KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 11

L-Erbgħa, 13 ta' Mejju, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

Laqgħa Nru 11

L-Erbgħa, 13 ta' Mejju, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.53 p.m.

PREŻENTAZZJONI TAR-RAPPORT DWAR ID-DONAZZJONIJIET TAL-ORGANI U T-TESSUTI MAĦRUĠ B'MOD KONĠUNT BEJN IL-KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI U L-KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Illum qegħdin nerġgħu niltaqgħu bejnietna sabiex nagħlqu l-kapitolu marbut mad-donazzjoni tal-organi u t-tessuti.

Ir-rapport tagħna ġie mħejji u mgħoddi lilkom biex tkunu tistgħu taqrawh.

Irrid ngħid li huwa rapport dettaljat ħafna fuq l-issues li ddiskutejna fil-laqgħat li għamilna.

Jinkludi wkoll l-elenku tal-mistednin li ġew jitkellmu hawnhekk.

Ir-rapport jitratta s-sitwazzjoni preżenti tad-donazzjoni tal-organi, x'dispożizzjonijiet tal-liġi jeżistu kif ukoll jitratta proposti għal sistema ġdida.

Iddiskutejna forom differenti ta' kunsens li jeżistu f'pajjiżi differenti u rajna x'inhuma l-vantaġġi u l-iżvantaġġi tagħhom.

Imbagħad dħalna ftit fuq il-kwestjonijiet etiċi.

Huwa importanti li ħadna dan l-ispectrum ta' nies u ta' ideat fuq id-donazzjoni tal-organi ħalli b'hekk dan il-Kumitat ikun jista' iressaq il-punti tiegħu dwar il-White Paper li ħarġet fuq dan is-suġġett u b'hekk inkunu nistgħu nkomplu nitrattaw din il-proposta leġislattiva fil-Parlament.

Illum li huwa importanti hu li nagħlqu dan il-kapitolu bir-rakkomandazzjonijiet tagħna.

Issa r-rapport ktibnih, lin-nies kellimnihom u naħseb li hemm diversi punti li rridu naraw aħna bħala Kumitat biex naraw x'naħsbu fuqhom u nagħtu l-pariri tagħna.

Waħda mill-affarijiet li żgur irridu nitkellmu fuqha hija fuq x'nippreferu bħala option u allura, jekk nixtiequx l-opt-in system jew l-opt-out system jew inkella naħsbux li għandna mmorru għal sistema li hija hybrid.

Naħseb li huwa importanti li nżommu f'moħħna l-fatt li d-donazzjoni tal-organi f'Malta, għalkemm ma kenitx regolata b'liġi, s'issa din dejjem tħaddmet b'mod li tat riżultati tajbin ħafna, anke fejn jidħlu numri.

Għalhekk huwa importanti ħafna għal dan il-Parlament li ma jistultifikax dan il-proċess - li kważi beda b'mod naturali - b'leġiżlazzjoni li forsi tkun riġida jew inkella billi jwarrab lin-nies aktar milli jħeġġiġhom isiru donaturi tal-organi.

Meta nkunu qegħdin naħsbu fuq x'parir se nagħtu dan il-punt irridu nżommuh f'moħħna.

Naħseb li l-ewwel ħaġa li rridu nitkellmu fuqha hija appuntu s-sistema li nħossu li għandha tkun l-aktar waħda preferibbli għal Malta.

Issa għandi ittra mingħand il-Partit Nazzjonalista fejn qed jieħu l-pożizzjoni tiegħu fuq id-donazzjoni tal-organi.

Għalhekk nitlob lil xi ħadd mill-Membri tal-Partit Nazzjonalista sabiex jagħtina l-pożizzjoni tagħhom fuq din il-materja.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Aħna ddiskutejna din l-issue fi ħdan il-grupp parlamentari Nazzjonalista u ltqajna wkoll mal-istakeholders interessati, fosthom l-assoċazzjoni li kienet ukoll preżenti f'dan il-kumitat, fejn iddiskutejna magħhom fit-tul.

Wara li kellna diskussjoni interna, kif diġà għedt, ħriġna bl-option li nipproponu li jkollna l-hard opt-in system għal pajjiżna.

Biex inkun ċara għal min forsi jkun qiegħed jismagħna u ma jkunx familjari ma' dak li ddiskutejna, aħna qegħdin ngħidu li s-sistema eżistenti ta' bħalissa għandha tiġi legalizzata u rinforzata imma jekk xi ħadd jiddeċiedi li jixtieq ikun donatur, il-familjari tiegħu għandhom jirrispettaw dik id-deċiżjoni.

Fil-fatt kif inhi s-sistema bħalissa – u dan smajnih mingħand dawk li ġew ikellmuna f'dan il-Kumitat u anke fil-laqgħat li għamilna bħala Partit Nazzjonalista - fil-mument tad-deċiżjoni l-familja ġieli jbiddlu d-deċiżjoni tal-pazjent!

U din hija xi ħaġa li qiegħda tinkwieta lill-professjonisti fil-qasam mediku.

Xi ħaġa li qegħdin insemmu wkoll hawnhekk huwa l-fatt li għandna ħafna familji li għandhom sens altruwist għal aħħar, speċjalment f'sitwazzjoni ta' inċidenti jew mewt għall-għarrieda, li huma l-maġġor parti tal-każijiet fejn ikun hemm donazzjoni tal-organi, u dan il-ġest jagħmluh b'sens ta' altruwiżmu kbir.

U allura, għalkemm qegħdin ngħidu li it is a hard opt-in, qegħdin ngħidu wkoll li l-liġi għandha tħalli spazju sabiex dak li diġà huwa tajjeb, jibqa' hemmhekk.

Dwar l-età aħna ssuġġerejna li din għandha tkun ta' 16-il sena minħabba li bħalissa għaddejjin minn diversi taqlibiet leġiżlattivi li jorbtu mal-età ta' 16-il sena.

Aħna nħossu li l-poplu jinsab lest għal din l-età.

Issa jekk 'il quddiem wieħed jara li din l-età nistgħu nespanduha, aħna mhux se neskludu dik il-possibilità imma nħossu li ż-żgħażagħ tagħna qegħdin jingħataw dan is-sens ta' maturità proprju ta' dik l-età, fosthom anke permezz tal-vot.

Il-Partit Nazzjonalista qed jissuġġerixxi li tinħoloq sistema ċara ta' kif persuna tista' tirreġistra u allura s-sistema tas-saħħa għandha tipprovdi diversi points fis-sistema fejn tiddaħħal l-informazzjoni fuq il-pazjent u li forsi jinħolqu points fejn xi ħadd ikun irid jistaqsi din il-mistoqsija, fosthom fiċ-ċentri tas-saħħa u fl-isptarijiet.

Qed ngħidu dan għax waħda mill-affarijiet li ssemmiet fil-laqgħat mal-istakeholders hi li mhux bilfors għandek tmur f'post wieħed biex tirreġistra.

Mela jekk jien kelli bżonn immur fiċ-ċentru tas-saħħa tal-Mosta u l-istaff hemmhekk jindunaw li ħadd għadu m'għamilli l-mistoqsija dwar jekk nixtieqx inkun donatur jew le, jistaqsuhieli f'dak il-punt u x-xewqa tiegħi tiġi reġistrata.

Jekk ikun hemm min ikun irreġistra x-xewqa tiegħu imma mbagħad jirtira dak il-ħsieb, importanti li dan il-ħsieb jiġi rreġistrat għax jista' jkun li ma jilħaqx jgħid il-ħsieb tiegħu lil tal-familja jekk imut għall-għarrieda.

Naħseb li dawk kienu l-ħsebijiet tagħna bħala Partit Nazzjonalista.

THE CHAIRPERSON: Is-Segretarju Parlamentari CHRIS Fearne.

CHRIS FEARNE (Segretarju Parlamentari għas-Saħħa): Paripassu ma' din id-diskussjoni li ilha għaddejja fi ħdan dawn iż-żewġ Kumitati konġunti għal dawn l-aħħar ġimgħat, il-Gvern nieda White Paper li l-perjodu tal-konsultazzjoni fuqha, jagħlaq bħal-lum ġimgħa.

Irrid ngħid li matul dawn ix-xahrejn jidher li kien hawn ċertu kunsens u qegħdin noqorbu lejn pożizzjoni waħda.

Irrid ngħid ukoll li llum reġa' kelli laqgħa mal-Kurja, u għalkemm aħna għandna Parlament lajk u pajjiż sekulari, xorta nemmnu li l-pożizzjoni tal-istituzzjonijiet ekkleżjastiċi huma importanti.

Ftit tal-minuti ilu, il-Kurja ħarġet stqarrija għall-media fejn bejn wieħed u ieħor jidher li qegħdin nitkellmu fuq l-istess binarji.

Jiena naħseb li rridu noqogħdu attenti biex ma nintrabtux b'labels, jiġifieri ma noqogħdux ngħidu li rridu bilfors opt-in, opt-out, opt-in soft, opt-in hard, etc.

Aħna għandna sistema f'Malta li ilha tiffunzjona u tiżviluppa ruħha mill-aħħar tas-sebgħinijiet, fejn dak iż-żmien bdew isiru l-ewwel corneal transplants, u mbagħad maż-żmien bdew isiru l-kidney transplants u l-heart transplants.

Aħna tgħallimna, grazzi għall-ħidma kbira tal-professjonisti tagħna, li dejjem ħdimna b'mod etiku u fil-parametri tal-liġi.

Jiġifieri nistgħu ngħidu li bnejna sistema tajba.

U grazzi għall-altruwiżmu tal-Maltin għandna fost l-ogħla rati ta' trapjanti u donazzjonijiet tal-organi fl-Ewropa.

Bħala Gvern naħsbu li din is-sistema li għandna f'pajjiżna u li qiegħda taħdem, għandna kemm jista' ikun nipprovaw inżommuha u nagħtuha qafas legali peress li s'issa mhijiex qiegħda topera f'dan il-kuntest.

Madankollu s-sistema tagħna ma taqa' taħt l-ebda label partikolari, jiġifieri għandna sistema li biex tkun legalizzata naħseb li għandna bżonn l-ewwel u qabel kollox li jkollna reġistru.

Dan ir-reġistru għandu jkun wieħed volontarju, fejn persuna tista' tiddikjara fuqu jekk tridx tkun donatur jew le.

Aħna nemmnu – bħalma qalet ukoll l-Onor.

Buttigieg – li persuna li tkun irreġistrat ix-xewqa tagħha li tkun donatur, dik ix-xewqa tibqa' marbuta wara l-mewt tagħha.

L-istess dik il-persuna li turi x-xewqa li ma tkunx donatur, id-deċiżjoni tagħha għandha torbot dan ukoll.

Persuna tista' tgħid ukoll li tixtieq tagħti biss il-kliewi tagħha, jew inkella l-qalb biss, jew inkella tgħid li hi lesta tagħti l-organi kollha tagħha, jew inkella ma trid tagħti xejn.

Għalhekk naħseb li għandu jkun hemm dawn l-options kollha.

U dan ir-reġistru għandu jkun miftuħ għal nies tekniċi li jistgħu jkunu transplant surgeons u l-awtoritajiet mediċi, kif ukoll għall-persuna nnifisha li tixtieq tara l-informazzjoni fuqha, u f'każ ta' mewt dan ir-reġistru jkun miftuħ ukoll għall-qraba tagħha.

Madankollu, fl-opinjoni tiegħi, dan ir-reġistru m'għandux ikun miftuħ għall-pubbliku ġenerali.

Mela aħna qegħdin ngħidu li persuna tista' tgħid "iva" jew "le" u naqblu li dik id-deċiżjoni għandha torbot.

Imma għandu jkun hemm option oħra fejn persuna la tgħid "iva" u lanqas "le", jiġifieri m'għandhiex tkun obbligata li bilfors trid tagħti risposta għax mid-diskussjonijiet li kellna hawnhekk jidher li meta inti qed tobbliga lil xi ħadd sabiex jgħid "iva" jew "le" u dan ikollu dubju, x'aktarx li se jgħidlek "le" biex ikun safe.

U allura f'dak il-każ se tnaqqas iżjed lin-nies milli jkunu disponibbli għad-donazzjoni tal-organi.

Il-kunsens jidher li qed jinħoloq fejn min jgħid "iva" iva, min jgħid "le" le u min ma jrid jgħid xejn nibqgħu nużaw is-sistema li għandna llum u ċjoè li wara mewtu nistaqsu lill-qraba tiegħu sabiex jieħdu deċiżjoni għalih.

