KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

LAQGĦA NRU 17

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa u mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali

L-Erbgħa, 9 ta' Marzu 2016

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-7:18 p.m.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Familja ppreseda.

PREŻENTI: L-Onor.

SKUŻAT: L-Onor.

Deo Debattista kien fuq xogħol parlamentari ieħor.

Min-naħa tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa u l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali kien hemm preżenti wkoll: l-Onor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali kienet preżenti għal-laqgħa.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nru 14 u 15 li saru fl-4 ta' Novembru 2015 u fis-16 ta' Diċembru 2015 rispettivament ġew konfermati.

DISKUSSJONI U APPROVAZZJONI TAR-RAPPORT "L-ETÀ TAL-KUNSENS SESSWALI" – KONTINWAZZJONI

Ikompli minn nhar l-Erbgħa, 16 ta' Diċembru 2015

L-Onor.

Godfrey Farrugia, Chairman tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ċċirkola mal-Membri tal-Kumitat Konġunt:

25 E-mail datata 9 ta' Marzu 2016 bl-emendi proposti għall-konklużjoni tar-Rapport "L-Età tal-Kunsens Sesswali"

Il-Kumitat Konġunt qabel li fil-Konlużjonijiet u Rakkomandazzjonijiet tar-rapport għandhom jiddaħħlu l-proposti kif ġew issuġġeriti mill-Onor.

Il-Kumitat Konġunt qabel ukoll li l-proposta dwar l-age banding li kien hemm fir-rapport, għandha tiġi mibdula kif propost mill-Onor.

Il-Kumitat qabel unanimament mar-rapport "L-Età tal-Kunsens Sesswali" kif emendat.

Fit-7:47 p.m. id-diskussjoni fuq ir-rapport ġiet konkluża.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU 21

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja u mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali

L-Erbgħa, 9 ta' Marzu 2016

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta fis-7:18 p.m

L-Onor.

Godfrey Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Familja ppresieda.

PREŻENTI: L-Onor.

SKUŻAT: L-Onor.

Min-naħa tal-Kumitat Permanenti dwar il-Familja u l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali kien hemm preżenti wkoll: L-Onor.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nru 18 u 19 li saru fl-4 ta' Novembru, 2015 u fis-16 ta' Diċembru, 2015 rispettivament, ġew konfermati.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ċċirkola mal-membri tal-Kumitat Konġunt:

Dok 45 E-mail datata 9 ta' Marzu 2016 bl-emendi proposti għall-konklużjoni tar-Rapport "L-Età tal-Kunsens Sesswali"

Il-Kumitat Konġunt qabel li fil-Konklużjonijiet u r-Rakkomandazzjonijiet tar-rapport, għandhom jiddaħħlu l-emendi proposti kif ġew issuġġeriti mill-Onor.

Il-Kumitat Konġunt qabel ukoll li l-proposta dwar l-age banding li kien hemm fir-rapport, għandha tiġi mibdula kif proposta ukoll mill-Onor.

Il-Kumitat qabel unanimament mar-rapport intitolat "L-Età tal-Kunsens Sesswali" kif emendat.

Fit-7:47 p.m id-diskussjoni fuq ir-rapport ġiet konkluża.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees health


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 41

It-Ħamis, 10 ta' Marzu 2016 fis-2:35 pm

L-Onor.

Luciano Busuttil, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ħamis, 10 ta' Marzu 2016 fis-2:35 pm fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Laqgħa mal-Onor.

Paolo Gentiloni Silveri, Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Italja.

1 ta' Marzu 2016 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 41

Il-Ħamis, 10 ta' Marzu 2016

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 41

Il-Ħamis, 10 ta' Marzu, 2016

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-2.355 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 40, li saret nhar it-Tnejn, 29 ta' Frar 2016, kellhom jiġu kkonfermati f'laqgħa oħra.

LAQGĦA MAL-ONOR.

PAOLO GENTILONI, MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN TAL-ITALJA

PAOLO GENTILONI (Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Italja): Mr Chairman, thank you very much.

Fit-3.35 p.m., il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.


LAQGĦA NRU.

Il-Ħamis, 10 ta' Marzu 2016.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' filKamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-2.55 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: L-Onor.

ASSENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin l-Onor.

Toni Bezzina, l-Onor.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

LAQGĦA MAL-ONOR.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin Taljan, l-Onor.

Paolo Gentiloni, kien akkumpanjat mill-Ambaxxatur għal Malta Giovanni Umberto de Vito, Michele Baiano, Deputy Chief of Staff, Vincenzo de Luca, DG għall-Promozzjoni tal-Ekonomija u l-Kultura, Carlo lo Cascio, Direttur għall-Ewropa, u Dr Flaminia Lais, konsulent għall-komunikazzjoni.

Wara introduzzjoni qasira mill-Onor.

Luciano Busuttil, żviluppat diskussjoni fuq diversi temi, fosthom:-

ir-relazzjonijiet eċċellenti bejn Malta u l-Italja kemm politiċi, ekonomiċi, kulturali u fuq livelli oħra;

il-kriżi finanzjarja u ekonomika li l-effetti negattivi tagħha kienu għadhom jinħassu;

il-migrazzjoni irregolari: ma kienx hemm soluzzjoni waħda għaliha imma kien hemm bżonn jittieħdu sensiela ta' miżuri, fosthom, ftehim xieraq mat-Turkija, ħarsien tal-fruntieri tal-UE, aktar kooperazzjoni mal-pajjiżi ta' oriġini fl-Afrika u mkejjen oħra u aġenda komuni tal-UE fuq il-migrazzjoni;

il-bżonn li l-migrazzjoni mir-rotta tal-Mediterran Ċentrali tibqa' tingħata l-prijorità li jixirqilha fuq l-aġenda tal-UE;

id-diżappunt li mill-160,000 persuni li kien miftiehem bejn l-Istati Membri tal-UE li jiġu rilokati, sa dik id-data kienu biss xi 700 li fil-fatt ġew rilokati, uħud minnhom f'Malta, u l-ħtieġa li deċiżjoni tal-Kunsill tiġi implimentata inkella jaf jinħoloq preċedent u deċiżjonijiet oħra tal-Kunsill jisfaw injorati bil-konsegwenzi li dak iġib miegħu;

il-Libja: il-konflitt intern fil-Libja kellu diversi aspetti u allura ma kienx hemm soluzzjoni waħda imma sensiela ta' azzjonijiet, pereżempju, azzjoni kontra t-terroriżmu min-naħa tal-ISIS u Daesh u l-ħtieġa li l-Libjani nfushom jaslu għall-formazzjoni ta' Gvern ta' unità nazzjonali li jkun verament rappreżentativ; u

il-bżonn li wieħed jippromwovi aġenda pożittiva fir-relazzjonijiet tal-UE u l-ġirien tagħha, speċjalment fin-naħa t'isfel fejn l-iskambji bejn iż-żewġ naħat kienu f'livell baxx ħafna.

Fit-3.35 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 18

It-Tnejn, 14 ta' Marzu, 2016

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 18

It-Tnejn, 14 ta' Marzu, 2016

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-7.00 p.m.

THE DEPUTY CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis): Nirringrazzjakom talli għoġobkom tattendu għal din il-laqgħa.

Minħabba raġunijiet personali l-Onor.

Farrugia, iċ-Chairperson ta' dan il-Kumitat ma jistax imexxi din il-laqgħa.

Insejjaħ lill-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Fuq il-Minuti ta' Laqgħa Nru 16 nixtieq nagħmel korrezzjoni żgħira.

F'dik il-laqgħa jiena kont ressaqt il-punt li ma kinux ġew mistiedna żewġ rappreżentanti mal-lista li kienet ġiet imħejjija u allura forsi jkun tajjeb li titniżżel din ir-rimarka.

Hawnhekk qed nirriferi għal PAPs għaliex fil-preżentazzjoni li għamlet il-Kummissarju għat-Tfal aċċennat għal diversi drabi l-adozzjoni u l-fostering.

Għalhekk nixtieq li f'dawn il-Minuti jiġi mniżżel li dawn iż-żewġ għaqdiet ma ġewx mistiedna.

Issa jiena ġejt informat ukoll li sar kuntatt magħhom wara l-istess laqgħa sabiex jiġi spjegat lilhom li kienu se jiġu mistiedna fil-laqgħat segwenti.

Xtaqt ngħid ukoll li l-Onor.

Paula Mifsud Bonnici ma setgħetx tattendi llum għax qiegħda fuq xogħol ieħor parlamentari.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Mela tista' issir dik l-emenda għal dawn il-Minuti u mbagħad neħduhom bħala approvati.

Grazzi.

IT-TROBBIJA TAT-TFAL F'SOĊJETÀ LI QED TINBIDEL – DISKUSSJONI MA' DR RUTH FARRUGIA, DIRECTOR GENERAL PRESIDENT'S FOUNDATION - KONTINWAZZJONI

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Nistgħu mela ngħaddu għad-diskussjoni tal-lum, fejn magħna għandna lil Dr Ruth Farrugia, Direttur Ġenerali tal-President's Foundation for the Wellbeing of Society.

Dr Farrugia, qabel ma nagħtik il-kelma nixtieq infakkarkom li din il-laqgħa qiegħda tiġi trażmessa live fuq iċ-channel tal-Parlament.

Grazzi.

DR RUTH FARRUGIA (Direttur Ġenerali tal-President's Foundation for the Wellbeing of Society): Qabel xejn nixtieq niskuża ruħi li l-ġimgħa li għaddiet ma stajtx nattendi imma bħalma tafu kien Jum il-Mara u kellna diġà attivitajiet oħra ppjanati.

Nirringrazzjakom ħafna ta' din l-opportunità sabiex naqsmu magħkom ftit mix-xogħol li nagħmlu fil-qasam tat-trobbija u t-tfal.

Fil-fatt aħna qassamna din il-preżentazzjoni b'dan il-mod; għandkom spjegazzjoni żgħira fuq il-Fondazzjoni u kif tidħol f'dan it-tip ta' xogħol, x'jagħmlu l-fora tal-Fondazzjoni u x'jagħmlu l-istituti tar-riċerka.

Hemm ukoll il-pożizzjoni tal-esperti li jaħdmu fil-core team tal-Fondazzjoni.

Issa miegħi llum għandi tlieta min-nies li qegħdin fil-core team.

Fuq il-lemin tiegħi hawn Dr Sharon Attard, Antropologa u għandha esperjenza fil-qasam tat-tfal, fuq in-naħa l-oħra hawn is-Sinjura Jeannette Schembri, li għandha ħafna snin ta' esperjenza fiċ-childcare u fl-assessjar tac-childcare u ħdejha hawn is-Sinjura Elaine Balzan, l-Office Manager tagħna u li għandha ħafna esperjenza fil-qasam tal-management.

Mhux se jkolli ħin biex nitkellem dwar l-opinjoni tagħna fuq dan il-qasam u vera nixtieq li ssibu l-ħin …

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Jekk ikun hemm bżonn nagħmlu laqgħa oħra u forsi jkollna l-Membri kollha tal-Kumitat.

DR RUTH FARRUGIA: Nirringrazzjak.

Personalment, bħala avukata u li għandi ftit tal-esperjenza f'dan il-qasam nixtieq li naqsam il-ħsibijiet tiegħi magħkom imma m'għandix ħin biżżejjed għax irrid inressaq din il-preżentazzjoni.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Nistgħu nagħmlu hekk; ressqu l-preżentazzjoni llum u mbagħad nagħti l-feedback tiegħi liċ-Chairperson ta' dan il-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia, li kif diġà spjegajt ma setax jattendi għal din il-laqgħa, u mbagħad isir follow up meeting fejn tkun tista' issir diskussjoni iktar libera u fejn kulħadd ikun jista' ileħħen il-ħsebijiet tiegħu.

DR RUTH FARRUGIA: Grazzi.

Il-Fondazzjoni ġiet fis-seħħ fil-25 ta' Ġunju, 2014 u fl-ewwel sena tagħha ltqajna ma' aktar minn 3,000 persuna!

Iktar minn 1,000 minnhom kienu tfal u naħseb dak huwa punt importanti ħafna li nsemmuh għax aħna niltaqgħu ma' nies, skont l-ethos tagħna, f'dawn l-ispazji rispettużi u sikuri, fejn in-nies verament jiftħu qalbhom magħna.

Il-fatt li aħna Fondazzjoni tal-President qisu tagħti liċenzja lin-nies sabiex jiftħu qalbhom magħna u ma jħossux li aħna nxeqilbu lejn naħa jew oħra u allura jgħidulna affarijiet veru interessanti u xi kultant delikati wkoll.

Issa x'ħareġ minn uħud minn dawn l-inkontri?

L-ewwel rapport tagħna wasal biex joħroġ u bħalissa qiegħed għall-pubblikazzjoni.

Naturalment malli joħroġ nippreżentawlkom kopja tiegħu biex tkunu tistgħu taqrawh bil-kwiet.

Fuq din l-organigramma tistgħu taraw kif naħdmu u għalkemm tidher xi ftit ikkumplikata, nista' ngħidilkom li mhi kkumplikata xejn.

Naf li hemm minnkom li għandkom aċċess għal ħafna entitajiet li jeżistu.

Hemm ħames entitajiet ta' riċerka li se nsemmi u dak iż-żmien kien hemm tmien entitajiet.

Għandna twin fora li jiltaqgħu ma' gruppi ta' persuni differenti u mbagħad għandna l-core team innifsu li jaħdmu fuq proġetti individwali.

Issa jien kulma se nagħmel hu li se niffoka fuq uħud minnhom.

Għandna wkoll platforms fejn inġibu flimkien l-NGOs.

Pereżempju għandna platform ta' NGOs fil-qasam tas-saħħa mentali, li ħafna minnhom huma ġenituri u li esprimew it-tħassib tagħhom dwar min se jieħu ħsieb tat-tfal tagħhom meta huma jikbru jew ma jibqgħux f'din id-dinja.

Hemm minnhom li għandhom it-tfal tagħhom stess.

Għalhekk żgur li s-saħħa mentali hija issue li għandha tiġi meqjusa meta wieħed jitkellem fuq it-trobbija tat-tfal.

Fuq l-immigranti għandna wkoll platform ta' NGOs immexxija minn immigranti stess.

Mela dawn mhumiex NGOs Maltin li qed jirrappreżentaw lil min qed jitlob l-ażil jew xi tip ta' status ieħor imma huma gruppi li qed jirrappreżentaw lilhom infushom u ġejjin minn ħafna setturi differenti.

Hemm NGO partikolari li hija tan-nisa li dawn jaqsmu magħna l-ħsebijiet tagħhom dwar it-trobbija ta' uliedhom.

Platform li qed issir hija fuq l-awtiżmu imma dik għadha qed titħejja u hija għall-persuni li għandhom nuqqas ta' viżta u għal nisa żgħażagħ fil-politika.

Nagħmlu wkoll diversi round tables, fejn inlaqqgħu madwar il-mejda tal-ikel tal-Eċċellenza Tagħha l-President diversi persuni minn ambjenti differenti.

L-aktar li kellna nies hemmhekk kien meta ltqajna fuq l-immigrazzjoni.

Fil-fatt dakinhar kellna madwar 42 ruħ għax irnexxielna nlaqqgħu l-NGOs, l-entitajiet governattivi u l-entitajiet il-kbar bħall-IOM u l-UNHCR.

Fil-kuntest ta' dan is-suġġett irrid insemmi round table li kellna ftit taż-żmien ilu għal koppji minn kulturi differenti.

Hemmhekk laqqajna Maltin miżżewġin ma' persuni barranin.

L-iskop kien dak li nħarsu lejn l-issues li jinqalgħu bejn Maltin miżżewġin ma' persuni ta' reliġjon Musulmana jew ta' karnaġġjon aktar skura.

U nista' ngħid li ħarġu ħafna affarijiet interessanti.

Jiena elenkajt ftit minnhom, fosthom l-isfidi minħabba d-differenzi fil-familja, l-iskola u fil-komunità.

Tkellmu ħafna dwar it-tħassib tagħhom minħabba wliedhom u minħabba l-impatt ta' reliġjonijiet differenti fi ħdan il-familja nnifisha.

X'jiġri meta r-relazzjoni tmur għall-agħar?

Pereżempju esprimew it-tħassib tagħhom fuq x'jiġri jekk xi darba jiġġieldu jew inkella jinqala' xi ħaġa u l-parti li mhijiex Maltija tispiċċa mkeċċiha minn Malta jew saħansitra tiddeċiedi hi stess li titlaq minn Malta.

U mbagħad jekk ikun hemm it-tfal tinħoloq il-problema ta' kif se jkomplu jrabbu t-tfal flimkien.

Għandek kwestjonjiet ta' vjolenza domestika u ideat kulturali.

Għandek iċ-child abduction, meta t-tifel jittieħed kontra r-rieda tal-ġenitur l-ieħor u x'jiġri meta l-ġenituri jkunu mbegħdin minn xulxin.

X'tip ta' kuntatt ikun hemm bejniethom?

Pereżempju ġieli jintuża l-iSkype u ġieli jintuża t-telefon, però jekk ikunu l-bogħod ħafna din ma tantx hi soluzzjoni tajba.

U dejjem hemm din is-sensazzjoni li m'hemmx biżżejjed kuntatt daqskemm wieħed jistenna li jkun hemm.

Huwa minnu li x-xogħol li qed nagħmlu aħna jħares lejn l-issue tat-trobbija mil-lenti tal-ġenituri però kollha kemm aħna tinteressana l-aktar l-issue tat-trobbija mil-lenti tat-tfal.

Avolja l-ġenituri għandhom id-dritt li jqattgħu xi ħin mat-tfal tagħhom u li jkunu mat-tfal tagħhom, daqstant ieħor it-tfal għandhom id-dritt li jqattgħu l-ħin mal-ġenituri tagħhom u li jżommu kuntatt magħhom, sakemm ma jkunx hemm xi raġunijiet gravi li ma jħallux li jkun hemm kuntatt.

(Interruzzjonijiet)

Interessanti li qed tqajjem dan il-punt għax il-persuna li inti jista' ikollok relazzjoni magħha mhijiex bilfors il-ġenitur bijoloġiku tiegħek.

Fil-fatt se nsemmi issue li qiegħda fl-abboz ta' liġi li qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u ċjoè l-issue tax-shared parenting.

Din l-idea ma tapplikax f'civil law countries imma f'common law countries u fl-Ingilterra u l-Awstralja hija idea komuni ħafna.

Fil-fatt kollha kemm aħna għandna kontribut x'nagħtu fit-trobbija tat-tfal.

M'hemmx għalfejn tiġi minnu t-tifel imma jekk inti għalliem u tqatta' sitt sigħat kuljum miegħu, mela inti qed tikkontribwixxi fit-trobbija tiegħu.

Nagħmlu wkoll kampanji nazzjonali u hawnhekk se nsemmi biss tlieta minnhom.

Għandek il-HeforShe Campaign li hija kampanja tal-Ġnus Magħquda dwar l-ugwaljanza.

Ċertament li l-issues tal-ugwaljanza fit-trobbija huma importanti ħafna, sija l-missier u l-omm, it-tnejn għandhom ħafna x'jagħtu fit-trobbija ta' uliedhom.

Għandek in-No Hate Campaign fejn qed nagħmlu riċerka bejn il-ħames entitajiet tal-Fondazzjoni dwar relazzjonijiet mingħajr diskriminazzjoni.

Hawnhekk ukoll it-trobbija tat-tfal hija parti integrali imma hija biss parti mill-idea kollha.

It-tielet waħda li xtaqt insemmi hija l-President's Secret Garden.

Din l-inizjattiva bdiet is-sena l-oħra u fit-2 ta' April se nniedu t-tieni sensiela.

Jien minn hawnhekk nixtieq nisteddinkom tiġu għal din l-attività.

L-Onor.

Cutajar ġie s-sena li għaddiet u veru ħadna gost bil-preżenza tiegħu.

Dawn huma attivitajiet mit-tfal għat-tfal u jsiru fil-ġnien tal-President.

L-iskop tagħhom hu li nrawmu l-prinċipju tad-dritt Nru 12 tal-Konvenzjoni tad-Drittijiet tat-Tfal li huwa dwar il-parteċipazzjoni attiva.

Il-ġenituri jieħdu sehem fil-bidu biex ikunu jafu t-tfal għalxiex deħlin imma prinċiparjament din l-attività hija għat-tfal.

U ssir minn April sal-aħħar ta' Ġunju.

Nagħtu kas ukoll tal-ġranet ta' osservanza u hawnhekk semmejt ftit minnhom.

Għandek l-Interface Harmoning Week li ssir mill-Ġnus Magħquda, il-memorja tal-Holocaust u Jum il-Mara.

Dalwaqt se jkollna pubblikazzjoni oħra biex naqsmu magħkom ir-rakkmandazzjonijiet kollha li ħarġu f'Jum il-Mara.

U għandek is-Ceilac Day.

Dawn qiegħda nsemmihom għaliex f'kull waħda minnhom il-ġenituri jgħidu kemm huma inkwetati dwar x'jiġri mit-tfal tagħhom jew inkella kif il-kondizzjoni tagħhom se tolqot il-mod ta' kif se jrabbu lit-tfal tagħhom.

Għalhekk kull fejn tmiss il-ġenituri se jidħlu u t-trobbija tat-tfal b'xi mod jew ieħor tidħol ukoll.

Għandek Jum l-Anzjani, Jum it-Tfal, Jum il-Familja, eċċ. Kemm trid hemm minn dawn il-ġranet.

L-aħħar ħaġa li xtaqt ngħid dwar il-Fondazzjoni hi li aħna għandna rabtiet internazzjonali ma' diversi entitajiet.

Hemm minnhom li huma ffokati biss fuq it-tfal, imma hemm minnhom li huma ferm usa, kif tistgħu taraw minn din il-lista.

M'inix se noqgħod nidħol f'kull waħda minnhom, imma ngħid biss li qegħdin nagħmlu xogħol ferm interessanti ma' ħafna minnhom.

Pereżempju l-Kunsill tal-Ewropa waslu biex iniedu strateġija ġdida dwar it-tfal – din se toħroġ fil-bidu ta' April – għall-ħames snin li ġejjin.

Il-UNESCO u l-ISISCO – din hija l-counterpart tal-UNESCO li titratta mal-pajjiżi Musulmani – għandhom 52 pajjiż membru.

U aħna għandna memorandum of understanding mal-ISISCO u naħdmu tajjeb magħhom kollha.

Fuq il-fora tal-Fondazzjoni tal-President se nagħmel referenza għal tmien fora, li minnhom bħalissa hemm seba' li qed jaħdmu u wieħed li qiegħed on hold.

Għandek il-fora fuq id-diżabilità, il-komunità, it-transkulturaliżmu, l-interfaith, il-familja, it-tfal u l-kultura u l-anzjani.

X'ħareġ mill-fora tad-diżabilità dwar it-trobbija tat-tfal?

Għandek il-ħtieġa ta' appoġġ għal familji li għandhom persuna b'diżabilità fi ħdanhom.

Issemma wkoll l-impatt tad-diżabilità fuq il-ġenituri li għandhom tfal, kemm minuri u kemm adulti, b'diżabilità.

Aħna nlaqqgħu lin-nies u jgħidulna x'iġibilhom il-ġid.

Fil-fatt nistaqsuhom dejjem fuq il-pożittiv u ngħidulhom sabiex jgħidulna dwar dak li qed jaħdem.

Però filwaqt li jkellmuna fuq dak li qed jaħdem, ħafna drabi jaqsmu magħna dak li ma jkunx qed jaħdem.

Pereżempju, jekk inti għandek tfal b'diżabilità, l-impatt fuq il-ġenituri u fuq il-koppja huwa kbir ħafna.

Imbagħad għandek l-impatt tad-diżabilità fuq tfal li għandhom ħuthom b'diżabilità.

Kellna forum riċenti fejn dawn it-tfal qasmu magħna sentimenti ta' iżolament u esklużjoni.

Il-focus meta jkun hemm tfal b'diżabilità ġeneralment ikun fuq dawk it-tfal b'diżabilità u allura t-tfal li m'għandhomx diżabilità jsibuha diffiċli ħafna sabiex jikkompetu għall-attenzjoni.

Dak il-forum kien interessanti ħafna.

Għandek l-impatt ukoll tad-diżabilità fuq il-ġenituri b'diżabilità li qed irabbu l-ulied.

Bħalissa jinsab għaddej forum ta' ommijiet li għandhom diżabilità sabiex niskopru eżattament x'jaħdem u ma jaħdimx għal dawn il-persuni, li minkejja d-diżabilità tagħhom, huma wkoll qed irabbu l-ulied.

Il-forum tal-komunità.

Ir-rakkmandazzjonijiet li ħarġu minnu kienu dwar il-ħtieġa ta' solidarjetà bejn il-ġenerazzjonijiet.

Din hija xi ħaġa li aħna qed nippruvaw nagħmlu u llum tgħallimt ukoll li l-intergenerational jinkludi wkoll it-transgenerational għax għandek persuni anzjani li huma inqas anzjani minn anzjani oħra.

U naħseb li rridu niffukaw ftit fuqhom ukoll.

Għandek il-ħtieġa li l-kbar u ż-żgħar jaqsmu l-esperjenzi tagħhom u dwar dan kien hemm rakkmandazzjonijiet speċifiċi.

It-tfal huma identifikati bħala sors pożittiv ta' ġid kif ukoll ta' nuqqas tiegħu.

Huma identifikati wkoll bħala sors ta' ferħ kif ukoll ta' stress.

Eżempji konkreti huma meta inti qed tieħu lit-tfal tiegħek xi mkien bil-karozza, fejn l-istress li jaqbdek fit-traffiku huwa tremend imma mbagħad, meta twassalhom u tarahom qed jieħdu gost b'dik l-attività, inti se tieħu gost ukoll.

U l-ħin kollu għaddejjin hekk.

Din se terġa' tiġi replikata f'riċerka li saret miċ-Ċentru għar-Riċerka dwar il-Familja.

Għandek il-bżonn ta' spazji u ħin għat-tfal fejn jilagħbu.

Fil-fatt il-President's Secret Garden huwa r-risposta għall-concern tal-ispazju.

Imma għandek ukoll il-concern tal-ħin.

Issemmiet ħafna l-bżonn tat-tfal li jilagħbu ma' tfal oħra.

Ħafna tfal iħossuhom verament li m'għandhomx l-opportunità li jilagħbu ma' tfal tamparhom.

Għandek it-trobbija tat-tfal man-nanniet.

Din issemmiet ta' sikwit u għandha impatt fuq il-komunità.

In-nies isemmu n-neputijiet bħala s-sors ewlieni tal-ferħ tagħhom imma li jikkawżawlhom ukoll l-istress.

Ħafna drabi jilmentaw li mhux qed jifilħu għalihom u l-fatt li m'għandekx kuntatt mal-ġenituri daqskemm għandek man-nanniet qed joħloq effett differenti fuq il-komunità u fuq kif inħarsu lejha.

Ma rridx noffri anetodi imma anke jekk tħares matul il-ġurnata min ikun għaddej bil-buggies mat-tfal, issib li ħafna minnhom huma nies ta' ċerta età.

U fil-fatt, fl-aħħar laqgħat li kellna mal-anzjani, ipprovdejna wkoll iċ-childcare.

Mill-forum fuq it-transkulturaliżmu ħareġ li l-ġenituri barranin jew inkella ta' ġenituri Maltin li jkunu f'relazzjoni ma' persuni barranin qed jaffaċjaw sfidi partikolari.

Hemmhekk għandek relazzjoni b'aktar sfidi, speċjalment meta t-tfal isiru adoloxxenti.

Għandek fatturi ġejjin barra mid-dar u għandek rabtiet ma' kulturi oħra.

Pereżempju persuni li għandhom ċerta kultura jistennew li t-tfal tagħhom jitrabbew fl-istess kultura tagħhom u l-komunità Maltija tista' ma tkunx l-istess komunità li jkunu trabbew fiha huma.

Għalhekk isibuha diffiċli ħafna biex iżommu kontroll fil-familja tagħhom u biex iżommu r-relevanza li kellhom fil-pajjiż li ġew minnu.

Hemm vulnerabilità speċjali li xxejjen l-impatt tal-ġenituri u t-trobbija li qed jagħtu minħabba l-lingwa.

Fil-fatt it-tfal jitgħallmu l-Malti mentri l-ġenituri tagħhom ma jkunux tgħallmuh.

Għandek metodi differenti ta' trobbija marbutin ma' kulturi differenti, ma' sens ta' identità konfliġġenti għax ma tkunx taf jekk għadekx tappartjeni għall-kultura tal-ġenituri tiegħek jew le.

It-tfal għandhom l-isfidi għax iħossu li mhumiex parti mill-komunità peress li mhumiex Maltin u lanqas iħossuhom eżattament parti mill-kultura tal-ġenituri tagħhom.

Ġenituri mingħajr status huma inkwetati li t-tfal ma jistgħux ikomplu l-edukazzjoni tagħhom mingħajr ħlas u ħafna drabi dawn ma jkollhomx il-flus biex iħallsulhom għall-edukazzjoni.

Fil-forum dwar l-interfaith kellna l-komunità Musulmana li esprimiet diversi xewqat dwar it-trobbija tal-ulied, speċjalment dwar il-kwestjoni li meta t-tfal imorru l-primarja u jmorru skola Musulmana, dawn ikunu protetti ħafna fi ħdan il-kultura partikolari tagħhom imma malli jmorru s-sekondarja, dik il-protezzjoni tispiċċa.

Komunitajiet reliġjużi oħra qasmu x-xewqa tagħhom għal ambjent nadif u sabiħ biex uliedhom ikunu jistgħu jagħtu qima lill-ħallieq.

Din kienet interessanti ħafna għax ma kontx ħsibt li hemm reliġjonijiet li jiċċelebraw il-ħallieq fil-miftuħ u li allura, jekk m'għandekx ambjent fejn tagħmel dan, inti ma tistax tikkomunika din il-kultura mat-tfal tiegħek.

Issemmiet ukoll il-ħtieġa ta' aktar informazzjoni u għarfien dwar reliġjonijiet oħra u r-rispett reċiproku u li nifhmu u nagħdru lil xulxin.

Fil-forum dwar il-familja semmew il-bżonn ta' korsijiet ta' preparazzjoni għal min se jiżżewweġ biċ-ċivil, ta' servizzi nazzjonali, inklużi ta' NGOs għall-familji bi bżonnijiet partikolari, kif ukoll appoġġ psiko-soċjali, għajnuna għall-għarfien ta' ħiliet għall-ġenituri biex ikunu jistgħu jrabbu lil uliedhom u mezzi li jgħinu lil single parents li jaħdmu barra mid-dar.

Issemmiet ukoll il-ħtieġa ta' NGO apposta li tappoġġja lil ġenituri waħedhom, li titneħħa l-istigma fuq tfal b'ġenitur wieħed u li tingħata attenzjoni partikolari meta l-ġenitur waħdu jkun il-missier.

Fil-fatt kellna attività għas-single parents u kien hemm madwar tliet missirijiet preżenti.

Dawn ħassewhom skomdi fil-konfront tan-nisa kollha li kien hemm sabiex jitkellmu fuq l-isfidi partikolari li kellhom huma u għalhekk spiċċajna nagħmlu forum ieħor għalihom.

Fil-fatt għal din il-laqgħa ġew aktar missirijiet.

Kien hemm għarfien dwar numru ta' missirijiet li għandhom problema biex iqattgħu ħin ma' uliedhom meta ma jgħixux mal-omm.

Jiġifieri din hi l-issue ta' kura u kustodja u l-aċċess għat-tfal li semmejt aktar qabel.

Appoġġ lil ġenituri li għandhom tfal LGBTIQ u l-importanza li dawn iħossuhom aċċettati.

Din tgħodd mhux biss għat-tfal imma anke għall-ġenituri.

Fil-fatt kellna forum għall-persuni transesswali li kienet interessanti ħafna.

Għal dan il-forum kien hemm nies differenti; kien hemm min diġà għadda mit-transizzjoni, kien hemm min qiegħed fl-istadju tat-transizzjoni, kien hemm omm u kien hemm nannu wkoll.

Dawn il-persuni kollha milqutin minn din il-bidla.

Meta qed nitkellmu fuq issues partikolari tat-tfal, dawn se jaffettwaw lill-familja kollha.

Mill-forum tal-familja ħareġ il-punt interessanti dwar li għandna nieqfu milli nużaw it-terminu "familja ideali".

X'inhi din il-familja ideali?

Mill-forum tat-tfal ħarġet l-importanza tal-appoġġ mill-familja u l-ħbieb, il-ħtieġa li jkun hemm aktar għarfien dwar it-trobbija tat-tfal, il-bullying u l-inkwiet li dan joħloq fuq it-tfal u l-ġenituri.

Kif forsi tafu għamilna konferenza nazzjonali dwar il-bullying mil-lenti tat-tfal, li saret f'Novembru li għadda.

Minn din il-konferenza ħarġu ħafna affarijiet interessanti.

U x-xahar li għadda għamilna follow-up fuq is-cyber bullying għax it-tfal ftit imfarfrin qalulna li din hija xi ħaġa li veru tinkwetahom.

Fil-fatt meta offrejnilehom rimedju jew suġġerimenti qalulna li aħna mhux qed nifhmu dak li kienu qed jgħidulna u li xtaqu jitkellmu ma' min verament jista' jgħinhom.

Għalhekk laqqajnihom mal-Pulizija.

Għamilna stedina lill-Pulizija li ġenilment aċċettaw u għamilna speċi ta' round table magħhom, fejn it-tfal għamlulhom diversi mistoqsijiet fuq is-suġġett.

Verament kienet xi ħaġa interessanti ħafna.

Ix-xewqa ta' iżjed ħin flimkien mal-ġenituri.

Din hija xi ħaġa li ħarġet repetutament għax it-tfal verament iħossu li m'għandhomx biżżejjed ħin mal-ġenituri tagħhom.

Ma nafx eżattament x'jikkwalifika bħala ħin biżżejjed imma dik kienet ix-xewqa tat-tfal.

Imbagħad kellek ukoll ix-xewqa għal ambjent sabiħ fejn it-tfal jistgħu jilagħbu.

Rigward l-istituti ta' riċerka hemm ħamsa; l-Istitut Nazzjonali għat-Tfulija, iċ-Ċentru Nazzjonali għar-Riċerka Etnobotanika, l-Osservatorju Nazzjonali għall-Għixien Xieraq, iċ-Ċentru Nazzjonali għall-Ħelsien mill-Vizzji u l-Istitut Nazzjonali għar-Riċerka fuq il-Familja.

Ħallejt din għall-aħħar għax kif forsi tafu għadhom kif għamlu biċċa riċerka preċiżament fuq ir-relazzjoni bejn il-koppji u allura ridt nagħlaq biha.

L-Osservatorju Nazzjonali għall-Għixien Xieraq għamel studju dwar dawk li jħallu l-iskola f'età bikrija u x'impatt iħallu fuq il-well being.

Bħala studju huwa affaxxinanti u jekk m'għandkomx kopja tiegħu tistgħu tniżżluh minn fuq il-website tagħna x'ħin tridu.

Issa qed inħarsu wkoll lejn aċċess għall-ikel ta' kwalità tajba, bnin, nadif u ġust.

L-idea hi li kulħadd għandu jkollu l-istess aċċess u aħna qed naraw jekk huwiex minnu li fil-fatt kulħadd ikollu l-istess aċċess.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Skont il-preferenza tal-individwu l-aċċess tiegħu ...

DR RUTH FARRUGIA: Għandek raġun li l-finanzi huma importanti però mhux biss il-finanzi imma ...

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Jiġifieri intom qed tistudjaw x'jikkawża l-faqar?

DR RUTH FARRUGIA: Aħna qed nitkellmu biss fuq l-ikel.

Pereżempju kellna round table li għaliha ġew il-bdiewa u diversi persuni oħra, u f'ħin minnhom xi ħadd qal li llum għandek il-farmers' market minn fejn wieħed jista' imur jixtri l-ħaxix.

U fil-pront qabeż xi ħadd ieħor li qal li hu għandu erbat itfal u biex jaqbad tal-linja u jmur jixtri l-ħaxix bl-irħis minn hemmhekk mhuwiex daqshekk faċli għalih.

Apparti l-fatt li biex tipprovdi ikel ta' kwalità tajba, bnin, nadif u ġust mhijiex neċessarjament xi ħaġa li kulħadd jaf jagħmilha.

Jista' jkun li għandek bżonn l-għajnuna biex tagħraf issajjar b'mod iktar ekonomiku.

Mhux biżżejjed li mmaqdru lil min ma jistax jagħmilha u ngħidulu li hu dejjem ikun għand tal-pastizzi għax ikun hemm raġunijiet għalfejn din issir u aħna rridu nkunu nafu għalfejn.

Ovvjament l-impatt tal-aċċess għal dan l-ikel fuq it-tfal huwa enormi.

Fil-fatt hemm studju interessanti li sar mill-Università ta' Malta dwar l-impatt tal-ikel li jaffettwa l-brain cells tagħna u fuq kemm aħna intelliġenti.

Hemm ukoll studju interessanti li jħares lejn iċ-ċomb fl-ilma – dan huwa studju barrani u qiegħed fuq barra - u jagħmel konnessjoni bejn iċ-ċomb fl-ilma u l-vjolenza.

Dan studju kbir ħafna u sar fuq persuni li qegħdin il-ħabs għal delitti vjolenti.

Fil-fatt instab li dawn in-nies għandhom livelli għoljin ta' ċomb.

(Interruzzjonijiet) Issa ħaddieħor jista' jxejjinhom b'xi mod dawn l-istudji imma huwa interessanti li tkun taf jekk huwiex minnu jew le.

L-Osservatorju Nazzjonali għall-Għixien Xieraq jagħmel ukoll xogħol dwar l-immigrazzjoni u dawn ir-rakkmandazzjonijiet li qed taraw ħarġu proprju minn hemmhekk.

Pereżempju għandek l-isfida li jiffaċċjaw ir-refuġjati, dawk li qed ifittxu l-ażil, dawk li għandhom xi forma ta' protezzjoni, il-migranti regolari, eċċ. fit-trobbija tal-ulied.

L-iktar bidla għalihom hija fid-dinamika familjali, bidla fl-irwoli tal-ġenituri, impatt ta' kultura differenti, dissonanza mat-trobbija tal-ġenituri nfushom u mpatt fuq ir-relazzjoni tal-koppja li għandha effett fuq it-trobbija.

Dan kollu ingħad ukoll band'oħra, jiġifieri interessanti li tara kif f'fora differenti qed jgħidu l-istess affarijiet.

Għandek ukoll il-bżonn ta' servizzi u appoġġ speċjalizzat għax s'issa dan ma jeżistix.

Din l-idea ta' appoġġ transkulturali donnu għadha ma qabditx biżżejjed.

Iċ-Ċentru Nazzjonali għall-Ħelsien mill-Vizzji s'issa ħares lejn l-użu problematiku tal-internet.

Dan kien ma' persuni ta' 18-il sena 'l fuq però xorta waħda, l-idea ta' kif din tista' tintuża għall-popolazzjoni ta' etajiet differenti hija xi ħaġa interessanti.

U bħalissa qed jaħdmu wkoll fuq is-sewqan taħt l-influwenza tad-droga.

Iċ-Ċentru Nazzjonali għar-Riċerka Etnobotanika waslet biex tippubblika ktieb dwar il-Kjostru u l-Ġid (Cloistered Spaces: A Journey through Sacred Gardens in the Maltese Islands).

Ovvjament dan ma jitkellimx fuq il-parenthood u t-trobbija.

Dawn ħarsu lejn 19-il kjostru li hawn f'Malta u Għawdex, u f'dan il-ktieb hemm ħafna ritratti sbieħ u tistgħu taraw is-sensazzjoni ta' ġid li inti tħoss meta tkun f'dan l-ispazju kwiet li qed nitilfu bil-mod il-mod.

Taw ħarsa wkoll lejn l-impatt tal-użu tal-olejandru, li huwa velenuż u li kien jintuża mir-Rumani sabiex joqtlu lil min ma kellhomx grazzja miegħu!

Però hawn xi immigranti li jużaw iz-zkuk tal-olejandru biex inaddfu snienhom bla ma jafu bid-deni li qed jagħmlu!

Imbagħad imorru għand it-tobba Maltin li ma jkollhomx idea tas-sintomi li jkunu qed iħossu.

Għandhom ukoll il-proġett dwar it-tqassim taż-żerriegħa.

Din tinstema' bħala xi ħaġa vera żgħira imma fil-fatt hija dwar il-qsim ta' esperjenzi, ideat bejn kulturi u bejn il-ġenerazzjonijiet kif ukoll dwar iż-żamma tal-heritage tagħna.

L-Istitut Nazzjonali għat-Tfulija qed ilesti riċerka dwar ir-relazzjonijiet bejn it-tfal u l-għalliema.

Imbagħad iħares lejn l-ispazji u r-relazzjonijiet tat-tfal mal-persuni li jiltaqgħu magħhom.

Fl-aħħar hemm l-Isitut Nazzjonali għar-Riċerka fuq il-Familja.

Dawn għamlu riċerka dwar il-koppji, is-sostenn tar-relazzjonijiet bejn koppji u nies single f'soċjetà li qed tinbidel.

Fil-letteratura jgħidu li t-trobbija flimkien, il-co-parenting u l-involviment tal-ġenituri huwa marbut ma' kwalità ogħla fir-relazzjoni ta' bejniethom.

Fl-istudju nazzjonali rriżulta li ma kienx hemm differenza sinifikanti bejn dawk li kellhom it-tfal u dawk li ma kellhomx.

Dan kien interessanti bħala punt għax ma ħsibniex li se jsibu hekk.

Kien hemm nuqqas ta' sodisfazzjon fil-ħajja ta' dawk li jrabbu t-tfal waħedhom.

Huwa aktar diffiċli li trabbi t-tfal waħdek però is-sodisfazzjon fir-relazzjoni u fil-ħajja tonqos mat-trobbija tal-adoloxxenti.

Għal min għandu l-adoloxxenti ma naħsibx li din hija xi sorpriża …

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Imma x'inhi r-raġuni?

Studjajtu x'inhi r-raġuni?

DR RUTH FARRUGIA: Huma li għamlu hu li identifikawha.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Aħna nkunu rridu nissoċjalizzaw lit-tfal kif irridu aħna u t-teorija tiegħi hi li jekk inti terġa' tagħmel resocialisation tal-ġenituri biex dawn jadottaw għal dak li jridu t-tfal, se jkollok inqas stress milli kieku jkollok jekk il-ġenituri jgħidu lit-tfal x'għandhom jagħmlu u jipprovaw jikkondizzjonawhom b'mod li jridu jobdu.

Li jiġri mbagħad hu li jekk ma jobdux iħossuhom stressjati, eċċ. Jien ġenitur ukoll imma qatt ma kelli problemi għax ma kontx ġenitur li t-tfal iridu jħarsu lejja u jobdu dak kollu li ngħidilhom.

Aħna rridu naqsmu l-poter bejnietna għax f'relazzjoni ma jistax ikollok naħa li trid tgħid lin-naħa l-oħra x'għandha tagħmel, u jekk in-naħa l-oħra ma tagħmilx dak li qed tgħid din in-naħa, din se tispiċċa tħoss l-istress fuqha.

DR RUTH FARRUGIA: Forsi dan l-eżempju ta' good practise u ta' ġid nistgħu nużawh u naqsmuh ma' persuni oħra.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Jien li kelli tajjeb hu li għamilt degree fil-youth work u allura stajt nifhem x'għandhom f'moħħhom iż-żgħażagħ u kont naf li dawn ikunu għaddejjin minn stress kbir.

Għalhekk inti ma tistax toqgħod fuqhom qisek pulizija u tgħidilhom li jridu jagħmlu hekk bilfors għax inkella …

DR RUTH FARRUGIA: Naħseb li hemm ħafna fatturi; ma' min jagħmluha t-tfal, x'ikun għaddej l-iskola, x'ikun għaddej f'ħajjithom, il-karattru tagħhom, il-karattru tal-ġenituri tagħhom, eċċ.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Imma l-approach huwa importanti wkoll, jiġifieri kif inti tħares lejn is-sitwazzjoni u tindirizzaha.

DR RUTH FARRUGIA: Dażgur.

Però ħafna nies m'għandhomx l-iskills li kellek inti u allura jekk nafu li dak huwa żmien fejn il-koppji jista' ikollhom problema bejniethom minħabba issues fuq kif se jrabbu l-adoloxxenti … Jista' jkun li l-missier irid mod u l-omm trid mod ieħor u allura se jinħoloq ħafna diżgwid bejn il-koppja.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Dik lanqas hija ġusta għax l-affarijiet għandhom jiġu diskussi bejn kulħadd.

DR RUTH FARRUGIA: Fair mhux dejjem ikun però hekk jiġri.

Dan is-sample kien ta' 2,469 ...

DR SHARON ATTARD (Antropologa): Hemm statistiċi dwar dan u l-istudju kien sar proprju mill-NSO.

Fil-fatt ħadmu l-formulas biex ikunu validi għal-livell nazzjonali.

DR RUTH FARRUGIA: Jekk tridu taqrawh dan l-istudju tistgħu tarawh ukoll.

Naf ukoll li fil-Parlament tqassam l-istudju li kien sar fuq it-tfal.

Li sabu f'dan l-istudju hu li l-ġenituri waħedhom jammontaw għal 16.5% tal-familji kollha u din hija tikka ogħla minn tal-EU 28.

Ġenituri waħedhom bi tfal dipendenti għandek 4.1% u din hija ftit inqas minn tal-EU 28.

Għandek ukoll 41.9% tal-ġenituri waħedhom li jirrapportaw dħul ta' inqas minn 60% tal-median nazzjonali.

Ġenituri waħedhom li jgħixu mal-ġenituri tagħhom mhux inklużi fl-istudju l-NSO kkalkolaw li dawn kieku jtellgħu l-4.1% għal 12%!

U f'dan l-istudju ħareġ ukoll li 48.1% tal-ġenituri waħedhom kienu qegħdin f'relazzjoni.

L-Istitut Nazzjonali għar-Riċerka fuq il-Familja għamel diversi rakkmandazzjonijiet għall-policy, fosthom li tiġi prijoritizzata l-edukazzjoni dwar ir-relazzjonijiet, li jkun hemm żvilupp ta' iktar policies li jinkludu l-ġid tal-familji fid-dinja tax-xogħol, li jkun hemm l-implimentazzjoni tal-Politika Strateġika Nazzjonali għal tnaqqis fil-faqar u għall-inklużjoni soċjali, li jkun hemm programmi ta' edukazzjoni li jiffokaw fuq ir-relazzjonijiet bejn il-koppja fit-trobbija tat-tfal u li jkun hemm training għall-membri tal-kleru fuq kif jingħata s-sapport lill-koppji.

Fil-fatt ħareġ biċ-ċar ħafna li meta koppja jkollha problema, din tmur għand xi membru tal-kleru u mhux għand xi counsellor.

Se ngħaddi għat-tabella li jmiss intitolata "Li Fadal".

Hawnhekk għandek; ħarsa lejn it-trobbija mil-lenti tat-tfal, sehem kontributorju ekwu mill-ġenituri u din torbot ħafna mal-proċes li qed ngħaddu minnu fil-HeforShe Campaign, ħarsa lejn l-impatt tal-waqfien fir-relazzjoni bejn il-ġenituri fosthom vjolenza domestika, vjolenza psikoloġika, nuqqas ta' manteniment, kwestjonijiet dwar kura u kustodja u aċċess kif ukoll abduction, aċċess tat-tfal infushom lejn għajnuna soċjali, psikoloġika u legali dwar it-trobbija.

Imbagħad għandek sensiela ta' tfal imrobbija minn persuni li mhumiex il-ġenituri tagħhom bħal fostering, kura istituzzjonali, detenzjoni, sptar, childcare u adozzjoni.

Hemm tfal imrobbija minn ġenitur wieħed jew b'għażla jew b'mewt, mard, ħabs, separazzjoni, divorzju u annullament.

Aħna nitkellmu fuqhom bħallikieku kienu kollha l-istess imma mhumiex.

Imbagħad għandek il-kunċett tax-shared parenting.

(Interruzzjonijiet) Fiċ-Child Rights u fiċ-Child Law ma nitkellmu qatt fuq it-tfal in ġenerali imma nitkellmu fuq tifel jew tifla bħala individwi.

Bil-Malti diffiċli biex tesprimiha din imma ma nitkellmux fuq "children" imma nitkellmu fuq "child" għax kull tifel huwa individwu.

SILVIO SCHEMBRI: Nifhem id-differenza bejn persuna li tkun single parent għax ikun hemm mewt jew separazzjoni però x'differenza hemm bejn separazzjoni, divorzju u annullament?

DR RUTH FARRUGIA: Fuq it-tifel?

Fuq it-tifel tagħmel differenza għax jiddependi mit-tip ta' separazzoni jew divorzju jew annullament li għaddejt minnu.

Jista' jkun li għaddejt minn separazzjoni ċivili u ma kienx hemm ġlied.

SILVIO SCHEMBRI: Imma dik tista' tkun l-istess fit-tlieta li huma!

DR RUTH FARRUGIA: Dażgur imma fis-separazzjoni inti għadek ma waqaftx mill-irbit tiegħek mal-persuna l-oħra.

U allura għandek tipi ta' kuntatti differenti.

Fid-divorzju għandek waqfien komplet tar-relazzjoni.

Hija differenza li għandha impatt ħafna fuq it-tfal, speċjalment jekk għandek kawża għaddejja.

SILVIO SCHEMBRI: Imma dik tista' tkun l-istess fil-kawża ta' annullament u fil-kawża ta' separazzjoni.

DR RUTH FARRUGIA: L-aggressjoni li jkun hemm u n-nuqqas ta' ftehim normalment ma jkunx l-istess f'kull każ.

Fil-każ ta' annullament u fil-każ ta' divorzju r-relazzjonijiet ta' bejn il-ġenituri normalment ma jkunux l-istess.

Ovvjament hemm min jiddivorzja b'mod ċivili ħafna u hemm min jannulla bi ġlied.

Hija l-eċċezzjoni għar-regola.

Li qiegħda ngħid jien hu għal min jiġi mrobbi minn ġenitur wieħed u qed nagħti l-kawża.

SILVIO SCHEMBRI: Imma jekk fhimt sew inti għedt li anke bejniethom l-effett huwa differenti.

Issa nifhem id-differenza tal-effett fuq tifel jew tifla li trabba ma' ġenitur wieħed minħabba kawża ta' mewt jew minħabba ħabs imma li t-tfal jagħmlu distinzjoni bejn separazzjoni, annullament jew divorzju ma nistax nifimha!

DR RUTH FARRUGIA: Jiena mhux qed nagħmel distinzjoni imma tajt biss numru ta' raġunijiet għalfejn jista' jkollok tifel imrobbi minn ġenitur wieħed.

Madankollu xorta nħoss li hemm differenza u għalhekk għamilt il-punt li mhux kull separazzjoni hija l-istess u mhux kull divorzju huwa l-istess.

U avolja qiegħda ngħid li dak it-tifel ġie mrobbi minn ġenitur wieħed, f'dak il-kuntest it-tifel se jirreaġixxi b'mod differenti.

U terġa' u tgħid mhux dak it-tifel biss imma anke t-tfal l-oħra fl-istess familja se jirreaġixxu b'mod differenti.

L-aħħar punt f'dik it-tabella huwa fuq l-Istat bħala ġenitur.

Ħafna drabi din inħalluha barra però l-Istat huwa responsabbli għal ħafna tfal.

U dik hija issue għal qalbi ħafna.

(Interruzzjonijiet) Meta qed ngħid "l-Istat" qiegħda nirreferi għall-Ministru li joħroġ ordni ta' ħarsien fuq it-tifel.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: U s-soċjetà in ġenerali ma tidħolx fiha?

DR RUTH FARRUGIA: Hemmhekk għandek shared parenting fejn l-Istat se jdur fuqek u jgħidlek li m'intix tajba biex tieħu ħsieb it-tfal tiegħek minħabba diversi raġunjiet u għalhekk jidħol hu biex jieħu ħsieb tat-tfal.

Fil-fatt bħalissa hemm madwar 350 tifel u tifla taħt il-kustodja tal-Istat.

It-tfal għandhom dritt għal trobbija tajba u allura x'risposta għandu l-Istat għat-trobbija li għandhom bżonn dawk it-tfal b'mod individwali.

U għalhekk, kif tkellimna fil-bidu, il-pożizzjoni u l-kontribut tal-esperti fi ħdan il-core team tista' forsi tgħin biex dawn l-issues li semmejt f'din it-tabella namplifikaw ftit fuqha.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Dr Farrugia, aħna xtaqna norganizzaw din il-laqgħa mod ieħor għax dalwaqt se jkollna l-vot fil-Plenarja.

L-Onor.

Cutajar xtaq jgħaddi xi kummenti u mbagħad wara ma nafx kemm jifdal ħin.

Li kont se nipproponi hu li nkellmu lill-Onor.

Farrugia, li huwa ċ-Chair ta' dan il-Kumitat u wara l-intervent tal-Onor.

Cutajar nagħmlu session oħra li fiha niftħu d-diskussjoni fuq kull punt.

B'hekk ma nkunux stressjati biex nipprovaw inlaħħqu ma' kull punt imma jkollna diskussjoni aktar rilassata għax ikollna ċans li neżawrixxu l-punti kollha.

DR RUTH FARRUGIA: Dan huwa x-xogħol tal-Fondazzjoni u li xtaqt nagħmel hu li nagħti overview tax-xogħol tagħna.

Ovvjament jekk għandkom xi mistoqsijiet xi nwieġbu, bil-qalb kollha nwieġbuhom, però aħna għadna ma missejniex ma' x'għandna x'noffru aħna dwar it-trobbija tal-ulied.

Bħala expertise tagħna għadna ma kkontribwejniex s'issa.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Mela jien se nipproponi lill-Onor.

Farrugia sabiex darb'oħra kull wieħed minnkom jagħmel preżentazzjoni żgħira tax-xogħol li għamel hu u mbagħad nagħmlu diskussjoni mat-tim kollu.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Grazzi.

Qabel xejn nixtieq nirringrazzjakom f'isem l-Oppożizzjoni u rrid nirrikonoxxi l-ħidma kbira li qegħdin tagħmlu fis-soċjetà.

Dr Farrugia rrid ukoll nirrikonoxxi l-ħidma li tajt inti fis-snin li għaddew fuq dan il-qasam u qabel ma ġejt mgħobbija bit-tmexxija tal-Fondazzjoni, liema responsabilità qiegħda taqdiha tajjeb ħafna wkoll.

Din il-preżentazzjoni kienet waħda interessanti u fiha ħafna fuqiex naħsbu.

Min-naħa tiegħi se nkun qiegħed ngħaddi fuq fuq xi punti li semmejt inti u se nagħmel ukoll xi punti ta' osservazzjoni li forsi ma rajtx fil-preżentazzjoni tiegħek.

Nemmen li l-Fondazzjoni li tmexxi inti flimkien mat-tim validu tiegħek … Jiena kelli l-okkażjoni li nkun preżenti għal diversi inizjattivi tagħkom.

Inti semmejt it-2 ta' April imma għandi problema għax ridt nieħu din il-laqgħa biex nagħmillek stedina għall-konferenza nazzjonali fuq il-ħarsien tat-tfal, b'aċċenn fuq il-fostering u l-adoption, li se tkun qiegħda tagħmel l-Oppożizzjoni.

Għalhekk xtaqt nieħu din l-okkażjoni biex nistieden b'mod uffiċjali lill-Fondazzjoni.

F'din il-preżentazzjoni ma tantx kien hemm aċċenn għall-adozzjonijiet u l-fostering.

B'rabta ma' dawn iż-żewġ oqsma hemm abbozz ta' liġi li inti semmejtu ftit ftit u nifhem li inti jista' jkollok kunflitt ta' interess peress li inti kont il-moħħ wara dan l-istess abbozz meta dak iż-żmien kienet Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali l-Eċċellenza Tagħha Marie Louise Coleiro Preca.

Imma naħseb li lil hinn mill-kunflitt ta' interess, l-Oppożizzjoni tħeġġeġ li intom ukoll issemmgħu leħinkom fuq din il-materja.

Aħna qegħdin hawnhekk biex verament inħarsu l-ħarsien tat-tfal bis-serjetà.

Aħna l-politiċi nitkellmu ħafna fuq it-tfal u l-familja imma hemm bżonn li intom tkunu preżenti wkoll ħalli nieħdu din il-liġi bis-serjetà.

Mingħajr ma nkun kritiku b'mod dirett fil-konfront tal-Gvern imma issa ilna nisimgħu ħafna …

Erbat ijiem ilu kien hawn il-kollega tiegħek preżenti fuq din l-istess mejda - hawnhekk qiegħed nirreferi għall-Kummissarju għat-Tfal - u dakinhar ukoll għamilt l-istess appell.

Mhuwiex aċċettabbli li fil-Parlament tagħna llum ikollna liġijiet, fosthom fuq il-MEPA, passaporti, eċċ., li naraw kif ngħadduhom u jekk ikun hemm bżonn nagħmlu 14-il siegħa niddiskutuhom fil-Parlament, imma mbagħad l-unika liġi fuq il-ħarsien tat-tfal, ħallejniha sentejn!

Dan mhuwiex aċċettabbli!

Issa aħna għandna l-limits tagħna safejn nistgħu naslu imma min-naħa tal-Oppożizzjoni ilna għal dawn l-aħħar sena u nofs intambru biex din l-imbierka liġi niddiskutuha.

Għalhekk nistedinkom biex il-vuċi tagħkom isemmgħuha wkoll u dan qed ngħidu lil hinn mill-fora politika għax meta qed nitkellmu fuq it-tfal il-politika għandna nħalluha fil-ġenb u nitkellmu bis-serjetà.

Għalija dan huwa nuqqas kbir u naħseb li kieku jkollok tistaqsini x'inhu l-akbar diżappunt tiegħi kemm ilni nsegwi s-suġġett tal-ħarsien tat-tfal, kont ngħidlek li huwa proprju dan, u ċjoè li din il-liġi ma telgħetx għad-diskussjoni.

Dan l-abbozz ta' liġi kien hemm konsultazzjoni wiesgħa fuqu però mhux qed isir l-istess fuq din il-liġi.

L-Oppożizzjoni għandha informazzjoni li dan l-abbozz ta' liġi li ġie mressaq se jiġi sparparljat u se jinqasam fi tliet liġijiet separati!

U hija ħasra jekk ix-xogħol li għamilt inti u t-tim tiegħek se jispiċċa ma jingħatax widen.

Għalhekk nerġa' ngħid li napprezza li l-vuċi tagħkom tissemma' hawnhekk u dan qed ngħidu fl-interess tat-tfal.

Il-fostering u l-adoption ma tantx kien hemm referenza għalihom imma dawn huma żewġ suġġetti għal qalb l-Oppożizzjoni u huwa proprju għalhekk li se nagħmlu din il-konferenza.

Dakinhar se nkunu qegħdin nirċievu wkoll il-proposti biex inħejju d-dokument fuq l-adozzjonijiet u fuq il-fostering biex naraw fejn irridu mmorru.

Se naraw minn fejn tlaqna, fejn ninsabu u fejn sejrin.

U jkun tajjeb li intom taraw x'inhu għaddej fl-organizzazzjonjiet u fl-entitajiet tal-Gvern li jmissu mal-qasam tat-tfal.

Fl-aħħar kummenti tiegħek inti semmejt "l-Istat ġenitur" u naħseb li jkun tajjeb li nagħmlu interpretazzjoni ċara jew kjarifika fuqha din.

Jiena fhimtek imma rrid inkun ċert għal min forsi qiegħed isegwina.

Meta qed ngħidu "l-Istat ġenitur", jien nifhem li l-Gvern għandu jieħu l-passi fuq dak li kont qiegħda taċċenna għalih inti però m'għandu jkun l-ebda politiku, ġej minn fejn ġej, kemm jekk mill-Gvern u kemm jekk mill-Oppożizzjoni, li jintervjeni fuq il-pariri tal-professjonisti!

Fil-fatt hemm allegati każijiet fejn il-politiku jindaħal biex jintervjeni fuq deċiżjoni jew rakkmandazzjoni ta' nies professjonisti.

Hawnhekk qed nirreferi għall-Aġenzija Appoġġ u naħseb li jkun tajjeb li tkunu tafu bihom ukoll.

Naf li fl-aħħar mill-aħħar intom taqgħu taħt il-President ta' Malta u jien konvint li l-President qiegħda hands on fuq dan is-suġġett.

Nerġa' ngħid li hemm problemi ta' burokrazija.

Faċċata tiegħi qed nara rappreżentanti tal-PAPs u fejn jidħlu l-adozzjonijiet għandek ħafna red tape, burokrazija u nuqqas ta' informazzjoni.

Jiena naħseb li fl-aħħar mill-aħħar għandna naraw l-interessi tat-tfal għax kull ġurnata li tgħaddi mingħajr ma nagħmlu xejn qed ibatu proprju t-tfal.

Jien nista' inħares lejn din il-kwestjoni min-naħa l-oħra tal-munita għax jien ukoll ġenitur u nista' ngħid li hemm barra hemm koppji li jixtiequ li jsiru ġenituri billi jadottaw u l-Gvern suppost li qed jagħmel il-parti tiegħu biex iħaffef dawn il-proċeduri.

Jien ngħid jekk l-Awstrija, Spanja u l-Italja qed jaslu, aħna x'għandna inqas minn ħaddieħor?!

Għalhekk ikun tajjeb li anke l-Fondazzjoni tintervjeni fuqha din il-kwestjoni.

Ma nafx jekk huwiex fir-remit tagħkom però intom dħaltu f'ħafna issues li suppost daħal ħaddieħor fihom, u allura ma nara xejn ħażin, ladarba qed tagħmlu l-ġid, sabiex jekk tistgħu, tintervjenu fuqhom intom ukoll.

Mingħajr ma ninstema' kritiku imma suġġett ieħor li huwa assolutament nieqes f'din il-preżentazzjoni huwa s-suġġett tal-obeżità.

Kif taf l-obeżità huwa suġġett għal qalbi ħafna u kelli diversi okkażjonijiet fejn stajt niskambja miegħek ftit ħsebijiet.

U f'isem l-Oppożizzjoni ressaqt liġi li l-abbozz oriġinali tagħha kien biex nikkumbattu l-obeżità u b'diskussjonijiet maturi - kif għandhom isiru l-affarijiet - mal-Gvern, u hawnhekk irrid insellem lill-Onor.

Godfrey Farrugia u lill-Onor.

Christopher Fearne, ħdimna flimkien biex din il-liġi nwessgħuha.

Tajjeb ngħid li din il-liġi kienet endorsed mill-WHO u dan huwa ta' sodisfazzjon għalina għax għall-ewwel darba tressqet liġi sħiħa mill-Oppożizzjoni.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax it-tfal għandhom rwol importanti.

Kif nafu t-tfal tagħna, anke new borns, għandhom piż żejjed u allura din il-liġi ħadet a whole society approach.

U kien proprju għalhekk li t-tfal daħħalnihom fiha bħalma daħħalna those mothers to be għax huwa importanti li l-edukazzjoni tibqa' ċ-ċavetta ta' kollox.

Hawnhekk ukoll bħala Oppożizzjoni ma niddejqu xejn li jkollna l-opportunità li nispjegaw anke lill-Fondazzjoni proprju x'inhi din il-liġi li issa għaddiet mill-istadji kollha b'mod unanimu.

Hawnhekk urejna maturità politika kemm bħala Gvern u kemm bħala Oppożizzjoni, u tajna l-kontribut tagħna.

Aħna lesti nagħtu l-kontribut tagħna fejn u meta nintalbu.

Naf li nirċievu ħafna inviti, però anke meta jkun hemm xi papers li jkunu qed jinħmew, ma niddejqux milli nagħtu s-sehem tagħna.

U għalhekk jekk tħossu li l-Oppożizzjoni tista' tikkontribwixxi fihom, lil hinn mill-arena politika, aħna lesti li nikkontribwixxu.

Ovvjament it-tfal jibqgħu jilagħbu parti importanti mill-faxxa vulnerabbli ta' pajjiżna u allura dan ipoġġi fuqna l-politiċi, u fuq dawk kollha involuti, responsabilità kbira għax dak li se nkunu qegħdin nagħmlu llum se naraw il-frott tiegħu fil-ġenerazzjonijiet futuri.

Nixtieq nagħlaq l-intervent tiegħi b'dan il-ħsieb.

Inti għedtilna li ma stajtx tkun preżenti l-aħħar darba minħabba li kien Jum il-Mara.

U hawnhekk nixtieq ngħid li filwaqt li aħna l-politiċi naħdmu biex ngħollu kemm jista' ikun lill-mara fid-dinja tax-xogħol, ejjew ma ninsewx u nżommu wkoll l-element ta' bilanċ u naraw x'effett qed iħalli fuq it-tfal dan il-fenomenu li l-mara qed tfittex il-karriera.

Jiena naħseb li għandna naraw li noħolqu bilanċ anke permezz ta' kampanji edukattivi.

Huwa tajjeb li jkollna ċ-childcare imma għandna stanzi fis-soċjetà moderna tal-lum fejn it-tfal qed imissu ma' tliet age groups differenti f'temp ta' 12-il siegħa matul il-ġurnata.

U naħseb li din ukoll qiegħda taffettwa ħażin lit-tfal tagħna għax għandek ġenituri ta' etajiet varji.

Pereżempju jien għandi 44 sena u għandi tifla ta' 9 snin li tmur l-iskola filgħodu.

Ġieli nużaw is-servizz ta' Klabb 3-16 u allura filli għandek età ta' ġenitur ta' 44 sena, filli għandek età ta' teacher li għandha 22 sena u jekk ma tmurx fi Klabb 3-16 din it-tifla tkun man-nanna tagħha.

Hawnhekk irridu nippreparaw u nħejju pjan biex naraw li t-tfal ta' età tenera … Jien semmejt l-età ta' 9 snin imma hemm ħafna tfal iżgħar, pereżempju ta' 4 u 5 snin, u naħseb li dan kollu qed iħalli impatt negattiv fuq it-tfal tagħna.

Dan ir-riżultat mhux se narawh illum imma se narawh 15, 20 sena oħra.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

DR RUTH FARRUGIA: Onor. Cutajar, nirringrazzjak tal-kliem sabiħ tiegħek.

Fit-2 ta' April se nniedu s-Secret Garden u jien se nitlifha għax se nkun imsiefra u bl-istess mod jiddispjaċini ngħid li se jkolli nitlef ukoll din il-konferenza sabiħa li se tagħmlu intom, li tinteressani immensament għax kif għedt inti, l-abbozz ta' liġi ma semmejniehx imma l-metodoloġija li ntużat għalih aħna qed nużawha b'mod konsistenti fil-Fondazzjoni.

Is-smiegħ, il-konsultazzjoni u l-ġabra ta' informazzjoni bottom-up, dak huwa l-qofol tax-xogħol kollu li nagħmlu aħna.

Nemmnu bis-sħiħ li jekk ma tismax il-persuni involuti m'inti se tkun taf qatt eżatt x'inhu jiġri.

Fil-fatt qabel ma tfassal dak l-abbozz ta' liġi aħna konna tkellimna mat-tfal in care.

Tkellimna wkoll mal-professjonisti u mal-ġenituri biex ikollna idea u ħafna mis-suġġerimenti li kien hemm fl-abbozz ta' liġi ħarġu direttament mill-esperjenza tat-tfal.

Jiena konvinta li l-vuċi tat-tfal irridu nisimgħuha jekk irridu nitgħallmu x'għandu jsir.

Veru li l-fostering u l-adozzjoni ftit semmejnihom imma fuq l-adozzjoni s'issa ma missejniex magħha bħala Fondazzjoni.

Dwar il-fostering għandna forum ġej dalwaqt u se nlaqqgħu b'talba tagħhom stess persuni adulti li għaddew minn foster care sabiex jaqsmu l-esperjenza tagħhom magħna.

Pereżempju xi ħaġa vera interessanti li qajmu u li jien onestament qatt ma ħsibt fuqu kien li min qatta' ħafna żmien fil-foster care, iqis lill-foster carer bħala l-ġenitur tiegħu.

U allura llum jekk huma għandhom it-tfal u jeħduhom għand in-nanniet, ma jmorrux għand in-nanniet bijoloġiċi tagħhom imma jmorru għand in-nanniet li kienu l-foster carers tagħhom.

Imma legalment m'hemm l-ebda rabta u relazzjoni bejniethom.

Dan huwa punt interessanti ħafna u naħseb li intom il-politiċi għandkom taħsbu fuqu.

Fil-liġi ma teżisti mkien safejn naf jien.

ROBERT CUTAJAR: Din hija l-issue wkoll tal-permanent fostering … Fuq din ukoll safejn għandna naslu?

Mhux qed ngħid li naqbel jew ma naqbilx imma hemm lok ta' diskussjoni.

Dan li qiegħda tgħid inti jilgħab ukoll logħba importanti għax sal-lum ma teżistix fil-liġi imma qiegħda tiġi kkonsidrata u hopefully se tkun inkluża fid-diskussjoni ta' dan l-abbozz ta' liġi.

U allura l-permanent fostering jagħti lok sabiex dan li qed tgħid inti jidħol f'dan il-qafas ukoll.

DR RUTH FARRUGIA: L-idea ta' permanent fostering kien hemm suġġeriment fuqu meta l-abbozz ta' liġi tfassal, però ħafna drabi l-idea tal-foster care tieqaf malli inti jkollok 18-il sena mentri dawn ir-relazzjonijiet ovvjament ikomplu għaddejjin.

Onor. Cutajar jiena xtaqt nifraħlek dwar l-inizjattiva li ħadt fuq l-obeżità.

Veru li ma semmejnihiex fil-preżentazzjoni però kien hemm affarijiet oħra li ma semmejtx.

Pereżempju waħda mill-affarijiet li saret fis-Secret Garden Project kienet proprju fuq tisjir u ikel tajjeb.

Fil-fatt kellna l-Fonzu l-Fenek jgħallem lit-tfal kif isajru u japprezzaw ikel minn kulturi differenti.

Kull attività kellha ħafna layers.

Ma semmejtx ukoll l-eżerċizzju, il-kultura, il-qari u ż-żfin.

Fil-fatt kellna proġett ta' żfin vera sabiħ u li ħaseb ukoll għat-tfal neqsin mis-smigħ u fuq il-fatt li l-movimenti xorta tista' tagħmilhom avolja nieqes mis-smigħ.

Kien hemm diversi minnhom dawn il-proġetti u veru kienu sbieħ.

It-tfal li setgħu jisimgħu tgħallmu wkoll ftit sign language u għadhom jiltaqgħu xi kultant mat-teacher u għadhom jipprattikaw.

Xi ħaġa li qed nagħmlu aħna bl-esperjenza li kellna s-sena l-oħra hi li qed inħejju tool kit tas-Secret Garden biex inħajru lokalitajiet oħra f'Malta u Għawdex biex jużaw l-istess prinċipji u jagħmlu attivitajiet mat-tfal.

Din is-sena għandna attivitajiet differenti li ħolmu bihom it-tfal stess għaliex nemmnu ħafna fil-parteċipazzjoni tat-tfal u fil-vuċi tagħhom.

Issa se naraw kif se mmorru din is-sena u mbagħad nerġgħu nkomplu nżidu magħhom.

Ħalli nagħmel l-aħħar żewġ kummenti.

L-ewwel wieħed fuq in-nisa u fuq l-impatt tal-ommijiet li jaħdmu.

Naħseb li ta' min it-tfal jitgħallmu fl-aħħar li l-missier u l-omm it-tnejn għandhom x'jagħtu fil-familja, u Jum il-Mara aħna ċċelebrajnieh b'dak il-mod u ċjoè billi pprovajna nissensitivizzaw lil kulħadd li l-irġiel li ma jkollhomx l-opportunità li jgawdu lit-tfal tagħhom se jkunu qed jitilfu xi ħaġa sabiħa ħafna.

Din mhijiex kwestjoni biss tal-ommijiet mat-tfal imma hija kwestjoni wkoll tal-missirijiet mat-tfal u jekk il-ġenituri t-tnejn jaħdmu, mela jridu jsibu l-ħin flimkien biex iqattgħuh mat-tfal tagħhom.

Issa jien għedt fil-preżentazzjoni tiegħi li t-tfal ilmentaw dwar kif ma jqattgħux biżżejjed ħin mal-ġenituri tagħhom.

Jien ma nafx x'inhi s-soluzzjoni.

Kif tafu aħna ma naħdmux biss mat-tfal imma naħdmu ma' ruxxmata nies oħra.

L-aħħar kumment huwa fuq l-Istat ġenitur fejn hemmhekk tista' tibqa' tgħid fuqu bla ma tieqaf.

Jien għadni kif ktibt fil-fond dwar dan is-suġġett u nieħu gost li jkolli l-opportunità li nitkellem fuqu għax meta tagħti care order qed tagħti piż enormi fuq persuna waħda fil-gvern, li mbagħad ikollha tfittex l-għajnuna ta' diversi practitioners oħra biex jgħinuha.

U dan mhux neċessarjament l-aħjar mod kif trabbi lil dak it-tifel.

Naħseb li flimkien tridu ssibu soluzzjoni – u forsi aħna nistgħu b'xi mod nagħmlu suġġerimenti – fuq kif dak it-tifel li qiegħed f'residential care jew f'alternative care jew f'out of home care jkollu verament l-aħjar trobbija li tixraq lilu.

U din hija differenti għal kull tifel jew tifla.

Li t-tifel jiġi trattat bħala individwu hija l-qofol tal-argument kollu kemm hu.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Jien nixtieq nirringrazzjakom ħafna.

Naħseb li l-aħjar li niefqu hawnhekk għax irridu nibdew nippreparaw għall-vot li għandna fil-Plenarja.

Biss nitlobkom tilqgħu l-istedina tagħna.

Issa jikkomunika magħkom il-President ta' dan il-Kumitat ħalli nkunu nistgħu nagħmlu forum miftuħ fejn kulħadd jippreżenta s-suġġetti li jixtieq jitkellem fuqhom.

Nista' ngħid li kienet preżentazzjoni interessanti ħafna u bdejt nara l-input tal-President li jien ukoll ħdimt magħha għal sena sħiħa meta kienet għadha ministru.

DR RUTH FARRUGIA: It-tfal minn dejjem kienu għal qalba.

In-nies kollha huma għal qalba imma t-tfal għandhom post parikolari f'qalbha.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Hemm dik l-enerġija kollha għaddejja.

Jien niftakarkom l-università l-antika fejn kien hemm sala ppakkjata bit-tfal.

U niftakar li għat-tfal kienet esperjenza sabiħa għax għalihom il-Ministru kien xi ħaġa l-bogħod u allura meta rawha hemmhekk ħassewhom importanti li hemm il-Ministru qed tismagħhom.

Żgur li dik kienet esperjenza pożittiva ħafna.

Naħseb li dan jista' iservi ta' għodda biex forsi l-kbar li jifhmu f'kollox jibdew jadottawh aktar across board ħalli fl-aħħar mill-aħħar ikun hemm parteċipazzjoni vera.

Dan jgħodd mhux biss għas-settur tat-tfal imma fi kwalunkwe settur ieħor.

Naqbel kompletament ma' a bottom-up approach u dan għandu jkun l-għodda li aħna bħala politiċi għandna nużaw.

Grazzi tal-eżempju sabiħ li qegħdin tagħtu.

Nirringrazzjakom.

Fit-8:09 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

LAQGĦA NRU 18

It-Tnejn, 14 ta' Marzu 2016

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-7:00 p.m.

Fl-assenza taċ-Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar il-Familja, l-Onor.

Godfrey Farrugia, skont l-Ordni Permanenti 130, il-Kumitat ħatar lill-Onor.

Anthony Agius Decelis biex jippresiedi din il-laqgħa.

PREŻENTI: L-Onor.

Robert Cutajar u l-Onor.

SKUŻAT: L-Onor.

Paula Mifsud Bonnici kienet impenjata fuq xogħol parlamentari ieħor.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

Fuq punt imqajjem mill-Onor.

Robert Cutajar il-Kumitat qabel li fil-Minuti tal-Laqgħa Nru 16 li saret nhar it-Tlieta, 8 ta' Marzu 2016 għandhom jidħlu l-kliem:

"L-Onor.

Robert Cutajar issuġġerixxa lill-Kumitat sabiex fil-laqgħat sussegwenti jiġu mistiedna l-Assoċjazzjoni Maltija tal-Foster Care u l-Adoption Opportunities."

Il-Kumitat qabel li l-Minuti tal-Laqgħa Nru 16 għandhom jiġu kkonfermati fil-laqgħa li jmiss.

PARENTING IN A CHANGING SOCIETY – DISKUSSJONI MA' DR RUTH FARRUGIA, DIRECTOR GENERAL PRESIDENT'S FOUNDATION - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat kompla d-diskussjoni fuq is-suġġett minn nhar it-Tlieta, 8 ta' Marzu 2016.

Għal din il-laqgħa kienet mistiedna Dr Ruth Farrugia, Direttur Ġenerali tal-President's Foundation for the Wellbeing of Society u kienet akkumpanjata minn Dr Sharon Attard, is-Sinj.

Jeanette Schembri u s-Sinj.

Dr Farrugia ppreżentat lill-Kumitat il-preżentazzjoni intitolata:

Dok 26 It-trobbija tat-tfal f'soċjetà li qed tinbidel

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-Membri preżenti staqsew diversi mistoqsijiet lill-mistiedna.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

GĦALL-KONSIDERAZZJONI TA' ABBOZZI TA' LIĠI AĠĠUNT

AVVIŻ LILL-

Onor. Joe Mizzi MP, Ministru għat-Trasport u l-Infrastruttura

Onor. Ċensu Galea MP

Onor. Marthese Portelli MP

Laqgħa Nru 02

It-Tlieta, 15 ta' Marzu 2016

L-Onor.

Emmanuel Mallia President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt, javża li l-Kumitat se jiltaqa' fid-data hawn fuq indikat, fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ir-Regolament ta' Ċerti Xogħlijiet f'Utilitajiet u Servizzi - Abbozz Nru 144.

15 ta' Marzu 2016 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees kuna