KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 14

L-Erbgħa, 4 ta' Novembru, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 14

L-Erbgħa, 4 ta' Novembru, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6.56 p.m.

THE CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis, Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja): Nixtieq nilqa' lill-Membri preżenti għal din il-laqgħa imma kif qed taraw m'hawnx rappreżentanza minn kull partit li qiegħed fil-Parlament u għalhekk se jkolli nipposponi din il-laqgħa għal ġurnata oħra.

Konna se nibdew din il-laqgħa bil-preżenza ta' Membru wieħed min-naħa tal-Oppożizzjoni imma minħabba li qiegħda ssir laqgħa interna tal-Partit Nazzjonalista, anke dan il-Membru kellu jassenta ruħu.

Skond il-proċeduri nistgħu nistennew 20 minuta qabel ma nħassru l-laqgħa imma għadhom kif spjegwali li min-naħa tal-Oppożizzjoni ma jistgħux jattendu.

Għaldaqstant ma nistgħu nagħmlu xejn aktar ħlief li nipposponu din il-laqgħa għal ġurnata oħra billi niftiehemu man-naħa tal-Oppożizzjoni biex ikunu preżenti huma wkoll u jkunu jistgħu jissottomettu l-proposti tagħhom fuq dan ir-rapport.

Nirringrazzja lill-Membri preżenti.

Fis-6:54 p.m. il-laqgħa tal-Kumitat ġiet sospiża peress li ma kienx hemm Membri tal-Oppożizzjoni preżenti.

Fis-6:58 p.m. il-laqgħa rriżumiet.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 13 li saret nhar l-Erbgħa 28 ta' Ottubru, 2015 ġew ikkonfermati.

DISKUSSJONI U APPROVAZZJONI TAR-RAPPORT "L-ETÀ TAL-KUNSENS SESSWALI"

THE CHAIRPERSON: Nirringrazzja lill-Onor.

Frederick Azzopardi talli kien dispost li jiġi għal din il-laqgħa u b'hekk allura nistgħu nibdew bid-diskussjoni tagħna.

Bħalma tafu l-laqgħa tal-lum hija diskussjoni u approvazzjoni tar-rapport "L-Età tal-Kunsens Sesswali".

Għaldaqstant nitlob lill-Membri preżenti sabiex iressqu s-sottomissjonijiet tagħhom fuq dan ir-rapport.

L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI (Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali): Hawnhekk għandna r-rapport li ġie mħejji minn Dr Elaine Burmingham u fih insibu l-punti kollha li tkellimna fuqhom f'dawn il-laqgħat li għamilna fuq dan is-suġġett.

Imbagħad f'sezzjoni 5 tar-rapport insibu l-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li ħarġu minn dan il-Kumitat konġunt.

Dawn ir-rakkomandazzjonijiet u l-konklużjonijiet ittieħdu minn dak li ntqal hawnhekk mill-Membri preżenti għal-laqgħat li għamilna u li tkellmu mad-diversi mistiedna li stedinna.

Jiena naħseb li l-aħjar li nagħmlu hu li niddiskutu bejnietna kull paragrafu u naraw jekk naqblux miegħu jew le.

Ovvjament min ikun irid iżid xi ħaġa nkunu nistgħu nżieduha llum.

Tajjeb hekk?

THE CHAIRPERSON: Tajjeb ħafna.

Nistgħu nimxu b'dan il-mod.

Ħalli nibda naqra l-ewwel rakkomandazzjoni;

"Etajiet partikolari u attivitajiet sesswali li jkunu permessi għandhom jiġu indikati fil-liġi għaliex dak li huwa aċċettabbli għal leġiżlatur mhux neċessarjament ikun aċċettabbli għal ġudikant.

Għandna kemm jista' jkun innaqqsu l-element ta' soġġettività.".

DEBORAH SCHEMBRI: Meta konna qegħdin nitkellmu hawnhekk, konna qegħdin nitkellmu fuq l-età speċifika li tinżel għal meta jkollok il-partijiet li jkunu qegħdin jaqblu u jagħtu l-kunsens għal attività sesswali bejniethom.

Kien hemm tħassib serju fuq affarijiet oħra, fosthom li wieħed jista' jabbuża minn persuna vulnerabbli li tkun taħt l-età.

U għalhekk ridna nkunu ċerti - għallinqas dak kien il-ġist li ħadt jien mid-diskussjoni - li xejn minn dak li konna se nagħmlu biex innaqqsu l-età tal-kunsens sesswali ma kien se jimpatta fuq liġijiet oħra, fosthom fejn tidħol il-prostituzzjoni.

Allura jekk hemm bżonn li nkunu ċari fl-etajiet proprju għal din ir-raġuni, naraw kif nistgħu nkunu ċari aktar u ma nħallux lok għal interpretazzjoni differenti.

B'hekk meta l-ġudikant jiġi biex jiġġudika każ quddiemu, ma jkollux question mark fuq jekk dik taqax bħala reat jew le.

Huwa l-leġiżlatur li jrid ikun ċar għax inkella nispiċċaw nagħmlu xi ħaġa li tissejjaħ "judge made legislation", li tmur kontra s-separation of powers li għandna fid-demokrazija tagħna.

Nixtieq nitlob lil Dr Burmingham sabiex tagħtina spjegazzjoni.

DR ELAINE BURMINGHAM (Research Analyst): Din kien spjegaha Dr Vincent Galea meta kien qalilna li kultant ikun hemm każijiet fejn il-liġi ma tkunx ċara u allura l-imħallef isib ruħu f'pożizzjoni fejn irid jieħu deċiżjoni hu jekk hux "vi" jew "va".

U kompla jgħidilna li dak li forsi huwa aċċettabbli għal imħallef wieħed, dan jaf ma jkunx aċċettabbli għal imħallef ieħor, u allura jista' jkollok din il-varjazzjoni fis-sentenzi.

Dr Galea ħass il-bżonn li l-liġi tkun ċara biżżejjed u fejn jidħlu dawn l-affarijiet ma jkunx hemm element ta' soġġettività li titħalla f'idejn l-imħallef.

DEBORAH SCHEMBRI: Qiegħda naħseb li din tagħmel riferenza wkoll għall-età li wieħed irid ikollu f'Malta biex ikun jista' jiżżewweġ, li bħalma nafu din hija ta' 16-il sena.

Imma mbagħad xorta jibqa' il-fatt li jekk wieħed jagħmel is-sess taħt it-18-il sena jkun qed jikser il-liġi.

Għalhekk hemm dik id-diskrepanza li għandek nies miżżewwġin, li strettament ikunu qegħdin jiksru l-liġi jekk dawn jagħmlu s-sess bejn is-16 u t-18-il sena.

Għaldaqstant ma nistgħux inħallu dawn is-sitwazzjonijiet għax jekk dawn jiġu quddiem imħallef hija xi ftit inkrepattiva meta għandek tnejn min-nies miżżewwġin li qishom qegħdin jiksru l-liġi jekk ikollhom x'jaqsmu ma' xulxin!

Naħseb li meta nagħmlu din ir-rakkomandazzjoni, dawn l-etajiet partikolari u dawn l-attivitajiet sesswali li jkunu permissibbli għandhom jiġu indikati b'mod ċar ħalli min ikun qed ifassal it-tibdil fil-liġi jara li jkun hemm din l-uniformità u jkun hemm ukoll ċarezza.

Min-naħa tiegħi naqbel ma' din il-proposta.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

ETIENNE GRECH (Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa): Jiena niftakar ċar u tond meta kellna hawnhekk lil Dr Vincent Galea u lil Dr Franco Debono.

Fil-fatt Dr Debono kien ġab miegħu wkoll il-ktieb tal-liġi u wriena wieħed mill-artikoli tal-Kodiċi Kriminali li kien jgħid li persuna li tmur ma' xi ħadd minorenni, din tkun qiegħda tikser il-liġi tad-defilement.

U għamel enfasi fuqha din.

Niftakar li kont staqsejtu jekk hemmx provisions oħra li jkunu jridu jitbiddlu fil-liġi u dan kien qalli li kien hemm.

Dr Galea kien qalilna li fil-liġi – kien uża l-espressjoni li wieħed ikun qed jiżboħ kamra oranġjo imma jħalli naħa minnhom bajda - hemm ċerti diskrepanzi.

Għalhekk jiena naqbel ma' din il-klawsola biex din l-età partikolari u l-attivitajiet sesswali jiġu indikati fil-liġi.

L-ewwel nett issir differenza wkoll fuq jekk persuna hijiex minorenni jew maġġorenni f'affarijiet oħra li m'għandhomx x'jaqsmu mal-attività sesswali, bħal pereżempju meta wieħed iġib il-liċenzja tal-karozza, meta wieħed jista' jibda jikkonsma l-alkoħol, eċċ. U allura fejn jidħlu attivitajiet sesswali jridu jkunu definiti l-affarijiet ukoll biex ma jkunx hemm interpretazzjonijiet differenti mill-ġudikanti.

U għal din ir-raġuni jiena wkoll naqbel ma' din il-klawsola.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Nixtieq inqajjem punt żgħir hawnhekk.

Jiena naqbel ma' dak li qalu l-kelliema qabli, imma apparti l-età, irridu niddefinixxu wkoll x'inhu l-att sesswali fil-liġi, fis-sens li l-att sesswali kif inhu spjegat bħalissa jista' jindika li anke bewsa taf tkun meqjusa bħala att sesswali!

U allura, apparti li l-età li għandha tonqos minn 18 għal 16-il sena, irridu wkoll niddefinixxu l-att sesswali mill-aspett legali.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Mela jidher li hawn qbil fuq l-ewwel proposta però irridu wkoll inżidu xi tfisser meta ngħidu "l-att sesswali".

Se ngħaddi issa għat-tieni rakkomandazzjoni:

"Kull emenda fil-liġi għandha ssir fil-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli".

Min se jikkummenta fuq din ir-rakkomandazzjoni?

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Jiena naqbel ma' din ir-rakkomandazzjoni partikolari.

Waqt is-sensiela ta' laqgħat li kellna hawnhekk ħareġ biċ-ċar li għalkemm jeżisti l-PSCD, u dan għandu jevolvi wkoll b'mod aktar tassattiv, nafu li jeżisti vacuum bejn dawk li għandhom bejn 16 u 18-il sena.

Dan il-vacuum jista' jimlih it-tabib tal-familja imma bħalissa, kemm it-tabib tal-familja, kif ukoll il-healthcare workers u professjonisti oħra mhumiex protetti bil-liġi tal-professjoni medika.

Mhux hekk biss imma anke meta tiġi għall-imdemnity, dawn suppost li jkollhom il-kunsens tal-ġenituri tagħhom.

Din l-eċċezzjoni jidher li teżisti biss fil-każ tal-GU Clinic, avolja anke l- Medical Council kien bejn ħalltejn jekk l-affarijiet humiex mexjin kif suppost jew le f'din il-klinika.

U dan qaluh meta ġew jitkellmu magħna fuq dan is-suġġett.

Allura importanti, aktar minn qatt qabel, li jekk veru nemmnu li we have to empower youth, mela kull żagħżugħ u żagħżugħa għandhom id-dritt u ċ-ċans li mis-saħħa preventiva - mhux qegħdin nitkellmu fuq saħħa ta' mard hawnhekk - jkollhom l-opportunità u s-sapport meħtieġ biex imorru għand it-tabib tagħhom għax ikollhom fiduċja fih.

U aħna nkunu qegħdin ngħinuhom mhux biss mill-aspett sesswali imma għas-saħħa komprensiva u ħolistika.

Nemmen li minn dan l-aspett għandna nipproteġu lill-persuni taħt l-età billi nagħtuhom din l-opportunità ta' sapport.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: Meta qegħdin ngħidu li kull emenda fil-liġi għandha ssir għall-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli, jiena nħossni ftit hekk għax bħalissa l-minuri diġà jinsab protett.

U allura meta qiegħed tnaqqas l-età tal-kunsens sesswali qiegħed tipproteġi lil min imur mal-minuri.

Mela jekk aħna se ngħidu li kull emenda fil-liġi għandha ssir għall-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli, inkunu qegħdin ngħidu li din il-liġi ma tridx tinbidel minn kif inhi.

Irridu noqogħdu daqxejn attenti x'rakkomandazzjonijiet nagħmlu għax jista' jkun li dawn l-emendi jkunu dijametrikament opposti għal dak li qegħdin nipprovaw nagħmlu hawn ġew!

Jiena nħoss li jekk aħna se nkunu qegħdin naqblu fuq li tinżel l-età tal-kunsens, mela allura rridu nagħmlu rephrasing tal-emenda għax kif inhi mhux qiegħda tfisser dak li rridu ngħidu.

ETIENNE GRECH: Meta kien hawn il-Medical Council niftakar li kienu ddeskrivew xi ħaġa li kienet għoġbitni ħafna.

Fil-fatt dawn kienu qalu li jekk inti għandek 16 jew 17-il sena u għal xi raġuni jew oħra inti vulnerabbli, fis-sens li għandek inkapaċità mentali jew inkella m'intix kapaċi tieħu deċiżjoni għalik innifsek, ħaddieħor ma jistax ikollu x'jaqsam sesswalment miegħek minħabba l-inkapaċità tiegħek.

Mela jekk nagħmlu mod li l-age of sexual consent tinżel minn 18 għal 16-il sena, u wieħed ta' 18 ikollu relazzjoni ma' waħda ta' 16-il sena li tkun tbati minn kondizzjoni mentali, dak ikun qed jagħmel xi ħaġa ħażina għax ikun qisu qed jagħmel abbuż.

Issa veru li meta tagħlaq 18-il sena ma tista' tagħmel xejn aktar għax tkun saret maġġorenni.

Mela l-liġi għandha turi li min hu vulnerabbli u m'għandux il-kapaċità mentali ma jkunx qed jiġi abbużat u għalhekk irid ikun hemm rewording tagħha din ir-rakkomandazzjoni ħalli tagħti protezzjoni mhux biss lil min hu minorenni imma tipproteġi wkoll lil dawk li huma vulnerabbli.

DEBORAH SCHEMBRI: Nistgħu nieħdu idea bejnietna għax fl-aħħar mill-aħħar irridu naraw jekk hux se nippermettu li tinżel l-età.

Nistgħu nieħdu idea biex naraw min jaqbel u min ma jaqbilx ħalli mbagħad inkunu nistgħu nagħmlu r-rakkomandazzjoni tagħna.

T THE CHAIRPERSON: L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Jiena nixtieq nistaqsi lill-Onor.

Schembri fejn din mhijiex taqbel mal-liġijiet preżenti.

Tista' tipeċifikalna ftit fejn mhijiex taqbel?

DEBORAH SCHEMBRI: Waqt li konna għaddejjin bid-diskussjonijiet kien hemm din il-proposta sabiex l-age of sexual consent tinżel minn 18 għal 16-il sena u dan għal raġunijiet varji li nġiebu quddiem dan il-Kumitat, fosthom li ta' 16-il sena persuna tista' tiżżewweġ imma ma jistax ikollha x'taqsam mar-raġel tagħha jew mal-mara tiegħu sakemm jagħlqu t-18-il sena!

Mela hawnhekk għandna diskrepanza kbira.

Għandek nies li jkunu f'relazzjoni flimkien, liema relazzjoni forsi tkun waħda stabbli u tkun ilha għaddejja għal tul ta' żmien u dawn jispiċċaw f'dawn il-problemi.

Ġieli kellna nies li spiċċaw iżżewġu l-mara li kienu akkużati li kellhom x'jaqsmu magħha taħt l-età u hemmhekk għandek ukoll dawn il-problemi.

Imbagħad kienu nqalgħu problemi oħra minħabba affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' pariri mediċi.

Meta inti tmur għand it-tabib tiegħek, dan ma jistax jieħu konjizzjoni tal-problema tiegħek jekk inti ma jkollokx 18-il sena minħabba li jkollu bżonn il-permess tal-ġenituri biex jarak.

Pereżempju kellna sitwazzjoni ta' tfajla ta' 16-il sena li kellha tarbija u din ma tistax tmur għand it-tabib tagħha biex tieħu parir fuqha nnifisha!

Din tista' tmur għand it-tabib biex dan jara lit-tarbija tagħha imma fuq l-affarijiet personali tagħha, inkluż problemi jew mard sesswali, din ma tistax tara t-tabib jekk ma jkollhiex il-kunsens tal-ġenituri tagħha.