Mela jekk xi ħadd ikun idoneu biex jitteħdulu l-organi tiegħu għat-trapjanti imma dan matul ħajtu ma jkunx esprima ruħu, aħna nibqgħu nużaw is-sistema li għandna llum fejn il-professjonisti tekniċi, bħalma huma t-transplant surgeons, in-nies tal-ITU li għandhom taħriġ apposta, eċċ., wara li persuna tiġi dikjarata brain dead skont il-criteria li se nkunu qegħdin indaħħluhom ukoll fil-liġi, li huma l-Harvard Criteria, ikunu jistgħu jiddiskutu mal-qraba tal-mejjet jekk jixtiequx jagħtu l-organi tiegħu jew le.

Din is-sistema li dejjem ħadmet f'pajjiżna u li m'hawnx sistema oħra bħala għax mhijiex opt-in jew opt-out imma hija hybrid, jiena nemmen li m'għandniex inxekkluha billi ngħidu bilfors opt-in jew bilfors opt-out.

Din is-sistema li għandna f'pajjiżna hija sistema Maltija u li ħadmet f'pajjiżna.

Għalhekk għandna nagħmlu liġi biex dak li qed jaħdem f'pajjiżna jibqa' jaħdem u nsaħħuħ billi nagħmluh b'mod legali ħalli jkun protett kulħadd, inkluż il-qraba, ir-reċipjenti u l-ħaddiema tal-isptarijiet li s'issa mhumiex protetti u qegħdin jagħmlu dan b'ġenerożità u b'kuraġġ kbir.

Hemm xi affarijiet kontroversjali imma naħseb li m'għandniex nidħlu fihom f'dan l-istadju u minflok għandna nillimitaw ruħna fuq il-cadaveric donors with a beating heart.

In-non-beating heart donors għadu kmieni wisq biex niddiskutuhom u fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li jkun għaqli li ndaħħluhom fil-liġi f'dan l-istadju.

Naħseb li qegħdin niggravitaw lejn l-età ta' 16-il sena imma wieħed irid jara din għandhiex tkun ta' 14-il sena.

Madankollu kif qed naraha jien, il-kunsens għandu jkun ta' 16-il sena.

Irridu nieħdu ħsieb ukoll il-live donors, fejn irridu noqogħdu attenti li ma jkunx hemm riskju għalihom u rridu nagħmluha ċara li f'pajjiżna ma tistax tbiegħ jew tixtri xi organi.

THE CHAIRPERSON: Ħalli nillimitaw ruħna fuq din il-parti tad-diskussjoni u l-live donors niddiskutuha aktar tard.

Jiena naħseb li dak li qed jingħad fil-White Paper u anke min-naħa tagħna bħala Gvern hu proprju li m'għandux ikollna labels ta' opt-in jew opt-out imma jkollna liġi Maltija li tkun tirrifletti bażikament dak li qegħdin ngħidu.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Jiena rajt il-konklużjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet li hemm fir-rapport u jidhru li huma interessanti.

THE CHAIRPERSON: Il-konklużjonijiet li hawn fuq ir-rapport għalissa huma biss suġġerimenti ta' min ħejja dan ir-rapport.

Il-konklużjonijiet għadna rridu nagħmluhom illum f'din il-laqgħa.

ETIENNE GRECH: Jiġifieri dawn nistgħu nbiddluhom ukoll?

THE CHAIRPERSON: Iva, u se nagħmluhom illum.

Dawn kienu sempliċement rakkomandazzjonijiet li għamlet Dr Elaine Burmingham.

ETIENNE GRECH: Kif qal l-Onor.

Fearne, jidher li hemm consensus u li qisu qegħdin niffokaw fuq l-opt-in system.

Imma mbagħad jekk persuna ma tkunx tat l-opinjoni tagħha matul ħajjitha, ovvjament irridu nduru fuq il-qraba tagħha.

Li nixtieq nirrimarka wkoll huma fuq dawk li jkunu jgħixu waħedhom u ma jkunu taw l-ebda opinjoni fuq x'iridu jagħmlu f'każ ta' mewt.

F'każijiet bħal dawn x'se jiġri?

Rigward l-immigranti ma kien hemm l-ebda rakkomandazzjoni jew inkella kemm irid ikun għadda żmien sabiex persuna li tkun qiegħda tgħix Malta ssir eliġibbli sabiex tniżżel ix-xewqa tagħha fuq ir-reġistru.

Dr Zarb Adami espert kbir f'dan is-suġġett u persuna li għandi rispett lejh u naf li dan is-suġġett huwa għal qalbu ħafna, dejjem ta l-opinjoni li m'għandniex immorru ż-żejjed fuq in-nies biex nistaqsuhom x'iridu jagħmlu.

Issa bħala rakkomandazzjoni nixtieq li bħalma hawn ġranet iddedikati għal affarijiet oħra, bħal ngħidu aħna għall-HIV, għall-breast feeding, eċċ., naraw insibux ġurnata li tkun iddedikata għad-donazzjoni tal-organi.

Din kienu qablu magħha wkoll it-Transplant Support Group.

Rigward l-allokazzjoni tal-organi jiena nformat li l-live transplantation jieħdu ħsiebha tal-LOTAC.

Fuq l-allokazzjoni tal-organi li jittieħdu minn persuni kadaveriċi huwa r-Renal Unit li jiddeċiedi għand min imorru u dawn jużaw is-sistema tal-first come first served basis.

Issa aħna rridu naraw jekk għandniex nidħlu f'dan id-dettall kollu u nissuġġerixxu li l-allokazzjoni għandha titkompla fuq l-istess binarji li hemm bħalissa.

L-aħħar ħaġa li nixtieq insemmi hija dwar il-coordinators għax din mhijiex ċara biżżejjed fuq ir-rapport.

Fuq it-transplant coordinators il-Ministeru jrid jara li ladarba tidħol fis-seħħ il-liġi, ikun hemm coordinators kemm meħtieġa u mhux bħalma hemm bħalissa, li kif qalilna l-Onor.

Franco Mercieca, m'hemmx coordinators biżżejjed, tant li t-trapjanti tal-corneas waqgħu lura.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: Bħalma se nkunu qegħdin inħallu l-fakultà f'idejn id-donaturi sabiex jgħidu huma liema organi jixtiequ jħallu bħala donazzjoni, fl-istess waqt se nkunu qegħdin nagħtu l-fakultà lil dawn l-istess donaturi sabiex jillimitaw lil min iridu jagħtu l-organi tagħhom?

Jiġifieri dawn jistgħu jirreġistraw ix-xewqa tagħhom li l-organi jixtiequ jħalluhom għall-membri tal-familja tagħhom jew inkella jsemmu lil min iridu jagħtuhom?

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jiena fittixt daqxejn ta' malajr u jidher li s-6 ta' Awwissu hija l-world day iddedikata għad-donazzjoni tal-organi.

CHRIS FEARNE: Hawn ħafna ġranet iddedikati għal din il-ġurnata.

Pereżempju fl-Istati Uniti jużaw Valentine's Day.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Mhijiex idea ħażina kieku.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li l-aħjar ħaġa li nagħmlu hu issa li smajna lill-mistiedna li kellna fid-diversi laqgħat u wara li għamilna diversi diskussjonijiet fuq din il-materja, nimxu pass pass u nibdew nagħtu r-rakkmandazzjonijiet tagħna.

L-ewwel ħaġa jidher li hemm kunsens li għandu jkun hemm reġistru.

Qisu fid-diskussjoni bdejna nistaqsu jekk għandniex nagħmlu reġistru jew donor card jew inkella titniżżel fuq l-ID card u qisu qbilna li għandu jkun hemm reġistru.

Issa jiena qiegħda nassumi li dan ir-reġistru jkun wieħed elettroniku għax illum huwa aktar feasible li jkun hekk.

Tat-Transplant Support Group qalulna li din tista' titniżżel fir-records tal-pazjent imma dik ma tantx tista' taċċessaha daqshekk malajr.

Għalhekk l-ewwel irridu ngħidu li dan għandu jkun reġistru elettroniku.

ETIENNE GRECH: Trid tara kif se taġġornah dak ir-reġistru wkoll.

THE CHAIRPERSON: Rigward ir-reġistru hija l-liġi li trid tara kif se jkun.

Jekk aħna naqblu li għandu jkun hemm reġistru elettroniku mela nistgħu ngħidu li waħda mir-rakkomandazzjonijiet tagħna tkun proprju din.

Dwar min se jkollu aċċess għalih naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Fearne u ċjoè, li l-aċċess għandu jkun miftuħ għall-persuni mediċi li għandhom x'jaqsmu mad-donazzjoni tal-organi.

Naqbel ħafna wkoll – u din iddiskutejtha f'fora differenti – li r-reġistru m'għandux ikun miftuħ għall-pubbliku ġenerali għax jista' ikollok lil xi ħadd li jmur ifittex min hu donatur u dan jista' ikun ta' periklu għad-donatur.

Għalhekk naħseb li nistgħu naqblu fuq din.

CHRIS FEARNE: Il-persuna nnifisha jrid ikollha aċċess għall-entry tagħha għax din tista' tibdel ix-xewqa tagħha.

U anke l-familjari tagħha għandu jkollhom aċċess għal dik l-informazzjoni wara mewtha biex jaraw huma stess x'kienet ix-xewqa tal-mejjet.

THE CHAIRPERSON: Il-persuna nnifisha għandu jkollha dejjem mezz kif tara dan ir-reġistru biex tkun ċerta li dak li hemm miktub jirrifletti verament ix-xewqa tagħha u li jekk f'xi ħin partikolari tixtieq tibdel il-fehma tagħha, tkun taf li dik il-bidla ġiet reġistrata.

Jekk tkun sistema elettronika tant l-aħjar għax illum 'il ġurnata …

ETIENNE GRECH: Pereżempju, bħalma hemm sistema fl-isptar biex inti tkun tista' tara l-file tiegħek u dan tista' tagħmlu permezz tal-customer care, nistgħu naraw li jkollna sistema simili f'dan il-każ ukoll.

THE CHAIRPERSON: Kif issir as such ma naħsibx li għandna nidħlu fiha.

Aħna bħala prinċipju rridu ngħidu li għandu jkun hemm sistema elettronika li tirreġistra x-xewqat tal-persuna u li din is-sistema tkun miftuħa għall-persuna li tirreġistra x-xewqa tagħha kif ukoll għall-qraba tagħha.

Issa qegħdin ngħidu li tkun miftuħa wkoll għall-qraba mhux għax dawn jistgħu jbiddlu x-xewqa tal-persuna imma sempliċement biex ikunu jafu x'kienet ix-xewqa tal-mejjet.

L-Onor.

MICHAEL GONZI: Jekk ix-xewqa tal-persuna tkun trid tinbidel, din trid tinbidel bilfors fir-reġistru u mkien aktar.

Jiġifieri dak li jkun ma jistax jgħid lit-tabib tiegħu imma legalment bilfors irid jibdel ix-xewqa tiegħu permezz tar-reġistru.

THE CHAIRPERSON: Naqbel miegħek.

X'taħsbu intom?

MICHAEL GONZI: Ħalli nesaġeraha.

Jekk jien pereżempju nkellem nutar jew inkella nkellem lit-tabib tiegħi qabel mewti u ma nkunx ilħaqt għamiltha fuq ir-reġistru, dik ma tgħoddx?

CHRIS FEARNE: Onor. Gonzi għandek raġun.

Pereżempju llum mar-rappreżentanti tal-Kurja ddiskutejna każ fejn titwieled tarbija mingħajr moħħ, dak li ngħidulu encephalic baby, u allura dan ma tistax tiddikjarah bħala brain dead.

Imma dawn huma każijiet rari ħafna u l-liġi ma tistax tipprova tindirizza dawn l-affarijiet kollha.

Ovvjament meta niġu għal-liġi se niddiskutuha wkoll din għax eventwalment irridu nressquha quddiem il-Parlament din il-White Paper.

Jiena naħseb li jrid ikun hemm body apposta li jkollu l-vires tal-liġi biex ikun jista' jieħu d-deċiżjonijiet fuq każijiet li jkunu ta' eċċezzjoni, fosthom fejn ikollok encephalic baby jew f'każ fejn ikollok lil xi ħadd li jkun mar għand in-nutar imma ma jkunx daħħal ix-xewqa tiegħu fir-reġistru.

Jiena naħseb li għandu jkun hemm dan il-body fejn każijiet eċċezzjonali jkunu jistgħu jiġu riferuti lilu.

THE CHAIRPERSON: Issa biex taċċessa r-reġistru għandu jkun sempliċi kemm jista' ikun ħalli jekk xi ħadd ikollu a change in direction, ma tkunx xi ħaġa diffiċli għalih biex ibiddel ix-xewqa tiegħu.

MICHAEL GONZI: Xi ħaġa li naħseb ngħaddu minnha aħna t-tobba hija li meta jmut xi ħadd u nagħmillu ċ-ċertifikat tal-mewt, eċċ., kif se jiskatta l-proċess tad-donazzjoni tal-organi?

CHRIS FEARNE: Aħna hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq id-donazzjoni tal-organi minn fuq beating heart cadaver biss.

(Interruzzjonijiet) Li tista' tieħu minn kadavru mejjet huma l-corneas u allura rridu nagħmlu educational campaigns mat-tobba u man-nies, imma ma nafx għandniex indaħħlu r-required request fil-liġi għax din hija naqra …

MICHAEL GONZI: Jiena naqbel mal-educational campaigns imma meta kien hemm l-educational campaigns fuq l-HIV, kemm saru minnhom?

THE CHAIRPERSON: Naħseb li jrid jgħid l-Onor.

Fearne hu li jsiru educational campaigns mat-tobba.

Huwa tajjeb li jkollna educational campaigns imma dawn mhux se jsiru kull ġimgħa, kull xahar jew kull sena!

Mela allura wara ċertu żmien it wains off u mbagħad trid terġa' issir.

CHRIS FERANE: Il-kliewi, il-qalb, il-pancreas u l-pulmun iridu jiġu mingħand a beating heart donor.

In-non-beating heart m'aħniex se ndaħħluha fil-liġi għax inkella se nidħlu f'ħafna aktar komplikazzjonijiet.

Ovvjament din għad irridu niddiskutuha fil-Parlament.

Issa dawn kollha se jkunu nies fl-ITU.

Jista' ikun hemm ITU x'imkien ieħor, jiġifieri mhux bilfors fl-Isptar Mater Dei, imma naħseb li n-nies li qegħdin fl-ITU nafu min huma u allura faċli li l-messaġġ jasal, kif fil-fatt qiegħed jiġri.

Fuq il-corneas jekk nagħmlu kampanja mat-tobba tal-isptar biss, lanqas ikollna għalfejn niġbru corneas minn barra l-isptar għax ikollna biżżejjed.

Issa inti qed tgħid jekk ikollok pazjent li jmut id-dar u dan verament xtaq jagħti l-corneas tiegħu.

Mela f'dak il-każ wieħed irid iċempel lill-facilitator jew lit-transplant coordinator u jekk ikun fil-ħin u jkun idoneu, jeħdulu l-corneas tiegħu.

THE CHAIRPERSON: Jiena naħseb li għandna nirrakkomandaw – għax għalhekk qegħdin hawnhekk – li jekk ikun hemm sistema ta' required request, din trid tkun within the hospital, jiġifieri jekk imutlek pazjent fl-isptar u qiegħed ġo ward u mhux l-ITU, hemmhekk naħseb li tkun xi ħaġa tajba li nagħmlu li għandu jkun hemm ir-required request.

Issa jekk ikun hemm nies li jmutu fid-djar tagħhom u l-qraba jkunu jridu jagħtu l-organi, dik se nħalluha f'idejhom.

Imma naħseb li jekk nagħmlu required request within the hospital context inkunu koprejna lil min għandna bżonn u wisq probabbli jkollna corneas żejda wkoll.

CHRIS FEARNE: Jien li ma nixtieqx hu li nagħmlu required request tassattiva fuq it-tobba li mbagħad għax ikun hemm xi ħadd għajjien jew li jkun nesa tispiċċa ttellgħu l-Qorti!

THE CHAIRPERSON: Però taqblu li r-required request għandha tkun within the hospital context għax bħalissa qed nitilfuhom dawn l-organi?

CHRIS FEARNE: I will say required request mhux b'mod legali imma b'mod li aħna nirrakkomandaw li jkun hemm din it-talba, u allura rridu nagħmlu educational campaigns fuqha.

Nerġa' ngħid li tagħmilha tassattiva fuq it-tobba u li jekk inti titlef cornea waħda qisu għamilt xi att kriminali …

THE CHAIRPERSON: Biex titqies bħala att kriminali trid tkun fil-liġi.

Jekk għallinqas nagħmlu rakkomandazzjoni li għandha tkun within the hospital context, naħseb li ma nkunux qegħdin nesaġeraw l-affarijiet.

Il-kuntest qiegħed dejjem within l-isptar għax bħalissa qegħdin nitilfuhom dawn l-organi minn pazjenti li jmutu f'partijiet differenti tal-isptar.

Hemm lista mhux ħażin tagħhom dawn u fil-fatt meta kien hawn preżenti Dr Zarb Adami, kien qalilna li kieku nistaqsu għalihom, insolvu l-problema tal-waiting lists.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Fuq din naħseb li għandu raġun l-Onor.

Fearne li rridu noqogħdu attenti għax qed nipprovaw nagħmlu xi ħaġa ta' ġid imma n-nies li qegħdin jaħdmu hemm ġew forsi jarawha bħala ta' xkiel!

U għalkemm il-liġi forsi ma tgħidx li hija llegali imma malajr ikun hemm min jibda jgħid li t-tali ma mexiex mal-liġi.

Ejjew nuru aktar ħniena ma' min qiegħed on the ground fuq dawn l-affarijiet.

THE CHAIRPERSON: Ikkoreġuni jekk jien żbaljata imma meta jkun hemm required request, din titlob mit-tabib li jekk imut xi ħadd dan irid javża lit-transplant coordinator.

Dak hu l-obbligu fuq it-tabib, li javża lit-transplant coordinator.

DEO DEBATTISTA: Imma t-tabib irid ikun jaf biha.

MICHAEL GONZI: Pereżempju jiġu l-Ingliżi u jagħmlu talbiet biex meta jmutu ġisimhom …

CHRIS FEARNE: Imma dawk iħallu biex ġisimhom imur ...

MICHAEL GONZI: Eżatt.

Issa jien kont qed ngħid hekk għax waħda mill-affarijiet li qiegħda tberren f'moħħi hi li meta dawn imutu u ovvjament jien irrid niċċertifikahom li mietu għax huma lili kienu jafu … Qed tifhimni?

Allura bdejt indaħħal waħda mal-oħra u bdejt ngħid li jekk din se nagħmluha tassattiva lili tista' iddaħħalni f'ħafna nkwiet.

THE CHAIRPERSON: Mela naqblu li m'għandhiex tkun tassattiva.

L-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: Xtaqt nagħmel xi punti fuq is-sistema tar-reġistru.

Mela jekk jien irreġistrajt ruħi bħala donatur u mbagħad wara ftit taż-żmien bdilt il-fehma tiegħi, irid ikun hemm track ta' dik il-bidla fid-deċiżjoni.

Qiegħda ngħid hekk għax jista' ikollok każijiet fejn ikollok donatur li jibda jibdel l-opinjoni tiegħu l-ħin kollu.

Għalhekk ikun tajjeb li jkun hemm track records ta' dawn il-bidliet.

It-tieni punt fuq jekk inti tmurx għand nutar biex tniżżel ix-xewqa tiegħek din tkunx valida jew le.

Jekk aħna qed ngħidu li dawn l-organi għandhom lifespan verament qasira, meta persuna tmut mhux se jkun hemm in-nutar biex jiftaħlek it-testment ħalli jara x'kienet ix-xewqa tiegħek.

CHRIS FEARNE: Eżatt.

Imma aħna qed ngħidu donazzjoni ta' organi minn cadavers with a beating heart, jiġifieri dawn ikunu fuq il-magni u allura m'hemmx dik l-għaġġla partikolari, fis-sens li n-nutar ikollu ċans jiftaħ it-testment … (Interruzzjonijiet)

MICHAEL GONZI: Ma jmurx imbagħad jiġi xi ħadd u jgħid li t-tali kien qal hekk, hekk u hekk.

Jien naf li r-reġistru biss irid ikun tassattiv.

ETIENNE GRECH: It-Transplant Support Group, il-health centres, eċċ., - kif semmiet l-Onor.

Buttigieg – irid ikollhom struzzjonijiet tajbin dwar kif għandhom jidderiġu lin-nies …

CHRIS FEARNE: Għandu raġun l-Onor.

Gonzi li l-liġi tgħid li hija tassattiva fuq ir-reġistru biss.

Imbagħad irridu ngħidu kif se jkun aċċessibbli r-reġistru, jekk huwiex bid-donor card, jekk huwiex mill-health centre, eċċ.

Mela r-rakkomandazzjoni tagħna għandha tkun biss fuq ir-reġistru.

CHRIS FEARNE: In-nutar għandu jkun jaf il-liġi u jekk xi ħadd imur għandu jrid jgħidlu li dik ix-xewqa jrid jagħmilha fuq ir-reġistru.

THE CHAIRPERSON: Mela r-rakkomandazzjoni tagħna se tkun li jkun hemm ir-reġistru, li jkun fuq bażi volontarja, li wieħed jista' jgħid "iva" jew "le" u jista' jgħid ukoll liema organi jixtieq jagħti.

Ir-rakkomandazzjoni għandha tkun ukoll li għandu jkun hemm track changes tax-xewqa ta' dak li jkun, li r-reġistru jkun miftuħ għad-donatur u għat-team mediku imma ma jkunx miftuħ għall-pubbliku ġenerali.

CHRIS FEARNE: Fuq ir-reġisteru naħseb irridu ngħidu wkoll l-età ta' meta wieħed jista' jirreġistra ruħu.

U li ma ddiskutejnix hu kemm trid tkun ilek Malta biex tista' tapplika fuq ir-reġistru.

Jidhirli l-White Paper tissuġġerixxi xi perijodu u naħseb dak il-perijodu ...

MICHAEL GONZI: Fil-fatt il-White Paper qiegħda tistenna feedback fuqha.

CHRIS FEARNE: Imma naħseb li rridu nieħdu terminu …

THE CHAIRPERSON: Bħala etajiet x'qegħdin ngħidu bejn wieħed u ieħor?

CHRIS FEARNE: Naħseb li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-età ta' 16-il sena.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jekk imbagħad se nagħmluha bħalma għedna u ċjoè li tkun sistema hybrid … Jiena hawnhekk naqbel miegħek mija fil-mija għax mhux se nkunu daqshekk ristretti.

U allura fl-aħħar mill-aħħar jiddependi wkoll mill-familjari, jiġifieri jekk verament għandek sitwazzjoni fejn dik il-persuna riedet tagħti l-organi tagħha …

THE CHAIRPERSON: Qed ngħidu 16-il sena mhux biex tkun donatur jew le imma biex tkun inti li tieħu d-deċiżjoni għalik innifsek.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Għalhekk qiegħda ngħid.

Naħseb li l-età ta' 16-il sena biex tieħu deċiżjoni għalik innifsek hija età tajba.

Ovvjament jekk imbagħad għandek inqas minn 16-il sena u tkun trid tagħti l-organi tiegħek, m'għandniex inkunu ristretti lanqas f'dak il-każ.

Fl-Ingilterra għadu kemm kien hemm każ ta' tewmin.

CHRIS FEARNE: Irridu noqogħdu attenti għax għandek żewġ kunċetti; waħda qed ngħidu li tirreġistra ruħek għal wara mewtek.

Mela inti tista' tmut ta' 50 sena imma ta' 16-il sena tista' tkun irreġistrajt ix-xewqa tiegħek u jekk tmut l-għada, dik ix-xewqa tiegħek tkun tgħodd.

Imbagħad jista' ikollok tifel ta' għaxar snin li dan ma jistax iniżżel ix-xewqa tiegħu fuq ir-reġistru u jiġi mtajjar minn karozza u jmut.

F'dak il-każ il-ġenituri tiegħu jistgħu jagħtu l-organi tat-tifel tagħhom għax jekk ma nagħmlux hekk qatt mhu se jkollna organi għat-tfal.

Issa dak it-tifel ma jkunx imniżżel fuq ir-reġistru imma aħna qed ngħidu li min mhuwiex imniżżel fuq ir-reġistru jistgħu jiddeċiedu għalih il-qraba tiegħu.

THE CHAIRPERSON: Jekk m'intix fuq ir-reġistru, mela jiddeċiedu għalik il-qraba tiegħek.

Inti tista' ma tkunx fuq ir-reġistru għax tkun għadek ma ħadtx deċiżjoni jew inkella għax tkun għadek taħt l-età u f'dan il-każ, wara l-mewt tiegħek ikunu l-qraba li jieħdu ħsieb biex jieħdu deċiżjoni għalik.

L-Onor.

MICHAEL GONZI: Issa dawk in-nies li jkunu mietu u li jkunu ħadulhom l-organi għad-donazzjoni, xi jsir minnhom fil-lista tar-reġistru?

Naħseb li l-liġi trid tispeċifika fuq din il-biċċa wkoll.

Jiġifieri dawn imbagħad se jiġu mneħħija minn fuq il-lista tar-reġistru?

U jekk isir xi żball u d-donazzjoni ma ssirx, li jista' ikun hemm ħafna raġunijiet għal dan, din se tiġi meqjusa bħala offiża kriminali?

Jekk jien donatur u nispiċċa l-ITU u nkun fuq ir-reġistru imma għal xi raġuni jew oħra kif immut ma jitteħduliex l-organi, x'jiġri f'dak il-każ?

CHRIS FEARNE: Aħna qed ngħidu li din mhux se tkun tassattiva u li jkun hemm ir-required request.

Mela jekk inti tmut u tkun fuq ir-reġistru, imma għal xi raġuni jew oħra ma jitteħdulekx l-organi tiegħek, dik mhux se tkun tassattiva.

MICHAEL GONZI: Mela qegħdin ngħidu li mhijiex offiża kriminali.

Importanti li nispeċifikawha.

Li kieku kienet tassattiva kienet tkun att kriminali.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri lanqas f'kuntest ta' sptar mhu se ngħidu li għandha tkun tassattiva?!

Qegħdin nitolbu ħafna jekk ngħidu li xi ħadd għandu jaqbad it-telephone u javża li miet pazjent u b'hekk insalvaw għajnejn ta' xi ħadd?!

CHRIS FEARNE: Ma tagħmilhiex tassattiva.

Jiġifieri aħna qegħdin ngħidu li għandha tkun rakkomandazzjoni u mhux tassattiva.

THE CHAIRPERSON: Irid ikun hemm xi ħaġa.

Ir-rakkomandazzjoni trid tgħid li nippreferu li jkun hemm required request f'kuntest ta' sptar.

Ma tagħmilhiex kriminali jekk ma jittieħdux organi.

MICHAEL GONZI: Għandek raġun imma ma nistgħux allura nistennew sal-20 ta' Mejju biex nilħqu naħsbuha ftit u mbagħad nagħtu l-konklużjonijiet tagħna?

THE CHAIRPERSON: Le, ma nistgħux.

Bħala Kumitat aħna rridu niddeċiedu llum għax irridu nilħqu nibagħtu r-rakkomandazzjonijiet tagħna.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew imma llum irridu nagħlquh dan is-suġġett.

Din hija laqgħa konġunta bejn żewġ kumitati u mhux se nerġgħu nagħmlu laqgħa oħra.

Jiġifieri llum se nagħtu r-rakkomandazzjonijiet tagħna u nagħlqu r-rapport.

Gonzi u ċjoè li m'għandniex nagħmluha tassattiva.

Ir-raġuni għal dan hija waħda sempliċi.

Ma jistax ikun li t-tabib jittieħdu passi legali kontrih …

MICHAEL GONZI: Ma tridx tagħmilha legalment tassattiva u li jkun hemm xi ħadd kriminalment responsabbli.

Aħna fuq dik li għandna question mark.

Jien nista' ngħid li talli m'għamiltx id-donazzjoni għandi offiża kriminali …

CHRIS FEARNE: Irridu noqogħdu attenti wkoll għax mhux kull min ikun fuq ir-reġistru u jgħid li jrid iħalli l-organi tiegħu jkun tajjeb biex jitteħdulu l-organi.

Fil-fatt ħafna nies li jixtiequ jkunu donaturi tal-organi ma jkunux jistgħu jagħtu l-organi tagħhom minħabba diversi raġunijiet, fosthom għax jista' ikollhom l-organi tagħhom morda.

THE CHAIRPERSON: Jekk ikun hemm xi ħadd li jrid ikun organ donor, li dan qagħad jieħu l-briga biex imur jinkiteb fir-reġistru u mbagħad min-naħa tagħna lanqas nagħmlu sforz biex ikun hemm xi ħadd li jaqbad it-telephone u javża li huwa miet, naħseb li nkunu qegħdin ngħidu li d-deċiżjoni tiegħu ma tgħoddx għax wara li jmut se jkun hemm ħaddieħor li se jieħu d-deċiżjoni għalih.

Mela qegħdin ngħidu li d-deċiżjoni ta' dik il-persuna għandha tiġi mħarsa imma mbagħad m'aħna nagħmlu xejn biex inħarsuha!

U naħseb li kemm taqbad it-telephone biex tgħidilhom li miet it-tali pazjent mhijiex xi ħaġa daqshekk kbira għat-tobba li huma mgħobbijin b'tant responsabbiltajiet ta' ħajjet in-nies.

F'kuntest ta' sptar ma naħsibx li din hija xi ħaġa kbira.

(Interruzzjonijiet)

MICHAEL GONZI: Kieku din mhux qed nagħmluha bħala liġi, naqbel miegħek mija fil-mija.

Jekk qed tagħmel il-liġi u mbagħad se jbatu l-konsegwenzi tal-liġi l-health workers ...

CHRIS FEARNE: Jien naħseb li ċ-Chairperson għandha raġun u anke inti, Onor. Gonzi, għandek raġun ukoll.

Jekk neskludu l-corneas minnha din u nżommu dawk li jkunu fl-ITU setting, hemmhekk għandha raġun iċ-Chairperson għax tkun ħasra li nitilfu organu minħabba li xi ħadd ikun naqas milli jonora x-xewqa ta' dak li ried ikun donatur.

Jekk ikun hemm xi ħadd li fuq ir-reġistru wera l-intenzjoni espressa tiegħu li jkun donatur, u dan miet f'sitwazzjoni fejn seta' ikun donatur f'ITU setting, naħseb li n-nies tal-isptar għandu jkollhom dik ir-responsabilità.

Issa jekk hemm xi ħadd li mhuwiex donatur u hemm dik is-sitwazzjoni fejn nistgħu nistaqsu jew ma nistaqsux, hemmhekk mod ieħor.

Imma nerġa' ngħid li jekk hemm xi ħadd fuq ir-reġistru u dan verament jista' ikun donatur, - neskludu l-corneas biex ma niftħuhiex - hemmhekk iva, naqbel miegħek li għandha tkun hekk.

THE CHAIRPERSON: Proprjament aħna qegħdin ngħidu li għandha ssir din il-liġi mhux għax neqsin mill-organi imma għax għandna fattur wieħed nieqes u ċjoè li min wera x-xewqa li jkun donatur tal-organi m'hemm xejn li jirregola ħalli dik id-deċiżjoni tkun rispettata.

U aħna dik qegħdin nirregolaw.

Jekk inti tkun ħadt il-briga li tmur tirreġistra x-xewqa tiegħek biex meta tmut jeħdulek l-organi tiegħek imma mbagħad għax xi ħadd ma ċempilx lit-transplant coordinator biex javżah bil-mewt tiegħek, dawn l-organi se jintilfu u tkun verament ħasra.

CHRIS FEARNE: Jien naħseb li matul is-snin l-ITU wrew bil-maqlub għax kważi dejjem jistaqsu minn rajhom.

Jiġifieri b'daqshekk ma naħsibx li nkunu qegħdin ngħabbuhom b'xi responsabilità żejda.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li nkunu qed nagħmlu disservizz lit-tobba jekk ngħidu li dawn mhumiex kapaċi jagħmlu hekk!

Il-bqija li nagħmluha f'ITU setting naqbel.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Naħseb l-argument li qed isir hawnhekk hu biex ma nagħtux it-timbru li jekk ma tagħmilx hekk se tkun qiegħed tikser il-liġi għax inkella se noħolqu tensjoni fuq xi ħaġa li hija pożittiva.

ETIENNE GRECH: Semmejna xi ħaġa fuq id-definizzjoni ta' brain dead?

THE CHAIRPERSON: Nistgħu nagħmlu wkoll ir-rakkomandazzjoni biex ikun hemm kampanja biex kemm jista' ikun inħeġġu lit-tobba ħalli javżaw lin-nies kompetenti meta jmut xi ħadd?

Mhux qiegħda ngħid biex nagħmluha obbligatorja, imma fejn jidħlu postijiet oħra li mhumiex in an ITU setting, dan il-Kumitat iħeġġeġ sabiex ikun hemm kampanja fost it-tobba biex ma nitilfux corneas inutilment.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jiena naħseb li forsi mhux kulħadd huwa familjari ma' kemm isiru kampanji interni fl-isptarijiet tagħna.

Pereżempju jekk nieħdu l-issue ta' hand hygiene, naraw li din it is an ongoing campaign.

Issa ħalliha li mhux kulħadd jobdiha mija fil-mija u naħseb li għandna nirrakkomandaw sabiex din tingħata l-importanza tagħha.

Imma naqbel mal-Onor.

Fearne li in an ITU setting diġà hemm il-pre-dispożizzjoni għaliha.

I would say let's fall short milli nagħmluha tassattiva b'dak il-mod fejn qisu għandek the big brother watching over you!

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Qabel xejn irrid niskuża ruħi għax mhux dejjem inkun nista' nattendi dawn il-laqgħat.

Issa se nagħmel xi mistoqsijiet li ma nafx jekk dħaltux fihom imma se nagħmilhom aktar bħala thinking outside the box u anke biex naċċerta ruħi li dħalna fihom.

Naqbel ma' dak li ġie propost min-naħa tal-Onor.

Fearne u dak li ġie propost fl-ittra tal-Partit Nazzjonalista.

Naħseb li l-Knisja qablet ukoll ma' din is-sistema.

L-ewwel ħaġa li xtaqt nistaqsi fuqha hija fuq il-European Union Directive tal-2010/45EU.

Din dħalna fiha biex naraw jekk aħniex konformi ma' dak li qiegħda tgħid l-Unjoni Ewropea?

THE CHAIRPERSON: Fil-fatt dik qiegħda f'paġna 15 tar-rapport.

Din tkellimna fuqha u tkellem fuqha wkoll il-Professur Emmanuel Agius.

Hawnhekk qiegħda nirriferi għall-Oviedo Convention, fejn aħna qegħdin ngħidu li meta jkun hemm it-tfassil ta' leġiżlazzjoni, għandha tittieħed in konsiderazzjoni l-Oviedo Convention.

GODFREY FARRUGIA: Punt ieħor li xtaqt inqajjem hu li jien ma jinkwetaniex ix-xenarju lokali imma dejjem jinkwetawni żewġ affarijiet u ċjoè meta niġu għal dan mill-aspett prattiku, l-ewwel għandek ix-xena internazzjonali fejn nafu li xi kultant ikollok abbużi ta' traffikar ta' umani jew inkella ta' bejgħ ta' organi fis-swieq internazzjonali.

Issa jista' jkollna organi ġejjin minn dawn is-sorsi u allura nixtieq inkun naf jekk l-organi li nirċievu minn pajjiżi oħra biex jintużaw fuq ċittadini Maltin ikollniex evidenza dwar minn fejn ikunu ġejjin.

CHRIS FEARNE: Għandna legal notice fuqha imma għad m'għandniex liġi.

Għandna liġi li tagħmilha llegali t-traffikar tal-persuni biex jitteħdulhom l-organi imma m'għandniex liġi li tagħmilha llegali li titraffika l-organi.

U allura dik irridu ndaħħluha fil-liġi.

GODFREY FARRUGIA: Punt ieħor li jista' jinkwetani huwa l-procurement.

CHRIS FEARNE: Fuq din il-White Paper se tidħol bil-liġi.

(Interruzzjonijiet) Fil-fatt hemm paragrafu fuqha.

GODFREY FARRUGIA: Il-ħaġa l-oħra li tinkwetani hi meta niġu għall- procurement tal-organi.

F'dak li qegħdin nagħmlu qiegħed jiġi maħsub biex il-procurement isir b'mod tajjeb?

CHRIS FEARNE: Diġà hemm il-legal notice.

GODFREY FARRUGIA: Pajjiżna huwa fost l-aqwa pajjiżi – avolja m'għandniex liġi – f'dak li għandu x'jaqsam mal-ammont ta' persuni li jagħtu l-organi tagħhom.

S'issa nagħtu aktar lill-pajjiżi oħra milli nirċievu mingħandhom.

Issa naf li m'hemmx mekkaniżmu ta' bartering f'din il-biċċa tax-xogħol għax din dejjem tibqa' bħala għotja.

Nafu wkoll li ħafna mill-organi jmorru l-Italja jew l-Ingilterra.

Imma hemm pajjiżi oħra fejn qegħdin naħsbu li dawn l-organi jistgħu jmorru u indirettament pajjiżna jkun jista' jgawdi aktar mill-expertise tagħhom f'oqsma oħra minn aspett ta' saħħa?

CHRIS FEARNE: Għalkemm din mhijiex xi ħaġa ta' liġi imma bla dubju ta' xejn ...

GODFREY FARRUGIA: Il-liġi tagħti skop biex dan jibqa' miftuħ?

Din hija xi ħaġa li rridu nesplorawha bħala dipartiment u bħala pajjiż …

THE CHAIRPERSON: Naħseb li bħala Kumitat li qed jagħmel rakkomandazzjonijiet fuq id-donazzjoni tal-organi, irridu nżommu quddiem għajnejna li aħna m'aħniex qegħdin nagħmlu rakkomandazzjonijiet biss fil-kuntest tal-White Paper.

Aħna bdejna niddiskutu qabel ma ħarġet il-White Paper u naħseb li għandu jkollna rakkomandazzjoni fejn ngħidu li rridu nesploraw avenues oħra biex dak li diġà qegħdin nagħmlu mal-Italja u mal-Ingilterra naraw nistgħux nagħmluh ma' pajjiżi oħra.

CHRIS FEARNE: L-Ingliżi jagħmlulna l-liver transplants u l-Italja jagħmlulna t-trapjanti tal-pancreas.

Hemm speċi ta' bartering għax qegħdin nieħdu xi ħaġa u nagħtu xi ħaġa lura.

Imma naqbel li għandna nesploraw pajjiżi oħra.

GODFREY FARRUGIA: Ħalli nagħmel l-aħħar punt li xtaqt inressaq.

Aħna hawnhekk qegħdin nitkellmu biss fuq id-donazzjoni tal-organi u mhux qegħdin nidħlu fuq it-tissue transplants.

Naħseb li l-organ donation lanqas għandu x'jaqsam mal-blood donation.

Fil-fatt fuq l-għoti tad-demm diġà hemm sistema imma dwar dan jeżistu legal notices?

(Interruzzjonijiet) Anke fuq it-tissue transplants?

Tajjeb.

Mela nista' inserraħ rasi.

Jekk pereżempju ngħidu li mill-ġimgħa d-dieħla se nibdew nagħmlu l-islet cell tissue transplants għad-diabetics, - li hija xi ħaġa għall-futur – din tista' ssir bil-legal notice kif qegħda?

MICHAEL GONZI: Ma naqbilx biss li se ndaħħlu dak li kien qed jgħid l-Onor.

Farrugia u ċjoè l-association bejn Malta u pajjiżi oħrajn.

Jien ma nħossx li din għandha tidħol fil-liġi f'dan l-istadju.

THE CHAIRPERSON: Meta bdejna dawn il-laqgħat bażikament konna qegħdin naħdmu biex ikollna l-ewwel nett liġi fuq l-organ donation and tissue donation in general.

Jiġifieri ma konniex qed nillimitaw ruħna biss fuq x'għandu jkun hemm fil-liġi imma konna qed naraw x'inhuma l-good practices f'dan il-qasam.

Issa f'dan l-istadju lestejna r-rapport tagħna u għalaqna d-diskussjonijiet man-nies kompetenti.

Issa wasal iż-żmien li nressqu r-rakkomandazzjonijiet tagħna.

U proprju dak li qegħdin nagħmlu llum.

Jiena naħseb li tkun xi ħaġa għaqlija li f'waħda mir-rakkomandazzjonijiet tagħna, irrispettivament jekk tidħolx fil-liġi jew le, għandna ngħidu li għandhom jiġu esplorati avenues oħra.

It-tieni ħaġa hi li r-rakkomandazzjonijiet mhux eżatt kif se tinkiteb il-liġi.

Aħna m'hemmx liġi imma forsi naslu għaliha.

Għalhekk tajjeb li nirrakkomandaw li din ma tkunx tgħodd biss għad-donazzjoni tal-organi imma anke għat-tissues.

ETIENNE GRECH: Li rrid ngħid jien hu li jekk se nagħmlu liġi, se jkun diffiċli biex il-liġi tkopri d-dettalji kollha.

Pereżempju ma naħsibx li l-liġi se ssemmi d-dettalji dwar kif ir-Renal Unit se jagħżel lil min se jingħataw l-organi.

Pereżempju fuq kif wieħed jiġi ddikjarat bħala brain dead nistgħu nsemmuha għax nistgħu nieħdu l-Harvard Criteria.

Għandek ukoll il-biċċa l-oħra ta' kif se ddaħħal in-nies fir-reġistru.

Naħseb li dawn l-affarijiet ma jissemmewx fil-liġi imma se nibdew narawhom b'mod prattiku.

X'jiġri jekk il-Gvern jagħmel ftehim ma' Ruma minflok ma' Palermo?

Jew inkella jagħmel ftehim mal-Awstrija minflok ma' pajjiż ieħor?

Dawn l-affarijiet ma jidħlux fil-liġi għax inkella se nkunu qegħdin norbtulu jdejh …

MICHAEL GONZI: Jekk qed nagħmlu liġi fuq ir-reġistru ma naqbilx miegħek.

ETIENNE GRECH: Għal kif se jiġu mdaħħla fir-reġistru, qed tgħid?

MICHAEL GONZI: Id-dettall tar-reġistru, li se jkun importanti ħafna, għandu jidħol kollu fil-liġi.

L-affarijiet l-oħra li semmejt inti huma affarijiet amministrattivi.

Imma fuq ir-reġistru ma naqbilx miegħek li għandha tidħol fil-liġi ...

THE CHAIRPERSON: Li qiegħda ngħid hu li mir-rakkomandazzjonijiet tagħna se jkun hemm ħafna affarijiet li jistgħu jispiċċaw fil-liġi imma mhux kollha neċċessarjament għandhom ikunu fiha.

Dawn jistgħu jkunu rakkomandazzjonijiet prattiċi, jiġifieri aħna, li rridu naraw hu li nagħmlu dawn ir-rakkomandazzjonijiet fuq id-donazzjoni tal-organi.

Issa aħna se nerġgħu nanalizzaw l-abbozz ta' liġi għax irid jgħaddi mill-Kumitat tal-Kamra u mill-Kumitat Permanenti dwar Abbozzi ta' Liġi.

Issa hawnhekk m'għandniex abbozz ta' liġi quddiemna.

ETIENNE GRECH: Fl-abbozz ta' liġi mhux se jkun hemm in-nitty gritty ta' kollox.

THE CHAIRPERSON: Żgur li le.

Issa rridu nwieġbu żgur din il-mistoqsija.

F'din il-laqgħa kellna żewġ opinjonijiet differenti fuq ir-required requests fl-ITU u ċjoè jekk ir-required request għandhiex tkun tassattiva mqar fl-ITU jew inkella jekk għandniex sempliċement ninformaw lin-nies.

Personalment naqbel li għandha tkun tassattiva għax tkun aktar idonea għal din il-liġi.

Imma jekk se nagħmluha mod ieħor, irridu nagħmluha bħala rakkomandazzjoni.

Jiena naħseb li jkollna nieħdu vot fuqha biex naraw bħala Kumitat x'se nissuġġerixxu.

DEO DEBATTISTA: Jiena naħseb li b'dan il-mod se nirritawh lill-istaff tal-isptar.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRPERSON: Mela allura ma nagħmluhiex tassattiva imma nagħmlu biss rakkomandazzjoni.

CHRIS FEARNE: Dawn id-donaturi jkunu brain dead, jiġifieri tkun diġà ġiet segwieta l-criteria …

Jekk aħna se ngħidulhom li jridu jagħmluha bilfors għax il-liġi hekk tgħid …

CHRIS FEARNE: L-unika riserva li għandi fuqha din hi li s'issa dawn qegħdin isiru Mater Dei imma diġà għandna sptarijiet oħra fejn għandhom ukoll l-ITU tagħhom.

Pereżempju s-Saint James Capua għandhom ITU u jista' jkollna ITUs oħra madwar il-pajjiż, anke f'Għawdex.

Allura rridu noqogħdu attenti li ma ngħidux bilfors li l-best practise ta' Mater Dei u qegħdin nieħdu forgranted l-oħrajn.

Jiena naħeb li għandna nħallu daqxejn forza fiha din.

PAULA MIFSUD BONNICI: Fl-opinjoni tiegħi għandna ngħidu li kemm jista' jkun ir-rakkomandazzjonijiet għandhom isiru skont il-guidelines.

Jien ma nafx l-abbozz ta' liġi x'se jkun qiegħed jinkludi imma qiegħda nifhem li se jkun hemm xi ħadd – ma nafx jekk hux se jkun it-Transplant Support Group jew ħaddieħor - li jirregola u jagħmel guidelines ta' kif se jkunu qegħdin jimxu f'dan ir-rigward.

Ġeneralment f'kull liġi jkun hemm miktub li l-ministru jista' joħroġ ir-regolamenti skont dik u dik.

Għalhekk ma naħsibx li f'dan l-istadju għandna nkunu aħna li niddeċiedu jekk din għandhiex tkun tassattiva jew le.

THE CHAIRPERSON: Jiena fl-ebda ħin – u ma rridx li forsi ninstema ħażin - ma kont qiegħda ngħid li t-tobba li ħadmu fuqha s'issa ma kienux responsabbli biżżejjed jew inkella li t-tobba li se jkunu qegħdin jagħmlu din il-biċċa tax-xogħol mhux se jkunu responsabbli.

L-unika concern li kelli għall-ħtieġa għal din il-liġi hija proprju li min ikun esprima x-xewqa li jħalli l-organi tiegħu bħala donazzjoni, dik ix-xewqa tiġi rispettata.

Issa jekk din ma tkunx tassattiva mqar fl-ITU għax ngħidu li s'issa dejjem għamilna xogħol tajjeb u għax ma rridux nurtaw lil min qed jagħmilhom, mela allura nistgħu ma nagħmlu l-ebda liġi.

S'issa dejjem sar xogħol tajjeb u allura m'hemm għalfejn li jsir xejn.

Jien dak il-punt kollu tiegħi.

S'issa sar xogħol tajjeb u ħadd mhu jinnega dan il-fatt.

Imma din il-liġi qiegħda ssir proprju biex nagħmlu pass oltre u jiena naħseb li jekk ma nagħmlux ir-required request almenu fl-ITU setting, dak li għandna s'issa, se nitilfuh.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jien ma naqbilx miegħek fuq dan il-punt, għax proprju naħseb li għax ma kenitx ġo qafas legali li seta' kien hemm it-traskuraġini jew in-nuqqas ta' interess minn kulħadd li dan isir.

Jiġifieri l-fatt li issa se jkollna reġistru u s-sistema se tkun ġo qafas legali ...

THE CHAIRPERSON: Jekk mhux se tkun legalizzata dan il-punt se jibqa' barra ...

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Le, ma naħsibx.

MICHAEL GONZI: Jekk mingħajr liġi l-ITU mexa tajjeb!

Is-sugu tal-liġi qiegħed biex iħajjru lin-nies jidħlu fiha.

L-ITU, bil-liġi jew mingħajr liġi, xorta imxew tajjeb.

Allura għalfejn għandi nagħmilha tassattiva?!

THE CHAIRPERSON: L-argument tiegħi huwa li mingħajr liġi xorta għandna ammont verament kbir ta' donazzjoni ta' organi.

Fil-fatt illum għandna madwar 96% ta' donazzjoni ta' organi, imma s'issa dak li tixtieq f'ħajtek jista' jiġi xi ħadd wara mewtek u jibdillek ix-xewqa tiegħek.

U dik se tiġi indirizzata permezz ta' din il-liġi.

Illum il-kunsens u x-xewqat ta' dak li jkun tant saru importanti fil-ħajja tagħna li jridu jiġu rispettati.

Imma allura jekk aħna mhux se ndaħħluha din il-biċċa fil-liġi xorta mhux se jkollna dik iċ-ċertezza li l-organi tiegħi se jingħataw lil xi ħadd għax għandek lil xi ħadd li jista' ma jaqbadx it-telephone u jċempel!

Imma se nirrispetta l-opinjoni ta' kulħadd u għalhekk nistgħu nieħdu vot fuqha din.

MICHAEL GONZI: M'iniex konvint għax qisu se nħallu piż fuq in-nies tal-isptar.

Dawn in-nies qed jagħmluha l-biċċa tagħhom u qed jagħmluha tajjeb.

Issa l-liġi qegħdin nagħmluha biex nirregolaw in-nies ħalli jidħlu aktar għad-donazzjoni tal-organi imma …

THE CHAIRPERSON: Naħseb li qegħdin taqblu li m'għandniex nagħmluha tassattiva?

Mela se nagħmluha hekk.

CHRIS FEARNE: Jiena naħseb li din se nerġgħu niġu għaliha meta niġu biex niddiskutu l-liġi.

Id-diskussjoni għadha miftuħa u nitgħallmu as we go along.

THE CHAIRPERSON: Mela fuq ir-reġistru lesti.

Issa fuq il-fatt li għandu jkollna a hybrid system.

Qabel xejn, l-unika ħaġa li ma tkellimnix fuq ir-reġistru u naħseb li huwa importanti li niddiskutuha huwa fuq jekk għandux xi ħadd jagħmel il-mistoqsija lil dak li jkun f'xi mument jew ieħor.

Pereżempju jista' jagħmillu l-mistoqsija meta t-tali jmur jagħmel l-ID card.

Fil-fehma tiegħi m'għandniex nagħmlu mistoqsija speċifika fuq jekk tridx tkun donatur jew le imma għandna nħalluha miftuħa.

Min ma jkun qal xejn wara l-mewt tiegħu jista' jsir dak li qed isir bħalissa imma naħseb li nkunu qegħdin nurtaw lil dawk li forsi ma jkunux iridu jieħdu deċiżjoni jekk inġiegħluhom jieħdu deċiżjoni bilfors at some point in time in their lives.

CHRIS FEARNE: Jiena naħseb li ma rridux nagħmluha obbligatorja li wieħed jgħid "iva" jew "le", imma nagħtu l-opportunità biex min irid, ikun jista' jesprimi x-xewqa tiegħu.

Naħseb li l-aħjar hu li meta tmur tiġbor l-ID card jew jekk meta tmur tiftaħ file, jagħtuk karta biex jekk trid timliha u mhux bilfors trid tgħid "iva" jew "le", għax se jkollok ħafna li jgħidu "le".

Jiena naħseb li għandna nagħtu l-opportunità sabiex wieħed jagħżel jekk iridx jirreġistra ruħu u din għandna nagħmluha as wide as possible.

ETIENNE GRECH: Jiena naħseb li din għandha tiġi nkluża fil-liġi għax imbagħad għandna l-problema ta' fejn se jkun ir-reġistru.

Dan se jkun fil-Mater Dei jew jinkludi wkoll l-isptar ta' Għawdex?

THE CHAIRPERSON: Kieku tkun obbligatorja trid tkun fil-liġi imma jekk qegħdin ngħidu li mhux se tkun obbligatorja, mela m'għandhiex tkun fil-liġi.

Anzi fir-rakkomandazzjoni ngħidu li m'għandhiex tkun obbligatorja għax fil-fehma tiegħi, jekk nagħmluha obbligatorja, se nnaqqsu d-donazzjonijiet.

MICHAEL GONZI: Jekk l-ID card issa se tevolvi ruħha, bħala tabib naħseb li aktar ma jkun hemm informazzjoni fuqha, bħala blood group, jekk huwiex donatur tal-organi, eċċ., aktar aħjar kemm għall-persuna nnifisha u kemm għat-tabib.

Issa jekk ma rridx nagħmilha tassattiva, xorta nista' nagħmilha.

L-importanti li jkun hemm xi ħaġa.

THE CHAIRPERSON: Le, mhux jekk ikunx hemm fuq l-ID card, mhux dik, għax il-Gvern jista' jgħid li min qiegħed fuq ir-reġistru se jkollu x-xewqa tiegħu mniżżla fl-ID card.

Li qegħdin niddiskutu bħalissa mhijiex fuq jekk tkunx recorded jew le imma fuq jekk inti, f'xi punt f'ħajtek kienx hemm xi ħadd li ried iġiegħlek tieħu bilfors deċiżjoni fuqha.

Issa mill-istudji li saru ġie misjub li min jiġi mġiegħel jieħu deċiżjoni ta' bilfors, hemm aktar ċans li jgħidlek li ma jridx ikun donatur għax tkun qisek qiegħed tisfurzah.

Allura fl-opinjoni tiegħi ma nisforzaw lil ħadd biex jieħu dik id-deċiżjoni imma nħalluha miftuħa u nħallu l-option għall-parentela.

B'hekk ma nkunux qegħdin innaqqsu mid-donazzjonijiet u jekk irridu nistgħu nagħmluha li min qiegħed fir-reġistru titniżżel ix-xewqa tiegħu fuq l-ID card.

CHRIS FEARNE: Naħseb li qed ngħidu li l-entry fir-reġistru għandha tkun volontarja u allura min ma jridx jidħol fir-reġistru, ma jidħolx.

ETIENNE GRECH: Imma x'informazzjoni se jkun hemm fuq ir-reġistru jew fuq l-ID card?

CHRIS FEARNE: Ma tagħmilx differenza fejn tkun.

Fuq ir-reġistru jrid ikun hemm żgur l-informazzjoni għax l-ID card mhux bilfors li wieħed se jġibha miegħu meta jidħol fl-ITU.

(Interruzzjonijiet) Ir-reġistru jrid ikun suprem.

Apparti minn hekk jekk inti se tibdel id-deċiżjoni tiegħek se jkun diffiċli biex tibdilha wkoll fuq l-ID card.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Fil-fatt dak li kont se ngħid għax jekk se norbtuha mal-ID card, meta nafu kemm domna biex biddilnihom, se jkollna daqxejn ta' problema jekk niġi biex inbiddel id-deċiżjoni tiegħi.

Din konna semmejniha anke fil-grupp parlamentari tagħna, fejn konna għedna li r-reġistrazzjoni trid tkun xi ħaġa sempliċi.

Imma rridu nagħmluha b'mod viżibbli biex dak li jkun, jekk qiegħed jistenna fiċ-ċentru tas-saħħa u qiegħed jistenna fil-waiting area, se jara xi ħaġa li se turih li ladarba qiegħed hemmhekk, jekk irid jista' jirreġistra ruħu biex juri x-xewqa tiegħu x'inhi.

Mela fuq ir-reġistru lestejnih.

Issa fuq is-sistema.

Kellna diversi diskussjonijiet u qisu hemm qbil li aħna ma jimpurtaniex as such mil-labels imma aktar jinteressana li s-sistema tkun waħda li jekk inti tixtieq tgħid "iva" jew "le" jew inkella tixtieq turi liema organi trid tħalli, dawn ikunu mniżżla.

U jekk ma tagħmel xejn minn dan, wara mewtek hemm l-option l-oħra li jkunu l-qraba tiegħek li jieħdu deċiżjoni għalik.

Naqblu ma' din ir-rakkomandazzjoni?

CHRIS FEARNE: U qegħdin ngħidu wkoll li jekk inti rreġistrajt ruħek, dik ir-reġistrazzjoni se torbot ukoll wara mewtek.

Imma naqbel li din mhijiex kwestjoni ta' labels imma tkun sistema tagħna li tgħodd għal pajjiżna.

ETIENNE GRECH: Jekk pereżempju qiegħda mniżżla fuq l-ID card u bdilt il-fehma tiegħi …

THE CHAIRPERSON: Aħna qegħdin ngħidu li fuq l-ID card mhu se tidħol imkien imma din l-informazzjoni se tidħol biss fuq ir-reġistru.

ETIENNE GRECH: U kif se jagħmlu mill-isptar ta' Għawdex?

CHRIS FEARNE: Dan se jkun reġistru elettroniku.

MICHAEL GONZI: Ħalli nikkjarifika xi ħaġa; jekk jien donatur nista' niddeċiedi liema organu nixtieq nagħti?

Jiġifieri fuq ir-reġistru nista' ngħid li jien irrid nagħti kilwa?

CHRIS FEARNE: Hekk hu.

Bażikament inti għandek il-kidneys, hearts, lungs, corneas, pancreas, etc.

MICHAEL GONZI: Jiġifieri jien nista' niddeċiedi li se nagħti kilwa biss?

THE CHAIRPERSON: Iva, tista' għax għalhekk għandek l-option tal-"iva" jew "le" u jekk "iva" jekk hux organ specific jew inkella tridx tagħti kollox.

PAULA MIFSUD BONNICI: Forsi nistgħu niddiskutu jekk fir-reġistru aħniex se ngħidu lil min tista' tagħti l-organi li tixtieq tħalli.

THE CHAIRPERSON: Kont se nasal għaliha.

Li inti tillimita għal min se tħalli l-organi tiegħek hija mistoqsija importanti ħafna.

Pereżempju hemm min jgħid li jixtieq ikun donatur imma ma jridx li l-organi tiegħu jeħodhom ħabsi jew immigrant irregolari.

Fil-fehma tiegħi din mhijiex etika għax qiegħed tillimita lil min għandhom jingħataw l-organi.

Jiena nemmen li għandu jeħodhom min l-aktar li jkollu bżonn u allura dik għandna nħalluha barra.

CHRIS FEARNE: Naħseb hawnhekk irridu nagħmlu distinzjoni ċara ħafna bejn cadaveric donors u live donors.

Fil-live donors għandek kunċett differenti għal kollox u rridu naraw li ma jidħolx il-kunċett ta' xiri jew ta' bejgħ ta' organi.

Allura f'każ ta' live donor inti tista' tagħti biss lil xi ħadd qarib tiegħek mentri f'każ ta' cadaveric donor naqbel li m'għandux ikun hemm limitazzjonijiet.

Mela ma tistax tillimita li tgħid li se nagħti l-organi tiegħi lill-ħija biss.

ETIENNE GRECH: Mill-informazzjoni li kellna jidher li l-allokazzjoni tal-organi qiegħda f'idejn ir-Renal Unit.

Hux hekk?

THE CHAIRPERSON: Imma dawk fejn jidħlu l-live donors?

Il-live donors jieħdu ħsiebhom il-LOTAC.

Fil-cadaveric jiddeċiedu tar-Renal Unit.

Issa peress li ħames snin oħra f'Għawdex jista' jiżviluppa sptar speċjalizzat u allura jibdew isiru t-trapjanti hemmhekk ukoll, f'dak il-każ min se jiddeċiedi għall-allokazzjoni tal-organi?

Fil-liġi għandna ninkludu min għandu jiddeċiedi għall-allokazzjoni tal-organi u pereżempju nagħmluha kif inhi bħalissa, u ċjoè fuq sistema ta' first come first served basis?

ETIENNE GRECH: Imma min se jiddeċiedi?

CHRIS FEARNE: Jiddeċiedu t-tobba.

(Interruzzjonijiet)

ETIENNE GRECH: Biex ma jkunx hemm abbuż fl-allokazzjoni tal-organi bejn sptar u ieħor.

CHRIS FEARNE: Aħna dejjem qed nitkellmu fuq id-donatur imma mbagħad għandek il-kwestjoni tar-riċevitur u għandu jkun hemm reġistru intern li ma jkunx miftuħ għall-pubbliku.

Jekk inti għandek xi ħadd li għandu renal failure u tkun eżawrejt il-vini kollha u ma tistax tagħmillu d-dialyses, bla dubju ta' xejn dan se jaqbeż lil ħaddieħor.

Imma dawn iridu jkunu deċiżjonijiet kliniċi.

THE CHAIRPERSON: Imma r-reġistru li qed tgħid inti huwa reġistru nazzjonali u mhux reġistru ta' Mater Dei.

CHRIS FEARNE: Irridu niċċekkjaw hemmx reġistru internazzjonali wkoll.

ETIENNE GRECH: Jien qiegħed ngħid għall-waiting list ta' pazjenti li qed ibatu bil-kliewi, qegħdin fuq id-dialyses u qegħdin jistennew kilwa.

THE CHAIRPERSON: Għal dak qiegħda nirriferi.

Jiena qiegħda ngħid li jekk hemm lista ta' pazjenti li qegħdin jistennew, dik il-lista ta' pazjenti hija lista nazzjonali u mhux lista ta' Mater Dei biss.

Mela jekk it-trapjanti se jibda jagħmilhom ukoll l-isptar ta' Għawdex, xorta dan irid jiċċekkja ma' dik il-lista nazzjonali.

MICHAEL GONZI: Jiġi sptar Amerikan, xorta l-lista ta' Mater Dei.

ETIENNE GRECH: Imma m'hemm xejn li qed jirregolaha din!

CHRIS FEARNE: Huma l-clinicians li jiddeċiedu fuq l-allokazzjoni.

ETIENNE GRECH: Issa l-clinicians tal-isptar f'Għawdex jew il-clinicians ta' sptar ieħor li jista' jkollna hawn Malta, kif se jkunu jafu ...

CHRIS FEARNE: Naħseb li hawnhekk l-Onor.

Grech għandu raġun għax irid ikun hemm mekkaniżmu dwar min se jieħu l-organi u dan għadna ma ddiskutejnihx.

L-Onor.

Grech qed jgħid li jekk ikun hemm sptar ieħor jew għandek pazjenti li qed jieħdu ħsiebhom fi sptar differenti jew qegħdin taħt konsulenti differenti u hemmhekk iva, irridu nagħmlu xi ħaġa però hemm bżonn ta' aktar riċerka fuqha għax ma jidhirlix li ddiskutejniha f'dan il-Kumitat.

I would hesitate li nagħmel rakkomandazzjoni fuq xi ħaġa li f'dan il-Kumitat ma ddiskutejnihiex.

Għalhekk naħseb li l-Onor.

Grech għandu punt hawnhekk.

ETIENNE GRECH: Ta' min ifakkar ukoll li fuq l-allokazzjoni tal-organi, hemm in-nurse Bugeja li għamel il-Masters tiegħu proprju fuq dan l-issue biss fejn għamel ħafna punti validi fuqha.

THE CHAIRPERSON: Xi ħadd tkellem hawnhekk fuq l-allokazzjoni.

(Interruzzjonijiet)

MICHAEL GONZI: Nistgħu ngħidu li dawn iridu jsiru minn esperti mqabbdin mill-Gvern.

THE CHAIRPERSON: Jiena kieku hekk nagħmilha.

(Interruzzjonijiet) Jiena m'iniex qed ngħid kif "issir" imma naħseb li għandna ngħidu li għandu jkun hemm sistema regolatorja.

CHRIS FEARNE: Li għandu jkun hemm xi advisory committee ...

PAULA MIFSUD BONNICI: Xtaqt nagħmel kumment żgħir.

Jiena naħseb li llum għandna nirregolaw fuq liġi li hija attwali.

X'qiegħda ngħid?

Ilum x'qiegħed jiġri f'pajjiżna?

X'se jkun qiegħed jiġri 'l quddiem?

Issa jekk ikun hemm ċirkostanzi differenti, nistgħu niddeċiedu li nagħmlu liġi oħra imma ma naħsibx li f'dan l-istadju għandna nieħdu deċiżjonijiet fuq xi ħaġa ipotetika u li ma nafux dwarha.

THE CHAIRPERSON: Imma aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li nafu jew ma nafux dwarha.

Fl-aħħar paġna tar-rapport tagħna hemm l-ewwel rakkomandazzjoni li kitbet Dr Burmingham fejn qiegħda tgħid li għandha tiġi stabbilita sistema regolata ta' allokazzjoni ta' organi, ġusta, - jiena nsostni li għandha tkun mill-Gvern - li tagħmel l-iktar ġid, u li tkun trasparenti, biex isserraħ ras il-poplu li kollox qed isir kif suppost.

CHRIS FEARNE: Fuq dik naqblu, li ma naqblux fuq il-metodu tagħha.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jekk ir-reġistru se nagħmluh bħala reġistru nazzjonali, li jinkludi wkoll l-ITUs eżistenti bħalissa f'pajjiżna u oħrajn li jistgħu jinħolqu fil-futur, irrispettivament minn min qed imexxi dawk l-isptarijiet, jiena naħseb li dak ir-reġistru għandu jkun wieħed nazzjonali.

THE CHAIRPERSON: Imma dak huwa reġistru differenti.

CHRIS FEARNE: Dak ir-reġistru huwa għad-donaturi tal-organi.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Iva, imma mbagħad se jkun hemm kumitat apposta jew xi ħaġa oħra simili li se jiddeċiedi fejn se jmorru dawk l-organi għax jista' ikun – bħalma semma' l-Onor.

Farrugia aktar qabel - li l-Gvern għandu bżonn jibgħat xi organu l-Ingilterra jew l-Italja.

Imma mbagħad wieħed jittama li tingħata prijorità lil min qiegħed jgħix f'Malta u min għandu l-aktar urġenza għal dak l-organu partikolari.

THE CHAIRPERSON: Hemm xi ħaġa oħra li taħsbu li għandha tidħol fir-rigward tal-cadaveric donors?

Nistgħu naqblu fuq il-Harvard Criteria?

Kulħadd jaqbel?

CHRIS FEARNE: Il-Harvard Criteria hija għall-brain dead donors.

THE CHAIRPERSON: Hemm qbil fuq dawn?

ETIENNE GRECH: Imma ejja nagħmlu mod li jgħaddu tliet snin oħra u l-Harvard Criteria ma tibqax tintuża għax tiġi sorpassata b'xi ħaġa oħra.

Jien għamilt ftit riċerka fuq il-brain dead u sibt li l-kriterji li jintużaw mhux dejjem jibqgħu l-istess.

Jiġifieri dawn ġieli jinbidlu maż-żmien.

THE CHAIRPERSON: Nistgħu ngħidu li se nużaw il-current best practices u mbagħad inħalluha f'idejn il-Ministru biex joħroġ bil-legal notices dwar x'inhuma dawk il-best practices li għandna nużaw.

Hekk nagħmluha aktar faċli biex tinbidel jekk jinbidlu dawn il-prattiċi.

Hemm xi ħaġa oħra dwar il-cadaveric donors.

F'każ li persuna ma tkunx irreġistrat ix-xewqa tagħha u din ma jkollhiex qraba, l-aktar ħaġa ovvja li ssir hi li tara min huma l-eredi tagħha imma inti ma tkunx taf min huma dawn.

MICHAEL GONZI: Imma jekk ma jkun hemm ħadd id-deċiżjoni tista' tittieħed mill-istaff tal-ITU.

CHRIS FEARNE: Ejja ngħidu li m'għandekx qraba imma fil-fatt għandek xi kuġin jew xi ziju li joqgħod l-Awstralja imma t-tabib jaqbad u jieħu l-organi tiegħek.

Imbagħad wara ġimgħa dan il-kuġin jew iz-ziju jinduna li t-tabib ħadlek l-organi tiegħek mingħajr il-kunsens tiegħu!

THE CHAIRPERSON: Irridu noqogħdu attenti għax aħna għalfejn nistaqsu lill-qraba?

Nistaqsu lill-qraba għax huma normalment ikunu l-eredi tad-donatur.

Issa inti jista' ikollok eredi li ma jkunux hawn Malta imma dak il-ħin ma jkun hawn ħadd li jista' jiddeċiedi għalik.

Hemmhekk ma jistax jidħol l-Istat għalik u jiddeċiedi għalik.

U allura f'dak il-każ mhux se jkun hemm metodu ta' kif inkunu nafu daqshekk malajr min huma l-eredi u għalhekk, sfortunatament ikollna nitilfuhom dawk l-organi.

ETIENNE GRECH: Jiena smajt lit-Transplant Support Group meta kont iltqajt magħhom f'okkażjoni oħra u dawn kienu semmew li hawn Malta m'hawnx definizzjoni ta' min hu l-ġisem meta jmut xi ħadd!

Jiġifieri m'hemmx definizzjoni li tgħid jekk il-ġisem huwiex tal-Istat jew inkella tal-qraba tal-mejjet.

Allura taħsbu li hemm għalfejn niddefinixxuha legalment jew inħalluha kif inhi bħalissa?

THE CHAIRPERSON: Le, f'dan l-istadju m'hemmx għalfejn.

CHRIS FEARNE: Jien ma naħsibx li nistgħu ngħidu li l-ġisem huwa tal-Istat.

ETIENNE GRECH: Imbagħad għandek affarijiet oħra, fosthom meta ġisem jiġi mogħti lill-istudenti tal-mediċina biex jistudjaw fuqu.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li we are out of our remit hawnhekk u m'għandniex għalfejn nidħlu fihom.

CHRIS FEARNE: Irridu noqogħdu attenti għax f'din il-biċċa tidħol bażi kbira ta' trust, jiġifieri n-nies irid ikollhom il-fiduċja fl-istituzzjonijiet mediċi tal-pajjiż.

Jekk dik il-fiduċja tintilef u jkun hemm min ikollu xi dubju li wara mewtu dawn se jaqbdu u jeħdulu xi kilwa mingħajr il-permess tiegħu jew tal-qraba tiegħu, se jkollna ħafna nies li jgħidu "le".

U allura dik il-fiduċja hija importanti ħafna, anke jekk nitilfu donatur jew tnejn, imma naħseb li dik il-fiduċja rridu nżommuha mija fil-mija.

MICHAEL GONZI: Tajjeb li niftakru li din tista' tiġri bil-kontra wkoll.

Jien jista' ikun li jaqbilli aktar li nirreġistra ruħi u ngħid x'irrid li jsir.

ETIENNE GRECH: Tajjeb ngħidu li l-Ingliżi għandhom liġi amalgamata ma' tal-organ transplants u din isejħulha l-anatomy act u li tittratta wkoll fuq it-tissues.

Pereżempju, hawnhekk qegħdin erba' tobba u naħseb kollha niftakru meta konna mmorru fil-kamra mortwarja biex inġibu kilwa u nużawha bħala specimen.

(Interruzzjonijiet)

CHRIS FEARNE: Jien niddikjara li din il-biċċa qatt ma kont nagħmilha!

THE CHAIRPERSON: Għad fadlilna xi ftit x'niddiskutu u allura aħjar nibqgħu fuq is-suġġett li qegħdin niddiskutu.

DEO DEBATTISTA: Jien qatt ma mort fil-kamra mortwarja biex nieħu xi kilwa!

ETIENNE GRECH: Ħafna minnhom ikunu ġejjin minn iġsma ...

DEO DEBATTISTA: Imma dawk ma jiġux mill-kamra mortwarja imma jkunu ġejjin minn iġsma ta' persuni li meta kienu ħajjin ikunu ħallew dikjarazzjoni li se jħallu ġisimhom għall-istudju mediku.

Imma dawk l-organi żgur li ma jiġux mill-kamra mortwarja!

THE CHAIRPERSON: Naf li intom it-tobba qegħdin daqxejn hyped fuq dan is-suġġett imma nixtieq infakkarkom li għad fadlilna x'nagħmlu.

Ejjew nibdew nitkellmu fuq il-live donors u naslu għar-rakkomandazzjonijiet tagħna.

CHRIS FEARNE: Naħseb il-prinċipju tal-live donors hu li rridu nkunu ċerti li persuna la tista' tirreklama biex tixtri kilwa u lanqas biex tbiegħ xi kilwa.

F'kelma waħda m'għandux ikun hemm kummerċjalizzazzjoni fl-għoti tal-organi, la gwadann materjali u lanqas gwadann finanzjarju.

Allura hawnhekk forsi rridu ngħidu li biex tagħti kilwa jrid ikun hemm xi forma ta' konoxxenza bejn id-donatur u r-riċevitur.

Ġeneralment irid ikun xi ħadd li tafu biex ma jkunx hemm gwadann materjali fin-nofs.

THE CHAIRPERSON: Jiena li qiegħda nissuġġerixxi hu li jekk inti se tagħti kilwa lil xi ħadd speċifiku, dan irid ikun jiġi minnek jew inkella … Li tkun tafu ma tantx iddoqqli għax din tista' iddaħħlek f'baħar ta' affarijiet oħra.

Irid ikun hemm relazzjoni bejnek u bejn il-persuna li tixtieq tagħtiha l-kilwa tiegħek.

U normalment dawn ikunu l-familjari jew inkella l-partner tiegħek.

PAULA MIFSUD BONNICI: Ma naqbilx għax jien naf nies li taw kilwa lil xi ħadd li ma jafuhx.

Sal-lum stess sirt naf b'persuna li tat il-kilwa tagħha lil xi ħadd li ma tafux.

THE CHAIRPERSON: Agħtini ftit ċans biex nispiċċa l-argument tiegħi.

Li qiegħda ngħid hu li jekk tkun life donor u se tagħżel speċifikament lil min se tagħti l-kilwa, dan irid ikun xi ħadd tal-familja jew qarib tiegħek.

Issa meta qiegħda ngħid "qarib" irrid infisser blood related kif ukoll il-partner tiegħek.

CHRIS FEARNE: Naħseb ħabib li tkun ilek tafu għaxar snin jista' jitqies ...

THE CHAIRPERSON: Imma xi jġiegħlek tkun taf li xi ħadd offrilekx €10,000 biex inti tgħid li dak ħabib tiegħek?!

CHRIS FEARNE: Tista' tagħti €10,000 lil ħuk jew ħuk jista' jagħtik €10,000.

THE CHAIRPERSON: Mela jekk hawn min hu live donor u jixtieq jagħti kilwa lil xi ħadd li ma jiġix minnu, dik il-kilwa trid tmur għand l-ewwel wieħed fil-lista li l-aktar għandu bżonn dik id-donazzjoni.

Dak hu l-punt tiegħi.

ETIENNE GRECH: Vera li hemm ħafna etika nvoluta fiha imma meta kellna lil Prof. Mallia mistieden hawnhekk, kien qalilna li jekk ikun hemm live donor li se jagħti kilwa lil xi ħadd, dik id-donazzjoni dejjem trid tgħaddi minn taħt idejn il-LOTAC.

Issa l-LOTAC għandhom il-bioetiċi, għandhom il-physicians, għandhom l-avukati u għandhom kollox u għalhekk huma jkunu li jirregolaw fejn imorru l-organi tal-live donor.

Għalhekk ma naħsibx li dawn l-affarijiet nistgħu noqogħdu nifformolawhom fil-liġi.

Is-suġġeriment tiegħi hu li nagħtu – u diġà qiegħda miktuba - saħħa legali lil-LOTAC biex bl-esperti tiegħu jiddeċiedi hu l-ħafna xenarji differenti li jista' ikollok meta jkun hemm xi ħadd li jixtieq jagħti kilwa.

THE CHAIRPERSON: Jiena naħseb li l-iktar ħaġa li qed tiġi diskussa fil-liġi hija meta tiġi biex tagħti lill-barranin u mhux dawk li jkunu familjari.

Li tagħti kilwa lil tal-familja m'hemmx xi tgħid fuqha għax kulħadd iħoss li għandha tkun hekk, anke jekk dak li jkun ikun ir-raġel tiegħek jew inkella l-partner tiegħek li tkun ilek tgħix miegħu għal numru ta' snin, dik nifhimha.

Imma jekk ikun ħabib jiena naħseb li tagħti lok għal abbużi u tagħti lok għal organ trafficking għax inti tista' tiġi mhedded biex tagħti dik il-kilwa.

Allura meta qed tgħid ħabib u m'intix qed tagħmel kriterju speċifiku ta' familjarji, eċċ., qiegħed tiftaħ bieb wiesgħa għall-abbuż u dik hija problema.

Jiena ngħid li jekk tixtieq tagħti kilwa lil xi ħadd li ma tafux, dan għandu jkun l-ewwel wieħed fil-lista u għandha tiġi regolata b'xi mod għax tant hija importanti li qiegħda fuq il-livell ta' organ trafficking.

MICHAEL GONZI: Jien se nitkellem mill-esperjenza li kelli ta' wieħed li ta l-kilwa tiegħu lil ħabib.

Jien nafhom lit-tnejn li huma.

Issa jekk se nagħmluha bil-liġi li ma tistax tagħti l-kilwa lill-ħbieb, kieku dan ir-raġel, illum jinsab mejjet!

Għalhekk irridu noqogħdu attenti meta ngħidu li rridu nagħmluha tassattiva u nagħlquha għall-qraba biss.

U naħseb li rridu nsibu xi formola fejn l-Ethics Committee jew il-LOTAC jew kumitat ieħor apposta jkollu sehem fid-deċiżjoni.

THE CHAIRPERSON: Jiena naħseb li l-LOTAC diġà jiddeċiedu b'dan il-mod.

Ftit tas-snin ilu kien hemm din is-sitwazzjoni - li kienet ħarġet ukoll fil-media – fejn xi ħadd bażikament ħareġ jgħid li lest li jixtri kilwa.

Kien hemm min tħassru u xtaq jagħtih kilwa lilu speċifikament u xorta ma ħallewhx għax meta se tiftaħ dan il-bieb, żgħir kemm hu żgħir, se tiftaħ bwieb is-sema!

Naħseb jekk nirregolawha bil-liġi jew le, il-LOTAC diġà qed jagħmluh dan ix-xogħol.

Jiena xtaqt nagħtiha saħħa legali peress li pari passu magħha, l-Onor.

Fearne qed jgħidilna li rridu noqogħdu attenti mit-traffikar illegali tal-organi.

DEO DEBATTISTA: Ejja nagħmluha ċara, huwa llegali li tirċievi kumpens b'xi mod għal donazzjoni ta' organu.

Huwa llegali li tixtri organu u huwa llegali li tbiegħ organu.

Imma fuq tal-ħbiberija ma

naqbilx u se ngħid għalfejn ma naqbilx.

Għaliex għandek twaqqafni milli nagħtik kilwa avolja inti m'intix membru tal-familja tiegħi u nafek biss?!

Jien kelli pazjent li out of his free will ta kilwa lill-ġara tiegħu meta sar jaf li din kellha bżonn waħda.

U naf fiċ-ċert li dan ma rċieva l-ebda kumpens ta' dik id-donazzjoni!

THE CHAIRPERSON: Jiena nifhem il-punt li qed tressaq u jekk tridu li ma ndaħħluhiex, nistgħu nħalluha.

Nifhem li this is a very sensitive area għax jista' jkun li tkun taf lil xi ħadd li għandu tlieta, erba' jew ħamest itfal u ma tkunx tixtieq tħalli lil dawk it-tfal bla missier u allura taċċetta li tagħti kilwa.

Nerġa' ngħid li nifhem is-sensitivittà tagħha imma bħalissa xorta ma tistax issir.

Safejn naf jien inti tista' tkun taf li l-ġar tiegħek għandu bżonn kilwa għax xorta ma jħallukx.

Dik hi r-raġuni.

(Interruzzjonijiet)

CHRIS FEARNE: Jiena naħseb li dan huwa suġġett delikat ħafna u li qegħdin nipprovaw insolvu problema, li d-dinja ma rnexxilhiex issolvi!

Din kullimkien hija dibattibbli, jiġifieri m'għandniex nippretendu li aħna erbgħa min-nies hawnhekk se nsolvuha.

Li hu żgur hu li rridu nagħmluha llegali li tbiegħ jew tixtri l-organi Issa mbagħad kif se tiġi inforzata, inħalluha f'idejn l-awtoritajiet.

THE CHAIRPERSON: Mela nagħmlu rakkomandazzjoni li ma tistax tbiegħ jew tixtri organi u lanqas tista' tirreklama u jkun hemm xi gwadann finanzjarju.

Naħseb li dan il-Kumitat għandu jirrakkomanda li jkun hemm linji gwida fuq x'kumpens għandu jingħata d-donatur minħabba telf ta' xogħol, eċċ. għax bħalissa ma jeżistux dawn il-linji gwida.

Dawn m'għandhomx ikunu fil-liġi imma għandu jkun hemm linji gwida.

CHRIS FEARNE: Pereżempju jekk xi ħadd tiela' l-Ingilterra biex jagħmel l-HLA typing, dan iħallsulu l-passaġġ tal-ajru.

THE CHAIRPERSON: Għandna nagħmlu rakkomandazzjoni dwar lil min għandhom jirrispondi l-LOTAC.

Din m'hemmx għalfejn tidħol fil-liġi.

Bħalissa huwa dubjuż taħt min jaqa' l-LOTAC, jekk hux taħt il-Mater Dei jew inkella taħt il-Ministeru.

Jekk jibqa' taħt il-Mater Dei l-isptarijiet privati se jkollhom problema, għax jekk ngħidu li minn Mater Dei din tista' tinfetaħ ukoll għal sptarijiet privati.

CHRIS FEARNE: Jiena jidhirli li meta nagħmlu l-liġi għandna nagħmlu li jkollna advisory committee mhux biss fuq il-live donors imma anke fuq il-liġi kollha, bir-regolamenti kollha tagħha, u dan ma jkunx biss fuq Mater Dei imma jkun nazzjonali.

THE CHAIRPERSON: Iva, li jkun hawn kumitat regolatorju li jkun fuq bażi nazzjonali bħalma llum hemm il-LOTAC, hija rakkomandazzjoni oħra.

Rakkomandazzjoni oħra li għandna nagħmlu hija sabiex ikun hemm kampanji ta' awareness.

Rakkomandazzjoni oħra – li semma l-Onor.

Etienne Grech – hija dwar jekk għandux ikun hemm ġurnata matul is-sena f'Malta li tkun ddedikata għad-donazzjonijiet tal-organi.

Wara li dawn ir-rakkomandazzjonijiet jiddaħlu fir-rapport, inpoġġuh fuq il-Mejda tal-Kamra u ngħaddu r-rakkomandazzjonijiet tagħna lis-Segretarju Parlamentari Chris Fearne f'isem il-Gvern.

Nirringrazzja liż-żewġ kumitati tax-xogħol siewi li sar u naħseb li ħriġna b'rapport tajjeb ħafna u b'rakkomandazzjonijiet tajbin u nispera li ma ndumux ma jkollna liġi.

Nirringrazzjakom.

Fit-8:35 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees health


KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU 11

Laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar L-Affarijiet Soċjali

L-Erbgħa, 13 ta' Mejju 2015

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Parlament, fis-6:53 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: Is-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa l-Onor.

Deo Debattista u l-Onor.

Peress li din kienet laqgħa konġunta mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali kien hemm preżenti wkoll: Iċ-Chairperson l-Onor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali kienet preżenti għal-laqgħa.

Il-President tal-Kamra qalet it-talba.

PREŻENTAZZJONI TAR-RAPPORT DWAR ID-DONAZZJONIJIET TAL-ORGANI U T-TESSUTI MAĦRUĠ B'MOD KONĠUNT BEJN IL-KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI U L-KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

L-Onor.

Claudette Buttigieg ressqet quddiem il-Kumitat;

Dokument 21 Il-Proposti tal-Partit Nazzjonalista għall-Proċess tad-Donazzjoni tal-Organi

Iż-żewġ kumitati ħarġu b'numru ta' rakkomandazzjonijiet għar-rapport dwar id-donazzjoni tal-organi u t-tessuti, fosthom;

Għandu jkun hemm reġistru elettroniku li juri min jixtieq ikun donatur u min ma jixtieqx li jagħti l-organi tiegħu.

Ir-reġistrazzjoni għandha tkun waħda volontarja u ħadd m'għandu jiġi mġiegħel jieħu deċiżjoni kontra l-volontà tiegħu.

Id-deċiżjoni finali li jkun hemm fir-reġistru ma tistax tinbidel wara l-mewt tal-persuna.

F'każ li persuna ma tkunx iddikjarat ix-xewqa tagħha fir-reġistru, l-għażla dwar jekk għandhomx jitteħdu l-organi tagħha għandha tkun f'idejn il-qraba tagħha.

Ir-reġistru għandu jkun aċċessibbli għat-tobba u għall-persuni tekniċi li għandhom x'jaqsmu mat-teħid tal-organi.

Dan ir-reġistru m'għandux ikun miftuħ għall-pubbliku imma kull persuna għandu jkollha aċċess għall-informazzjoni fir-rigward tagħha.

Għandha tiġi stabbilita sistema ta' allokazzjoni li tkun irregolata mill-Gvern permezz ta' kumitat apposta.

Għandu jkun ipprojbit kull forma ta' reklamar, bejgħ jew xiri ta' organi.

U għandu jkun hemm linji gwida dwar kumpens xieraq li għandu jingħata donatur ħaj.

Id-definizzjoni ta' "brain dead" għandha tkun fuq l-aqwa prattiċi stabbiliti imma li ma tinkludix speċifikazzjonijiet ħalli tagħti spazju għal żviluppi fil-qasam mediku.

Għandha ssir kampanja edukattiva fost it-tobba biex kemm jista' ikun ma jintilfux organi.

U għandhom isiru kampanji edukativi kontinwament biex jikber aktar l-għarfien fuq id-donazzjoni tal-organi.

Għandha tiġi stabilita ġurnata ddedikata għad-donazzjoni tal-organi.

Wara saret diskussjoni bejn il-Membri taż-żewġ Kumitati.

Fit-8:35 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT

U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 15

It-Tnejn, 18 ta' Mejju, 2015 fis-6:30 p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 18 ta' Mejju, 2015 fis-6:30p.m. fil-Kamra tal-Kumitati Numru 1 fil-Parlament b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar il-Pjan Strateġiku għall-Ambjent u l-Ippjanar maħruġ mill-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar u l-emendi proposti għalih.

6 ta' Mejju 2015 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev