KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 16

It-Tlieta, 8 ta' Marzu, 2016

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 16

It-Tlieta, 8 ta' Marzu, 2016

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6.54 p.m.

IT-TROBBIJA TAT-TFAL F'SOĊJETÀ LI QED TINBIDEL – DISKUSSJONI MAL-KUMMISSARJU GĦAT-TFAL

THE CHAIRPERSON (Onor. Godfrey Farrugia): Nixtieq nibda billi nirringrazzjakom tal-preżenza tagħkom f'din il-laqgħa.

Bħalma tafu llum se nibdew id-diskussjoni fuq il-parenting u t-trobbija tat-tfal.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna numru ta' organizzazzjonijiet u wara dawn is-sensiela ta' laqgħat li se nagħmlu beħsibna noħorġu rapport li ngħadduh lill-Ministeru konċernat.

Magħna qiegħed nara wkoll lill-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, l-Onor.

Michael Farrugia, u ta' dan nirringrazzjah.

Barra minn hekk nixtieq nirringrazzja lill-Kummissarju għat-Tfal tal-preżenza tagħha u li llum se tagħmel l-ewwel intervent tagħha hawnhekk.

Jekk forsi hawn xi ħadd li mhux qiegħed hawnhekk, aħna kkomunikajna magħkom u lkoll se jkollkom id-dritt li tipparteċipaw f'dawn il-laqgħat.

Il-preżenza tagħkom issaħħaħna bħala Membri Parlamentari u bħala Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja.

Naħseb li kulħadd jaf min aħna kemm min-naħa tal-Oppożizzjoni u kemm min-naħa tal-Gvern.

U naħseb li jkun tajjeb li nibdew l-ewwel laqgħa fuq dan is-suġġett billi proprju nitkellmu fuq id-drittijiet tat-tfal.

Għaldaqstant issa se nħalli f'idejn is-Sinjura Miceli biex tiftaħ din id-diskussjoni.

PAULINE MICELI (Kummissarju għat-Tfal): Ma nafx jekk hijiex kumbinazzjoni li din l-ewwel preżentazzjoni li qiegħda ssir fuq dan is-suġġett inzertat proprju f'Jum il-Mara u li kif nafu, ħafna drabi t-tfal nassoċjawhom man-nisa.

Imma llum, in this changing society, irridu nfakkru li t-tfal huma taż-żewġ ġenituri.

U forsi la llum ħabat Jum il-Mara, kumbinazzjoni jien u ġejja fit-triq kont qiegħda nisma' r-radju u smajt id-diska ta' Helen Redding, li kont inħobb nużaha bħala s-signature tune tiegħi 40 jew 45 sena ilu, I am woman, I am strong, I am invincible, li kienet tagħti ħafna u ħafna kuraġġ.

Din id-diska ħarġet fi żmien il-femminiżmu u kellha raġuni warajha għax il-femminiżmu xegħel lin-nisa mad-dinja kollha u ġiegħel lis-soċjetà tinbidel.

L-affarijiet li qed ingawdu llum - anke meta nitkellmu dwar bilanċ u possibilità li n-nisa u l-irġiel jaħdmu fuq xi ħaġa - huma kollha frott ta' dak il-moviment qawwi u naħseb li kulmin jistudja s-soċjoloġija jaf li l-movimenti tan-nisa biddlu l-wiċċ tas-soċjoloġija u l-mod ta' kif naħsbu dwar is-soċjetà moderna tal-lum.

Aħna se niffokaw l-aktar fuq it-trobbija tat-tfal u dik kienet dwar in-nisa u t-tfal.

Ħafna minna hawnhekk ommijiet u aħna wkoll nisa imma kollha kellna familja.

It-tfal kollha jkollhom xi tip ta' familja però mhux kulħadd igawdi l-istess drittijiet fil-familja tiegħu.

Malta għandna madwar 80,000 tifel u tifla fostna u l-biċċa l-kbira minnhom għandhom il-familja tagħhom u jgħixu mal-familja bijoloġika tagħhom.

Madankollu għandna numru ta' tfal li qegħdin jgħixu f'istituzzjoni jew f'xi dar oħra li mhijiex tal-familja naturali tagħhom.

Fil-fatt għandna madwar 200 tifel u tifla li mhux qed igawdu l-istess vantaġġi li għandhom tfal oħra.

Inti qatt ma tista' tissostitwixxi l-familja naturali tiegħek u nafu li meta qed titrabba f'istituzzjoni jew f'foster family …

Issa x'inhuma l-karatteristiċi tal-familja moderna fis-soċjetà tal-lum?

Dawn huma differenti.

L-ewwel nett aħna f'moħħna għandna l-kunċett ta' familja li hija magħmula mill-omm, mill-missier u mit-tfal biss, jiġifieri l-familja tradizzjonali, il-familja tal-istampi jew il-familja tal-American dream.

Madankollu rridu nkunu konxji li l-familja mhux dejjem kienet hekk u fil-fatt kellek familji naqra waħda differenti tul is-sekli u anke f'kulturi differenti.

U għad hawn kulturi li għandhom arranġamenti jew strutturi ta' familja li hija daqsxejn differenti minn dik tradizzjonali.

Imma qisu li l-karratteristika tal-familja llum hija ddominata mill-individwaliżmu u l-moviment tan-nisa ġab ċerta qawwa fl-individwaliżmu, fejn kulħadd irid jirrealizza l-potenzjal tiegħu.

U allura kien hemm tibdil fl-irwoli u dawn ma baqgħux stretti kif kienu qabel, bil-mara d-dar fil-kċina u trabbi t-tfal u l-missier jaħdem biex iġib il-flus ħalli jmantni u jipproteġi l-familja tiegħu.

Illum dawn iż-żewġ rwoli qishom daħlu f'xulxin u kulħadd qiegħed iġorr ftit mill-piż, però għadna m'aħniex eżattament f'bilanċ u dan narawh permezz ta' statistiċi li joħorġu minn żmien għal żmien.

Karatteristika oħra hija l-konsumiżmu.

Bil-konsumiżmu ddur l-ekonomija moderna u tagħmel ukoll ħafna pressjoni fuq il-familja għax meta qegħdin nikkonsmaw kollox, bħal servizzi u affarijiet oħra li aħna mdorrijin nixtru, mela allura rridu naħdmu aktar.

Dan ibiddel ukoll il-ħin tagħna, l-istruttura tal-familja u l-istress li nsibu fid-dinamika tal-familja kollha.

Ibiddel xi ftit ukoll il-valuri li aħna mdorrijin bihom, il-valuri tal-flus u l-valur tal-konsum huwa ta' materjaliżmu qawwi ħafna.

L-aspettattivi tagħna kibru wkoll u m'għandniex naċċettaw livell ta' għixien baxx.

Hemm ukoll tibdil ieħor li rajnih iseħħ anke b'mod aktar qawwi f'dawn l-aħħar snin mad-dħul tagħna fl-Unjoni Ewropea, meta beda jsir ħafna iktar taħlit u bdejna noħorġu u niċċaqilqu ħafna iktar minn pajjiżna u l-barranin bdew jiġu jgħixu hawnhekk ukoll.

Għaldaqstant it-taħlit bejn il-popli u l-ġnus differenti qiegħed iġib tibdil fis-soċjetà u qiegħed iħalli l-effett tiegħu fostna u fuq it-tfal li qed jikbru f'familji mħalltin, kemm bħala razez kif ukoll bħala reliġjonijiet.

Żvilupp ieħor huwa s-sekulariżmu, fejn illum ma bqajniex pajjiż bir-reliġjon Kattolika daqshekk dominanti imma dawk li trabbew fi żmieni jiftakru bil-quddies filgħodu, filgħaxija, rużarju, azzjoni kattolika, mużew, eċċ. Għad hemm influwenza qawwija mir-reliġjon imma llum qed inkunu aktar sekulari u aktar tolleranti lejn reliġjonjiet oħrajn.

Issa niġu għat-trobbija tat-tfal f'soċjetà li qed tinbidel.

Rigward l-istruttura tal-familja diġà aċċennajt għaliha però fattur importanti li jgħin u li jikkontribwixxi bil-kbir fit-trobbija tat-tfal hija l-istabilità.

Il-familja toffri nukleu ta' stabilità għal dawn it-tfal u meta t-tfal ikunu qed jitrabbew fil-familja naturali tagħhom, - anke f'foster family imma l-aktar fil-familja naturali tagħhom – ikunu qed jirċievu l-imħabba li tagħti familja, il-kura u d-drittijiet tagħhom għall-kenn, għall-ħwejjeġ, għall-ikel u għall-affarijiet kollha li jekk noqogħdu nifluhom naraw li dawn huma drittijiet li jittieħdu for granted għax ikunu moqdijin fil-familja naturali.

Tispikka u tinduna li dawn mhumiex xi ħaġa li għandna neħduhom for granted meta tagħmilha ma' tfal li jitrabbew fl-istituti.

Dawn it-tfal l-aktar ħaġa li jkunu jixtiequ hija li jkollhom familja!

Jien kelli esperjenza f'Għawdex fejn għamilna kważi sentejn telgħin u neżlin f'istitut tas-subien hemmhekk u ċerti xeni baqgħu ttimbrati ġo moħħi.

Dawn it-tfal kienu jistennew bil-ħerqa li jasal nhar ta' Ħadd jew meta kien imisshom jaraw il-familji tagħhom.

Dawn il-familji ma kinux familji kif naħsbuhom aħna u ma setgħux iżommuhom lit-tfal tagħhom, kienu familji bi problemi, familji li rriġettaw lill-uliedhom imma dawn it-tfal kienu jagħmlu ġimgħa sħiħa b'antiċipazzjoni kbira biex imorru jaraw lill-ommhom jew lill-missierhom.

Imbagħad l-iktar xena ta' swied il-qalb kienet tkun meta t-tfal jiġu lura l-istitut, fejn ħafna drabi kienu jiġu lura kmieni aktar milli tkun qed tistenna li jiġu u tarahom qishom kelb b'denbhom bejn saqajhom, imħawwdin u ma jafux x'se jaqbdu jagħmlu.

Kienet tkun xena li ngħid il-verità kont nikkommwovi ruħi kull darba li nitkellem dwarha għax kienet taqsamli qalbi meta narahom hekk!

Aħna t-tfal tagħna huma indukrati u qegħdin jingħataw l-imħabba tagħna u dawn it-tfal ma jistgħux jieħdu dik l-imħabba tal-familja.

L-istil u t-trobbija tat-tfal.

Jiena qiegħda nsib adulti li meta nitkellmu fuq id-drittijiet tat-tfal mill-ewwel jaqbżu fuqek u jgħidulek fuq l-obbligi tat-tfal.

Fil-fatt dawn jgħidulek "Fejn huma l-obbligi tat-tfal?

Mela dawn m'għandhomx obbligi?!"

Forsi ngħidu hekk għax trabbejna f'sistema li kienet iktar awtoritarja, fejn is-saħħa u l-awtorità tal-missier ħadd ma kien jiddiskutiha.

Jekk aħna ma nobdux kienu jbeżżgħuna biċ-ċintorin!

Issa ħalliha li rarament konna naqilgħu xi daqqa biċ-ċintorin imma dik kienet l-awtorità.

Inti trid tagħmel hekk għax hekk qed ngħidlek jien u kien ikollok tobdi bla ebda raġuni.

Illum napprezzaw li t-tfal ukoll għandhom il-vuċi tagħhom u hemm aktar demokrazija fil-familja.

Għaldaqstant it-trobbija tagħna trid tinbidel u qiegħda tinbidel.

Imma xi kultant għadna ma nafux eżatt xi tfisser din għax meta konna nrabbu b'mod aktar demokratiku ma jfissirx li t-tfal tagħna issa saru mserrdqin meta jgħidulna fuq id-drittijiet tagħhom.

Trobbija tajba tfisser ukoll li ntellgħuhom responsabbli u jkunu empowered biex mhux biss jaħsbu fuq id-drittijiet tagħhom imma li jagħrfu li ħaddieħor għandu drittijiet daqshom ukoll.

Wara kollox id-drittijiet tagħhom huma d-drittijiet umani.

L-elementi esterni barra l-familja li jinfluwenzaw ħafna l-andament u r-relazzjonijiet fil-familja.

Għandek żgur dħul finanzjarju suffiċjenti, u llum aktar minn qatt qabel.

Għandna madwar 17,000 tifel u tifla li jgħixu f'familji li huma fqar u għandek numru minnhom li huma mċaħda mill-iktar affarijiet bażiċi.

Dawn it-tfal ma jkunux jidhru mċerċrin, b'xi żarbun imqattà imma kull min imur fl-iskejjel jaf li dejjem għandek numru ta' tfal li ma jġibux il-lunch magħhom jew ma jkollhomx biex jixtru l-lunch.

Ħafna drabi jkollna lmenti minn xi ġenituri għax l-iskejjel ineffquhom ħafna flus fuq photocopies għal xejn jew fuq affarijiet oħra abbinati mal-iskola, bħal ngħidu aħna kotba, stationery u pitazzi u jgħidulna li ma jifilħux iħallsulhom dawn l-affarijiet lit-tfal tagħhom.

U xi kultant qisu ma jkunx hemm raġuni għal dawn l-affarijiet.

Illum għandek familji li għandhom żewġ ġenituri u għandek familji fejn il-koppja hija miżżewġa.

Għadna kif għaddejna wkoll liġi fejn koppji tal-istess sess issa jistgħu japplikaw biex jadottaw.

Jista' ikun ukoll li hemm xi ġenitur li kien f'relazzjoni jew inkella kien miżżewweġ u mbagħad wara skopra l-identità tal-ġeneru tiegħu u diġà kellu t-tfal miż-żwieġ li kien fih.

Għandna numru konsiderevoli ta' koppji li qegħdin jikkoabitaw jew inkella li kienu miżżewġin u issa separati u qegħdin jgħixu mas-sieħeb jew is-sieħba tagħhom għax ma jridux jerġgħu jiżżewġu.

Qegħdin naraw ukoll li għadha kif tpoġġiet għall-konsultazzjoni l-liġi l-ġdida biex persuni li qegħdin jikkoabitaw flimkien, it-tfal tagħhom ikollhom status wieħed u allura għandek ukoll l-obbligi, ir-responsabilitajiet u d-drittijiet, speċjalment fejn jidħlu t-tfal.

Għalhekk naħseb li din se tkun liġi importanti ħafna.

Il-biċċa l-kbira tal-familji għandhom żewġ ġenituri imma kif nafu żdiedu wkoll il-familji b'ġenitur wieħed.

Għandna madwar 207 tfal li qegħdin fl-istituti u 35 minnhom għandhom inqas minn tlitt snin!

Issa mir-riċerka li saret instab li tfal ta' dik l-età m'għandhom qatt jitpoġġew f'istituzzjoni għaliex nafu li l-ewwel tlitt snin tal-ħajja huma importanti mmens għall-bonding ma' a significant other fil-familja.

Hemm numru ta' trabi li huma mwielda minn bniet taħt l-età, tista' tgħid minn tfal stess għax sa 18-il sena għadhom ikkonsidrati bħala tfal.

U allura nistgħu ngħidu li dawn huma tfal li jkollhom it-tfal!

L-iżgħar waħda li bħalissa għandha t-tfal hija ta' 14-il sena.

Allura tifla ta' 14-il sena kif jista' jkun li trabbi tarbija meta hi stess għandha bżonn lil min jieħu ħsiebha ta' dik l-età!

Imbagħad hawnhekk għandna l-Appoġġ li huma aktar intiżi minni fuq dan is-suġġett.

Għandek ukoll tfal li jitpoġġew f'kura alternattiva.

Taħt ordni ta' ħarsien, jiġifieri taħt care orders li joħorġu mill-Advisory Board hemm 308 tfal mentri taħt ordni tal-Qorti hemm 43 tfal.

Imbagħad għandek dawk il-ġenituri li jċedu t-tfal tagħhom b'mod volontarju għax ikollhom xi problema jew oħra u allura jaċċettaw li t-tfal tagħhom imorru jgħixu ma' foster parents.

Minn dawn għandna 147 tifel u tifla.

Fl-2015 kien hemm 187 li ġew fostered.

Minn 0 sa 3 snin kien hemm 30 li ġew fostered.

Tfal adottati kien hemm 7.

Nafu li hemm ħafna ġenituri li jixtiequ jadottaw però tfal għall-adozzjoni m'hemmx.

Hemm ukoll is-servizzi tal-Għożża.

