegħi, u mill-esprjenza li għandi tal-problemi li kien hemm meta din ipprovat tiġi attwata, ikun hemm rebus għax it-teknikalità tad-direttur li għandu viżjoni wiesgħa fuq il-Liġi tal-Ambjent ma tistax tiġi meħuda minn awtorità li ma nistgħux ma nammettux u ma naċċettawx li n-nies tagħha huma appuntati b'mod politiku.

Jiġifieri, hawnhekk qed immorru għal deċiżjoni politika, u qed nissuperaw il-pariri u d-deċiżjonijiet tekniċi tad-Direttur.

With hindsight, nistgħu ngħidu li meta l-ambjent għamel 13-il sena fi ħdan il-MEPA, sitt snin minnhom mingħajr Direttur kif għadu llum, jinħolqu problemi ta' amministrazzjoni, kemm fuq lok nazzjonali, kif ukoll fuq lok internazzjonali, speċjalment meta joħorġu permessi mhux mid-direttur li huwa obbligat joħroġhom, imma minn xi ħaddieħor.

Is-sistema nafu kif timxi: jekk id-direttur joġġezzjona minħabba raġunijiet tekniċi, allura jkun hemm pressure politiku biex joħorġu.

U mhuwiex ġieħ għall-ebda direttur li huwa tekniku u professjonali li jitneħħa minn din ir-responsabilità, b'din ir-responsabbiltà titpoġġa fi ħdan l-awtorità.

Barra minn hekk, ma nafx għalfejn qiegħda hemmhekk għax din hija a secondary legislation, u m'hemmx bżonn Att biex wieħed jirranġaha, għax jista' joħroġha b'avviż legali.

Din lili tħassibni ħażin.

Fl-aħħar nett, xtaqt nirreferi għall-Iskeda Nru. 1.

Hawnhekk, forsi l-avukati jistgħu jgħinuni għaliex m'iniex avukat.

Il-funzjonijiet tal-awtorità huma kif joħorġu minn klawsola … (Interruzzjonijiet)

Jekk jogħġbok, poġġi bilqiegħda, issa jkollok ċans titkellem.

Hawnhekk hawn ċertu ordni, u din inżommha jiena.

M'għandekx dritt titkellem issa.

Xtaqt ninfurmakom – kont se nagħmel dan wara li jispiċċa jitkellem is-Sur Baldacchino biex ma ninterrompihx – li l-laqgħa qed tixxandar dirett fuq it-televiżjoni fuq l-istazzjon tal-Parlament.

Sur Baldacchino, tista' tkompli, u nitolbok tikkonkludi għax skada l-ħin b'żewġ minuti.

IS-SUR ALFRED BADACCHINO: Mr Chairman, se nagħmel l-aħħar żewġ punti żgħar.

Skeda Nru. 1 tgħid li l-funzjoni tal-awtorità toħroġ minn artiklu 6 tal-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp li hemm bħalissa.

Kif nista' nifhem jien – sakemm ma niġix ikkorreġut – meta dawn l-abbozzi jgħaddu u jsiru liġijiet, l-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp jiġi revokat.

Allura jien nistaqsi: Tista' liġi tirreferi għal liġi oħra li ġiet revokata, u tgħid li l-awtorità tieħu l-kompetenza tagħha minn dawk il-provisions ta' liġi li ġiet revokata?

L-aħħar punt li xtaqt nagħmel huwa dwar l-Abbozz dwar it-Tribunal.

Jien qrajt l-introduzzjoni u l-ewwel artiklu biss.

Dan it-tribunal se jkun iffurmat minn tlieta minn nies: avukat li jkun iċ-Chairman, u tnejn oħra li jridu jkunu familjari mal-Liġi tal-Ambjent u mal-Liġi tal-Ippjanar, jiġifieri bejn wieħed u ieħor, iridu jkunu avukati wkoll biex ikunu familjari mal-liġi.

Meta l-Liġi tal-Ambjent hija bbażata 99% fuq affarijiet tekniċi u fuq affarijiet xjentifiċi, kif jista' xi ħadd imur quddiem Bord Tribunali li jekk issemmilu, pereżempju "area fasitola", ma jkunx jaf xi tfisser, għax biex tkun taf xi tfisser trid tkun intiż fis-suġġett?

Allura, kif jista' wieħed ikollu appell fuq xi ħaġa simili u ma jkollux il-background xjentifiku, kif jista' jifhem għaliex ittieħdet dik id-deċiżjoni?

Hawnhekk nista' nirreferi għal-laqgħa preċedenti ta' dan il-Kumitat fejn kellna rapport mingħajr il-kontribuzzjoni xjentifika tad-Dipartiment tal-Ambjent.

Jien ma naħsibx li huwa l-għan tal-Gvern li jkollna rapporti jew deċiżjonijiet meħuda li jkunu simili għal dik l-esperjenza li kellna l-aħħar darba.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Issa ngħaddi għall-kelliem li jmiss, li huwa s-Sur David Pisani, għan-nom tal-Front Ħarsien ODZ.

Nitlob li, kemm jista' ikun, inżommu mal-ħin, ħalli din id-diskussjoni tibqa' ħajja.

IS-SUR DAVID PISANI (Front Ħarsien ODZ): F'isem il-Front Ħarsien ODZ, nixtieq ngħaddi l-istatement tagħna.

L-ewwel nett, naħseb li hawn consensus li ż-żmien ta' konsultazzjoni għandu jitwal.

Għalina, bħala Front Ħarsien ODZ, ħassejniha bħala offiża meta rajna l-affarijiet kif qed jipproċedu f'daqshekk żmien qasir; qed nitkellmu fuq tlett ijiem.

Jekk se nitkellmu fuq konsultazzjoni wiesgħa mal-NGOs, tajjeb li din insostnuha bl-għemil tagħna, mhux biss bil-kliem.

Dalgħodu, aħna ħriġna stqarrija fejn għedna li l-fatt li m'hemmx konsultazzjoni jfisser li l-Gvern qiegħed jirrombla fuq l-NGOs.

Dak huwa l-istatement tagħna u ma niddejqux ngħiduh.

MICHAEL FALZON: Mr Chairman, mhux biex inwaqqaf lis-Sur Pisani, però, għall-preċiżjoni, rrid ngħid li m'għandniex ninsew li fl-2014 kien hemm ukoll erba' ġimgħat konsultazzjoni.

Issa jekk dak iż-żmien il-Front Ħarsien ODZ ma kienx jeżisti, mhuwiex tort tal-Gvern.

Ejjew ma ninsewx li qabel dawn l-erba' ġimgħat li qbilna dwarhom – anzi issa qed naqblu li jkunu erba' ġimgħat u ftit jiem – kien hemm ukoll erba' ġimgħat oħra konsultazzjoni fl-2014.

Jiġifieri, li noqogħdu niġu hawnhekk u nużaw ħafna termini ta' nirromblaw u mhux nirromblaw, mhux qiegħda f'postha.

For the record, nerġa' ngħid li kien hemm erba' ġimgħat oħra ta' konsultazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Jekk jogħġobkom.

Mexjin tajjeb ħafna, u napprezza s-sehem, il-koperazzjoni u l-kollaborazzjoni tagħkom.

Ejjew nibqgħu nimxu kif qegħdin mexjin b'mod bħala poplu ċivili.

Nifhem li hawn ħafna fehmiet differenti, u nifhem li kulħadd għandu l-voice of reason tiegħu; imma ejjew, kemm jista' ikun, nimxu biex il-leħen tal-NGOs jinstema' wkoll.

L-Onor.

Marthese Portelli, fuq punt ta' kjarifika, u nitolbok tkun konċiża.

MARTHESE PORTELLI: Mr Chairman, jiena biex nikkjarifika dak li qal ir-rappreżentant tal-Front Ħarsien ODZ.

Ir-rappreżentant tal-Front Ħarsien ODZ, bħalma qalu wkoll diversi NGOs oħra, qiegħed jikkritika l-mod ta' kif saret il-konsultazzjoni fuq dawn il-liġijiet li ġew ippubblikati u kienu available għalihom nhar il-Ġimgħa li għaddiet.

Fuq dik qegħdin jitkellmu, u m'għandniex nippruvaw indawru d-diskors.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

MICHAEL FALZON: Nerġa' nippreċiża li jien kulma għedt hu li kien hemm erba' ġimgħat konsultazzjoni s-sena li għaddiet.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Sur Pisani, nitolbok tkompli bid-diskors tiegħek.

IS-SUR DAVID PISANI: Mr Chairman, dan li qed jgħid il-Ministru jikkonferma dak li qed ngħid jiena, jiġifieri qed jagħmel enfasi ta' dak li qed ngħid jien, u aktar jikkonvinċini li f'dak li qed ngħid jien għandi raġun, għax għalhekk għamel l-argument tiegħu.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq tliet abbozzi ta' liġi li wieħed minnhom fih 76 paġna u 86 klawsola, jiġifieri huwa twil ħafna u, apparti hekk, trid toqgħod tqabbel mal-liġijiet preżenti biex tara x'daħal iżjed u xi tneħħa.

Jiġifieri, aktar u aktar għandu jkun hemm iktar konsultazzjoni.