L-Onor.

Godfrey Farrugia fuq dik is-sitwazzjoni kien qed jitkellem u hawnhekk għandna l-klawsola li jmiss li qed tgħid li l-liġi għandha temenda l-età tal-kura medika.

Li nixtieq inkun naf jien hu jekk aħna naqblux li l-età tinżel minn 18 għal 16-il sena għax dak li se nirrakkomandaw hawnhekk huwa kollu bbażżat fuq din.

Naħseb għandna nesprimu l-opinjoni tagħna l-ewwel u qabel kollok fuq jekk għandhiex tinżel għal 16-il sena l-liġi u mbagħad nagħtu r-rakkomandazzjonijiet tagħna wara.

ETIENNE GRECH: Jiena naqbel li l-età tinżel fuq il-kura medika li għandha x'taqsam ma' problemi jew ma' mard ta' saħħa sesswali u mhux fuq saħħa ġenerali.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma – apparti l-aspett mediku – taqbel li l-età tal-kunsens sesswali tinżel minn 18 għal 16-il sena?

ETIENNE GRECH: Jiena naqbel li l-età tal-kunsens sesswali tinżel minn 18 għal 16-il sena mingħajr banding.

Imma kif konna qegħdin ngħidu aktar qabel, wieħed irid jara liema liġijiet iridu jitbiddlu.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Jiena għandi opinjoni differenti mill-istatement li għadda l-Onor.

Grech u se ngħid għalfejn.

Meta pazjent jiġi quddiemek nafu li teżisti dik li ngħidulha the doctor patient relationship, fejn il-pazjent ġie għandek mhux biss biex taralu griżmejh jew biex tara jekk għandux sogħla jew dawn l-affarijiet u minn fejn ġejjin dawn is-sintomi, imma inti se tieħu dik l-opportunità biex titkellem miegħu wkoll fuq sensiela ta' affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' dik il-parti taċ-ċiklu tal-familja.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq żagħżugħ jew żagħżugħa, mela tista' tkellimhom fuq accidents, fuq tipjip, xorb, ħaxixa, sess, eċċ. Kull opportunità għandha tittieħed għax aħna qegħdin nitkellmu fuq prevenzjoni u fuq sapport, u allura rridu nedukaw liż-żagħżugħ jew liż-żagħżugħa mill-aspett ta' saħħa.

Mela jekk aħna mhux se jkollna viżjoni wiesgħa u ningħalqu biss fuq is-sess, jien assolutament ma narax li b'hekk se nkunu qegħdin inħarsu s-saħħa vera tal-persuni li jaqgħu f'din il-kategorija, u li allura għandhom bżonn ta' attenzjoni akbar.

Jiena ma jidhirlix li xi ħadd, minħabba riħ għandu jiġi bil-ġenituri tiegħu jew inkella minħabba prevenzjoni ta' sess għandu jiġi mal-ġenituri biex ikellimni fuq kontraċettivi!

Jien għaliha dan aktar joħloq tfixkil.

Għandu bżonn ikun hemm empowering taż-żgħażagħ u għandu jkun hemm uniformità.

Ejjew niftakru wkoll li taħt is-16-il sena, jekk ikun hemm emerġenza, it-tabib għandu dritt li jara lil dik il-persuna anke mingħajr il-kunsens tal-ġenituri.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għal affarijiet li jkunu life threatening.

Dik diġà teżisti fil-liġi u anke mill-aspett ta' etika.

Imma mill-aspett ta' holistic approach, fejn inħarsu s-saħħa taż-żagħżugħ mill-aspett edukazzjonali … Din nistgħu nħarsu lejha wkoll mil-lat edukattiv, mill-aspett tal-ħajja soċjali kif ukoll mill-aspett psikoloġiku ta' dak iż-żagħżugħ jew żagħżugħa.

Dwar jekk l-età għandhiex tkun ta' 16, 14, 17 jew whatever, jiena nara li l-green light għandu jkun fuq is-16-il sena.

Hawnhekk tkellimna ħafna sew u qegħdin ngħidu 16-il sena minħabba s-pysco-sexual u s-pysco-physical trasformation u sakemm iż-żagħżugħ jew żagħżugħa taċċetta lilha nnifisha.

U għalkemm nafu li llum il-ġurnata l-pubertà fiż-żgħażagħ qiegħda tiżviluppa aktar qabel, daqshekk ieħor għandna naċċertaw ruħna li għalkemm jistgħu jeżistu l-eċċezzjonijiet, l-età ta' 16-il sena tidher li hija l-aktar waħda vijabbli biex b'hekk we empower our youth and we support them.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Imma hawnhekk se nargumenta ftit fuq il-punt li semma' l-Onor.

Farrugia meta qal li l-kura medika għandha tinżel għall-kura medika kollha.

GODFREY FARRUGIA: La inti tabib, tista' tieħu azzjoni.

Issa qegħdin ngħidu minn 16 sa 18 għall-kura li għandha x'taqsam ma' prevenzjoni, promozzjoni, kura ta' trattament jew kura ta' riabilitazzjoni, hi x'inhi, iż-żagħżugħ għandu d-dritt li jiddeċiedi għalih innifsu, jekk ikun hemm bżonn anke flimkien mal-ġenituri tiegħu, u t-tabib għandu jaġixxi minn dak l-aspett.

If we are going to empower youth u jekk nemmnu fiż-żagħżugħ bħala dak l-istadju tal-ħajja fiċ-ċiklu tal-familja li għandu jkollu l-jedd fuqu nnifsu jew fuqha nnifisha, mela bħala tobba rridu nimxu b'dak il-mod u ma nistgħux niffokaw biss fuq parti waħda tas-saħħa tal-bniedem meta l-wellbeing tal-bniedem huwa ħafna aktar kompless!

ETIENNE GRECH: L-ewwel nett jekk tkun persuna minorenni li tbati minn xi kondizzjoni mentali u m'għandhiex il-kapaċità mentali biex tiddeċiedi għaliha nnifisha, xorta waħda trid tkun mal-ġenituri tagħha u t-tieni nett jista' ikollok xi ħadd ta' 16-il sena li jkun irid jagħmel operazzjoni kożmetika, bħal pereżempju ġuvni jrid jagħmel operazzjoni biex jirranġa mnieħru jew tfajla tkun trid tkabbar sidirha, kif qed tgħid inti Onor. Farrugia, dawn jistgħu jagħmlu dawn l-interventi mingħajr l-indħil tal-ġenituri tagħhom.

GODFREY FARRUGIA: Hemmhekk se tmur kontra l-parir mediku għax l-ebda tabib f'sensih mhu se jħalli lil xi ħadd ta' 16-il sena jagħmel operazzjoni simili meta taf li b'mod psyco-sexual and pysco-physical dan għadu qiegħed jiżviluppa.

Jiġifieri l-ebda tabib mhu se jħalli tfajla tkabbar sidirha b'dak il-mod.

U l-istess fuq xi ħadd li jrid jirranġa mnieħru.

Jien ma naf lil ħadd, għallinqas mill-esperjenza tiegħi nista' ngħid li qatt ma tajt parir jew inkella qatt ma kelli żagħżugħ jew żagħżugħa li rranġa mnieħru ta' 16-il sena.

Dik hija fid-dmir u r-responsabilità tal-kirurgu biex ma jagħmilx dawn l-operazzjonijiet, u jekk jagħmilhom, għandu jara li qabel dak iż-żagħżugħ ikun mar for pyscological analysis.

Jien ġieli kelli żgħażagħ li jiġu għandi biex nagħmlilhom farret f'wiċċhom bil-blade!

Issa jien żgur mhux se nagħmlilhom xi ħaġa bħal din!

Anzi biex ngħin lil dak li jkun nipprova nibagħtu għand psikologu għax sinjal li hemm xi ħaġa fil-proċess tal-identità tiegħu biex jitlob għal xi ħaġa bħal din.

Issa hemmhekk it-tabib għandu jkollu l-għodda biex ladarba huwa responsabbli minn xi ħadd, ikun responsabbli għalih b'mod komplet.

It-tabib għandu jħares lejn il-wellbeing tal-persuna kollha kemm hi.

Issa mbagħad hemm il-ġudizzju kliniku.

B'ġudizzju kliniku responsabbli t-tabib se jagħti parir siewi liż-żagħżugħ, imma b'daqshekk ma jfissirx li għax iż-żagħżugħ jixtieq xi ħaġa ta' bilfors, it-tabib se jċedi għalih.

It-tabib se jurih l-affarijiet kif inhuma; se jurih ir-riskji u se jurih il-vantaġġi wkoll.

ETIENNE GRECH: Fejn tidħol il-kożmetika, bħal ngħidu aħna tkun trid tkabbar sidrek, hemmhekk trid tagħmel dik l-operazzjoni mhux għax klinikament hemm raġuni għaliha.

GODREY FARRUGIA: Imma l-ebda kirurgu mhu se jagħmilha lil xi ħadd ta' 16-il sena!

Jekk din se tkun permessibbli legalment, diment li tħallas tista' issib lil min jagħmililek ta' 16-il sena.

Jien mhux se nindaħal - f'liġi bħal din - fl-integrità tal-professjoni medika u li tagħti l-clinical judgement b'mod dinjituż u skond il-prattika diċenti lil żagħżugħ jew żagħżugħa b'dak il-mod.

Li ningħalqu biss fuq is-saħħa sesswali …

ETIENNE GRECH: Kif nafu ż-żgħażagħ jistħu jitkellmu fuq affarijiet li għandhom x'jaqsmu mas-sess quddiem il-ġenituri tagħhom imma fuq mard għaliex il-minorenni m'għandhomx imorru mal-ġenituri tagħhom għand it-tabib?

GODFREY FARRUGIA: Iva, dik tidħol ukoll imma mhux bilfors li żagħżugħ jista' jmur mal-ġenituri tiegħu għax dawn forsi jkunu xogħol u jkollu jmur għand it-tabib filgħodu.

Dan forsi qam ma jiflaħx u ma marx l-Università u jrid imur għand it-tabib filgħodu meta l-ġenituri tiegħu qegħdin ix-xogħol.

Allura hemmhekk it-tabib se jeżenta milli jarah u jkollu joqgħod jistenna lil ġenitur sa filgħaxija?!

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: L-ewwel nett irrid ngħid li bħala avukata xi ħaġa li naħseb fuqha hija l-liġi.

Affarijiet oħra huma importanti wkoll imma bħalissa hemm diskrepanza redikola fil-liġi.

Jekk xi ħadd jgħidli li m'għandniex inniżżlu l-età minn 18 għal 16-il sena u nħallu s-sitwazzjoni kif inhi, se nkunu qegħdin inħallu s-sitwazzjoni fejn xi ħadd jista' jiżżewweġ ta' 16-il sena imma mbagħad sa 18-il sena ma jistax ikollu x'jaqsam mal-mara tiegħu jew mar-raġel tagħha!

U allura, bl-ebda stretch of the imagination ma nista' nasal biex ngħid "le" għal emenda fil-liġi sabiex tniżżel l-età tal-kunsens sesswali minn 18 għal 16-il sena.

Għaldaqstant jiena favur li tinżel għal 16-il sena.

Fuq jekk il-liġi għandhiex tiġi emendata biex min għandu bżonn il-kura medika, din tkun tista' tingħatalu minn 16-il sena, jiena naqbel ukoll ma' din l-emenda.

U naqbel li din għandha tidħol fil-kura medika kollha u mhux biss fuq il-kura li għandha x'taqsam mas-saħħa sesswali.

Ir-raġuni hi li jiena wkoll, bħala avukata, nara tfal u nara sitwazzjonijiet ta' tfal li xi kultant ikunu għaddejjin minn problemi familjari jew minn problemi ta' abbuż huma stess fil-familja.

U jekk inti ġejt imsawwat jew inkella l-problema tiegħek ġejja mill-ġenituri, x'se tagħmel?

Ma tistax tmur għand it-tabib mal-ġenituri tiegħek f'każi bħal dawn.

Anzi xi kultant naħseb li din l-età għandha tkun iżgħar għax għandek ommijiet iżgħar minn 16-il sena imma ejja naqtgħu linja u ngħidu li għandha tkun ta' 16-il sena.

Jiena nħoss li fejn l-affarijiet għandhom x'jaqsmu ma' affarijiet sesswali żgur li għandha tinżel sa 16-il sena imma nħoss li għandna nestenduha għall-kura medika kollha.

Issa rigward plastic surgeries u affarijiet bħal dawn, aħna hawnhekk m'aħniex qegħdin niddubitaw mill-integrità tal-kirurgu li jkun qed jieħu deċiżjoni.

Issa jekk hemm ċans ta' abbuż, jiena ngħid li hemm ċans ta' abbuż f'kollox.

Kulmin jieħu deċiżjoni jista' jieħu deċiżjoni abbużiva imma aħna m'aħniex qegħdin hawn biex nirregolaw fuq min jabbuża.

Inti tagħmel ir-regola u mbagħad min jabbuża minn dik ir-regola għandu jkun hemm sanzjonijiet, forsi anke min-naħa medika, imma l-liġi m'għandhiex tipprojbixxi xi ħaġa sempliċement biex min jabbuża ma jkunx jista' jagħmel hekk!

Inkella nistgħu nneħħu s-skieken mill-kċejjen u dawn l-affarjiet kollha!

THE CHAIRPERSON: Il-pożizzjoni tiegħi hija simili ħafna ma' tal-Onor.

Deborah Schembri u l-Onor.

Jiena naqbel li l-age of sexual consent tinżel għal 16-il sena u ma narax kif il-qasam mediku nistgħu naqsmuh f'biċċiet u ngħidu li din tidħol u dik ma tidħolx għax inkella se jkollok pazjent li jmur għand it-tabib u t-tabib se joqgħod joħroġ il-ktieb tal-liġi biex jara jekk lil pazjent li għandu quddiemu jistax jgħinu jew inkella għandux jgħidlu biex jiġi mal-ġenituri biex jarah!

Naħseb li liż-żagħżugħ irridu nagħtuh l-empowerment f'kollox u t-trend hi li ż-żgħażagħ ta' 16-il sena nagħtuhom l-empowerment f'oqsma oħra biex ikunu jistgħu jieħdu d-deċiżjonijiet waħedhom, fosthom biex ikunu jistgħu jivvotaw fil-kunsilli lokali.

Mela anke f'affarijiet oħra importanti qegħdin nagħtuhom il-poter li jiddeċiedu waħedhom.

Issa jien ma nistax nara kif nistgħu ngħidu fuq din "iva" u fuq dik "le".

Il-qasam mediku għandu jkollu l-poter assolut u l-professjonisti għandhom ir-responsabilitajiet tagħhom.

Nafu li huma każijiet rari fejn ikun hemm min ma jwettaqx dawn ir-responsabilitajiet tiegħu u allura, iva, naqbel li l-età għandha tinżel għal 16-il sena, kif naqbel ukoll li għandha tkun fuq l-aspetti kollha tas-saħħa.

B'hekk il-pazjent ikun jista' ifittex il-kura medika fuqu nnifsu għand it-tabib partikolari tiegħu.

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Jiena naqbel miegħek u anke mal-Onor.

Farrugia imma qisu li m'aħniex ċerti kif se nagħmlu liġi li tiddistingwi bejn kura u oħra għax qed ngħidu li ċerta kura, bħalma hi plastic surgery mhux suppost issir ...

DEBORAH SCHEMBRI: Naħseb li aħna qegħdin ngħidu proprju li m'għandux ikun hemm din id-distinzjoni.

L-Onor.

Grech qed jgħid li għandu jkun hemm din id-distinzjoni imma aħna t-tlieta qed ngħidu li m'għandux ikun hemm din id-distinzjoni.

GODFREY FARRUGIA: Meta jiġru problemi bħal din għandha taqa' fuq l-integrità tal-kirurgu dwar x'għandu jsir.

U dan jiddependi mill-età u mill-maturità tal-persuna nnifisha.

Jekk aħna vera nemmnu li rridu nħarsu s-saħħa u l-wellbeing tal-persuna, mela rridu nħarsu bilfors lejn l-aspett tal-professjoni medika u lejn l-aspett tal-bniedem b'mod komplut.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq speċjalizzazzjoni ta' tabib tal-familja u mhux fuq speċjalizzazzjoni li tmur pereżempju fuq il-kliewi jew fuq il-qalb jew fuq parti oħra tal-ġisem.