U llum sar ukoll possibbli li koppji tal-istess sess japplikaw għall-adozzjoni u dawn jiġu kkonsidrati.

X'hemm bżonn li jsir?

Naħseb li jekk verament nemmnu li t-tfal għandhom jitrabbew f'xi tip ta' familja l-aktar ħaġa li għandna nagħmlu hi li nagħtu aktar appoġġ lill-familji, kemm lill-familji naturali kif ukoll lill-foster families.

Irid ikun hemm ukoll aktar taħriġ kemm għall-ġenituri naturali kif ukoll għal dawk li jkunu se jagħmlu l-fostering.

Dan għaliex ħadd ma jitwieled bil-kapaċità li jaf irabbi t-tfal imma ġeneralment nitgħallmu kif inrabbu minn dak li nkunu rajna mill-ġenituri tagħna stess.

Issa kien hemm affarijiet fit-trobbija tagħna li ma kinux jogħġbuna u dawk nipprovaw nevitawhom però hemm affarijiet li mhux bilfors li jgħinu lit-tfal fit-trobbija tagħhom imma inkonxjament nagħmluhom xorta waħda.

Għaldaqstant, anke min se jkollu t-tfal, għandna nkunu ċerti li jieħdu parenting skills biex b'hekk jiġu evitati ċerti problemi.

Ovvjament il-foster parents iridu jingħataw ukoll ħafna taħriġ u jkunu sensittivi wkoll.

L-idea tal-fostering hi li t-tfal jeħduhom għal ftit - qishom qed jissellfuhom - biex jagħtuhom familja, biex jagħtuhom upbringing f'ambjent ta' familja, imma fl-istess waqt anke t-tfal naturali tagħhom iridu jiġu ppreparati għal meta jidħol tifel jew tifla ġdida fil-familja tagħhom.

L-aktar affarijiet li nixtiequ naraw li jkun hemm fil-fostering hu li jkun hemm qafas regolatorju aktar b'saħħtu.

Naf li qegħdin jiġu mħejjija strutturi ġodda biex jissaħħaħ dan il-qafas għax l-istudji kollha jindikaw li hemm ħafna short comings f'dan il-qasam.

Meta t-tfal ikunu ġew fostered għal numru ta' snin ikunu jixtiequ li jibqgħu f'dik il-familja għax qiegħda tagħtihom instabilità meta jafu li dawn se jerġgħu jmorru mal-familja tagħhom wara li jkunu bnew relazzjonijiet tajbin ħafna mal-foster family tagħhom.

Dik hija xi ħaġa li qiegħda tagħmilhom ambivalenti u qiegħda tħawwadhom ukoll.

L-istabilità tal-familja.

Hemmhekk qed taraw il-punt fuq l-istabilità tal-familja, fejn it-tfal jitrabbew fl-istess familja però meta dawn ikunu qegħdin ma' ġenituri oħrajn minħabba xi deċiżjoni tal-Qorti, il-ġenituri naturali tagħhom dejjem jibqgħu responsabbli tagħhom.

Hemmhekk xi kultant jinħolqu daqsxejn ta' problemi.

Irridu niftakru llum li wieħed minn kull ħames żweġijiet qed jispiċċa.

Issa jista' ikun wara ftit tas-snin u jista' ikun wara numru sabiħ ta' snin li jkunu miżżewġin.

U meta jsir hekk ħafna drabi l-irwol tal-missier jispiċċa wieħed aktar marġinali.

Sfortunatament it-tfal, f'dawn il-każijiet – ikollna ammont ta' persuni li jiġu jilmentaw magħna fuq dawn il-problemi - qed jintużaw bħala arma bejn il-koppja li tkun qiegħda tissepara.

Din tweġġa' ħafna lit-tfal u nkunu verament qegħdin nagħmlu ħażin meta nużaw dawn it-tattiċi.

Dik hi s-sitwazzjoni u forsi b'xi mod jew ieħor irridu nibnu kultura fejn naċċettaw li ż-żweġijiet jistgħu jfallu u li t-tfal għandhom jiġu protetti għax wara kollox t-tfal huma tal-missier u tal-omm.

Fl-opinjoni tiegħi għandu jkun hemm tibdil fil-liġi biex nevitaw milli jintużaw it-tfal għall-fini ta' ġlied bejn il-koppja.

Ħaġa oħra li ħarġet mill-istudji li saru mal-familji u t-tfal li jiġu fostered hi li dawn it-tfal l-aktar li jbatu hu meta l-placement tagħhom ma' foster family ifalli u jkollhom imorru ma' familja oħra.

Ġieli anke jkollhom sa tlitt foster families sakemm ikollhom 18-il sena u jkunu qishom ballun!

Din hija xi ħaġa li tweġġagħhom ħafna lit-tfal.

Għalhekk dawn iridu aktar stabilità f'ħajjithom u jridu dak is-sense of belonging li għandu jkollhom it-tfal kollha.

Meta tkellimna fuq tfal li jkollhom it-tfal, bilfors li jkollna nitkellmu fuq is- sesswalità.

Illum minn fejn qegħdin neħduhom il-valuri?

Dawn mhux qed neħduhom aktar mill-knisja jew mill-quddies jew mill-priedki imma llum għandek ħafna social media u mezzi oħra li qegħdin joffru immaġini differenti jew inkella - mhux eżattament - immaġini distorta ta' kif għandhom ikunu r-relazzjonijiet sesswali.

Mill-banda l-oħra għadna nsibuna skomdi bħala ġenituri biex nitkellmu fuq dan is-suġġett mat-tfal tagħna.

Anke fl-iskejjel għandek numru ta' għalliema li minkejja li fis-sillabu għandhom li jridu jitkellmu dwar ir-relazzjonijiet u s-sesswalità biex iħejju liż-żgħażagħ ħalli jkollhom relazzjonijiet sesswali responsabbli, dawn jibqgħu lura milli jitkellmu fuq dawn l-affarijiet.

Naħseb li hemmhekk inkunu qegħdin inċaħħdu lit-tfal mill-edukazzjoni li għandhom bżonn u li hija neċessarja ħafna għalihom.

Bħalissa għandna l-korsijiet ta' Kana bħala preparazzjoni għaż-żwieġ u li joffru wkoll servizz ta' marriage counselling.

Għandek ukoll servizz ta' terapija għall-familja u bħalissa għaddejja l-liġi tal-koabitazzjoni.

Hawnhekk diġà għamilna aċċenn fuq x'hemm bżonn isir, fosthom aktar sapport lill-familji f'diffikultà, edukazzjoni dwar is-sesswalità u r-relazzjonijiet li għandha titkompla anke f'livell post-sekondarju, tħejjija għall-koppji li se jkunu deħlin għaż-żwieġ, b'mod speċjali għal dawk li se jidħlu għaż-żwieġ ċivili u iktar terapija tal-familja.

Diġà semmejt kif fil-proċeduri ta' separazzjoni t-tfal għandhom jieħdu l-priorità.

L-ewwel nett ħafna mill-ġenituri li jkunu qegħdin jisseparaw, l-aktar problemi li jiffaċċjaw huma problemi finanzjarji u l-ġlied ta' bejniethom żgur li mhux se jgħinhom.

U l-avukati tagħhom, - ma rridx ngħid kontra l-avukati - biex jaqbżu għall-klijenti tagħhom, qisu li għal kull ħaġa ta' xejn ikollhom jagħmlu rikors!

Ġieli ġew ġenituri jgħidulna li għandhom mazz rikorsi għax daqqa l-missier ma jridx jiffirma għall-passaport tat-tifel, daqqa għal ħaġa u daqqa għax qed jigdeb fuqi, eċċ. Allura kemm l-ispejjeż tal-avukati, kemm it-tul taż-żmien li jagħmlu l-Qorti u kemm l-ispejjeż żejda qed ifaqqru lill-ġenituri.

X'inhu l-istil tat-trobbija tat-tfal?

Ħafna jitkellmu b'mod ġenerali dwar trobbija pożittiva u mhux dik awtoritarja, kif konna mdorrijin biha fl-imgħoddi.

Għandek in-nuqqas ta' komunikazzjoni bejn it-tfal li hija xi ħaġa naturali.

Hawnhekk qiegħda nara lil Profs Angela Abela li ħadmet ħafna fuq riċerka dwar il-komunikazzjoni u l-adoloxxenti fil-familja.

Kollha nafu li meta l-adoloxxenti qegħdin jikbru, dawn se jipprovaw jinfattmu minn mal-ġenituri tagħhom u dak id-disengagement minn mal-familja tagħhom joħloq nuqqas ta' komunikazzjoni u joħloq ukoll ċerta mġieba ribelluża għal ftit tas-snin.

Dik hija xi ħaġa li l-ġenituri, bħala adulti responsabbli, iridu jkunu verament attenti biex l-adoloxxenti ma jbegħduhomx minnhom.

Hemmhekk l-aktar li jkollhom bżonn tas-sapport u tal-appoġġ it-tfal adoloxxenti.

Bħala stili ta' trobbija għandna l-internet u s-social media llum li qed joħolqu ħafna problemi ġodda.

Fil-fatt hemm il-proġett Be Smart Online li issa ilu għaddej mhux ħażin u se nkomplu għaddejjin bih għax ma nistgħux nibqgħu nħallu lit-tfal jużaw dawn il-mezzi jekk ma jkollhomx superviżjoni.

Tiskanta kif fuq l-internet anke fuq il-cartoons għat-tfal jitilgħu reklami li jagħtu messaġġ negattiv.

Sal-bieraħ stess in-neputi tiegħi ta' erba' snin kien qiegħed fuq site - illum it-tfal kollha jafu jużawh l-internet u jafu jfittxu s-sites – suppost tal-cartoons imma kultant ħin beda jitla' reklam b'werqa tal-cannabis u fuqha l-messaġġ "smoke weed"!

U x'ħin staqsejtu x'inhu jara beda jgħidli li dak il-messaġġ jitla' spiss u għalhekk għedtlu li dik mhijiex xi ħaġa tajba u ma ħallejtux aktar fuq dik is-site.

Madankollu llum hawn ħafna mezzi oħra u tara cartoons bl-armi pereżempju fejn jgħidulek "kill the sheriff" jew "kill peppa pig" u jkolli nammetti li meta rajthom ixxokkjajt ruħi.

Naħseb li hawnhekk verament irridu nagħtu daqxejn aktar kas tagħhom.

Ma nistgħux nikkontrollaw l-iżvilupp teknoloġiku li qed isir però bħala ġenituri u bħala adulti għandna ngħinu lit-tfal tagħna sabiex jagħmlu għażliet responsabbli.

Bħalissa hemm l-abbozz ta' liġi fuq il-politika nazzjonali dwar it-trobbija pożittiva li ġiet imnedija mill-Ministeru għall-Familja u Servizzi Soċjali.

Fil-fatt hawnhekk qiegħda nara wkoll lill-Ministru Michael Farrugia.

Għandna wkoll il-Kampanja Ċoff Blu li ssir f'Mejju u jsiru wkoll b'mod regolari taħdidiet fl-iskejjel.

Illum bdejna nirrankaw sew fil-korsijiet ta' ħiliet għall-ġenituri, li numru minnhom isiru wkoll mill-kunsilli lokali biex jilħqu iktar ġenituri.

Ovvjament għandek ukoll il-materjal edukattiv għax il-ġenituri dejjem ikollhom għatx kbir biex ikunu jafu x'inhu l-aħjar mezz ta' trobbija, speċjalment f'dawn iż-żmenijiet li qegħdin jinbidlu.

Hawnhekk forsi qegħdin nirrepetu xi ftit imma hemm bżonn li tingħata għajnuna lil dawk il-ġenituri li qegħdin waħedhom, lil ġenituri żgħażagħ u anke lin-nanniet għax għandek numru ta' nanniet li għadhom qegħdin jerfgħu ftit mill-piż tat-trobbija tan-neputijiet tagħhom meta t-tfal tagħhom ikunu qegħdin jaħdmu t-tnejn.

Issa hawnhekk se niġu għal kwestjoni li tinkwieta lil kulħadd u li għallinqas f'dawn l-aħħar snin bdejna nammettu li teżisti l-problema tal-faqar fost it-tfal tagħna.

Fil-fatt il-persentaġġ ta' tfal li qegħdin fil-faqar mhuwiex daqstant żgħar.

Għandek familji b'numru ta' tfal li jistgħu jkunu f'riskju ta' faqar, fosthom familji b'ġenitur wieħed li dejjem għandhom iktar ċans li jaqgħu f'riskju ta' faqar.

U naraw l-effetti kemm jistgħu jkunu kbar fuq it-tfal.

L-aktar waħda hija l-esklużjoni soċjali, speċjalment f'soċjetà konsumista bħal dik tal-lum, li din żgur se taffettwa bil-kbir l-iżvilupp tat-tfal.

Hawnhekk għandna ftit statistika fuq żewġ tipi ta' familji, dawk b'ġenitur wieħed u dawk b'żewġ ġenituri u li għandhom iktar minn tlitt itfal, li huma l-aktar f'riskju ta' faqar.

Id-dħul finanzjarju.

Nafu li l-paga minima hija ta' €168 fil-ġimgħa u mbagħad jista' ikollok xi allowances oħra biex l-income tiegħek jiżdied xi ftit u b'hekk il-familja ma tbatix daqshekk.

Hemm ukoll it-tapering tal-benefiċċji għax instab li fejn m'għandekx ġenituri jaħdmu, ovvjament hemm iktar ċans li dawn it-tfal jispiċċaw jgħixu fil-faqar.

Għaldaqstant ċerti inizjattivi bħal dik li kienet bdiet l-ETC jgħinu lil dak li jkun sabiex jibqa' jieħu l-benefiċċji imma jibda jinqata' ftit ftit sakemm jidra jaħdem u mbagħad jinduna li bix-xogħol ikun jista' jinqala' mill-faqar.

Naħseb li hawnhekk Profs Angela Abela tista' telabora ftit aktar imma mir-riċerka li bdiet issir qed naraw kif in-nies jgħinu ruħhom biex jinqalgħu mill-faqar.

Aħna nixtiequ naraw li meta jkun hemm il-benefiċċji tat-tfal, il-ġenituri jonfquhom fuq it-tfal għax ġieli jkollna każi fejn il-ġenituri jqiegħdu l-ħteġijiet tat-tfal wara l-ħteġijiet tagħhom!

Il-bilanċ bejn ix-xogħol u l-familja.

Hemmhekk qegħdin naraw li għadna m'aħniex daqshekk f'armonija għax m'hemmx daqshekk bilanċ.

U l-bilanċ irridu naħdmu għalih aħna.

Il-koppja jridu jifhmu u jridu jibdew jgħinu lilhom infushom biex jilħqu dan il-bilanċ.

Mhijiex xi ħaġa faċli biex ir-raġel jitgħallem isajjar u lanqas hija faċli biex iġġiegħlu jifhem li l-ħasil tal-ħwejjeġ jista' jsir mit-tnejn.

Lanqas huwa faċli biex jifhmu li l-management tad-dar huwa responsabilità tat-tnejn u li jridu jaqsmu x-xogħol.

Imma dawn huma affarijiet li fejn hemm ir-rieda u l-kooperazzjoni se jsiru.

Illum qed naraw li filwaqt li n-nisa qed joħorġu jaħdmu, l-irġiel qegħdin ftit ftit jitrawmu biex jagħmluha ta' housewives.

Forsi l-akbar problema li jħossu hi dik biex jintlaħaq dan il-bilanċ biex iqattgħu ftit ħin mat-tfal u din hija xi ħaġa li qiegħda taffettwahom lit-tfal.

Issa ngħiduha kif inhi, wara ġurnata twila tax-xogħol taf li meta se tasal lura d-dar għandek xogħol ieħor qed jistennik għax trid issajjar, trid tipprepara lit-tfal għall-għada, trid tara li l-homework għamluh kollu u għamluh sew u bosta xogħol ieħor fid-dar.

U forsi nazzarda ngħid li l-ħinijiet tax-xogħol xi kultant qegħdin iżommu lura l-armonija fil-familja u qed iġibu wkoll il-problemi fl-istess familja.

Kien hemm pajjiżi li ppruvaw jintroduċu ħinijiet iqsar tax-xogħol u jiena naf numru ta' nisa li rrifjutaw milli jieħdu promozzjoni!

Dan għaliex fis-soċjetà u fl-ekonomija tal-lum, ċerti kumpaniji jippretendu li inti mhux biss tagħmel l-40 siegħa tax-xogħol tiegħek imma jekk titlaq fil-ħin li suppost titlaq xorta jqisuk bħala li m'intix leali lejn il-kumpanija għax ikunu qegħdin jippretendu li taħdem aktar sigħat milli suppost!

Li jkun jonqos hu li torqod ukoll fuq il-post tax-xogħol!

Għalhekk naf min irrifjuta promozzjoni sempliċement minħabba dik l-attitudni.

Meta aħna qegħdin ngħidu li l-irwoli nbiddlu u li n-nisa qed joħorġu jaħdmu, mela allura x-xogħol kbir li kienu jagħmlu n-nisa fil-kura tat-tfal u tal-familja, issa jrid jagħmlu xi ħadd ieħor.

U dak ma nistgħux nieħduh aktar for granted.

Bir-raġun kollu n-nisa ma kinux joħorġu jaħdmu meta ma kellhomx mezzi ta' childcare.

Jien ma kellix mezzi ta' childcare u dak iż-żmien meta kelli t-tifla niftakarni kont għadni fuq ir-radju u dak il-ftit li kont naqlà minn hemm kont nużah biex inħallas lil xi ħadd biex joqgħodli mat-tifla għal dawk il-ftit sigħat biss.

Illum għandna iktar mezzi u għandna iktar affarijiet li jgħinu biex iktar nisa joħorġu jaħdmu.

Ic-childcare b'xejn ta mbuttatura kbira u l-istess il-leave tal-maternità.

Hawnhekk irrid ngħid li f'xi pajjiżi barranin, b'mod speċjali dawk Nordiċi, għamlu liġi fejn il-missier irid jieħu bilfors sitt xhur parental leave meta l-mara tiegħu jkollha t-tarbija biex hu wkoll jgħin fit-trobbija ta' tfal żgħar ħafna.

Hemm diversi kampanji mmirati biex jieħdu ħsieb tat-tfal meta l-ġenituri jkunu x-xogħol.

Għandek pereżempju l-Kampanja Nista', il-Breakfast Clubs li huma mmirati l-aktar għal dawk il-ġenituri li joħorġu kmieni għax-xogħol, Klabb 3-16 li nittamaw li jkun mifrux ma' Malta kollha għax dan jgħin biex it-tfal ikollhom mhux biss superviżjoni imma attivitajiet oħra wara l-ħinijiet tal-iskola meta l-ġenituri tagħhom ikunu għadhom ix-xogħol.

Hemm ukoll SkolaSajf.

Hawnhekk irrid insemmi xi affarijiet li jistgħu jkomplu jgħinu, fosthom ħinijiet itwal taċ-childcare centres għax sfortunatament mhux kollha joffru ħinijiet twal u li jkunu adattati għall-ġenituri.

Nixtiequ naraw ukoll sorveljanza taċ-ċentri tal-kura għat-tfal biex naraw li l-affarijiet qed isiru sew u kif suppost.

Anke f'każ ta' mard tat-tfal irid ikun hemm leave speċjali għax xi ħadd irid joqgħod mat-tfal u hemmhekk insibu problemi għaż-żewġ ġenituri.

Il-barranin għandhom affarijiet differenti fejn iżommu t-tfal tagħhom.

Għandhom iċ-ċentri ta' matul il-jum, l-iskejjel u n-nannies.

Issa aħna għandna numru ta' nannies f'pajjiżna imma dawn mhumiex regolati.

Barra għandhom ukoll il-familja estiża u l-ħbieb tal-ġenituri li jieħdu ħsieb tat-tfal.

Aħna f'Malta għadna ffortunati għax qegħdin within reach tal-membri tal-familja tagħna u anke tal-ħbieb tagħna.

Ta' min jgħid li sal-aħħar tas-sena l-oħra kien hemm 5,000 tfal żgħar li qegħdin imorru ċ-childcare u mbagħad għandek fenomenu ġdid, fejn aktar anzjani qegħdin jibqgħu jaħdmu u allura ma jkunux jistgħu joffru s-servizzi supplimentari li kienu joffru lit-tfal tagħhom biex jieħdu ħsieb tan-neputijiet.

Iċ-childcare centres suppost kollha jaħdmu bil-liċenzja u nittamaw li kollha għandhom liċenzja!

Dawk li ħadu l-iskema taċ-childcare b'xejn bilfors irid ikollhom liċenzja, però għandi suspett li hemm childcare centres li mhumiex liċenzjati.

U dak ifisser li jistgħu ma jkunux qegħdin joffru post adegwat għat-tfal li jmorru hemmhekk.

Min-naħa tagħna nitolbu li jkun hemm reġistrazzjoni mandatorja għal dawn iċ-childcare centres u li jkunu wkoll regolati, bir-regolatur ikun xi ħadd indipendenti mill-Istat biex ikun verament tajjeb.

Irid isir awditjar fuq il-ħarsien u fuq l-attivitajiet li jsiru fiċ-childcare centres għax dawn mhumiex sempliċement postijiet fejn inti tmur tipparkja lit-tfal żgħar tiegħek hemmhekk.

Għandu jkollna nannies reġistrati u forsi jkollna childcare b'xejn għall-familji kollha, speċjalment għal dawk li qegħdin f'riskju ta' faqar biex ngħinuhom joħorġu minn dan il-faqar u fejn ikun hemm diffikultajiet oħra, bħal mard fiżiku u mentali li ma jħallix lill-ġenituri milli jagħtu l-kura neċessarja u b'mod adegwat.

Nirringrazzjakom.

THE CHAIRPERSON: Qabel xejn nixtieq nirringrazzja lis-Sinjura Miceli tal-preżentazzjoni tagħha.

Nixtieq niftaħ issa d-diskussjoni, b'mod partikolari għalikom l-osservaturi li ġejtu llum hawnhekk.

Li xtaqt nagħmel hu li nistaqsi min irid jitkellem u se nagħtikom żewġ minuti jew tlieta sabiex tagħmlu l-kummenti tagħkom.

Kif għedtilkom aktar 'il quddiem se jkollkom iċ-ċans terġgħu tiġu hawnhekk biex tressqu l-preżentazzjoni tagħkom.

Tistgħu jekk tridu tagħmlu xi mistoqsijiet lill-Kummissarju għat-Tfal.

Imbagħad wara ngħaddu xi kummenti aħna l-Membri ta' dan il-Kumitat u fl-aħħar nitolbu lill-Ministru Farrugia sabiex jagħtina l-kummenti tiegħu fuq dan is-suġġett.

Sadanittant fil-Plenarja jidher li hemm nuqqas ta' kelliema u allura, bħala l-Whip tal-Gvern se jkolli nwarrab ftit u għaldaqstant se nċedi posti lill-kollega tiegħi, l-Onor.

Jien se niġi lura mill-aktar fis possibli biex inkompli nisma' l-kontribut pożittiv tagħkom.

Grazzi ħafna.

Fit-7.42 p.m. il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia talab biex jiġi skużat u l-Kumitat qabel li jinħatar l-Onor.

Anthony Agius Decelis bħala Aġent President tal-Kumitat fl-assenza tiegħu.

THE DEPUTY CHAIRPERSON (Onor. Anthony Agius Decelis): Nixtieq nitlob lil dawk li jixtiequ jagħmlu l-intervent tagħhom sabiex jersqu mal-mejda.

Tistgħu wkoll tistaqsu lis-Sinjura Miceli xi mistoqsijiet jew inkella titolbuha biex tiċċara xi affarijiet partikolari.

Inħeġġeġ biex kulħadd jagħmel żewġ minuti li takom l-Onor.

Farrugia għalkemm naf li dawn huma ftit wisq għax naħseb li kulħadd għandu teżijiet sħaħ x'jikteb fuq is-suġġett.

Imma naħseb li d-diskussjoni nagħmluha iktar interressanti jekk kulħadd jagħti l-biċċa tiegħu.

Sinjura Miceli, xtaqtek tamplifika ftit fejn jidħlu t-tfal f'dan kollu għaliex smajna ħafna aspetti differenti, anke ta' riċerka differenti u xtaqtek tgħidilna jekk din l-informazzjoni hijiex ibbażata fuq riċerka lokali jew inkella hijiex kemm minn riċerka lokali kif ukoll minn riċerka internazzjonali.

U l-Kummissjoni li tmexxi inti kif taħdem ma' istituzzjonijiet oħra?

Tixtieq tara li jkun hemm aktar improvement jew aktar ħidma kontinwa bejnek u bejn l-Università jew bejn entitajiet oħra biex fl-aħħar mill-aħħar ikollna riżultati aħjar?

Ir-riżultati meta jinkisbu x'isir minnhom?

Tixtieq li tara aktar riżultati u li nimplimentaw aktar fejn qed neħlu biex fl-aħħar mill-aħħar ikollna servizzi aħjar għat-tfal tagħna?

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sinjura Miceli, nirringrazzjak ta' din l-ewwel laqgħa uffiċjali tiegħek anke man-naħa tal-Oppożizzjoni.

U hawnhekk nixtieq naċċenna li bħala Oppożizzjoni aħna tajna s-sapport tagħna għan-nomina tiegħek u għaldaqstant nixtieq nawguralek fil-ħidma tiegħek.

Ovvjament jiena segwejt b'attenzjoni dak li kont qiegħda tgħid fil-preżentazzjoni tiegħek u xtaqt nibda billi nsellem lis-sinjuri kollha li hawn preżenti imma kont qed nistenna – fil-fatt inti semmejt mill-inqas għaxar darbiet is-suġġett tal-fostering u l-adozzjoni - li nara wkoll l-Assoċjazzjoni tal-Fostering kif ukoll il-PAPs.

Ikkonfermajt magħhom u dawn qaluli li ma rċevew l-ebda stedina biex ikunu preżenti magħna llum u fl-opinjoni tiegħi, mingħajr ma nkun negattiv, dan kien nuqqas meta fid-diskors tant tajjeb tiegħek inti semmejt għal diversi drabi l-fostering u l-adozzjoni.

Nerġa' ngħid li hawnhekk ma ġie ħadd li jirrappreżenta lil dawn l-assoċjazzjonijiet rispettivi.

Semmejt il-fostering li huwa suġġett li jiena nixxedowja u tajjeb li niġbdu l-attenzjoni fuq xi ħaġa li ma kinitx imsemmija fil-preżentazzjoni tiegħek.

Hawnhekk qiegħed nirriferi għal-liġi marbuta mal-ħarsien tat-tfal, liema liġi ilha sentejn fuq l-ixkaffa!

Din kienet tressqet mill-Eċċellenza Tagħha Marie Louise Coleiro Preca, meta kienet Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali u proprju dan ix-xahar se tagħlaq sentejn!

U tajjeb, mingħajr ma nitfa' xi obbligu fuqek għax m'għandi l-ebda poter biex nagħmel hekk, li inti tagħmel il-pressjoni tiegħek biex din il-liġi tiġi diskussa u tgħaddi mill-fażijiet meħtieġa biex issir waħda finali.

Din hija l-unika liġi li tħares l-interessi tat-tfal u ma nistax nifhem kif tħalliet hemmhekk minn dan il-Gvern meta kienet tressqet proprju mill-Gvern stess!

Li kieku tressqet mill-amministrazzjoni preċedenti jew forsi kien hemm xi raġunijiet kont inkun nista' nifhem ir-raġuni imma din tressqet mill-istess Gvern, mill-istess kabinett li fih hemm il-Ministru preżenti u li fih kien hemm l-Eċċellenza Tagħha.

Ikun tajjeb li din il-liġi tittieħed bis-serjetà.

Hawn ukoll il-Whip tal-Gvern u qed ngħid lilu wkoll li l-liġi dwar il-ħarsien tat-tfal ilha sentejn u għadha ma nħassitx il-ħtieġa li tiġi diskussa.

Apparti li l-konsultazzjoni ma teżistix, ikun tajjeb li f'dan l-intervent tiegħek tara wkoll li fl-interess tat-tfal u ta' ħadd iktar … L-assoċjazzjonjiet mhumiex jiġu kkonsultati u lanqas l-Oppożizzjoni mhu qiegħda tiġi kkonsultata.

U naħseb li dan ma jibgħatx messaġġ tajjeb hemm barra.

Fil-fostering jeżistu problemi serji u l-Oppożizzjoni jaslulha diversi allegazzjonijiet, b'ħafna minnhom ma jkunux allegazzjonijiet biss u għalhekk - mill-preżentazzjoni tiegħek jidher li l-qasam tal-fostering tajtu importanza kbira - nittama li tara bis-serjetà x'inhuma dawn in-nuqqasijiet għax fl-aħħar mill-aħħar qed ibatu t-tfal.

Huwa obbligu tagħna u mill-Oppożizzjoni se nibqgħu nibagħtu dan il-messaġġ ħalli dawk in-nuqqasijiet li qegħdin isiru fil-qasam tal-fostering - mingħajr ma noqgħod nipponta subgħajja lejn ħadd f'dan l-istadju – nindirizzawhom.

Ovvjament, b'rispett lejn il-professjonisti, ma nistgħux nitkellmu fuq it-tfal jekk ma jkunx hemm rispett lejn min qed jaħdem mat-tfal.

Anke hawnhekk irrid niġbed l-attenzjoni li qed jaslulna rapporti dwar deċiżjonijiet li qed jittieħdu u jinbidlu minn dan il-bord partikolari li għandu x'jaqsam mal-fostering!

Qed ikun hemm rapporti u rakkomandazzjonijiet minn nies professjonisti, minn social workers, li mbagħad, minħabba raġunjiet misterjużi, dawn jinbidlu meta jaslu quddiem dan il-bord!

Allura x'inhu l-irwol tal-professjonisti dejjem fl-interess tat-tfal?

Semmejt il-valuri u naħseb li niżbaljaw jekk il-valuri hekk imsejħa tradizzjonali nwarrbuhom u ma nagħtux kashom.

Ikun żball jekk ma nsibux il-bilanċ meħtieġ bejn il-valuri hekk imsejħa tradizzjonali u l-valuri l-oħra f'din is-soċjetà li qed tinbidel.

Ikun żball jekk min qiegħed imexxi llum, li min għandu xi forma ta' poter, iħalli dawn il-valuri tradizzjonali jintilfu.

Semmejt fuq fuq il-family measures però tajjeb li naraw li l-family measures ma jiġux imnaqra imma jiġu msaħħa.

Huwa importanti li għall-ġid tat-tfal ikollna qafas li bis-serjetà noħolqu family measures ġodda u nsaħħu dawk li diġà hemm.

Sinjura Miceli, inti semmejt punt interessanti ħafna li huwa l-mard fost it-tfal.

Ftit tal-ġranet ilu l-Oppożizzjoni ressqet l-ewwel liġi għas-sena 2016 li hija marbuta mal-ħajja sana u ma' mard li ma jitteħidtx.

L-ewwel kapitlu ta' din il-liġi jitratta proprju t-tfal u t-tieni kapitlu - ikun tajjeb li fil-preżentazzjonijiet futuri tiegħek jibda jkun hemm aċċenn għal dan – jitratta dawk l-ommijiet futuri biex b'mod obbligatorju, b'legal notice li se tkun qed toħroġ paripassu ma' din il-liġi, dawn l-ommijiet ikunu obbligati jagħmlu korsijiet ma' dawk li diġà jeżistu dwar l-importanza tal-eżerċizzju fiżiku u t-tip ta' ikel li għandhom jagħtu lit-tfal tagħhom.

Hawnhekk ma ssemma mkien l-eżerċizzju fiżiku però dan huwa importanti ħafna jekk irridu nagħtu daqqa bis-serjetà lill-obeżità, lid-dijabete u lil mard ieħor li qed ibatu minnu t-tfal tagħna.

It-tfal tagħna huma fost l-aktar li għandhom problemi ta' obeżità u allura naħseb li jkun tajjeb li inti wkoll tkun fuq quddiem nett sabiex timbotta din l-issue 'l quddiem.

Jien se nieqaf fuq dan l-aħħar punt li se nsemmi.

Semmejt il-faqar u qed jirriżulta wkoll il-faqar fost l-anzjani tagħna.

Fl-2014 kien hemm rapport tal-Unjoni Ewropea li għadu ma ħariġx però l-Oppożizzjoni għandha kopja ta' xi punti li ħarġu minn dan ir-rapport fejn jirriżulta li issa mhux biss qed nitkellmu fuq riskju ta' faqar imma hemm żieda allarmanti ta' nies li diġà qegħdin fil-faqar!