Li qed ngħidu aħna, bħala Front Ħarsien ODZ, huwa li ż-żmien ta' konsultazzjoni għandu jiżdied.

Aħna ma naqblux li għandu jkun erba' ġimgħat, imma għandu jkun estiż għas-sajf ħalli jkun hemm iktar ċans fejn aħna nirrevedu l-liġijiet qodma ma' dawk tal-lum kif se jiġu emendati.

Jekk il-Ministru ħass bħala offiża l-argument tagħna li l-Gvern irrombla, ngħidlu li aħna għedniha għall-fatt li kif saru l-affarijiet … Il-fatt li ntlaħaq qbil li l-proċess kien qasir, u dan ġie estiż għal erba' ġimgħat, ifisser li dak li għedna f'istatement tagħna dalgħodu kellna raġun fuqu.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Issa nitlob lil Monique Agius, rappreżentanta tal-Front Ħarsien ODZ, biex tagħmel il-preżentazzjoni tagħha.

MONIQUE AGIUS (f'isem il-Front Ħarsien ODZ): Suppost dan huwa Gvern li jisma', u għalhekk aħna qegħdin hawnhekk għall-konsultazzjoni pubblika; però, kif semma s-Sur David Pisani qabli, dawn l-abbozzi fihom ħafna klawsoli, u għaldaqstant ma tantx jidher li l-Gvern jisma', għax ħafna minna ma laħqux jippreparaw għall-consultation, filwaqt li għada se tibda d-diskussjoni fil-Parlament.

Dan ma jagħmilx sens.

Jekk intom tridu tmorru b'diskussjoni fil-Parlament, u tridu verament tisimgħu lill-pubbliku, lill-NGOs, lill-iżviluppaturi, u 'l dawk kollha li jridu jagħtu l-kontribuzzjoni tagħhom, id-diskussjoni fit-Tieni Qari ta' dawn l-abbozzi kellha tiġi posposta kompletament, u ssir wara li jkun hemm il-konsultazzjoni.

X'jiswa li jkollna konsultazzjoni biex, in parallel magħha, jkun hemm id-diskussjoni fl-istadju tat-Tieni Qari ta' dawn l-istess abbozzi?

Għalhekk, bħala Front Ħarsien ODZ aħna sejjaħna dalgħodu biex ikun hemm konsultazzjoni wara li jgħaddi s-sajf, u li l-Gvern ma jibqax jinsisti li jibqa' għaddej minn fuq is-soċjetà ċivili b'dan il-mod.

Fl-aħħar nett, tajjeb nistaqsu min hu l-assolutist, jekk hux il-Gvern li qed jagħmel konsultazzjoni llum biex għada jmur fil-Parlament u jibda jiddiskuti l-liġijiet, meta ħadd minna ma seta' jikkontribwixxi għal diskussjoni serja għax ma kellniex ċans biżżejjed biex naqrawhom, jew dawk li qegħdin jiippruvaw iħarsu l-ambjent.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

HELENA PORTELLI (f'isem Friends of the Earth): Il-punt tagħna huwa qasir ħafna, għax kif qalu l-NGOs l-oħra – li hawnhekk, sfortunatament, qed nara hawn tlieta biss – ma kellniex ċans niddiskutuhom.

Aħna għandna Bord Eżekuttiv u membri li kollha jridu jkunu on board, u ma nistgħux nagħtu statements mingħajr ma jkollna l-assigurazzjoni tagħhom.

Jiġifieri, ma kienx hemm ċans li jkollna meeting tal-Eżekuttiv, u wisq inqas tal-Bord, u wisq inqas li ndawru d-dokumenti mal-membri tagħna.

Jiġifieri, dan tal-lum għalina huwa meeting kosmetiku; aħna ġejna għax konna mistiedna, però ma nistgħux nagħtu l-input tagħna.

Jien naqbel li jkun hemm konsultazzjoni itwal, għax ovvjament din ma kenitx suffiċjenti.

Ma naħsibx li kellna għalfejn niġu hawnhekk illum u nitolbu dan il-meeting biex dan isir.

Għandha tkun prattika normali li konsultazzjoni li suppost issir f'erba' ġimgħat issir f'erba' ġimgħat, u ma naħsibx li għandna għalfejn niddiskutu dak il-punt.

Bażikament min-naħa tagħna dak li kelli xi ngħid.

THE CHAIRMAN: Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' dawk preżenti li kitbulna r-Ramblers' Association u nfurmawna li jidhrilhom li ma kellhomx żmien biżżejjed biex ikunu jistgħu jagħtu sehemhom f'dan il-Kumitat, u għaldaqstant qiegħed nirreġistra l-ittra li huma bagħtulna.

Marthese Portelli u lill-Ministru Leo Brincat biex jagħmlu intervent ta' ħames minuti kull wieħed, biex imbagħad nerġgħu ngħaddu għat-taqsima l-oħra ta' din il-laqgħa.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Just biex nikkjarifika, jien staqsejt liċ-Chair jekk aħniex se nkomplu bid-diskussjoni peress li naf li hawn xi wħud minn dawk preżenti li jixtiequ jitkellmu wkoll.

Jiġifieri, wara li nikkummentaw jien u l-Ministru Leo Brincat, se jkun hemm opportunità oħra sabiex min jixtieq, ikun jista' jitkellem?

THE CHAIRMAN: Huwa l-ħsieb tiegħi li fit-tieni taqsima jkun hemm is-sehem tal-pubbliku preżenti; però, qabel xtaqt nagħti ħames minuti kull wieħed liż-żewġ Membri sabiex jagħmlu sommarju fuq dak li semgħu.

MARTHESE PORTELLI: Is-summary tiegħi se tkun waħda qasira ħafna.

L-ewwel nett, nixtieq nerġa' nikkjarifika punt dwar il-public consultation li diġà saret.

L-Onor.

Michael Falzon qal li diġà saret konsultazzjoni pubblika fejn l-NGOs kellhom l-opportunità li jitkellmu.

Naħseb tajjeb li nikkjarifikaw li, f'dik il-public consultation, id-dokument dwar id-demerger kien għadu mhuwiex available, u kien ġie msemmi lill-għaqdiet preċiżament dakinhar.

Jiġifieri, jiena nerġa' intenni l-pożizzjoni tiegħi li ma tistax tikkummenta fuq dokument li tkun għadek ma rajtx.

U allura, biex norbot ma' din, l-ewwel nett nerġa' intenni l-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni li ma jagħmilx sens li għada filgħodu mmorru fil-Plenarja niddibattu l-Liġi tal-Ambjent, u filgħaxija se niddibattu l-Liġi tal-Planning.

Jiġifieri, għada se jkollna maratona – m'hemmx kelma oħra – ta' kelliem wara l-ieħor jitkellem fuq l-ambjent u fuq l-ippjanar, meta llum ħafna mir-rappreżentanti li ġew jaqsmu l-opinjonijiet tagħhom magħna qalulna bl-iktar mod ċar li sal-lum m'għandhomx il-pożizzjoni kompluta.

U allura jien, li qed nirrappreżenta lill-poplu, kif nista' għada nitla' fil-Plenarja u nitkellem?

Jekk jien għada se nitla' fil-Plenarja u nitkellem, inkun qed nitkellem u ngħid l-opinjoni tiegħi, minkejja li lili eleġġewni n-nies, u għandi nirrappreżenta lin-nies.

Punt ieħor li xtaqt inqajjem, u li se tkun bħala proposta min-naħa tagħna bħala Oppożizzjoni, hu li, peress li issa se jitwal iż-żmien tal-konsultazzjoni, u peress li xorta huwa perijodu pjuttost qasir għal tliet liġijiet li huma voluminużi, il-MEPA forsi tista' tipprepara dokument fejn tagħmel analiżi imparzjali – u nerġa' nenfasizza li jrid ikun imparzjali, mhux bħar-rapport li kien ġie ppreżentat fuq il-każ tas-site selection f'Taż-Żonqor – tal-liġijiet eżistenti llum, u dawk li qed jiġu proposti, jiġifieri jaqbdu d-Development Planning Act u l-liġijiet tal-lum u jgħidulna x'hemm differenti bejniethom, biex almenu l-NGOs ikollhom pedament minn fejn jistgħu jibdew u jkollhom ukoll point of reference.

Jekk verament irridu naħdmu flimkien, irridu naraw li l-Gvern – li wara kollox għandu l-għodda f'idejh – jgħin lill-NGOs sabiex jagħmlu xogħolhom.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

LEO BRINCAT: Li ma naqblux fuq dak li m'aħniex qed naqblu dwaru nifhem, imma ma naħsibx li jaqbel li jkollna disagreement fuq dak li qed naqblu dwaru.

Jiena fl-ebda stadju m'għedt li aħna konna ddiskutejna abbozz ta' liġi.

(Interruzzjonijiet) Onor. Portelli, jien smajtek ...

MARTHESE PORTELLI: Ministru, jien m'għedtx hekk, u bħalma inti kkorreġejtni qabel, issa nikkorreġik jien ukoll.

LEO BRINCAT: Mela jekk nikkwotak ħażin, ikkorreġini wara, għandek ir-right of reply.