Iż-żagħżugħ għandu jkollu dak l-ambjent fejn kull problema jew sfida li jkollu f'ħajtu tiġi ċċarata u jekk ikun hemm bżonn anke b'riferenza siewja, imma mbagħad l-integrità tal-parir taqa' fuq it-tabib innifsu.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Deo Debattista talli ngħaqad magħna u nixtieq ngħidlu li qegħdin f'paġna 13 tar-rapport, kategorija 5 u qegħdin nimxu punt punt fuq ir-rakkomandazzjonijiet biex naraw naqblux magħhom jew le.

Qegħdin niddiskutu bħalissa jekk għandniex nemendaw il-liġi - kien punt interessanti ħafna li qajmet l-Onor.

Schembri – u qegħdin ngħidu wkoll li kull emenda fil-liġi għandha ssir għall-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli.

L-Onor.

Schembri qalet li jekk aħna se nressqu din il-liġi se nkunu qegħdin nagħtu protezzjoni lil min jabbuża minn minorenni jew minn nies vulnerabbli u allura tlaqna mill-punt jekk għandniex il-kunsens sabiex nipproponu li nniżżlu l-age of sexual consent minn 18 għal 16.

Jekk naqblu fuq dik inkunu nistgħu nagħmlu t-tieni pass u naraw jekk din l-emenda nemendawhiex jew le.

DEBORAH SCHEMBRI: Li qiegħda ngħid hu li se ngħinu jew naġevolaw lil min jabbuża u jiena qed ngħid li se naġevolaw lil min huwa over 18 bħalissa.

Aħna l-ewwel ħaġa rridu ngħidu jekk naqblux li l-età tinżel minn 18 sa 16-il sena.

Li qegħdin niddiskutu wkoll fl-istess ħin huwa meta xi ħadd imur jitlob parir mediku, għandhiex tinżel minn 18 għal 16 u kien hemm diskussjoni fuqha għax mhux kulħadd jaqbel mal-istess ħaġa.

Iddiskutejna jekk għandhiex tinżel l-età minn 18 għal 16 għall-kura medika in ġenerali jew inkella għall-kura medika fuq affarijiet marbuta ma' saħħa sesswali biss.

X'inhi l-opinjoni tiegħek fuq dawn iż-żewġ affarijiet?

DEO DEBATTISTA: Grazzi.

L-ewwel ħaġa naqbel perfettament li l-età tinżel għal 16-il sena għall-kura medika in ġenerali, u kif spjegajna fid-diversi laqgħat li għamilna, jiena naħseb li llum tifla ta' 16-il sena hija indipendenti totalment.

Fil-fatt din tmurlek għax-xogħol, eċċ. u ma tippretendix li ommha … L-istess problema nsibuha fil-casualty, fejn ikollok lil xi ħadd li waqa' u weġġa' idu imma inti ma tistax tagħmillu sempliċi x-ray għax ma jkunx akkumpanjat mill-ġenituri jew mill-guardian tiegħu.

Naħseb li ta' 16-il sena hija età raġjonevoli biex jingħata l-kura medika kollha.

Illum ta' 16-il sena huma kważi adulti.

Li jiġi xi ħadd għax għandu riħ ma nistax nifhem għalfejn ma nistax narah.

U ġieli nħossni stramb li rrid inċempel lill-ġenituri tiegħu jew li ġieli jċemplu huma biex jgħiduli li se jiġi t-tifel tagħhom jarani.

Nerġa' ngħid li lil dawn tajnihom il-vot.

(Interruzzjonijiet) Bil-Knisja jista' jiżżewweġ anke ta' 14-il sena.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma legalment ta' 16-il sena.

Biċ-ċivil jista' jiżżewweġ ta' 16.

DEO DEBATTISTA: Il-liġi Kanonika tagħtik il-fakultà li tiżżewweġ ta' 14-il sena.

Issa ladarba jista' jiżżewweġ ta' 14, dan għandu joqgħod jistenna sa 16 biex jagħmel is-sess?

Issa fir-rigward tal-kunsens għal 16-il sena tkun tajba dejjem jekk - kif konna ddiskutejna – nagħmlu l-age banding.

Jiena naħseb li mbagħad hemm nagħtu lok għal abbuż għax inti trid tqis ukoll il-maturità tal-koppja.

Fuq banding intom diġà tkellimtu?

DEBORAH SCHEMBRI: Fuq banding għadna ma tkellimniex imma se nitkellmuha aktar tard.

Mela nistgħu ngħidu li l-liġi għandha temenda biex l-età tal-kunsens tinżel għal 16-il sena.

U fir-rigward tat-tieni waħda, li qiegħda tgħid hekk; "Kull emenda fil-liġi għandha ssir fil-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli", jiena naħseb li kulma rridu nagħmlu hu li jsir rewording tagħha.

DR ELAINE BURMINGHAM: Infakkar biss li dawn ir-rakkomandazzjonijiet huma extracts ta' dak li qalu l-mistednin waqt il-laqgħat jew inkella minn dak li nkiteb fil-preżentazzjonijiet li ressqulna hawnhekk u allura bl-ebda mod m'aħna marbutin li nżommu l-wording kif inhu.

DEBORAH SCHEMBRI: Tajjeb.

Mela jien nissuġġerixxi li din ir-rakkomandazzjoni tiġri taqra hekk:

"Kull emenda fil-liġi għandha tieħu in konsiderazzjoni l-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli filwaqt li tagħti lok għal aktar indipendenza u responsabbilizzazzjoni tal-istess persuni.".

Naħseb hekk inkunu covered.

Ma nafx taqblux magħha?

Aħna qegħdin naqblu li dawn il-persuni saru aktar indipendenti u tajnihom ukoll il-vot, eċċ. u allura fl-istess ħin meta qegħdin innaqqsulhom l-age of sexual consent inkunu qegħdin nirresponsabbilizzawhom aktar għax inkunu qed nagħtuhom ir-responsabilità li jiddeċiedu għalihom infushom.

ETIENNE GRECH: Il-persuni vulnerabbli, speċjalment dawk li għandhom inkapaċità mentali, bl-ewwel biċċa qiegħed tagħtihom il-power li ...

DEBORAH SCHEMBRI: Dawk huma protetti dejjem u f'kull lok.

Ma nafx jekk taqblux ma' din ir-rakkomandazzjoni?

THE CHAIRPERSON: Hawn xi ħadd li jrid jitkellem fuq kif ġiet emendata din ir-rakkomandazzjoni?

(Onor. Membri: Le) Mela din ġiet aċċettata.

Ma nafx jekk wara l-kliem "kura medika" fl-emenda l-oħra għandniex inniżżlu l-kliem "b'mod ġenerali"?

Mela ħalli ngħaddu għat-tielet proposta.

Issa fuq l-awareness campaign naħseb li għandna nagħmlu emenda biex tidentifika li aħna qegħdin ngħidu li jrid ikun hemm dawn il-kampanji fuq is-sens u l-valur veru tas-sesswalità, dwar mard infettiv, il-possibilità ta' tqala mhux mistennija, xi tfisser li tkun single mother u r-responsabilitajiet fil-ħajja intima u affettiva tal-koppja.

Naħseb li jrid ikun hemm awareness campaign fuq kull issue minn dawn li semmejt.

DEBORAH SCHEMBRI: Naqbel jiena wkoll ma' din il-proposta.

Xi ħaġa li forsi ma niżżilnihiex hi li l-ewwel rakkomandazzjoni għandha tkun li l-età tal-kunsens sesswali għandha tinżel għal 16-il sena.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

It-tielet rakkomandazzjoni hija din;

"Il-formazzjoni u l-edukazzjoni m'għandhomx ikunu limitati biss għall-ħin tal-iskola iżda anke wara l-iskola obbligatorja, bħal pereżempju mill-Kunsilli Lokali u l-parroċċi, seminars, courses u counselling speċjalizzat għaż-żagħżagħ."

Ma nafx għandniex inniżżlu hawnhekk il-media.

Nafu li l-media għandha poteri kbar u allura nistgħux nipproponu sabiex nużaw il-mezzi moderni bħalma hi l-media biex nagħmlu kampanji fuqhom ħalli nkunu nistgħu nwasslu l-messaġġ tagħna.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena naħseb li din tista' tkun ta' rakkomandazzjoni għaliha u allura ngħidu li għandna nużaw il-media, is-social media, programmi, eċċ.

GODFREY FARRUGIA: Fuq tal-awareness campaign, importanti qabel xejn li nitkellmu fuq is-single mothers, eċċ., imma rridu noqogħdu attenti ħafna li nkunu ċari li l-age of sexual consent mhux se żżid is-single mothers ...

DEBORAH SCHEMBRI: Qiegħda nassumi li billi nnaqqsu l-age of sexual consent ma tkunx qed tibdel l-istatistiċi li għandna llum għax l-istatistiċi diġà qegħdin juru li n-nies bdew jagħmlu atti sesswali bejniethom minn età baxxa.

Qiegħda nifhmek sew?

GODFREY FARRUGIA: Il-ħaġa l-oħra ma jfissirx li għax se nniżżlu l-age of sexual consent, mela r-relazzjonijiet sesswali taż-żgħażagħ se jiżdiedu.

It-tnejn huma approvati b'mod xjentifiku f'pajjiżi oħra.

Li mhijiex myth żgur hu meta niġu għas-social media nnifisha.

Barra minn hekk għandna s-sexual abusive entertainment, fejn we devalue the female bħala persuna u għaldaqstant irid ikun hemm counter active mechanisms fil-public awareness campaigns biex innaqqsu dan l-effett tas-social media fuq iż-żgħażagħ tagħna għax illum il-ġurnata dan huwa rampanti.

Apparti l-public awareness campaigns, importanti wkoll li jkollna help lines u importanti wkoll li jkollna working support groups ma' ġenituri anke ta' età bejn is-16 u t-18-il sena.

Issa hawnhekk mhux qed nitkellem fuq l-iskola sekondarja, fil-PSCD, imma qed nitkellem fuq aspett ieħor.

Aħna rridu nimxu skond il-mentalità - li bħalissa teżisti - ta' changing society, fejn aħna rridu nħarsu lejn venues oħra ġodda biex fil-public awareness campaigns tagħna naslu għal soluzzjoni u nagħtuhom dak li jistħoqqilhom.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Jiena naqbel ma' dawn iż-żewġ rakkomandazzjonijiet imma ma nafx jekk taqblux miegħi li magħhom tiżdied ukoll awareness campaign dwar relazzjonijiet LGBT.

X'taħsbu?

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Mela ngħaddu għall-punt li jmiss li huwa fuq aktar sostenn għall-familji.

Naħseb li dan il-punt irridu nagħtuh aktar laħam u jiġi spjegat aħjar.

L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: Naħseb li huwa importanti li nsostnu aktar lil familji, fis-sens lil dawk il-familji li jridu aktar għajnuna u sapport min-naħa tal-entitajiet governattivi ħalli min irid ifittex l-għajnuna, ikun jista' jsibha.

Issa meta qegħdin ngħidu "insostnu lill-familji" naħseb li hija xi ftit wide ranging imma l-importanti hu li jkollok support services għal min ikun qiegħed f'xi diffikultà.

Pereżempju jkollok lil xi ħadd li għandu tfajla għadha żgħira u jiġi f'diffikultà x'għandu jagħmel jekk din tinqabad tqila.

Mhux kulħadd għandu l-istess background u mhux kulħadd għandu l-istess knowledge.

Jiena naħseb li s-servizzi li forsi diġà jingħataw mill-Aġenzija Appoġġ jistgħu jitwessgħu ftit aktar, u jekk m'hemmx servizzi partikolari biex jgħinu lil dawn in-nies, naraw li noħolquhom.

DEO DEBATTISTA: X'jiġifieri nwessgħu aktar mill-Appoġġ?

Ma taħsibx li għandna nkunu aktar speċifiċi?

Jekk hemm istanzi fejn wieħed jista' jċempel u jieħu l-għajnuna mill-Appoġġ jew inkella minn xi entità oħra governattiva … Pereżempju jkun hemm min ikollu xi mistoqsijiet jew forsi jkun inkwetat għax ikollu tfalja jew ġuvni li qiegħed ikollhom relazzjoni sesswali u allura qiegħed tinkwieta li dawn jistgħu jieħdu xi marda, dak li jkun jista' jċempel u jieħu s-sapport.

Issa naħseb li aktar minn hekk ma nistgħux nagħmlu imma rridu nkunu ċerti li hemm dan is-servizz li qiegħed jiġi pprovdut.

ETIENNE GRECH: Intom taqblu li l-kelma "familja" nħalluha hekk jew inkella nżiedu l-forom differenti ta' familji, bħal pereżempju dawk li mhumiex miżżewġin u dawk li qegħdin cohabiting?

THE CHAIRPERSON: Meta ngħidu "familja" aħna nifhmu kull tip ta' familja.

ETIENNE GRECH: Hemm għalfejn nippromovuha din il-kelma jew inħalluha kif inhi?

THE CHAIRPERSON: Le, m'hemmx għalfejn.

DEBORAH SCHEMBRI: Għaliex malli tibda tiddeskrivi se terħi lil xi ħadd barra żgur.

Mela kulmin iħossu li huwa familja …

DR ELAINE BURMINGHAM: Fuq din tal-familja, li kien ingħad waqt il-laqgħat kien li aħna, aktar milli nsostnu l-familja, irridu nsaħħuha.

Hekk kienu qalulna.

Jekk ikollok familji b'saħħithom, anke fin-nukleu tagħhom, ikunu kapaċi jiggwidaw liż-żgħażagħ tagħhom fid-direzzjoni t-tajba u allura se jkollok inqas problemi.

Għandek ċirkostanzi fejn familji jbatu minn viscious circles, bin-nanna tkun inqabdet tqila meta kienet żgħira, u spiċċat b'ċerti problemi, imbagħad it-tifla tagħha nqabdet hi wkoll tqila ta' età żgħira u għaddiet hi wkoll mill-istess problemi u dejjem jibqgħu għaddejjin f'dan it-tip ta' ċirku vizzjuż.

U allura jekk issostni dawk il-familji …

DEBORAH SCHEMBRI: Imma kif se nagħmlu dan?

Ta' xejn ngħidu li rridu nsaħħu lill-familji ...

ETIENNE GRECH: Kieku ngħidu nsaħħu aktar lill-familji li huma fil-bżonn jew f'diffikultajiet u li jkun hemm aktar komunikazzjoni bejn il-ġenituri u t-tfal tagħhom …

DEBORAH SCHEMBRI: Naħseb li nistgħu nissuġġerixxu wkoll li jsiru eżerċizzji u dawn l-eżerċizzji jsiru xi kultant f'ambitu differenti.

Pereżempu jsir eżerċizzju biex jiġu pinpointed familji vulnerabbli u li jaqgħu f'dan iċ-ċirku vizzjuż ħalli tingħata lilhom iktar għajnuna personalizzata mill-awtoritajiet.

DEO DEBATTISTA: Hawnhekk qegħdin nispeċifikaw għal dawk li jkunu single mothers?

DEBORAH SCHEMBRI: Mhux kwestjoni ta' single mothers imma jekk inti għandek familji li jkunu ġejjin minn ġenerazzjoni għal ġenerazzjoni jinqabdu tqal taħt l-età u mbagħad ikollok it-tifla li tkun qiegħda tikber …

DEO DEBATTISTA: Jiġifieri m'għandekx dritt li tkun single mother?!

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li m'għandekx dritt imma ħafna drabi li jiġri hu li tinqabad tqila mingħajr ma tkun ippreparata għal dik is-sitwazzjoni.

Il-kwestjoni kollha hi li inti tinqabad tqila mhux għax trid inti, għax forsi qiegħda f'relazzjoni stabbli imma nqbadt tqila f'relazzjoni li mhijiex daqshekk stabbli …

DEO DEBATTISTA: Mhux qed nifhem għalfejn se nidħlu fiha din?

DEBORAH SCHEMBRI: Għaliex ħafna drabi min ikun f'dawn is-sitwazzjonijiet mhux qed jirrealizza li qiegħed f'pożizzjoni antipatika u allura ma joħroġx minnha għax ma jkollux għajnuna.

DEO DEBATTISTA: Imma jista' jkun li huma kuntenti hekk?

DEBORAH SCHEMBRI: Jekk inhuma kuntenti m'għandniex problema imma aħna qegħdin nitkellmu fuq under age children.

THE CHAIRPERSON: Forsi biex nipprovaw niġbru dan kollu nistgħu nemendaw din il-frażi u ngħidu xi ħaġa hekk; "insostnu aktar lill-familji billi noffru strutturi neċessarji ta' sapport fuq sitwazzjonijiet relatati".

X'taħsbu?

FREDERICK AZZOPARDI: Jien nixtieq nagħmel suġġeriment; nistgħu ngħidu "nagħtu sostenn lill-familji, speċjalment lil dawk li huma f'riskju jew f'diffikultajiet"?

ETIENNE GRECH: B'hekk inti tkun qiegħed tmur fuq dawk li l-aktar għandhom problemi.

THE CHAIRPERSON: Tista' terġa' tirrepetiha Onor. Azzopardi?

FREDERICK AZZOPARDI: Jien kont se nissuġġerixxi li ngħidu hekk; "nagħtu sostenn lill-familji, speċjalment lil dawk li huma f'riskju jew li għandhom problemi.".

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Ngħaddu għar-rakkomandazzjoni li jmiss u li għandha x'taqsam mal-edukazzjoni sesswali tassattiva.

Hawn xi kummenti fuqha?

ETIENNE GRECH: Nistgħu nagħtu spjegazzjoni fuqha din?

DEBORAH SCHEMBRI: Tassattiva tfisser ta' bilfors.

L-iskejjel kollha bilfors iridu jagħmluha għax inkella jeħlu multa?

DR ELAINE BURMINGHAM: Fl-iskejjel tal-Istat qalulna li diġà kienu qed jagħmluha filwaqt li fuq l-iskejjel tal-Knisja ma kenitx daqshekk ċara jekk issirx f'kull skola.

DEBORAH SCHEMBRI: Bħalissa mhijiex tassattiva u allura għandek skejjel li jistgħu jagħżlu li ma jagħmluhomx.

ETIENNE GRECH: Aħna qegħdin ngħidu li qed nisforzaw lill-iskejjel tal-Knisja u lill-iskejjel Indipendenti li bilfors iridu jagħtu l-edukazzjoni sesswali kif iridu huma?

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna mhux qed nisforzaw imma qegħdin nagħmlu rakkomandazzjoni li l-edukazzjoni sesswali għandha tkun tassattiva għat-tfal minuri kollha u mhux ikun hemm xi skola li tiddeċiedi li ma tridx tagħti l-edukazzjoni sesswali.

DEO DEBATTISTA: Imma fl-iskejjel tal-Istat u mhux dawk privati hux?

Se tagħmilha tassattiva fuq l-iskejjel tal-privat?

DEBORAH SCHEMBRI: L-intenzjoni tal-Istat hu li jipproteġi lit-tfal kollha tiegħu u mhux biss parti minnhom.

ETIENNE GRECH: Skejjel sekondarji jew primarji?

DEBORAH SCHEMBRI: Jekk l-iskola ma tieħux din l-inizjattiva u t-tfal jispiċċaw ma jingħatawx l-edukazzjoni sesswali, se jkunu t-tfal li jiġu mċaħħda.

Jekk aħna ngħidu li se nagħmlu rakkomandazzjoni sabiex l-edukazzjoni sesswali tkun tassattiva, tkun qiegħed torbot lil kulħadd a benefiċċju tat-tfal.

Issa t-tfal kollha Maltin u Għawdxin għandu jkollhom dan il-benefiċċju irrispettivament liema skola jkunu qegħdin.

ETIENNE GRECH: It is a recommendation u jekk diġà issir din …

DEO DEBATTISTA: Ma taħsibx li b'dan il-mod jistgħu jagħtuha xi aspett akkademiku u allura dak li jkun jiġi ċċertifikat li ħa l-edukazzjoni sesswali?

DEBORAH SCHEMBRI: Meta tkellimna fuq dan is-suġġett fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali konna tkellimna fuq din il-biċċa xogħol u l-mistednin li kellna, li kienu min-naħa tal-Awtorità, kienu qalulna li din mhijiex kwestjoni ta' eżami u ta' ċertifikati imma jekk tkun xi ħaġa tassattiva, aħna nistgħu nserrħu moħħna li għallinqas the most vulnerable of children se jkollhom dan iċ-ċans li jsiru jafu fuq l-edukazzjoni sesswali.

B'hekk ma jkunux jiddependu fuq tad-dar biex jgħidulhom xi ħaġa fuq dan is-suġġett u jispiċċaw ma jgħidulhom xejn.

Dawn it-tfal ikunu mgħallma b'ċerti standards fl-iskejjel kollha.

DEO DEBATTISTA: Jiġifieri intom qed tipproponu li l-iskejjel kollha, irrispettivament jekk humiex tal-Istat jew Indipendenti, iridu jagħtu numru ta' lezzjonijiet relatati ma' edukazzjoni sesswali.

Issa se nispeċifikaw numru jew le?

Jekk dawn jagħtu lezzjoni waħda se tkun biżżejjed?

DEBORAH SCHEMBRI: Jekk xi ħadd jgħidli li tista' tieħu l-edukazzjoni sesswali kollha f'lezzjoni waħda, bilfors li jkolli nistaqsih kemm se tkun twila dik il-lezzjoni!

ETIENNE GRECH: U se nispeċifikaw fuq l-etajiet?

Jiġifieri dawn il-lezzjonijiet se jingħataw fil-primarja jew fis-sekondarja?

Hawnhekk qegħdin ngħidu li din trid tkun xi ħaġa tassattiva, jiġifieri li trid issir bilfors?

U se tingħata fil-primarja wkoll?

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna qegħdin nagħmlu rakkomandazzjoni li tkun tassattiva, issa mbagħad dawn ir-rakkomandazzjonijiet sta għal min jaħdem – fil-fehma tiegħi għandna nibagħtu dan ir-rapport lill-Ministeru tal-Edukazzjoni - f'dak il-kamp li jara f'liema etajiet l-aħjar li tingħata.

Aħna hawnhekk il-policy in ġenerali nistgħu naffettwaw u naħseb li jekk nieqfu hekk inkunu għedna biżżejjed.

THE CHAIRPERSON: Hekk hu.

Naħseb li nistgħu nħalluha kif inhi din ir-rakkomandazzjoni.

FREDERICK AZZOPARDI: Kont se nagħmel suġġeriment fuqha; minflok "tassattiva" ikunx aħjar jekk ngħidu "obbligatorja"?

Tassattiva aktar tinftiehem li tista' iġġib il-multi magħha mentri obbligatorja m'aħniex qed ngħidu li min ma jagħmilx dawn il-lezzjonijiet se jeħel xi multa.

THE CHAIRPERSON: Mela nagħmluha obbligatorja.

THE CHAIRPERSON: Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk;

"l-iskejjel u dawk kollha involuti fuq livell edukattiv jgħallmu lill-istudent x'jiġifieri meta jkollok x'taqsam ma' persuna li tkun parti minn organizzazzjoni LGBTI u l-inklużjoni tagħhom u l-modi ta' prevenzjoni kontra l-mard."

Jiena nixtieq nagħmel punt hawnhekk għax se nitfgħu dawl fuq sezzjoni waħda tal-popolazzjoni u għalhekk din hija xi ħaġa diskriminatorja.

Aħna għandna ngħallmu fuq is-sesswalita b'mod ħolistiku u m'għandniex noqogħdu nsemmu persuni li jkollhom orjentazzjoni sesswali partikolari.

Jekk hemm HIV u tista' teħodha jekk tagħmel ċerti affarijiet, għandna ngħidulhom u ngħallmuhom fuq is-sexually transmitted diseases u m'għandniex għalfejn nidentifikaw sezzjoni waħda li jkollha orjentazzjoni sesswali partikolari.

DEO DEBATTISTA: Jiġifieri jiena ngħallem lit-tfal tiegħi li jekk ikollhom att sesswali, ikun ma' min ikun, hemm ċerti riskji u ngħidilhom bir-riskji kollha u mhux noqgħod nidentifika riskji partikolari jekk forsi jmorru ma' xi ħadd li jkun LGBTI.

Jiena nagħtik ir-riskji kollha mingħajr ma nitfa' lenti fuq xi kategorija partikolari.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena naqbel li din għandha titneħħa minn rakkomandazzjoni.

Nifhem li Dr Burmingham niżlet dawk ir-rakkomandazzjonijiet li għamlu l-mistednin li ġew ikellmuna imma mbagħad sta għalina x'naċċettaw u ma naċċettawx bħala rakkomandazzjonijiet.

Bħala Gvern għamilna enfasi kbira biex l-inugwaljanzi li kien hemm fil-liġi - għadhom mhux lesti kollha – u li kienu qed joħolqu diskriminazzjoni fuq persuni LGBTI, inneħħuhom.

Issa malli nibdew nerġgħu naqilgħu l-labels ta' LGBTI u mhux LGBTI se nkunu qegħdin nagħmlu disservice anke lil dak li qed jipprova jagħmel dan il-Gvern u ċjoè li jittratta lil kulħadd b'mod ugwali.

U fl-aħħar mill-aħħar lanqas tkun qed tagħmel servizz lit-tfal billi tipponta subgħajk lejn nies partikolari għax kulħadd għandu jiġi meqjus indaqs.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

DEO DEBATTISTA: Ma nafx iddiskutejtuhiex iżda naf li fl-Olanda u fin-Norveġja jiġu diskussi wkoll is-sesswalità fin-nies bi bżonnijiet speċjali.

Issa naf li mhux faċli imma naf li hawn Maltin li għandhom il-PHD fuq dan is-suġġett.

Aħna dejjem nitkellmu fuq nies LGBTI u qed ngħidu li m'għandniex nagħmlu timbri imma dawn in-nies bi bżonnijiet speċjali għandhom sesswalità ftit partikolari.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li nkunu avant garde bħal dawn il-pajjiżi li semmejt u b'xi mod naraw li jkun hemm xi forma ta' lezzjonijiet għal dawn it-tfal bi bżonnijiet speċjali.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Il-paragrafu ta' taħt l-edukazzjoni sesswali tassattiva narah li huwa simili ħafna.

Jiġifieri fejn qed ngħidu l-iskejjel u dawk kollha involuti fuq livell edukattiv jgħallmu lill-istudent x'jiġifieri meta jkollok x'taqsam ma' persuna … eċċ., għandha l-istess meaning tal-edukazzjoni sesswali tassattiva.

U allura dik tista' tinqata' imma minħabba li kif konna qegħdin ngħidu li ħadd m'għandu jibqa' barra, inkluż l-LGBTI u l-persuni b'diżabilità, fejn hemm "edukazzjoni sesswali tassattiva" jien kieku nagħmilha "edukazzjoni sesswali sekolari tassattiva".

Ħalli ngħidilkom għalfejn qed ngħid hekk.

DEBORAH SCHEMBRI: Edukazzjoni sesswali sekolari x'taħbat?!

ETIENNE GRECH: Għaliex inti jista' ikollok ċerta ideat reliġjużi li ma jkunux iridu jgħallmu ċerta affarijiet lit-tfal.

Pereżempju jkunu jridu jgħallmuhom li s-sess irid isir fil-familja miżżewġa u dawn l-affarijiet, jiġifieri jgħallmu b'mod konservattiv.

Meta ngħidu sekolari rridu nfissru b'mod miftuħ, b'mod modern u li jikkonsidra s-soċjetà moderna.

Dak li ridt infisser.

DEO DEBATTISTA: Imma xi trid tfisser biha "sekolari"?

GODFREY FARRUGIA: Li qed jgħid l-Onor.

Grech hu li dan it-tagħlim irid ikun il-bogħod mir-reliġjonijiet.

Jekk għandek skola tal-Knisja jew skola Musulmana se ġġiegħelhom jagħmluha b'mod tassattiva li jitkellmu b'mod sekolari biss?

Issa jekk inti mbagħad għandek skola mħallta, l-affarijiet hemmhekk differenti u allura wieħed irid joqgħod attent u jiżen l-affarijiet kif suppost.

DEO DEBATTISTA: Imma jekk hija skola tal-Knisja naqbel miegħek …

GODFREY FARRUGIA: Il-ġenituri jafu fejn bagħtuhom.

L-istess jekk hi skola Musulmana bħalma għandna f'Malta.

L-idea li jkollok edukazzjoni sesswali obbligatorja hi proprju biex it-tagħrif bażiku jkun simili għat-tfal kollha u dan ma jkunx tainted mir-reliġjon.

Dik hija importanti ħafna għax it-tagħlim irid ikollu a scientific basis.

Issa jekk għandhiex tkun edukazzjoni sesswali obbligatorja minflok tassattiva, dik irridu niddefinixxuha u forsi ma nużawx il-kelma "sekolari" għax tinstema' xi daqxejn anti-klerikali ...

FREDERICK AZZOPARDI: Xtaqt nagħmel suġġeriment hawnhekk; forsi nistgħu ngħidu "edukazzjoni sesswali minn persuni bi kwalifiki rikonoxxuti" biex speċi dawk biss jistgħu jagħtu dawn il-lezzjonijiet.

U naturalment ikollhom il-guidelines biex jimxu magħhom.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

Azzopardi ressaq il-punt li aħna għandna nħallu lin-nies professjonisti biex ikunu huma li jagħmlu dawn il-lezzjonijiet.

ETIENNE GRECH: Min huma dawn in-nies?

Sesswologi jew għalliema?

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena naqbel ħafna ma' dak li qal l-Onor.

Frederick Azzopardi imma naħseb li rridu nsemmu xi ħaġa importanti u li dawn iridu jkunu PSCD teachers, u allura teachers kwalifikati.

Issa meta kienu ġew jitkellmu mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali fuq l-edukazzjoni sesswali kienu qalulna li l-PSCD teachers fl-iskejjel privati ma kenux funded.

L-iskola għandu jkollha PSCD teacher u bħalma l-iskola tħallas lit-teacher tal-Ingliż, tal-Malti u tas-suġġetti l-oħra, għandha tħallas ukoll lill-PSCD teacher.

FREDERICK AZZOPARDI: Jista' isir imbagħad ftehim bejn il-Ministeru tal-Edukazzjoni u d-Dipartiment tal-Edukazzjoni u l-iskejjel tal-Knisja.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma d-Dipartiment tal-Edukazzjoni ma jħallasx lit-teacher tal-Ingliż!

Allura għalfejn għandu jħallas lit-teacher tal-PSCD?

Jekk aħna qegħdin ngħidu li din hija xi ħaġa importanti għat-tfal tagħna, mela trid titħallas mill-iskola li qegħdin fiha t-tfal.

FREDERICK AZZOPARDI: Jiena qed ngħid li hemm skejjel tal-Knisja li jitħallsu u tal-privat le.

DEO DEBATTISTA: L-Onor.

Azzopardi għandu punt hawnhekk għax issa, jekk issir obbligatorja, any teacher can do it!

U din li ma rridux aħna.

DEBORAH SCHEMBRI: Le, naqbel ħafna ma' dak li qal l-Onor.

DEO DEBATTISTA: L-Onor.

Azzopardi għandu raġun mija fil-mija.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena bdejt ngħid li naqbel ħafna miegħu.

Jiġifieri hawnhekk irridu ngħidu li trid tkun edukazzjoni sesswali obbligatorja, min-nies professjonisti fil-qasam.

ETIENNE GRECH: Imma skond x'tifhem biha.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiġifieri kwalifikati fis-suġġett.

Jiena nħoss li l-għalliem huwa professjonist u għalhekk li għedt professjonist fis-suġġett.

Issa jekk tridu li ngħidu "kwalifikati fis-suġġett" xorta għalija.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Ħalli naqra r-rakkomandazzjoni li jmiss u li tgħid hekk;

"Li jkun hemm condom dispensers ġewwa skejjel post-sekondarji u ġol-universitajiet"

Hawnhekk nixtieq inżid il-kliem "bi prezzijiet raġjonevoli ġewwa l-iskejjel post-sekondarji u ġewwa l-Università" biex ikollna condom dispensers bi prezzijiet raġjonevoli.

Ma tistax tagħmilli condom li jiswa €5 meta l-baġit tiegħi mhuwiex €5!

Jekk inti se tagħtini cost għoli biex jien nuża l-condom, mela allura dak il-condom irrid inkun naffordjah għax inkella mhux se nużah.

Jekk dawn se nobbligawhom jagħmlu condom dispensers imma mbagħad inħalluhom jagħmluhom bi prezzijiet għoljin, iż-żgħażagħ xorta mhux se jużawhom.

L-iskop hu li jkun hemm edukazzjoni sesswali u protezzjoni imma din il-protezzjoni trid tkun fl-ambitu tal-pocket money li jkollhom iż-żgħażagħ biex ikunu jistgħu jixtruhom.

DEO DEBATTISTA: Xtaqt ngħid xi ħaġa mhux biex nikkoreġġikom jew biex ninstema' xi bravu imma hawnhekk trid tqis li kollox relatat mal-kwalità.

Jekk se tixtri t-tali ditta se toħroġ irħas mit-tali ditta l-oħra għax it-tali kwalità hija aktar tajba.

Għalhekk jien ma naħsibx li għandna nispeċifikaw prezz u r-raġuni hija waħda sempliċi ...

ETIENNE GRECH: Tal-Università trid tissorveljaha din imma.

DEO DEBATTISTA: Talli tħallas tieħu u dan jgħodd f'kollox fil-ħajja.

THE CHAIRPERSON: Jiena ma rridx li tkun qed iżżomm liż-żgħażagħ milli jużawhom għax jarawhom għoljin!

Inti tmur x'imkien u ssib li mhumiex affordabbli biex tagħmel użu minnhom u allura tagħżel li ma tużahomx.

Għalhekk f'dawn il-postijiet iffrekwentati miż-żgħażagħ irid ikun hemm xi ħadd li jara li dawn qed jinbiegħu bi prezzijiet raġjonevoli.

Dawn tista' tixtrihom minn kullimkien imma l-problema hi li ż-żgħażagħ ma jgħidux lill-ġenituri li jkunu attivi sesswalment u allura ma jżommux condoms fuqhom.

Imbagħad imorru jipprovaw jixtruhom minn dawn il-postijiet u jsibuhom għoljin, u allura ma jużawhomx.

Mela dawn ma jkunux qed jilħqu l-iskop tagħhom.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena naqbel ma' din ir-rakkomandazzjoni.

Issa jekk se ngħidu li jrid ikun hemm condom dispenser, - l-ewwel nett diġà nafu li nqalgħet kwestjoni fuq din l-issue – irridu ngħidu li dawn għandhom ikunu fl-universitajiet u fil-post-secondary schools.

Issa li rridu naraw hu min se jkollu l-obbligu li jara li jkun hemm dawn id-dispensers.

U naqbel ukoll mal-Onor.

Debattista li m'għandux ikun hemm prezzijiet għax f'dawn l-affarijiet l-irħis għoli.

DEO DEBATTISTA: Jiena bħala tabib qed nitkellem; ibqgħu ċerti li min ma jużax il-kontraċettivi mhux minħabba kwestjoni ta' prezz imma għax ma jkunx edukat biżżejjed u li meta jiġi għad-dunque ma jħossx li għandu jagħmel użu mill-kontraċettivi.

Issib nies intelliġenti u li għandhom il-mezzi u xorta ma jużawx il-kontraċettivi għax mhumiex konxji tar-riskju tal-mard li jistgħu jieħdu.

Issa hawnhekk mhux qed nitkellem fuq tqala mhux mixtieqa imma fuq riskju ta' mard.

Jiena naħseb li jekk iż-żgħażagħ tagħna ngħallmuhom ikunu konxji dwar il-periklu tal-mard, – u mhux tat-tqala - ibqa' ċert li lanqas tgħaddilhom minn moħħhom li ma jużawx il-kontraċettivi.

Fil-fatt meta tfiehem lil xi ħadd bil-kwantità ta' mard li jista' jiġi trażmess sesswalment, lanqas biss jgħaddilu minn moħħu li ma jużahomx il-kontraċettivi.

Għal tqala jieħdu riskju imma meta tispjegalhom fuq l-HPV, il-human papillomavirus u kemm jista' jieħu forom differenti dan il-virus, fuq il-warths li jistgħu jinbidlu f'kanċer fl-għonq tal-utru, fuq il-hepatitis B, fuq l-HIV, fuq il-gonorrhea, fuq il-syphilis, eċċ., li kollha tista' teħodhom għax ma tużax il-kontraċettiv, lanqas biss jgħaddilhom minn moħħhom li jkollhom x'jaqsmu sesswalment mingħajr kontraċettiv.

Għalhekk mhijiex kwestjoni ta' flus.

Fl-opinjoni tiegħi hija proprju n-nuqqas ta' edukazzjoni li qed twassal biex ma jużawhomx u mhux il-€5.

THE CHAIRPERSON: L-iskop li kelli f'moħħi u li hija waħda mill-affarijiet li kont sibt fir-riċerka tiegħi meta għamilt l-ewwel teżi fuq is-sexually transmitted diseases u ħaddiema li jaħdmu f'settur partikolari, kienet proprju minħabba riżorsi finanzjarji limitati li kellhom dawn in-nies.

Jekk se jkun hemm over costing u l-profit margin se jkun minfuħ b'tali mod li min qiegħed joffri dak is-servizz se jipprova jieħu vantaġġ minnek għax jaf li inti trid dak l-oġġett, mela dak li jkun se jasal biex jagħżel li ma jużahx.

Veru li talli tħallas tieħu imma anke t-tajjeb m'għandux ikun hemm profit margin esaġerat fuqu.

Għalhekk l-istituzzjoni għandha tara li s-servizz jingħata u li min qiegħed jagħmel il-profit margin fuqhom, ma jisfruttax liż-żgħażagħ.

Jiena f'dan l-isfond kont qed nitkellem u ċjoè biex liż-żgħażagħ tagħna noffrulhom is-servizz imma ma nisfruttawhomx u ma nabbużawx minnhom għax ikunu jridu jieħdu dak is-servizz.

DEO DEBATTISTA: Mela se naraw aktar il-profit margin?!

DEBORAH SCHEMBRI: Imma jekk aħna ma nistgħux nagħmluha din f'affarijiet normali għax illum għandna an open economy, allura kif nistgħu niċċekkjaw il-profit margin ta' min ibiegħ il-condoms fl-iskejjel?!

FREDERICK AZZOPARDI: Jimporta nagħmel suġġeriment; dawn jinbiegħu wkoll fl-ispiżeriji fejn għandek prezzijiet stabbli u allura f'dawn il-postijiet jistgħu jinbiegħu bl-istess prezzijiet li jinbiegħu fis-suq.

ETIENNE GRECH: Jiena naqbel mas-sentenza imma naħseb li aħna mhux se noqogħdu nidħlu f'dan id-dettall għax imbagħad min se jamministrahom dawn il-condom dispensers?

Il-privat jew l-Università stess?

Dik hija xi ħaġa li jridu jarawha jekk tiġi implimentata l-proposta.

DEBORAH SCHEMBRI: Naħseb li tagħmel differenza kbira jekk aħna ngħidux li l-prezz għandu jkun tant u li dan li qed nirrakkomandaw jibqax fuq il-karta!

(Interuzzjonijiet) Le, mhuwiex dettall inutli imma huwa dettall li jekk ma tniżżlux, stajna ma ktibna xejn!

ETIENNE GRECH: L-ikbar contention hija jekk tagħmilx condom dispensers fl-Università jew le.

DEBORAH SCHEMBRI: Le, mhijiex dik l-ikbar contention.

Il-prezzijiet huma xi ħaġa oħra imma jekk ngħidu li għandu jkun hemm condom dispenser, u wara ftit nindunaw li dawn ma sarux, fuq min se nduru u ngħidulu li kellu l-obbligu li jagħmilhom imma m'għamel xejn?

Lil ħadd!

Mela se nkunu qegħdin niktbu xi ħaġa li ma tistax tiġi sostnuta u għalhekk irridu niktbu li l-iskejjel post-sekondarji u l-universitajiet għandhom jassiguraw li jkun hemm condom dispensers ġewwa l-faċilitajiet tagħhom ħalli b'hekk tpoġġi r-responsabilità fuq xi ħadd.

Jekk imbagħad tmur u ma ssibhomx, tista' ddur fuq ir-Rettur tal-Università u tgħidlu li dawn mhumiex f'posthom.

Mentri jekk tibqa' kif inhi hekk, ma tista' tkellem lil ħadd, ma tista' tagħmel xejn u nkunu qegħdin hawnhekk għal xejn!

Issa mbagħad fuq prezzijiet, għalkemm naqbel li huwa tajjeb li jkollok ċerti limiti fuq il-profit margin imma l-liġijiet li kien hemm fl-antik u li kienu jħarsu lejn il-profit margins, illum issorpassajnihom.

ETIENNE GRECH: Kif se nagħmlu r-rewording tagħha din is-sentenza?

DEBORAH SCHEMBRI: Tista' tgħidilna Dr Burmingham? (off mic)

Ħalli ngħaddu għall-proposta li jmiss;

"Attività sesswali bejn minuri għandha tiġi dikriminalizzata (ħlief f'każi ta' esplojtazzjoni anke jekk ikun hemm il-kunsens tal-minuri)"

Hawn xi ħadd li jixtieq jgħaddi xi kummenti fuq din ir-rakkomandazzjoni?

FREDERICK AZZOPARDI: Jiena qiegħed naraha daqxejn iebsa wisq u naħseb li rridu nlaħħmuha u nfissruha aħjar għax kif inhi t-tifsira tagħha mhijiex ċara.

DR ELAINE BURMINGHAM: Esplojtazzjoni jista' jkollok teacher li tmur ma' xi ħadd ta' 14-il sena, anke jekk iż-żagħżugħ ikun ta l-kunsens tiegħu.

DEBORAH SCHEMBRI: Attività sesswali bejn il-minuri għandha tiġi dikriminalizzata.

Jiena naqbel magħha imma hawnhekk irridu nagħmlu l-parentesi "ħlief f'każi ta' esplojtazzjoni anke jekk ikun hemm il-kunsens.).

L-ewwel nett esplojtazzjoni hija esplojtazzjoni u din hija ħażina minnha nnifisha u mhux għax tkun minuri jew le.

Il-kunsens mod u l-esplojtazzjoni mod ieħor.

Pereżempju jiena kelli każ speċifiku li ma nistax ninsih, fejn il-minuri kien jesplojta lil xi ħadd li kienet 10 snin akbar minnu!

Dan kien mar magħha u ma qalilhiex kemm għandu żmien u mbagħad wara qalilha li kien se jikxifha u jġibha fl-inkwiet jekk ma tħallsux!

U dan beda jitlobha l-flus biex jixtri l-ħwejjeġ u biex joħroġ, u jekk ma ttihx il-flus jheddida li se jmur għand il-pulizija għax hi maġġorenni u hu kien minorenni.

Din spiċċat f'din is-sitwazzjoni!

Aħseb u ara bejn żewġ minuri.

L-esplojtazzjoni hija esplojtazzjoni u għandha tiġi kkundannata anke bejn il-minuri.

Jiġifieri meta ngħidu mischevious discretion at age 14, - il-liġi telgħet minn 9 għal 14 - xorta bejn 14 u 16 għandek il-mischevious discretion.

U għalija din ir-rakkomandazzjoni miktuba perfetta u m'għandhiex għalfejn tinbidel.

ETIENNE GRECH: Hawnhekk qegħdin ngħidu attivitajiet sesswali bejn il-minuri imma għandna nispeċifikaw l-età?

Pereżempju ngħidu jekk hux 10 snin, 11-il sena, 12-il sena, eċċ. Għax li tkun 7 year old tagħmel differenza.

THE CHAIRPERSON: Imma taqblu li għandu jkun hemm xi età li għandna nikkriminalizzawha?

ETIENNE GRECH: 'Il fuq minn 14-il sena.

Attività sesswali bejn il-minuri 'l fuq minn 14-il sena.

DEO DEBATTISTA: Ħa nkompli ma' dak li qal l-Onor.

Azzopardi għax veru li rridu nlaħħmuha din.

U anke kif kien qed jgħid l-Onor.

Grech għax bilfors li rridu nispeċifikaw liema età.

Ma jistax ikollok ġuvnott ta' 15-il sena li għandu relazzjoni ma' xi ħadd ta' 9 snin jew ta' 10 snin.

DEBORAH SCHEMBRI: Illum kif inhi?

Illum jekk ikollok xi ħadd ta' 13 ma' xi ħadd ta' 9 snin mhijiex crime, allura kif se nagħmluha issa crime?

DR ELAINE BURMINGHAM: Imbagħad id-differenza hi li jekk inti għandek a 15 year old with mischevious intent li mar ma' xi ħadd ta' 9 snin, allura hemmhekk imbagħad ma jiġix liable għax tkun dicriminalised?

DEBORAH SCHEMBRI: Mela allura rridu nħallu kollox kif inhu u ma ngħidux li se niddikriminalizzaw għax kif inhi bħalissa, over 14 with mischevious discretion ...

DEO DEBATTISTA: La qed ngħidu we dicriminalise sinjal li hija kriminali.

Jien hekk qed nassumi.

DR ELAINE BURMINGHAM: Jekk inti tiddikriminalizza, tista' tagħmilha pereżempju minn 14 sa 16 u allura dawk il-14 year olds, 15 jew 16 year olds bejniethom mhux qed jagħmlu att kriminali.

Issa mbagħad jekk għandek a 14 year old ma' a 13 year old …

THE CHAIRPERSON: L-age of sexual consent se nniżżluha u issa se nneħħuha għal kollox jekk se nerġgħu nniżżluha għal 14 years!

ETIENNE GRECH: Le, mhux l-age of sexual consent għax hemm differenza bejn discriminalisation u li tnaqqas l-age of consent.

Hemm differenza.

Hawnhekk qed ngħidu dicriminalisation u bilfors irridu niddeċiedu fuq età għax f'ċerti rħula nisimgħu b'każijiet fejn a 14 year old ikollu relazzjoni ma' 11 year old.

DEBORAH SCHEMBRI: Bħalissa, u kkoreġuni jekk jien żbaljata, under 14 m'għandekx mischevious discretion anymore.

Mela jekk ikollok lil xi ħadd ta' 10 snin ma' xi ħadd ta' 12-il sena diġà m'hemmx crime.

Xi ħadd ta' 12 ma' xi ħadd ta' 13 and nine months diġà m'hemmx crime.

Li rridu nkunu ċerti hi fuq 15 u 16 għax issa se tonqos sa 16.

Mela l-problema minn 14 sa 16.

Issa jekk qegħdin ngħidu li se niddikriminalizzaw minn 14 sa 16 għax dawk li huma crimes bħalissa, mela nneħħuhom.

Issa aħna x'qegħdin ngħidu?

Li nneħħu minn 14 sa 16 bejniethom?

Tajjeb.

DR ELAINE BURMINGHAM: Għaliex dik id-differenza mbagħad bejn jekk tniżżel l-età u li tikkriminalizzaha.

Inti se tniżżel l-età sa 16, jiġifieri minn 16 'il fuq jistgħu jagħmlu li jridu ma' min iridu għax għandek il-kunsens.

Imma bejn 14 u 16 jekk se tiddikriminalizzaha, se tiddikriminalizzaha bejniethom biss.

Mela ma jistax ikollok 14 year old ma' 18 year old għax il-14 year old xorta ma jistax jagħti kunsens ma' 18 year old ...

DEBORAH SCHEMBRI: Ħalli nistaqsi xi ħaġa; ejja ngħidu li niddikriminalizzaw minn 14 sa 16, mela għandek tfajla ta' 14 ma' ġuvni ta' 15.

Jekk ikollhom x'jaqsmu bejniethom mhijiex crime.

Issa dawn jikbru ftit u t-tfajla jkollha 15 u l-ġuvni jkollu 17.

Hemmhekk imbagħad se nagħmluhielhom crime!

Mela dawn ikunu joħorġu flimkien u jkun ilhom sentejn flimkien imma f'daqqa waħda se ngħidulhom li dak li kienu qed jagħmlu issa sar crime sakemm it-tfajla tagħlaq 18!

Għalhekk irridu noqogħdu attenti ħafna hawnhekk.

Jien għalija din is-sitwazzjoni hija daqxejn stramba.

THE CHAIRPERSON: Hawn proposta biex din ir-rakkomandazzjoni tinqata' u għalhekk se nneħħuha.

Issa se ngħaddi għar-rakkomandazzjoni li jmiss;

"Minuri li huma attivi sesswalment għandhom jingħataw appoġġ fl-għażliet tagħhom".

Din naħseb diġà daħħalniha ħafna drabi.