Kif aċċennajt inti wkoll, fl-2014 l-Unjoni Ewropea ħarġet studju li jien kelli ċ-ċans li nsemmih ukoll fil-Plenarja, fejn jidher li l-faqar mhux biss qed jirrifletti fuq dawk li għandhom aktar minn 60 sena imma issa qed jirrifletti wkoll fuq it-tfal.

Għalhekk għandna għalfejn ninkwetaw bis-serjetà.

Nirringrazzjak.

Fit-7:46 p.m. il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia ħa postu lura bħala President tal-Kumitat.

THE CHAIRPERSON: Ma nixtieqx nagħmel punti politiċi però nixtieq nikkjarifika xi ħaġa.

Iva, hemm ċerti liġijiet li għandhom x'jaqsmu mat-tfal li ġew ippreżentati min-naħa tal-Gvern, fejn l-Ewwel Qari tagħhom tressaq imma t-Tieni Qari għadu ma tressaqx fil-Parlament.

Imma nista' nassigurakom li dan mhux b'nuqqas ta' entużjażmu min-naħa tal-Ministru Michael Farrugia imma minħabba li l-aġenda tal-Parlament hija waħda intensiva ħafna.

Kien il-ħsieb li nitkellmu fuq it-tlett liġijiet partikolari li għandhom x'jaqsmu mat-tfal, bi tnejn minnhom, li huma simili ħafna ta' xulxin, niddiskutuhom flimkien.

U din dejjem kienet ix-xewqa tal-Ministru u anke tiegħi.

Hawnhekk qed nirriferi għall-Abbozz ta' Liġi dwar il-Ħarsien tat-Tfal (Ħarsien barra mid-Dar) u l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien.

Imma x'ġara?

Kien il-ħsieb li nressquhom f'dan il-perjodu ta' din is-sena imma dan inzerta wieħed qasir għax l-Għid ġie kmieni.

Allura mit-8 ta' Jannar sas-16 ta' Marzu, meta l-Parlament jaġġorna għar-recess tal-Għid kien kumpatt wisq b'ċerti issues importanti.

Għalija dawn huma wkoll importanti ħafna għax jolqtu l-qofol tas-soċjetà futura imma l-aġenda kienet mimlija b'issues oħrajn u għaldaqstant kellna nirriferuhom għal wara l-Għid.

Huwa l-ħsieb tiegħi - il-Ministru xeba' jgħidli dwar dan - li dawn inressquhom qabel ma jkollna r-recess tas-sajf u t-tlieta ngħadduhom mit-tlett stadji tagħhom qrib xulxin.

Ngħid ukoll li meta se jiftaħ il-Parlament, nhar l-4 ta' April, se jinzerta qrib il-ġimgħa li għandha x'taqsam mal-awtiżmu u għalhekk se jkun hemm xi attivitajiet fil-Parlament dwar din il-kondizzjoni.

U fil-fatt se niftħu l-Parlament bl-Abbozz ta' Liġi dwar l-empowerment tal-Persuni fuq il-Firxa Wiesgħa ta' Awtiżmu.

Din hija xi ħaġa li diġà ġiet deċiża mill-Kumitat Permanenti dwar il-Xogħol tal-Kamra.

L-esperjenza tiegħi bħala tabib tal-familja rajtha tinbidel quddiem għajnejja matul dawn it-30 sena.

Rajtha tinbidel b'tali mod u manjiera li fejn qabel is-single mothers ma kinux aċċettati, maż-żmien dawn bdew jiġu aċċettati u anzi jkunu kburin jimbottaw il-pushchair fit-triq.

Ġie aċċettat aktar il-prinċipju tal-koabitazzjoni meta qabel kienet xi ħaġa skandaluża.

Illum saret kważi r-regola.

Qegħdin naraw li n-normi tal-familja dejjem jinbidlu, bħalma nbiddlu n-normi tal-ġenituri.

Jien niltaqa' ma' ħafna tfal li jindirizzaw lin-nanna jew lin-nannu tagħhom bħala "ma" jew "pa" tant it-tfal iħossuhom aktar qrib tan-nanniet milli tal-ġenituri.

Rajt ukoll tfal li baqgħu fil-familja tagħhom imma ġew imrobbijin totalment min-nanniet infushom għax ikunu ġew abbandunati minn xi ġenitur jew ieħor minħabba raġunijiet varji.

U hemmhekk il-piż fuq il-familja tarah, u għalkemm it-tfal jitilgħu xorta f'dik l-għożża u mħabba, jiena nemmen li għandu jkun hemm drittijiet u għajnuniet għan-nanniet.

Sintendi l-ikbar diffikultà li dejjem iffaċċjajt bħala tabib hi meta jkun hemm is-separazzjonijiet għax kif għedt tajjeb inti Sinjura Miceli, it-tfal jispiċċaw bħall-ballun u jintużaw għall-aġenda tal-ġenituri stess.

Naħseb li hemmhekk l-aktar li ssir ħsara b'mod permanenti fuq it-tfal, partikolarment fuq dawk li jkunu ta' età żgħira jew teenagers u l-aktar meta jkunu qrib l-eżamijiet.

Jien waħda mill-affarijiet li dejjem dejqitni meta jkun hemm is-single mothers hija l-kwestjoni tal-unknown father.

Hija xi ħaġa li min jaf kemm iddiskutejtha ma' koppji u jkolli ngħid li xi kultant aktar ħarisna lejn il-vantaġġ tal-ġenitur milli lejn il-vantaġġ tat-tfal.

Tħares lejn il-vantaġġ tal-ġenitur għax tkun taf li t-tfal tkun qed tagħtihom iktar chances u drittijiet f'ħajjithom u allura l-miżien ixaqleb lejn dik in-naħa.

Imma l-irwol tat-tabib tal-familja llum huwa totalment differenti minn meta bdejt jien 30 sena ilu.

Illum it-tabib tal-familja jħares aktar mill-aspett soċjali u għaldaqstant il-kelma hemmhekk hija primary healthcare.

L-ewwel kuntatt tal-familja ġeneralment fis-soċjetà huwa mat-tabib.

Il-problemi tagħhom jinfetħu hemmhekk u t-tabib għandu dik ir-relazzjoni pożittiva jew negattiva mal-membri kollha tal-familja.

U t-tabib mhux biss ikun jafhom b'mod individwali imma jkun jaf fejn joqogħdu, kif jiekluha u kif jgħixu.

Għaldaqstant huwa proprju dak il-bniedem li naħseb kull entità li tħares l-interessi tat-tfal għandha tisfrutta għaliex inti għandek bniedem li diġà qiegħed hemm u ħafna persuni diġà għandhom fiduċja fih.

Għalhekk jekk hemm soluzzjonijiet, apparti counselling innovattiv li rridu nadottaw, nistgħu nisfruttaw is-sitwazzjoni tat-tim mediku kollu, b'mod partikolari tat-tabib tal-familja.

Fil-fatt jien ma tantx inħobb insejjaħlu general practitioner imma family practitioner.

Illum bis-saħħa tal-Malta College of Family Doctors speċjalizzajna wkoll f'dan il-qasam u allura t-tabib tal-familja ma jispiċċax tabib tal-familja għax ma jridx jispeċjalizza f'oqsma oħra imma proprju għax ikun speċjalizza f'dak il-qasam partikolari.

Mela hemm barra għandek l-expertise meħtieġ li qiegħed on the ground u nemmen li iva, għandu jintuża aktar.

Jien ġieli kelli kwestjonijiet ma' ċerti entitajiet fuq għalfejn ma jkunx ġie kkunsidrat it-tabib tal-familja għax nemmen li dan għandu jintuża iktar.

Mhux hekk biss imma għandna naraw kif nisfruttaw din il-professjoni biex tgħin aktar f'ambitu ġdid u modern lil dawn it-tfal.

Waħda mill-affarijiet li tkellimna f'dan il-Kumitat, kif ukoll fil-Kumitat Konġunt meta tkellimna fuq is-sesswalità, kien proprju fuq l-age of sexual consent u l-mod ta' kif it-tabib tal-familja jista' jipprevjeni u jgħin fil-vakum li jeżisti wara l-età ta' 16-il sena.

Hemmhekk hemm vakum enormi, fejn kull żagħżugħ jew żagħżugħa bejn is-16 u t-18-il sena - ejjew ninsew l-age of sexual consent u s-sexual health – qegħdin jiġu mċaħħda milli jikkonsultaw mat-tabib.

U għalhekk dawn iż-żgħażagħ m'għandhomx dak l-empowerment sabiex jieħdu ħsieb saħħithom mill-aspett ta' lifestyle diseases b'mod ħolistiku u b'mod komprensiv.

Din hija opportunità li nemmen li għandna nagħtu bis-saħħa tal-Medical Council billi tinbidel il-Medical Health Profession Act biex b'hekk dak li jkun jista' imur għand tabib anke jekk ikollu bejn is-16 u t-18-il sena.

Kif qalet il-Kummissarju għat-Tfal il-liġi tqis bħala tfal dawk kollha li għadhom m'għalqux 18-il sena u allura naħseb li dan huwa dritt fundamentali li b'daqqa ta' pinna, mingħajr ma jinħarġu flejjes u mingħajr ma jinħolqu strutturi differenti, nużaw il-qafas li diġà jeżisti, kemm fis-saħħa pubblika u kemm fis-saħħa privata, biex ngħinu lis-soċjetà Maltija, b'mod partikolari lil dak l-age group.

Ovvjament irridu nagħtu dak id-dritt biex it-tabib ikun jista' jgħin b'mod komplet.

It-tabib jista' jgħin tfal iżgħar minn 16-il sena meta dawn ikollhom problema akuta.

Ġieli jagħti l-każ li għand it-tabib marru tfal jirrapportaw lill-ġenituri jew inkella tiżloqilhom xi kelma u jirrapportawhom.

Dawn huma kollha sitwazzjonijiet diffiċli, sitwazzjonijiet li llum minħabba l-indemnity professjonali xi kultant iġibuk dahrek mal-ħajt fuq kif għandek tindirizzahom.

Jiena naħseb li għandu jkun hemm ukoll dik l-orjentazzjoni.

Naturalment jien issa qiegħed nitkellem mill-aspett ta' professjoni, aktar milli mill-aspett politiku, ta' kif għandna nħarsu lejn dan l-andament ġdid fejn it-tfal huma ħafna outspoken at an early age u qed isiru jafu bid-drittijiet tagħhom ħafna aktar kmieni fil-ħajja.

Xi kultant jafu kif jużaw ukoll is-sitwazzjoni biex idaħħlu dubji fuq persuni oħra, b'mod partikolari meta jkun hemm każijiet li jista' jkun hemm abbuż fuqhom, kemm fiżikament u kemm sesswalment.

Dawn huma affarijiet li t-tobba tal-familja jiltaqgħu magħhom il-ħin kollu u għaldaqstant jiena naħseb li dawn il-gwidi huma importanti, b'mod partikolari mill-Kummissarju għat-Tfal imma anke minn aġenziji oħra, biex b'hekk nagħrfu kif dawn id-diffikultajiet moderni nħarsu lejhom b'lenti iktar wiesgħa għall-ġid tat-tfal u għall-ġid tal-familji.

Jiena nemmen li b'hekk inkattru aktar l-imħabba u nemmen ukoll li nkunu qed noħolqu dik il-prosperità ta' ġenerazzjoni futura, li tkun waħda b'sisien aktar sodi minkejja l-isfidi li għandna fil-ħajja tal-lum.

Dawk huma l-ħsibijiet tiegħi u pprovajt nitkellem b'mod totalment differenti minn dak li kont semmejt fl-aġġornament dwar it-trobbija tat-tfal.

PAULA MIFSUD BONNICI: L-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Kummissarju għat-Tfal għall-preżentazzjoni tagħha u jiena wkoll xtaqt inressaq erba' punti li naħseb li huma importanti ħafna.

Kif nafu llum huwa Jum il-Mara u niċċelebraw dan il-jum mhux biex noqogħdu ngħidu li ċċellebrajnih imma biex nikkomemoraw u niċċellebraw u naraw x'nistgħu nagħmlu aktar biex dawk in-nisa li forsi għadhom suġġetti għal diskriminazzjoni u għal nuqqas ta' ugwaljanza nkunu nistgħu ngħinuhom.

L-istess it-tfal.

Jiena nemmen li hemm tfal li sfortunatament qegħdin ibatu anke meta jkunu fil-familji tagħhom.

Skont il-preżentazzjoni li għamilt għandek tfal li jgħixu lil hinn mill-familji tagħhom u sfortunatament għandek tfal ukoll li minkejja li qegħdin fil-familja tagħhom xorta waħda għandhom in-nuqqas tal-familja minħabba li qegħdin jgħixu f'sitwazzjonijiet li mhumiex tajbin għalihom u aħna lanqas biss inkunu nafu bihom.

Fil-fatt jista' jkun li dawn it-tfal qegħdin f'sitwazzjoni fejn naħsbu li qegħdin jgħixu ħajja normali imma fil-verità jkunu qegħdin jiġu suġġetti għal ħafna u ħafna affarijiet.

Jiena naraha bħala sfida kbira kif se nkunu qegħdin nilħqu dawk it-tfal li qegħdin jgħixu dawn it-tip ta' sitwazzjonjiet.

Ovvjament l-iskola tista' tkun qed tgħin biex dawn it-tfal ikunu qed jgħixu din is-sitwazzjoni ġod-dar tagħhom billi tiġi riflessa fl-iskejjel tagħna.

Li nħoss u li jrid isir aċċenn għaliha huwa dwar l-eżistenza u ż-żieda f'dawk li huma social workers.

Mill-esperjenza tiegħi qiegħda nara li l-iskejjel qegħdin jiġu ffaċċjati b'sitwazzjoni fejn hemm tfal li għandhom bżonn l-għajnuna imma minħabba n-nuqqas ta' social workers dawn qed jispiċċaw ibatu.

Anke bejn session u oħra qed jgħaddi aktar żmien u qed ikollna sitwazzjonijiet differenti fid-djar.

Għalhekk naħseb li dak huwa punt importanti ħafna li għandna nsegwuh.

Hawnhekk tkellimna ħafna fuq il-family friendly measures u fl-opinjoni tiegħi kull gvern kien ta' xprun fihom dawn.

In-nuqqas li nara - u din toħroġ mill-istatistika – hu li minkejja li għandek ħafna nies li jagħmlu użu minn dawn il-miżuri, huma ftit wisq l-irġiel li jagħmlu użu minnhom!

U allura wieħed irid jistaqsi għalfejn għandek daqstant ftit irġiel li qegħdin jagħmlu użu minn dawn il-miżuri.

Forsi ma jixtiqux joqogħdu d-dar mat-tfal għax jaħsbu li jistgħu jkunu ta' xkiel fl-ambizzjonijiet għall-karriera tagħhom?

Dawn huma mistoqsijiet li wieħed għandu jagħmel u nixtieq nara kif ikollna aktar missirijiet li jagħmlu użu minn dawn il-miżuri.

Jiena ngħid li dan jiddependi wkoll mill-persuna li tkun qiegħda tħaddmek u għalhekk, f'dan ir-rigward huwa importanti li l-Gvern jidħol ukoll f'diskussjonijiet mal-privat għax minkejja li għandek ħafna employers fil-privat li għandhom ħafna family friendly measures, għandek ukoll employers oħra li m'għandhomx dawn il-miżuri u allura qegħdin ixekklu lill-ġenituri milli jieħdu ħsieb lit-tfal tagħhom.

Nixtieq li tagħmel aċċenn fuq l-abbozz tal-politika nazzjonali dwar it-trobbija għax naħseb li dan huwa parti mill-edukazzjoni li hemm bżonn li ssir.

Jien nara li dan in-nuqqas ġej ukoll mill-edukaturi nfushom għax ġeneralment jiddependi mill-edukatur min ikun.

Jien naf skejjel fejn għandek edukatur li jagħmel ruħu disponibbli ħafna dwar kif jagħti l-istruzzjonijiet u għandu idea wiesgħa ta' kif idaħħal ċerti lezzjonjiet fil-kurrikulu.

Imbagħad għandek edukaturi li għadhom jirreżistu dan it-tip ta' tagħlim u meta jiġri hekk se jbatu t-tfal.

Imbagħad għandek in-nuqqas ta' edukazzjoni u informazzjoni min-naħa tal-familji u min-naħa tal-ġenituri.

Xi ħaġa li nesperjenza ħafna hi li anke meta jkollok skejjel li jagħmlu attivitajiet li fihom jinvolvu lill-ġenituri, ikollok ġenituri li ma jmorrux għal dawn l-attivitajiet għax forsi jħossu li huma attivitajiet li għadhom ta' taboo għalihom!

Allura rridu naraw kif se nkunu qegħdin nilħqu wkoll lill-ġenituri b'dan il-mod.

Xtaqt nitkellem ftit fuq il-benefiċċji soċjali.

Jiena dejjem ngħid li sfortunatament għandek nies hemm barra li ħaqqhom jingħataw il-benefiċċji soċjali imma sfortunatament ma jkunux jafu li jeżistu u allura ma jieħdu xejn a skapitu tal-familji tagħhom.

Hawnhekk wieħed irid jistaqsi wkoll jekk dawn il-benefiċċji soċjali li qed nagħtu humiex biżżejjed biex ngħollu 'l fuq il-kwalità tal-ħajja tal-familji tagħna.

Xtaqtek ukoll li tieħu in konsiderazzjoni dawk il-familji bi sfidi differenti, fosthom familji bi tfal morda jew b'xi diżabilità u li dawn għandhom bżonn ta' ħafna aktar għajnuna.

Nixtieq li bħala Kummissarju għat-Tfal inti tkun qiegħda tiffoka fuq dawn il-familji li verament għandhom bżonn din l-għajnuna.

Xi ħaġa li niġi ħafna in kuntatt magħha hija dwar familji bi tfal li għandhom bżonn il-fiżjoterapija u li kull darba jridu jmorru l-isptar biex jingħataw din il-kura u li għalihom dan l-iskariġġ ikun diffiċli ħafna.

Ovvjament teżisti fiżjoterapija li tista' tingħata d-dar bi ħlas.

U dan ifisser li għandek familji li mhumiex qegħdin jibbenefikaw minnha din.

Fl-opinjoni tiegħi wasal iż-żmien li naraw li jsiru l-konsultazzjonijiet li hemm bżonn ħalli dawn il-familji jibda jingħatalhom dan is-servizz.

Dawk huma l-punti li xtaqt insemmi u naħseb li għandu jkun hemm diskussjoni qawwija fuqhom biex naraw kif se ntejbu dawn is-sitwazzjonijiet.

THE CHAIRPERSON: Jien nixtieq nirringrazzjakom individwalment u xtaqt nibqa' għal din il-laqgħa sal-aħħar imma għandi dmir ieħor fil-Plenarja.

Qabel xejn nirringrazzjakom tal-preżenza tagħkom u ngħid ukoll li apprezzajt ħafna l-introduzzjoni li tatna l-Kummissarju għat-Tfal.

Issa se nerġa' inċedi posti lill-Onor.

Min-naħa tiegħi se nkolli nħallikom għax irrid nitkellem fuq it-trapjanti fil-Plenarja.

Fid-8.40 p.m. il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia talab biex jerġa' jiġi skużat u l-Kumitat qabel li jinħatar l-Onor.

Anthony Agius Decelis bħala Aġent President tal-Kumitat fl-assenza tiegħu.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Ma nafx jekk il-Kummissarju għat-Tfal tixtieqx tirrispondi issa l-mistoqsijiet li saru jew inkella jitkellimx il-Ministru.

(Interruzzjonijiet) Jidher li għandna xi mistednin li jixtiequ jitkellmu u għalhekk nitlobkom tersqu mal-Mejda u tintroduċu lilkom infuskom qabel titkellmu.

IS-SINJURA CHARLOT CURMI (Għaqda SOAR): Jiena nista' ngħid li bbenefikajt mill-iskema taċ-childcare u bbenefikajt ukoll mill-family friendly measures.

Illum il-ġurnata nitlobkom sabiex ma tiġġudikawx lis-single parents għax jiena waħda minnhom imma din ma kinitx l-għażla tiegħi!

I am a domestic violence survivor u qiegħda hawnhekk f'isem l-Għaqda SOAR.

Napprezza ħafna li qiegħda hawnhekk u se nsemmi xi nuqqasijiet li nara.

Pereżempju hemm gap kbira fiċ-childcare.

Jiena civil servant u kelli l-għażla bejn il-karriera u l-family friendly measures.

Min-naħa tiegħi għażilt il-karriera u għalhekk ma stajtx inkompli nieħu l-family friendly measures.

Nirringrazzja lil Alla li għandi l-ġenituri tiegħi li jieħdu ħsieb lit-tifel meta nibqa' naħdem ħinijiet twal u nitlob lil Alla li ma jiġrilhom xejn għax sinċerament ma nafx x'nagħmel mingħajrhom.

Għalhekk inħoss il-bżonn li jsiru childcare centres b'ħinijiet itwal.

Issa mhux qiegħda nimmaġina li jkun hemm wieħed f'kull raħal għax mhijiex vijabbli.

Però nemmen li għandna ħafna nurses, pulizija, eċċ. li jagħmlu xogħol imprezzabbli.

Aħna t-taxpayers investejna fl-Università, eċċ., u we have to give something back.

Nemmen li għandu jkun hemm Region A u Region B li jkollhom childcare centre li jekk jien inkun ta' bil-lejl u ommi ma tkunx tista' iżżommli t-tifel, jien ikolli moħħi mistrieħ għax naf li nista' inħallih f'dan iċ-ċentru.

Semmejtu wkoll it-talks li jorganizzaw l-iskejjel.

Issa l-leave tiegħek ikollok tużah jekk forsi tkun qiegħda tistudja, jekk ikollok it-tfal ma jifilħux u tkun trid toqgħod magħhom, eċċ., u allura inti ma tistax tattendi t-talks tat-tifel tiegħek jekk dawn dejjem isiru fl-10.00 a.m.!

Jiena dejjem bla leave nispiċċa.

Min jagħmel dawn it-talks jew m'għandux familja jew inkella mhuwiex prattiku għax dawn huma affarijiet ta' loġistika bażika.

Jien mhux għax ma rridx nattendi għal dawn it-talks imma għax m'għandix alternattiva oħra.

Fl-aħħar nett nemmen li l-familja kulħadd jaf kemm hi importanti u għalhekk nitlobkom biex tagħtuna s-sapport meħtieġ biex nimxu 'l quddiem.

Nirringrazzjakom.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi tal-onestà tiegħek u ta' dawn il-punti li ressaqtilna.

Żgur li dawn se jittieħdu in konsiderazzjoni.

IS-SINJURA MARCHITA MANGIAFICO (Għaqda Nazzjonali Ġenituri ta' Persuni b'Diżabilità): Xtaqt inkompli ma' dak li kien qed jingħad għax huwa importanti.

Għalhekk dejjem isir id-dibattitu fuq jekk il-persuni b'diżabilità għandhomx jissemmew separatament imma żgur li rridu niġbdu l-attenzjoni fuq il-bżonnijiet over and above biex nieħdu ħsieb tat-tfal tagħna.

L-ewwel nett semmejt l-importanza tas-sapport u semmejt ukoll l-istatistika ta' dawk it-tfal ta' taħt it-tlitt snin imma naħseb li rridu nsaħħu daqxejn aktar is-sapport għal dawk il-familji li jitwildulhom tfal b'diżabilità.

Jiena kelli esperjenza differenti u naħseb li llum il-ġurnata qiegħda hawnhekk għax ingħatajt is-sapport – jien kont qiegħda fi sptar fl-Ingilterra - psikoloġiku li kien hemm bżonn, xi ħaġa li sfortuntament għadna sal-lum il-ġurnata neqsin minnu.

Huwa fil-bidu fejn inti trid issalvahom il-familji biex ikollhom il-kuraġġ meħtieġ biex ikomplu għaddejjin.

Semmejtu wkoll il-lezzjonijiet fuq is-sesswalità u din ukoll hija importanti li tiġi estiża u mmodifikata biex tali lezzjonijiet jibdew jingħataw ukoll lill-persuni b'diżabilità, speċjalment lil dawk li għandhom diżabilità intellettwali.

Fuq l-age of sexual consent hemm dik id-daqxejn ta' grey area għax aħna qed ngħidu li dawk taħt it-18-il sena huma meqjusa bħala tfal.

Imma meta għandek tfal b'diżabilità intellettwali nemmen li dik l-età ta' 18-il sena ma tibqax daqshekk valida u trid togħla aktar 'il fuq.

Il-fostering għandu jiġi estiż - ġieli saret kampanja dwar dan – biex jekk ikun hemm persuni b'diżabilità dawn ikunu jistgħu jidħlu għall-fostering.

U mhux fostering biss, fis-sens li l-fostering jista' ikun ukoll mod ta' sapport għall-familji li għandhom tfal b'diżabilità għax filwaqt li t-tfal tagħhom xorta jibqgħu mal-familji tagħhom, però l-fostering jista' jagħti xi forma ta' respite għal dawn il-familji.

Meta forsi jkollna l-istatistika nibdew insemmuha bħalma semmejna fuq kemm hemm tfal taħt it-tlitt snin li qed jiġu fostered.

Dan huwa mezz ieħor ta' kif wieħed jista' jibda jikkrea l-pożittività u l-awareness fuq din l-issue.

Issemmiet il-workload li għandhom is-social workers u kif qiegħed ikun impossibbli biex dawn ilaħħqu magħha.

Issa xi kultant il-problema tal-social workers hi għax isibu jdejhom litteralment marbutin u ma jkunux jistgħu jmorru oltre, avolja jkunu jixtiequ!

Jien għadni kemm għamilt il-kors tas-social work u naf minn xiex għaddejjin il-kollegi tiegħi.

Pereżempju kont qiegħda nagħmel placement f'shelter - qabel kont facilitator fuq il-parental skills - u tajt dan il-kors fil-parenting skills lil dan il-grupp ta' nisa.

Imma dawn baqgħu jħarsu lejja għax kienu ġejjin minn familji mkissrin u ma jafux aħjar!

Speċi dawn ħarsu lejja u qaluli "inti se tiġi toqgħod tgħidilna kif tagħti trobbija tajba meta aħna lanqas nafu x'inhi!".

Ġeneralment dawn ikunu ħamest aħwa minn ġenituri differenti!

Naħseb li meta wieħed ikun qed jagħmel dawn il-korsijiet, għandu jara - għalkemm m'għandekx tiddistingwi – li dawn ikunu ftit aktar speċjalizzati biex jolqtu lil dawn it-tip ta' nies.

Importanti wkoll li l-courses fuq il-parental skills jiġu estiżi għall-ġenituri ta' persuni b'diżabilità.

U dawn ukoll għandhom ikunu ftit aktar speċjalizzati.

L-Onor.

Paula Mifsud Bonnici semmiet il-kwestjoni tal-fiżjoterapija u hawnhekk nixtieq ngħid li l-problema mhijiex biss li t-terapiji jsiru waqt il-ħin tax-xogħol għax għall-ġenituri ta' persuni b'diżabilità dik hija xi ħaġa regolari ħafna, speċjalment ta' dawk li għandhom taħt is-16-il sena, u l-leave għal dawn il-ġenituri mhuwiex biżżejjed.

Bħala għaqda dejjem tlabna li għallinqas dawk il-ġenituri li għandhom tfal b'diżabilità u jkollhom bżonn jeħduhom għat-terapija għandu jingħatalhom extended leave u mhux jittieħed mil-leave tagħhom.

Hemm pajjiżi li għandhom dawn il-benefiċċji u parti mill-family friendly measures hija proprju dik li jkun hemm numru ta' sigħat żejda għal dawn il-familji biex ikunu jistgħu jieħdu lit-tfal tagħhom għat-terapija.

Nirringrazzjakom tal-opportunità li tajtuna.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SINJURA JEANETTE SCHEMBRI (Fondazzjoni tal-President għall-Ġid tas-Soċjetà): Nixtieq nirringrazzja ħafna lis-Sinjura Miceli tal-informazzjoni tant interessanti li tatna fuq dan is-suġġett.

Ħadt gost nisma' lill-Onor.

Robert Cutajar isemmi l-liġi fuq il-ħarsien tat-tfal u l-liġi dwar l-istandards, speċjalment fejn jidħlu ċ-childcare.

U ħadt gost aktar nisma' li dawn iż-żewġ liġijiet se jitqanqlu wara l-vakanzi tal-Għid.

Nirringrazzjakom.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn xi ħaddieħor li jixtieq jgħaddi xi kummenti?

IS-SUR CHRIS CAMILLERI (Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità): Jiena qiegħed nirrappreżenta lill-KNPD u nixtieq insemmi xi ħaġa li għadkom ma semmejtux u li nħoss li hija importanti ħafna.

Din ħdimna fuqha bħala kummissjoni s-sena li għaddiet u hawnhekk qed nirreferi għall-bżonn li nagħtu aktar importanza lit-tagħlim fuq id-diżabilità fl-iskejjel tagħna u fost iż-żgħażagħ biex dawn jitgħallmu jikbru f'soċjetà li fiha aktar diversità.

Jiena kont l-Università u ltqajt ma' żgħażagħ ta' 18-il sena u akbar li kienu jgħiduli li l-ewwel darba li ltaqgħu miegħi ma kinux jafu kif se jirrelataw miegħi bħala persuna b'diżabilità!

Naħseb li din hija lakuna gravi u hemm bżonn li nibdew nindirizzawha.

Sa ċertu punt inħoss ukoll li hemm ċerta nuqqas fejn jidħlu familji ta' persuni b'diżabilità għax għalkemm għandna stejjer ta' suċċess, dawn għadhom mhumiex jingħataw is-sapport meħtieġ fejn tidħol it-trobbija tat-tfal.

Naħseb li għandek kemm ġenituri b'diżabilità li jagħżlu li jrabbu familja kif ukoll persuni oħra li jkollhom an acquried disability li jridu jiġu kkunsidrati.

Issemma' ukoll il-faqar imma fortunatament, permezz tax-xogħol għall-persuni b'diżabilità u l-fatt li qed tkompli tingħata l-pensjoni lill-persuni b'diżabilità, dak l-aspett naħseb li qegħdin nindirizzawh.

Mill-banda l-oħra naħseb li l-ġenituri b'diżabilità li jkollhom it-tfal għandhom jingħataw aktar sapport biex ikunu jistgħu jrabbu lil uliedhom b'mod adegwat.

Nirringrazzjakom.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SINJURA RUTH SCIBERRAS (Direttriċi tal-Aġenzija Appoġġ): Nirringrazzja lis-Sinjura Miceli talli ltaqgħet mal-ħaddiema u mal-mangement tal-Appoġġ għax b'hekk stajna nfiehmuha x-xogħol tagħna x'jinvolvi u aħna naħdmu wkoll mat-tfal.

Kumment li xtaqt nagħmel biex inserraħ lis-Sinjura li tkellmet fuq il-qasam tad-diżabilità hu li l-fostering huwa miftuħ ukoll għal tfal b'diżabilità.

Fil-fatt għandna tfal kemm b'awtiżmu, kemm b'down syndrome u kemm b'diżabilità oħra.

Għandna fergħa speċjali li jgħidulha Specialised Foster Care, fejn hemmhekk il-kumpens li jingħataw dawn il-foster carers ikun jirrifletti proprju l-impenn tagħhom.

Ovvjament ma noqogħdux insemmuha għax għalina dawn huma kollha tfal u nqisuhom l-istess.

Imma nassiguraha li dan is-servizz huwa miftuħ għalihom ukoll.

Grazzi.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar kummenti nsejjaħ lill-Ministru sabiex jagħmel l-intervent tiegħu.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali): Bażikament kien hemm żewġ punti partikolari li ħarġu mid-dibattitu fuq id-divorzju u meta kellna r-referendum tad-divorzju f'pajjiżna.

U dawn kienu l-kwestjoni tal-parenting u r-relazzjonijiet.

Fil-fatt konna tlabna lill-Profs.

Angela Abela sabiex tagħmel riċerka fuq il-positive parenting.

Ir-rapport kien tressaq għall-konsultazzjoni pubblika u konna ħadna l-feedback ta' diversi setturi tas-soċjetà f'pajjiżna.

U llum nista' ngħid li għandna policy li qiegħda fil-final tagħha u se tkun parti mill-bidla ħolistika li se jkollna.

Parti minn din il-bidla għandha x'taqsam ma' żewġ liġijiet li qegħdin fuq il-Mejda tal-Kamra sabiex jiġu diskussi.

Aħna evalwajna u dħalna fid-dettall biex il-liġijiet li se jkunu qed jitressqu jkunu attwalment prattiċi imma jkunu jilħqu l-aspettattivà tad-diversi problemi fis-soċjetà tagħna.

Waħda mill-akbar problemi li jeżistu hija li ħafna drabi nipproteġu lit-tfal, u tajjeb li nipproteġuhom u hekk għandu jkun, imma dan m'għandux isir a skapitu tal-ġenituri.

Tingħata attenzjoni lill-ġenituri naturali imma nemmnu li mhux qed tingħata biżżejjed.

Bażikament din l-istruttura se taħdem billi jkollok il-parti investigattiva, fejn ikun qed jiġi deċiż jekk issirx care order jew le.

Anke l-follow-ups li llum isiru miċ-Child Advisory Board mhux se jibqgħu jaqgħu aktar taħt il-Ministeru tiegħi.

Illum il-Ministru jrid jiffirma l-care orders u jkollu joqgħod fuq numru ta' persuni speċjalizzati fix-xogħol tagħhom u x-xogħol tagħhom irid jiġi endorsed mingħajr ma jkollu ċ-ċans li jagħmel l-investigazzjonijiet kollha meħtieġa.

Din mhijiex l-iktar sitwazzjoni idonea ta' kif isiru l-care orders f'pajjiż żviluppat u għal din ir-raġuni issa se tkun il-Qorti li tagħmel l-investigazzjonijiet kollha meħtieġa.

Din se jkollha l-esperti kollha għad-dispożizzjoni tagħha.

Id-diskussjoni se ssir quddiem maġistrat jew imħallef – dan se jiġi deċiż mill-Ministeru tal-Ġustizzja – u mbagħad dan se jara li jkollu x-xhieda kollha quddiemu u se jagħmel il-mistoqsijiet kollha meħtieġa qabel jieħu d-deċiżjoni aħħarija.

Il-parti investigattiva u l-parti tal-Qorti se jkollhom rwol verament importanti.

Ikun hemm mijiet ta' każijiet li jitressqu quddiem l-Appoġġ u huma ftit biss il-każijiet li jispiċċaw jersqu għal care order.

Għalhekk se niffokaw ukoll fuq iż-żewġ setturi; dawk li jispiċċaw b'care order u dawk li ma jispiċċawx b'care order biex jingħataw l-attenzjoni meħtieġa u dak li jkun ikun jista' jidħol f'kuntratt ta' family plan.

Parti mill-family plan se jkun il-positive parenting, fejn wieħed irid jgħaddi minn proċess u juri li lest li jimxi 'l quddiem.

Ħafna drabi l-każijiet li jaqgħu f'idejn l-Appoġġ ikunu marbuta ma' kwestjonijiet ta' neglect u jkollok każijiet oħra li tant ikunu gravi li dawn jimxu mill-ewwel għal care order.

Imma fil-maġġor parti tagħhom ikunu fuq neglect.

Hemmhekk hemm bżonn li l-ġenituri naturali jingħataw l-attenzjoni kollha meħtieġa u jingħataw l-opportunità sabiex ikunu jistgħu jqumu fuq saqajhom.

Din l-istruttura tal-positive parenting se tkun qiegħda tidħol bħala parti integrali mill-preparazzjoni ta' dawk il-ġenituri li jkunu qegħdin f'sitwazzjoni li ma jkunux eżattament in line fuq il-kura tat-tfal tagħhom.

Aħna se nagħtuhom l-opportunità biex iżommu lit-tfal magħhom fi ħdan il-familja naturali tagħhom.

Se nipprovaw insalvaw il-familji.

L-istess ħsieb u l-istess skop għandna fuq il-kwestjoni tar-relazzjonijiet, fejn aħna nipprovaw kemm jista' jkun il-problemi nilħquhom fil-bidu u nagħtuhom l-attenzjoni fil-bidu u mhux meta l-affarijiet ikunu daħlu fil-fond.

Meta l-affarijiet ikunu daħlu fil-fond ikun tard wisq u ċ-ċansijiet li ssalva r-relazzjoni jkunu inqas.

Allura rridu nagħmlu l-preparamenti minn meta t-tfal ikunu għadhom żgħar dwar ir-relazzjoni ta' bejniethom, ir-relazzjoni mal-għalliema u r-relazzjoni mal-ġenituri tagħhom biex jibdew jirrispettaw aktar lil xulxin.

Il-co-education se tkun qiegħda tgħin ħafna wkoll biex juru rispett lejn persuni ta' sess differenti u li minn età żgħira jkollhom il-possibiltà li jagħrfu lil xulxin u li jgħixu flimkien ħalli ma tkunx xi ħaġa estranea għalihom.

Ħalli nerġa' immur għas-sitwazzjoni tal-positive parenting.

Waħda mill-affarijiet importanti f'din l-istruttura hi li din se taqa' f'idejn l-Appoġġ.

Waħda mill-affarijiet li dejjem konna nisimgħu anke mill-ġenituri naturali tat-tfal li jispiċċaw b'care order hi li huma ma jistgħux jafdaw lil dawk il-persuni li jkunu ħadulhom lit-tfal tagħhom.

Issa fil-verità dawn ma jkunux ħadulhom it-tfal b'kapriċċ imma għaliex kien hemm bżonn li jittieħdu minn dik il-familja għall-ġid tagħhom u biex inkunu nistgħu nipproteġuhom.

L-istruttura se tkun li ċerti responsabbiltajiet se jkunu taħt is-settur tal-Ġustizzja filwaqt li l-kura, l-attenzjoni, il-family plans u l-follow-ups se jkunu qegħdin isiru min-naħa tal-Appoġġ, min-naħa tal-FSWS.

Mal-istess bidla se nkunu qegħdin naħdmu wkoll fuq il-kwestjoni tal-fostering u se nkunu qed naqsmuh fi tlitt setturi; il-fostering għall-ewwel xhur li allura jaqa' taħt fostering normali, il-long term care fostering u mbagħad il-permanent fostering.

Il-permanent fostering jista' jingħata wkoll mill-ewwel ġurnata u dan jgħodd għal dawk il-każijiet fejn ikun jidher b'mod ċar li ċ-ċansijiet li dak it-tifel jew tifla jerġa' jsib ruħu fi ħdan il-familja tiegħu tkun waħda minima jekk mhux ukoll negliġibbli.

Dan jista' iservi wkoll bħala l-ewwel pass għall-possibiltajiet ta' adozzjoni ta' dawk it-tfal li jkunu ttieħdu minn ħdan il-familja tagħhom.

Jekk ma jinqala' xejn dawn il-bidliet se nkunu qegħdin nikkonkluduhom din il-ġimgħa stess u fil-jiem li ġejjin se nkunu qegħdin niddiskutu ma' diversi assoċjazzjonijiet li b'xi mod jew ieħor għandhom din ir-responsabiltà, fosthom l-Assoċjazzjoni Maltija tal-Foster Care u aġenziji tal-adozzjoni.

Se nkunu qegħdin nitkellmu mal-Ministeru tal-Ġustizzja u nittama li sal-bidu ta' April inkunu f'pożizzjoni li l-emendi kollha għall-abbozzi ta' liġi li hemm fuq il-Mejda jkunu qed jiġu ppreżentati lill-Oppożizzjoni biex ikollhom l-emendi kollha bil-lest f'idejhom.

Se nkunu qegħdin inressqu wkoll l-abbozz ta' liġi dwar l-Awtorità tal-Istandards.

Irrid ngħid li l-istandards li għandhom x'jaqsmu maċ-childcare se nkunu qed ngħadduhom f'idejn id-Dipartiment tal-Edukazzjoni għax ma jagħmilx sens li dawn jaqgħu taħt id-DSWS.

Huwa l-Ministeru tal-Edukazzjoni li għandu jirregola l-istruttura li attwalment hija taħtu u mhux tiġi taħt il-Ministeru tagħna.

Issa aħna għandna numru ta' setturi oħra li jaqgħu taħt ir-responsabilitajiet tagħna.

Mela se nkunu qegħdin niddiskutu l-abbozz ta' liġi dwar l-Awtorità tal-Istandards u se mmexxuhom flimkien dawn il-liġijiet għax hemm ħafna cross references min-naħa għall-oħra!

Jekk niddiskutu liġi waħda għaliha u l-oħra niddiskutuha tmien xhur wara se jkollok cross references li ma jkunux jeżistu aktar.

Fil-fatt diġà tkellimt mal-Whip tal-Gvern u se nkunu qegħdin inressqu ż-żewġ liġijiet prinċipali flimkien minħabba diversi cross references li għandek.

Sadanittant fuq l-istruttura fi ħdan il-Ġustizzja diġà qed nieħdu l-passi meħtieġa biex it-tim investigattiv inkunu diġà qed nifformawh u għalissa se jkun qiegħed fl-istruttura tagħna.

Imbagħad dan ikun jista' jiġi ssekondat mal-Ministeru tal-Ġustizzja għalkemm l-impjegati xorta waħda se jibqgħu taħt ir-responsabilità tagħna.

Jien nittama li dawn il-bidliet iwasslu għal aktar għajnuna għal diversi familji u nittama wkoll li jkun hemm inqas każijiet fejn ikun hemm bżonn tal-care orders.

Nixtieq nagħlaq fuq l-aħħar punt li smajt waqt din id-diskussjoni u ċjoè fuq il-kwestjoni tal-faqar.

Aħna qed nagħtu numru ta' inċentivi biex min ikun fil-faqar iqum fuq saqajh.

Imma mhux hekk biss għax se jkun hemm struttura fi ħdan l-FSWS li se tkun qiegħda taħdem fil-komunità.

Fil-fatt aħna nemmnu li bħal kull settur ieħor, ix-xogħol fil-komunità huwa l-aqwa intervent li inti tista' tagħmel.

Ħafna drabi meta tmur għal speċjalizzazzjoni l-affarijiet ikunu diġà daħlu 'l ġewwa u għalhekk nemmnu li l-interventi jridu jiġu identifikati fil-komunità u nagħtu l-attenzjoni fil-komunità.

Ma nistennewx lin-nies jiġu għandna imma għandna mmorru aħna għand in-nies.

Hemm sistema ta' networking ma' diversi setturi tas-soċjeta u hawnhekk qed nirriferi għall-proġett LEAP.

Din hija sistema ta' networking bejn il-Gvern, il-Knisja, l-NGOs, il-kunsilli lokali, il-Pulizija, is-settur tas-saħħa u s-settur tal-edukazzjoni li qiegħda twassal għall-programm proprja biex inkunu nistgħu ngħinu lil diversi familji vulnerabbli fil-komunità.

Bħalissa qed nagħmlu dak li ngħidulu l-profiling ta' dawk il-persuni li kienu intitolati għall-ikel tal-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt qed joħorġu ħafna riżultati interessanti minn dan il-profiling u qed naraw ukoll li dawk li suppost huma l-ifqar fost l-ifqar, m'huma l-ifqar fost l-ifqar xejn!

Dawn in-nies għal diversi raġunijiet qed jgħaddu minn ċerti passaturi u qed jirriżultalna wkoll li hemm nies li huma sinjuri li qed jiġu għal skop ta' statistika, eċċ. u sa ċertu punt lanqas jersqu biex jirċievu ċerti benefiċċji!

Dawn ġew identifikati bħala li ħaqqhom jieħdu l-benefiċċji għax huma l-ifqar fost l-ifqar imma fil-fatt m'huma l-ifqar fost l-ifqar xejn u għal din ir-raġuni qed nagħmlu l-investigazzjonijiet tagħna.

Apparti minn hekk sibna network ieħor li nistgħu nużaw ħalli – inti dejjem titgħallem mill-istrutturi li jkollok – nimxu 'l quddiem u nnaqqsu ċerti abbużi li kienu qed iseħħu.

Kif kont qed ngħid se jkun hemm dan it-tip ta' networking għaddej u se nkunu qegħdin nagħmlu diversi inċentivi oħra.

Naf li llum huwa Jum il-Mara u għalhekk nixtieq nagħti l-awguri tiegħi lin-nisa kollha.

Bdejna struttura oħra riċenti li hija xi ħaġa ġdida fejn bażikament dawk in-nisa li jkunu vittmi ta' vjolenza domestika u li jkunu spiċċaw f'xi shelter bħal Dar Merħba Bik, Casa Spinelli u postijiet oħra, se nipprovaw nagħmlu l-empowerment tagħhom billi nressquhom lejn id-dinja tax-xogħol.

Għandna wkoll programm ta' housing speċjali għal dawn il-persuni, fejn għalkemm ikunu daħlu fid-dinja tax-xogħol, se nissussidjawlhom il-kirjiet tagħhom mis-settur privat wara li ħriġna espressjoni ta' interess.

Se nkomplu naħdmu kemm għal dawn it-tip ta' nisa kif ukoll għal dawk li jkunu ħerġin mir-rijabilitazzjoni tad-droga jew li jkunu ħerġin mill-ħabs u li jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Dawn iridu juru huma stess li għandhom ċerta empowerment li jimxu 'l quddiem u aħna se nagħtuhom l-assistenza kollha biex joħorġu mill-ħajja li forsi jkunu sabu ruħhom fiha, jista' jkun tort tagħhom u jista' ma jkunx tort tagħhom.

Aħna se ngħinuhom jimxu 'l quddiem u se nkomplu ngħinu lil dawn it-tip ta' familji.

Qegħdin nipprovaw noħolqu numru ta' inċentivi għall-persuni li jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Kellna l-persuni b'diżabilità li jieħdu l-benefiċċju soċjali li mhux se jitilfu l-benefiċċji jekk jibdew jaħdmu, irrispettivament minn kemm jaqilgħu.

Fil-ġimgħat li ġejjin se nkunu qegħdin inħabbru numru ta' benefiċċji sostanzjali oħra u se nkunu qegħdin inbiddlu l-kultura tal-benefiċċji tal-wens u l-benefiċċji tal-carers.

Hemmhekk se nagħmlu bidla sostanzjali fejn mhux talli se nżidu imma talli se nwessgħu d-diversi benefiċċjarji biex ikomplu jgħinu lill-familjari tagħhom.

Din se tkun rivoluzzjoni fil-kunċett kollu ta' dak li qed jingħad u se nolqtu iktar nies biha.

Bħalma għadu kif tkellem is-Sinjur, aħna se nibdew nersqu lejn il-persuni b'diżabilità billi nagħrfu dawk il-persuni li qed jieħdu ħsieb lil persuni b'diżabilità li ma jistgħux joħorġu minn darhom u li ma jistgħux jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Fil-fatt se nkunu qegħdin insaħħu lil dawk il-persuni li qed jieħdu ħsiebhom, irrispettivament jekk humiex miżżewwġin jew le.

Nemmnu wkoll li għandna nkomplu nsostnu lil dawk il-persuni b'diżabiltà għaliex nafu li tagħmel x'tagħmel, f'ċerti każijiet partikolari, huwa impossibli li dawn jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Għalhekk se nkunu qegħdin nagħtuhom l-għajnuniet neċessarji.

Ħafna minn dawn ir-riformi hemm bżonn li jsiru għax mhux sewwa li nħallu l-istaġnar f'dan is-settur.

Dan is-settur għandna bżonn nimbuttawh 'il quddiem u m'għandniex nibżgħu milli nagħmlu l-bidliet kollha meħtieġa, fosthom fiċ-Child Advisory Board, li issa mhux se jibqa' l-istess.

Jien ma naqbilx li kien hemm dak il-kumment li għadda ftit tal-ħin ilu fuq li ċ-Child Advisory Board f'daqqa waħda jibdel id-deċiżjonijiet u jekk ikun hemm każi simili naħseb li huwa importanti li nkun naf bihom għax jien m'inix parti minn dan il-bord.

Jien nirċievi r-rapporti taċ-Child Advisory Board fuq każijiet individwali biss.

Imma issa se jkun hemm struttura fi ħdan il-Ġustizzja stess, fejn se jkun hemm avukat ta' ċerta esperjenza u persuni oħra f'dan it-tim ħolistiku, li se jieħdu huma d-deċiżjonijiet dwar il-kwestjoni tas-supervised visits.

U jekk ikun hemm bżonn se jiltaqgħu mal-ġenituri u se jaraw jekk il-programm tal-ġenituri jkunx għaddej b'mod normali jew le, u se jaraw jekk l-istruttura tal-positive parenting li qed nippruvaw inrawwmu hijiex qed tirnexxi jew le.

Dan il-bord se jkun qed jiddeċiedi jekk it-tfal għandhomx imorru lura mal-ġenituri, jekk il-care order għandhiex tiġi revokata jew le, jekk it-tfal għandhomx jibqgħu taħt care order u jekk il-care order għandhiex tmur għal pass ieħor, speċjalment jekk ikunu qed jiġu fostered it-tfal.

Nista' ngħid ukoll li l-istandards li se nkunu qed nissettjaw se jolqtu wkoll lil diversi istituzzjonijiet li jagħtu a caring service, fosthom l-istituti.

Naturalment mhux se nippretendi li dawn l-istandards jibdew jgħoddu mill-għada imma se jkun hemm perjodu ta' żmien sakemm dawn il-bidliet iridu jseħħu.

Nittamaw ukoll li dawn it-tfal, jekk ma jkollhomx xorti fi ħdan il-familja tagħhom, almenu nippruvaw noffrulhom futur aħjar.

Nirringrazzjakom.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi Ministru.

Issa nitlob lill-Kummissarju għat-Tfal sabiex tagħmel il-winding-up tagħha.

Nitolbok tkun fil-qasir kemm tista' għax minn hawn u ftit minuti oħra għandi nressaq l-aġġornament fil-Kamra.

Naf li kienet laqgħa interessanti mmens u li minnha ħarġu ħafna punti li nistgħu nirriflettu fuqhom.

IS-SINJURA PAULINE MICELI: L-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Godfrey Farrugia ta' din l-istedina għax verament ħadt pjaċir illejla nisma' is-suġġerimenti u l-queries tagħkom.

Issa se nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid ukoll x'għamel l-Uffiċċju tal-Kummissarju għat-Tfal.

Onor. Aguis Decelis inti staqsejtni jekk naħdmux ma' entitajiet oħra u nista' ngħidlek li x-xogħol ewlieni tagħna huwa li naħdmu mal-entitajiet kollha, NGOs, mal-Fondazzjoni tal-President għall-Ġid tas-Soċjetà, mal-Appoġġ, mad-Dipartiment tal-Edukazzjoni u ma' kulmin għandu x'jaqsam mat-tfal.

L-entitajiet kollha li għandhom għal qalbhom it-tfal aħna nħossu li għandna niltaqgħu u naħdmu magħhom.

Dik hija ċara.

F'dawn ix-xahrejn iltqajt ma' bosta entitajiet u għad fadalli ħafna oħrajn li għadni ma ltqajtx magħhom.

Xi kultant jiġu huma stess biex niltaqgħu magħhom u xi kultant immorru aħna.

Ħaġa oħra li forsi ma ssemmietx illejla hi dwar it-tfal tal-immigranti li qed jgħixu fostna, fejn mal-ħatra tiegħi skoprejt li hemm ċerti diffikultajiet.

Dawn it-tfal qed jgħixu hawnhekk u qed jikbru magħna, bi wħud minnhom ikunu twieldu hawnhekk stess.

Biex naraw x'inhi s-sitwazzjoni tat-tfal qegħdin niltaqgħu mal-entitajiet kollha li jirrappreżentaw lill-immigranti u qed naraw x'qed isir mid-Dipartiment tal-Edukazzjoni fejn jidħlu tfal ta' immigranti li jistgħu jkunu ġejjin minn pajjiżi tal-Unjoni Ewropea jew inkella li huma third country nationals.

Nisperaw li nkunu nistgħu noħorġu position paper fuqhom wara li nkunu għamilna r-riċerka tagħna.

Ħafna minn dak li kkwotajt huwa bbażat fuq riċerka, ħafna minnha lokali u ġeneralment l-overview hija akkumulazzjoni ta' esperjenzi tiegħi minn dak li għaddejt minnu matul is-snin.

Fil-fatt ipprovajt nikkombina t-tnejn flimkien.

Naħseb li nonfqu parti sostanzjali mill-baġit miżeru tagħna sabiex nagħmlu r-riċerka u din issir mill-professjonisti nfushom wara li nagħtuhom id-direzzjoni.

Nixtiequ nagħmlu riċerka fuq it-tfal tal-immigranti għax kellna osservazzjoni mir-riċerka li se nippubblikaw issa, li bdietha l-Kummissarju preċedenti, dwar it-tfal li huma fostered.

Dan huwa studju daqsxejn differenti imma li jikkumplimenta u jibni fuq dak l-istudju li sar fl-2012 għax inħossu li hemmhekk hemm affarijiet x'jitranġaw u nieħu pjaċir nisma' li qed ikun hemm proposti kemm biex tgħaddi l-liġi kif ukoll biex l-istrutturi jitjiebu ħalli dawk it-tfal li jkollhom bżonn il-kura barra mid-dar, ikollhom dak li jistħoqqilhom.

L-Uffiċċju tagħna huwa punt ta' riferiment għal ħafna nies, li jiġu għandna jew iċemplulna biex jagħmlu appuntamenti u jgħidulna bl-ilmenti li jkollhom jew inkella biex jgħidulna x'titjib jixtiequ jaraw fit-tali settur.

Aħna ma nistgħux insolvu l-problemi għax m'għandniex l-istatus legali biex inkunu nistgħu nieħdu ħsieb tal-complaints imma diġà għamilna l-proposta biex eventwalment, l-Uffiċċju tagħna jespandi ftit mir-rwol ristrett li għandu u b'hekk ikun jista' jmexxi dawn l-ilmenti.

Madankollu għalina xorta huma importanti dawn l-ilmenti għax b'hekk naraw eżattament x'inhuma d-diffikultajiet tal-ġenituri u tat-tfal.

Dak li għedtu intom ħadt nota tiegħu u nispera li nkun nista' nimbuttah għax l-irwol tagħna huwa li nimbottaw kemm jista' jkun biex il-liġijiet tat-tfal jingħataw prijorità.

Fil-fatt l-ewwel ħaġa li għamilt kienet dik li nimbotta - għax kont ilni nisma' li hemm din il-liġi fuq l-ixkaffa - biex din il-liġi tiġi mgħoddija mill-Parlament u tiġi fis-seħħ.

Fl-aħħar nett nixtieq ngħidilkom li l-bieb tagħna dejjem miftuħ għal kulħadd.

Nirringrazzjakom.

THE DEPUTY CHAIRPERSON: Min-naħa tiegħi nixtieq nirringrazzja lil kulmin attenda għal din il-laqgħa.

Nirringrazzja lilek Sinjura Miceli u nawguralek suċċess fil-karriera tiegħek.

Naf li għamilt ħafna ġid anke meta kont f'karigi oħra u konvint li se tagħmel ħafna ġid f'din il-kariga ġdida tiegħek.

Grazzi lil kulħadd.

Fid-8:55 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-Familja

LAQGĦA NRU 16

It-Tlieta, 8 ta' Marzu 2016

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-6.54 p.m.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, President tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI: L-Onor.

Robert Cutajar u l-Onor.

SKUŻAT: L-Onor.

Etienne Grech kien fuq xogħol parlamentari ieħor.

Għal din il-laqgħa kien preżenti wkoll il-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

PARENTING IN A CHANGING SOCIETY – DISKUSSJONI MAL-KUMMISSARJU GĦAT-TFAL

Il-Kumitat stieden lill-Kummissarju għat-Tfal, is-Sinj.

Pauline Miceli biex tagħti preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Min-naħa tagħha, is-Sinj.

Miceli ressqet lill-Kumitat il-preżentazzjoni tagħha intitolata:

24 It-Trobbija tat-tfal f'soċjetà qed tinbidel

Fit-7.42 p.m. il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia talab biex jiġi skużat u l-Kumitat qabel li jinħatar l-Onor.

Anthony Agius Decelis bħala Aġent President tal-Kumitat fl-assenza tiegħu.

Fit-7:46 p.m. Il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia ħa postu lura bħala President tal-Kumitat.

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-Membri preżenti staqsew diversi mistoqsijiet.

Il-Kumitat stieden ukoll bħala osservaturi għal din il-laqgħa lis-Sinj.

Charlotte Curmi mill-għaqda SOAR, is-Sinj.

Janet Schembri mill-President's Foundation for the Wellbeing of Society, is-Sur Chris Camilleri rappreżentant tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita u is-Sinj.

Il-Ministru Michael Farrugia ta spjegazzjoni tad-diversi bidliet li d-Dipartiment għall-Familja u Solidarjeta Soċjali beħsiebu jieħu fil-futur qarib.

L-Onor.

Robert Cutajar issuġġerixxa lill-Kumitat sabiex fil-laqgħat sussegwenti jiġu mistiedna l-Assoċjazzjoni Maltija tal-Foster Care u l-Adoption Opportunities.

Fid-8.40 p.m. il-President tal-Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia talab biex jerġa' jiġi skużat u l-Kumitat qabel li jinħatar l-Onor.

Fid-8:55 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 17

L-Erbgħa, 9 ta' Marzu, 2016

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 17

L-Erbgħa, 9 ta' Marzu, 2016

Il-Kumitat iltaqa' fil-Parlament, il-Belt Valletta, fis-7.18 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nri 14 u 15 li saru fl-4 ta' Novembru 2015 u fis-16 ta' Diċembru 2015 rispettivament ġew ikkonfermati.

DISKUSSJONI U APPROVAZZJONI TAR-RAPPORT "L-ETÀ TAL-KUNSENS SESSWALI" – KONTINWAZZJONI

THE CHAIRPERSON (Onor. Godfrey Farrugia): Illum qegħdin niltaqgħu f'din il-laqgħa sabiex niffinalizzaw is-sensiela ta' laqgħat li kellna dwar l-età tal-kunsens sesswali billi se napprovaw ir-rapport sħiħ.

Nixtieq infakkar lill-Membri li qabel din il-laqgħa kont iċċirkolajt email permezz tas-Segretarju ta' dan il-Kumitat u f'dik l-email għamilt żewġ punti; l-ewwel nett tlabt biex nagħmlu introduzzjoni għall-konklużjoni tar-rapport fejn qed nirrakkmandaw il-klawsoli kollha li hemm fil-konklużjonijiet ta' dan ir-rapport.

Jekk m'inix sejjer żball ir-rapport huwa miktub bil-Malti mentri jien ktibt is-suġġerimenti tiegħi bl-Ingliż imma l-għan ta' dik l-email kien li għalkemm qed jissemmew il-liġijiet li għandhom jinbidlu, dawn se jinbidlu għax huwa fl-interess pubbliku peress li din hija problema tas-soċjetà u għax huwa fl-interess taż-żgħażagħ, li aħna, bħala policy makers nixtiequ nissapportjawhom u nagħtuhom l-empowerment u d-dritt li jkunu informati u d-dritt tal-espressjoni.

Għalhekk, minħabba ċ-changing trends fis-soċjetà u minħabba li qegħdin nitrattaw il-behavioural sciences, aħna qegħdin ngħidu li għandu jkun hemm aġġustamenti fil-liġijiet tagħna, kemm fil-Kodiċi Kriminali billi jkun hemm dekriminalizzazzjoni, u kemm fil-Kodiċi Ċivili billi ma jkunx hemm aktar blanket statements imma jkunu iktar definiti.

U allura, meta ċċirkolajt din l-email, il-ħsieb tiegħi kien li qabel ma jkun hemm dawk ir-rakkmandazzjonijiet kollha, nagħmlu introduzzjoni qasira fuq dan l-aspett li sservi ta' statement konklużiv.

Naħseb li mhu qed inbiddel xejn mill-kontenut tar-rapport, anzi qiegħed nafferma bi ftit sentenzi l-ħsieb ewlieni tagħna.

Jekk taqblu magħha ninkluduha fir-rapport, jekk le nħalluha barra.

ETIENNE GRECH (Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa): Sur President, liema parti se ninkludu fir-rapport?

Dik il-parti fejn qed tgħid "no more blanket statements" jew inkella dik il-parti fejn qed issemmi l-age banding?

THE CHAIRPERSON: Jiena qed nirriferi għal din il-parti:

ETIENNE GRECH: Din se tidħol fl-introduzzjoni tar-rapport.

Issa li nissuġġerixxi hu li fejn qed ngħidu "it is a society problem" ngħidu "it is a society issue" għax fl-opinjoni tiegħi din aktar hija issue milli problema.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Naħseb li jkun tajjeb li niddeċiedu fuq il-verżjoni Maltija ħalli ma jkollniex …

L-ewwel waħda nistgħu ngħidu "Huwa fl-interess pubbliku peress li din tolqot lis-soċjetà.".

Issa fuq it-tieni waħda ma nafx jekk hemmx kelma bil-Malti għal "empowerment"?

ANTHONY AGIUS DECELIS (Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali): Forsi "tagħti poteri"?

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Tagħti poter imma naħseb li f'dan il-każ il-kelma "empowerment" għandna nżommuha.

THE CHAIRPERSON: Mela l-kelma "empowerment" tibqa' kif inhi.

Issa minflok tagħti sapport nistgħu ngħidu "tagħti wens"?

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Le, aħjar nużaw il-kelma "sostenn".

THE CHAIRPERSON: "Sostenn liż-żgħażagħ permezz tal-edukazzjoni".

PAULA MIFSUD BONNICI: Apparti l-edukazzjoni, li fir-rapport per se tissemma, imma naħseb li fid-dover li qabel ma nkunu qegħdin nagħmlu u nintroduċu din il-liġi, irid ikun hemm kampanja soda u qawwija dwar …

THE CHAIRPERSON: Fil-każ din nagħmluha fil-konklużjoni.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Għandna ninkluduha.

THE CHAIRPERSON: "Iż-żgħażagħ għandhom id-dritt li jkollhom opinjoni ..."

PAULA MIFSUD BONNICI: "… li jkollhom l-informazzjoni kollha meħtieġa."

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jew inkella ngħidu li "Iż-żgħażagħ għandhom id-dritt li jkollhom aċċess għall-informazzjoni biex jieħdu deċiżjoni ..."

ANTHONY AGIUS DECELIS: U s-support neċessarju se nsemmuh?

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Iva, fl-ewwel biċċa fejn qed ngħidu "sostenn".

THE CHAIRPERSON: Dr Burmingham tista' tgħidilna kif ktibtha?

DR ELAINE BURMINGHAM (Research Analyst): "Nagħtu sostenn u empowerment liż-żgħażagħ permezz tal-edukazzjoni.".

THE CHAIRPERSON: Ma nafx jekk irridux inżidu l-kliem "saħħa preventiva" wkoll.

Fuq l-edukazzjoni qisu qed nikkwalifikawha sakemm għandek l-iskola sekondarja imma mbagħad wara qisu għandek vakuum minn 16 sa 18-il sena.

U fil-fatt konna ssuġġerejna …

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Imbagħad għandna r-rakkmandazzjonijiet li qed jitkellmu fuq dawk il-punti.

THE CHAIRPERSON: Kollox sew, mela nistgħu nħalluha hekk billi ngħidu "permezz tal-edukazzjoni".

ANTHONY AGIUS DECELIS: Nistgħu ngħidu "biex tkun tista' tittieħed l-aħjar deċiżjoni b'mod ħolistiku" u b'hekk inkunu qegħdin indaħħlu s-settur tas-saħħa wkoll?

THE CHAIRPERSON: Tajjeb ħafna.

ETIENNE GRECH: Fil-fatt, parti mill-argumenti kienu li ż-żgħażaqgħ minn 16-il sena 'l fuq jirċievu kura medika mingħajr …

THE CHAIRPERSON: Issa nsibu s-soluzzjoni kif qal l-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Anzi it was a big issue tat-tobba u li ż-żgħażagħ ikollhom id-dritt li jmorru għal viżta mingħajr ma jkunu akkumpanjati mill-ġenituri tagħhom.

THE CHAIRPERSON: Biex nipprevjenu l-lifestyle diseases u s-sexual health hija waħda minnhom.

Aħna qed nirrakkmandaw li l-policy tagħna tkun waħda diretta …

ANTHONY AGIUS DECELIS: Minflok "aħna" nistgħu ngħidu "ir-rakkmandazzjonijiet ta' dan il-Kumitat ...".

THE CHAIRPERSON: Mela "Ir-rakkmandazzjonijiet ta' dan il-Kumitat Konġunt huma li d-direzzjoni tagħna hi intiża favur ix-xjenza tal-imġiba (behavioural sciences) ...".

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Xi kultant insiru tekniċi wisq fil-kliem li nużaw u naħseb li n-nies ma jkunux qed jifhmu dak li nkunu qegħdin ngħidu.

ANTHONY AGIUS DECELIS: Forsi nistgħu ngħidu "imġiba informata".

ETIENNE GRECH: Le, "behavioural sciences" ma tiġix "imġiba informata".

THE CHAIRPERSON: Jiena kieku "behavioural sciences" nagħmilha fil-brackets għax inkella ma tinftehimx.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Allura naqilbu x'hemm fil-brackets ma' dak li hemm barra u ngħidu "Lejn bidliet fis-soċjetà (behavioural sciences)."

THE CHAIRPERSON: Hekk hu, u tkun spjegata b'dak il-mod; "Lejn bidliet fis-soċjetà (behavioural sciences) li minħabba f'hekk twassal għal tibdil fil-leġiżlazzjoni li tinkludi kemm il-Kodiċi Kriminali kif ukoll il-Kodiċi Ċivili kull fejn hemm bżonn, b'mod partikolari ..."

DR ELAINE BURMINGHAM: "… li tinkludi tibdil neċessarju fil-leġiżlazzjoni."

THE CHAIRPERSON: Tajjeb ħafna.

Tista' taqraha kollha jekk jogħġbok?

DR ELAINE BURMINGHAM: "Huwa fl-interess pubbliku peress li din tolqot lis-soċjetà tagħna, tagħti sostenn u empowerment liż-żgħażagħ permezz tal-edukazzjoni.

Iż-żgħażagħ għandhom dritt li jkollhom aċċess għall-informazzjoni kollha sabiex ikunu jistgħu jieħdu l-aħjar deċiżjoni b'mod ħolistiku.

Ir-rakkmandazzjoni ta' dan il-Kumitat Konġunt hija li d-direzzjoni għandha tkun lejn bidliet fis-soċjetà (behavioural sciences) li għandha mbagħad twassal għat-tibdil neċessarju fil-leġiżlazzjoni.".

ETIENNE GRECH: Din in-nota se tiġi fl-aħħar tar-rapport jew fil-bidu?

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Fil-bidu se tiġi u se tkun bħala introduzzjoni.

Issa fuq il-kwestjoni tal-banding kif se nibqgħu?

THE CHAIRPERSON: Rigward il-banding jien għaddejt ukoll suġġeriment fl-email u għedt li meta niġu għar-rakkmandazzjoni tal-age banding aħna nirrikkmandaw li fuq il-banding innifsu għandu jkun hemm analiżi u konsultazzjoni aktar wiesa' biex b'hekk ikollna deċiżjoni aktar ...

PAULA MIFSUD BONNICI: Fl-opinjoni tiegħi r-rakkmandazzjoni li ktibna hawnhekk hija waħda speċifika u fil-fatt qiegħda tgħid li l-age banding and close in age exemption m'għandhomx jidħlu.

Mela dik hija tassattiva ħafna kif inhi u allura rridu nagħmlu kwalifika tagħha.

THE CHAIRPERSON: Nistgħu ngħidu li għalkemm il-Kumitat qal hekk, xorta waħda jidhirlu li għandu bżonn … Jew inkella nagħmlu recommittal tagħha u nibdluha.

PAULA MIFSUD BONNICI: Fl-opinjoni tiegħi rakkmandazzjoni Nru 2 għandha titneħħa u nagħmlu rakkmandazzjoni oħra fejn ngħidu li fuq il-banding għandu jkun hemm diskussjoni qawwija u profonda mal-esperti kollha u diskussjoni kif suppost.

DR ELAINE BURMINGHAM: Din id-deċiżjoni se tidher fil-Minuti imma fir-rapport se jkollna biss l-aħħar verżjoni.

Jiġifieri min se jara r-rapport, mhux se jara kif kienet qabel u kif ġiet wara imma se jara biss l-aħħar verżjoni.

THE CHAIRPERSON: Din se titniżżel fil-Minuti imma fir-rapport se nniżżlu r-rakkmandazzjoni l-ġdida li se nfasslu llum.

DR ELAINE BURMINGHAM: Din id-deċiżjoni trid tiġi riflessa fil-Minuti.

THE CHAIRPERSON: Hekk hu.

Din tiġi fil-Minuti imma fir-rapport se niktbu r-rakkmandazzjoni l-ġdida.

DR ELAINE BURMINGHAM: Dik ir-rakkmandazzjoni se titħassar u minflokha se tiġi waħda ġdida.

PAULA MIFSUD BONNICI: U ngħidu li fir-rigward tal-banding għandu jsir studju.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Dr Burmingham, naħseb li rridu ngħidulek xi trid tniżżel hux hekk?

DR ELAINE BURMINGHAM: Naħseb li hekk ridtu tgħidu: "L-age banding għandu bżonn analiżi u konsultazzjoni aktar wiesgħa.".

Ma nafx jekk tridux iżżidu xi ħaġa oħra magħha?

THE CHAIRPERSON: Nistgħu nżidu "… konsultazzjoni u riċerka aktar wiesgħa mal-esperti".

DR ELAINE BURMINGHAM: "Analiżi u konsultazzjoni."

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Għall-Minuti aħna qed ngħidu li rakkmandazzjoni Nru 2 se titneħħa u mbagħad se ngħidu li "age banding u close in age exemption għandhom bżonn ta' analiżi u konsultazzjoni iktar wiesgħa ma' esperti qabel ma tiġi fformolata l-liġi.".

ANTHONY AGIUS DECELIS: Nistgħu ngħidu li "… għandhom bżonn konsultazzjoni aktar wiesgħa" mingħajr ma ngħidu ma' min.

DR ELAINE BURMINGHAM: Jiġifieri nneħħu l-kliem "ma' esperti"?

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Naħseb li rridu noqogħdu attenti hawnhekk.

ETIENNE GRECH: Mhux l-esperti biss imma anke maż-żgħażagħ stess.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Il-konsultazzjoni għandha tkun iktar wiesgħa u naħseb li għandna nispeċifikaw li qabel ma tiġi fformolata l-liġi rridu nisimgħu lill-esperti u lill-pubbliku, speċjalment liż-żgħażagħ.

Ir-rakkmandazzjoni tal-esperti li kellna hawnhekk kienet across board - ħlief għal persuna waħda – li għandna noqogħdu attenti minnha.

ETIENNE GRECH: Tajjeb li nsemmi hawnhekk li madwar jumejn ilu fuq il-ġurnal The Times kien hemm il-kummenti tal-Kummissarju għat-Tfal il-ġdida, is-Sinjura Pauline Miceli, fejn din semmiet ukoll l-issue li qegħdin niddiskutu llum.

U filwaqt li l-Kummissarju għat-Tfal preċedenti kienet kontra the lowering of the age of sexual consent, – għalkemm kienet issuġġeriet ukoll id-dekriminalizzazzjoni – is-Sinjura Miceli taqbel magħha.

PAULA MIFSUD BONNICI: Fl-opinjoni tiegħi l-konsultazzjoni pubblika ssir meta jkollok abbozz ta' liġi.

ETIENNE GRECH: Le, meta jkun hemm il-White Paper.

PAULA MIFSUD BONNICI: L-ewwel irid ikollok id-draft tal-liġi.

Il-White Paper issir abbażi tar-riċerka, tal-konsultazzjoni mal-esperti, eċċ. Wara li jkun hemm il-proċess tal-konsultazzjoni pubblika, li fl-opinjoni tiegħi fuq xi ħaġa bħal din għandu jkun hemm konsultazzjoni bl-iktar mod ampju u bl-iktar mod wiesgħa, naħseb li fl-aħħar mill-aħħar huma proprju l-esperti u r-riċerkaturi li jistgħu jagħtuna l-ġist tagħha.

Issa mbagħad il-pubbliku ħalli jinfluwenzani f'dak li nkun qed jingħad fil-White Paper …

ANTHONY AGIUS DECELIS: Imma mhux l-esperti jagħmluha l-White Paper?

PAULA MIFSUD BONNICI: Għalhekk.

L-Onor.

Grech qed jgħid li għandu jkun hemm il-pubbliku.

Fl-opinjoni tiegħi ma naħsibx li l-kwestjoni tal-banding għandu jkun il-pubbliku - senza offesa - li jista' b'xi mod jew ieħor jinfluwenzani imma l-abbozz tal-liġi għandu jkun ibbażat fuq ir-riċerka u fuq l-expertise.

Il-konsultazzjoni għandha tkun bl-iktar mod wiesgħa …

ETIENNE GRECH: Meta tagħmel konsultazzjoni se jkollok ħafna veduti differenti imma fl-aħħar mill-aħħar trid tiddeċiedi permezz tal-esperti fuq liema direzzjoni se tmur.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Naħseb li trid tgħid l-Onor.

Paula Mifsud Bonnici hu li dan il-Kumitat kellu l-esperti li qalulu biex jagħmel mod u l-Kumitat għamel mod ieħor.

U allura rridu noqogħdu attenti li jekk se nagħmlu liġi, ma nkunux għaġġellin fid-deċiżjoni tagħna u nagħmlu dawn it-tip ta' affarijiet meta hemm rakkmandazzjonijiet ċari ħafna, b'esperjenza ta' ħafna pajjiżi oħra, li qalulna biex noqogħdu attenti.

Fil-fatt ir-rakkmandazzjonijiet kienu mhux li nneħħu l-banding imma li niddeċiedu fuq l-età.

Dik kienet ir-rakkmandazzjoni u hemm pajjiżi li daħħlu l-banding fuq ħames snin, għaxar snin jew 15-il sena imma mhux li neħħewha.

Imbagħad ittieħdet deċiżjoni li titneħħa!

Naħseb li l-Onor.

Paula Mifsud Bonnici qiegħda tgħid li għandna noqogħdu attenti u let us not get carried away with doing the wrong thing.

Din hija liġi responsabbli ħafna.

THE CHAIRPERSON: Nemmen li għandna nkunu kawti f'din u hemm bżonn li nirriflettu aktar.

Ejjew ninsew lilna nfusna bħala leġiżlaturi u bħala policy makers għax hemm barra hemm esperti li ġew hawnhekk u jista' jkun li hemm oħrajn li jistgħu jagħtu l-kontribut tagħhom ukoll.

Mela ejjew nagħmlu riċerka fuq dak li hemm f'pajjiżi oħrajn li għandhom l-età tal-kunsens li tbaxxiet matul iż-żmien u fejn hemm min għandu l-banding u fejn m'hemmx u naraw il-konsegwenzi li nħolqu.

ETIENNE GRECH: Banding ta' numru ta' snin differenti.

THE CHAIRPERSON: Hekk hu, banding ta' snin differenti u hemm min il-banding irristrinġih għal ċerta sezzjoni u mhux għal kulħadd.

Għalhekk hemm varjetà sħiħa.

Dan il-Kumitat mhux se jieħu deċiżjoni finali dwarha imma qed jistenna li wara li jiġi ppreżentat dan ir-rapport, issir dik ir-riċerka u l-analiżi biex b'hekk naslu għal deċiżjoni li tkun fl-interess tas-soċjetà tagħna.

Issa l-kif u l-come ta' kif trid issir hemm żewġ metodi.

Hemm waħda fejn tagħmel konsultazzjoni pubblika permezz ta' White Paper u hemm l-oħra fejn l-istess Ministeru jista' juża' n-nies tekniċi tiegħu - li jistgħu jkunu biased ukoll - u ma jkollux konsultazzjoni wiesgħa kif suppost imma ejja ngħidu li ssir at both ends għax in-nies tekniċi lanqas huma pprojbiti milli jagħtu l-input tagħhom fil-konsultazzjoni pubblika tal-White Paper … F'kull livell jistgħu jagħtu l-input tagħhom u hekk għandu jkun u ma jfissirx li jekk ikun hemm abbozz ta' liġi, dan ma jkunx jista' jinbidel fl-istadju tal-Kumitat Permanenti dwar l-Abbozzi ta' Liġi, fejn in-nies tekniċi jistgħu jerġgħu jipparteċipaw fl-istess Kumitat.

Hemm diversi livelli fejn in-nies tekniċi jistgħu jipparteċipaw.

U hawnhekk se nieħu l-ispunt tal-Onor.

Anthony Agius Decelis meta qal li hemm bżonn li jkun hemm konsultazzjoni u analiżi b'mod l-iktar wiesgħa u profond u nieqfu hemm mingħajr ma nidħlu fejn, kif u come.

ANTHONY AGIUS DECELIS: Kif qalet l-Onor.

Buttigieg hawnhekk ġew ħafna esperti u allura l-fatt li r-rakkmandazzjoni tagħna se tkun li hemm bżonn ta' iktar konsultazzjoni qabel ma niddeċiedu, jien naħseb li dik iġġorr ħafna piż għaliex aħna wasalna għal din id-deċiżjoni wara ġimgħat sħaħ ta' diskussjonijiet mal-esperti differenti li ġew hawnhekk.

Aħna mhux qed ngħidu li m'aħniex kapaċi niddeċiedu jew li rridu naħarbu mir-responsabilità imma dik hija l-aħjar deċiżjoni li ħassejna li għandna nipproponu.

THE CHAIRPERSON: Mela qegħdin naqblu li dawn indaħħluhom fir-rapport.

Issa r-rakkmandazzjoni fuq il-banding kif se tiġi tinqara?

DR ELAINE BURMINGHAM: L-aħħar verżjoni hi li "L-age banding u l-close in age exemption għandhom bżonn analiżi u konsultazzjoni iktar wiesgħa qabel ma tiġi fformulata l-liġi.".

THE CHAIRPERSON: Tajjeb ħafna.

Ngħaddu issa għall-vot fuq ir-rapport kollu kif emendat.

Taqblu mar-rapport kif inhu?

(Onor. Membri: Iva) Mela r-rapport għadda b'mod unanimu.

ETIENNE GRECH: Sur President, nixtieq nagħmel kumment.

Peress li t-titolu tar-rapport huwa "L-Età għall-Kunsens Sesswali" u dan ir-rapport se nippreżentawh lill-Ministru, wieħed jistaqsi liema Ministru se nippreżentawh?

Din hija a multi-ministerial issue u allura lil min se nippreżentawh?

THE CHAIRPERSON: Dan huwa rapport ta' Kumitat, li meta ttrattajnieh, ittrattajnieh b'mod konġunt, u allura diġà huwa multi-settorjali.

Għaldaqstant se nqiegħduh fuq il-Mejda tal-Kamra għall-Ministri kollha involuti u għandu an all government approach.

Naħseb li hekk għandu jkun biżżejjed.

Issa niġbdu l-attenzjoni b'email lill-Ministri kollha fuq dan ir-rapport u li aħna poġġejnieh fuq il-Mejda tal-Kamra.

ETIENNE GRECH: Imbagħad to get the ball rolling … Is-soltu meta jkun hemm xi ħaġa inter-ministerjali, bħalma kienet dik tal-Unjoni Ċivili, li taqa' taħt il-Ministeru għad-Djalogu Soċjali … X'taħsbu?

Għandek tant Ministri differenti li jekk ma jkunx hemm wieħed minnhom li he gets the ball rolling dwar l-issue …

THE CHAIRPERSON: Fl-aħħar mill-aħħar se jkun hemm persuna li se tieħu l-ownership tiegħu imma xorta se jkun multi-settorjali u wisq probabbli dak il-Ministeru se jkun il-Ministeru għad-Djalogu Soċjali.

Jien ma naqbilx li għandu jiġi ppreżentat lil xi ħadd partikolari.

ETIENNE GRECH: Aħna li qed ngħidu hu li dak li qed nagħmlu hawnhekk qed nagħmluh mhux biex narawh jitqiegħed fuq xi xkaffa u daqshekk imma li eventwalment l-affarijiet jinbidlu.

THE CHAIRPERSON: Aħna se niktbu ittra lill-Ministri kollha biex nuruhom li tqiegħed dan ir-rapport u m'hemmx dubju li se jkun hemm ownership minn xi ħadd minnhom biex b'hekk, bħala Kumitat inter-ministerjali jiġi ppreżentat with all the possible changes li jeżistu.

Aħna qegħdin nippreżentaw dan ir-rapport mill-aspett ta' behavioural sciences u secondary to that se jkun hemm it-tibdiliet fil-liġijiet u allura qed nara li l-Ministeru li se jieħu l-leading role se jkun aktar wieħed li għandu x'jaqsam mal-behavioural sciences milli wieħed li għandu x'jaqsam mal-liġijiet.

Nirringrazzjakom.

Fit-7:47 p.m id-diskussjoni fuq ir-rapport ġiet konkluża.