Meta kienet saret konsultazzjoni f'Robert Samut Hall tal-Furjana – dak iż-żmien kien responsabbli minn dan il-qasam il-kollega tagħna, l-Onor.

Michael Farrugia – kien hemm qafas ta' ħsebijiet u ma kienx hemm abbozz ta' liġi.

Dakinhar, aħna konna tlabna s-suġġerimenti u anke proposti, u kien hemm żmien ta' konsultazzjoni.

U ż-żmien ta' konsultazzjoni – jista' jikkonferma dan aktar minni l-kollega tiegħi – kien anke ġie estiż.

Hawnhekk għandi wħud mis-sottomissjonijiet li daħlu dakinhar, u nista' nikkonferma li, kemm min-naħa tagħna, kif ukoll min-naħa tal-Ippjanar, dawn ġew miflija bir-reqqa kollha u, f'ħafna każi, wħud minn dawn is-suġġerimenti ġew taken on board u anke ġew inkorporati fl-abbozzi ta' liġi nnifishom.

Niġu għad-diskussjoni ta' għada.

Nerġa' ngħid li l-Oppożizzjoni kienet tkun f'pożizzjoni skomda kieku kellha aċċess għad-dokumentazzjoni nhar il-Ġimgħa meta ħarġet fil-Gazzetta tal-Gvern; imma l-fatt hu li d-dokumenti ilhom għandhom mis-16 tax-xahar, u allura kellhom mhux biss żmien biżżejjed biex jirriflettu fuqhom, imma – kif jista' jgħallimni min hu intiż fil-proċedura parlamentari aktar minni – meta ġieli fl-imgħoddi jiena stess għamilt l-iżball u kkwotajt fis-Second Reading klawsoli mill-abbozz ta' liġi nnifsu, diversi Speakers – u, jekk m'iniex sejjer żball, wieħed minnhom kien Lawrence Gonzi li kien eċċellenti fil-proċedura – kienu jiġbdu l-attenzjoni li fis-Second Reading wieħed irid jitkellem fuq il-broad outline iktar milli fuq id-dettall ta' klawsola klawsola.

Dak isir meta jiġu miflija l-abbozzi ta' liġi.

Il-punti kollha li se jkunu qed jissollevaw il-korpi kostitwiti, il-constituted bodies, u anke entitajiet oħrajn li, għal xi raġuni jew oħra, mhumiex preżenti hawnhekk, imma jħossu li għandhom jagħtu s-sottomissjonijiet, se jkunu qegħdin jiġu evalwati, mhux min-naħa tal-Oppożizzjoni biss, iżda anke min-naħa tal-Gvern, u n-naħa tal-Gvern, fejn se jkun hemm affarijiet li jidher li huma prattiċi u pożittivi, se jkun qed jagħmilhom tiegħu u jagħti l-kredtu where credit is due.

Qed ngħid dan mhux għall-benefiċċju tagħkom, għax naf li tafu l-proċedura parlamentari, imma ħafna nies hemm barra ma jagħmlux id-distinzjoni netta – u m'iniex qed ngħid dan biex ninsolenta lil xi ħadd – bejn dak li huwa l-istadju ta' Kumitat, l-istadju tat-Tieni Qari, eċċ. Jiġifieri, d-dibattitu fl-istadju tat-Tieni Qari jista' jsir faċilment għaliex l-entitajiet politiċi kellhom żmien biżżejjed biex jirriflettu fuq il-liġi.

Meta mbagħad niġu għall-istadju ta' Kumitat, se jkollna l-konfort li nkunu assorbejna l-fehmiet kollha ta' dawk kollha li wieġbu għall-konsultazzjoni li jidher hemm qbil dwarha, u li mhi tikser jew ixxellef bl-ebda mod l-Aarhus Convention.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: L-ewwel nett, nirringrazzja lill-Ministru Leo Brincat li kkonferma li fuq dawn il-liġijiet li għandna llum ma saritx public consultation.

Grazzi, ikkonfermajthielna llum.

It-tieni punt: m'għandi l-ebda diffikultà li, bħala Oppożizzjoni, jien personalment u l-kollegi sħabi, għada mmorru niddibattu fil-Plenarja.

Il-punt kollu kien li, biex verament issir konsultazzjoni u biex verament inwasslu l-messaġġ hemm barra ta' x'verament aħna l-politiċi għandna u rridu f'dawn il-liġijiet, l-ewwel irridu nisimgħu x'għandhom xi jgħidu.

M'għandi l-ebda diffikultà li l-proposti tagħhom tagħmilhom tiegħek, anzi nħeġġek biex il-proposti li se jressqu l-NGOs tinkluduhom kollha kemm huma, mhux bħalma għamiltu fl-iSPED, fejn il-proposti li ressqu l-NGOs ġew injorati kważi kollha fit-totalità tagħhom.

Jien mistoqsija waħda biss għandi: X'inhi d-diffikultà tiegħek biex, minflok nibdew id-diskussjoni għada fil-Plenarja, nibdewha wara li nkunu smajna lill-NGOs?

THE CHAIRMAN: Issa se nistieden lil dawk l-entitajiet jew ċittadini li jinsabu preżenti u jixtiequ jsemmgħu leħinhom, sabiex b'hekk ikollna cross section ta' fehmiet differenti.

Kull kelliem se jkun jista' jagħmel intervent ta' żewġ minuti.

Nixtieqkom turuni min jixtieq jitkellem ħalli naraw kemm għandna bżonn ħin.

Irrid niġbed l-attenzjoni tas-Sur Sandro Chetcuti, għaliex aktar kmieni għadda kummenti li aħna għamilna l-istedin lill-NGOs bħala prassi ta' dan il-Kumitat.

Is-Segretarja tal-Kumitat iċċekkjat jekk l-entità li inti tirrappreżenta hijiex listed bħala NGO, u ma sibnihiex: għaldaqstant, l-istedina ma setgħetx issir.

Ġejt infurmat ukoll li Ms. Astrid Vella kienet diġà avżatna li xtaqet titkellem f'isem l-għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar.

Kien nuqqas min-naħa tagħna b'mod amministrattiv li ma tajnihiex ċans titkellem, u għaldaqstant se nagħtuha ċans wara li jitkellmu dawn l-erba' kelliema li semmejt.

Insejjaħ issa lis-Sur Chetcuti.

IS-SUR SANDRO CHETCUTI (f'isem il-Malta Developers Association - MDA): Mr Chairman, l-ewwel nett, irrid ngħid li aħna ilna rreġistrati bħala NGO għal madwar erba' snin, u n-numru tar-reġistrazzjoni huwa 607.

Kont napprezza ħafna kieku l-MDA – jien qed nitkellem f'isem sħabi li hawn bosta minnhom preżenti – li llum tirrappreżenta l-industrija tal-kostruzzjoni … Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-planning, and we are the only voice in Malta li nirrappreżentaw lill-industrija.

Aħna nippretendu li ningħataw l-istess opportunitajiet daqs ħaddieħor.

Nerġa' ngħid li aħna rreġistrati bħala NGO, u nħoss li konna żvantaġġjati ħafna li ma ġejniex innotifikati.

Mr Chairman, jidher ċar li d-dokument huwa żbilanċjat kontra l-iżviluppatur.

L-ewwel kellna l-Planning Authority, imbagħad evolviet fil-Malta Environment and Planning Authority, u issa l-environment se jkollu awtorità li tkun fuq kollox.

Jien naqbel li jkun hemm awtorità li fil-prinċipju tħares u ssaħħaħ l-ambjent; però f'minuta ma nistax nagħtik ċerti dettalji.

Li nista' ngħidlek hu li għandna ħafna xi ngħidu, rajna l-Oppożizzjoni hawnhekk qed tesiġi li tirrappreżenta lill-pubbliku u lill-poplu, aħna parti mill-poplu, aħna ma ġejniex ikkonsultati, u l-Oppożizzjoni fl-ebda ħin ma għajtulna biex inkunu parti mid-diskussjoni ta' dan il-proċess tant importanti.

Aħna kulma nixtiequ hu li tagħtuna ftit ċans niddiskutu l-punti li hemm li huma rilevanti.

Aħna m'għandna xejn kontra li l-ambjent jissaħħaħ; anzi, għalina aħjar li l-ambjent jissaħħaħ għax ikun hawn iktar fair level playingfield.

THE CHAIRMAN: Nitolbok tikkonkludi għax għaddew iż-żewġ minuti.

IS-SUR SANDRO CHETCUTI: Mr Chairman, tapprezza li konna żvantaġġjati ħafna.

THE CHAIRMAN: Qabel titlaq minn fuq il-Mejda, xtaqt nistaqsik x'jisimha l-NGO li tirrappreżenta.

THE CHAIRMAN: Jien għadni kemm iċċekkjajt mal-lista uffiċjali li kienet ġiet mgħoddija lilna tal-NGOs irreġistrati, u n-numru 607 huwa r-registration number tal-NGO li ġġib l-isem ta' Clear Dimension Training Centre.

IS-SUR SANDRO CHETCUTI: Mela hemm xi żball.

Ma neħodhiex bi kbira f'dan il-pajjiż li jkun hawn dan it-tip ta' żbalji!

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak tas-sehem tiegħek, u nistieden issa lis-Sur Stivala.

IS-SUR MICHAEL STIVALA: Jiena naħseb li waħda mit-tibdiliet li qegħdin isiru hija li l-Building Regulations Office (BRO) se jingħaqad mal-MEPA.

Jiena naħseb li bħala prinċipju dan m'għandux ikun għax se jkun hemm konfużjoni fuq l-onus tal-ownership.

Il-BRO, bħala uffiċċju, jidħol ħafna fuq ownership, u l-planning m'għandux jidħol fuq kwestjonijiet ta' ownership.

Hemm imbagħad il-mod kif se jiġi ffurmat il-Planning Board.

Fil-Planning Board se jkun hemm rappreżentanti ta' ENGOs, u mhux se jkun hemm rappreżentanti tal-iżviluppaturi.

Jiena, bħala żviluppatur, ma nafx għalfejn se jkun hemm iċ-Chairman tal-Environment Authority rappreżentat fil-Planning Board, se jkun hemm ir-rappreżentant tal-ENGOs, imbagħad l-applikanti mhuma se jkunu rappreżentati xejn.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu ħafna fuq environment, imma m'aħna nisimgħu xejn fuq id-drittijiet tal-applikanti.

Kull wieħed u waħda minna xi darba għamel xi applikazzjoni għand il-MEPA.

Fil-verità qegħdin nitkellmu jekk dan it-tibdil fil-liġi huwiex se jkun ta' vantaġġ għall-applikant, jiġifieri għal kull wieħed u waħda minna?

Hemm punt pożittiv li l-ambjent għandu jiġi protett; imma l-4,000 persuna li ta' kull sena jressqu applikazzjoni quddiem il-MEPA, ħadd mhu qed jitkellem fuq kif għandna nipproteġuhom?

Ħadd mhu qed jitkellem fuq dawk l-applikanti li japplikaw għal permess biex jiftħu xi tieqa u jdumu x-xhur jistennew għal risposta?

THE CHAIRMAN: Grazzi tas-sehem tiegħek.

IS-SUR ANTON CAMILLERI: Mr Chairman, jien nemmen li l-ambjent għandu jiġi protett, imma mill-banda l-oħra naħseb li qegħdin noħolqu liġijiet li ħafna nies qegħdin jabbużaw minnhom biex ikunu jistgħu jfixklu lil "dak" u lill-"ieħor", u ħadd ma jidħol responsabbli għad-danni.

Aħna ngħaddu minn dawn l-affarijiet kuljum.

Mela aħna entrepreneurs li nħaddmu n-nies u, minflok ma niġu pprotetti, nispiċċaw vittmi ta' dan it-tip ta' nies għax, jekk ma tagħmilx kif irid hu, jivvendikak … Hemm bżonn li aħna niġu protetti.

Barra minn hekk, għandna anke liġijiet li jmorru lil hinn minn pajjiżi oħrajn tal-Ewropa, bħal pereżempju, l-environmental impact assessments (EIAs).

Meta tiġi biex tagħmel EIA, il-liġijiet tagħna jibdew minn ċertu kobor ta' proġetti, mentri barra minn Malta jmorru ferm ikbar.

Jien naħseb li dawn l-affarijiet għandhom jiġu kkunsidrati.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

IL-PERIT SIMONE VELLA LENICKER: Nixtieq ngħid li jien ili membru fil-Kunsill tal-Kamra tal-Periti sa mill-2013; però llum m'iniex qed nitkellem bl-ebda mod f'isimhom.

Dak li se ngħid se ngħidu f'ismi personali.

Jien xtaqt nistaqsi jekk il-Kamra tal-Periti u ċ-Chamber of Planners kenux mistiedna għal din il-laqgħa.

Irrid ngħid li, meta kienet saret il-public consultation fl-2014, jien kont ippreżentajt serje ta' kummenti u, bħala membru tal-pubbliku, xtaqt nistaqsi jekk il-konsultazzjoni li saret tistax tiġi ppubblikata, u jistgħux il-Ministru u s-Segretarju Parlamentari jagħtuna rendikont ta' liema suġġerimenti ġew meħuda on board, u x'kienet ir-raġuni li oħrajn ma ġewx meħuda on board.

Bħala perit, hemm żewġ klawsoli li jinkwetawni ftit.

L-ewwel waħda hija klawsola 55 tal-Planning Act, fejn qed jingħad li trid issir konsultazzjoni mal-Kamra tal-Periti u maċ-Chamber of Planners fuq Development Orders.

Jidher li dan huwa l-uniku instance fejn hemm obbligu li ssir konsultazzjoni ma' dawn iż-żewġ entitajiet, u jien naħseb li dak għandu jiġi estiż għal kull regolament li joħroġ taħt l-Att li jirregola l-Ippjanar.

It-tieni klawsola li xtaqt nitkellem dwarha hija klawsola 33, li titkellem dwar aċċess għal informazzjoni, fejn jidher li l-aċċess li għandna llum għal ċerta informazzjoni biex inkunu nistgħu nirrappreżentaw lill-klijenti tagħna qed jiġi ridott ħafna.

Xtaqt ukoll inżid xi ħaġa ma' dak li qalet l-Onor.

Marthese Portelli, fejn talbet li ssir tabella ta' comparison bejn l-Att li hemm illum u dawn l-abbozzi.

Naħseb li huwa lok ukoll li jsiru serje ta' information sessions fejn aħna, bħala pubbliku, bħala professjonisti, bħala NGOs u kull min hu interessat f'dan is-settur ikun jista' jifhem, għax ħafna drabi ssir ċerta kritika għax ikun hemm misinterpretation min-naħa tagħna minħabba li jkun hemm lack of information.

Dawk kienu l-punti li xtaqt nagħmel.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Issa nixtieq nistieden lil Ms. Astrid Vella, f'isem l-għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar.

ASTRID VELLA (f'isem Flimkien għal Ambjent Aħjar): Mr Chairman, immur dritt għas-suġġett, u m'iniex se nirrepeti dak li diġà ntqal.

Jien sempliċement irrid nirribatti li, skont ma ħareġ issa rigward il-kwalità tal-konsultazzjoni li saret is-sena l-oħra, nikkonferma dak li qegħdin ngħidu li din mhux biss tmur kontra l-Aarhus Convention, imma tmur ukoll kontra d-Direttiva tal-Aċċess għall-Informazzjoni Ambjentali tal-EU.

Hemmhekk għandna direttiva ċara ħafna tal-EU li tkun qed tiġi infringed jekk id-dibattitu jsir għada, għax b'feedback mingħajr biżżejjed ħin, wieħed ma jistax jagħmel dibattitu informat u jkollu l-input tas-Soċjetà Ċivili.

Inħoss li dik hija issue importantissima.

Rigward il-liġi, aħna rajna li stajna, u għandna punt wieħed kardinali li nixtiequ nsostnu, li huwa proprju dwar il-ħatra tal-uffiċjali tal-entitajiet, speċjalment l-uffiċjali tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Aħna nsostnu li din dejjem kienet problema li għal żmien twil ikkawżat ħafna problemi ambjentali sa riċentement, f'dawn l-aħħar ġimgħat, meta rajna l-każ Taż-Żonqor fejn l-istess CEO tal-MEPA ammetta li he was infringing MEPA's remit by obeying orders that came from above.

Jiġifieri, li jkollna uffiċjali li jiggwidaw lill-MEPA skont ir-rieda ta' min ħatarhom hija proprju l-bażi tal-problemi kollha, jew tal-biċċa l-kbira tal-problemi li qegħdin niffaċjaw.

Għalhekk, sakemm ma jkollniex committment politiku tal-indipendenza tal-MEPA, m'aħna se naraw l-ebda kambjament fir-regolament tal-ippjanar u l-ambjent.

Aħna nikkundannaw ħafna d-demotion tas-settur ambjentali għar-rieda kważi relattiva u personali.

Din hija klawsola miftuħa kompletament għal interpretazzjoni, u dawn l-affarijiet ma jistgħux ikunu soġġetti għall-interpretazzjoni personali.

Dan huwa proprju d-downfall tal-liġijiet u r-regolamenti tal-MEPA li kienu dejjem soġġetti għall-interpretazzjoni.

Dak li huwa meqjus bħala neċessarju għal xi ħadd, ma jkunx neċessarju għal xi ħaddieħor.

U hawnhekk huwa l-qofol ta' ħafna mill-problemi fil-MEPA.

'Flimkien għal Ambjent Aħjar' dejjem insistejna li tibdil fil-MEPA għandu jsir biss sabiex isaħħaħ il-pożizzjoni tad-Direttorat tal-Ambjent, li kien dejjem soġġett għad-Direttorat tal-Ippjanar.

Minn dak li rajna, dan żgur mhuwiex il-każ hawnhekk.

Aħna nħossu li l-liġi kif proposta qiegħda ddgħajjef aktar u aktar l-irwol tal-ambjent u tirrendih biss entità konsultattiva skont ir-rieda tal-persuna nkarigata dakinhar.

Jien nispera li d-diskussjonijiet li għandhom jibdew għada fil-Parlament jiġu posposti għal wara li jkunu għamlu s-suġġerimenti tagħhom l-ENGOs u s-soċjetà ċivili.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Napprezza u nirringrazzja għas-sehem tagħhom lill-Flimkien għal Ambjent Aħjar.

Nixtieq issa ndur għall-Membri ta' dan il-Kumitat Permanenti, u se nistieden kelliem minn kull naħa sabiex jitkellem għal erba' minuti.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Mr Chairman, kif intqal tajjeb, is-sessjoni tal-lum kienet kick off point, jiġifieri l-ebda NGO ma setgħet tiġi hawnhekk illum u tagħti l-proposti lil dan il-Kumitat.

Għalija – u naħseb anke għall-Oppożizzjoni – l-iktar ħaġa kardinali tibqa' li din tkun konsultazzjoni vera.

Mr Chairman, bid-dovut rispett jien ma naqbilx miegħek fejn għedt li l-punti li se jitqajmu mill-għaqdiet ambjentali għandhom jidħlu fil-proċess parlamentari meta niġu biex jiddiskutu l-abbozzi fl-istadju ta' Kumitat, għax il-verità hi li jista' jkollok verament dibattitu veru u ħaj meta inti tkun ikkonsultajt u smajt.

Jiena għada nista' immur u niddibatti l-ideat tiegħi personali; però ma nixtieqx nagħmilha għax jiena rrid nisma' x'se jgħidu l-għaqdiet ambjentali, l-għaqda tal-iżviluppaturi, persuni individwali, dawk li huma interessati, ċittadini onesti, eċċ. Imma, jekk il-Ministru Leo Brincat u l-Onor.

Falzon jiftħu dan id-dibattitu għada, mhux se jkollna dan il-lok, u din se tkun a missed opportunity.

Se nitilfu opportunità tad-deheb li jkollna dan id-dibattitu veru dwar dawn l-abbozzi.

Jiena naħseb li aħna lkoll konxji tal-impatt li jista' ikollhom dawn l-abbozzi.

Id-deċiżjonijiet li se nieħdu aħna fuq dawn l-abbozzi se jkollhom effett mhux biss għaż-żmien li fadlilha din il-leġiżlatura – jiġifieri madwar sentejn u nofs – imma se jkollhom effett għal numru kbir ta' snin.

Kif kelli l-opportunità ngħid waqt dibattitu li kelli mal-Onor.

Deborah Schembri, id-deċiżjonijiet li se nieħdu llum se jkollhom impatt għal żmien twil, u jien għalhekk ma nistax nifhem għaliex ma tistax tiġi milqugħa din it-talba raġunata tagħna.

X'se tiswikom billi tistennew erba' ġimgħat?

Aħna m'aħniex qed ngħidu li ma rridux nipparteċipaw f'dan il-proċess; anzi verament nixtiequ li, jekk jista' jkun, naslu għal qbil.

Però, jrid ikun hemm ir-rieda.

Ma jistax ikun li l-Gvern jiġi hawnhekk b'insistenza – u biex tgħaxxaqha ninsabu fil-peak tas-sajf – li ma jċedix għal din it-talba.

Dwar dan naħseb li aktar irrid inħares lejn il-Ministru għall-Ambjent milli lejn is-Segretarju Parlamentari, u nistaqsih jekk iħossx ir-responsabilità fuq spalltu li jibqa' jinsisti li dan id-dibattitu jsir erba' ġimgħat oħra.

Intom insistejtu li ma tridux tgħaġġlu din il-liġi – li huwa tajjeb – imma tridu turuna bil-provi; ma tistgħux tgħidu biss li ma tridux tgħaġġlu l-liġi.

Erba' ġimgħat mhumiex se jiswew ħafna, u aħna lesti li, wara dawn l-erba' ġimgħat, inpoġġu ras ma' ras, u nagħmlu diskussjoni xierqa u serja, għax l-affarijiet li se jiġu deċiżi hawnhekk huma importanti ħafna, bħal pereżempju, fejn jista' jinbena u x'jista' jinbena.

Permezz ta' dawn il-liġijiet, se jiġu determinati numru ta' proċeduri.

Pereżempju, aħna inkwetati kif il-qasam tal-ambjent … U jien iddispjaċut li l-bieraħ il-Gvern ħareġ stqarrija li fiha qal li l-Oppożizzjoni trid iddgħajjef l-ambjent, għax verament mhux il-każ.

Aħna rridu nsibu bilanċ.

Aħna nixtiequ li jkun hemm bilanċ bejn dak li hu żvilupp u żvilupp sostenibbli.

Jiena assolutament m'iniex qed nagħmel botti politiċi, għax verament nixtieq naslu biex niftehmu dwar din il-ħaġa.

Erba' ġimgħat mhuma se jiswew xejn.

Għalija personali, din il-konsultazzjoni tajjeb li ssir, u kien għalhekk li jiena, flimkien mal-Onor.

Portelli, u bi qbil mal-kollegi tagħna tal-Oppożizzjoni, tlabna li ssir din id-diskussjoni; però, jekk irridu verament nagħtu kas ta' x'se jidħol minn hemm ġew minn dan il-proċess … Nerġa' ngħid li m'iniex qed nirreferi għall-għaqdiet ambjentali biss, imma qed nirreferi għal kulħadd, għaliex dan il-proċess se jaffettwa mhux biss lill-ambjent, imma se jaffettwa anke l-interessi tal-iżviluppaturi, u allura mhu fl-interess ta' ħadd li ngħaġġlu għaliex, if we get it wrong, we will get it very wrong for a very long time.

U l-appell tiegħi lill-Gvern huwa biex jisma'.

Intom għedtu li dan huwa Gvern li jisma’, u issa għandkom opportunità biex tikkonfermaw li tisimgħu.

Billi tistennew erba’ ġimgħat mhijiex se taqa’ id-dinja!

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

CHARLES BUHAGIAR: Mr Chairman, naħseb li l-ewwel ħaġa li rridu nagħmlu hi li nerġgħu nfakkru f'żewġ affarijiet importanti.

Id-diskussjoni li ssir fis-Second Reading mhijiex diskussjoni fejn jiġu mirquma l-klawsoli tal-liġi, imma hija diskussjoni ġenerali dwar policies.

Jiġifieri, wara li jsiru l-proposti min-naħa tal-NGOs u min-naħa ta' kull min hu interessat, dawk ma jiġux għand dan il-Kumitat, imma jmorru għand il-Gvern.

Proprjament, dan il-Kumitat lanqas kellu għalfejn jiltaqa' biex jiddiskuti dawn il-liġijiet, għax dan il-Kumitat jiddiskuti biss policies mhux liġijiet.

Din il-laqgħa tal-lum saret minħabba li l-kollegi tiegħi korrettement ħassew li għandu jkun hemm iktar diskussjoni wiesgħa – u aħna favur li jkun hemm aktar diskussjoni wiesgħa – però il-proposti li jsiru minn kulħadd għand il-Gvern se jmorru, mhux se jiġu għand dan il-Kumitat.

Jiġifieri, l-Ministru u s-Segretarju Parlamentari se jaraw x'inhu rilevanti minn dawk il-proposti, u jien ċert li dak li hu rilevanti se jinkluduh fil-liġi.

Jiġifieri, meta qed ngħidu li ma nistgħux immorru għad-diskussjoni fis-Second Reading, qed ngħidu xi ħaġa li ma tagħmilx sens, għax fis-Second Reading se nitkellmu fuq concepts tal-liġi.

Kulħadd jaf li l-Gvern għandu mandat biex jagħmel din id-demerger għax kienet parti mill-programm elettorali, jiġifieri mhijiex xi ħaġa li waqgħet mis-sema, nafu li ilha ġejja, u allura din se ssir.

Mr Chairman, xi ħaġa li nkwetatni ħafna – u li ssemmiet ħafna matul id-diskussjoni –hija li ħafna nies iħalltu l-industrija tal-kostruzzjoni mal-ippjanar, u ssir ħafna kritika li l-industrija tal-kostruzzjoni timpatta fuq l-ambjent.

Ejjew nagħmlu d-differenza.

L-ippjanar għandu tip ta' impatt fuq l-ambjent, u l-industrija tal-kostruzzjoni għandha wkoll: però, ma nħalltuhomx flimkien għax huma impatti differenti u r-responsabilitajiet huma differenti.

Il-Planning Authority għandha responsabilità biex tara li dak l-impatt li jista' jkun hemm bl-iżvilupp fuq l-ippjanar jiġi kemm jista' ikun mitigat.

Hemm liġijiet oħrajn li jikkontrollaw il-kostruzzjoni u l-impatt tal-kostruzzjoni fuq l-ambjent; però mhumiex l-istess liġijiet.

U allura ma jagħmilx sens li niġu hawnhekk u ngħidu li hemm bżonn nagħmlu regolamenti aħjar biex nirregolaw l-industrija tal-kostruzzjoni, għax aħna fuq il-MEPA qed nitkellmu, u l-MEPA hija ppjanar.

Ejjew nagħmlu din id-distinzjoni.

Fil-fatt, naħseb li għamlu riferenza għaliha l-iżviluppaturi meta tkellmu fuq il-BRO u l-ippjanar, għax huwa l-BRO li jikkontrolla l-industrija tal-kostruzzjoni, u mhuwiex l-ippjanar.

Din hija xi ħaġa li meta nitkellmu hemm bżonn li nagħmluha ċara, għax ħafna drabi qed nispiċċaw ngħabbu lill-industrija tal-kostruzzjoni bi dnubiet li, fil-verità, mhumiex tagħha, għax meta ħafna drabi ssir il-kritika li l-industrija tal-kostruzzjoni qiegħda taħdem biex tiddestruġġi l-ambjent, mhi vera xejn għax huwa l-qasam tal-ippjanar li jagħti l-permessi, u mhux l-industrija tal-kostruzzjoni.

L-industrija tal-kostruzzjoni għandha l-klijenti, li huma l-iżviluppaturi, u d-diskussjoni ssir f'terminu ta' ippjanar.

Ngħid għalija, din hija concern fejn tidħol din il-liġi, fis-sens li nispera li issa ma nħalltux il-kwestjoni tal-kostruzzjoni u l-ippjanar, għax bl-amalgamation li se ssir tal-BRO mal-ippjanar, din l-issue tista' titħallat naqra iktar, u nittama li, meta ssir diskussjoni fil-Parlament, din il-ħaġa tiġi kkjarifikata iktar.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Minbarra l-Membri nominati fuq il-Kumitat, hawn preżenti wkoll l-Onor.

Bezzina u l-Onor.

Bonnici, u se nistedinhom sabiex jagħmlu intervent huma qabel ma nerġa' indur għall-Membri tal-Kumitat.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Mr Chairman, jiena nemmen li bħala Membri Parlamentari aħna qegħdin hawnhekk biex nirrappreżentaw lil dawk li eleġġewna.

Jiġifieri, fl-aħħar mill-aħħar, ma narax x'inhu l-iskop li mmorru għada fil-Plenarja niddiskutu affarijiet li lanqas inkunu għadna ħadna ċertu feedback mingħand il-poplu fuqhom.

Jiena naħseb, li bħala rappreżentanti tal-poplu, fl-aħħar mill-aħħar huwa obbligu tagħna lkoll li mhux immorru fil-Plenarja niddiskutu biex ngħidu li morna għamilna sessjoni jew tnejn niddiskutu fuq dawn il-liġijiet, imma għandna l-ewwel nieħdu ċertu feedback mingħand il-poplu li aħna nirrappreżentaw f'dan il-Parlament; imbagħad isiru d-diskussjonijiet li hemm bżonn.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

CHARLÒ BONNICI: Jiena wkoll intenni dak li qalu l-kollegi tiegħi.

Naħseb li nkunu qed nagħmlu ħażin jekk se mmorru għall-istadju tat-Tieni Qari ta' din il-liġi mingħajr ma nkunu ħadna ż-żmien li hemm bżonn biex nisimgħu dak li qed jgħidu l-NGOs, kemm min-naħa tal-ambjentalisti, kif ukoll min-naħa tal-iżviluppaturi.

L-Onor.

Charles Buhagiar għamel riferenza għall-mandat li ngħata dan il-Gvern fl-aħħar elezzjoni biex imur għad-demerger.

Jiena ngħid li ntefa' dubju fuq l-awtorità morali li għandu dan il-Gvern biex jagħmel din l-isplit minħabba l-mod kif aġixxa f'dawn is-sentejn li għaddew, u allura ċertament li qanqal ħafna dubji dwar kemm jista' dan il-Gvern jassigura li jkun hemm bilanċ bejn il-ħarsien tal-ambjent u l-iżvilupp.

Is-sena li għaddiet, saret riferenza għad-dokumenti li ġew ippubblikati – qed nirreferi għal dokumenti qosra li m'għandhom x'jaqsmu xejn mad-dettall li hawn f'dawn l-abbozzi ta' liġi – u allura ma nara xejn ħażin, jekk il-Gvern għandu intenzjonijiet tajbin, li jieħu ż-żmien li għandu jieħu biex jisma' dak li għandhom x'jgħidu l-istakeholders kollha.

Imbagħad, ngħaddu biex niddiskutu fl-istadju tat-Tieni Qari dawn il-liġijiet, ladarba xorta jrid jistenna biex jgħaddi t-Tielet Qari meta nerġgħu lura fil-Parlament.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

FRANCO MERCIECA: L-ewwel nett nirringrazzja lil kull min ikkontribwixxa.

Jiena personalment naħseb li l-Oppożizzjoni m'għandhiex għalfejn issib diffikultà li għada tibda d-diskussjoni fil-Parlament għar-raġuni li dawn l-abbozzi ilhom għandhom mis-16 ta' Ġunju, u kellhom ċans janalizzawhom kemm iridu.

Fil-fatt, ta evidenza s-Sur Baldacchino li, għalkemm kellu biss żmien ta' ġurnata, tana analisi tajba ħafna ta' dokument minnhom.

Jien persważ li f'dawn it-tliet ġimgħat dawn l-abbozzi ma baqgħux taħt ir-wraps tal-Partit Nazzjonalista, imma għaddewhom lil min riedu jieħdu l-feedback mingħandu.

Jiġifieri, f'dawn it-tliet ġimgħat kellhom ċans jarawhom tajjeb, u għalhekk naħseb li m'għandu jkun hemm ebda problema biex għada tibda d-diskussjoni.

Apparti minn hekk, għada d-diskussjoni se tkun fuq il-policy u mhux fuq id-dettall.

Dwar id-dettall hemm il-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġi, u fih se jiġi ameljorat id-dettall ta' dawn l-abbozzi.

Kif diġà ntqal, dan il-Gvern wiegħed id-demerger qabel l-elezzjoni, rebaħ l-elezzjoni, u għalhekk issa għandu mandat biex iwettaq dak li wiegħed, u aħna Gvern li nwettqu li nwiegħdu.

Fl-aħħar nett, nappella għal kritika kostruttiva u mhux distruttiva.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Mr Chairman, l-ewwel nett nixtieq nirringrazzjak għall-mod kordjali ħafna kif mexxejt il-laqgħa tal-lum, u nirringrazzja wkoll lil kull min ipparteċipa.

Nixtieq nagħmel punt żgħir ta' kjarifika fuq kumment li għamilt iktar kmieni jiena stess.

Jiena għedt li aħna bħala Oppożizzjoni qegħdin nikkonsultaw ma' diversi stakeholders mill-aspetti kollha tas-soċjetà.

S'issa ltqajna kemm ma' ENGOs, kif ukoll mal-MDA, għalkemm mhux speċifikament fuq dawn l-abbozzi per se.

Ir-raġuni hija li dawn ġew ippubblikati nhar il-Ġimgħa li għaddiet; però jiena nfurmata li l-Oppożizzjoni kellha laqgħat mal-MDA.

Se nerġa' nirrepeti dak li għedt fil-bidu għax verament nemmnu li ma jagħmilx sens li għada, filwaqt li għandna konsultazzjoni miftuħa, se nkunu qegħdin niddiskutu fil-Plenarja.

U se ngħid għaliex.

Illum ġew quddiemna nies li tkellmu f'isem ENGOs, kif ukoll nies li huma nvoluti fis-settur tal-kostruzzjoni, u t-tnejn li huma qajjmu d-diffikultajiet li għandhom bil-liġi.

Mela, ma jistax ikun li se mmorru l-Plenarja u noqogħdu nitkellmu fl-arja.

Aħna rridu nindirizzaw l-issues li għandhom dawn in-nies.

Il-Membri tal-Gvern il-ħin kollu jgħidu li l-Oppożizzjoni kellha d-dokumenti.

Iva, l-Oppożizzjoni kellha d-dokumenti, u tant rathom id-dokumenti li mill-ewwel indunat li ma jistax ikun li l-konsultazzjoni ssir within 24 hours.

Ministru, aħna nafu x'inhuma d-diffikultajiet f'dan id-dokument, u għada nistgħu niġu u nibdew id-dibattitu; però, mhux se jkun dibattitu xieraq kif suppost.

Illum, ir-rappreżentanti tal-MDA, kif ukoll iż-żewġ persuni li, għalkemm tkellmu f'isimhom personali, stajt nifhem li wkoll ġejjin mis-settur, esprimew diversi issues li għandhom.

U jien konvinta li, apparti l-issues li qajjmu s-Sur Stivala u s-Sur Camilleri, hemm issues oħrajn.

Nerġa' ngħid li aħna qegħdin hawnhekk biex nirrappreżentaw lil dawn in-nies: it is about them and not about us.

Se nagħmel l-aħħar punt, u nieqaf hawnhekk.

Se nagħti eżempju tanġibbli ta' kemm huwa importanti li ma mmorrux fil-Plenarja u nagħmlu diskors biex sempliċement inkunu għamilnih, imma rridu mmorru fil-Plenarja u nagħmlu diskors sostanzjat.

Se nsemmi liġi partikolari li għaddiet riċentement mill-Parlament, liġi li bħala volum lanqas tibda fejn dawn il-liġijiet li għandna llum, għalkemm hija liġi importanti ħafna għal pajjiżna.

Qed nirreferi għal-liġi dwar il-Climate Change.

Jiena, bħala Membru tal-Oppożizzjoni, waqt id-diskors li għamilt fil-Plenarja, ma qgħadtx nitkellem fuq kunċetti fl-arja, imma flejt il-liġi, ressaqt il-proposti tiegħi, spjegajt għaliex inħoss li għandhom jidħlu dawk it-tibdiliet, u l-Ministru Leo Brincat ħa on board ħafna mis-suġġerimenti li għamilt.

Tant ħadhom on board li laħaq irranġa l-liġi qabel morna għall-istadju ta' Kumitat, u l-liġi għaddiet f'qasir żmien.

Għalhekk qed ngħid li huwa importanti li fil-Plenarja, d-diskorsi li se nagħmlu aħna bħala Membri, kemm tal-Gvern, kif ukoll tal-Oppożizzjoni, ma jsirux biss biex ngħidu li għamilna diskors ta' 40 minuta jew ta' nofs siegħa, imma jkunu diskorsi li min ikun qiegħed isegwina jieħu s-sugu minnu, u l-Ministru jkollu ċ-ċans – u għad għandu ċ-ċans – li jiddiskuti jekk dak li qed inressqu n-naħa tal-Oppożizzjoni, u anke l-Membri kollegi min-naħa tal-Gvern, huwiex in line ma' dak li jixtieq il-Gvern, u jkollkom ħin biżżejjed biex tagħmlu t-tibdiliet.

Jekk domtu sentejn u fuqhom biex ippubblikajtu dawn il-liġijiet, allura se nerġgħu ndumu daqstant ieħor biex timplimentaw il-kambjamenti li se jiġu proposti?

Huwa importanti ħafna li nisimgħu x'qed jintqal, nitilgħu fil-Plenarja wara, u nagħmlu dibattitu fuq dak, mhux xi trid l-Onor.

Marthese Portelli jew xi jrid il-Gvern, imma dak li jridu n-nies, għax finalment aħna lilhom nirrappreżentaw.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Nistieden issa lis-Segretarju Parlamentari Michael Falzon biex jagħmel l-intervent tiegħu.

MICHAEL FALZON: Nirringrazzjak, Sur President.

Naħseb li mhux l-iskop li noqogħdu nirrepetu.

Min-naħa tal-Gvern qbilna li nagħtu erba' ġimgħat konsultazzjoni, anzi ftit aktar minn erba' ġimgħat.

Jien nistenna li jidħlu s-suġġerimenti, u nistieden lil kull min irid jibgħat suġġerimenti sabiex jibgħathom lis-Segretarjat.

Imbagħad, wara li jsir id-dibattitu, kif isir f'kull abbozz ta' liġi fil-Plenarja, fl-istadju ta' Kumitat issir il-fine tuning.

Kif spjega l-Ministru, il-ħsieb hu li f'dan l-istadju ssir biss id-diskussjoni fil-Plenarja, mbagħad ikun hemm żmien biżżejjed biex, qabel ma niġu għall-Kumitat, inkunu nistgħu naraw is-suġġerimenti u l-konsultazzjoni li se ssir.

Nirringrazzja lil kull min ta sehemu.

THE CHAIRMAN: Xtaqt nagħmel punt ta' kjarifika.

Is-suġġerimenti se jintbagħtu lil dan il-Kumitat.

LEO BRINCAT: Sur President, l-ewwel nett nirringrazzja lil kulħadd, anke lil min kellu idea differenti minn tagħna.

Nirringrazzja lill-ENGOs u lill-membri kollha tal-pubbliku u għaqdiet oħrajn li huma rappreżentati hawnhekk illum.

Jien nista' nserraħ ras il-kollega tiegħi, l-Onor.

Marthese Portelli, li kif dak li xtaqet li joħroġ ħareġ mil-liġi dwar il-Climate Change, f'dan il-każ ukoll se jkun hemm l-istess opportunità sabiex joħroġ mid-diskussjoni finali meta niġu biex ngħaddu għall-Abbozz ta' Liġi nnifsu.

Qed ngħid hekk għax quddiemna għandna erba' ġimgħat ta' konsultazzjoni.

Ikun qed jonqos biss min ma jersaqx 'il quddiem f'dawn l-erba' ġimgħat.

Jien fiduċjuż li kull min huwa preżenti, u anke nies li forsi qegħdin isegwu fuq media, social media, eċċ, se jkunu qegħdin japprofittaw ruħhom b'mod pożittiv u kostruttiv biex jimbuttaw 'il quddiem l-ideat tagħhom.

Filwaqt li aħna, kemm bħala Ministeru, kif ukoll bħala MEPA, se nkunu qegħdin nilqgħu online, jew b'mod ieħor, is-submissions li se jkun hemm, minn hawnhekk stess inħeġġeġ lil min se jkun qed jibagħtilna s-submissions, jibgħathom ukoll lill-Oppożizzjoni ħalli, in real time, kulħadd ikun qiegħed aware ta' x'qed jiġi cascated lin-naħa tal-Gvern.

B'hekk, meta niġu għall-istadju tal-Kumitat, diġà jkollna forma mentis ta' more or less x'inhu l-main thrust tas-suġġerimenti li qed isiru mis-soċjetà ċivili Maltija.

Jiġifieri, dan kollu se jkun rifless fl-istadju ta' Kumitat, u hemmhekk aħna l-Membri se jkollna ċans inħarsu b'mod kostruttiv lejn dawk is-suġġerimenti li jidhrilna li mhux biss huma fattibbli, imma li huma wkoll prattiċi fit-twettiq tagħhom.

Xtaqt nagħmel żewġ osservazzjonijiet żgħar mingħajr ma nkun partiġġjan.

Sa qabel dawn il-jumejn, kienet qed issirli ħafna kritika fuq il-MEPA demerger, fis-sens li, bħala Ministru responsabbli mill-ambjent, qed neħodha bil-mod wisq, u li jmissni ili li mbuttajt biex il-proċess jgħaddi 'l quddiem.

Din il-kritika saritli ġustament mill-ħaddiema tal-ambjent tal-MEPA u min-naħa tal-unions, u jien m'iniex qed nikkritikahom, anzi nagħtihom raġun.

Kien hemm min qalli biex noqgħod attent għax jista' jkun hemm min għandu kull interess li kollox jibqa' kif inhu ħalli ma jinbidel xejn, u l-ambjent ma jissaħħaħx.

Qed ngħid dan bl-ikbar onestà u bl-ikbar sinċerità.

Issa, f'daqqa waħda, qed issirilna kritika li qed ngħaġġlu wisq.

Jiena nieqaf hawnhekk, u nħalli lil kulħadd jasal għall-konklużjoni tiegħu.

Filwaqt li kulħadd għandu kull dritt jikkritika kull klawsola li hemm fl-Abbozz ta' Liġi, kemm tal-ippjanar, kif ukoll tal-ambjent, hemm xi ħaġa li lili tagħtini konfort qawwi, u dan hu li meta fl-2013 konna pproponejna l-idea – li imbagħad daħlet fil-manifest elettorali tagħna – li jkun hemm id-demerger, bl-eċċezzjoni ta' ENGO waħda partikolari, l-ENGOs ewlenin kollha ħarġu favur id-demeger fil-prinċipju.

Imma dan lilna jagħtina konfort.

Konna nkunu skomdi ħafna li kieku aħna qed nippruvaw nirromblaw 'il quddiem u, notwithstanding it-timeframes li hemm, nafu fil-qalb ta' qalbna li fl-2013, meta fassalna l-manifest tagħna, kellna l-maġġoranza tal-għaqdiet ambjentali kontra tagħna.

Jien hawnhekk għandi l-ismijiet tal-għaqdiet ewlenin – m'għandix għalfejn insemmihom, imma jekk ikun hemm bżonn insemmihom – li kienu esprimew ruħhom favur din il-bidla.

Tant hu hekk li kien hemm uħud minnhom li kienu tennew l-impenn tagħhom, anke meta kellhom laqgħat magħna fuq livell ta' Gvern, pubblikament quddiem il-media wara li saret il-bidla.

Jien m'għandix x'inżid ħlief li nirringrazzja mill-ġdid lil kull min ħa sehem, anke lil min ma qabilx mal-fehmiet tagħna.

THE CHAIRMAN: Jien nixtieq nirringrazzja lil kull wieħed u waħda minnkom talli ġejtu hawnhekk u qsamtu fehemtkom magħna.

Din kienet opportunità tad-deheb.

Tridu tiftakru li mhuwiex fir-remit ta' dan il-Kumitat li jiddiskuti liġijiet; fil-fatt din hija eċċezzjoni u hija l-ewwel okkażjoni ta' dan it-tip.

Dan juri kemm verament il-Parlament huwa miftuħ, u kemm vera l-Gvern huwa wieħed li jisma'.

Għaldaqstant, nirringrazzjakom u nistedinkom minn qalbi sabiex turu fehemtkom anke bil-miktub billi tissottomettuhom fil-ħin rikjest.

B'hekk ikollna dik il-liġi li, kemm jista' jkun, toħloq dik ir-rieda u dak il-kunsens politiku, biex b'hekk tissarraf f'realtà tax-xewqat tagħna f'pajjiżna.

Nirringrazzjakom.

(Interruzzjonijiet) … Il-laqgħa kienet magħluqa.

RYAN CALLUS: Erġajna ftaħniha!

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Brincat, tista' tgħidilna x'għedt aktar kmieni dwar il-konsultazzjoni li se ssir?

LEO BRINCAT: Jekk ma kontx ċar, niskuża ruħi.

Aħna għandna l-proċess ta' konsultazzjoni.

Jien għamiltha ċara li f'dawn l-erba' ġimgħat kulħadd se jkollu d-dritt jagħmel is-submissions tiegħu, u li dawn is-submissions se jkunu f'dimensjoni parlamentari.

Jien ħeġġiġt lil kulmin se jibgħat is-submissions lill-MEPA u lill-Ministeru għall-Ambjent sabiex jibgħat kopja wkoll lill-Oppożizzjoni biex, meta jitkompla x-xogħol parlamentari fuq livell ta' Kamra tad-Deputati, iż-żewġ naħat inkunu xtarrejna l-pożittiv ta' dawn is-sottomissjonijiet u dak li huwa prattiku biex, meta niġu għall-istadju tal-Kumitat, inkunu nistgħu nressqu flimkien, jew separatament, jew b'mod konstrastanti emendi, kif konna għamilna f'leġiżlazzjonijiet oħra preċedenti...

THE CHAIRMAN: Fil-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġi.

LEO BRINCAT: Ovvjament.

Ħalli nkun ċar biex ma niġix miżinterpretat.

Meta jagħlaq l-istadju tat-Tieni Qari, l-abbozzi jmorru quddiem il-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġi.

(Interruzzjonijiet) Le, dak mhuwiex parti mir-remit ta' dan il-Kumitat.

(Interruzzjonijiet) Sur President, inti taf sew x'inhu r-remit ta' dan il-Kumitat, u jekk jien skorrett, tiddejjaq xejn tikkorreġini.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Aħna sejjaħna din il-laqgħa tal-Kumitat illum biex l-NGOs u l-pubbliku jkollu dritt għall-konsultazzjoni.

Diġà sibtu diffikultà biex ma niddiskutux fil-Plenarja bil-konsultazzjoni għaddejja in parallel.

Issa x'diffikultà hemm li dan il-Kumitat, li fih ir-rappreżentanti tal-Gvern u r-rappreżentanti tal-Oppożizzjoni, li qiegħed iżomm din il-laqgħa preċiżament biex jikkonsulta man-nies, li ma jkunx hu stess ...?

Aħna llum nistgħu naġġornaw din is-seduta, u s-seduti jkomplu wara l-perijodu ta' konsultazzjoni.

X'inhi d-diffikultà li jsir dan?

Mela allura verament għalxejn saret il-laqgħa tallum!

Sejjaħtu lill-għaqdiet f'inqas minn 24 siegħa, ħarġet li lanqas biss kien infurmat kulħadd, u aħna bħala Oppożizzjoni lanqas biss konna nafu lil liema għaqdiet stedintu.

Jekk verament irridu konsultazzjoni, nagħmlu konsultazzjoni f'dan il-Kumitat parlamentari!

X'diffikultà hemm?

THE CHAIRMAN: Ħalli nagħmel il-pożizzjoni tiegħi bħala President tal-Kumitat.

Ir-remit b'mod legali ta' dan il-Kumitat huwa li jiddiskuti policies.

Biex immorru oltre minn hekk, irid ikun hemm qbil.

Barra minn hekk infakkarkom fir-ruling li ta l-iSpeaker fil-bidu ta' din il-leġiżlatura fejn qal li, meta s-suġġett ikun barra r-remit tal-Kumitat, irid ikun qbil mill-Membri tal-Kumitat biex ikun jista' jiġi diskuss.

Jekk taħsbu li għandna nieħdu vot, nieħdu vot.

RYAN CALLUS: Sur President, jien qed nifhem sew li din se tkun l-aħħar laqgħa li fiha se niddiskutu l-proposti li għandhom jidħlu mill-għaqdiet?

Jekk hu hekk, din il-laqgħa ma swiet għalxejn għax aħna, bħala Oppożizzjoni, konna qed nifhmu li se niġu lura hawnhekk erba' ġimgħat oħra, nisimgħu l-proposti tal-għaqdiet ambjentali, tal-iżviluppaturi u tal-poplu Malti u Għawdxi kollu, u niddiskutuhom.

Jekk mhux se jsir hekk, dawn il-persuni li ġew hawnhekk illum ġew għalxejn.

Din kienet kollha show, u aħna jiddispjaċina ħafna li dan huwa l-mod kif qiegħed jaġixxi l-Gvern fuq tliet liġijiet daqstant importanti.

THE CHAIRMAN: Onor. Callus, jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex nagħmel show, imma qiegħed hawn biex inżomm l-integrità tiegħi u tagħkom u d-dinjità tagħna kollha.

Jien irrid nimxi skont il-gwida tal-proċedura tal-Kamra.

Kif diġà għedt, hemm ruling li ngħata minn Mr Speaker bil-bidu ta' din il-leġiżlatura, u għaldaqstant jien obbligat nimxi skont dak ir-ruling.

MARTHESE PORTELLI: Sur President, jien ninsab verament diżappuntata bl-aġir tal-Gvern fuq din l-issue partikolari.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, ikkoperajna right throughout, u llum għandna l-Gvern li jisma' li, għal kull punt li tqajjem l-Oppożizzjoni, jgħid le, anke meta ġejna f'dan il-Kumitat inwasslu l-leħen ta' dak li jridu n-nies li attendew illum.

Illum kellna din il-laqgħa ta' konsultazzjoni u, fl-opinjoni tiegħi, kellna nissettjaw il-proċedura ta' kif se jaħdmu l-affarijiet.

Kull min tkellem qal li f'inqas minn 24 siegħa ma tilħaqx tara d-dokumenti, u allura bilfors li jkolli ngħid li għamiltu minn kollox biex din il-laqgħa ssir illum, preċiżament biex għal darb'oħra tippruvaw toħonqu l-messaġġ ġo dan il-Parlament.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, għidnilkom mill-ewwel li, jekk verament tridu li ssir konsultazzjoni sew, ma niltaqgħux illum.

Mela jista' jkun li xi ħadd f'24 siegħa jaqra dawk il-liġijiet kollha?!

Illum ħareġ bl-iktar mod ċar li l-Gvern baqa' jinsisti l-bieraħ filgħaxija, fid-9:00 pm, li din il-laqgħa ssir bilfors illum, biex l-NGOs u l-pubbliku preżenti jiġu hawnhekk u ma jkollhomx ċans ikunu ppreparati.

Dan huwa l-Gvern li jgħid li jisma'!

Jiddispjaċini, però llum urejtu kemm verament ma tridux tisimgħu x'qed jgħidu n-nies ta' hemm barra.

Nerġa' nistaqsi x'inhi d-diffikultà li s-submissions jiġu quddiem dan il-Kumitat, li fih hawn ir-rappreżentanti tal-Gvern u tal-Oppożizzjoni.

M'aħniex se nkunu qegħdin niddiskutu l-liġi, imma se nkunu qegħdin niddiskutu l-punti, li wħud minnhom huma ta' policy, li se jkunu qegħdin iqajjmu dawn in-nies.

Ministru Brincat u Segretarju Parlamentari Falzon, ovvjament intom qegħdin fil-gvern, l-aħħar kelma hija tagħkom għax intom għandkom il-maġġoranza, però l-poplu hemm barra jaf eżattament x'qed jiġri.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Leo Brincat, nagħtik l-aħħar kelma.

LEO BRINCAT: Id-drittijiet u s-setgħat ta' dan il-Kumitat jitkellmu waħedhom.

Illum nidejna proċess ta' konsultazzjoni li dwar it-terminu tiegħu qabel kulħadd.

Qbilna wkoll kif se jsiru s-sottomissjonijiet; lilna bħala Gvern u l-Oppożizzjoni … (Interruzzjonijiet)

RYAN CALLUS: Sur President, qed ikun żleali lejn dan il-Kumitat!

Mhuwiex minnu li aħna qbilna.

LEO BRINCAT: Is-soltu tkunu iktar kalmi meta ma nkunux fuq it-televiżjoni!

Illum qegħdin nagħmlu show?

RYAN CALLUS: Is-show inti qed tagħmlu.

Aħna ma qbilniex fuq il-proċedura.

LEO BRINCAT: Lanqas xejn!

Aħna qed nimxu ma' proċedura stabbilita.

Min dalgħodu akkużana – u m'iniex qed nirreferi għall-NGOs – li rridu nagħmlu konsultazzjoni à la carte, qed jiddeċiedi li jrid jiggverna lill-pajjiż à la carte mill-bankijiet tal-Oppożizzjoni!

Dan mhuwiex aċċettabbli!

THE CHAIRMAN: Il-Kumitat qed jiġi aġġornat għal data li tiġi mħabbra darb'oħra.

Nirringrazzjakom tal-parteċipazzjoni tagħkom.

Fil-5:25 pm, il-Kumitat aġġorna.