DEBORAH SCHEMBRI: Ħalli mmorru fuq ir-rakkomandazzjoni li għandha x'taqsam mal-banding u din qed tgħid hekk;

Age banding u close-in-age exemption – għandhom jiddaħħlu b'mod kawt għaliex id-differenza fil-maturità tista' tkun ħafna ikbar mid-differenza fl-età;

Age banding m'għandhiex tkun ta' iktar minn 3 snin (Kunsill Mediku);

Nibda billi ngħid li jien ma naqbilx fuq l-age banding, fl-ebda ċirkostanza.

Jien assolutament ma naqbilx li ndaħħluha bħala crime li tagħmel differenza fl-età!

Jekk aħna qegħdin ngħidu li 16 year old - bħalma qal il-Psikologu Bernard Caruana - għandha l-intelliġenza meħtieġa u l-fakultà mentali sabiex tiddeċiedi hi jekk ikollhiex x'taqsam ma' xi ħadd, irrispettivament mill-età, jekk għandha l-fakultajiet mentali intatti biżżejjed biex teħodha dik id-deċiżjoni, allura għandha l-fakultajiet intatti biżżejjed biex teħodha ma' min trid.

Li qal ukoll il-psikologu - u li vera tagħmel sens – hu li mhijiex biss l-età li tagħmel differenza.

Mela ejja ngħidu li għandek a 16 year old ma' 18 year old li huwa traffikant tad-droga, pimp, jew ikun xi jkun, avolja dan m'għandux 40 sena, xorta jista' ikun ta' problema għal dik it-tfajla.

Imma hi trid tieħu dik id-deċiżjoni.

Jekk qegħdin ngħidu li għandha l-fakultajiet mentali intatti, li huma tajbin biżżejjed biex tieħu dik id-deċiżjoni, mela l-fakultajiet tagħha tajbin biex teħodha għal waħda u tajbin biex teħodha għal oħra.

Għalhekk għalija l-banding absolutely out of the question u ma naqbilx magħha.

ETIENNE GRECH: Jien ukoll ma naqbilx mal-banding u hawnhekk bażikament se nirrepeti dak li semmiet l-Onor.

Jekk aħna qegħdin nagħtu l-empowerment liż-żgħażagħ - b'eċċezzjoni għal dawk li huma vulnerabbli jew li m'għandhomx il-kapaċità mentali – u qed nagħtuhom il-kunsens, mela dawn għandhom il-kunsens li jagħżlu l-età li jridu huma.

Wara kollox ejja ngħidu li nagħmlu age banding ta' tliet snin u 16 year old imur ma' xi ħadd li huwa 20 year old.

Hemmhekk nistgħu niġu wkoll f'dik is-sitwazzjoni li semmiet l-Onor.

Schembri, u allura wara li jgħaddi ftit taż-żmien dawn jispiċċaw jiżżewġu u hawn ħafna nies li d-differenza bejn il-mara u r-raġel tkun ta' erba' snin jew aktar.

Għalhekk ma naqbilx mal-age banding.

DEBORAH SCHEMBRI: Din qisna qed ngħidu li se nagħtu l-vot lil żgħażagħ ta' 16-il sena imma mbagħad ma nħalluhomx jivvotaw lil partiti estremisti.

L-istess kummiedja.

Inti jekk qed tgħid li huma intelliġenti biżżejjed u għandhom il-fakultà mentali tajba biżżejjed biex jivvotaw, mela trid tħalli dik id-deċiżjoni f'idejhom.

Issa jista' jkun li qed jagħmlu żball imma jista' jkun ukoll li jivvotaw lil xi ħadd li mhux estremist u xorta jagħmlu żball.

Qed inġib dan l-eżempju biex nuri aktar id-differenza għax meta nitkellmu fuq etajiet it is a sensitive issue.

ETIENNE GRECH: Ma ninsewx li cohersion and violence huma kollha punibbli bil-liġi u ma tistax tagħmilhom.

Jiġifieri jekk xi ħadd ta' 40 sena jmur ma' waħda ta' 16 jew ta' 17-il sena b'mod cohersive jew b'ingann jew b'esplojtazzjoni, diġà hemm il-liġi biex tilqa' għalihom dawn.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

DEO DEBATTISTA: Fuq il-banding - mill-esperjenza professjonali tiegħi – il-problema li nara hu li ma nistax nimmaġina a 16 year old li tagħti kunsens lil wieħed li huwa a 45 year old jew a 50 year old.

Issa tgħiduli ta' 18 allura tista'?

Hemm ċirkostanzi soċjali u jien ma nixtieqx li lil dak li jkun nagħtuh il-mezzi biex ikollu aċċess għal dawk li għandhom 16-il sena.

DEBORAH SCHEMBRI: Din mhijiex kwestjoni ta' mezzi.

Jiena naf nies li bdew joħorġu flimkien at a very tender age, jiġifieri ta' 14 u 15 ma' xi ħadd ta' 45 u baqgħu flimkien.

U dawn iżżewġu u damu miżżewġin aktar mill-maġġoranza tal-koppji li jiġu għandi għas-seperazzjonijiet.

Issa dawn l-ebda wieħed minnhom ma kien xi sinjur.

ETIENNE GRECH: Kemm kellha żmien?

DEBORAH SCHEMBRI: Hi kellha 14 u hu kellu 49.

Issa forsi tgħiduli li llum il-ġurnata dawn m'għadhomx flimkien imma xorta għamlu numru sabiħ ta' snin flimkien, iżżewġu, kienu kuntenti u kellhom ukoll it-tfal.

Nista' ngħid li damu ħafna aktar miżżewġin minn ħafna nies li jiġu għandi għas-separazzjonijiet.

Għalhekk ma tistax tgħid li kulmin hu akbar fl-età, neċessarjament irid jesplojtja jew ikun irid jabbuża.

L-abbuż u l-esplojtazzjoni huma koperti bil-liġi.

L-esplojtazzjoni hija ħażina u mhux l-età.

Jekk tfajla tixtieq tkun ma' xi ħadd li huwa 30 sena ikbar minnha, li huwa 20 sena ikbar minnha, dik hija l-għażla tagħha.

Aħna qegħdin ngħidulha li hija kbira biżżejjed mentalment u li kapaċi tieħu d-deċiżjoni tagħha.

Ma nistgħux nieħdu aħna deċiżjoni għal xi ħadd li huwa kapaċi jieħu deċiżjoni.

F'kull ħaġa oħra xi ħaġa simili hija inaċettabbli.

Aħna qatt ma nimponu fuq ħadd u l-liġi qatt ma timponi fuq ħadd!

Nieħdu deċiżjoni aħna ma' min tista' tmur jew ma tistax tmur f'każ li inti ma jkollokx fakultajiet mentali biżżejjed biex tieħu deċiżjoni.

DEO DEBATTISTA: Imma din tal-banding aħna biss ivvintajniha?

Għalfejn aħna daqshekk kontriha?

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena waħda minn dawk in-nies li nemmen li mhux kulma jsir barra huwa tajjeb!

U din hija waħda minnhom.

DEO DEBATTISTA: Iva veru, imma jiena xorta ma nistax nifhem kif a 16 year old tmur ma' xi ħadd ta' 45.

Issa tgħidli hemm differenza bejn 16 u 18 year old?

Aħna se nagħu l-kunsens …

DEBORAH SCHEMBRI: Imma jekk din is-16 year old qegħdin ngħidulha li għandha l-kapaċitajiet mentali meħtieġa biex tieħu d-deċiżjonijiet … Jien naf persuni ta' 20 u ta' 30 sena li jieħdu deċiżjonijiet vera ħżiena!

Qed tifhem x'jien nipprova ngħid?

Il-fatt li xi ħadd għandu 16 ma jfissirx li ma jistax jieħu deċiżjonijiet tajbin.

Dan jista' jieħu deċiżjonijiet responsabbli avolja ma jkunux daqhsekk deċiżjonijiet tradizzjonali.

Imma min qed jgħid li din neċessarjament hija deċiżjoni ħażina?

DEO DEBATTISTA: Xorta nħossni li għandna nipproteġuhom.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma inti mingħalik li qed tipproteġi lil xi ħadd li fil-verità jista' jkun li tkun qed tneħħilu sentejn minn ħajtu!

U qiegħda ngħid hekk għax jista' ikun li kif jagħlaq 18-il sena, xorta jibqa' bl-istess ħsieb u allura tkun ħassartlu sentejn minn dik ir-relazzjoni.

Pereżempju aħna mhux qed ngħidu li l-age of sexual consent se nniżżluha għal 16 imma dak li jkun ma jistax joħroġ ma' drug addict, ma' pimp jew ma' xi ħadd li għandu kondotta maħmuġa.

Dawn ma ngħiduhomx aħna u ma nillimitawx l-affarijiet, mela allura għalfejn irridu nagħmluha fuq l-età?

Mhijiex l-età li tagħmel xi ħaġa ħażina imma hija l-attività li tkun qed tagħmel.

Issa l-esplojtazzjoni ristretta u l-abbuż ristrett ukoll …

DEO DEBATTISTA: Imma s-psychologist x'qalilna fuq il-banding?

DEBORAH SCHEMBRI: Kontra l-banding għall-istess raġunijiet li qiegħda nsemmi jien.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Fil-fatt dak li kont se nistaqsi jien għax meta ġiet diskussa din il-kwestjoni tal-age banding ma kontx preżenti għal-laqgħa.

Dr Burmingham tista' tgħidilna eżatt ir-raġunijiet li kienu nġabu hawnhekk fuq l-age banding?

DR ELAINE BURMINGHAM: L-ewwel nett nixtieq ngħid li l-persuna li kienet kontra l-age banding kien Dr Bernard Caruana filwaqt li kien hemm oħrajn li kienu favur tagħha.

Il-Medical Council kienu favur l-age banding u qalulna li hemm pajjiżi li għandhom age banding ta' ħames snin, fosthom il-Kanada.

Madankollu fil-fehma tagħhom aħna m'għandniex nagħmluha aktar minn tliet snin.

Ir-raġunijiet li taw kienu dwar issues ta' maturità għaliex inti jista' ikollok 16 year olds li jkunu maturi ħafna imma jista' ikollok ukoll 16 year olds li ma jkunu maturi xejn.

U allura jekk se tħalli 16 year old ma' 20 year old jew ma' 25 year old, se jkollok gap kbira ħafna, mhux mil-lat ta' età imma mil-lat ta' maturità.

THE CHAIRPERSON: Għandna proposta mill-Onor.

Schembri, li qiegħda tipproponi li dawn iż-żewġ rakkomandazzjonijiet jinqatgħu.

Għalhekk se nitlob vot biex naraw min jaqbel u min ma jaqbilx ma' din il-proposta.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena qiegħda nipproponi li dawn iż-żewġ rakkomandazzjonijiet jiġu eliminati u minflok ngħidu li "l-age banding m'għandux ikun permess".

ETIENNE GRECH: Naqbel ma' din il-proposta.

THE CHAIRPERSON: U inti Onor. Azzopardi?

Jiena naqbel mal-proposta tal-Onor.

Schembri għaliex nemmen li we are going to empower young people at this age of 16, mela għandna nagħtuhom l-empowerment fuq kollox u mhux fuq biċċa waħda biss.

DEO DEBATTISTA: Jiena kontra din il-proposta għax naqbel mal-parir tal-Medical Council u anke dak li pproponewli l-kollegi tiegħi t-tobba.

ETIENNE GRECH: Qabel inkomplu xtaqt nagħmel intervent żgħir.

Għal aktar minn darba aċċennajna dwar kif minkejja li naqblu li l-age of sexual consent għandha tinżel għal 16-il sena, xorta rridu naraw li jkun hemm protezzjoni għal dawk il-persuni li m'għandhomx il-fakultà mentali biex jieħdu d-deċiżjonijiet għalihom infushom.

Imma safejn nista' nara din mhu qiegħda mniżżla fl-ebda rakkomandazzjoni.

Hemm rakkomandazzjoni fuq dawn in-nies?

DR ELAINE BURMINGHAM: It-tieni rakkomandazzjoni fejn qed jingħad hekk; "Kull emenda fil-liġi għandha ssir għall-protezzjoni tal-persuni taħt l-età, minuri jew vulnerabbli" filwaqt li tagħti lok għal iktar indipendenza u responsabbilizzazzjoni tal-istess persuna.

ETIENNE GRECH: Mela dik qiegħda hemm.

DEBORAH SCHEMBRI: Il-liġi kif inhi bħalissa tipproteġi wkoll lil min m'għandux fakultajiet mentali intatti u saħansitra tippreżumi l-vjolenza fi stupru u tipproteġihom.

ETIENNE GRECH: Tipproteġi lill-maġġorenni?

DEBORAH SCHEMBRI: Iva, anke maġġorenni.

DR ELAINE BURMINGHAM: Naħseb li l-problema hi meta jkollok nies li mhux għax għandhom xi kondizzjoni partikolari li hija rikonoxxuta imma meta jkollok nies li forsi m'għandhomx daqshekk kapaċità biex jagħrfu għalxiex deħlin għax imbagħad hemmhekk jista' ikollok l-esplojtazzjoni.

Imma sakemm ma jkollokx vjolenza ma tistax tgħid li hemm stupru għax imbagħad il-liġi tagħna ma tidħolx fuq kunsens imma tidħol fuq vjolenza.

DEBORAH SCHEMBRI: Pereżempju sa 12-il sena l-vjolenza hija preżunta, jiġifieri anke jekk ma jkunx hemm vjolenza għax ikun hemm kunsens, din tiġi kkonsidrata bħala vjolenza.

U tiġi preżunta jekk ikollok xi ħadd li għandu fakultajiet mentali li ma jkunux intatti.

Din diġà qiegħda fil-liġi tagħna u kif għedt, dik tiġi kkonsidrata vjolenza minnha nnifisha.

ETIENNE GRECH: Imma bħalissa, jekk persuna maġġorenni tmur ma' minorenni titqies bħala crime.

Issa jekk aħna se nġibuha li a 16 year old jew a 17 year old jistgħu jagħmlu attività sesswali ma' persuna maġġorenni, imma dak is-16 year old jew dak is-17 year old ma jkollux il-kapaċità mentali tiegħu intatti, avolja ma jkunx hemm vjolenza ...

DEBORAH SCHEMBRI: Il-vjolenza preżunta anke under 12.

Tista' tkun under 12 u jkun hemm kunsens imma l-liġi se tippreżumi li hemmhekk hemm il-vjolenza.

Fil-każ ta' inkapaċità mentali l-liġi tippreżumi l-vjolenza anke jekk ikun hemm kunsens.

Il-liġi tgħidlek jekk xi ħadd m'għandux kapaċitajiet mentali intatti, mela hemmhekk il-vjolenza hija waħda preżunta.

Allura anke jekk jgħidlek "iva", qisu ma qallek "iva" xejn.

DEO DEBATTISTA: Nista' nieħu l-opinjoni tiegħek?

DR ELAINE BURMINGHAM: Ovvjament imbagħad you have to prove li din il-persuna ma kellhiex il-kapaċità mentali.

Jiena naraha mbagħad skond il-livell għax jista' jkun li għandek dan il-livell u allura tiġi dikjarat li m'għandekx kapaċità mentali u jaf ikollok ftit inqas li ma tasalx s'hemm fuq, però fl-istess ħin xorta m'għandekx the full mental capacity.

DEBORAH SCHEMBRI: Meta qegħdin ngħidu li minn 18 l-età se tinżel għal 16, mela dak kollu li kien japplika għal 18 year olds issa se japplika għal 16 year olds meta tinbidel il-liġi.

Jiġifieri jekk xi ħadd ta' 18 ma setax imur ma' xi ħadd ta' 12-il sena għax kien jiġi meqjus bħala rape, issa wkoll wieħed ta' 16 ma jistax imur ma' xi ħadd ta' 12-il sena għax jiġi meqjus bħala rape.

Mela jekk inti għandek an 18 year old li llum ma jistax imur ma' xi ħadd li għandu inkapaċità mentali għax jiġi preżunt bħala vjolenza, għada pitgħada meta tgħaddi l-liġi, jekk ikun hemm xi ħadd li għandu 16 u jmur ma' xi ħadd li għandu inkapaċità mentali, li jista' jkun iżgħar minnu, daqsu jew akbar minnu, dak se jitqies bħala rape wkoll.

Safejn naf jien koperti b'dan il-mod.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li din ir-rakkomandazzjoni "Il-minuri għandhom jingħataw id-dritt li jfittxu pariri u trattament mediku mingħajr il-permess tal-ġenituri tagħhom, skond il-maturità tagħhom" diġà daħħalniha u għalhekk għandna nneħħuha.

DEBORAH SCHEMBRI: Stenna ftit għax din differenti.

Hawnhekk qegħdin ngħidu li l-minuri għandhom jingħataw id-dritt li jfittxu parir u trattament mediku mingħajr il-permess tal-ġenituri tagħhom, skond il-maturità li jkollhom.

THE CHAIRPERSON: Minuri under 16 qegħdin ngħidu?

ETIENNE GRECH: Bejn 16 u 18.

THE CHAIRPERSON: Le, imma dik diġà neħħejniha bejn 16 u 18.

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna qabel għedna li minn 16 'il fuq għandha tinfetaħ ...

THE CHAIRPERSON: Allura hawnhekk x'qegħdin nifhmu bil-kelma "minuri"?

DEBORAH SCHEMBRI: Le, din hija differenti għax minflok qed tgħid 16, qed tgħid skond il-maturità tagħhom, jiġfieri l-age mhijiex defined.

Din hija differenti minn dak li għedna aktar qabel.

(Interuzzjonijiet) Din aħna konna diġà ħadna deċiżjoni li minn 16 'il fuq u mhux skond il-maturità tagħhom.

ETIENNE GRECH: Niftakar li tal-Medical Council kienu għamlu paragrafu sħiħ fuqha, fis-sens li jekk inti trid tmur għand tabib jew professjonist ieħor biex titlob parir, jekk inti tkun bejn 16 u 18 u għandek inkapaċità mentali, it-tabib m'għandux dritt li jarak.

DR ELAINE BURMINGHAM: Huma kienu daħlu fl-issue tal-pill.

ETIENNE GRECH: Fuq mentally disabled għax inti ma tistax tagħti l-pill avolja jkollhom 16-il sena.

Jekk juru li mhumiex maturi ma tagħtihilhomx.

DR ELAINE BURMINGHAM: Huma li semmew kienet l-issue tat-tobba.

ETIENNE GRECH: Niftakar li kienu semmew il-Fraser Guidelines.

DEBORAH SCHEMBRI: Il-Gillick Guidelines ġew wara l-Fraser Guidelines u dan ma jgħidlekx biss li minn 16 sa 18 trid tkun taf x'qed jiġri u trid tkun ta' ċerta maturità imma jgħid li anke fuq 13 year olds it-tabib irid jassessja li għandek fakultajiet mentali li jistgħu jwasslu sabiex tieħu deċiżjoni fuqek innifsek qabel ma jagħtik parir.

Jiġifieri din ir-rakkomandazzjoni mhijiex eżattament bħal dik li konna qegħdin ngħidu l-ewwel għax l-ewwel aħna ħadna deċiżjoni li l-liġi għandha tiġi emendata dwar l-età fuq il-kura medika u għedna li din għandha tinżel għal 16.

DR ELAINE BURMINGHAM: Imma ma ninsewx li din ir-rakkomandazzjoni li qed taraw hawnhekk intqalet fil-kuntest li kif qiegħda l-liġi llum, it-tabib ma jistax jagħti parir lil minorenni mingħajr il-preżenza tal-ġenituri tiegħu.

DEBORAH SCHEMBRI: Ma nistgħux nirrakkomandaw iż-żewġ affarijiet f'daqqa.

ETIENNE GRECH: M'aħniex ngħidu li a 15 year old jista' jmur għand it-tabib waħdu … Dawn huma punti li ssuġġerewlna l-Medical Council u l-mistednin li ġibna hawnhekk u żgur li mhumiex cast in stone!

Anzi, jien qed ngħid li għandna niddeċiedu liema waħda għandna nħallu.

DR ELAINE BURMINGHAM: Jekk se tagħmilha minn 16-il sena trid tneħħi tal-maturità.

DEBORAH SCHEMBRI: Eżatt.

(Interruzzjonijiet)

ETIENNE GRECH: Il-liġi għandha temenda l-età għall-kura medika billi tinżel għal 16 ħlief għal dawk il-persuni li m'għandhomx kapaċità mentali intatta.

Dik kienu semmewha tal-Medical Council u kienu qiesuha bħala parir importanti.

DEBORAH SCHEMBRI: Il-Medical Council ma tkellmux minn 16-il sena 'l fuq imma tkellmu fuq il-Fraser Guidelines u l-Gillick Guidelines, li jitkellmu fuq persuni li huma iżgħar minn 16.

Huma kienu qegħdin jgħidu li jekk imur minorenni għand tabib, – a 14 year old – huwa t-tabib li għandu jassessja jekk dak it-tifel huwiex f'pożizzjoni li jieħu parir.

Dak li kienu qalulna.

It-tabib l-ewwel jassessja jekk inti għandekx il-kompetenza u din se jaraha mhux skont l-età li għandek imma skont il-maturità tiegħek.

Imbagħad jekk jaħseb li għandek il-kompetenza meħtieġa, jagħtik il-parir li għandek bżonn.

ETIENNE GRECH: Min se jiddeċiedi imma?

Għax it-tabib se jgħidlek li huwa għażel hekk.

DEBORAH SCHEMBRI: Huma kienu qegħdin jgħidu li t-tabib għandu jassessja jekk intix matur biżżejjed.

Issa jekk inti matur biżżejjed jagħtik il-parir filwaqt li jekk ma jħossx li inti matur biżżejjed, ma jagħtikx il-parir imma jgħidlek biex tmur mal-ġenituri tiegħek.

Issa jekk aħna se naqblu ma' din il-proposta, irridu nneħħu l-proposta l-oħra fejn għedna li l-età għandha tinżel għal 16-il sena biss.

Jekk qegħdin ngħidu li sa 16 u inqas minn 16 trid dejjem il-ġenituri miegħek u mhux skont il-maturità, mela allura din niskartawha u mmorru għall-oħra.

Bilfors irridu nagħżlu waħda mit-tnejn.

THE CHAIRPERSON: Jien naħseb li din aktar tagħmel sens għax hawnhekk qegħdin ngħidu li inti se timxi skond il-maturità tal-individwu u kif ilna nargumentaw, ikollok persuna ta' 14 li tkun matura u jkollok persuna ta' 20 li forsi ma tkunx daqshekk matura.

Għalhekk irridu naraw jekk hemmx xi għodda biex biha nkunu nistgħu nkejlu l-maturità ta' dak li jkun għax lanqas irridu nitfgħuha f'ħoġor it-tobba din ir-responsabilità kollha biex imbagħad dawn jgħidulna li huma m'għandhomx l-għodda li biha jistgħu jissalvagwardjaw il-professjonalità tagħhom.

DEO DEBATTISTA: Aħna hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-contraceptive pill?

Jiena naħseb li xorta għandna nżommu l-età ta' 16-il sena, imbagħad taħt dik l-età nemmen li għandhom jiġu mal-ġenituri tagħhom.

Irrispettivament kemm jidher matur it-12 year old jew il-14 year old li jkollok quddiemek jiena naħseb li l-ġenituri ta' tfal taħt is-16-il sena għandhom say.

Jista' jkun l-aktar tifel jew tifla intelliġenti ta' 14-il sena imma xorta huwa dover tal-ġenituri.

Imbagħad fl-istess ħin ma naħsibx li t-tabib għandu jerfa' dik ir-responsabilità kollha li jagħti l-pill lil waħda ta' 14-il sena għax din tkun tidher matura.

DEBORAH SCHEMBRI: Tagħmel differenza bejn xi ħadd li jmur għal parir u xi ħadd li jmur għal treatment?

Mela għandek tfajla ta' 14-il sena li ma tixtieqx turi lill-ġenituri tagħha imma tixtieq tieħu parir fuq jekk għandux ikollha x'taqsam mal-boyfriend tagħha bil-contraception jew le.

Għandna ngħidu li l-liġi tippermettilha li tmur għand it-tabib biex jagħtiha parir?

Fuq kura tista' tibqa' ta' 16-il sena.

Allura din id-differenza għandha ssir jew le?

DEO DEBATTISTA: Ġieli t-treatment ikun proprju l-advice.

Jiġifieri jekk inti ġejt għandi bħala tabib u jien tajtek parir, dak xorta huwa treatment għal dak li qed tiddiskuti miegħi.

U jien xorta nħoss li jekk tiġi tfajla ta' 14-il sena għandi biex nagħtiha parir fuq jekk għandux ikollha relazzjoni mal-boyfriend tagħha, ma nħossx li għandi nkun marbut bis-sigriet professjonali u ma navżax lill-ġenituri tagħha b'dak li ġiet qaltli din it-tifla.

DEBORAH SCHEMBRI: Jekk għandna tfajla ta' 14-il sena li qiegħda titlob parir mingħand it-tabib tagħha u din taf li ommha se tispiċċa tkun taf bil-ħsieb tagħha … Għalkemm din minorenni, il-partijiet riproduttivi tagħha bħala mara hemm qegħdin u allura tista' tinqabad tqila.

Issa min ikun jixtieq ifittex dak il-parir u ma jkunx irid li l-ġenituri tiegħu jkunu jafu, il-professjoni medika se taħsel idha kompletament minnha l-biċċa?!

(Interruzzjonijiet) Imma hekk se tkun qiegħda tagħmel!

Jekk din qiegħda tipprova titlob parir u aħna qegħdin ngħidulha li ma tistax tfittex dak il-parir jekk ma tkunx fil-preżenza tal-ġenituri tagħha, hekk se nkunu qegħdin ngħidulha!

DEO DEBATTISTA: La minorenni għandhom jiġu mal-ġenituri.

Jien ma naħsibx li nkun komdu għax din, imbilli għandha s-sistema riproduttiva tagħha matura, jien se nagħtiha parir ta' maturità.

Hemm differenza bejn il-maturità fiżika u l-maturità mentali.

DEBORAH SCHEMBRI: Meta kienu qed jitkellmu magħna niftakar li kienu qalulna li 41% taż-żgħażagħ minn 16-il sena 'l fuq huma sesswalment attivi.

DEO DEBATTISTA: Vera li t-tfajliet mentalment jiżviluppaw qabel is-subien, fis-sens ta' empathy ukoll imma ma jfissirx li kulħadd jiżviluppa concommitently mas-sistema riproduttiva.

(Interruzzjonijiet) Jiena bħala tabib qed nitkellem issa.

Inti jkollok ċerti bżonnijiet minħabba l-effett tal-hormones tiegħek li jkunu jmorru oltre il-maturità mentali tiegħek.

Jiġifieri dik it-tifla jew dak it-tifel li qed jiżviluppa, tant ikollu surge ta' hormones qawwija li l-bżonnijiet sesswali tiegħu jmorru oltre l-maturità tiegħu.

Imma għax dan għandu ċerti bżonnijiet sesswali, se nassumi li huwa matur?!

DEBORAH SCHEMBRI: Dak proprju li qed nipprova ngħid jien; għax mhux matur u għax forsi m'għandux min jiggwidah, he is seeking help and he is a minor and will not seek help if the parents are present!

DR ELAINE BURMINGHAM: Nixtieq nistaqsi xi ħaġa mil-lat mediku.

Jekk inti għandek a 13 year old or a 14 year old girl, matura kemm hi matura, u kapaċi tieħu deċiżjoni jekk tridx il-pill jew le, imma din it-tfajla m'għandhiex in-knowledge kollu tal-medical history tal-familja tagħha.

Issa jekk din ommha u n-nanna tagħha kienu jbatu bit-trombożi u hi suġġetta wkoll għat-trombożi, it-tabib se jieħu r-responsabilità li jagħtiha l-preskrizzjoni tal-pill mingħajr ma jkun jaf ċerti counter indications?

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena mhux hekk qed ngħid.

DR ELAINE BURMIMGHAM: Għax hemmhekk it-tabib qed jieħu responsabilità kbira.

DEO DEBATTISTA: L-advice ġieli jkun parti mit-treatment.

Inti fil-kamp mediku jien nista' nagħtik parir …

DEBORAH SCHEMBRI: It-tħassib tiegħi hu li jekk dan iż-żagħżugħ mhux se jmur għand it-tabib tal-fiduċja tiegħu, l-alternattiva ġo moħħu mhux se tkun dik li jmur għand it-tabib m'ommu imma se jagħżel li jagħmel li jrid mingħajr ma jieħu parir!

DEO DEBATTISTA: Imma tfajla mhux se jkollha prescription tal-pill mingħajr it-tabib.

Se jkollha din il-pill mingħajr it-tabib?!

DEBORAH SCHEMBRI: Forsi trid tkun taf x'inhuma l-problemi jekk ikollha x'taqsam ma' ġuvni u ma tużax condom.

Dan mhux bilfors li tuża l-pill għax il-condom tista' tmur u ssibu fejn trid mingħajr ir-riċetta tat-tabib.

DEBORAH SCHEMBRI: Mela se taqbad u tfattar dak li trid mingħajr parir?

DEO DEBATTISTA: Naħseb li qed ninsew li dawn it-tfal għandhom il-ġenituri!

DEBORAH SCHEMBRI: Safejn naf jien il-GU Clinic ma qalulniex li jagħtuhomlhom il-pariri irrispettivament mill-età?

Fid-8:54 p.m. il-President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja, l-Onor.

Anthony Agius Decelis, talab li jiġi skużat.

Il-Kumitat qabel li l-Onor.

Etienne Grech għandu jippresjedi fl-assenza tiegħu.

THE CHAIRPERSON (Onor. Etienne Grech): Fuq din ir-rakkomandazzjoni "Il-minuri għandhom jingħataw id-dritt li jfittxu pariri u trattament mediku mingħajr il-permess tal-ġenituri tagħhom, skond il-maturità tagħhom" veru li kien hemm il-Fraser Guidelines li fl-Ingilterra, għalkemm l-età tal-kunsens sesswali tagħhom hija ta' 16-il sena, il-pill jagħtuha wkoll lil dawk ta' 15-il sena.

U skond dawk il-guidelines sta għat-tabib biex jieħu dik id-deċiżjoni.

Issa għalija diġà mxejna pass fuq il-kultura tagħna għax minn 18 niżżilniha għal 16.

U nistgħu nkomplu niġru u nniżżlu din ukoll, fis-sens li nagħtu l-possibilità lil 14 u 15 year olds il-possibilità li jmorru għand it-tabib basta jkunu maturi biżżejjed.

Madankollu jiena nħoss li nkunu qed niġru wisq f'dan il-każ.

DEBORAH SCHEMBRI: Mela l-aħjar li nieħdu vot fuqha.

Min jaqbel mar-rakkomandazzjoni "Il-minuri għandhom jingħataw id-dritt li jfittxu pariri u trattament mediku mingħajr il-permess tal-ġenituri tagħhom, skond il-maturità tagħhom"?

THE CHAIRPERSON: Jiena ma naqbilx magħha.

FREDERICK AZZOPARDI: Jien ukoll ma naqbilx magħha.

THE CHAIRPERSON: Mela din ir-rakkomandazzjoni għandha titħassar.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Għandu jkun hemm suġġett skolastiku fuq is-sesswalità – ma jkunx biss parti mill-PSCD".

X'taħsbu fuqha?

Din qisha relatata ma' rakkomandazzjonijiet oħra li diġà semmejna u għalhekk ma nafx jekk hijiex dupplikazzjoni tal-istess ħaġa.

DEBORAH SCHEMBRI: Fil-verità jekk ikun parti mill-PSCD imma jkun across board għal kulħadd, jiena naqbel.

Jiġifieri m'hemmx għalfejn li jkun hemm xi ħaġa apposta.

FREDERICK AZZOPARDI: Jien naqbel ukoll li jekk ikun il-PSCD li jiddiskuti dan is-suġġett, allura m'għandux għalfejn ikun hemm suġġett ieħor.

THE CHAIRPERSON: Mela allura din ir-rakkomandazzjoni nistgħu nħassruha?

DEBORAH SCHEMBRI: Hekk hu.

THE CHAIRPERSON: Mela nħassruha.

Ir-rakkomandazzjoni l-oħra tgħid hekk; "Tiġi inkluża l-ideja ta' family based sexual education".

Taqblu magħha?

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

Meta qed insemmu l-familja ovvjament qed nirriferu għal kull tip ta' familja.

U allura dik tista' titħalla kif inhi.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Nippromwovu s-servizzi ta' għajnuna bħal GU Clinic; servizzi sesswali aktar aċċessibbli, speċjalment fil-komunità".

Taqblu magħha?

FREDERICK AZZOPARDI: Jien ma nafx għaliex imma għadni mhux konvint għalfejn qed ngħidu li l-GU Clinic fil-preżent mhux qed jagħti ...

THE CHAIRPERSON: Diġà hemm ħafna reklami fuq il-GU Clinic.

Issa għal min ma jafx b'dan is-servizz, se jkun jaf bih.

DR ELAINE BURMINGHAM: Fil-verità li qed tgħid mhux li m'hemmx għajnuna imma li tippromwovi dik l-għajnuna.

Jiġifieri l-għajnuna diġà qed tingħata.

FREDERICK AZZOPARDI: Meta ġew huma hawnhekk, kienu għamlu l-istess suġġeriment hux hekk?

DR ELAINE BURMINGHAM: Mhux tal-GU Clinic issuġġerewh dan il-punt għax dawk kienu ġew ikellmuna fuq edukazzjoni sesswali u fuq saħħa sesswali.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma meta ġew ikellmuna fuq saħħa sesswali kienu jaqblu li għandu jkun hemm aktar promozzjoni.

Huma bħala Health Promotion Unit jagħmlu ħafna xogħol simili.

FREDERICK AZZOPARDI: Issa qed nifhem.

THE CHAIRPERSON: Din ir-rakkomandazzjoni tgħaddi wkoll.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Għandu jkun hemm ċentri fil-komunità li jipprovdu informazzjoni, pariri u forsi xi testijiet;"

DR ELAINE BURMINGHAM: Li kien intqal hu li jkun hemm postijiet fil-komunità fejn iż-żgħażagħ ikunu jistgħu jmorru hemmhekk u ma jkunux ittimbrati bħal meta kieku jkollhom imorru l-GU Clinic, fejn hemmhekk kulħadd se jassumi għalfejn qed imorru.

THE CHAIRPERSON: Nistgħu nagħmlu section apposta fil-health centres..

DR ELAINE BURMINGHAM: Imma li speċi l-għan hu li inti tista' tmur hemmhekk għall-għajnuna mingħajr ma tiġi ttimbrat bħal meta tmur forsi l-GU Clinic.

THE CHAIRPERSON: Din hija xi ħaġa pożittiva u ovvjament nimmaġina li l-Ministeru tas-Saħħa jkun irid jagħmilha wkoll.

Huwa pożittiv li fil-komunità jkun hemm iktar informazzjoni, pariri u forsi xi testijiet.

Ovvjament wieħed irid jara l-costs tagħha din ukoll.

DEBORAH SCHEMBRI: Jien nippreferi li minflok il-kelma "ċentri" li tfisser xi ħaġa li mhijiex hemm, nagħmluha bħala xi ħaġa intrinsic ma' dak li diġà jeżisti llum.

U allura ngħidu li għandu jkun hemm servizzi fil-komunità li jipprovdu informazzjoni, pariri u forsi xi testijiet, jiġifieri minflok il-kelma "ċentri" tkun il-kelma "servizzi".

"Għandu jkun hemm servizzi fil-komunità li jipprovdu informazzjoni, pariri u testijiet.".

THE CHAIRPERSON: Imma pereżempju, fil-komunità diġà hemm servizzi.

Xi ħadd jista' pereżempju jmur u jkellem lit-tabib tal-health centre tiegħu u jgħidlu li jixtieq jagħmel it-test tal-HIV.

Dak is-servizz diġà qiegħed hemm.

DEBORAH SCHEMBRI: Għandu jkun hemm servizzi fil-komunità li jipprovdu informazzjoni u pariri fuq l-edukazzjoni sesswali u dawn m'għandhomx ikunu segregati minn servizzi mediċi oħra biex l-utenti ma jkunux labelled.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRPERSON: Issa mbagħad jekk hemmx il-finanzi għaliha jew le, dik jaraha l-Ministeru.

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna nagħmlu din ir-rakkomandazzjoni, imbagħad naraw.

THE CHAIRPERSON: Dr Burmingham tista' tgħidilna l-wording tagħha kif ġie?

DR ELAINE BURMINGHAM: Qed ngħidu li "Għandu jkun hemm servizzi fil-komunità li jipprovdu informazzjoni u pariri fuq l-edukazzjoni sesswali, li ma jkunux segregati minn servizzi mediċi oħra sabiex l-utenti ma jkunux labelled".

THE CHAIRPERSON: Taqblu ma' din ir-rakkomandazzjoni?

Kemm jien u kemm l-Onor.

Schembri naqblu magħha.

FREDERICK AZZOPARDI: L-uniku kumment li rrid nagħmel hu li qisna qegħdin nirrepetuha din tal-awareness campaign għax qisu diġà semmejniha f'rakkomandazzjoni oħra.

DEBORAH SCHEMBRI: As such l-oħra mhijiex awareness campaign għax b'awareness campaign inti qiegħed fid-dar tiegħek jew miexi bil-karozza jew qed tisma' r-radju u qed tisma' fuqha imma mhux għax tridha.

Mentri l-oħra qegħdin ngħidu li inti tixtieq tuża' dak is-servizz, lest li tmur imma jekk se jkun hemm clinic - bħall-GU Clinic - fil-komunità u din tkun forsi fejn tal-pastizzi jew quddiem il-knisja, kulħadd se jkun jaf eżattament għalxiex dieħel hemm!

Issa jekk ikun hemm dan is-servizz u inti għandek bżonnu, tkun rajt l-awareness campaign u …

THE CHAIRPERSON: Il-health centre huwa l-aħjar post fejn inti tista' tmur għax hemmhekk ħadd ma jkun jaf għalxiex mort.

DEBORAH SCHEMBRI: Pereżempju, il-parir li tista' tieħu mingħand il-GU Clinic tista' tieħdu mill-health centre wkoll.

THE CHAIRPERSON: Dik hija xi ħaġa pożittiva.

Ħalli naqra r-rakkomandazzjoni li jmiss u li tgħid hekk; L-età tal-kunsens sesswali jrid ikollu s-sapport ta' servizzi regolati, inkluż is-servizz mediku;".

Din hija xi ħaġa pożittiva wkoll għalkemm qed naraha repetittiva.

(Interruzzjonijiet) Tajjeb mela nistgħu nneħħuha.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Il-liġi jrid ikollha linji gwida ċari.".

Din naħseb li nistgħu nneħħuha wkoll?

DEBORAH SCHEMBRI: Dawn inkitbu kollha minħabba li ntqalu minn entitajiet differenti.

Hawnhekk kellna aktar minn avukat u psikologu wieħed.

Issa r-rakkomandazzjoni li jmiss "Tobba u dentisti jrid ikollhom protezzjoni legali sabiex jaħdmu fl-aħjar interess taż-żgħażagħ" xi tfisser?

DR ELAINE BURMINGHAM: Fil-verità jekk se nagħtu bil-liġi d-dritt li ta' 16-il sena tista' tmur għand it-tabib, mela awtomatikament inti se tkun qiegħed tagħti konċessjoni lit-tabib.

THE CHAIRPERSON: Mela din nistgħu nneħħuha wkoll.

DEO DEBATTISTA: Stenna ftit qabel inneħħuha.

Fejn hu speċifikat li t-tabib huwa protett legalment?

THE CHAIRPERSON: Onor. Debattista, jekk qabel konna qed ngħidu li bħala tabib ma tistax tagħti mediċina lil żagħżugħ ta' 16-il sena jekk dan jiġi waħdu, issa qegħdin ngħidu li l-liġi se tippermettih dan.

U fil-fatt tajna r-rakkomandazzjoni li l-liġi tippermetti a 16 year old sabiex ikun jista' jmur għand it-tabib mingħajr problema ta' xejn u t-tabib jagħtih il-mediċina mingħajr ma jkollu bżonn il-preżenza tal-ġenituri tiegħu.

Għalhekk dik nistgħu naqtugħha.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Kampanji edukattivi anke għall-ġenituri u parenting skills;".

Din ukoll naħseb li hija repetizzjoni.

DEBORAH SCHEMBRI: Naħseb li fuq parenting skills ma konniex semmejnihom.

Issa ovvjament meta nlestu r-rakkomandazzjonijiet kollha nitlob lil Dr Burmingham sabiex tagħmel ir-renumbering tagħhom.

THE CHAIRPERSON: Parenting skills hija xi ħaġa pożittiva u nistgħu nħalluha.

L-importanti hu li jekk hemm xi rakkomandazzjonijiet li huma ripetuti ma nħalluhomx biex min jara r-rapport u jaqra r-rakkomandazzjonijiet ma joqgħodx jgħid li dawn huma ripetizzjoni ta' xulxin.

DEBORAH SCHEMBRI: Fil-fatt mhux se jkun hemm ripetuti għax għalhekk qegħdin nagħmlu dan l-eżerċizzju llum.

THE CHAIRPERSON: Importanti wkoll li jiġu reworded tajjeb biex ikunu readable.

Mela r-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Prijorità lis-saħħa sesswali u riproduttiva fl-aġenda tas-saħħa pubblika.

Din għandha tieħu ħsieb b'mod partikolari liż-żgħażagħ li jgħixu f'familji ta' ġenitur wieħed, li għandhom nuqqas ta' monitoraġġ mill-ġenituri jew li għandhom low socio econominic status;".

Min ħareġ b'din ir-rakkomandazzjoni?

Din hija xi ħaġa edukattiva u allura qed tirriferi għall-public health.

DEBORAH SCHEMBRI: Jien ma naqbilx li nniżżlu "żgħażagħ li jgħixu f'familji ta' ġenitur wieħed" għax hawn ħafna nies li jgħixu f'familja b'ġenitur wieħed u m'għandhomx problemi soċjali jew m'għandhomx nuqqas ta' moniteraġġ mill-ġenituri tagħhom.

FREDERICK AZZOPARDI: Jiena naqbel mal-Onor.

THE CHAIRPERSON: Mela din nistgħu nneħħuha.

Ir-rakkomandazzjoni li jmiss tgħid hekk; "Riċerka f'Malta dwar is-saħħa sesswali u riproduttiva sabiex jiġu identifikati l-oqsma fejn hemm bżonn ta' tisħiħ;".

Din hija xi ħaġa pożittiva.

U l-aħħar rakkomandazzjoni hija din; "Appoġġ lil vittmi ta' trawma permezz ta' counselling u terapija;".

Aħna għandna a rape crisis centre jew xi ċentru ieħor għal vittmi ta' trawma?

DEBORAH SCHEMBRI: Illum il-ġurnata għandna ċentru ġdid f'Mater Dei.

THE CHAIRPERSON: Imma għandu jkun hemm appoġġ għal vittmi ta' trawma.

Għal-liema trawma qed nirriferu hawnhekk?

DEBORAH SCHEMBRI: Minn abbuż sesswali.

DR ELAINE BURMINGHAM: Nimmaġina li qaluha f'kuntest ta' xi tip ta' abbuż sesswali.

THE CHAIRPERSON: Aħjar nagħmlu r-rewording tagħha.

FREDERICK AZZOPARDI: Nistgħu minflok "trawma" ngħidu "vittmi ta' abbuż sesswali"?

THE CHAIRPERSON: Jekk qed nitkellmu fuq minorenni nistgħu nagħmluha vittmi ta' abbuż.

DR ELAINE BURMINGHAM: Ma nafx jekk jingħatawx counselling f'Mater Dei.

Ma nafx jekk jingħatawx biss servizz mediku.

DEO DEBATTISTA: Naħseb li għandhom psychological service.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena naħseb li għandhom dan is-servizz għax proprju għalhekk li kien sar dan il-unit ħolistiku.

U jekk se ngħidu li rridu nagħtu appoġġ lil vittmi ta' trawma permezz ta' counselling u terapija qisna qegħdin ngħidu li m'aħniex nirrikonoxxu dak li diġà jeżisti.

Issa safejn naf jien dan il-unit qiegħed jaħdem u qiegħed on the right tracks.

THE CHAIRPERSON: Persuni li jiġu abbużati sesswalment fejn jistgħu jmorru?

DEBORAH SCHEMBRI: Hemm ċentru apposta li nfetaħ ftit ilu fil-Mater Dei.

THE CHAIRPERSON: Allura din ir-rakkomandazzjoni nistgħu nneħħuha jew inħalluha?

DEBORAH SCHEMBRI: Ma naħsibx li għandna nħalluha għax inkella qisu qegħdin ngħidu li ma jeżistix dan iċ-ċentru.

DEO DEBATTISTA: Appoġġ.

DEBORAH SCHEMBRI: Diġà jeżisti dan iċ-ċentru.

Illum għandek a multi disciplinary team li qed jieħu ħsieb dawn l-affarijiet u qiegħed jaħdem tajjeb.

Dan iċ-ċentru jinsab fl-isptar Mater Dei.

U jekk se nħallu din ir-rakkomandazzjoni qisu qed ngħidu li dan ma jeżistix.

DR ELAINE BURMINGHAM: Fittixt malajr fuq dan is-servizz u jidher li f'Marzu tal-2014 tnieda servizz ġdid fl-isptar Mater Dei li huwa s-Sexual Assault Response Team.

FREDERICK AZZOPARDI: La diġà jeżisti m'għandniex għalfejn nagħmluha din.

THE CHAIRPERSON: Hawn aktar rimarki?

FREDERICK AZZOPARDI: Jiġifieri issa se toħroġ il-final draft ta' dan ir-rapport u tiġi diskussa hawnhekk?

DEBORAH SCHEMBRI: Se joħroġ il-final draft biex inkunu nafu li dak li għedna llum u li vvotajna fuqu, qiegħed kollu hemm.

THE CHAIRPERSON: Dr Burmingham ħadet nota ta' kulma għedna llum u se terġa' tagħmel ir-rewording tar-rakkomandazzjonijiet u se tqiegħed kollox f'postu skond kif tajniha l-pariri aħna.

Imbagħad se tiċċirkola kopja tar-rapport finali lill-Membri kollha biex ikunu jistgħu jarawh.

DEBORAH SCHEMBRI: Aħna llum ħadna vot fuq kull rakkomandazzjoni u issa jonqos biss li nieħdu vot minn kulmin qiegħed hawnhekk fuq ir-rapport kollu kif inhu.

THE CHAIRPERSON: Mela nistgħu nieħdu vot fuq ir-rapport kollu kif inhu?

DEBORAH SCHEMBRI: Jien li nissuġġerixxi hu li dan il-Kumitat jerġa' jiltaqa' biex inkomplu niddiskutu r-rapport fuq is-saħħa mentali.

Dakinhar se nassumi li jkun hawn aktar Membri preżenti milli għandna llum u allura - fuq ir-rakkomandazzjonijiet diġà ħadna vot u dawk ma jistgħux jinbidlu – nkunu nistgħu nieħdu vot sħiħ fuq ir-rapport.

Jien nissuġġerixxi li nieħdu vot darb'oħra wara li Dr Burmingham tgħaddilna r-rapport sħiħ.

THE CHAIRPERSON: U jekk hemm xi tibdiliet żgħar u jkun hemm kunsens bejn kulħadd, inkunu nistgħu nagħmluhom ukoll.

DEBORAH SCHEMBRI: U nkunu nistgħu nieħdu vot fil-laqgħa li jmiss and it is only fair.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Issa ne nressaq xi korrispondenza li rċevejna bħala Kumitat.

THE CHAIRPERSON: Irċevejna dan ir-rapport li ġie ċċirkolat lilkom ukoll;

DEBORAH SCHEMBRI: Bħala ċ-Chair tal-Social Affairs Committee nixtieq inressaq din il-korrispondenza;

Invit mill-Uffiċċju tal-Kummissarju għat-Tfal lill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali għall-annual event li se tikkomemora the World Children's Day li se ssir fit-18 u fid-19 ta' Novembru, 2015.

Se naqra malajr l-ittra li rċevejna mingħand is-Sinjura Helen D'Amato, Kummissarju għat-Tfal;

Għal din l-event ġejna mistiedna kemm bħala Social Affairs Committee u kemm bħala Family Affairs Committee.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Mela nistgħu naġġornaw din il-laqgħa għal darb'oħra biex nieħdu l-vot fuq ir-rapport u biex inkomplu l-laqgħa mal-Kummissarju għas-Saħħa Mentali.

Nirringrazzjakom.

Fid-9:20 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam