KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 7 ta' Lulju, 2015.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fit-3:10p.m.

L-Onor.

Godfrey Farrugia ippresjeda.

PREŻENTI

L-Onor.

Marthese Portelli kienu preżenti.

Preżenti għal-laqgħa kien hemm ukoll l-Onor.

Leo Brincat (Ministru għall-Iżvilupp Sostenibbli, Ambjent u Tibdil fil-Klima); l-Onor.

Michael Falzon (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva); l-Onor.

Toni Bezzina u l-Onor.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna jattendu wkoll rappreżentanti tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) u tal-NGOs.

L-Iskrivana tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 19 li saret fil-15 ta' Ġunju 2015, ġew konfermati.

PERMESS LILL-MEDIA

Il-Kumitat qabel li jingħata permess lill-membri tal-media preżenti sabiex jieħdu filmati u ritratti tal-ewwel ftit minuti tal-laqgħa.

DISKUSSJONI ĠENERALI DWAR: ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP – ABBOZZ NRU 107; ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IL-PROTEZZJONI TAL-AMBJENT – ABBOZZ NRU 108; U ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IT-TRIBUNAL TA' REVIŻJONI TAL-AMBJENT U L-IPPJANAR – ABBOZZ NRU 109

Iċ-Chairman beda biex stieden lill-Ministru Leo Brincat sabiex jagħmel introduzzjoni u lill-Onor.

Marthese Portelli sabiex tagħmel il-punti tagħha.

Wara ġew mistiedna sabiex jieħdu sehem fid-diskussjoni dawk l-individwi li kienu diġà esprimew bil-miktub ix-xewqa tagħhom li jitkellmu, u ċioè: l-Avukat Petra Caruana Dingli, f'isem Din l-Art Ħelwa, il-Professur Arnold Cassola u l-Perit Carmel Cacopardo, Chairman u Viċi Chairman ta' Alternattiva Demokratika rispettivament; is-Sinj.

Astrid Vella, f'isem l-Għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar; is-Sur Alfred Baldacchino; is-Sur David Pisani u s-Sinj.

Monique Agius, f'isem Front Ħarsien ODZ; u s-Sinj.

Ġew mistiedna wkoll sabiex jitkellmu s-Sur Sandro Chetcuti, f'isem il-Malta Developers' Association; is-Sur Michael Stivala; is-Sur Anton Camilleri u l-Perit Simone Vella Lenicker.

Fl-intervent tagħhom, l-Avukat Petra Caruana Dingli u l-Perit Carmel Cacopardo għamlu riferenza għal dak li tgħid l-Aarhus Convention dwar iż-żmien li għandu jingħata għall-konsultazzjoni pubblika, u l-Ministru Leo Brincat u s-Segretarju Parlamentari Michael Falzon qalu li ma jsibux oġġezzjoni li ż-żmien għall-konsultazzjoni pubblika jitwal b'erba' ġimgħat.

L-Onor.

Ryan Callus qal li fid-dawl ta' din id-deċiżjoni, l-Oppożizzjoni kienet qed titlob li d-diskussjoni fit-Tieni Qari ta' dawn l-Abbozzi ta' Liġi fil-plenarja ma tibdiex il-ġurnata ta' wara, kif kien qed jiġi propost, imma tibda wara li jagħlaq il-perjodu ta' konsultazzjoni.

Il-Membri tal-Gvern ma qablux ma' din it-talba.

Il-Ministru Leo Brincat qal li matul l-erba' ġimgħat li kellhom jibdew mis-6 ta' Lulju 2015, kull min kien interessat kellu jibgħat is-sottomissjoni tiegħu lill-Ministeru għall-Ambjent u lill-MEPA, b'kopja lill-Oppożizzjoni ħalli meta jitkompla x-xogħol parlamentari fuq livell ta' Kamra tad-Deputati, iż-żewġ naħat ikunu xtarrew l-istess sottomissjonijiet u jkunu jistgħu jressqu flimkien, jew separatament, jew b'mod kontrastanti, l-emendi.

L-Onor.

Marthese Portelli oġġezzjonat għal dan għax qalet li s-sottomissjonijiet kellhom jintbagħtu lill-Kumitat.

Iċ-Chairman qal li r-remit tal-Kumitat hekk kif stipulat fl-Att dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp mhuwiex li jiddiskuti policies, però f'ruling mogħti mill-iSpeaker Farrugia fil-bidu tal-leġiżlatura kien intqal li l-Kumitat jista' jiddiskuti suġġett barra mir-remit tiegħu, basta jkun hemm il-qbil bejn il-Membri tal-istess Kumitat.

Fil-5:25p.m. il-Kumitat ġie aġġornat għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 32

It-Tlieta, 7 ta' Lulju 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 32

It-Tlieta, 7 ta' Lulju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.52 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħat Nri 30 u 31, li saru fl-1 u fit-12 ta' Ġunju 2015 rispettivament, ġew ikkonfermati.

PREŻENTAZZJONI MILL-E.T. JANINE FINCK, AMBAXXATRIĊI TAL-LUSSEMBURGU GĦAL MALTA, DWAR IL-PRIJORITAJIET TAL-PRESIDENZA U.E. TAL-LUSSEMBURGU GĦALL-PERJODU LULJU SA DIĊEMBRU 2015

Mela issa nistgħu ngħaddu għall-item li jmiss.

DISKUSSJONI, KIF MITLUB TAĦT ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA (KAP.

THE CHAIRPERSON: L-item li jmiss hija diskussjoni għat-terminu ta' artiklu 4 (2) tal-Att dwar l-Unjoni Ewropea dwar Council decision on the system of own resources of the European Union 2014/335/EU tas-26 ta' Mejju 2014.

Hawnhekk nistieden lis-Sur Robert Camilleri, Direttur fil-Ministeru tal-Finanzi, sabiex jispjegalna fil-qosor xi tfisser din id-deċiżjoni.

IS-SUR ROBERT CAMILLERI (Direttur fil-Ministeru tal-Finanzi): Sur President, nixtieq qabel xejn nirringrazzjak tal-istedina tiegħek.

Se nispjegalkom fil-qosor il-liġi tal-Own Resources, li bil-Malti ngħidulhom Riżorsi Proprji tal-Unjoni Ewropea.

Il-baġit tal-Unjoni Ewropea fil-prinċipju jrid ikun wieħed bilanċjat, u mhux bħall-baġit nazzjonali li jista' jkollu surplus jew deficit.

Dan il-baġit la jista' jkollu surplus u lanqas jista' ikollu deficit.

Skont it-trattat, l-ispiża kollha tal-Unjoni Ewropea trid tiġi ffinanzjata mir-riżorsi proprji, mill-parti l-kbira tal-kontribuzzjonijiet li jagħtu l-istati membri, ħlief għal xi multi żgħar ħafna, interessi jew xi riżorsi proprji li ma jkunux tħallsu fil-passat.

Meta wieħed jiġi biex jissimplifika l-affarijiet, l-ewwel trid tiġi deċiża l-expenditure.

Pereżempju, fl-2013 kellna s-somma ta' €150 biljun, li – huma l-fondi li jagħtu lill-istati membri kollha, l-ispejjes amministrattivi u l-ispejjes li jmorru għall-pajjiżi tat-tielet dinja eċċ., u dawk iridu jiġu ffinanzjati minn dawn ir-riżorsi proprji, wara li tneħħi r-revenue addizzjonali.

L-ewwel li jduru huma għall-custom duties kollha li jiġbru l-istati membri kollha, ħlief għal 20% – fil-passat kienet 25% – li jżommu l-istati membri minħabba l-ispejjes amministrattivi biex iħaddmu n-nies, jixtru l-computers, eċċ. Dawk jiġu qishom madwar 12% tal-€150 biljun fis-sena.

Imbagħad iduru għal dawk li jgħidulhom il-VAT-based on resources għax jinħadmu fuq il-VAT base, l-istatistical VAT base kif irid jiġi kkalkolat kull sena, fejn għandek formoli kkomplikati u li m'hemmx għalfejn noqgħod nidħol fihom hawnhekk.

Il-liġi tal-VAT mhijiex l-istess f'kull pajjiż għaliex għandek ħafna eċċezzjonijiet, u allura, meta wieħed jara kull pajjiż kemm ġabar bħala VAT, irid jagħmel ħafna aġġustamenti biex kemm jista' jkun jasal għal dik li ngħidulha a harmonised VAT base, u fuqha japplika call rate ta' 0.3%.

Bejn wieħed u ieħor, dak jiġi xi €15-il biljun oħra, jew madwar 11% oħra.

L-ispejjes kollha li jibqgħu jridu jinġabru mill-Gross National Income fejn jittieħed proporzjon għal kull pajjiż.

Jekk naraw l-2013, kellek baġit ta' €150 biljun, li minnhom inġabru madwar €15-il biljun mill-VAT, madwar €14-il biljun mid-dwana u madwar €10 biljuni minn multi, interessi eċċ., filwaqt li l-kumplament, jiġifieri madwar €110 biljuni, iridu jinġabru mill-Gross National Income.

Hawnhekk, kif għedt aktar qabel, qabdu l-Gross National Income ta' kull pajjiż, raw kemm kien proporzjon tal-Unjoni Ewropea kollha, u applikaw dik li jgħidulha call rate.

Jekk inħarsu lejn pajjiżna naraw li l-Gross National Income tagħna bħalissa qiegħed forecasted għal madwar €8 biljuni, u tal-Unjoni Ewropea madwar €14,000 biljun, għandek proporzjon ta' 0.6%, u allura, jekk għandek €110 biljuni, trid tagħmel €110 biljun times 0.6%, u allura rridu nħallsu madwar €66 miljun.

Imbagħad, għandek id-dwana li niġbru u li minnha nżommu biss 25%.

Dawk jiġu €10 biljuni oħra.

Imbagħad għandek il-VAT base: fil-każ tagħna – aħna u xi pajjiżi żgħar oħra bħalma hu l-Lussemburgu – l-VAT base, ipparagunat ma' pajjiżi oħra, bħala proporzjon tal-GNI jiġi madwar 80%.

Issa din se tonqos u se tiġi qrib is-70%, u se tiġi capped għal 50% tal-GNI, għax kieku jkollna nħallsu ħafna iktar mill-qligħ li naqilgħu proporzjonalment ma' pajjiżi oħra.

U hemmhekk inħallsu €12-il miljun oħra.

Issa f'sena, bejn wieħed u ieħor, peress li l-GNI tagħna bħala proporzjon ma' pajjiżi oħra kiber b'rata ħafna ikbar minn ta' pajjiżi oħra, kemm minħabba t-tkabbir ekonomiku, kemm għax kellna xi snin fejn l-inflazzjoni kienet ftit iktar għolja, u kif ukoll minħabba l-aġġustamenti tal-istatistika li kellna fil-passat, qegħdin inħallsu madwar €100 miljun fis-sena.

Jekk naraw x'ġara fil-liġijiet tat-2014/2020, naraw li ma tantx kien hemm tibdil.

Kien hemm ħafna studji, proposti, eċċ., sakemm fl-aħħar, il-Heads of State – peress li hawnhekk għandek unanimity, kemm fuq l-ispiża u kemm fuq ir-revenue li kull pajjiż iħallas – qablu li jibqa' kollox kif inhu, ħlief għal xi tibdiliet kożmetiċi.

Għalhekk twaqqaf a high level group kompost minn tliet kummissarji, tliet ministri li jirrappreżentaw lill-Kunsill tal-Ministri, u tliet MEPs.

Dan il-grupp kien immexxi mill-eks-Prim Ministru tal-Italja, Mario Monti.

U bħalissa qegħdin jagħmlu studju biex joħorġu proposti għal wara l-2021.

Din tal-Own Resources hija storja tal-Unjoni Ewropea, u dejjem qbilna li l-affarijiet jibqgħu l-istess.

Id-deċiżjoni u l-prinċipji tal-Own Resources ġew maqbula fil-Kunsill Ewropew ta' Frar 2013, fejn ġie deċiż il-pakkett primarju ta' kull pajjiż, u mbagħad kellha tiġi tradotta f'termini legali f'liġi, u dik il-liġi għaddiet b'unanimità fis-26 ta' Mejju 2014.

Skont it-trattat, kull pajjiż irid imur għand il-parlament nazzjonali biex japprovaw din l-Own Resources Decision.

M'hemmx deadline biex tiġi approvata mill-pajjiżi kollha, għax kull pajjiż għandu s-sovranità tiegħu u għalhekk ma tistax timponi fuqu.

Din hija waħda mill-ftit affarijiet li baqa' unanimità fuqha.

Kif tkun approvata mill-pajjiżi kollha, li x'aktarx ikun għall-bidu tal-2016, jekk naraw x'ġara seba' snin ilu fejn damu sena u nofs, imbagħad din il-liġi l-ġdida tidħol fis-seħħ u tibqa' tapplika sakemm tiġi revokata mill-Own Resources Decision ta' wara l-2021.

U allura s'issa għadna qegħdin inħallsu bid-deċiżjoni tal-2007/2013.

M'hemmx għalfejn noqgħod nidħol fit-tibdil li fiha għax dan huwa verament tibdil żgħir.

Pereżempju, il-collection cost tad-dwana li jżomm kulħadd, minn 25% din naqset għal 20%.

Din lil Malta m'affettwatniex għax, peress li l-GNI huwa l-balancing item, l-EU se tiġbor iktar mill-custom duties, u allura se jkollha bżonn inqas mill-GNI.

U l-proporzjon tagħna tal-custom duties u tal-GNI huma t-tnejn 0.6%.

Imbagħad, għandek stati membri li jikkontribwixxu ħafna iktar milli jieħdu, u dawn jirraġunaw li la huma qed jikkontribwixxu ħafna iktar milli jifilħu, fosthom ir-Renju Unit, … Il-UK collection li ġabet Thatcher għadha fis-seħħ u ma tbiddel xejn minnha.

U lanqas hemm min jagħmel tajjeb għaliha, għax mhux kulħadd jagħmel tajjeb għaliha.

Għandek il-collections u l-corrections.

Pereżempju, il-Ġermanja tħallas biss kwart tas-sehem tagħha tal-GNI.

Għandek ukoll collections oħra għad-Danimarka, għall-Olanda u l-Isvezja, li baqgħu bejn wieħed u ieħor l-istess kif kienu bejn l-2004 u l-2011.

Il-Ġermanja ma tħallasx 0.3% tal-VAT imma tħallas 0.15%, jiġifieri tħallas biss in-nofs.

Għandek xi pajjiżi oħra li jħallsu wkoll in-nofs, fosthom l-Awstrija u l-Isvezja.

Issa, ovvjament, dawk lilna jiswewlna l-flus għax irridu nagħmlu tajjeb għalihom aħna peress li l-EU tkun trid tibbilanċja l-baġit.

U dawk il-corrections jiġu jiswewlna ftit iktar minn €2 miljuni, u dawn ma jinkludux il-korrezzjonijiet tar-Renju Unit.

Għall-korrezzjoni tar-Renju Unit – peress li għandek 40% tal-GNI li ma jagħmilx tajjeb għaliha – għandek 15% li ma tħallasx fuqu, u mbagħad għandek 15% oħra minħabba li l-Ġermanja, mill-20% tal-GNI tagħha, din tinjora tliet kwarti minnu.

U allura nispiċċaw inħallsu bejn wieħed u ieħor madwar €6 miljuni, għax għandek ukoll xi aġġustamenti għall-passat.

Dan l-aħħar, l-Own Resources qegħdin jitilgħu mhux għax tbiddlet il-liġi imma, għax kif diġà għedt, il-proporzjon tal-GNI tagħna żdied, u anke dan l-aħħar kellna ħafna reviżjonijiet tal-istatistika tal-passat.

Dik isiru aġġustamenti fejn ikollok reserve base fuq il-GNI, u aħna saru l-aġġustamenti mill-2004, minn meta dħalna fl-EU.

L-Onor.

TONIO FENECH: F'dan l-aħħar ftehim kien hemm xi aġġustamenti ġodda?

Kien hemm xi pajjiż li kellu xi aġġustament li kien favur tiegħu?

IS-SUR ROBERT CAMILLERI: Liema aġġustament?

TONIO FENECH: Dawn li hawn hawnhekk, il-collection mechanism tar-Renju Unit, u mbagħad qed ngħidu l-aġġustamenti favur il-Ġermanja, l-Olanda u l-Isvezja.

IS-SUR ROBERT CAMILLERI: Ir-Renju Unit baqgħet bl-istess formula.

TONIO FENECH: Tal-Ġermanja, l-Olanda u l-Isvezja baqa' l-istess ukoll?

IS-SUR ROBERT CAMILLERI: Tal-Olanda kien ta' €605 milljun at 2004 prices, u sar €695 miljun at 2011 prices, u allura dak naqas ftit.

Jekk taraha, tiġi proporzjon ta' madwar 15% tal-GNI contributions li tħallas l-Olanda, u allura ma tantx inbidel.

TONIO FENECH: Tal-oħrajn jew baqgħu l-istess jew tnaqqsu xi ftit: qed nifhem sew?

Pereżempju, għandek l-Awstrija li tawha xi ħaġa żgħira – xi 10, 20 jew 30 – però fl-2007/2013 il-VAT base tagħha, minflok kienet tħallas bil-0.3%, kienet tħallas bil-0.25%, u allura kienet qiegħda tiffranka mill-VAT base tagħha.

Kien hemm ċerti logħob bihom, u d-Danimarka ma kenitx qiegħda tieħu, u issa qed tieħu €130 miljun at 2011 prices, jiġifieri dik tiġi aġġustata skond il-GDP deflator skont kif tkun fil-European Economic Forecast tas-sena ta' qabel.

TONIO FENECH: X'kienu r-raġunijiet li ngħatat dan it-trattament id-Danimarka?

IS-SUR ROBERT CAMILLERI: Dawn jiġu deċiżi mill-Kunsill Ewropew.

Id-Danimarka ġabet l-argumenti tagħha, għalkemm ħadd ma jkollu n-numri preċiżi għax hemm fomulas differenti kif tikkalkula n-net balance.

Din ġabet l-argument li n-net contribution tagħha, il-budgetary balance kontriha kien sproporzjonat mal-GNI, jiġifieri jekk tara l-adverse budgetary balance tad-Danimarka fuq il-GNI u tara ta' pajjiżi oħra … Imma xi tkejjel fil-budgetary balance hija a Pandora's box għax, pereżempju, il-Belġju u l-Lussemburgu, dawk għandek il-parti l-kbira tal-ispejjes amministrattivi tal-EU li qegħdin hemmhekk.

Allura dawk teħodhom hi jew le?

Pereżempju, l-Olanda tiġbor ħafna mid-dwana.

U dik teħodha jew le?

Kull pajjiż għandu d-definizzjoni tiegħu, u l-Kummissjoni għandha d-definizzjoni tagħha, u ħadd ma joħroġ eżatt bin-numri x'inhuma għax naħseb li kieku qatt ma jaqblu.

TONIO FENECH: Ovvjament, il-fatt li Malta, għalkemm qiegħda toħroġ €8 miljuni minħabba dawn l-aġġustamenti, jiġifieri €2 miljuni għall-Ingilterra u €8 miljuni minħabba l-oħrajn, din ma tinkwetanix, għax aħna net beneficiaries f'dan l-istadju.

Però 'il quddiem jista' jkun li ma nkunux aktar f'dik is-sitwazzjoni.

Allura, il-Gvern Malti qiegħed jipprepara ruħu għall-eventwalità li aħna nistgħu niġu f'mument fejn nibdew nitolbu għal xi aġġustament?

IS-SUR ROBERT CAMILLERI: Iva, u fil-fatt diġà għamilna studju.

Aktar 'il quddiem hemm ċans kbir li nkunu żviluppati iktar għax il-GDP per capita at purchasing power parity jaqbeż id-90%, u allura hemmhekk se nitilfu ħafna mill-iStructural Funds li nieħdu.

Il-Cohesion Funds probabbilment inkunu qegħdin fil-phasing out tagħhom, u se neħduhom l-aħħar darba għax probabbilment se naqbżu għall-ewwel darba d-90% GNI.

Meta nitilfu ħafna mill-Cohesion policy, li hija 30% tal-baġit kollu, x'jibqa'?

Għandek it-30% l-oħra li huma direct payments, u fejn aħna l-iktar li nikkontribwixxu proporzjonalment.

Fil-fatt, aħna kkalkulajna li għal direct payments se nkunu kkontribwixxejna aktar milli ħadna – €175 miljun f'seba' snin!

Hekk konna u hekk għadna.

Hemmhekk, anke jekk ma nkunux net contributors overall, għandna ħsieb li nitolbu specific correction mechanism.

Aħna l-inqas li nieħdu, anke proporzjonalment.

Meta qed ngħidu €175 miljun f'seba' snin, żgur li mhijiex ċajta.

F'seba' snin se nieħdu €35 miljun, u se nagħtu iktar minn €200 miljun!

Pereżempju, l-Olanda hija l-uniku pajjiż li għandha correction mechanism fuq kollox.

Fil-fatt, fuq il-VAT tħallas nofsha, fuq il-UK correction tħallas kwart ta' dak li suppost tħallas, għandha €695 miljun at 2011 prices li jiġu 15% tal-GNI li tħallas, u l-correction cost, għalkemm tagħna jibbilanċjaw, però tal-Olanda ma jibbilanċjawx għax, jekk tara l-import duties tagħha, dawn huma xi 11% tal-EU, u jekk tara l-GNI, dan huwa xi 5%.

U allura l-correction cost li jżommu l-istati membri l-aktar li jiffavorixxi hu lill-Olanda għax hi żżomm ħafna iktar bħala proporzjon ma' dak li jiffrankaw il-pajjiżi l-oħra mill-GNI.

Aħna se nkunu fit-Trio tagħha, u diġà qegħdin naħsbu biex, jekk jista' jkun, nagħmlu pożizzjoni komuni.

It-tir tagħna hu li fuq kull aspett tal-Own Resources, jekk nistgħu, nitolbu correction mechanism.

Għandna argument b'saħħtu fuq il-VAT base għax, peress li aħna għandna l-industrija tat-turiżmu kbira, allura hemmhekk nistgħu nitolbu correction mechanism.

Anke fuq l-agrikoltura, għandna l-kalkoli tagħna.

(Interruzzjonijiet) Għad fadal tal-Ingilterra, imma dik irridu nippreparaw għaliha minn qabel.

THE CHAIRPERSON: Hawn aktar kummenti?

(Onor. Membri: Le) Sur Camilleri, nirringrazzjawk tal-intervent tiegħek.

Min-naħa tiegħi, se nirrapporta lill-Kamra li hemm qbil sabiex napprovaw din id-deċiżjoni.

Issa ngħaddu għall-item li jmiss.

KONSIDERAZZJONI TAL-PROPOSTA GĦALL-INTRODUZZJONI TA' DIK LI QIEGĦDA TISSEJJAĦ 'GREEN CARD', JIĠIFIERI, MEZZ KIF IL-PARLAMENTI NAZZJONALI JIKKONTRIBWIXXU GĦALL-IŻVILUPP TA' LEĠIŻLAZZJONI F'LIVELL TA' UNJONI EWROPEA SA MINN QABEL IL-PUBBLIKAZZJONI TAGĦHA, LI GĦANDHA TIKKOMPLEMENTA L-IRWOLI TAL-KUMMISSJONI U TAL-PARLAMENT EWROPEW

THE CHAIRPERSON: Issa għandna għall-konsiderazzjoni l-proposta għall-introduzzjoni ta' dik li qiegħda tissejjaħ "Green Card".

Fuq din il-proposta tqassmet nota, u issa s-Sur Ian Paul Bajada, Research Analyst mal-Kumitat, se jagħtina spjegazzjoni tagħha.

IS-SUR IAN PAUL BAJADA (Research Analyst): Ħalli nispjegalkom ftit x'inhi din il-proposta tal-Green Card, li qed jimbottaw b'mod partikolari l-House of Lords tal-Ingilterra sabiex idaħħlu din il-proċedura, li għalkemm għadha mhijiex proċedura, il-ħsieb hu li xi darba ssir proċedura ta' kontribuzzjoni li l-parlamenti nazzjonali jistgħu jagħtu fil-qasam tal-proposti ta' leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea.

L-għan ta' din il-proċedura hu li kemm jista' jkun jissaħħaħ dak li jissejjaħ id-djalogu pożittiv bejn il-parlamenti nazzjonali u l-istituzjonijiet tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari l-Kummissjoni Ewropea, li għandha l-irwol primarju li tagħmel proposti għal-leġiżlazzjoni.

Mill-2009, bid-dħul tat-Trattat ta' Lisbona, ġew imwaqqfa dawk li jissejħu l-early warning mechanisms, fejn il-parlamenti nazzjonali għandhom l-irwol li jaraw li l-prinċipji tas-sussidjarjetà u l-proporzjonalità ma jiġux miksura.

Allura s-s'issa, il-parlamenti nazzjonali għandhom biss dak l-irwol ta' reazzjoni għall-proposti, jiġifieri l-Kummissjoni Ewropea tagħmel proposti għal leġiżlazzjoni u, minn mindu tiġi ppubblikata dik il-leġiżlazzjoni sa tmien ġimgħat wara, il-parlament nazzjonali ta' kull pajjiż għandu jara li mhux qed jinkisru dawn iż-żewġ prinċipji ta' sussidjarjetà u proporzjonalità.

S'issa, mill-2009 sal-lum, kellna żewġ esperjenzi fejn ġew murija dik li tissejjaħ l-karta s-safra.

Il-karta s-safra hija threshold ta' one-third tal-voti, mhux tal-parlamenti għax inti għandek pajjiżi li fihom parlament wieħed, bħal ta' Malta, u għandek pajjiżi li għandhom senat u parlament.

F'dak il-każ, Malta għandha żewġ voti u pajjiż bħalma huwa l-Olanda għandhom vot għal kull chamber.

Għalhekk, jekk tintlaħaq ċerta threshold, fejn il-pajjiżi jagħmlu dik li tissejjaħ a reasoned opinion, u jgħidu b'dik il-leġiżlazzjoni jew b'dik il-proposta qed jinkiser il-prinċipju tas-sussidjarjetà, tinħareġ dik li jgħidulha l-karta s-safra, jew jekk ikun hemm iktar min-nofs tal-voti, tinħareġ dik li jgħidulha l-karta oranġjo.

S'issa kellna żewġ esperjenzi, waħda kienet tal-Public Prosecutor u l-oħra kienet fuq leġiżlazzjoni tal-Monti II Commission.

Jekk tinħareġ il-karta s-safra, il-Kummissjoni trid tagħti risposta, trid tagħti raġuni u tirrevedi, jekk ikun il-każ, il-proposta għal leġiżlazzjoni.

Jekk toħroġ il-karta l-oranġjo jista' jkun hemm każ li twaqqaf il-proposta għal-leġiżlazzjoni.

F'dawn iż-żewġ esperjenzi ma rajniex li ġara hekk għax, fil-Monti II Commission, waqqfitha għax rat li fil-Kunsill xorta mhux se jkun hemm ftehim minħabba li l-pajjiżi kienu kontriha, u fuq tal-Public Prosecutor xorta baqgħet sejra biha.

U allura qed jinħass il-bżonn li l-parlamenti nazzjonali, fejn jidħol l-irwol tagħhom fil-proposti għal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea, jagħtu aktar rwol proattiv.

L-Ingilterra, flimkien ma' parlamenti oħra, bħall-Olanda u d-Danimarka, qed joħorġu bil-proposta sabiex ikun hemm proġett pilota – din il-korrispondenza li għaddewlna hija l-ewwel eżempju ta' dan il-proġett pilota – u dawn għażlu t-topic tas-circular economy, li bħala dekasteru jaqa' taħt il-Kummissarju Karmenu Vella, u taw il-proposti tagħhom qabel ma toħroġ dik il-proposta.

Bħalissa, is-circular economy qiegħda f'fażi ta' konsultazzjoni pubblika, u se tibqa' miftuħa sal-20 ta' Awwissu.

Issa dawn għamlu qafas żgħir ta' rakkomandazzjonijiet li għandhom x'jaqsmu ma' dak is-suġġett sabiex jibdew djalogu pożittiv, u biex jagħmlu speċi ta' rakkomandazzjoni lill-Kummissjoni u jgħidulha li jixtiequ jdaħħlu dawn il-klawsoli f'din il-komunikazzjoni.

Eventwalment, is-circular economy se toħroġ bħala komunikazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea.

Jiena tlabt lill-Ministeru għall-Iżvilupp Sostenibbli, l-Ambjent u Tibdil fil-Klima sabiex jagħtini l-input dwar din il-proposta ħalli naraw jekk il-Gvern Malti jaqbilx mar-rakkomandazzjonijiet li għamlu l-House of Lords jew le.

U, għalkemm kien hemm xi reservations – mhux fuq il-proposti kif imressqin fil-House of Lords – fuq il-proposti għal-leġiżlazzjonijiet lill-Unjoni Ewropea, jidher li l-Gvern qed jaqbel mal-proposti kif ressquhom il-House of Lords.

Jekk naqbdu l-feedback li ngħata jidher li, fejn jidħol it-tnaqqis tal-iskart tal-ikel, Malta għandha tilqa' b'mod pożittiv l-approach strateġiku milli l-approach fejn ikun hemm talbiet speċifiċi.

Għaliex?

Għax il-Gvern Malti qed jgħid li għad ma teżistix data f'Malta – u anke fl-Ewropa – tajba biżżejjed biex inti tistabbilixxi target.

Pereżempju, Franza għadhom kemm għaddew liġi fejn qalu li huma se jnaqqsu l-food waste reduction b'xi 30%.

Imma, jekk m'għandekx data available ta' kemm għandek food waste, inti ma tistax tagħmel target b'mod ta' persentaġġ.

Għalhekk Malta taqbel li jkun hemm aktar approach strateġiku milli li jkollok targets speċifiċi f'dan ir-rigward.

Barra minn hekk, ir-rakkomandazzjonijiet qegħdin jirreferu għal dawk li huma linji gwida, u anke sabiex ikun hemm sharing of best practices f'dan il-qasam tal-food waste reduction, li t-tnejn li huma bħalissa qed narawhom utli għal Malta.

Jien staqsejt ukoll lill-House of Lords sabiex nara x'inhu l-feedback tal-parlamenti l-oħra – u bl-assistenza tal-membru tal-istaff tagħna li qiegħed Brussell, u allura jkun jista' jitkellem mar-rappreżentanti tal-parlamenti hemmhekk biex jgħidulna x'inhu l-feedback tagħhom fuq din il-proposta – u llum stess, wara nofsinhar, informawni mill-House of Lords li s'issa kkommettew ruħhom erba' parlamenti.

Dawn huma l-Parlament ta' Ċipru, il-Parlament tal-Bulgarija, in-National Council tal-Islovakkja u l-Lower House tal-Olanda.

Qaluli li għad fadal ħafna parlamenti li għadhom ma ddiskutewhiex fil-parlament, u allura għadhom ma fformawx pożizzjoni.

Min-naħa l-oħra, hemm il-Parlament Daniż li minħabba raġunijiet elettorali huwa wieħed minn dawk favur il-Green Card; però, minħabba li bħalissa għaddej bil-proċess elettorali u għadu ma ġiex ifformat mill-ġdid il-kumitat li jista' jieħu deċiżjoni fuq din il-materja, mhumiex se jiffirmawha.

Hemm ukoll il-Parlament Finlandiż u dak Pollakk li qed joġġezzjonaw minħabba xi raġunijiet kostituzzjonali.

Il-Parlament Finlandiż kien diġà ddikjara ruħu li bħala proċedura ma tantx jaqbel magħha, mhux fuq din biss tas-circular economy, imma b'mod ġenerali kellu riservi wkoll fuq il-Green Card.

Semmew ukoll li l-Parlament Taljan kellu xi riżervi.

Dak huwa li kelli xi ngħidilkom fuq din il-proposta.

Jiena tajt ir-rakkomandazzjoni fil-brief li ħejjejt li sakemm qed naraw li din tista' ttejjeb l-irwol tal-Parlament Malti u tal-parlamenti Ewropej vis-à-vis ir-relazzjoni, kif ukoll l-irwoli tal-parlamenti nazzjonali u l-Unjoni Ewropea u r-relazzjonijiet tagħhom mal-Kummissjoni Ewropea, mela allura l-Parlament Malti għandu jiffirma din il-proposta tal-House of Lords.

L-Onor.

TONIO FENECH: Naħseb li fil-prinċipju hija idea tajba li jkun hemm iktar parteċipazzjoni dwar kif proposta leġislattiva tiġi fformata mill-Kummissjoni u kif jista' eventwalment parlament individwali jipproponi hu leġiżlazjzoni li għandha tikkonsidra l-Kummissjoni.

Hija xi ħaġa tajba għax tkompli twessa' l-prinċipju tas-sussidjarjetà fuq livell Ewropew.

Naħseb li ttieħdet l-inizjattiva sabiex din nipprovawha – hekk qed ngħidu hawnhekk – u naħseb li hija xi ħaġa tajba.

Innotajt li l-Parlament Malti, f'laqgħa li attenda għaliha anke l-Onor.

Francis Zammit Dimech, diġà esprima dan is-sentiment, u naħseb li hija xi ħaġa tajba li aħna nappoġġjaw din il-proposta.

THE CHAIRPERSON: Fl-aħħar laqgħa tal-COSAC, meta ġiet din il-proposta, kien hemm ton favorevoli għaliha across the board.

Naħseb li qegħdin naqblu ma' din il-proposta, anke fid-dawl ta' din id-diskussjoni li kellna llum, u allura din il-proposta se tiġi mressqa fil-laqgħa tal-COSAC li jmiss, u anke nhar il-Ħadd li ġej meta se jkun hemm il-laqgħa taċ-chairpersons.

Għaldaqstant, il-pożizzjoni li se nkun qiegħed nieħu se tkun favur din il-proposta.

Ngħaddu għall-korrispondenza.

THE CHAIRPERSON: Se nqiegħed fuq il-Mejda din il-korrispondenza li rċevejna mingħand il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin:

- Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin bagħat jgħarraf lill-Kumitat bil-preżenza f'Malta ta' helicopter minn tal-HMS Bulwark tal-Qawwa Navali tar-Renju Unit u tal-24 crew tiegħu.

Fil-fatt, il-Gvern tar-Renju Unit offra tliet helicopters, imma l-Gvern Malti aċċetta wieħed.

Din il-preżenza ma tmurx kontra l-Konstituzzjoni peress li dan sar fuq stedina tal-Gvern Malti bħala miżura ta' siġurtà nazzjonali fil-kuntest tal-attakki terroristiċi li kienu qegħdin iseħħu f'diversi pajjiżi, u fid-dawl tal-influss ta' persuni mil-Libja f'liema pajjiż kien hemm preżenza tal-Islamic State.

Kif tistgħu taraw minn din il-kommunikazzjoni, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin qiegħed jinforma lil dan il-Kumitat – li anke hu kien jifforma parti minnu qabel – bil-preżenza ta' helicopter tal-Qawwa Navali Ingliża f'Malta.

Oriġinarjament, suppost kellu jkun hawn tliet helicopters minn tal-HMS Bulwark, imma l-Gvern Malti aċċetta li jkun hawn wieħed biss.

Mill-informazzjoni li ngħatajt, jirriżulta li din ma tmurx kontra l-Artiklu 6 tal-Kostituzzjoni ta' Malta peress li aħna qegħdin nieħdu sehem fiha minħabba miżuri ta' sigurtà nazzjonali fil-kuntest ta' xi attakki terroristiċi, jew infiltrazzjoni terroristika, li jista' jkun hemm min-naħa tal-immigranti, li ovvjament jkunu qegħdin jaqsmu mil-Libja għat-territorju nazzjonali.

Dan il-helicopter għandu miegħu 24 persuna bħala crew, u dawn huma suldati full metal jacket, u qegħdin stazzjonati hawn Malta.

TONIO FENECH: Nafu għaliex ġiet irrifjutata t-talba fuq iż-żewġ helicopters l-oħra?

THE CHAIRPERSON: Minħabba li bil-preżenza tat-tliet helicopters kien se jkun hawn f'pajjiżna 84 suldat, u allura kien se jkollok stakkament sħiħ.

TONIO FENECH: Xorta għandek l-aircraft carrier ...

THE CHAIRPERSON: Dawn qegħdin hawnhekk fuq stedina tal-Gvern lokali.

Issa għandna wkoll din l-ittra:

- Ittra datata t-12 ta' Ġunju 2015, mingħand Lord Boswell, President tal-Kumitat għall-Affarijiet Ewropej tal-House of Lords, dwar proposta għal 'green card';

Ovvjament din il-proposta għadna kemm iddiskutejniha.

Imbagħad għandna wkoll din l-ittra:

- Ittra datata l-1 ta' Ġunju 2015, mingħand id-Direttorat għall-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin dwar rakkomandazzjonijiet għall-għoti ta' dritt tal-vot lill-Maltin li jgħixu barra.

Kif intqal fil-laqgħa tal-Kumitat meta kien ġie diskuss ir-rapport annwali tal-Kunsill għal Maltin li Jgħixu Barra minn Malta, dawn iż-żewġ rakkomandazzjonijiet kienu ntbagħtu għall-konsiderazzjoni tal-partiti politiċi.

U għalhekk għalissa rridu nistennew għax il-ballun qiegħed f'saqajn il-partiti politiċi.

L-aġenda tal-lum hija eżawrita, u allura l-Kumitat huwa aġġornat għal nhar il-Ħamis, 9 ta' Lulju 2015, fis-6.00 p.m., għal laqgħa mal-Ministru tal-Istat għall-Affarijiet Ewropej tal-Italja, l-Onor.

Peress li jien se nkun imsiefer, nipproponi li dik il-laqgħa tiġi ppresjeduta mill-Onor.

(Onor. Membri: Iva) Ninformakom ukoll li l-Ambaxxatriċi tagħna għall-Italja, Vanessa Frazier, se tkun fil-Kamra tal-Kumitat 20 minuta qabel il-laqgħa biex tagħtikom brief, u biex twieġeb xi mistoqsijiet li jista' jkollkom.

Nirringrazzjakom.

Fit-8.07 p.m., il-Kumitat aġġorna għall-Ħamis 9 ta' Lulju 2015 fis-6.00 p.m. bil-laqgħa mal-Ministru tal-Istat għall-Affarijiet Ewropej tal-Italja, l-Onor.

Sandro Gozi, u kien hemm qbil li l-laqgħa tiġi ppresjeduta mill-Onor.

Joe Sammut peress li ċ-Chairman kien se jkun imsiefer.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 7 ta' Lulju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' filKamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6:52 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: L-Onor.

Toni Bezzina, l-Onor.

Preżenti wkoll kien hemm is-Sur Ian Paul Bajada, research analyst mal-Kumitat.

SKUŻAT: L-Onor.

Frederick Azzopardi kien imsiefer fuq xogħol parlamentari.

ASSENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin l-Onor.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħat Nri 30 u 31 li saru fl-1 u t-12 ta' Ġunju, 2015 kienu konfermati.

PREŻENTAZZJONI MILL-E.T. JANINE FINCK, AMBAXXATRIĊI TAL-LUSSEMBURGU GĦAL MALTA, DWAR IL-PRIJORITAJIET TAL-PRESIDENZA U.E. TAL-LUSSEMBURGU GĦALL-PERJODU LULJU SA DIĊEMBRU 2015

124 Nota magħmula mill-Uffiċċju tal-Iskrivan dwar il-prijoritajiet tal-Presidenza tal-UE tal-Lussemburgu.

L-Ambaxxatriċi tal-Lussemburgu għamlet preżentezzjoni fuq il-prijoritajiet tal-Presidenza tal-UE għall-perjodu bejn Lulju u Diċembru 2015, fosthom, l-immigrazzjoni, l-investiment biex jistimula t-tkabbir ekonomiku u l-impjiegi, is-single market b'emfasi fuq id-dimensjoni diġitali, il-kompetittività tal-Unjoni Ewropea, il-promozzjoni tal-iżvilupp sostenibbli u l-preżenza tal-Unjoni Ewropea fuq il-livell globali.

Wara kien hemm diskussjoni.

DISKUSSJONI, KIF MITLUB TAĦT ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA (KAP.

126 Informazzjoni pprovduta mill-Ministeru għall-Finanzi dwar Decision 2014/335/EU, Euratom.

Is-Sur Robert Camilleri, Direttur fil-Ministeru għall-Finanzi, għamel preżentazzjoni dwar din

id-deċiżjoni fejn, fost affarijiet oħra, spjega:-

li l-budget, i.e. l-infiq u d-dħul, tal-Unjoni Ewropea kellu dejjem ikun bilanċjat u fil-fatt wara d-dħul tas-soltu mid-dwana u l-VAT il-bilanċ li jibqa' jinħareġ mill-Istati Membri skont formola maqbula fejn anke jittieħed kont tal-GNI tagħhom u f'dan ir-rigward il-parti ta' Malta kienet qiegħda tiżdied kemm minħabba li GNI tagħha kien qed jikber u anke minħabba reviżjoni li saret f'ċerta statistika;

s'issa Malta kienet għadha net beneficiary però kien se jasal iż-żmien li Malta ssir net contributor u f'dik l-eventwalità diġà kien qiegħed isir studju dwar kif Malta tkun tista' titlob aġġustamenti jew korrezzjonijiet f'dan ir-rigward;

din id-deċiżjonji, li tapplika sal-2020, kienet bejn wieħed u ieħor fuq l-istess linji ta' dik li kienet tapplika għall-perjodu 2007-2013; u

din id-deċiżjoni kienet maqbula mill-Istati Membri fis-26 ta' Mejju 2014, kienet approvata mill-Kabinett fit-2 ta' Ġunju 2015, u li l-proċess ta' approvazzjoni minn kull Stat Membru kien mistenni jiġi konkluż fil-bidu tal-2016.

Il-Kumitat irreġistra qbil unanimu dwar din id-deċiżjoni u qabel li ċ-Chairman jirrapporta lill-Kamra f'dan is-sens.

KONSIDERAZZJONI TAL-PROPOSTA GĦALL -INTRODUZZJONI TA' DIK LI QIEGĦDA TISSEJJAĦ 'GREEN CARD', JIĠIFIERI, MEZZ KIF IL-PARLAMENTI NAZZJONALI JIKKONTRIBWIXXU GĦALL-IŻVILUPP TA' LEĠISLAZZJONI F'LEVELL TA' UNJONI EWROPEA SA MINN QABEL IL-PUBBLIKAZZJONI TAGĦHA LI GĦANDHA TIKKUMPLIMENTA R-RWOL TAL-KUMMISSJONI U L-PARLAMENT EWROPEW

127 Ittra datata t-12 ta' Ġunju 2015 mingħand Lord Boswell, President tal-Kumitat għall-Affarijiet Ewropej tal-House of Lords, dwar proposta għal 'green card';

128 Informazzjoni miġbura mill-Uffiċċju tal-Iskrivan dwar proposta għal 'green card'.

Is-Sur Ian Paul Bajada, research analyst mal-Kumitat, għamel preżentazzjoni dwar din il-proposta u wara kien hemm diskussjonji.

Il-Kumitat għaraf li l-għan wara din il-proposta kien li jissaħħaħ ir-rwol tal-parlamenti nazzjonali fil-proċess leġislattiv tal-Unjoni Ewropea permezz ta' djalogu pro-attiv u pożittiv.

Il-Kumitat qabel li fil-laqgħa li kien imiss tal-COSAC, iċ-Chairman jappoġġja din l-inizjattiva.

Informazzjoni miċ-Chairman: il-Ministru għall-Affarijiet Barranin bagħat jgħarraf lill-Kumitat bil-preżenza f'Malta ta' helicopter minn tal-HMS Bulwark tal-Qawwa Navali tar-Renju Unit u tal-24 crew tiegħu.

Fil-fatt il-Gvern tar-Renju Unit offra tliet helicopters imma l-Gvern Malti aċċetta wieħed.

Din il-preżenza ma tmurx kontra l-Konstituzzjoni peress li dan sar fuq stedina tal-Gvern Malti bħala miżura ta' siġurtà nazzjonali fil-kuntest tal-attakki terroristiċi li kienu qegħdin iseħħu f'diversi pajjiżi u fid-dawl tal-influss ta' persuni mil-Libja f'liema pajjiż kien hemm preżenza tal-Islamic State.

ittra datata l-1 ta' Ġunju 2015, mingħand id-Direttorat għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin dwar rakkomandazzjonijiet għall-għoti ta' dritt tal-vot lill-Maltin li jgħixu barra: Il-Kumitat innota li dawn ir-rakkomandazzjonijiet kienu jinsabu għall-konsiderazzjoni tal-partiti politiċi kif kien ġie reġistrat fil-laqgħa tal-Kumitat tal-1 ta' Ġunju 2015 fejn ġie diskuss ir-rapport annwali tal-Kunsill għal Maltin li jgħixu barra minn Malta u għaldaqstant f'dan l-istadju ma kienx hemm bżonn ta' aktar azzjoni f'dan ir-rigward.

Fit-8.07 p.m. il-Kumitat aġġorna għall-Ħamis 9 ta' Lulju fis-6 pm bil-laqgħa mal-Ministru tal-Istat għall-Affarijiet Ewropej tal-Italja, l-Onor.

Sandro Gozi, u kien hemm qbil li l-laqgħa tiġi preseduta mill-Onor.

Joe Sammut peress li ċ-Chairman kien se jkun imsiefer.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 11

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

Laqgħa Nru 11

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fit-8.15 p.m.

DISKUSSJONI DWAR L-ETÀ TAL-KUNSENS SESSWALI – KONTINWAZZJONI

THE CHAIRPERSON (Onor. Etienne Grech): Nagħti merħba lil kull min qiegħed preżenti għal din il-laqgħa.

Din se tkun laqgħa oħra li fiha se nkunu qegħdin niddiskutu l-età tal-kunsens sesswali.

Tajjeb ngħidu li s'issa smajna ammont mhux ħażin ta' kelliema minn diversi oqsma.

Tkellimna ma' professjonisti kif ukoll ma' diversi għaqdiet taż-żgħażagħ u llum se nkomplu nagħmlu l-istess.

Fil-fatt l-ewwel mistiedna tagħna hija Dr Anna Maria Cassar, Clinic Psychologist u magħha se naraw daqxejn x'jistgħu jkunu l-effetti fuq iż-żgħażagħ jekk inniżżlu l-età tal-kunsens sesswali minn 18-il sena għal 16-il sena.

Dr Cassar nixtieq infakkrek biss li din il-laqgħa se tkun qiegħda tiġi streamed live fuq il-website uffiċjali tal-Parlament.

DR ANNA MARIA CASSAR (Clinical Psychologist): L-ewwel nett nixtieq nirringrazzjakom ta' din l-istedina li għamiltuli.

Fix-xogħol tiegħi bħala Clinical Psychologist niltaqa' ma' ħafna persuni vulnerabbli u naħdem mat-tfal, maż-żgħażagħ u ma' adulti ta' kull età.

L-adolexxenza kif nafuha aħna bħala età hija età ta' paradossi għax il-maturità fiżika u l-maturità sesswali tibda minn ħafna qabel il-maturità emottiva u l-maturità konjuttiva.

Fil-fatt din tibqa' tiżviluppa iżjed tard u hija sitwazzjoni komplessa meta wieħed joqgħod jaħseb fuq l-età tal-kunsens f'dan l-ambitu.

Jien hawnhekk se nitkellem aktar fuq ix-xogħol tiegħi milli fuq ir-riċerka u affarijiet oħra.

Fix-xogħol tiegħi nara ħafna adolexxenti u dawn narahom fil-preżenza tal-ġenituri tagħhom.

Fl-ambitu tax-xogħol tiegħi huwa importanti ħafna li l-ġenituri jkunu nvoluti fid-dijanjosi u fit-trattament ta' uliedhom.

Jiena dejjem nitlob il-kunsens tal-ġenituri, tkun xi tkun l-età tagħhom.

Dan anke minħabba li jien naħdem fil-private practice u jkolli bżonn li l-ġenituri ...

THE CHAIRPERSON: Jekk ikollok tfajla ta' 17-il sena dejjem tkun tixtieq li din tiġi għandek mal-ġenituri tagħha, anke jekk se tkellmek fuq affarijiet emozzjonali?

DR ANNA MARIA CASSAR: Jiena nitlob il-kunsens tal-ġenituri imma ovvjament dejjem se nħalli ċertu ħin biex inkellem liż-żgħażagħ waħedhom.

Ħafna drabi ngħid lill-ġenituri sabiex joħorġu barra u liż-żgħażagħ narahom waħedhom.

Imma bħala parti mit-trattament u minħabba wkoll il-kuntest lokali, li huwa wieħed kumpless, ikolli bżonn il-preżenza tal-ġenituri.

Ma ninsewx li ż-żgħażagħ tagħna jdumu aktar fid-djar tagħhom u fejn pereżempju fl-Istati Uniti ż-żgħażagħ jitilqu mid-djar tal-ġenituri tagħhom hekk kif ikollhom 18-il sena, iż-żgħażagħ Maltin jibgħu jgħixu mal-ġenituri tagħhom tal-inqas sakemm ikollhom 25 sena u jibqgħu jiddependu wkoll finanzjarjament fuq il-ġenituri tagħhom.

Il-ġenituri tagħhom iħallsulhom għat-trattamenti mediċi tagħhom u allura l-ġenituri huma importanti ħafna u jkolli ninvolvihom fejn jidħol it-trattament mediku.

Imma nerġa' ngħid li dak li jgħiduli ż-żgħażagħ ikun b'mod privat.

Jiena nikser biss il-privatezza ta' dak li jgħiduli jekk naħseb li se jweġġgħu huma jew inkella jekk xi ħadd se jweġġagħhom.

Kif kont qiegħda ngħid l-adolexxenza hija età ta' ħafna paradossi u naħseb li hawnhekk lill-adolexxent irridu neħduh f'kuntest.

Għandek il-kuntest tal-familja li huwa importani ħafna.

Imbagħad għandek il-kuntest tal-iskola u l-kuntest tal-maturità fiżika tagħhom.

Waħda mill-affarijiet li jiena naħdem ħafna biha u nħares lejha hija l-livell emottiv tal-persuna li nkun qiegħda naħdem magħha, dik li aħna nsejħulha l-emotional quotion jew l-emotional IQ.

Ħafna drabi nisimgħu bl-IQ bħala l-livell ta' intelliġenza u ninsew l-emotional IQ.

Dan qiegħda nsemmih għax minħabba li fil-professjoni tiegħi nara tfal u żgħażagħ li jkunu predisposti għal kondizzjonijiet mentali, fosthom dipressjoni, ansjetà, awtiżmu, attention deficits u hyperactivity li fihom infushom iġiegħlu lit-tfal ikunu aktar vulnerabbli emottivament.

Dan ifisser li għandek ċerti tfal li meta jiġu biex jagħmlu deċiżjonijiet jistgħu jkunu impulsivi u allura dik se ddaħħalhom f'aktar inkwiet.

U għalhekk jiena rrid inkun responsabbli biżżejjed biex jekk nara li l-kondizzjoni ta' dawn it-tfal jew żgħażagħ tista' tesponihom għal xi inkwiet, ma nħallihomx jgħumu waħedhom u għalhekk ikolli ninvolvi lill-ġenituri tagħhom.

MICHAEL GONZI: Jekk l-età tal-kunsens se tinżel għal 16-il sena, inti se tibqa' tħoss li għandek taqsam l-affarijiet mal-ġenituri taż-żgħażagħ li jiġu jkellmuk?

U jekk tinbidel il-liġi taħseb li din se tkun ta' ġid?

DR ANNA MARIA CASSAR: Fil-kuntest tiegħi ħafna miż-żgħażagħ jiġu mill-ewwel mal-ġenituri tagħhom, l-ewwel nett għax il-ġenituri jħallsulhom għat-trattament u anke għax sa ċertu punt il-ġenituri jkollhom ċerta aura fuq it-tfal tagħhom.

Apparti minn hekk inħoss li f'ċerta sitwazzjonijiet iż-żgħażagħ ma jkunux maturi biżżejjed biex jiffaċjawhom waħedhom u nkunu qegħdin ngħabbuhom b'piż akbar jekk nitfgħu ċerta deċiżjonijiet fuqhom.

Pereżempju jekk jien inħoss li ż-żagħżugħ jew żagħżugħa li għandi quddiemi għandu bżonn il-mediċina, dik il-mediċina ma niktibilux jien imma jkolli nagħmillu referral għand tabib.

U allura ma nistax ngħabbi lill-adolexxent biex imur għand it-tabib waħdu ħalli jiktiblu l-mediċina li għandu bżonn.

Nagħmel hekk għax kull mediċina fiha s-side effects tagħha.

Pereżempju hemm ċerta mediċina fil-qasam tad-dipressjoni li lil dak li jkun tagħmlu aġitat fil-bidu.

U jekk il-ġenituri ma jkunux jafu għalfejn it-tfal tagħhom qed ikunu aġitati u b'xi mod mhux qed jgħinuhom jirregolaw il-mediċina … Ma ninsewx li hemm l-impulsività f'ċerti sitwazzjonijiet bħal pereżempju fl-attention deficit u fil-hyperactivity u li allura t-tfal ma jkunux iridu assolutament jieħdu l-mediċina.

DEBORAH SCHEMBRI: Meta aħna qegħdin inħarsu lejn jekk l-età tal-kunsens għandhiex tinżel jew le, aktar milli l-età tal-kunsens biex inti tagħti l-kunsens tiegħek għat-trattament, li hija importanti wkoll, aħna nixtiequ nafu x'differenza tagħmel lil min għandu 16 li issa dan l-att sesswali m'għadux aktar ipprojbit.

Taħsibx li tagħmlilhom differenza jew jekk jimpurtahomx - għax xi kultant anke dik is in question – minn din il-bidla fil-liġi?

U meta tneħħi lil dawk li huma vulnerabbli minħabba ċerti mediċini għax dawk diġà tipproteġihom il-liġi, taħsibx li ż-żgħażagħ ta' 16-il sena humiex maturi biżżejjed biex jieħdu d-deċiżjoni li jkollhom x'jaqsmu ma' xi ħadd?

U dan fl-ambitu ta' dak li diġà nafu u ċjoè li llum il-ġurnata l-età medja ta' meta ż-żgħażagħ jibdew ikollhom x'jaqsmu ma' xulxin hija ta' 15-il sena.

MICHAEL GONZI: Mix-xogħol tiegħek inti tara differenza bejn tifel jew tfajla ta' 16-il sena, 17-il sena u 18-il sena?

Issa ħalli nagħtik xenarju; tfajla ta' 17-il sena li qiegħda toħroġ ma' xi ħadd fuq id-drogi u din ġiet għandek m'ommha.

Kif inhi l-liġi llum din qiegħda favur tal-omm biex tgħinnha żżomm lit-tifla tagħha taħt kontroll.

Ma nixtieqx nuża l-kelma "kontroll" imma m'għandniex kelma oħra minflokha.

Issa jekk se nbiddlu l-liġi, dik it-tfajla se ddur fuq ommha u se tgħidilha li l-liġi issa qiegħda hekk u allura hi tista' tagħmel li trid.

Allura fl-opinjoni tiegħek, f'dan ix-xenarju, li nbiddlu l-liġi se nagħmlu l-ġid?

Jew se nagħmlu l-ħsara?

Jew inkella mhux se tagħmel differenza?

Għamlet differenza matul il-konsultazzjonijiet li kellek?

Ġieli kellek lil xi ħadd li ġie għandek u qallek li l-liġi tgħid hekk u allura għandu l-jedd fuq it-tifla tiegħu?

Iseħħu dawn l-affarijiet jew inkella din il-liġi kienet kompletament ta' xejn?

DR ANNA MARIA CASSAR: Jiena nifhem li kif iż-żgħażagħ jimmaturaw l-esplorazzjoni sesswali se tkun qiegħda hemmhekk, anke minħabba l-pressjoni ta' sħabhom u mill-iskejjel.

Pereżempju s-subien jiftaħru ħafna fuq l-affarijiet li jistgħu jagħmlu u l-bniet ikollhom ukoll dawk il-crushes kif ukoll ħafna drabi jitkellmu fuq xenarji immaġinarji, fuq fantażiji biex ngħid hekk, imma li wkoll joħolqulhom ċerta pressure għax ikun hemm min jgħid li huwa pprova ċerti affarijiet.

L-adolexxenza hija età fejn il-belonging huwa importanti ħafna u allura l-peer pressure forsi se jkun aktar sinifikanti.

THE CHAIRPERSON: Mistednin li kellna hawnhekk kienu qalulna li l-ewwel nett iż-żgħażagħ jagħtu ħafna aktar importanza lill-peers tagħhom milli lill-ġenituri tagħhom u li dawn jistħu ħafna biex jiftħu qalbhom mal-ġenituri tagħhom dwar l-avventuri sesswali li kellhom.

Inti taħseb li dan huwa minnu?

U allura meta jfittxu l-għajnuna professjonali, il-fatt li jkollhom imorru mal-ġenituri tagħhom, dawn jippreferu li ma jmorru mkien?

DR ANNA MARIA CASSAR: Naħseb li hekk hu u din tgħodd mhux biss għall-adolexxenti imma anke għat-tfal żgħar u għall-adulti.

Meta tiġi biex tiftaħ qalbek ħafna drabi ssibha ħafna aktar faċli ma' persuna barra mill-familja, ma' persuna li tkun indipendenti, li mhijiex se tiġġudikak u li sa ċertu punt mhijiex se tinkwieta bil-mod ta' kif jinkwetaw il-ġenituri.

Huwa minnu li ħafna drabi l-ħbieb ikunu minn tal-ewwel li jkunu jafu li xi ħadd fil-grupp tagħhom huwa attiv sesswalment u jkunu huma stess li jinkwetaw fuq sħabhom, jiġifieri għandek dak iċ-ċirku fejn iż-żgħażagħ stess jinkwetaw għal xulxin.

U fuq il-mistoqsija tal-Onor.

Gonzi rrid ngħid li jekk aħna se nniżżlu l-permessibilità iċ-ċansijiet huma li se jkun hemm aktar peer pressure bejniethom biex jesperimentaw aktar.

THE CHAIRPERSON: Il-maġġoranza taż-żgħażagħ tal-lum huma konxji bl-etá tal-kunsens sesswali?

DR ANNA MARIA CASSAR: Naħseb li iva, u qiegħda ngħid hekk minħabba li anke meta jmorru għand professjonisti, nagħmluhielhom ċara li hemm ir-responsabilità tal-ġenituri.

DEBORAH SCHEMBRI: Inkun qiegħda ngħid sew li meta jmorru għand professjonisti, imorru għax ikollhom xi tip ta' problema?

DR ANNA MARIA CASSAR: Fil-każ tiegħi iva.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma tfajliet u ġuvintur in ġenerali, qabel ma jkollhom x'jaqsmu mal-ġuvni jew mat-tfajla tagħhom, jaħsbu li huma outside the remit of the law jew ikunu jafu li qed jiksru l-liġi huma jew li l-partner tagħhom qed jikser il-liġi?

Kif nafu jista' ikollok tfajla ta' 16-il sena u ġuvni ta' 19-il sena fejn it-tfajla tiġi kkonsidrata mil-liġi bħala l-vittma ta' reat li qed jagħmel il-ġuvni tagħha.

U allura dawn iż-żgħażagħ fil-verità jieqfu u jaħsbu ftit qabel jagħmlu xi ħaġa?

THE CHAIRPERSON: Nixtieq inżid xi ħaġa oħra.

Inti għedtilna li tikser il-kunfidenzjalità jekk ikun hemm xi ħaġa kontra l-liġi.

Issa jekk ikollok waħda ta' 17-il sena li tirrakkontalek li għandha esperjenza sesswali ma' xi ħadd ta' 18-il sena, teknikament hemmhekk qiegħda tikser il-liġi.

Allura inti obbligata li tikser il-kunfidenzjalità hemmhekk?

MICHAEL GONZI: Dr Cassar ma qalitx meta xi ħadd jikser il-liġi imma qalet f'każ li jkun hemm xi perikolu għal min imur ikellimha.

DR ANNA MARIA CASSAR: Jekk il-pazjent jew il-klijent ikun jew se jweġġa' lilu nnifsu jew lil ħaddieħor.

F'dak il-każ, legalment jiena għandi l-obbligu li nara li ma jiġrilhom xejn għax fl-aħħar mill-aħħar I care for my patients u ma nkunx nixtieq li jiġrilhom xi ħaġa li biha jistgħu jweġġgħu.

Din tista' tkun xi ħaġa psikoloġika, fiżika u morali.

MICHAEL GONZI: Jiġifieri meta jkunu taħt l-età inti tarahom biss meta jkun hemm il-ġenituri tagħhom preżenti?

DR ANNA MARIA CASSAR: Meta jkunu under age l-ewwel darba li jiġu dejjem ikolli bżonn il-kunsens tal-ġenituri.

Dik dejjem nitlobha, mhux biss minħabba l-ambitu tiegħi u biex nipproteġi l-professjoni tiegħi imma wkoll għaliex inħoss li għandi nipproteġi lill-klijenti tiegħi, li f'ċerti sitwazzjonijiet l-iżvilupp konjittiv kif ukoll emozzjonali tagħhom ma jkunx daqshekk raffinat biex ikunu jistgħu jieħdu deċiżjoni huma.

Pereżempju jekk qegħdin nitkellmu fuq mediċini biex jipprevjenu t-tqala mhux mixtieqa jew inkella jekk qed nitkellmu fuq is-sess …

THE CHAIRPERSON: Is-Segretarju Parlamentari Christopher Fearne.

CHRISTOPHER FEARNE (Segretarju Parlamentari għas-Saħħa): Jekk aħna naslu biex nirrakkomandaw li nniżżlu l-età tal-kunsens sesswali, se nkunu qegħdin nabbinaw magħha kampanja ta' edukazzjoni fuq ir-responsabilitajiet imma nafu li mhux dejjem … Issa jekk din se twassal għal aktar atti sesswali, jista' ikun li jkollna aktar ommijiet ta' età iżgħar.

Inti taħseb li se jagħmlu differenza dawk is-sentejn ta' jekk għandekx omm ta' 17-il sena jew omm ta' 19-il sena?

DR ANNA MARIA CASSAR: Jekk f'dawk is-sentejn billi l-liġi tibqa' kif inhi jiena naf li se nipproteġi ċerta faxxa ta' tfal milli jkollhom aktar riskji għal teenage pregnancies kif ukoll għal ċertu tip ta' mard, allura kieku jien nużahom dawk is-sentejn u mhux nitlifhom.

Jekk dik hija l-għażla, nippreferi li għandi dawk is-sentejn biex nipproteġi lill-adolexxenti milli xejn.

CHRISTOPHER FEARNE: Taf jekk hemmx riċerka li turi f'pajjiżi oħra fejn niżlet l-età ta' dikriminalizzazzjoni tas-sess kienx hemm żieda fit-teenage pregnancies jew le?

THE CHAIRPERSON: Hawn Malta għandna rata pjuttost għolja ta' teenage pregnancies.

DEBORAH SCHEMBRI: U f'pajjiżi oħra?

MICHAEL GONZI: Se tagħmel differenza jekk inniżżel l-età tal-kunsens sesswali għal 17-il sena minflok għal 16-il sena?

Żagħżugħ ta' 16-il sena se jkun iktar responsabbli jew responsabbli daqs wieħed ta' 17-il sena jew daqs wieħed ta' 18-il sena?

DR ANNA MARIA CASSAR: Għalija naraha iżjed kumplessa milli xi ħaġa li hija clear-cut minħabba ċ-ċirkostanzi ta' kull persuna.

Fl-ambitu tiegħi u fil-qasam tiegħi dawk is-sentejn kont nużahom biex nipproteġi kemm lit-tfal kif ukoll lill-ġenituri.

Imma fl-ambitu tas-soċjetà in ġenerali rrid nikkonsidra kollox; il-komunità u l-kuntest li jkunu trabbew fih it-tfal.

Pereżempju tfal li jkunu trabbew f'ambitu fejn il-promiskwità mhijiex xi ħaġa ta' tħassib, ovvjament se jkunu aktar esposti minħabba l-family contacts tagħhom għall-promiskwità.

U allura dawk is-sentejn mhux se jaffettwawhom għax xorta qegħdin f'dik il-kultura.

Issa rigward riċerka ma nafx jekk hemmx xi ħaġa simili.

THE CHAIRPERSON: Meta kellna r-rappreżentanti tal-Medical Council kienu qalulna li the medical profession hindered to help, fis-sens li minħabba li l-liġi hi kif inhi, u apparti li l-age of sexual consent hija ta' 18-il sena, hawn Malta għandna l-age of treatment li hija ta' 18-il sena wkoll.

Jekk pereżempju wieħed jista' iniżżel l-età tal-age of sexual consent biex forsi tkun tista' tagħti lil dawk li għandhom 16 u 17-il sena l-contraceptive pills jew inkella biex tikkura xi sexual transmitted diseases, inti ovvjament dejjem trid toqgħod attent x'tip ta' mentalità għandha l-persuna li għandek quddiemek.

Trid tara jekk hijiex vulnerabbli jew inkella hijiex responsabbli.

U jekk trid tagħti l-kontraċettivi trid tniżżel ukoll l-età li l-liġi tippermettilek li inti tista' tagħti lil dik il-persuna.

Kif inhi l-liġi bħalissa persuna jrid ikollha 18-il sena biex tkun tista' issir operazzjoni fuqha.

Jekk persuna tkun taħt it-18-il sena jrid ikun hemm il-ġenituri tagħha li jagħmlu tajjeb għaliha għax l-age of treatment hija ta' 18-il sena.

Inti taħseb li kieku nnaqqsuhom dawn l-etajiet għal 16 jew 17-il sena, il-professjonisti kollha jkunu jistgħu jgħinu liż-żgħażagħ biex jagħtuhom il-kontraċezzjoni u anke biex jiddiskutu l-problemi tagħhom mingħajr ma jkun hemm għalfejn li ż-żgħażagħ iġibu l-ġenituri tagħhom?

DR ANNA MARIA CASSAR: F'ċerti sitwazzjonijiet dejjem għandhom id-dritt u l-privatezza biex jiddiskutuhom, l-aktar meta tiġi biex tieħu ċerta pożizzjoni jew inkella meta tiġi biex tagħti trattament li jkun aktar challenging kemm għall-professjonist kif ukoll għall-ġenituri.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Membri li qegħdin isejħulna għall-vot fil-Plenarja.

Għalkemm xtaqna nisimgħu lill-mistednin li kellna hawnhekk ma nistgħux nagħmlu mod ieħor.

Li nistgħu nagħmlu hu li jew nistednukom għal darb'oħra jew inkella jekk għandkom xi preżentazzjoni, tistgħu tħalluha biex narawha bil-kwiet.

Nistgħu nerġgħu nistednukom għal laqħa oħra imma issa se jkollna nagħlqu l-laqgħa u nitilgħu fil-Plenarja.

THE CHAIRPERSON: Ħalli nwaqqaf il-laqgħa għal ftit minuti.

THE CHAIRPERSON: Peress li għad fadal ftit minuti oħra qabel nitilgħu għall-vot se nistieden issa lis-Sinjura Dolores Gauci sabiex tgħidilna xi ħaġa ta' malajr fuq il-possibilità li nniżżlu l-età tal-kunsens sesswali.

IS-SINJURA DOLORES GAUCI (Head Development & Implementation Strategy in the Ministry of Education): Jiena hawnhekk se nitkellem bħala professjonista u se nitkellem mill-esperjenza tiegħi wkoll.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni tagħkom li meta qegħdin nitkellmu fuq l-età tal-kunsens sesswali, qegħdin ngħidu li tali persuna taf x'inhuma l-konsegwenzi ta' dak li se tagħmel.

Jiena naħseb li hemmhekk għandek issue importanti għax jista' jkollok żagħżugħ li filwaqt li ġismu qed imexxih mod, l-emotion intelligence tiegħu – kif qalet qabli Dr Cassar - ma tkunx qiegħda hemmhekk u ma jkunx qiegħed jifhem verament xi jkun qiegħed jagħmel f'dak il-mument tal-azzjoni sesswali.

Għaldaqstant naħseb li dik hija issue importanti.

Jiena ma narahiex bħala xi sitwazzjoni fejn wieħed jista' jgħid għandniex inniżżluha jew le din l-età qisu għandek xi ħaġa black on white għax fil-fehma tiegħi hija issue kumplessa ħafna.

Hawnhekk mhux biss għandek issue legali imma għandek ukoll issue li għandha x'taqsam mal-kultura tal-pajjiż.

Għandek ukoll l-irwol li l-Liġi Kriminali tintuża biex tifforma l-valuri tal-pajjiż.

Jiena naħseb li dawn huma l-elementi li jridu jittieħdu in konsiderazzjoni meta nkunu qegħdin niddeċiedu jekk għandhiex tinżel l-età tal-kunsens sesswali jew le.

Il-ħaġa l-oħra hi li l-liġi qiegħda hemmhekk biex tipproteġi l-innoċenza tat-tfal, kemm fiżikament kif ukoll psikoloġikament.

Allura wieħed irid jara li l-fatt li se jniżżel l-età biex persuna tkun tista' tagħmel sexual intercourse mingħajr ma jkun hemm il-liġi li tipproteġiha, x'impatt se tħalli fuqha tali azzjoni.

Whether we like it or not, naħseb li ħafna żgħażagħ qegħdin jidħlu f'sexual activity ta' kull tip u forsi xi ħaġa li wieħed irid iħares lejha wkoll hija dwar kif jistgħu jiġu protetti dawn iż-żgħażagħ.

Jekk inti għandek tfal jew żgħażagħ li qed ikollhom azzjonijiet sesswali ma' żgħażagħ tamparhom jew kważi tamparhom, hemmhekk ir-riskju ta' abbuż se jkun ħafna inqas milli kieku għandek xi ħadd ta' età kbira ma' xi ħadd ta' età żgħira.

U jekk se jkun hemm liġi li se tniżżel l-età tal-kunsens, waħda mill-issues li trid tiġi indirizzata hija l-vulnerabilità tal-persuna.

Jekk inti għandek persuna tà liema età hi u għandek l-għalliem tagħha, trid tkun att kriminali li jkollok x'taqsam ma' żagħżugħ jew żagħżugħa ta' età żgħira.

Naħseb li dawn huma issues li forsi l-liġi trid tieħu in konsiderazzjoni biex tipproteġi lil dawk il-minorenni li huma vulnerabbli.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

CHRISTOPHER FEARNE: Naħseb li dan huwa punt importanti.

Aħna konna qed naħsbu wkoll fuq il-banding imma dan il-punt li semmejt huwa importanti wkoll għax qed turi li hemm ċerti sitwazzjonijiet li qatt m'għandu jkun permessibbli … Pereżempju jista' ikollok persuna li tant tkun influwenzata minn persuna oħra li din faċilment tista' tiġi persważa ...

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: Fid-djar tat-tfal fejn għandek ukoll l-adolexxenti ma jistax ikollok careworker, li forsi huwa żgħir fl-età hu stess, li jkollu relazzjoni intima ma' xi ħadd residenti f'dik id-dar.

THE CHAIRPERSON: Għandek ukoll l-għalliema.

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: Imma jekk għandek xi ħadd ta' 16-il sena li qiegħed ma' xi ħadd ta' 19-il sena, il-liġi se tagħtik il-permess biex tagħmel dan sakemm il-liġi ma tkunx qiegħda tipproteġik …

THE CHAIRPERSON: Jista' ikun ukoll fl-Università bejn lecturer u student jew studenta.

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: Mhijiex illegali.

CHRISTOPHER FEARNE: Jekk lecturer ikollu relazzjoni ma' studenta ta' 20 sena mhijiex illegali?

THE CHAIRPERSON: Bħalma tabib ma jistax ikollu relazzjoni ma' pazjenta tiegħu.

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: It is unethical u għalhekk għedt li hija xi ħaġa kumplessa ħafna.

Issa ħalli ngħid xi ħaġa oħra fuq nota differenti.

L-ewwel kontu qegħdin titkellmu ma' Dr Cassar fuq affarijiet li huma physical.

U allura tajjeb ngħidu li r-riskju ta' cervical cancer jogħla ħafna iktar the younger the age li l-persuna tkun sesswalment attiva.

Fuq din hemm riċerki kbar.

Apparti minn hekk għandek ir-riskju ta' STDs u għandek ukoll adolexxenti li għaddejjin minn social and psychological issues.

Pereżempju jekk għandek il-ġenituri tiegħek li qegħdin jisseparaw u allura forsi qed tħossok vulnerabbli u li m'intix maħbub, x'se tagħmel?

Se tfittex lil xi ħadd li se jħobbok u ta' dik l-età inti għandek tħares lejn is-sess bħala xi ħaġa intima u ta' imħabba imma ma tkunx qiegħed tifhem l-ambjent li qed fih u li allura dik ir-relazzjoni mhijiex healthy għalik.

THE CHAIRPERSON: Kieku intom kellkom tirrakkomandaw li l-age of sexual consent tonqos minn 18 għal 16, għandkom xi riżervi fuqha jew inkella favur tagħha totalment?

X'inhi l-opinjoni tagħkom?

DR ANNA MARIA CASSAR: Jiena jkolli r-riżervi tiegħi imma dment li l-vulnerabbli jiġu protetti ma nsibx oġġezzjoni.

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: Jiena l-istess, ikolli r-riżervi tiegħi imma ma ngħidx le għaliha.

THE CHAIRPERSON: Nimmaġina li t-tħassib huwa fuq dawn in-nies vulnerabbli u fuq l-edukazzjoni hux hekk?

IS-SINJURA DOLORES GAUCI: Eżattament.

Irid ikun hemm kampanja ta' edukazzjoni għax il-ġenituri se jkollhom culture shock biha din!

THE CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Min-naħa tagħna nistgħu naġġornaw din il-laqgħa għall-ġimgħa d-dieħla, fejn se jkollna xi mistednin oħra u se nagħmlu wkoll diskussjoni bejnietna fuq dan is-suġġett.

Grazzi.

Fid-8:51 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

LAQGĦA NRU 11

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u mal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar il-Familja ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fit-8:15 p.m.

L-Onor.

Etienne Grech, President tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ppreseda.

PREŻENTI: L-Onor.

Deborah Schembri u l-Onor.

Min-naħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u l-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa kien hemm preżenti wkoll: L-Onor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali kienet preżenti għal-laqgħa.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

DISKUSSJONI DWAR L-ETÀ TAL-KUNSENS SESSWALI - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat stieden lil Dr Anna Maria Cassar, Clinical Psychologist u lis-Sinjura Dolores Gauci biex jagħtu l-veduti tagħhom fuq dan is-suġġett.

Wara l-interventi tal-mistednin, saru diversi mistoqsijiet mill-Membri preżenti.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU 15

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u mal-Kumitat Permanenti dwar il-Familja

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Parlament, fit-8:15 p.m.

Din il-laqgħa konġunta kienet preseduta mill-Onor.

PREŻENTI: Is-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa l-Onor.

Min-naħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u l-Kumitat Permanenti dwar il-Familja kien hemm preżenti wkoll: iċ-Chairperson l-Onor.

Deborah Schembri u l-Onor.

Il-President tal-Kamra qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 14 li saret nhar l-Erbgħa 10 ta' Ġunju 2015 ġew konfermati.

Il-Kumitat stieden lil Dr Anna Maria Cassar, Clinical Psychologist u lis-Sinj.

Dolores Gauci biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Fid-8:50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa 15 ta' Lulju 2015 fis-6:45 pm.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees health


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 48

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 48

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 48

L-Erbgħa, 8 ta' Lulju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-7.35 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 40 li saret nhar l-Erbgħa, 11 ta' Marzu 2015 ġew konfermati.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 41 li saret nhar l-Erbgħa, 18 ta' Marzu 2015 ġew konfermati.

PREŻENTAZZJONI TAR-RAPPORT MILL-PRESIDENT'S FOUNDATION FOR THE WELLBEING OF SOCIETY

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Illum għandna l-preżentazzjoni tar-rapport "The President's Foundation for the Wellbeing of Society".

Qabel xejn nixtieq nirringrazzja lil Dr Ruth Farrugia u lis-Sur George Douglas Saliba tal-interess li wrejtu biex tiġu hawnhekk u taqsmu magħna ftit ħsebijiet dwar din il-fondazzjoni.

Nixtieqkom tgħidulna ftit x'qegħdin tagħmlu u fejn wasaltu.

Infakkarkom biss li din il-laqgħa qiegħda tiġi streamed live fuq l-internet u mbagħad aktar tard tintwera wkoll fuq il-mezzi televiżivi.

U issa se nħalli f'idejkom.

DR RUTH FARRUGIA (Director General and Vice Chair of the President's Foundation for the Wellbeing of Society): Nirringrazzjakom ta' din l-opportunità biex naqsmu magħkom ftit informazzjoni dwar il-Fondazzjoni tal-President għall-Ġid tas-Soċjetà u biex ngħidulkom x'għamlet din il-fondazzjoni matul din l-aħħar sena.

Se nippreżentawlkom ukoll ir-rakkmandazzjonijiet li ħarġu miċ-Ċelebrazzjoni ta' Jum il-Mara li saret fis-7 ta' Marzu 2015.

Il-Fondazzjoni twaqqfet mill-President sena ilu u din twaqqfet għal diversi raġunijiet imma l-aktar li twaqqfet kien proprju biex nagħrfu l-ġid - it-tradizzjoni ta' "wellbeing" għall-kelma "ġid" ma tantx hija waħda feliċi - li għandna fis-soċjetà u niskopru kif nistgħu nkattru dak il-ġid.

L-idea hi li niltaqgħu man-nies - fejn hemm diversi fora - u mingħandhom niskopru dak li qed jaħdem u x'inhu jġib il-ġid lin-nies.

Fil-fatt il-mistoqsija għal din is-sena kienet bażika ħafna u din kienet; What promotes wellbeing?, x'inhu li jkattar il-ġid?

Ovvjament inti u tistaqsi dik il-mistoqsija n-nies ġieli se jgħidulek x'qiegħed ifixkel.

Madankollu l-enfasi dejjem hi fuq il-pożittività u nistgħu ngħidu li ħarġu ħafna affarijiet pożittivi.

Iltqajna ma' nies f'komunitajiet diversi; iltqajna ma' tfal, ma' familji, ma' persuni interfaith, jiġifieri gruppi bi twemmin differenti li hawn Malta u nista' ngħidilkom li hija xi ħaġa tal-iskantament x'firxa kbira għandna minnhom, u ma' transculturalism fora.

Naf li din hija xi ħaġa topika ħafna bħalissa u aħna interessati ħafna biex inkattru l-ġid bejn kull tip ta' persuni li jgħixu f'Malta.

Rigward vizzji aħna qed nirriferu għal kull tip ta' vizzju.

Fil-fatt l-aħħar riċerka li għamlu u li issa appik li tiġi ppubblikata hija dwar fuq jekk hemmx addictions għall-użu tal-internet.

Bħala core team qegħdin grupp ta' 11-il persuna u s-Sur George Douglas Saliba huwa wieħed milli jmexxi l-fora u li jiltaqa' ma' ħafna nies.

Biex tiltaqa' man-nies trid tagħmel recruitment tajjeb u trid tagħmel ħafna spade work u preparazzjoni.

Apparti dawn l-entitajiet kollha li semmejt hemm il-Core Team li jagħmel diversi proġetti, fosthom is-Secret Garden Project li dwaru għandkom xi informazzjoni fil-pack li tajnikom.

L-użu ta' dak il-ġnien beda b'risposta għal dak li kienu qalulna t-tfal fil-forum tat-tfal.

Fil-fatt fl-attività li saret biex infakkru l-25 anniversarju tal-Konvenzjoni tad-Drittijiet tat-Tfal, it-tfal qalulna li m'għandhomx biżżejjed open spaces biex jilgħabu barra.

Għalhekk il-President ta' Malta ġentilment offriet il-ġnien privat tagħha.

U b'hekk għamilna dawn il-ħames attivitajiet li għadhom kif spiċċaw u li fihom it-tfal ħadu ħafna gost.

Tajjeb ngħid li ġew ħafna tfal u fil-fatt, f'temp ta' tliet xhur ġew aktar minn 1,000 tifel u tifla biex jużaw dan is-Secret Garden.

Aħna għamilna sforzi kbar biex it-tfal jintervistaw lil tfal oħra u biex it-tfal isiru jafu x'jaħdem u ma jaħdimx għalihom.

Għandna evaluation ukoll mal-adulti u mal-ġenituri u se jkun hemm rapport ieħor dwar dan għax ix-xewqa tagħna hi li dak li ħadem inkomplu bih u naqsmuh ma' postijiet oħra f'Malta.

Dan kien esperiment biex naraw x'se joħroġ minnu u veru kien aħjar milli mmaġinajna.

Għalhekk issa nixtiequ li nkomplu naqsmuh.

Hemm ħafna proġetti oħra imma mhux se neħdilkom raskom fuqhom.

Aħna għedna li biex niċċelebraw Jum il-Mara nistiednu lil dawk l-assoċjazzjonijiet li jaħdmu għan-nisa, man-nisa u għan-nisa.

Fil-fatt għamilna nofstanhar flimkien u veru kien hemm atmosfera sabiħa.

Kif tistgħu taraw mill-booklet bdejna proprju minn dak li għaddew minnu n-nisa Maltin f'dawn l-aħħar 100 sena.

Nistgħu ngħidu li għamilna a trip down memory lane.

Kellna lil Andrea Dibben u lil Maria Pisani li ħadmu flimkien fuq presentation vera ħelwa, bil-mużika, bil-kostumi u b'kollox.

Veru dħakna u tgħallimna fl-istess ħin.

Dr Marceline Naudi ħarset lejn il-wellbeing u t-tifsira tagħha u mbagħad kien hemm workshops fejn in-nisa pprovaw jiddentifikaw x'iġib il-wellbeing għalihom.

Fuq dan il-booklet tistgħu taraw ukoll it-temi li jippromwovu l-benesseri tan-nisa u t-temi li jfixxklu l-benesseri tan-nisa.

Insibu wkoll ir-rakkomandazzjonijiet li ma nafx kemm huma ġodda imma xorta waħda nixtiequ li tagħtu kashom u li forsi tmexxuhom 'il quddiem ukoll.

Pereżempju waħda mir-rakkomandazzjonijiet kienet proprju dik biex tippromwovi l-ugwaljanza bejn is-sessi li hija xi ħaġa importanti ħafna, l-idea li l-policies u l-miżuri li jittieħdu jagħmlu din il-promozzjoni kemm fis-settur privat kif ukoll fis-settur pubbliku.

Rakkomandazzjoni oħra hija dik li jsir taħriġ ħolistiku għall-pulizija għal meta jaħdmu f'każijiet ta' abbuż sesswali u vjolenza domestika.

Dik kienet xi ħaġa li ħarġet verament b'mod qawwi ħafna.

U jekk tippermettuli ftit din se nallaċċjaha ma' event oħra li kellna għas-survivors of domestic violence.

Iddeċidejna li nfakkru dik il-ġurnata billi nistiednu lil min għadda minn xi esperjenza simili biex jaqsam ma' ħaddieħor kif irnexxielu joħroġ mis-sitwazzjoni li kien fiha.

Nista' ngħid li kienet esperjenza sabiħa għax qasmu ħafna affarijiet pożittivi.

Pereżempju sar ukoll forum f'Għawdex fejn ħareġ biċ-ċar li f'Għawdex hemm ċerti nuqqasijiet fil-kamp tal-vjolenza domestika u li dawn hemm bżonn li jiġu indirizzati.

F'Għawdex s'issa għamilna 4 events imma beħsibna nagħmlu aktar.

L-Għawdxin japprezzaw ħafna dawn l-events li nagħmlu hemmhekk u żgur li hemm bżonn ta' rispons differenti u rispons approprjat għall-bżonnijiet partikolari li għandhom hemmhekk.

L-aħħar rakkomandazzjoni li niżżilna hija fuq kampanji pubbliċi u din nixtieq nallaċja magħha inizjattiva oħra li se tiġi mnedija dalwaqt.

Din il-kampanja jisimha "HeforShe" u forsi smajtu lil Emma Watson titkellem dwarha fil-UN speech li tat.

Il-President ta' Malta ġiet mistiedna biex tkun waħda mill-għaxar Kapi tal-iStati fid-dinja bħala promoter tal-"HeforShe Project".

F'dan ir-rigward il-Fondazzjoni qiegħda tniedi proġett apposta fejn l-idea hi li l-irġiel japprezzaw il-fatt li tkun raġel tagħtik ċerta priviliġġi.

Għaldaqstant għandhom jiżvestu ruħhom minn dak il-privileġġ li l-mara m'għandhiex.

Din tapplika mhux biss għall-irġiel u n-nisa imma tapplika għal kull tip ta' diskriminazzjoni.

Imma l-irġiel għandhom ikunu ċ-champions għad-drittijiet tan-nisa u permezz ta' din l-esperjenza l-irġiel għandhom ċans li jagħmlu xi ħaġa.

Jekk għandhom ommhom, oħthom jew it-tifla tagħhom naħseb li vale la pena li jagħmlu xi ħaġa fuqha.

Dawk huma ftit mir-rakkomandazzjonijiet li għandna hawnhekk.

Pereżempju ltqajna mal-komunità transesswali fejn waħda mill-issues li qegħdin nitkellmu magħhom hija fuq il-gender binary fiha nnifisha.

Għandna nitkellmu fuq male u female llum il-ġurnata?

Ovvjament hemm diversi issues oħrajn imma għalissa se nieqaf hawn.

THE CHAIRPERSON: Xi ħaġa li vera għoġbitni f'din il-Fondazzjoni hija marbuta mal-fatt li normalment meta nitkellmu fuq il-wellbeing moħħna jmur fuq il-wellbeing of an individual rather than on the wellbeing of society as a whole.

U allura qiegħed jolqotni l-fatt li hemm xi ħadd li qiegħed iħares il-wellbeing of society in general u l-mod ta' kif inhi mqassma naħseb li tħares lejn l-ispettru tal-affarijiet li jistgħu jolqtu l-ħajja tagħna ta' kuljum.

Xi xogħol li għamel dan il-Kumitat is-sena l-oħra u li għandu x'jaqsam mar-rakkomandazzjonijiet li tkellimt inti dwarhom kien proprju marbut mal-vjolenza domestika f'pajjiżna.

Fil-fatt saru ħafna laqgħat ma' diversi istituzzjonijiet li jaħdmu f'dan il-qasam u rajna kif dawn l-istituzzjonijiet jitrattaw lil dawk li jkunu għaddejjin minn din it-tip ta' vjolenza.

Ħarisna lejn il-health services, lejn il-Qrati tagħna, il-Legal Aid, u l-Pulizija fost l-oħrajn.

Ħriġna wkoll rapport li naħseb kien wieħed tajjeb u jkun tajjeb li forsi jkollkom kopja tiegħu għaliex aħna smajna wkoll lil vittmi ta' vjolenza domestika.

Għalkemm dak li smajna aħna, aktar konna qegħdin nisimgħu n-negattiv milli l-pożittiv, intom ħadtu n-naħa l-oħra tal-munita u naħseb li meta tgħaqqad kollox f'daqqa tkun tista' toħroġ xi ħaġa ta' ġid.

Intom semmejtu l-bżonn li jkun hemm taħriġ ħolistiku għall-pulizija f'każijiet ta' vjolenza domestika u dan smajnih aħna wkoll u hemmhekk hemm ħafna affarijiet li naħseb jistgħu jittranġaw.

Kien hemm ukoll rakkomandazzjoni min-naħa tagħna sabiex min ikun milqut mill-vjolenza domestika jkollu a holistic approach u allura jkollok post wieħed li fih ikollok is-servizzi kollha meħtieġa.

U allura jkollok nies mill-health services, psychologists, social workers, eċċ. biex dak li jkun mhux joqgħod jiġri minn post għal ieħor imma jinqeda minn post wieħed.

Dik kienet waħda mir-rakkomandazzjonijiet tagħna imma nafu li mhijiex faċli biex taqbad u tagħmilha għax għandek bżonn ta' interministerial approach.

Però l-Gvern qed jimpenja ruħu biex jgħaqqad tim ta' ministri differenti biex forsi nibdew naħdmu fuqha.

Rigward affarijiet li għandhom x'jaqsmu mat-transgenders hemm xogħolijiet oħra.

Pereżempju jiena qiegħda nirrapreżenta lill-Gvern fil-Council of Europe, fejn hemmhekk qegħdin naħdmu ħafna fuq dak li għandu x'jaqsam ma' kampanji bħalma semmejt inti li għandhom x'jaqsmu mal-ugwaljanza.

Jien ukoll ħejjejt rapport fuq it-transgender rights fl-Ewropa.

Jiena naħseb li huwa tajjeb ħafna li jkollna nies varji minn istituzzjonijiet varji li qegħdin jaħdmu fuq l-istess affarijiet għalkemm xi kultant nixtieq li nara li dawn jaħdmu aktar flimkien.

Xi kultant inħoss li dawn l-istituzzjonijiet, li jaħdmu verament tajjeb ħafna, – kemm mal-Università, mad-Dipartiment tal-Istudju fuq il-Familja, eċċ. – huma xi ftit sparpaljati u ħadd ma jkun jaf x'inhu jagħmel ħaddieħor.

Għalhekk ikun tajjeb li xi kultant, meta jkun hemm aktar minn għaqda waħda li qiegħda taħdem fuq l-istess suġġett, dawn jaraw kif jistgħu jqassmu x-xogħol bejniethom.

Aħna post żgħir u naħseb li din tkun xi ħaġa tajba li kieku ssir.

DR RUTH FARRUGIA: Dan li qed tgħid hija xi ħaġa għal qalbna ħafna u naqbel miegħek li hemm ħafna sparpaljar ta' riżorsi, mhux biss riżorsi finanzjarji imma anke riżorsi umani.

Waħda mill-affarijiet li l-Fondazzjoni veru qed tipprova tagħmel – s'issa rnexxielha darba imma għandna tlieta oħra in the pipeline – hu li ġġib flimkien dawn l-assoċjazzjonijiet.

Hija ħaġa pożittiva ħafna li wieħed jagħraf li hemm ħafna affarijiet komuni.

Pereżempju fis-settur tad-diżabilità hemm numru kbir ta' assoċjazzjonijiet li kollha jaħdmu fuq l-istess qasam.

Hemm setturi partikolari li għandhom erba' assoċjazzjonijiet li talbuna biex inressquhom flimkien u għalhekk aħna qegħdin nagħmlu proprju dan.

Tajjeb ngħidu li aħna m'għandna l-ebda xewqa – u l-istess intom – li naraw li jkun hemm assoċjazzjoni waħda għal dan is-settur għax kulħadd għandu bżonn tal-ispazju tiegħu biex jagħmel l-affarijiet skont il-ħteġijiet tiegħu.

Imma jekk ngħaqqdu flimkien dawn l-għaqdiet inkunu nistgħu niffaċilitaw aktar biex isir dak il-proċess.

Mhijiex faċli u hemm ħafna sfidi fiha imma veru hija xi ħaġa ta' valur li n-nies jersqu flimkien.

Aħna qegħdin naħdmu fuq roster ta' tliet xhur u allura hemmhekk qed taraw dak li għamilna fl-ewwel tliet xhur.

Laqqajna organizzazzjonijiet u għandna forum meetings għal gruppi partikolari ta' nies u għandna wkoll forum meetings pubbliċi għal organizzazzjonijiet li jirrappreżentawhom in-nies.

U hemmhekk l-atmosfera u l-attitudni tkun verament differenti u ħafna drabi huma stess jispiċċaw il-laqgħa billi jiftiehmu li għandhom jingħaqdu flimkien biex jaħdmu fuq xi ħaġa.

U aħna verament nieħdu gost li nkunu wassalnihom sa dak l-istadju.

Din hija xi ħaġa li qiegħda tiġri aktar u aktar.

Pereżempju l-commonalities tal-Interfaith kienet vera sorprendenti.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li meta tkunu qegħdin tagħmlu hekk tkunu qegħdin tolqtu ċerta nies li jaqgħu taħt iktar minn kategorija waħda.

Jekk inti għandek għaqdiet li qed jieħdu ħsieb id-diżabilità, li qed jieħdu ħsieb id-drittijiet tan-nisa u li qed jieħdu id-drittijiet tal-persuni Interfaith u forsi għandek lil xi ħadd li jaqa' taħt it-tliet kategoriji, hemmhekk għandek iktar ċans li l-bżonnijiet li normalment … Din qisha bħad-double insularity f'ċerti aspetti għal Għawdex, inti jista' jkollok problema li tikber minħabba attitudnijiet lejn aspetti differenti ta' x'tista' tkun persuna waħda qiegħda tirrappreżenta.

U naħseb li meta tkun hekk tkun xi ħaġa tajba.

DR RUTH FARRUGIA: Hemm ukoll l-issue tal-wellbeing u din hija xi ħaġa li ħafna nies qatt ma kienu ħasbu fuqha.

Aħna bqajna skantati meta staqsejnihom xi jġiegħlhom iħossuhom tajjeb, dawn qishom qatt ma kienu ħasbu fuqha.

Pereżempju meta ltqajna ma' ġenituri ta' tfal b'diżabilità u mat-tfal infushom b'diżabilità severa ħafna, kemm fiżika kif ukoll mentali, ħassejna li qisu kienet l-ewwel darba li xi ħadd staqsihom xi jġiegħel lit-tfal tagħhom iħossuhom tajjeb.

U jaħasra l-affarijiet li qalulna huma affarijiet ovvji.

Pereżempju qalulna li t-tfal tagħhom iħobbu jgħumu, iħobbu l-mużika jew iħobbu jkunu ma' tfal oħra.

Imma ħadd ma qagħad bilqiegħda magħhom biex jistaqsihom fuq l-affarijiet pożittivi u dawn dejjem kellhom iċ-ċans biex jilmentaw fuq l-affarijiet negattivi.

U naħseb li kollha kemm aħna għandna dik it-tendenza!

Għaldaqstant li qed nipprovaw nagħmlu hu li jekk xi ħaġa ħadmet għal xi ħadd, mela forsi dik ix-xi ħaġa tista' taħdem għal ħaddieħor.

U l-istess fil-mental health, tant hemm setturi varji li l-problema tagħna hi kif se nagħmlu biex inġibuhom aktar lejn xulxin.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: L-ewwel u qabel kollox nixtieq ngħidilkom prosit tax-xogħol kollu li rnexxielkom twettqu f'din l-ewwel sena tagħkom.

Waħda mir-rakkomandazzjonijiet li intom għamiltu hija dwar kif il-policies eżistenti u l-miżuri li diġà hemm in vigore jiġu implimentati.

U dik hija xi ħaġa importanti ħafna.

Issa bħala Fondazzjoni taħsbux li diġà hemm xi miżuri jew policies li huma outdated jew li b'xi mod jew ieħor għandhom bżonn ta' xi fine tuning?

Bħala Fondazzjoni taraw li tistgħu tidħlu fihom intom u minn jeddkom tagħmlu dawn ir-rakkomandazzjonijiet?

DR RUTH FARRUGIA: Kif għedt dawn huma rakkomandazzjonijiet tal-organizzazzjonijiet tan-nisa li ltqajna magħhom u allura aħna qegħdin inwasslu f'isimhom ir-rakkomandazzjonijiet tagħhom.

Mir-riċerka tagħna joħorġu xi affarijiet li jistgħu jgħinu fil-politika ta' kif isiru l-affarijiet.

Aħna nidentifikaw x'inhu jaħdem u x'inhuma l-lakuni li hemm bżonn li jimtlew.

Imma r-remit tagħna mhuwiex dak li nagħmlu l-policy imma qegħdin inwasslu leħen ħaddieħor li qed jagħmel dawn is-suġġerimenti.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL GONZI: L-ewwelnett prosit tax-xogħol li qed tagħmlu.

Bħala Fondazzjoni kif qegħdin tilħqu lill-familji u lin-nies li mhumiex f'xi għaqda?

Għamiltu xi tip ta' audit dwar kif inhi s-sitwazzjoni llum u fejn tridu taslu għada?

Jien ilni fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali għal dawn l-aħħar 15-il sena u jkolli ngħid li ċerti rakkomandazzjonijiet smajthom għal darba, darbtejn, tliet darbiet.

Ħafna minnhom saru imma ħafna oħrajn jibqgħu fuq l-ixkaffa.

Allura jista' ikun hemm an audit fejn taraw li within five years dawn ir-rakkomandazzjonijiet iridu jsiru bilfors jew b'xi mod jew ieħor jaslu?

Ma taħsibx li biex tkun aktar ta' valur għandkom tagħmlu xi tip ta' ceiling fejn trid tasal?

DR RUTH FARRUGIA: Rigward fuq kif naslu biex nagħmlu kuntatt man-nies nista' ngħid li hija biċċa wġiegħ ta' ras biex nagħmlu kuntatt magħhom.

U dejjem ikollna s-sensazzjoni li ma ltqajniex ma' nies biżżejjed.

Madankollu s'issa ltqajna ma' aktar minn 2,000 ruħ f'temp ta' sena!

Ovvjament ma ltqajniex ma' kulħadd u għad hemm ruxxmata nies li rridu niltaqgħu magħhom.

Għandna wkoll il-website tagħna kif ukoll il-facebook page li għandha ħafna hits.

In-nies qegħdin jiġu jaraw x'aħna nagħmlu u qegħdin ninkoraġixxu lin-nies sabiex jidħlu fuq il-facebook page tagħna.

Jekk in-nies iridu jikkuntattjawna jistgħu jagħmlu dan bil-qalb kollha.

Jekk iridu jistgħu jiġu l-Palazz jew inkella jagħmlu kuntatt magħna permezz tal-mezzi soċjali.

Issa fuq il-benchmarking u l-evaluation nixtieq ngħid li aħna kulma ilna sena imma bir-rispett kollu, dan it-tip ta' benchmarking irid isir proprju hawn ġew.

Aħna li nistgħu nagħmlu hu li nindikawlkom x'inhu l-polz tan-nies u x'inhuma jgħidu n-nies.

Il-fatt li erġajna ġejna b'policy recommendations li diġà ssemmew ifisser li dawn l-organizzazzjonijiet – hawnhekk għandkom il-lista tagħhom – qed iħossu li mhux qed isir biżżejjed biex jintlaħħqu l-għanijiet tal-klijenti tagħhom.

Jien nixtieq li aħna għandna targets interni però naħseb li l-valur li tistgħu twasslu intom, żgur li aħna ma nistgħux inwassluh.

U allura biex dawn ir-rakkomandazzjonijiet isiru attwali, tridu tkunu intom li twettquhom.

Fil-fatt kien proprju għalhekk li aħna ġejna hawnhekk.

Meta ltqajna flimkien biex naraw x'se nagħmlu b'dawn ir-rakkomandazzjonijiet – ma xtaqniex li noħorġu rapport li jibqa' fuq l-ixkaffa – kienu qalulna l-aħjar ħaġa hi li nitilgħu l-Parlament bihom.

Aħna nafdaw lill-Parlament biex jagħmel xi ħaġa fuqhom u dan il-Kumitat aktar għandu għal qalbu dan is-settur.

Mela aħna qegħdin inwasslu f'isem ħaddieħor dawn ir-rakkomandazzjonijiet u nitolbukom biex ma tħallux jgħaddu ħames snin oħra biex isir xi ħaġa fuqhom.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CHRISTOPHER FEARNE (Segretarju Parlamentari għas-Saħħa): Naf li intom Fondazzjoni imma intom taħdmu fuq il-mudell ta' NGO?

Hawnhekk qed nara ħafna ismijiet ta' persuni li kollha għandhom kontribut kbir x'jagħtu imma dawn in-nies kollha qegħdin b'mod volontarju?

DR RUTH FARRUGIA: Hemm numru ta' persuni li huma volontarji u hemm oħrajn li mhumiex.

Il-core team li jmexxi kollox mhuwiex b'mod volontarju.

CHRISTOPHER FEARNE: U l-finanzjament minn fejn jiġi?

Dan jaqa' taħt il-vot tal-President?

DR RUTH FARRUGIA: Dan jiġi finanzjat mill-Gvern, fejn hemm line partikolari għall-Fondazzjoni.

Meta laħqet il-President saret stqarrija pubblika fejn intqal li ċerti areas li kienet qiegħda tieħu ħsieb hi se tkompli tieħu ħsiebhom b'mod limitat taħt il-Presidenza tagħha.

U għal dik ir-raġuni m'hemm l-ebda issue ta' policy.

Imma x-xogħol ta' riċerka u x-xogħol biex tmexxi 'l quddiem b'mod partikolari dan is-settur tal-faqar, kif ukoll l-oħrajn kollha, dawn jaqgħu taħt il-Fondazzjoni.

Apparti minn hekk aħna nagħmlu wkoll il-fund raising tagħna u għandna nies bi sħab li joffru li jiffinanzjaw xi proġetti li nkunu qegħdin nagħmlu, kemm lokalment kif ukoll barra.

THE CHAIRPERSON: Jien nixtieq nestendi l-pjaċir li aħna qegħdin nieħdu llum b'din il-laqgħa billi ngħidulkom li jekk ikollkom mhux biss rapporti oħra imma anke jekk triduna nattendu għal xi laqgħat jew affarijiet oħra li intom tkunu qed torganizzaw, tavżawna bihom u naraw min ikun jista' jattendi.

Ovvjament f'każijiet bħal dawn mhux se jkun hemm il-Membri tal-Kumitat kollu imma jista' ikun hemm rappreżentanza.

U b'hekk aħna nkunu nafu wkoll x'qed isir min-naħa tagħkom u biex forsi nkunu nistgħu ngħinu wkoll.

Għalhekk bil-qalb kollha, jekk tgħidulna aħna niġu.

Issa qabel nagħlqu l-laqgħa tagħna nixtieq nagħti l-kelma lis-Sur George Douglas Saliba.

IS-SUR GEORGE DOUGLAS SALIBA (Member of the President's Foundation for the Wellbeing of Society): L-ewwel ħaġa li xtaqt ngħid hu li din il-ġimgħa jew il-ġimgħa li ġejja se nqassmu kopja ta' dan il-pack li tajnikom illum lil kull Membru Parlamentari.

DR RUTH FARRUGIA: Ħalli nwaqqfek ftit.

Nixtieq nirringrazzja lill-volontiera kollha għax aħna għandna grupp kbir ta' volontiera li huma kkoordinati b'mod professjonali ħafna u nista' ngħid li mingħajr ix-xogħol tagħhom aħna ma nkunux nistgħu naħdmu.

IS-SUR GEORGE DOUGLAS SALIBA: Biex nieħu spunt minn dak li qal l-Onor.

Gonzi rrid ngħid li huwa minnu li waħda mill-isfidi l-kbar hija how to recruit people beyond the organisations u li nevalwaw kif se nolqtu lil dawk in-nies li qatt ma jintlaqtu.

Pereżempju minbarra li jkun hemm recommendations għal policies … Meta ltqajna mal-ġenituri bi tfal li għandhom severe disability rajna li kien hemm ħafna weġgħat bil-mod ta' kif kienu ġew avviċinati mit-tabib.

U din tista' titranġa ruħha permezz tat-taħriġ li nagħtu.

Hawnhekk qed nirriferu għal mod ta' kif it-tabib sabhom fil-kuridur u qalilhom there and then bil-kondizzjoni tat-tifel jew tat-tifla tagħhom.

Jiġifieri l-wellbeing hija xi ħaġa li tmur ukoll on a human level.

L-akbar expense li għamilna bħala Fondazzjoni din is-sena kien biex użajna l-Verdala ħalli nagħmlu konsultazzjonijiet mal-ġenituri ta' dawn it-tfal u attivitajiet għat-tfal infushom.

Fil-fatt isfel għamilna erba' attivitajiet; story telling u bdilna biċċa mill-palazz f'Winter Wonderland.

Għamilna a multi sensory room ġol-palazz ukoll, Movement u fil-Piano Room għamilna music therapy session.

Il-ġenituri kienu moħħhom mistrieħ għax ma kellhomx għalfejn iħallu lit-tfal tagħhom x'imkien ieħor u apparti minn hekk bdew jarawhom għaddejjin minn attività għal oħra.

Aħna qegħdin nipprovaw naħdmu biex naraw li the human element is not lost with all the policies ...

THE CHAIRPERSON: Xi ħaġa li timpressjonani meta jkun hemm fondazzjonijiet bħal tagħkom hi li f'temp ta' sena ltqajtu ma' 2,000 ruħ.

Jiena napprezza li r-rakkomandazzjonijiet tagħkom huma ġenerali għax bħala policy inti trid timxi fuq xi ħaġa ġenerali, però li nipprovaw nagħmlu anke f'dan il-Kumitat, u naħseb li f'ċerti stanzi qegħdin nilħqu dan l-għan … Li nixtieq nara anke minn fondazzjonijiet bħal tagħkom hu li meta jsiru very specific recommendations for change, - bħalma qed jgħid is-Sur Saliba dwar it-tobba - hemmhekk ikunu jistgħu jsiru tibdiliet li vera jaffettwaw lin-nies.

Meta aħna nkunu qed inħarsu lejn policy recommendation li tkun aktar wiesa' inkunu qed nitilfu l-valur ta' dak li intom tkunu ġbartu għax jintilef il-link ta' bejnietkom u bejnna.

Naħseb li jkun tajjeb li din iżżommuha f'moħħkom għall-futur.

MICHAEL GONZI: Hawnhekk tajjeb ngħidu li l-istudenti tal-mediċina llum qegħdin jiġu mħarrġa fuq kif għandhom jagħtu aħbar ħażina lil pazjenti jew lil qraba tagħhom.

Dik fi żmienna lanqas idea tagħha ma kellna.

ETIENNE GRECH: Fil-fatt jien kont għamilt mistoqsija parlamentari dwarha.

L-aktar ħaġa importanti hija l-etika, how to break the diagnosis, speċjalment meta d-djanjożi tkun waħda ħażina.

Inti hemmhekk trid tuża l-kompassjoni u jrid ikollok prattika ta' etika tajba.

THE CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom u għal-lum nistgħu nieqfu hawnhekk.

Grazzi.

Fit-8:12 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 33

Il-Ħamis, 9 ta' Lulju 2015 fis-6:00 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej se jiltaqa' nhar il-Ħamis, 9 ta' Lulju 2015 fis-6:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Laqgħa mal-Onor.

Sandro Gozi, Ministru tal-Istat għall-Affarijiet Ewropej tal-Italja, dwar kwestjonijiet ewlenin li jinsabu fuq l-aġenda tal-Unjoni Ewropea.

2 ta' Lulju 2015 SKRIVAN TAL-KAMRA


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 33

Il-Ħamis, 9 ta' Lulju 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 33

Il-Ħamis, 9 ta' Lulju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.15 p.m.

LAQGĦA MAL-ONOR.

SANDRO GOZI MINISTRU TAL-ISTAT TALJAN GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ DWAR KWESTJONIJIET EWLENIN LI JINSABU FUQ L-AĠENDA TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kumitat huwa aġġornat għal data u b'aġenda li kienu se jiġu kkomunikati aktar tard.

Fit-7.40 p.m., il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu kkomunikati aktar tard.


LAQGĦA NRU.

Il-Ħamis, 9 ta' Lulju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' filKamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6:15 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: L-Onor.

Preżenti wkoll kien hemm Ms Vanessa Frazier, ambaxxatriċi ta' Malta għall-Italja.

SKUŻAT: L-Onor.

Luciano Busuttil kien imsiefer fuq xogħol parlamentari.

ASSENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin l-Onor.

Frederick Azzopardi u l-Onor.

Toni Bezzina.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

LAQGĦA MAL-ONOR.

SANDRO GOZI, MINISTRU TAL-ISTAT TALJAN GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ, DWAR KWESTJONIJIET EWLENIN LI KIENU JINSABU FUQ L-AĠENDA TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Ministru tal-Istat Taljan għall-Affarijiet Ewropej kien akkumpanjat mill-E.T. Giovanni Umberto de Vito, ambaxxatur tal-Italja għal Malta, u mill-konsulent Nicola Verola.

Wara introduzzjoni mill-Onor.

Joe Sammut, il-Membri u l-Ministru tal-Istat Taljan għall-Affarijiet Ewropej iddiskutew diversi kwestjonijiet li kienu fuq l-aġenda tal-Unjoni Ewropea, fosthom:-

l-integrazzjoni Ewropea fid-dawl tal-isfidi kbar li din kienet qiegħda tiffaċċja bil-każijiet tal-Ġreċja u tar-Renju Unit;

l-immigrazzjoni, fl-isfond tal-ftehim li kien għadu kif intlaħaq fil-Kunsill Ewropew u tal-laqgħa li kienet skedata li ssir f'Malta f'Novembru 2015 bejn l-Unjoni Ewropea u Unjoni Afrikana;

is-sigurtà, partikolarrment bis-sitwazzjoni fl-Ukrajna, il-qagħda preokkupanti fil-Libja anke bil-preżenza tal-Islamic State kif ukoll bl-attakki terroristiċi f'diversi pajjiżi fosthom fit-Tuneżija, liema pajjiż kien qed jagħmel progress ġmielu fil-qasam ekonomiku u ta' demokrazija;

il-bżonn li jkun hemm ċerta integrazzjoni fil-politika fiskali u monetarja imma fl-istess ħin mhux b'politika ta' one-size-fits-all imma li titħalla ċerta flessibilità skont iċ-ċirkostanzi speċifiċi ta' kull Stat Membru, pereżempju, fil-każ tat-tassazzjoni sabiex ċerti pajjiżi jkunu jistgħu jpattu għal ċerti żvantaġġi bħal l-insularità fil-każ ta' stat gżira bħal Malta; u

ir-relazzjonijiet bilaterali tajbin ħafna bejn Malta u l-Italja kif tixhed il-koperazzjoni fil-proġett tal-interconnector u fil-qasam tal-immigrazzjoni.

Fis-7.40 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 29

Il-Ġimgħa, 10 ta' Lulju 2015 fis-6.00 p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ġimgħa, 10 ta' Lulju 2015 fis-6.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Parlament, il-Belt Valletta, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra

Affarijiet oħra

8 ta' Lulju 2015 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hbc