KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 11

L-Erbgħa, 26 ta' Novembru, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 11

L-Erbgħa, 26 ta' Novembru, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:40 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru.10 li saret fis-27 ta' Ottubru 2014, ġew konfermati.

MADAM CHAIR (Onor. Marlene Farrugia): Nistgħu ngħaddu mal-ewwel għall-item li għandna fuq l-aġenda llum.

DISKUSSJONI SABIEX TINGĦATA AKTAR INFORMAZZJONI FID-DETTALL DWAR L-ISSUES AMBJENTALI U TA' SAĦĦA LI POTENZJALMENT JISTA' JKUN HEMM FIR-RIGWARD TAL-IŻVILUPP TAS-SILO TAS-SIMENT FIL-VIĊINANZI TA' KORDIN GRAIN TERMINAL

MADAM CHAIR: Min ta daqqa t'għajn lill-minuti jew sema' l-live streaming tal-laqgħa li għaddiet, jaf li ħarġu ċerti issues fejn it was put into question jekk teżistix il-possibilità li jkun hemm kontaminazzjoni tad-dqiq minħabba l-fatt li hemm dan is-cement silo jopera daqshekk viċin ta' Kordin Grain Terminal (KGT).

Għalhekk huwa fid-dover tagħna li nistħarrġu iktar dawn il-possibilitajiet.

Fil-fatt preżenti għal din il-laqgħa hawn l-istakeholders kif ukoll d-Direttorat tas-Saħħa.

Irrid infakkar li hawnhekk mhuwiex qorti u aħna m'aħniex qegħdin hawnhekk biex naqtgħu l-irjus, imma qegħdin hawnhekk biex jekk hemm issue nkunu nistgħu nindirizzawha u anke nagħtu s-serħan tal-moħħ li l-poplu jistenna minna bħala Parlamentari.

Nixtieq nibda billi mill-ewwel nistieden lir-rappreżentnati ta' KGT sabiex jagħmlu l-preżentazzjoni tagħhom.

Warajhom ikunu jistgħu jagħmlu l-istess, ir-rappreżentanti tas-cement silo, imbagħad id-Direttorat tas-Saħħa jkun jista' jagħtina l-feedback dwar l-istess materja u wara niftħu għad-diskussjoni.

Ninfurmakom li din il-laqgħa hija live streamed fuq il-website tal-Parlament.

IS-SUR ALEX AGIUS (Chief Executive Officer, KGT): Jien ili l-KGT sa mill-1990 u għandi esperjenza tajba ħafna tal-post u tal-industrija.

Se nibda billi nagħti preżentazzjoni dwar Kordin.

Jien segwejt x'intqal fl-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat u nista' ngħid li ntqalu ħafna żballji u affarijiet li mhumiex korretti.

Għalhekk illum xtaqt li niċċara dawn il-punti ħalli kulħadd ikun jaf il-verità kollha.

MADAM CHAIR: Fil-verità, min segwa x'ġara fl-aħħar laqgħa jaf li waħda mill-issues l-iktar li bdiet titqajjem hija jekk KGT huwiex qed jopera b'mod li jiggarantixxi s-safety tal-prodott li suppost qiegħed jitqassam minnu.

Jien naħseb li dak huwa li llum irridu niċċaraw.

IS-SUR ALEX AGIUS: Se niċċara l-punt li ssemma ħafna drabi minn diversi nies, u ċioè li KGT huwa outdated u li jopera b'conveyer belts miftuħin, u se nagħti wkoll spjegazzjoni dwar l-operat għax hemm ħafna diskors li ntqal li huwa żballjat.

Se nibda billi nagħmel powerpoint presentation qasira ta' madwar sitt minuti dwar KGT għaliex huma ftit in-nies li jafu l-verità dwaru.

KGT huwa silo tal-Gvern li ilu jopera mill-1989.

Sar prinċipalment bi skop għal transhipment u anke għal-lokal u jaqdi l-bżonnijiet kemm ta' vapuri żgħar kif ukoll dawk kbar.

Li qegħdin taraw fuq l-iscreen huwa Panamax dieħel fit-terminal.

Dan huwa vapur li jlaħħaq madwar 70,000 tunnellata.

Dawn it-tip ta' vapuri jidħlu Malta biex jużaw Malta kemm bħala hub… Ġieli jidħlu vapuri biex minnhom inkunu nistgħu ngħabbu vapuri oħrajn iżgħar ħalli jkunu jistgħu jmorru, pereżempju l-Italja.

Li qed naraw issa hija l-control room fejn jiġi operat KGT kollu u jkun il-ħin kollu f'kuntatt mal-vapuri.

Issa qegħdin naraw SKT iħott vapur.

Waħda mill-affarijiet li ssemmiet fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat hija dwar il-conveyer belts u jekk dawn għandhomx ikunu magħluqin jew miftuħa.

Issemma li KGT huwa outdated għax il-conveyer belts huma miftuħin.

Irrid ngħid li biex tħott vapur bilfors irid ikollok stiva miftuħa.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq vapuri kbar bi stivi kbar immens.

Hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq silo tas-siment fejn inti tista' tħott vapur bil-magħluq; vapur tal-ġwież bilfors irid jinħatt bl-istiva miftuħa.

F'din l-istampa qegħdin naraw l-operat għaddej bil-komunikazzjoni mal-control room.

Il-crane li qed iħott dan il-vapur itella' madwar 1,200 tunnella fis-siegħa.

Dan huwa apparat li nbena dak iż-żmien, liema apparat illum m'għadux jintuża għax ħadd m'għadu jonfoq daqshekk flus f'din it-tip ta' infrastruttura.

Illum jinbena apparat simili b'rata ta' speed ħafna inqas minn tagħna.

Issa qed naraw conveyer belts fejn fihom jinġarr l-unloader u qed taraw ix-xogħol dieħel fis-silo.

Bħalma qed taraw, is-silo huwa kbir immens, fil-fatt jesa' 90,000 tunnellata.

L-impjant ma jidhirx kif qed jidher, jiġifieri nadif, għaliex konna qed nieħdu dan il-filmat, imma dejjem ikun hekk.

Jien nistedinkom sabiex tiġu u taraw b'għajnejkom stess.

Issa qed naraw il-ġwież tiela' minn ġol-vapur għal ġos-silos.

Hemm 30 silo – dan huwa wieħed minnhom – u bħala daqs huma massivi.

Hawnhekk qegħdin naraw il-ġwież għaddej minn fuq il-conveyer belt.

KGT tħott ġwież li jinkludi l-wheat.

Pereżempju, hawnhekk qed naraw trakk tal-Federated Mills li jiġi jgħabbi l-qamħ biex meta jmur ġol-Federated Mills ikun jista' jgħaddi minn proċess sabiex isir dqiq.

Jiġifieri aħna nħottu r-raw material.

MADAM CHAIR: Jiġifieri jkun hemm mumenti fejn il-qamħ huwa fil-miftuħ.

IS-SUR ALEX AGIUS: Il-ħatt dejjem irid ikun fil-miftuħ, u kif qegħdin taraw, anke biex tgħabbi t-trakkijiet, irid ikun fil-miftuħ.

Issa qed naraw trakk jitgħabba; jintiżen qabel ma jidħol u jerġa' jintiżen eżattament kif joħroġ.

Id-differenza fil-piż tkun kemm ikun itgħabba ġwież.

Qed naraw issa truck loading station li qiegħed level 8, in-naħa ta' Kordin, fejn il-ġwież minn ġos-silo qed jitgħabba għat-truck loading station.

Jiġifieri dak huwa għal-lokal.

Issa rigward is-cement silo l-ewwel nett irrid ngħid li dan huwa biss ħames metri bogħod mill-conveyer belt ta' KGT.

Kif qegħdin taraw, l-area fejn seta' jsir cement silo hija waħda vasta, però ntagħżel li jinbena madwar ħames metri bogħod mill-conveyer belts ta' KGT.

MADAM CHAIR: Rigward is-cement silo issa jitkellmu r-rappreżentanti li hawn preżenti.

Inti għidilna l-informazzjoni li tirrigwarda l-mod kif qed toperaw intom.

IS-SUR ALEX AGIUS: Hawnhekk qegħdin naraw il-conveyer belts; ix-shaded area bl-aħmar huwa s-cement silo u x-shaded area bl-aħdar hija KGT.

Hawnhekk qegħdin taraw silos oħra madwar l-Ewropa u dan sabiex tkunu tistgħu taraw is-similitajiet li jeżistu bejn dan is-silo u silos oħra fl-Ewropa.

Issa qegħdin taraw vapur ieħor qed jitgħabba bil-ġwież u kif tistgħu tinnutaw, dan bilfors irid ikun miftuħ.

L-istess nista' ngħid għall-conveyer belt system.

Id-differenza bejn conveyer belt system miftuħa u oħra magħluqa hija biss biex il-ġwież ma jixxarrabx bl-ilma.

Conveyer belt dejjem se tkun miftuħa minn taħt.

Inutli tissiġilla conveyer belt meta ma tistax tissiġilla vapur jew trakk waqt l-operat tat-tnejn.

Ġiet iffurmata fit-30 ta' Ġunju 1989.

Il-Gvern iffirma ftehim mal-kumpanija, bħala operating agreement fejn KGT Co. Ltd. ħadet l-operat ta' dan l-impjant.

KGT tinsab f'level 3 Magazine Wharf li huwa ideali sabiex tħott, tgħabbi u taħżen dan it-tip ta' ġwież.

Il-baħar huwa fond madwar 16-il metru u allura nistgħu ndaħħlu vapuri ta' ċertu kobor.

Hija l-unika struttura f'Malta li tista' tagħmel din it-tip ta' attività; huwa l-uniku silo tal-ġwież f'Malta.

Ovvjament aħna għandna r-responsabilità li naraw li nżommu l-impjant b'mod li jista' jaħdem tajjeb, fi stat tajjeb, u li ma jkunx hemm problemi għax inkella jieqaf kompletament is-suq lokali.

Aħna regolati by a trading licence u b'food safety commission certificate.

Ovvjament dak li huwa għall-animal consumption fl-aħħar mill-aħħar xorta se jittiekel min-nies.

Il-grains huma wżati kemm għas-swieq lokali kif ukoll għal dawk barranin.

Meta nbena, il-Gvern nefaq madwar €30 miljun fuq l-infrastruttura ta' KGT.

Bħala infrastruttura u apparat jintużaw il-Bühler, li huma r-Rolls Royce ta' dan l-apparat u huma n-numru wieħed fl-Ewropa fejn jidħol dan it-tip ta' impjant; hija kumpanija Ġermaniża li għandha 'l fuq minn 150 sena esperjenza f'dan it-tip ta' impjanti.

Għalkemm fl-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat, ħafna qalu li hija outdated, nista' nassigurakom li mhuwiex il-każ u għadu ħadd ma ġie hemmhekk jara b'għajnejh jekk huwiex outdated.

Jien nistieden lil kull min irid sabiex jiġi u jara b'għajnejh.

Fl-aħħar ħames snin KGT nefaq 'il fuq minn €4 miljun f'upgrading ta' apparat, health standards, management systems and good trading practice.

Dawn mhumiex requirements obbligatorji fuqna, però nagħmluhom minn jeddna għax nemmnu li għandna nżommu standard għoli.

MADAM CHAIR: Jiġifieri l-ebda awtorità f'Malta, lanqas l-Awtorità għas-Saħħa ma tiġi perjodikament biex tara.

IS-SUR ALEX AGIUS: Iva, jiġu perjodikament jaraw.

MADAM CHAIR: L-Awtorità għas-Saħħa.

IS-SUR ALEX AGIUS: L-Awtorità għas-Saħħa tiġi u ċ-ċertifikati li għandna mingħand l-Awtorità għas-Saħħa huma tajbin immens.

MADAM CHAIR: Jieħdu kampjuni tad-dqiq, anke...

IS-SUR ALEX AGIUS: Aħna mhux dqiq ikollna, imma ġwież.

MADAM CHAIR: Minn wara li beda jopera s-cement silo li qed nitħaddtu dwaru, nafu li hemmhekk kienu diġà jeżistu industriji oħra li setgħu jkunu polluters.

Xtaqt inkun naf jekk kenux jittieħdu kampjuni, jekk humiex jittieħdu kampjuni u x'inhu r-riżultat ta' dawn il-kampjuni.

IS-SUR ALEX AGIUS: Mill-informazzjoni li għandi, l-awtoritajiet jiġu jaraw l-operat ta' KGT però ma ssirx analisi fuq il-ġwież.

Meta darba minnhom ġie pinpointed minn rappreżentanti fl-Ewropa il-punt dwar il-ħamiem, li ssemma wkoll hawnhekk, għamilna investiment kbir ħafna fejn jidħol spikes f'areas kritiċi biex inkunu ċerti li m'għandniex periklu u m'aħniex nipperikolaw il-saħħa.

Dawn rawhom l-awtoritajiet u rawhom ukoll nies li ġew mill-Ewropa, jiġifieri m'hemm l-ebda problema dwarhom.

MADAM CHAIR: Jiġifieri lanqas il-Malta Environment and Planning Authority (MEPA), meta ġiet biex iġġedded l-operations permit, ma sabet problema.

Rigward dak li ntqal li KGT huwa outdated ikun inutli li ngħidilkom jien li mhuwiex għax wara kollox ma tistgħux temmnu lili jew lil xi ħadd li nista' nqabbad jien.

Għalhekk aħna morna għand l-aktar nies esperti fl-Ewropa, li huma Bühler, u tlabna sabiex jiġu Malta u b'mod totalment indipendenti jagħmlu rapport dwar il-kundizzjoni ta' KGT, kemm għal dak li huwa apparat kif ukoll għal dak li huwa operat.

U dan li għandi f'idejja huwa ċertifikat li ngħata lil KGT, liema ċertifikat huwa intatt, ma ntmiss xejn minnu u huwa maħluf minn nutara.

Jekk xi irid kopja ta' dan id-dokumenti inkun nista' nagħtih waħda.

Il-persuna li għamlet dan iċ-ċertifikat b'ġurament, għandha aktar minn 25 sena esperjenza ma' Bühler.

Naħseb li dan huwa ċertifikat ċarissimu minn nies li huma esperti fis-suq.

Imbagħad ikompli jgħid:

Din hija issue li ssemmiet, jiġifieri jekk il-conveyor belt għandux ikun closed sabiex wieħed jelimina l-kontaminazzjoni.

Ikompli jgħid:

L-iktar ħaġa inkwetanti f'dan ir-rapport huwa fejn jingħad li:

Bħala standards, Bühler tawna ċertifikat li aħna ninsabu on equal technical level, if not higher, with other similar European grain terminals.

Jiġifieri l-età tal-impjant m'għandha x'taqsam assolutament xejn.

Aħna nvestejna miljuni ta' liri f'KGT biex inkunu ċerti li nżommuh fl-istandard li jinsab fih.

Nafu li huwa l-uniku silo f'Malta u nħoss li għandna responsabilitajiet kbar, kemm lejn il-klijenti tagħna biex inżommuh għaddej, kif ukoll lejn il-klijenti fejn jispiċċa l-prodott, ovvjament minħabba s-saħħa.

Apparti minn hekk KGT jaqa' taħt il-Food Safety Act, 2002 fejn artiklu 13 (1) jgħid hekk:

Din hija responsabilità tagħna.

MADAM CHAIR: U intom hekk għamiltu?

IS-SUR ALEX AGIUS: Iva, aħna hekk għamilna u se nispjega kif.

Illum hija wkoll responsabilità tagħkom li tafu biha.

MADAM CHAIR: Hekk hu.

IS-SUR ALEX AGIUS: Se nirriferi ftit għall-istakeholders ta' KGT biex tifhmu aħjar għalxiex se niġi għall-punti li se nsemmi aktar 'il quddiem.

Niġi issa għal UC Ltd.

B'dak li se ngħid minn hawn u ftit ieħor, se tifhmu eżattament għalxiex qed nagħmel riferenza għal dawn il-kumpaniji.

UC Ltd. is a Maltese limited liability company, ix-shareholders huma Maltin, ġiet stabilita f'April 2012 u kienet responsabbli mill-kostruzzjoni u mill-operat tas-cement silo.

Issa se nispjega eżattament dak li ġara minħabba l-obbligi li għandna aħna lejn il-Food Safety Act.

Ħadna l-passi mill-ewwel min-naħa tagħna, bħala KGT, mal-MEPA għax dak l-impjant kien qed jinbena mingħajr permess.

Hawnhekk, min-naħa tagħna qam paniku sħiħ għax ovvjament fhimna x'kien se jiġri, li mainly tikkonċerna s-saħħa tan-nies.

F'idejja għandi l-ittra li bgħatna lil Dr. Ray Busuttil u l-acknowledgment li rċevejna mis-Superintendant of Public Health, li jaqa' taħt il-Ministeru għas-Saħħa.

F'din il-laqgħa deher ċar li kien għadu ma sarx studju waqt il-bini ta' dan is-cement silo dwar x'impatt se jkun hemm mis-cement silo li kien qed jinbena ħdejn KGT.

Jiġifieri lanqas sar risk assessment, u dak kollu li seta' sar, sar b'mod iżolat u qatt ma ġie kkunsidrat li hemm a food plant less than five meters away.

F'dan l-istadju aħna ma kellniex informazzjoni dwar min kien qed jagħmel dawn ix-xogħlijiet, konna nafu biss li l-art fejn kien qed isir is-cement silo hija mikrija lil VGT u allura l-unika ħaġa li stajna nirrikorru għaliha kienet li nagħmlu kawża kontra VGT.

Dan kien l-istadju li fih sirna nafu li hemm imdaħħlin fiha UC Ltd. u allura kellna nerġgħu nirrikorru l-Qorti fl-10 ta' Jannar 2013.

Mela għandna l-Qorti li qed tgħid li l-kostruzzjoni ma kenitx qed tagħmlilna ħsara u wkoll li l-fatt li l-health authority ma ħadet ebda passi kien sinjal li ma hemm ebda periklu.

Jien kelli wkoll meeting ma' Dr. Ian Stafrace, dak iż-żmien CEO tal-MEPA, li qalli li ma kienx hemm bżonn permess biex jinbena dan is-silo.

Jien kont oġġezzjonajt u għedt li dan ma setax ikun għax anke kważi biex tagħmel ventilatur għandek bżonn permess, aħseb u ara biex tinbi silo!

Però dan ikkonferma li s-silo m'għandux bżonn permess.

Dan huwa każ li mill-bidu nett kellu jiġi trattat b'serjetà mill-Gvern, li jinkludu d-dipartimenti tas-saħħa pubblika u l-MEPA.

Ir-riskju li jkollok cement silo bieb u għatba ma' silos tal-qamħ kellha tiġi trattata qabel sar il-proġett u b'hekk qed immorru kontra xi ħaġa li qalet il-Qorti.

Jidher li r-rikorrenti bagħtet ittra lid-Dipartiment tas-Saħħa Pubblika datata 5 ta' Diċembru 2012, fejn esprimiet il-preokupazzjoni tagħha għall-proġett li kienet se tagħmel l-intimata u talbet l-intervent tad-dipartiment, però m'hemmx indikazzjoni li d-Dipartiment ħa xi passi dwar dan l-ilment.

F'laqgħa li jien kelli, flimkien mal-avukati tagħna u xi nies oħra, ma' Mario Cassar mid-Dipartiment tas-Saħħa sena wara, ġie konfermat li f'dik is-sena ma sar assolutament xejn dwar l-ittra li konna bgħatna aħna.

Jiġifieri l-Qorti hawnhekk qed isserraħ fuq id-Dipartiment tas-Saħħa, u d-Dipartiment tas-Saħħa m'għamel assolutament xejn!

Ġraw ukoll xi stramberiji oħra.

Jiġifieri f'dan id-dokument il-MEPA għamlitha ċara li hemm bżonn ta' kordinazzjoni bejn is-cement silo u KGT meta jkun hemm vapur tas-siment – jidher li konna qegħdin nippruvaw innaqqsu l-ħsara – mentri fid-dokument finali, li huwa d-dokument li għadda mill-Bord tal-MEPA, din il-klawsola sparixxiet.

Jekk tistaqsuni għalfejn, ngħidilkom li sinċerament ma nafx.

Dr. Mamo u Dr. Cauchi huma żewġ tobba li qabbadna aħna sabiex iħejju rapporti dwar il-perikli kollha li jeżistu minn dan is-cement silo.

Jiġifieri l-konsulent li qabbdu UC Ltd. stess qed jammetti li din is-sitwazzjoni ma nistgħux naħarbu minnha.

Għalija, hawnhekk hawn konfużjoni sħiħa; il-MEPA qed tgħid min għandu suppost jagħmel xiex, ħadd m'hu qed jagħmel ebda analisi biex jara jekk hijiex issir kontaminazzjoni u hemm konfużjoni dwar jekk hijiex se ssir mill-awtorità jew mill-operatur.

Dan huwa l-istat li ninsabu fih!

Naħseb li ma tantx hemm wisq xi tgħid meta tara dan id-diskors!

Jiġifieri għandek l-esperti tagħna li qegħdin jgħidu l-periklu li jeżisti meta wieħed jieħu dan it-tip ta' materjal tossiku, espert min-naħa ta' UC Ltd. li qed jgħid li wieħed ma jistax jelimina l-fatt li l-qamħ jitħallat mas-siment, u għandek lil Bühler li qed jgħidu li hija ġennata li sar hemmhekk u li ma jistgħux jifhmu kif sar cement silo so close li contamination is unavoidable.

Il-World Health Origanisation (WHO) għamlet analisi dwar ir-riskji kbar li jeżistu meta wieħed jikkonsma siment ma' ġwież u nstab li l-perikli huma kbar.

Din hija xi ħaġa li tindunax biha meta teħodha, però timpatta kemm fuq it-tfal tagħna kif ukoll fuq in-nies in ġenerali, u l-effett tagħha mhuwiex immedjat imma ndumu ħafna biex nindunaw bih.

Hawnhekk irrid infakkarkom li dan huwa impjant tal-Gvern u jien m'għandi xejn x'naqla' minnu.

Dan huwa impjant li jiena, bħala CEO ta' KGT, irrid nara li mmexxih bil-mod li suppost għandi mmexxih.

Id-doveri tiegħi, kemm min-naħa tal-liġi bħala Food Safety Act, kif ukoll bħala prodott lin-nies, għamilthom kif suppost.

Jista' jkun li r-risk assessment li sar għal UC Ltd. huwa tajjeb.… Jien nammetti li bħala cement silo, huwa state of the art u ta' standard għoli, però li jien kontra huwa l-post fejn sar; within five meters of KGT.

Ma jeżistix apparat li jista' jinduna li hemm heavy metals ġol-grain u allura aħna bilfors obbligati li nsegwu l-precaution principle.

Nagħlaq billi nikkwota issa lill-Onor.

Godfrey Farrugia, ex Ministru għas-Saħħa, meta waqt l-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat tal-Kamra qal li "if health fails, then everything else fails".

Nirringrazzjakom.

MADAM CHAIR: Grazzi.

Nitlob issa lir-rappreżentant ta' UC Ltd. sabiex jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu.

L-AVUKAT PAUL LIA (Rappreżentant legali ta' UC Ltd): L-ewwel premessa hija li lilna kull ma għedtulna fl-ittra kien biss sabiex nattendu għal-laqgħa.

Ħadd ma qalilna li se jkun hawn preżentazzjoni b'indictment fuq il-kumpanija tagħna u ħadd ma nfurmana xi stajna nagħmlu u ma nagħmlux.

Għalhekk aħna ħsibna biss li ridtu xi informazzjoni li kontu se tistaqsu dwarha.

Jien qed ngħid dan bħala premessa.

MADAM CHAIR: Kellek kull ħin u kull ċans biex tistaqsi jekk kellekx...

L-AVUKAT PAUL LIA: Kellna invit biex nattendu.

MADAM CHAIR: Iva, però kellek kull żmien u kull ħin sabiex tipprepara ruħek biex tkun f'pożizzjoni li sserraħ ras dan il-Kumitat li minn dak li qed naħsbu, m'hemm xejn.

Li jinteressa lilna hawnhekk, peress li aħna responsabbli tas-saħħa pubblika għaliex aħna parlamentari, huwa li naraw kif se nserrħu rasna u ras il-poplu Malti.

Jiġifieri jekk intom taħsbu li m'intomx ippreparati, ma jkun ġara xejn, nagħmlu laqgħa oħra u tagħmlu l-preżentazzjoni tagħkom dakinhar.

L-AVUKAT PAUL LIA: Le, se nwieġbu.

B'mod tekniku u iktar dettaljat ikun jista' jwieġeb u jitkellem aħjar is-Sur Carabott, li huwa direttur tal-kumpanija, però intqal ħafna fuq kif jopera s-silo tal-qamħ u aħna ġibna xi ritratti biex nuru l-mod kif dan il-grain terminal jagħti kas is-saħħa.

Nibdew bil-grit blasting.

Hawnhekk għandi ritratti li juru li maġemb is-silo tal-qamħ, mhux tad-dqiq għax dak qiegħed in-naħa l-oħra fejn hemm iċ-ċumnija tal-power station eżatt ma' fejn jinħażen id-dqiq, hemm pile upon pile ta' grit ta' Palumbo.

Dan kollu qiegħed ameanable li jikkontamina l-conveyor belts mikxufin – dawn huma kollha heavy metals – għax itiru fl-arja.

MADAM CHAIR: Ippermettili minuta ħalli min qed jismagħna jkun jista' jifhem.

Dawn tal-grit blasting u pollutors oħra kienu diġà hemm.

Imma allura kif tara li huwa ġustifikat li meta kien hemm l-għażla, ifeġġ cement silo ħames metri 'l bogħod mill-grain terminal?

IS-SUR ETIENNE CARABOTT (Direttur ta' UC Ltd): Tal-ħames metri wkoll hija questionable.

MADAM CHAIR: Tibżax.

Issa ikkontestawha.

Jien ma kejjiltx, qed nitkellem fuq dak li qed jintqal hanhekk.

Li ma nistgħux nifhmu aħna hawnhekk huwa illi jekk diġà kellna post li kien threatened b'kontaminazzjoni ta' din ix-xorta li intom tajjeb ħafna qed turuna, kif nistgħu aħna qatt naċċettaw li kemm min-naħa tal-MEPA kif ukoll min-naħa tal-awtoritajiet tas-saħħa, ingħata l-permess biex inżidu l-potenzjal ta' kontaminazzjoni.

Qed ngħid "potenzjal" għaliex mid-dehra qatt ma ttieħdu kampjuni.

Jien staqsejt jekk itteħdux kampjuni qabel u issa u ma kellix risposta.

Forsi jirrisponduna d-Direttorat għas-Saħħa.

L-AVUKAT PAUL LIA: Ħalli nkunu ċari.

Fl-area tal-port il-kontaminazzjoni għaddejja l-ħin kollu.

Jien trabbejt madwar il-port u naf x'jiġifieri l-power station, iċ-ċmieni tal-vapuri, is-silos tas-Central Cement ftit 'il bogħod li għalkemm ma jidhrux immedjatament, imma as the crow flies… U bl-irjieħ, is-siment itir minn dawk is-silos u jmur fuq il-conveyor belts u fuq l-areas fejn hemm il-grain terminal… (Interruzzjonijiet)

MADAM CHAIR: Intom ħames metri 'l bogħod qegħdin!

L-AVUKAT PAUL LIA: Le, m'aħniex ħames metri 'l bogħod u hemm differenza kbira.

Is-silos tas-Central Cement huma miftuħin, iħottu miftuħin, jgħabbu miftuħin, jimmanniġjaw kollox miftuħin; itajru d-dħaħen...

MADAM CHAIR: Jiġifieri wara din il-laqgħa aħna se nkunu f'pożizzjoni li naraw għalfejn dawn qegħdin itajru?

L-AVUKAT PAUL LIA: Le, jien se nipprova ngħid x'inkwinament kontinwu hemm u KGT qatt ma tkellmu u meta issa hemm silo totalment magħluq, li lanqas traba waħda ma toħroġ minnu – u issa nistiedinkom sabiex jekk ikollkom pjaċir tiġu tarawh jopera – inqala' dan kollu.

GODFREY FARRUGIA: Dak inti qed tgħidu.

L-esperti mhumiex qed jgħiduh dan.

MADAM CHAIR: S'issa, milli nista' nifhem jien, mill-mistoqsija li għamilt dwar jekk kienx hemm kampjuni qabel u kampjuni issa… Għax il-kontaminazzjoni se tkun nanometre, mikroskopika, la se naraha jien u lanqas se tarawha intom.

L-AVUKAT PAUL LIA: Ma kienx hemm.

MADAM CHAIR: Imma intom kellkom esperti li ħadu kampjuni?

Jekk kien hemm kampjuni mill-ġwież – forsi d-Direttorat tas-Saħħa jistgħu jgħinuna f'din – li jikkonfermawlna li m'hemmx kontaminazzjoni, aħna llum nitilqu minn hawn b'moħħna mistrieħ totalment.

Jien m'għandix dubju li intom qed toperaw tajjeb.

MADAM CHAIR: Imma jekk hemm kontaminazzjoni diġà mal-grain terminal, xorta waħda… Aħna issa qegħdin fil-gvern u allura aħna responsabbli.

Jien issa ninsab responsabbli minn dan il-Kumitat u rrid it-tweġibiet għan-nies għax huwa d-dover tiegħi li nagħmel dan.

L-AVUKAT PAUL LIA: Ħalli nipprova nwieġeb u nipprova nispjega x'hemm il-ħin kollu għaddej hemmhekk u qatt ma tkellmu u meta hemm operazzjoni li minn dan kollu m'hemm xejn, inqala' dan il-pogrom.

U issa ngħid għaliex inqala' dan il-pogrom, imma ppermettili ħalli nispiċċa l-punti.

MADAM CHAIR: Se nagħtik ċans tispiċċa l-punti tiegħek, però hawnhekk l-argument huwa illi kieku llum, wara li titkellmu intom, jiġi d-Direttorat tas-Saħħa u jgħidilna biex inserrħu rasna għax mill-kampjuni li qed jittieħdu b'mod regolari meta jiġu biex iġeddulhom l-operational permit, huwa kollox sew, din l-issue ma tinqalax.

Però jidher ċar, għallinqas s'issa, forsi jiġi xi ħadd jikkontradixxini, li la kienu jittieħdu kampjuni qabel, kif qed tgħid tajjeb inti, u lanqas qed jittieħdu kampjuni issa.

Jekk issa mhux qed jittieħdu kampjuni, aħna ma nafux id-differenza, però nafu żgur, mir-riċerka u minn dawk l-istudji li għamiltu intom stess, li ċ-ċans li jkun hemm iktar kontaminazzjoni jeżisti u jeżisti bil-kbir.

U allura aħna responsabbli li kemm jista' jkun ma nżidux iktar kontaminazzjoni.

L-AVUKAT PAUL LIA: Ma naqblux.

MADAM CHAIR: Imma aħna provi rridu.

L-AVUKAT PAUL LIA: Hawnhekk qed nuri l-annimali fil-conveyor belts li qatt ma taw kashom.

Pereżempju, KGT qatt ma ddejjqu jniżżlu tractor minn fuq building site ġol-istiva biex il-qmuħ u ċ-ċereali jġorruhom bih bil-ħmieġ kollu… Araw it-tractor nieżel ġol-istiva.

Min imbagħad juża d-dmugħ...

L-AVUKAT PAUL LIA: Imbagħad ikkummenta!

MADAM CHAIR: Tajtek ċans.

S'issa l-argument għadu li hemm ħafna ħmieġ u allura jiġġustifika li nżidu miegħu, liema argument ma jreġix.

L-AVUKAT PAUL LIA: Le, tpoġġilix kliem f'ħalqi.

Dik m'għedthiex u m'iniex se ngħidha.

MADAM CHAIR: Jien irrid serħan il-moħħ ta' min qiegħed jiekol minn dan il-ġwież li aħna qed nipprovdu lill-pajjiż.

Jien la għandi minn KGT u lanqas minnek, imma għandi ħafna minn nies għax inħossni responsabbli ta' dak li qed jiġri.

U hemmhekk nixtiequ nserrħu rasna aħna.

Jekk kien hemm kontaminazzjoni qabel u l-MEPA u d-Direttorat għas-Saħħa għalqu għajnejhom għal dik il-kontanimazzjoni kollha tul dak iż-żmien, xorta ma jiġġustifikax li l-kontaminazzjoni tkompli tiġi permessa u tkompli tiżdied!

Jien nistiednek tkompli tagħmel l-argumenti tiegħek, però il-fatt li kien hemm...

L-AVUKAT PAUL LIA: Dawn mhux argumenti; s'issa qed nagħmel punti ta' fatt. L-argumenti se nagħmilhom wara.

MADAM CHAIR: Minkejja l-punti ta' fatt li qed tagħmel, u li kollha huma validissimi, jibqa' l-fatt li jekk il-kontaminazzjoni se żżid, xi ħaġa li għad irridu nippruvawha, għandna problema.

Jekk ma nippruvawx dik, la jien m'għandi argument, la int m'għandek argument u lanqas s-Sur Agius m'għandu argument!

L-AVUKAT PAUL LIA: S'issa m'iniex qed nargumenta.

Hawnhekk qed nuri x'hemm fil-baħar maġemb il-qmuħ.

MADAM CHAIR: Dawn naħseb lid-Direttorat tas-Saħħa rridu ngħadduhom issa.

L-AVUKAT PAUL LIA: Għadduhom lil min tridu!

Il-ħmieġ u l-mod kif they handle il-qmuħ…

L-AVUKAT PAUL LIA: Issa qed nurikom post fejn il-qamħ isir dqiq; biċ-ċumnija tal-power station maġembu.

Din hija l-operazzjoni ta' KGT.

IS-SUR ETIENNE CARABOTT: Fil-preżentazzjoni ta' KGT rajna mara bil-make up u issa qed naraw l-istess mara però waqt il-faċendi!

Dik hija l-istess operation; dawn kif sibnihom aħna, u l-oħrajn kif riedu juruhomlna s-sinjuri!

It-trakkijiet u l-vapuri b'dak il-mod jitgħabbew, kif jidher f'dawn ir-ritratti!

MADAM CHAIR: Il-fatt li KGT hija tal-Gvern ukoll tpoġġi iktar responsabilità fuqna.

L-AVUKAT PAUL LIA: Dawn jgħaddu bil-gaffa minn fuq il-postijiet tal-kostruzzjoni.

Issa hawnhekk għandna ritratt uniku!

Godfrey Farrugia, sabiex immorru narawh flimkien iħott u jgħabbi.

F'dan ir-ritratt qed iħott is-siment; minn ġo vapur magħluq joħroġ pipe jidħol ġol-moll, hemm sistema apposta, u jibqa' tiela ġos-silo.

Dawl tax-xemx ma jarax, trab ma joħroġx u assolutament m'hemm ebda kontiminazzjoni ta' xejn.

Allura l-mistoqsija tiegħi hija: Jekk hemm dan l-ambjent kollu fil-port li sfortunatament ma tantx tista' teliminah kif ġieb u laħaq għax aħna għandna port wieħed żgħir u rrid nagħmlu kollox f'żona ristretta… Biżżejjed ngħidu li l-istess moll ilu jintuża għall-ħatt anke ta' xkejjer tas-siment minn żmien żemżem u qatt ma lmentaw.

Dawn kienu jkunu xkejjer tas-siument kollha trab u mhux bħas-silo li huwa ermitikament magħluq.

Dak il-moll mhuwiex ta' KGT imma jintuża għall-handling ta' diversi cargoes, kemm cargo li jħammeġ, kif rajna fir-ritratti, kif ukoll cargo li jtajjar it-trab.

Is-silo ta' UC Ltd la jħammeġ u lanqas itajjar trab għax għandu sistema modernissima u konformi mar-regoli kollha tal-Unjoni Ewropea.

Jien nawgura li KGT ma jagħmlux kampanja sħiħa kontra UC Ltd. biex jagħlquha, imma jagħmlu kampanja biex huma jiġu konformi ma' sistemi moderni – safejn naf jien kien dan l-aħħar li bdew l-operazzjonijiet biex jagħmlu environmental permit għax lanqas dan ma kellhom – u jinsistu biex is-silos l-oħra li hemm li bir-riħ regolarment itajjru s-siment għal fuqhom għax qegħdin tefa' ta' ġebla 'l bogħod… U joġġezzjonaw pereżempju wkoll għall-grit blasting li jsir ma' ġembhom.

Ma nafx kemm jistgħu joġġezzjonaw għall-power station għax din kienet neċċessità – issa nizzu ħajr 'l Alla se tagħlaq u jien mill-Marsa u anke għal hekk nieħu pjaċir naraha tagħlaq – u għal operazzjonijiet oħra kontinwi fil-port li ma tistax teliminahom.

Allura s-soluzzjoni trid tiġi minnhom, u s-soluzzjoni hija li huma jaddottaw sistemi moderni fejn il-conveyor belts ikunu magħluqin, u hemm sistemi li jistgħu jkunu magħluqin.

Rigward il-ħatt tal-vapur, huwa veru li jkun hemm, però l-moll jesa bastiment wieħed biss u allura meta jħott il-vapur ta' KGT...

IS-SUR ETIENNE CARABOTT: Qed nuri ritratti ta' diversi kumpaniji li għamlu enclosed conveyor belts.

L-AVUKAT PAUL LIA: Forsi nagħmlulhom ftit xogħolhom ukoll ħalli forsi jitħajjru jadottaw sistemi iktar moderni u iktar iġeniċi.

Kont qed ngħid li l-moll huwa wieħed żgħir u jista' jorbot fih bastiment wieħed, jiġifieri meta jkun hemm il-bastiment tas-siment qed iħott ma jistax ikun hemm bastiment taċ-ċereali qed iħott ukoll għax ma joqgħodx.

U l-istess meta jkun hemm bastiment taċ-ċereali qed iħott, ma jistax ikun hemm bastiment tas-siment għax ma joqgħodx.

Dan apparti li l-bastiment tas-siment ikun magħluq u nadif iktar minn taċ-ċereali!

U s-siment ma jinħattx kuljum; jiġi bastiment, iħott, u daqshekk.

Jiġifieri m'hemmx kontaminazzjoni ulterjuri.

Jien nifhem li analisi li ssir minn tabib tkun waħda xjentifika u tidentifika l-problemi kollha li tista' timmaġina… Jekk taqra l-literature li jkun hemm f'sempliċement kaxxa Panadol, ukoll issib il-contra-indications, imma b'daqshekk ma jfissirx li ma teħux Panadol!

GODFREY FARRUGIA: Imma hemm il-cautions.

L-AVUKAT PAUL LIA: Iva, hemm il-cautions u trid teħodhom imma m'għandhomx ikunu li telimina dak kollu li hemm madwar il-grain terminal, imma li l-grain terminal ikun modern u addaddat għaż-żmenijiet tal-lum biex jevita r-riskji li jista' jkun hemm mill-arja in ġenerali u tuża t-teknoloġija u l-mezzi moderni kollha biex kemm jista' jkun telimina r-riskji.

Meta jien kont żgħir, it-tabib u ommi kienu jagħmluli t-termometru bil-merkurju ġo ħalqi.

Issa aħna nafu li jekk tibla' l-merkurju, joqtlok u jekk tagħmel analisi xjentifika tal-merkurju u x'jikkaġuna fil-ġisem tal-bniedem, naħseb li ma nispiċċaw qatt, imma ma jfissirx li t-termometru bil-merkurju li kien jintuża ma setax jintuża; kien jintuża with caution.

L-istess għaċ-ċilindri tal-gass.

Il-gass huwa perikoluż imma kulħadd għandu ċilindru tal-gass fid-dar tiegħu!

GODFREY FARRUGIA: Imma fil-best practices hemm l-istandards ta' protokolli ta' distanzi u d-distanza hawnhekk mhijiex waħda meqjusa.

L-AVUKAT PAUL LIA: Jien sinċerament ma nafx liema protokoll qed tikkwota f'dan il-każ, però...

MADAM CHAIR: Aħna hawnhekk nistaqsu għax in-nies qed jistaqsu.

Jekk kien hemm diġà dawn il-perikli kollha, u intom qed tallegaw li l-impjant ta' KGT mhuwiex up to standard...

L-AVUKAT PAUL LIA: Imma l-issue mhijiex dik.

MADAM CHAIR: L-issue hija kif meta l-ġwież għadu qiegħed f'dan il-periklu li qed issemmi inti, ingħata permess, biex isir cement silo ieħor, b'żieda mal-periklu li diġà jeżisti, ħames jew għaxar metri 'l bogħod!

Minn rapport li ppreżentat l-Għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar, jidher li esperti mqabbdin minnkom stess qalu li huwa kważi impossibbli li ma jkunx hemm kontaminazzjoni.

U allura aħna, dan l-inkwiet x'irriduh?

L-AVUKAT PAUL LIA: Qisek qed tgħid li l-ġara bniet maġenbek u daħħlet ċilindru tal-gass.

U allura dan l-inkwiet xi tridu inti?

Jekk hemm ċilindru tal-gass ieħor, hemm potenzjalment periklu ieħor.

MADAN CHAIR: Imma mid-dehra, dan mhux potenzjalment.

Jekk f'dan il-Kumitat nistabilixxu, permezz ta' esperti, li m'hemmx periklu u kontaminazzjoni, the issue....

L-AVUKAT PAUL LIA: Fir-rapporti tagħna ma kienx hemm statistika fuq silos tas-siment.

L-istatistika li nġiebet dwar l-inġestjoni tas-siment mhijiex dwar silos, imma dwar fabbriki li jimmanifatturaw il-materja prima tas-siment, jiġifieri jagħmlu s-siment mhux jaħżnuh b'mod ermetiku.

Jiġifieri jekk wieħed iħares lejn dawk ir-rapporti sew, jara li mhumiex qed jitkellmu fuq silos imma qed jitkellmu fuq il-produzzjoni tas-siment.

MADAM CHAIR: Ma nistax nikkontesta dak li qed tgħid inti, però jista' jkun li jkun hawn esperti oħra li aktar tard ikunu jistgħu jikkontestaw dak li qed tgħid inti.

L-istudji li ġew ippreżentati lil dan il-Kumitat jidhru li saru minn nies kompetenti.

L-AVUKAT PAUL LIA: Imma l-istudji ma jgħidux li dak is-silo qed joħloq periklu, imma qed jgħidu li jekk tibla' s-siment, jagħmillek il-ħsara.

Iċ-ċereali jinħaslu, jitqaxxru....

MADAM CHAIR: M'għandux x'jaqsam!

Milli jidher u milli qed nifhmu, dawk l-esperti qed jgħidu illi li ma jkunx hemm kontaminazzjoni, ġaladarba ġie stabbilit silo daqshekk fil-qrib, huwa kważi impossibbli.

Issa aħna, bħala Kumitat, li rridu nkunu nafu huwa… Dan huwa silo tal-Gvern, il-Gvern huwa responsabbli minnu u minnu qed joħroġ il-ġwież li jforni Malta kollha, kulħadd qed jiekol minnu...

L-AVUKAT PAUL LIA: U m'hemmx kontaminazzjoni min-naħa tas-silo tagħna, mija fil-mija.

MADAM CHAIR: Jiena ma nistax ngħid li m'hemmx kontaminazzjoni.

L-AVUKAT PAUL LIA: Imma aħna nistgħu ngħiduh mija fil-mija.

MADAM CHAIR: Imma għandek il-provi?

Għandkom kampjuni li forsi l-oħrajn m'għandhomx u li forsi bihom tista' sserħilna rasna?

L-AVUKAT PAUL LIA: Nistgħu ngħiduh mija fil-mija għax ebda traba ma toħroġ u nistedinkom tiġi taraw.

Lill-Għaqda Flimkien għal Ambjent Aħjar kont stedintha sabiex tiġi tara kif issir l-operazzjoni.

L-AVUKAT PAUL LIA: Ta' ħaddieħor mhumiex microscopic u l-ħin kollu għaddejjin.

MADAM CHAIR: Imma l-ħsara ssir minn din il-microscopic particle.

L-AVUKAT PAUL LIA: Jekk tippermettili, ngħid għalfejn inqalgħet din l-issue.

Hawn Malta l-pajjiż ilu raffrontat b'monopolju fil-bejgħ tas-siment għal madwar 35 jew 40 sena u kulħadd kien komdu f'dak il-monopolju.

F'daqqa waħda, fl-2012 kien hemm min ħa l-intrigu li jagħmel silo modern – u nerġa' hawnhekk nistedinkom sabiex min irid imur jarah – li ġie f'kompetizzjoni ma' ħaddieħor u li qed iġib siment ta' kwalità bi prezzijiet orħos.

Fil-fatt, appena bdew il-produzzjoni, is-siment roħos.

Dawn huma l-affarijiet li qegħdin joħolqu ċerta sitwazzjoni.

MADAM CHAIR: Avukat, jien nemmen li fatturi ekonomiċi għandhom ikunu meqjusa u meqjusa sewwa, però ħdejn is-saħħa tal-bniedem ma joqgħod xejn.

J'Alla jkollna 20 silo u jkollna....

L-AVUKAT PAUL LIA: Dawn huma l-oġġezzjonijiet għall-kumpanija tal-klijenti tiegħi!

MADAM CHAIR: J'Alla jkollna l-kompetizzjoni.....

L-AVUKAT PAUL LIA: Il-kompetizzjoni biss hija l-oġġezzjoni għall-klijenti tiegħi.

MADAM CHAIR: Aħna li jinteressana huwa jekk hemmx kontaminazzjoni tal-ġwież li qed tiekol minnu Malta kollha, jew le.

L-AVUKAT PAUL LIA: Min-naħa tagħna żgur li m'hemmx.

MADAM CHAIR: Jekk ir-rapporti tagħna – għallinqas li rajna – qegħdin jagħtuna ħjiel li hemm kontaminazzjoni, aħna bilfors irridu ninvestigaw.

Lili tajtni ħafna ritratti li huma validissimi u nirringrazzjak, però...

L-AVUKAT PAUL LIA: Jien nistedinkom tiġu taraw.

MADAM CHAIR: Mhux biżżejjed li niġu naraw.

Li rridu aħna u li se jkollna nsegwu bilfors minn dan il-Kumitat....

L-AVUKAT PAUL LIA: Aħna għandna environmental permit li safejn naf jien, mill-port kollu aħna biss għandna għax fuqna imponewh, għalkemm issa qed jimponuh ukoll fuq KGT.

Il-kompetituri tagħna, is-Central Cement, m'għandhomx environmental permit u niddubita kemm hu possibbli għalihom bl-impjant li għandhom li jottjenuh, imma aħna għandna environmental permit, jiswa ħafna biex iżżommu up to standard, biċ-checking, bl-apparat u l-analisi kontinwa li jkun hemm.

L-environmental permit jiġi rinovat minn żmien għal żmien bil-kontrolli kollha li jista' ikun hemm, huma kollha… U mhux up to EU standard għax fil-fatt waħda mill-oġġezzjonijiet li kellna mal-MEPA kienet li mponew restrizzjonijiet aktar min-normal tagħhom.

MADAM CHAIR: Imma intom mhux kif toperaw intom waħedkom imma kif toperaw fl-ambitu ta' dak li hemm ħdejkom.

L-AVUKAT PAUL LIA: Nerġa' ngħid li l-kontrolli li mponew fuqna l-MEPA kienu iktar iebsa milli pereżempju huwa permess fl-EU.

MADAM CHAIR: Jiena m'għandix l-inqas dubju fil-kompetenza tagħkom, però li rridu nkunu nafu aħna huwa jekk hemmx dubju li hemm kontaminazzjoni.

Jekk jibqa' dubju li hemm kontaminazzjoni aktar milli kien hemm, se jintefa' dell ikrah fuq għalfejn ingħata permess biex jiġi operat dan is-silo meta nafu li l-ġwież qiegħed jiġi manifatturat u mwassal bil-mod kif qiegħed.

Aħna li jimpurtana hawnhekk huwa li n-nies hemm barra jieħdu prodott li huwa nadif kemm jista' ikun, mhux inżidu mal-ħmieġ li kellu diġà ġo fih.

L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, qabel xejn irrid ngħid xi ħaġa fuq kwestjoni ta' proċedura.

Il-partijiet li hawn quddiemna llum ġew mitluba jkunu preżenti u parti in kwestjoni għażlu li jagħmlu preżentazzjoni kif għamlu.

Huwa tajjeb u hekk għandu jkun, imma biex dan il-Kumitat jeżamina fil-fond naħseb – u hekk se nipproponi li għandu jsir – li l-parti l-oħra tagħmel ukoll preżentazzjoni.

Issa jien ma nafx jekk dan ma sarx tort ta' min jippresjedi, tas-Segreterjat tal-Parlament jew tagħhom, imma l-fatt hu li ma saritx preżentazzjoni.

Jiena, bħala Membru ta' dan il-Kumitat, nippretendi li għandi ningħata stampa sħiħa.

Kellna preżentazzjoni tajba ħafna minn KGT u issa nistenna li l-parti l-oħra tagħmel preżentazzjoni bil-fatti kif jidhrilha hi, però nistenna li jkolli l-informazzjoni li se nsemmi.

L-ewwel nett ikun tajjeb li l-preżentazzjoni li saret illum ikollna kopja stampata tagħha u fil-preżentazzjoni li għandha ssir mill-parti l-oħra jkollna stampat id-dokumenti tal-MEPA in kwantu tad-Development Permission Application Report (DPAR) li tlesta, id-deċiżjoni tal-MEPA u jekk jeżisti environmental permit, ikollna d-dokumentazzjoni tiegħu u tat-tħejjija tiegħu.

Din hija t-tip ta' informazzjoni li jiena, bħala Membru ta' dan il-Kumitat, nemmen li għandu jkollna, biex imbagħad dan il-Kumitat ikun jista' jagħmel il-mistoqsijiet li jħoss li għandu jagħmel lil kulħadd.

Jien hawnhekk diġà għandi miktuba 12-il mistoqsija li rrid nagħmel.

(Interruzzjonijiet) Le, jiena nagħmel il-mistoqsijiet fil-mument li jkolli l-informazzjoni sħiħa.

Dan il-Kumitat ikun jista' jiddiskuti u jagħmel il-mistoqsijiet meta l-partijiet jippreżentaw l-informazzjoni sħiħa.

Pereżempju huwa tajjeb li l-Avukat Lia ippreżenta r-ritratti, però jien irrid narahom fil-kuntest ta' dak li qed jgħid hu b'mod spjegat.

Wara li jkolli dik l-informazzjoni kollha, nagħmel il-mistoqsijiet anke abbażi ta' dak li jkun ġie trażmess lilna.

Jien naħseb li dan huwa l-mod kif għandu jiffunzjona dan il-Kumitat.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak, Onor. Pullicino, u naqbel miegħek.

Irrid ngħid li meta aħna bgħattna għall-istakeholders biex jiġu għal din il-laqgħa ta' dan il-Kumitat, ma bgħatniex għalihom biex jiġu hawnhekk jieħdu l-kafè, imma biex dawn jagħmlu l-preżentazzjoni tagħhom u sabiex ikunu ppreparati jirrispondu għad-domandi li nagħmlulhom.

Kien hemm żmien biżżejjed biex setgħu jagħmlu komunikazzjoni mal-Parlament u anke miegħi, jekk riedu, u jistaqsu li jridu.

Min qara t-transcript tal-laqgħa preċedenti, seta' jifhem li minn dak li ntqal dakinhar kien proprju dak li aħna konna se nkunu qegħdin nitolbu.

Anke mill-agenda item tal-laqgħa tal-lum kien ċar li dak huwa li konna qegħdin nitolbu.

Jiġifieri dik l-informazzjoni li talab l-Onor.

Pullicino rridha dokumentata u miġbura ħalli aħna nkunu nistgħu nagħmlu l-mistoqsijiet tagħna b'mod aktar infurmat, però naħseb li llum xorta waħda għandna nkomplu nisimgħu ħalli għallinqas ikollna parti minn dak ix-xogħol lest.

Ma jfissirx li m'aħniex se nerġgħu niltaqgħu biex naraw kif se nipproċedu fuq dan il-każ.

Sakemm jien ma jkollix il-kampjuni li juru li m'hemmx kontaminazzjoni b'dak li qed jiġi allegat li jista' ikun hemm minn dawk l-esperti li ssottomettew dawk l-istudji, ma nistax inserraħ rasi.

Jiġifieri hemmhekk irridu mmorru.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA (Rappreżentant legali ta' KGT): Għall-korrettezza rrid ngħid li aħna kulma ntbagħtilna kienet biss korrispondenza li tgħidilna biex nattendu u ħadd ma qalilna biex nagħmlu preżentazzjoni.

L-AVUKAT PAUL LIA: Lanqas lilna.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Imma aħna xorta għamilna preżentazzjoni.

MADAM CHAIR: L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Jien naħseb naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Pullicino li għandna nitolbu lil UC Ltd. sabiex jagħmlu preżentazzjoni dwar il-mod...

MADAM CHAIR: Onor. Buhagiar, qed jgħidulna li jekk nistaqsuhom, iweġbuna.

CHARLES BUHAGIAR: Imma naħseb li jridu jagħmlu preżentazzjoni għax ikun utli tal-mod kif taħdem is-sistema tagħhom, għax huma qed jgħidu li għandhom sistema li taħdem b'mod perfett u dan kollu… (Interruzzjonijiet) Imma jien ma kontx preżenti għall-presentation tal-MEPA.

MADAM CHAIR: Hawnhekk nipprattikaw id-demokrazija u jekk il-Membri jitolbu għal preżentazzjoni, allura hekk isir, però...

L-AVUKAT PAUL LIA: Però aħna m'aħniex kumpanija pubblika u l-fondi huma tagħna mhux tal-poplu.

MADAM CHAIR: Aħna m'aħniex qegħdin hawnhekk biex noħorġu permessi jew biex inkunu minflok xi qorti, imma qegħdin hawnhekk sabiex nistabilixxu jekk hemmx periklu għas-saħħa pubblika jew le.

Naħseb ukoll li għandna nsejħu madwar il-mejda l-awtoritajiet tas-saħħa biex jgħidulna kif ħarġu l-permess sabiex dawn joperaw.

Jien kont tal-idea li nisma' lill-Avukat Delia, insejħu lill-awtoritajiet tas-saħħa magħna hawnhekk, niġbru l-informazzjoni kollha u f'laqgħa oħra – jekk hemm bżonn – ilkoll kemm aħna nlestu l-mistoqsijiet tagħna u nkunu nistgħu nistaqsu meta kulħadd ikollu ċ-ċans ikun iktar armat biex ikun jista' jagħtina r-risposti li nispera li jkunu ppreparati għalihom.

L-AVUKAT PAUL LIA: Li tridu tistaqsuna, aħna ppreparati li nweġbukom illum.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Chair, xorta waħda naħseb li għandhom jagħtu presentation ta' kif jaħdem dan is-silo għax fuq hekk huwa bbażat kollox.

Huma qegħdin jinsistu li dan is-silo jaħdem b'mod perfett; jagħmlu presentation u juruna kif jaħdem!

Li jgħidulna li għamlu preżentazzjoni lill-MEPA mhux biżżejjed, għax jien ma kontx fil-MEPA meta għamlu dan.

MADAM CHAIR: Grazzi.

Mela fl-aħħar se nitolbukom biex tagħmlulna preżentazzjoni formali in print.

L-AVUKAT PAUL LIA: Imma aħna m'aħniex a public company bi flus....

MADAM CHAIR: Fhimtek, imma jkollna bżonn preżentazzjoni in print għax il-Membri ta' dan il-Kumitat hekk qegħdin jitolbu.

Nitlob lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għas-Saħħa u lil Dott. Christine Baluci ħalli almenu nistabilixxu.… Sadanittant tista' titkellem Avukat Delia.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Madam Chair, jiena ħsibt li se niġi hawnhekk biex nagħmel enfasi u preżentazzjoni mill-parti legali, però il-kollega tiegħi għoġbu jieħu stunts fejn qed jgħid li assolutament m'hemmx trab – irrepetiha diversi drabi – u li assolutament ma toħroġx partiċella waħda.

Dan huwa rapport tagħhom stess.

Ikompli jgħid:

Dan huwa diametrikament oppost għal dik il-partiċella waħda li l-Avukat Lia ġie hawnhekk quddiemkom – nirringrazzjaw 'l Alla mhux taħt ġurament – biex jgħid li mhi se taħrab qatt.

MADAM CHAIR: Avukat Delia, aħna għalhekk qegħdin hawnhekk illum.

L-AVUKAT PAUL LIA: Però dak ir-rapport huwa dwar fabbrika tas-siment.

MADAM CHAIR: Ħudu paċenzja, hawnhekk m'aħniex qegħdin il-Qorti.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Ir-rapport ikompli jgħid li:

Dak huwa l-paragrafu li jaqa' taħt "predicted impacts".

Se naqra issa x'jgħid ir-rapport fil-konklużjoni tiegħu.

Nerġa' ngħid li dan huwa rapport tagħhom mhux tagħna.

Jekk jistgħu jfehmuna kif minn din ma toħroġx partiċella waħda....

L-AVUKAT PAUL LIA: Dak rapport fuq fabbrika tas-siment f'third world country!

MADAM CHAIR: Issa ħalli nisma' lis-Sur Rapa u lil Dott. Baluci.

Meta fl-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat jien bdejt nistaqsi lill-MEPA kif u fuq liema bażi ħareġ dan l-operational permit u x'monitoraġġ qed isir biex dan l-operational permit jibqa' in vigore… Sakemm KGT għadu hemmhekk il-ġwież jista' jiġi kkontaminat, jiġifieri t-tnejn flimkien jistgħu joħolqu dan l-inkonvenjent gravi lejn is-saħħa pubblika.

L-ewwel ħaġa li nixtiequ nkunu nafu hu jekk intomx moħħkom mistrieħ li ħareġ dan il-permess biex jopera u kif tistgħu sserħulna rasna li meta ħareġ kien hemm il-monitoraġġ li jeskludi l-possibilità li s-saħħa pubblika verament qiegħda tiġi effettwata.

Għax jekk aħna nserrħu rasna li m'hemmx kontaminazzjoni li mhux qed jiġi effettwat il-ħobż li qed nieklu jew li l-prodotti tal-ġwież m'għandhomx aktar kontaminazzjoni, kif qed jiġi nsinwat, iktar milli kien hemm qabel, m'għandniex problema.

IS-SUR JOSEPH RAPA (Segretarju Permanenti fil-Ministeru għas-Saħħa): Jiena ssejjaħt biex nattendi dan il-Kumitat bħala Segretarju Permanenti.

Peress li fil-kuntest tal-Public Health Act vestita fl-uffiċjal tal-Supretendenza tas-Saħħa Pubblika hemm ċertu livell ta' awtonomija fl-operat, naħseb ikun iktar f'waqtu u appropriate li nkun assistit mir-residential specialist, Dr. Baluci, sabiex tkun tista' tagħti aktar dettall kif l-uffiċċju tas-Supretendenza tas-Saħħa Pubblika segwa l-iżviluppi, u allura anke l-involviment tiegħu permezz ta' talbiet li għamel biex isiru studji tekniċi, fuq l-operat in kwestjoni.

CHRISTINE BALUCI (Resident Specialist fid-Direttorat tal-Ambjent għas-Saħħa Ambjentali): Jiena qiegħda hawnhekk nirrappreżenta lid-Direttur, is-Sur Clive Tonna, li bħalissa jinsab imsiefer.

L-ewwel nett nixtieq niċċara l-punt li l-permess ma joħroġx mingħandna.

Li ġara hu li f'Ottubru 2013 ġejna avviċinati mill-MEPA għax kienu rċevew l-applikazzjoni għall-environmental permit u talbuna biex.…

CHRISTINE BALUCI: Iva, jiġifieri qabel ma ħareġ...

MADAM CHAIR: Nitlob lis-Sur Buttigieg sabiex, jekk jogħġbu, jiġi madwar il-Mejda.

Sur Buttigieg, Dott. Baluci qaltilna, kif ġie stabbilit anke fil-laqgħa preċedenti, li permess mill-MEPA, as such, qatt ma kien hemm għaliex kull ma għandhom huwa operational permit li ġie maħruġ mid-Direttorat tas-Saħħa.

CHRISTINE BALUCI: Aħna rajna r-rapport li ġie commissioned minn KGT, studjajnih, għamilna r-rapport tagħna u għandna wkoll espert, is-Sur Louis Vella, li ġie maħtur ad hoc għal din l-investigazzjoni u bdejna naraw x'inhi s-sitwazzjoni.

Waħda mir-recommendations li tlabna lir-rappreżentanti tal-MEPA kienet li jsir a risk assessment għax ovvjament hemm potenzjal ta' ħsara minn kontaminazzjoni ta' siment, imma trid tkun taf x'inhu l-livell tal-kontaminazzjoni.

MADAM CHAIR: Ir-risk assessment min għamlu?

Għamlitu l-MEPA jew UC Ltd.?

CHRISTINE BALUCI: Aħna tlabna lill-MEPA u l-MEPA skont il-proċeduri tagħha…

MADAM CHAIR: U għamluh UC Ltd.

CHRISTINE BALUCI: Din hija d-differenza bejn hazard u… Hazard hija l-ħaġa li tagħmel il-ħsara; il-virus tal-Ebola joqtlok filwaqt li r-riskju huwa li jkollok kuntatt minnha and the actual health outcomes.

Aħna ppretendejna li għandu jkun hemm a risk assessment u fil-verità dan sar u bagħtuhulna.

MADAM CHAIR: U kontu sodisfatti bih?

Anke s-Sur Louis Vella, fir-rapport tiegħu, għamel a mini risk assessment ukoll.

Bl-ebda mod ma tista' tgħid li r-riskju huwa żero għax huwa impossibbli, lanqas li r-riskju li xi ħadd minna taqbdu l-Ebola hawnhekk ma tista' tgħid li assolutament mhuwiex hemm għax ir-riskji jeżistu.

MADAM CHAIR: Qatt ittieħdu kampjuni mill-esperti tas-Sanità biex jaraw jekk hemmx kontaminazzjoni sinifikanti?

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Naħseb li d-domanda li qed tagħmel inti, Madam Chairperson, hija diffiċli biex tkun risposta.

MADAM CHAIR: Issa naraw jekk tirrispondihiex jew le!

CHARLES BUHAGIAR: Ħalli nispjega għalfejn.

Jekk fhimt tajjeb, UC Ltd. qalu li hemm ażjenda oħra li wkoll taħżen is-siment u jekk tieħu kampjun ma tkunx taf minn fejn ġejja l-kontaminazzjoni, jekk hux minn tagħhom jew minn ta' qabel.

L-AVUKAT PAUL LIA: U lanqas tkun taf jekk iċ-ċereali ġewx kontaminati minn barra.

MADAM CHAIR: Imma l-problema hija proprju li m'hemmx baseline; la nafu jekk ġiex kontaminat minn barra, la nafu l-livell ta' kontaminazzjoni li kien hemm qabel u lanqas nafu l-contamination levels li hemm issa.

U sadanittant il-permessi xorta għadhom ħerġin.

Jiġifieri qegħdin infornu lil Malta bil-ġwież u ħadd ma jindenja ruħu jara x'qegħdin nitimgħu lin-nies?!

Lanqas id-Direttorat tas-Saħħa?!

Bilfors tinkwieta meta tisma' dawn l-affarijiet!

CHARLES BUHAGIAR: Madam Chair, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq kontaminazzjoni mis-siment, biex ma nwessgħux id-diskussjoni.

Fil-port hemm tnejn li jaħdmu s-siment u allura ma nafux minn fejn ġejja l-kontaminazzjoni.

Jiġifieri mhuwiex daqshekk faċli biex tiddeċiedi.

MADAM CHAIR: Ħalli nkomplu nisimgħu ftit lil Dott. Baluci.

Minn meta beda jopera, peress li ma kellniex baseline statistics ta' x'kellna qabel, nafu jekk il-ħobż jew il-prodotti l-oħra, issa humiex iktar kontaminati jew le?

Veru għandna għalfejn ninkwetaw, jew le?

CHRISTINE BALUCI: Bdejna nagħmlu sampling programme tad-dqiq li jsir Malta, jiġifieri dqiq maħdum, imma l-interpretazzjoni ta' dawn ir-riżultati se jkunu diffiċli ħafna għaliex jekk inti taqbad ċomb jew heavy metal ma tkunx taf jekk ġietx mill-pajjiż of origin.

Jiġifieri huwa diffiċli ħafna.

MADAM CHAIR: Imma l-livell stabbilit huwa ta' periklu?

CHRISTINE BALUCI: M'għandniex livelli.

MADAM CHAIR: Mela – biex nifhmu sew ħalli anke min qed isegwina jkun jaf – livelli ta' tossiċi ġod-dqiq m'għandniex.

CHRISTINE BALUCI: Qegħdin isiru.

MADAM CHAIR: Livelli ta' x'kien hemm qabel m'għandniex, però livelli ta' tossiċi issa u jekk humiex qegħdin f'livelli li jistgħu jikkawżaw a noteable effect on public health, sal-lum m'għandniex.

IS-SUR JOSEPH RAPA: Però qalet li qegħdin isiru.

MADAM CHAIR: Għandkom xi timeframe għal dan?

MADAM CHAIR: Forsi tgħidilna meta nbeda u jekk għandkomx xi timeframe biex ikollkom ir-riżultati.

CHRISTINE BALUCI: Dik ma nistax nirrispondiha jiena għax hemm dipartiment ieħor.

Aħna issa se nagħtu ċans biex tinġabar l-informazzjoni kollha, imbagħad nerġgħu niltaqgħu.

What we want to establish is li jekk hemm xi nuqqasijiet, dawn jiġu indirizzati biex aħna jkollna the final results għax mhuwiex l-interess tagħna li nagħlqu l-ebda operat.

CHRISTINE BALUCI: Id-direttur ikun f'pożizzjoni aħjar li jara an open view.

Li għamilna aħna kienu l-istudji tagħna bir-risk assessment b'kollox u kif intqal minn ħafna madwar din il-mejda, sibna li r-riskju ta' emissjonijiet mill-operations huma very, very, very low, speċjalment meta tikkunsidra l-potenzjal – għax lanqas qed ngħidu li hemm contamination – ta' kontaminazzjoni minn operaturi oħra, inkluż it-traffiku u l-cruiseliner.

Il-problema f'pajjiżna hi li għandna kunflitt ta' użu.

Aħna pajjiż żgħir; il-grain terminal għandu bżonn il-port, il-cruiseliners għandhom bżonn il-port, u s-cement unloading għandhom bżonn il-port.

L-iktar mod li nistgħu naslu bih huwa li l-permitting ikun strinġenti ħafna.

Fil-fatt meta l-MEPA ġew u wrewna d-draft permitting conditions u talbuna r-rakkmandazzjonijiet, aħna għamilna iżjed rakkmandazzjonijiet, fosthom li "detailed monitoring mitigation and emergency control measures for UC Ltd. operation must be clearly set out in the permitting condition".

CHRISTINE BALUCI: Naħseb li dik aħjar....

L-AVUKAT PAUL LIA: Nassigurak li ġennewna!

(re MEPA – write to MEPA when inviting them remind them)(MADAM CHAIR: Fil-preżentazzjoni li se tlestu għal-laqgħa li jmiss, jekk jogħġobkom araw li jkollna informazzjoni dwar meta marru u xi jfisser il-monitoring għalikom.

Nerġa' ngħid li jekk ngħidu li sar monitoring għax xi ħadd mar jagħmel żjara u ra n-nadif, allura mhuwiex biżżejjed għax il-kontaminazzjoni ma tarahiex; tkun hemmhekk u ma tarahiex.

CHRISTINE BALUCI: L-air monitoring equipment ikejlu affarijiet li ma tarahomx.

MADAM CHAIR: Għalhekk qed ngħid.

Kampjuni tad-dqiq jew tal-ġwież ittieħdu?

Iva jew le.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-permess jirregola lil UC Ltd. mhux lil KGT u aħna ilna iktar minn sena u nofs nitolbu lil KGT japplikaw għal environmental permit.

MADAM CHAIR: Jiena hawnhekk illum quddiemi għandi lid-Direttorat tas-Saħħa li huwa responsabbli.

Jekk hemm ċans li KGT – jew seta' kien min kien – jista' ikun li qed isofru kontaminazzjoni u għandu r-responsabilità li jieħu passi u ma jeħux, jiena nistenna li d-Direttorat tas-Saħħa jkollu strutturi tali – li forsi għadhom ma jeżistux – li aħna nkunu nistgħu nsegwu dak li qed jiġri, għax billi nagħmlu kundizzjonijiet ta' permess, jekk dawn ma jiġux segwiti, ikunu qegħdin hemmhekk għalxejn u l-poplu jkun qiegħed ibati għalxejn.

L-AVUKAT PAUL LIA: U l-operaturi l-oħra?

Il-mod kif joperaw l-operaturi l-oħra tas-siment, iħammġu nofs il-port.

(Interruzzjonijiet) Imma mhux dawk ukoll?

Issa billi tagħmel monitoring…

MADAM CHAIR: Ta' kollox irid isir monitoring.

L-AVUKAT PAUL LIA: Jekk se ssib it-traċċi tas-siment kif qal l-Onor.

MADAM CHAIR: Hawnhekk mhux Qorti, anzi fejn ma waslux il-Qorti u l-MEPA...

L-AVUKAT PAUL LIA: Le, il-Qorti waslet; iddeċidiet tliet darbiet kontrihom.

(Interruzzjonijiet)

MADAM CHAIR: Avukati, aħna rridu deċiżjoni favur il-poplu u kontra ħadd.

Aħna minn dak jinteressana.

Kif aħna nserrħu rasna li hemm deċiżjoni li ffavorixxiet il-poplu, jiġifieri li l-health authorities għamlu xogħolhom bl-istrutturi li għandhom – għax ma jistgħux jagħmlu mirakli – li l-MEPA qed tagħmel xogħolha bl-istrutturi li għandha, u li kulħadd qed jagħmel xogħlu, aħna nkunu kuntenti.

Aħna ma rridux inħossuna responsabbli li stajna nagħmlu xi ħaġa fil-mument u m'għamilnihiex.

Nistieden lil Dott. Baluci tkompli għax diġà qtajtilha kliemha xi tliet darbiet!

CHRISTINE BALUCI: Safejn naf jien, min-naħa tagħna monitoring tal-grain ma sarx.

Skont dak li naf jien, imma forsi jkun jista' jirrispondi aħjar id-Direttur f'laqgħa oħra – l-onus ta' monitoring ta' safety ta' ikel huwa tal-operatur li qed jagħmel dak il-prodott.

MADAM CHAIR: U fil-fatt jiena staqsejthom ħafna drabi.

CHRISTINE BALUCI: U hemm proċess, anke skont regolamenti tal-EU, dwar kif jittieħdu samples.

MADAM CHAIR: Allura intom, bħala Direttorat tas-Saħħa, jekk se terġgħu ġġeddu operational permit...

CHRISTINE BALUCI: Le, aħna ma ħriġniex operational permit.

MADAM CHAIR: Mela min tahom il-permess?

L-AVUKAT PAUL LIA: Huma m'għandhomx; għalihom qed tgħid.

Jien naħseb li Dott. Baluci għamlet punt tajjeb.

Huma jridu juruna x'monitoring, kontrolli u sampling qegħdin jagħmlu ħalli nkunu nistgħu naraw x'ġara.

MADAM CHAIR: Aħna li jinteressana hu li jkollna l-kampjuni li juru li m'hemmx kontaminazzjoni.

Min hu fid-dover li jagħmilhom wara li nlestu x-xogħol li għandu jagħmel dan il-Kumitat, se jagħmilhom, u jekk hemm passi li jridu jittieħdu biex il-kontaminazzjoni nimmitagwha, jekk ikun possibbli, nimmitigawha.

CHRISTINE BALUCI: Ir-raġuni li aħna ddeċidejna li nagħmlu monitoring sample tad-dqiq li huwa available għall-konsumatur, jiġifieri on the shelf, hija għax dak huwa dak li attwalment qed jiġi espost għalih il-pubbliku.

L-AVUKAT PAUL LIA: Li mhuwiex kollu prodott Malta.

CHRISTINE BALUCI: Aħna qed nippruvaw nieħdu...

MADAM CHAIR: Imma jekk ikun ġie packaged banda u qiegħed f'ħanut li qiegħed band'oħra bħal pereżempju, fil-Marsa taħt il-power station...

CHRISTINE BALUCI: Is-sampling programme isir billi jkun hemm random sampling programme u jkun representative, jiġifieri hemm proċedura xjentifika fuq din.

MADAM CHAIR: Tajjeb li ċċarajniha għax min qed jismagħna ma jkunx jaf.

CHRISTINE BALUCI: Fil-proċess li jsir biex minn grain isir dqiq, hemm proċessi bħal washing, etc. li jista' jnaqqas jew ikun sors ieħor ta' kontaminazzjoni.

Għalhekk aħna ddeċidejna li bħala public health safeguards nittestjaw id-dqiq kif ikun mixtri mill-mara tad-dar.

MADAM CHAIR: U sodisfatti b'dak li sibtu?

CHRISTINE BALUCI: Ir-riżultati għadhom ma ħarġux.

Is-sampling programme beda l-ġimgħa li għaddiet.

MADAM CHAIR: UC Ltd. kemm ilhom joperaw?

L-AVUKAT PAUL LIA: Is-silos tas-siment l-oħra ilhom joperaw aktar minn 40 sena.

L-AVUKAT PAUL LIA: Aħna ilna madwar seba' xhur.

MADAM CHAIR: Mela 40 sena u seba' xhur ilna biex nagħmlu din il-biċċa tax-xogħol!

Nistgħu nisimgħu lil Dott. Grech?

GODFREY GRECH (Konsulent, KGT): Jien konsulent dwar fejn jidħlu hygiene and food safety.

Jiena naħseb li s-sitwazzjoni saret waħda kumplessa ħafna għax il-punto di partenza tagħna dejjem kien il-precautionary principle.

F'Diċembru 2012 aħna nnotifikajna li se jkun hemm żvilupp li mhux suppost ikun hemm, next to a grain terminal.

Kieku l-passi ttieħdu minn dak il-lat, kienet tkun sempliċi ħafna għax kienu joħorġu l-permessi kif suppost, isir l-environmental impact assessment kif suppost u jkollkom il-ħin kollu biex tagħmlu l-verifikazzjonijiet kollha li hemm bżonn.

MADAM CHAIR: Dott. Grech, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

GODFREY GRECH: Skużani.

Kif saret it-timeline, jiġifieri l-ewwel sar ix-xogħol imbagħad ħareġ l-operational permit, ovvjament poġġiet is-sitwazzjoni f'mod li l-investiment sar u allura jmiss l-operational permit.

Hija kumplessa biex wieħed jiċċekkja x'ġara għal ħafna raġunijiet.

Jekk id-dqiq ikun għadda minn aktar proċessi u allura jkun mexa f'ħafna postijiet, il-possibilità li jinstab li d-dqiq ikun oriġinarjament ġie kontaminat mis-cement silo li qiegħed ħames metri bogħod, tintilef għax l-istudju jkun sar kumpless wisq.

MADAM CHAIR: Jiġifieri inti taqbel li fl-istudju li jsir, is-sample għandu jkun tal-ġwież innifsu.

GODFREY GRECH: Aħna għamilna l-istudji tagħna wkoll, mhux analisi, imma studji ta' kif wieħed jista' jagħmel dawn l-analisi.

Il-heavy metal traces huma żgħar ħafna u l-istrumenti mhumiex sensittivi biżżejjed biex jaqbduhom fuq il-ġwież u għalhekk aħna, since December 2012, lgħabna l-logħba tal-precautionary principle because we are in the unknown and they believe....

MADAM CHAIR: Ġie esplorat il-fatt li kampjun jintbagħat barra forsi aħna m'għandniex it-teknoloġija neċessarja?

GODFREY GRECH: It's difficult għaliex dawn huma traces.

Daqshekk ilna niġġieldu din il-kawża.

Għaliex issa wasalna fl-istat fejn se nippruvaw nagħmlu l-analisi kumplessi li forsi ma jwassluna mkien?

Almenu jien hekk qed nimmaġina.

Dawn il-heavy metals jakkumulaw fil-ġisem, jiġifieri ħadt ftit illum, ħadt ftit għada, ħadt ftit pitgħada u l-health problems issibhom wara.

Il-pożizzjoni tagħna dejjem kienet li m'għandniex għalfejn inżidu l-kontaminazzjoni li diġà hemm fil-port b'dik li toħroġ mis-cement silo li issa qiegħed ħames metri 'l bogħod minn KGT.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, naħseb huwa importanti ħafna f'dan l-istadju li ninfurmaw lis-Sedja li KGT qatt ma daħlu appell mid-deċiżjoni tal-MEPA.

Huwa importanti li din tkun recorded.

MADAM CHAIR: Jiena naħseb li f'dan l-istadju għandna nitolbu bil-miktub li jkollna l-informazzjoni kollha miġbura, kemm dak li intom għedtu llum kif ukoll dak li forsi jixtieq iżid is-Sur Clive Tonna u kull min hu konċernat ħalli jkollna x'sar s'issa, x'se jsir u t-timeframe li fih se jsir f'dak li huwa monitoraġġ.

It-tabib hawnhekk għamel osservazzjoni dwar il-possibilità li aħna nkunu nafu darba għal dejjem jekk hemmx kontaminazzjoni sinifikanti jew le u qal li huwa kważi impossibbli li tkun taf, speċjalment meta hemm dawk il-kontaminanti kollha.

CHRISTINE BALUCI: Għalhekk aħna ddeċidejna li t-test nagħmluh fuq dqiq direttament...

MADAM CHAIR: Imma l-argument li għamel Dott. Grech huwa li we all know li fil-verità, minn ġwież sakemm isir dqiq, jista' ikun hemm tibdil.

CHRISTINE BALUCI: Jien m'iniex qed ngħid li se ninterpretaw minn fejn ġejja l-kontaminazzjoni, imma jekk ma nsibux kontaminazzjoni hemm EU threshold level għaċ-ċomb u għall-affarijiet.

MADAM CHAIR: Imma almenu jkollna dak stabbilit.

CHRISTINE BALUCI: Eżatt.

Jien ma nafx kif operat ta' ikel jista' jevadi other potential contamination.

GODFREY GRECH: Jien kont qed nitkellem b'mod speċifiku fuq il-każ li s-cement silo jinsab fejn KGT.

F'Diċembru 2012 konna qegħdin naraw il-pedamenti and since then bdejna ngħidu lill-awtoritajiet li kienet se ssir xi ħaġa li potenzjalment tista' iżżid il-periklu tal-public health.

Illum diġà għaddew sentejn minn dakinhar.

MADAM CHAIR: Il-problema li probabbli se tqum u se tidher anke meta l-Membri tal-Kumitat se jistaqsu meta jkollna l-preżentazzjonijiet f'idejna, hija li jekk ma jkollniex fatti li juru – u jien studjajt il-mediċina bħalek, jiġifieri naf li l-effett m'intix se tarah illum jew għada u t-trace elements jistgħu jagħmlu effett daqs l-ikbar bomba atomika u jistgħu jeqirdu bniedem – li hemm effett sostanzjali – forsi jkunu jistgħu jgħidulna meta jagħmlu l-analisi tagħhom għalkemm hemm dik il-problema li semmejt inti bejn il-gwież u d-dqiq – ikun diffiċli ħafna biex we get the right people to get the right action taken.

Aħna, li jinteressana hu li jekk stess kien hemm kontaminazzjoni, ma żżidx, imma jekk ma nistgħux nippruvawha għax lanqas baseline samples m'għandna, ikun diffiċli ħafna għalina.

GODFREY GRECH: Il-kawżi tagħna kienu dejjem kontra ż-zoning tal-port għax iż-zoning tal-port għandu jeżisti mhux bħalma ġara f'dan il-każ li non food ġie eżattament ma' food.

Irridu nagħmlu mezz sabiex iż-zoning tal-port jibda' jseħħ, almenu mil-lum 'il quddiem biex ma jkunx hemm xi cement silo ieħor fuq in-naħa l-oħra ta' KGT li jibda' jopera.

MADAM CHAIR: Hemm xi ħsibijiet li dan jiġi indirizzat?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Bir-rispett kollu, filwaqt li aħna jinteressana li ma jkunx hemm kontaminazzjoni iżjed, jinteressana wkoll li l-kontaminazzjoni titnaqqas...

MADAM CHAIR: Titneħħa jekk jista' jkun!

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Li qed tagħmel il-MEPA huwa li proprju ġġib lil kulħadd on board biex ikollu environmental permit u jagħmel upgrading għall-istandards tal-lum.

MADAM CHAIR: U x'passi ħadtu biex dawn ikollhom environmental permit?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Għidnilhom kemm-il darba u issa wasalna biex nibdew proċeduri legali kontra KGT jekk se jibqgħu ma jeħdux passi… (Interruzzjonijiet) Le, għedtlek li se nibdew!

(Interruzzjonijiet) Dażgur li diġà avżajnikom.

(Interruzzjonijiet) Jekk hemm bżonn nesibixxuhom; m'għandix problema.

MADAM CHAIR: Allura jien nitlob li jsir rapport mill-MEPA dwar x'sar fir-rigward ta' din il-problema.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: M'għandi l-ebda problema biex nagħmel dan.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Madam Chair, jien nitlob li kull min qed jagħmel allegazzjoni falza jintalab jissostanzjaha, jirtiraha, jew inkella jittieħdu passi kontrih.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Avukat Delia, nistiednek tieħu passi kontrija!

MADAM CHAIR: Avukat Delia, hawnhekk qegħdin fil-Parlament.

(Interruzzjonijiet)

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: M'għandhiex x'taqsam il-libertà tal-kelma Avukat Lia!

Jekk qed jingħad li KGT, soċjetà li hija tal-Gvern, ġiet imwissija, allura jurina fejn ġiet imwissija!

MADAM CHAIR: Daħħluha f'raskom li aħna qegħdin hawnhekk mhux biex insallbu lil xulxin imma biex insolvu din il-problema.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Imma għandkom dritt għall-informazzjoni korretta, Sinjura President.

MADAM CHAIR: Qed nitlobha u se nibqa' nitlobha sakemm ikollna dak kollu neċċessarju biex anke sħabi jkunu jistgħu jagħmlu l-mistoqsijiet tagħhom u aħna nressqu r-rapport tagħna lill-plenarja biex jekk hemm bżonn jittieħdu xi miżuri…

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Jien m'għandix diffikultà kif qed titħaddem din is-sede, anzi naħseb li qed titħaddem tajjeb ħafna.

Id-diffikultà tiegħi hija fejn isiru allegazzjonijiet mingħajr bażi.

MADAM CHAIR: Il-MEPA se jintalbu b'mod formali sabiex jagħtuna s-sequence of events ta' kif qed jiġi trattat dan il-każ, mhux biex ngħaddu ġudizzju, imma biex naraw fejn huma n-nuqqasijiet fis-sistema, forsi…

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Is-Sur Buttigieg għadu kif qal li l-interess tagħhom hu li jnaqqsu l-inkwinazzjoni, allura jgħidilna kif il-fatt li tħalla jsir il-bini tas-cement silo naqset din l-inkwinazzjoni.

Jgħidilna!

Imma mhux jgħidilna x'qed jagħmel jew x'qal li għamel, imma x'għamel fuq dik!

MADAM CHAIR: Issa jgħidilna.

Sur Buttigieg, fir-rapport tiegħek qed tkun mitlub tagħtina dawn id-dettalji.

L-AVUKAT PAUL LIA: Madam Chair, xtaqt nistaqsi jekk is-cement silos l-oħra intalbux jagħmlu environmental permit.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Iva, intalbu jagħmlu environmental permit.

Bħalissa għaddejjin f'diskussjonijiet magħhom biex jagħmlu upgrade totali tal-impjant tagħhom, u nfurmawni li qegħdin fl-aħħar fażijiet biex jagħmlu upgrade totali u qed jippreparaw l-applikazzjonijiet.

MADAM CHAIR: U z-zoning tal-port għall-użu speċifiku fejn...?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-port huwa responsabilità ta' Transport Malta.

Il-MEPA tagħmel iz-zoning tal-port in kwantu ta' port activities.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: No, because it is too strategic biex tiġi trattata fl-iSPED.

Nirringrazzjakom.

Ma nafx jekk il-Membri jridux jagħmlu aktar domandi llum, però jien se nieħu l-parir tal-Onor.

Buhagiar u nitlob l-informazzjoni kollha.

GEORGE PULLICINO: Jien nitlob lis-Sinjuri ta' UC Ltd. sabiex fis-seduta li jmiss jagħmlulna preżentazzjoni u jinkorporaw l-evidenza viżwali li wrew fi spjega.

Anzi, jien nippreferi li aħna jkollna l-kopja stampata tal-preżentazzjoni li se jagħmlu, qabel fil-fatt jagħmluha.

(Interruzzjonijiet) Jien m'għandix problema, imma nixtieq li nagħmel kummenti abbażi tal-informazzjoni kollha.

Nitlob ukoll lis-CEO tal-MEPA sabiex iġib l-evidenza tal-argumenti li għamel hawnhekk u kwalunkwe dokumentazzjoni li taf tkun ta' interess għall-Membri ta' dan il-Kumitat, imbagħad nagħmlu mistoqsijiet li hemm bżonn.

Madam Chair, nixtieq ukoll nissolleva punt importanti ieħor ta' proċedura.

Dan il-Kumitat irid jistabilixxi l-mod ta' kif se jottempora ruħu.

Aħna qegħdin niddiskutu l-ewwel u qabel kollox jekk hemmx problema li ħareġ dak il-permess imbagħad immorru biex naraw il-kwestjoni tal-kontaminazzjoni ta' KGT, irrispettivament mill-operazzjoni ta' UC Ltd.?

Jew inkella se nżommu l-kontaminazzjoni bħala s-suġġett u l-attur prinċipali?

Naħseb li l-Kumitat hemm bżonn li jistabilixxi proċedura.

L-opinjoni tiegħi hija li dan il-Kumitat għandu l-ewwel jistabilixxi l-permess ta' UC Ltd., il-proċedura tiegħu u, iva jew le, il-kontaminazzjoni li toħroġ minn dak l-operat.

Jekk imbagħad irridu nitkellmu fuq il-kontaminazzjoni versu KGT, naħseb li għandna neħduha in konsiderazzjoni, imma fi stadju ieħor.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, biex inwieġbek aħna ġejna mitluba minn non governmental organisation (NGO) sabiex inġibu għall-attenzjoni tal-pubbliku din il-kwestjoni.

L-inkwiet li għandna u li nixtiequ nsolvu u nneħħu mill-moħħ tal-pubbliku huwa li m'hemmx kontaminazzjoni u li qed jittieħdu l-passi kollha neċċessarji fejn jidħol monitoraġġ eċċ. Però fil-frattemp wieħed bilfors irid jistaqsi kif fir-run up, meta dan ma ġiex stabilit – ilha topera seba' xhur u għad m'hemmx fuqhiex naqgħu bħala studji biex jistabilixxu jekk hemmx kontinamazzjoni jew le – bilfors li se jiġu magħmula domandi, bħalma smajtuna nistaqsu diġà, kemm dwar kif il-MEPA tat permessi, kemm dwar il-Ministeru għat-Trasport li kif qed jgħid is-CEO huwa nkarigat mill-Port il-Kbir, kif ukoll dwar kif dawn setgħu jaħdmu aħjar flimkien mad-Direttorat għas-Saħħa sabiex lanqas periklu ta' kontaminazzjoni ma jkun hemm, aħseb u ara kontaminazzjoni nnifsha!

Aħna dak li rridu nistabilixxu f'dan il-Kumitat.

Jien irripetejt dan għal ħafna drabi u naħseb li toħroġ ċara sabiex kull min se jlesti xi preżentazzjoni jkun jaf li aħna hemm irridu mmorru.

Nerġa' nfakkarkom li hawnhekk m'aħniex qorti.

Aħna hawnhekk irridu naraw li jekk hemm xi flaws fl-istituzzjonijiet, kif ħadmu b'mod individwali jew flimkien, neliminawhom ħalli l-poplu ma jkunx qed ibati minn saħħtu fuq xi ħaġa li stajna nipprevjenu u ma nħalluhiex isseħħ.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Grazzi, Sinjura President.

Nixtieq nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex nitkellem fuq proċedura.

Naħseb li l-mistoqsija li għamel l-Onor.

Pullicino kienet f'waqtha u huwa tajjeb li l-Kumitat ikun ċar fuq il-proċedura tiegħu.

Jien ovvjament m'iniex se nidħol fil-mertu ta' dak li nqtal, anke għax ma segwejtx il-ħin kollu minħabba li kont qed niġri minn kumitat għal ieħor u anke fil-Kamra fejn għaddej xogħol ieħor.

Naħseb li għall-mistoqsija ġusta tal-Onor.

Pullicino tajjeb li naraw x'jgħid Kapitlu 504 tal-Liġijiet ta' Malta li proprju jitkellem dwar dan u jgħid x'inhu r-remit ta' dan il-Kumitat.

Fil-fatt Artiklu 34 ta' dan il-Kapitlu, jgħid hekk:

(1) Għandu jkun hemm Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp li għandu jkun magħmul minn ħames membri maħtura mill-Kamra, li minnhom tlieta jkunu membri li jappoġġaw lill-Gvern, u li minn fosthom wieħed jinħatar bħala Chairman u li t-tnejn l-oħra jkunu membri magħżula mill-Oppożizzjoni.

(2) Il-Kumitat Permanenti għandu:

(a) jagħmel reviżjoni ta' kull pjan li jitressaq quddiem il-Kamra tad-Deputati skont id-disposizzjonijiet ta' dan l-Att.

Il-Kumitat Permanenti għandu jirrakkomanda lill-Kamra jekk dak il-pjan għandux jiġi approvat, approvat b'emendi jew riġettat;

(b) jiddiskuti kull rapport riferut lilu mill-Ministru li għandu x'jaqsam mal-pjan ta' struttura jew kull reviżjoni ta' dak il-pjan;

(ċ) jiddiskutu kull pjan jew policies oħra riferita lilu mill-Ministru u tirrapporta fuqu lill-Parlament.

Dan ir-rapport jista' jinkludi wkoll kull opinjoni li ma jaqblux dwar il-pjan jew policies.

Il-Ministru għandu jieħu konjizzjoni tal-imsemmi rapport u għandu jibgħat irrapport lill-Awtorità għall-konsiderazzjoni tagħha fid-determinazzjoni mill-Awtorità tal-pjan jew policy jekk l-imsemmi pjan jew policy tkun għadha ma ġietx approvata mill-Awtorità:

Iżda meta l-imsemmi Kumitat Permanenti jonqos milli jirrapporta lill-Parlament fil-perjodu li għalih kien mitlub li jagħmel dan, il-Ministru jista' jitlob lill-Awtorità tiffinalizza l-imsemmi pjan jew policy, u l-Ministru jista' wkoll japprova l-imsemmi pjan jew policy kif mgħoddija lilu mill-Awtorità.

Jien ngħid li dak kollu li dan il-Kumitat jagħmel oltre minn dan, huwa kontra l-Liġi.

Dan il-Kumitat mhuwiex qorti fuq deċizjoni tal-MEPA.

Jien naħseb li dan huwa preċedent li wieħed irid joqgħod attent minnu.

Naqblu u ma naqblux magħha – huwa immaterjali, irrilevanti u m'iniex se nidħol fil-mertu; għalhekk għedt li se nitkellem biss fuq proċedura – il-MEPA għaddiet mill-proċedura tagħha u ddeċidiet kif iddeċidiet.

Li dan il-Kumitat jagħmel din id-diskussjoni wieħed jista', ngħid jien, jittolleraha għalkemm tmur kontra dak li l-Kumitat għandu l-obbligu li jagħmel permezz ta' Kapitlu 504 li proprju waqqaf lil dan l-istess Kumitat.

Għalhekk hija ġustifikata ħafna l-mistoqsija tal-Onor.

Jiġifieri se ngħidu li l-permess ma kellux joħroġ?

Mela dan il-Kumitat huwa qorti fuq il-MEPA?

MADAM CHAIR: Ħadd ma qal hekk!

CARMELO ABELA: Imma mill-ftit diskussjoni u battibekki 'l hemm u 'l hawn li segwejt jien, wieħed jista' jifhem dak li qed ngħid jien issa.

Ir-risposta għall-mistoqsija ġustifikatissima tal-Onor.

Pullicino qiegħda fil-Liġi li waqqfet lil dan il-Kumitat.

Oltre minn hekk, dan il-Kumitat m'għandu ebda poter, għax il-Liġi ma tagħtihx.

Issa jien m'iniex qed ngħid jekk għandux jibqa' hekk jew le, imma sakemm il-Liġi hija dik, ma dak irridu nimxu.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Infakkar li dan mhux huwa intervent minn Membru li mhux biss huwa l-Whip tal-Gvern imma huwa wkoll l-ispokesperson tal-Gvern.

CARMELO ABELA: Jien qed nitkellem biss fuq dak li tgħid il-Liġi; hawnhekk m'iniex qed nitkellem f'isem il-Gvern, imma f'isem il-Liġi u s-sewwa!

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak ħafna, Onor. Abela.

Nerġa' ngħid li aħna ntlabna mill-NGOs sabiex ninvestigaw din il-kwestjoni u aħna hekk għamilna.

L-ebda Membru tal-Kumitat ma oġġezzjona għal dan u jekk issa aħna qed niġu mitlubin minnek sabiex ma niddiskutux din il-materja, allura...

MADAM CHAIR: Mela x'qed tissuġġerixxi li nagħmlu?

CARMELO ABELA: Jien m'iniex fuq il-Liġi u ħadd m'huwa fuq il-Liġi.

MADAM CHAIR: Hekk hu, mija fil-mija.

CARMELO ABELA: Jien napprezza x-xogħol li jagħmlu l-NGOs biex iħarsu l-ambjent u jien l-ewwel wieħed...

MADAM CHAIR: Imma inti qed twaqqaf lil dan il-Kumitat milli jisma' din il-kwestjoni.

Ċara u tonda!

Ġejt hawnhekk biex twaqqaf il-ħidma ta' dan il-Kumitat!

CARMELO ABELA: Sinjura President, l-ewwel nett qed nitolbok tagħtini ċans nispjega ruħi u biex ma tpoġġilix kliem f'ħalqi!

MADAM CHAIR: Sġjega ruħek kemm trid imma ġejt hawnhekk biex twaqqaf ix-xogħol ta' dan il-Kumitat.

CARMELO ABELA: Jien il-permess biex nintervjeni biss fejn tidħol proċedura fuq mistoqsija ġustifikata tal-Onor.

MADAM CHAIR: Il-proċedura hija li jekk ħadd mill-Membri tal-Kumtiat ma joġġezzjona, il-materja setgħet tiġi diskussa.

Fil-każ nitolbu ruling mill-iSpeaker.

CARMELO ABELA: L-iSpeaker diġà ta ruling fuq ix-xogħol ta' dan il-Kumitat.

Jien m'iniex qed ngħid li dan il-Kumitat m'għandux jisma'…

MADAM CHAIR: Nitlob li jinqara' r-ruling.

CARMELO ABELA: Agħtini ċans nispjega ftit għax qed tpoġġi f'ħalqi kliem li jien m'għedtx.

Jien ma ġejtx hawn biex inwaqqaf lil xi ħadd.

Jien smajt mistoqsija ġustifikata tal-Onor.

Pullicino u dak li jiggwida lil dan il-Kumitat huwa dak li waqqfu, jiġifieri Kapitlu 504 tal-Liġijiet ta' Malta.

Inti għamilt allegazzjoni fuqi li jien nixtieq li ma tkunx...

MADAM CHAIR: Mhux allegazzjoni imma stat ta' fatt. Ġejt hawn u għedt li qegħdin nagħmlu xi ħaġa li mhijiex skont il-liġi.

CARMELO ABELA: Il-liġi kulħadd jaf jaqraha.

MADAM CHAIR: Inti ġejt hawnhekk biex tgħidilna li l-Kumitat qed jiddiskuti xi ħaġa li mhux suppost qed jiddiskutiha.

CARMELO ABELA: Jien ġejt hawnhekk għax smajt lill-Onor.

Pullicino jagħmel mistoqsija ġustifikata, u biex ngħin lil dan il-Kumitat jasal...

MADAM CHAIR: Il-mistoqsija tal-Onor.

CARMELO ABELA: Il-mistoqsija tal-Onor.

Pullicino kienet jekk dan il-Kumitat jistax jiddedieċi fuq permess li l-MEPA ħarġet b'mod legali.

MADAM CHAIR: L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Filwaqt li napprezza li qed tapprezza l-punt tiegħi, naħseb li jkun tajjeb li nispjega mill-ġdid dak li tlabt jien versu l-proċedura.

Jien m'iniex qed ngħid li dan il-Kumitat huwa ultra vires li jiddiskuti dan.

Xejn minn dan.

L-unika ħaġa li għedt jien hija li għandna nistabilixxu proċedura ta' kif se niddiskutu.

Fl-opinjoni tiegħi, l-ewwel ħaġa li għandu jiddiskuti dan il-Kumitat mhuwiex daqstant il-permess fih innifsu, imma l-operazzjoni ta' UC Ltd.

Jien jidhirli li t-talba tal-NGOs kienet versu l-operazzjoni ta' UC Ltd.

Jekk imbagħad bħala Kumitat irridu mmorru oltre u neżaminaw il-kontaminazzjoni possibbli li jista' jkun hemm, jien ma nsib l-ebda diffikultà.

Li jdejjaqni hu li kellna talba biex nitrattaw operazzjoni partikolari, u issa, f'daqqa waħda, ftaħniha mingħajr ma trattajna dak li ġejna mitlubin nittrattaw.

Fl-opinjoni tiegħi, l-ewwel għandna nagħmlu dik, imbagħad jekk abbażi ta' dik id-diskussjoni joħorġu punti oħrajn, nitrattawhom.

Jien ma nsib l-ebda diffikultà li dan il-Kumitat jitrattahom u ma naħsibx li b'hekk inkunu ulta vires.

Hija kwestjoni tal-mod kif se nipproċedu, xejn iktar minn hekk.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, ma nafx jekk it-tweġiba tiegħi dwar kif se nimxu hijiex ċara.

GEORGE PULLICINO: Jekk se nimxu in line ma' dan li qed nissuġerixxi jien, allura ma nsib l-ebda diffikultà.

MADAM CHAIR: Mhux diġà tkellimna li se nimxu in line ma' dak li ftehmna bejnietna?

Is-Segretarju Parlamentari Falzon.

MICHAEL FALZON (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva): Madam Chair, grazzi tal-opportunità.

Jien ovvjament m'iniex se nitkellem bħala kelliem tal-Gvern imma bħala l-persuna responsabbli mill-MEPA u se nitkellem biss fuq proċedura għax jien ma nifhimx fil-kontaminazzjoni.

Jien qgħadt hawn u segwejt kollox.

L-ewwel nett naħseb li spiċċajna f'sitwazzjoni fejn żewġ kumpaniji qed iwaddbu akkużi lil xulxin u qisu dan il-Kumitat huwa l-qorti li se jiddeċiedi min huwa tajjeb u min huwa ħażin.

L-iskop għandu jkun li jekk hemm xi ħaġa ħażina, minflok noqogħdu naraw min huwa ħażin u min huwa tajjeb, naraw x'inhu ħażin.

MADAM CHAIR: Hekk qed ngħidu.

MICHAEL FALZON: Donnu li qegħdin naqblu fuq tliet punti u naħseb li minnhom irridu nieħdu l-ispunt.

Qegħdin naqblu li hemm problema li għandna mixed use fil-port, qegħdin naqblu li jista' jkun hemm kontaminazzjoni, mhux biss minn sors wieħed imma minn diversi sorsi, u qegħdin naqblu li se jippruvaw isiru ftit analisi almenu tad-dqiq.

Qegħdin issa f'dubju jekk mill-analisi kollha li nagħmlu, anke jekk nibagħtu s-samples barra, kemm aħna fil-fatt nistgħu ngħidu li minn "dak", "dak", jew l-"ieħor".

Jien naħseb li aktar milli nispiċċaw f'qorti, hawnhekk għandna naraw kif se nimxu 'l quddiem.

Rigward il-kwestjoni tal-proċedura ħadd m'hu qed jgħid biex ma niddiskutux, imma rridu nkunu ċarisssimi li dan il-Kumitat mhuwiex qorti tal-appell ta' permessi li toħroġ il-MEPA.

Hawnehkk qed nitkellem fuq ir-responsabilità tad-dekasteru tiegħi.

Dan il-Kumitat mhuwiex qorti tal-appell għall-permessi tal-MEPA għax inkella nispiċċaw fis-circus li kull min irid jeżamina jew jappella għal permess tal-MEPA jiġi hawnhekk u minflok ma nkunu qed nagħtu servizz lin-nies hemm barra, nispiċċaw – u din hija l-opinjoni umilissima tiegħi u qed nirriferi biss għall-proċedura – nużaw lil dan il-Kumitat – u m'iniex qed ngħid għal dan il-każ biex ħadd ma jifhimni ħażin – bħala circus bil-mod li meta ma teħux li trid mill-MEPA u titlef ukoll l-appell, tiġi hawnhekk!

Jien naħseb li l-iskop ta' dan il-Kumitat huwa li fejn nistgħu ntejbu, intejbu.

Jien ma nħossx li għandi niġi hawnhekk u noqgħod nisma' l-interessi kummerċjali ta' kumpaniji u wisq inqas għandna nużaw dan il-post bħala appell ieħor minn permess tal-MEPA.

Għar-rigward tal-kumplament, Madam Chair, inħalli f'idejn is-Sedja, kif dejjem għamilt.

Ovvjament ejjew niddiskutu, imma ejjew ikollna direzzjoni ċara għax inkella nispiċċaw li kulħadd jiġi hawn – u m'iniex qed ngħid għal dawn preżenti – anke fuq gallinar tat-tiġieġ li wieħed ikun għamel fuq il-bejt!

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak u nserraħlek rasek li l-interess tagħna huwa s-saħħa pubblika u l-interess ambjentali li jaqa' taħt ir-remit ta' dan il-Kumitat.

Aħna jinteressana li jekk hemm hazard fis-saħħa pubblika, ġejja minn fejn ġejja, nindirizzawha.

Aħna la jinteressana li nkunu qorti, kif qed jiġi allegat, u lanqas jinteressana li nindaħlu f'dak li tiddeċiedi l-MEPA.

L-AVUKAT PAUL LIA: Però inqala' kollox wara li tilfu l-kawżi l-qorti u wara li ħaddieħor kellu jraħħas il-prezzijiet biex jikkompeti.

L-AVUKAT ADRIAN DELIA: Naħseb li l-Avukat Lia mhux qed jirrealizza li l-NGOs ġabu din il-kwestjoni hawnhekk mhux aħna.

Aħna ġejna biss bħala mistednin.

MADAM CHAIR: Aħna qegħdin hawnhekk għax tinteressana s-saħħa pubblika.

J'alla li minn dak li qed naħsbu m'hemm xejn u nserrħu rasna, din tingħalaq u ma jkollna l-ebda diffikultà.

Naħseb li kulħadd għandu x'jagħmel u jippreferi li qiegħed id-dar jistrieħ bħalissa.

Qabel ma aħna nserrħu rasna li d-dover tagħna għamilnih, anke bħala Kumitat… Infakkar biss li meta kellna inċidenza simili, f'ruling li kien ta, l-iSpeaker kien qal hekk:

"Issa meta wieħed jeżamina dan l-artiklu huwa veru li l-Kumitat Permanenti huwa marbut li jiddiskuti waħda jew oħra kif huma indikati f'artiklu 34 subinċiż (2) (a), (b) u (ċ) imma huwa veru wkoll li l-Kumitat huwa liberu li biex jiddiskuti kull waħda minn dawn, jista' jiftaħ dibattitu b'mod ġenerali biex ikun jista' jmexxi d-diskussjoni kif jidher effettivament li sar fl-ewwel laqgħa ta' dan il-Kumitat.

Jidher li dan hu li fil-fatt sar miċ-Chairperson tal-Kumitat, l-Onor.

Marlene Farrugia, meta ssettjat l-aġenda, liema aġenda intbagħtet lill-Membri tal-Kumitat ġranet sew qabel ma ltaqa' dan il-Kumitat.

Il-vjolazzjoni ta' artiklu 34 allura jseħħ biss meta jkun hemm rapport jew rakkomandazzjoni li jmorru kontra r-remit tal-istess artiklu 34.

F'dan il-każ kienet l-ewwel laqgħa tal-istess Kumitat u kif wieħed jista' jara u jifhem minn dak li qal l-istess Onor. George Pullicino, jidher li f'dak li għandu x'jaqsam mal-persuni li ġew mistiedna huwa ma kienx qed isib problema imma kien qed jitlob ruling dwar x'għandu x'jiddiskuti b'mod konkret l-istess Kumitat.

Għaldaqstant ma jidhirx li hawnhekk kien hawn vjolazzjoni tal-artiklu 34 ladarba l-Kumitat m'għamilx xi proposti jew ma marx kontra dak li huwa indikat fil-liġi li twaqqaf dan il-Kumitat permanenti.

Anzi kif qalet l-istess Chairperson, l-Onor.

Marlene Farrugia, li kienet qed tagħmel huwa – u nikkwota:

"Jien kont qed nitlob kontribut u kontribuzzjoni ferm importanti u ferm effettiv tal-NGOs".

Dan ifisser li biex wieħed ikun jista' jasal għal kwalunkwe eventwalità dwar dak li għalih twaqqaf l-istess Kumitat taħt dak li huwa definit f'artiklu 34, ma jeskludix li fl-aġenda jkun hemm li l-membri tal-Kumitat jiddiskutu ma' NGOs jew ma' persuni esperti biex ikunu jistgħu jaslu f'waħda jew l-oħra minn dak li huwa indikat f'artiklu 34(2) ta' dan il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

Ovvjament wieħed irid joqgħod attent kemm jista' jkun li jevita li jkun hemm problemi bejn il-partijiet u diżgwid dwar l-istess aġenda.

Hija prerogattiva tal-istess Chairman li jkun responsabbli mill-mod kif imexxi dan il-Kumitat u kif jgħid tajjeb l-istess Erskine May f'paġni 795 u 796 tat-23 edizzjoni tal-istess ħarġa tiegħu, fejn jgħid – u nikkwota:

Però dan ma jfissirx li ċ-Chairperson m'għandux b'xi mod jasal f'consensus mal-Membri tal- Kumitat dwar it-tfassil tal-aġenda u li jkun hemm ftehim jew almenu kunsens bejn il-membri kollha biex ikun hemm andament aħjar fix-xogħol tal-istess Kumitat permanenti.

Għalhekk il-bonsens f'dan ir-rigward huwa mitlub mill-partijiet kollha, għaliex kif tirrimarka din is-Sedja u kif ġie rimarkat f'diversi rulings oħra preċedenti, fil-kumitati kollha permanenti flaħħar

mill-aħħar huwa l-bonsens li jirbaħ u mhux il-ktieb tar-regoli u l-prassi, li ċertament huma l-pedamenti li fuqhom jinbena l-aħjar andament tal-istess xogħol ta' dan il-Kumitat.".

Għaldaqstant jien se naġġorna hawnhekk.

Nerġgħu niltaqgħu bil-preżentazzjonijiet li ġew mitluba minnkom mill-Membri ta' dan il-Kumitat.

Tiġu avżati meta se jkollna l-laqgħa li jmiss u nitlob li kulħadd jiġi ppreparat.

Nagħlaq billi nerġa' ngħid li l-interess tagħna mhuwiex li nkunu qorti imma li npoġġu l-interess tal-poplu Malti u Għawdxi l-ewwel u qabel kollox.

Nirringrazzjakom.

Fid-8:45p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 26 ta' Novembru, 2014.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:40p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, Chairperson tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Onor.

Godfrey Farrugia (sostitut) kienu preżenti.

Preżenti għal-laqgħa kien hemm ukoll l-Onor.

Michael Falzon, Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva, li bil-permess tal-Kumitat ħa sehem fid-diskussjoni.

Għal din il-laqgħa ġew mistiedna jattendu rappreżentanti mill-Ministeru għas-Saħħa, mill-Malta Environment and Planning Authority (MEPA), minn Kordin Grain Terminal, minn UC Limited, kif ukoll rappreżentanti tal-NGOs.

Iċ-Chairperson qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 10 li saret fis-27 ta' Ottubru, 2014 ġew konfermati.

DISKUSSJONI SABIEX TINGĦATA AKTAR INFORMAZZJONI FID-DETTALL DWAR L-ISSUES AMBJENTALI U TA' SAĦĦA LI POTENZJALMENT JISTA' JKUN HEMM FIR-RIGWARD TAL-IŻVILUPP TAS-SILO TAS-SIMENT FIL-VIĊINANZI TA' KORDIN GRAIN TERMINAL (KGT)

Wara introduzzjoni miċ-Chairperson tal-Kumitat, is-Sur Alex Agius, Chief Executive Officer ta' KGT għamel preżentazzjoni (Dok.

6) dwar il-mod li bih jaħdem it-terminal.

L-Avukat Paul Lia, rappreżentant legali ta' UC Ltd., ukoll ippreżenta ritratti (Dok.

7) u xi dokumenti oħra (Dok.

Fuq talba tal-Onor.

Charles Buhagiar, Madam Chair talbet sabiex fil-Laqgħa li jmiss tal-Kumitat issir preżentazzjoni minn UC Limited, liema preżentazzjoni tkun tinkludi d-dokumenti tal-MEPA in kwantu tad-Development Permission Application Report (DPAR) li tlesta, id-deċiżjoni tal-MEPA u jekk teżisti, kopja tal-environmental permit u tat-tħejjija tiegħu.

Madam Chair talbet ukoll li kopja stampata ta' din il-preżentazzjoni tkun għand il-Membri tal-Kumitat qabel il-Laqgħa li jmiss li fiha se jkompli jiġi diskuss dan is-suġġett sabiex l-istess Membri jkunu jistgħu jagħmlu l-mistoqsijiet tagħhom b'mod aktar infurmat.

Madam Chair talbet lill-MEPA sabiex b'mod formali jagħtu s-sequence of events ta' kif qed jiġi trattat il-każ ta' fejn intqal li l-Awtorità trid iġġib lil kulħadd on board sabiex ikollu environmental permit u jaġġorna għall-istandards tallum.

L-Onor.

George Pullicino talab sabiex tinġab evidenza tal-argumenti kollha li saru mis-Sur Johann Buttigieg, CEO tal-MEPA, kif ukoll kwalunkwe dokumentazzjoni li tista' tkun ta' interess għall-Membri tal-Kumitat dwar is-suġġett.

Madam Chair aġġornat il-Kumitat għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard sabiex tkompli tiġi diskussa din il-materja.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRPERSON TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-PRIVILEĠĠI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 7

L-Erbgħa, 3 ta' Diċembru 2014 f'12.00 p.m. (Nofsinhar)

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġi, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 3 ta' Diċembru 2014 f'12.00 p.m. (nofsinhar) fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Konsiderazzjoni tal-każ ta' ksur ta' privileġġ imqajjem mill-Prim Ministru fis-Seduta Nru 55 tat-30 ta' Settembru 2013 fil-konfront tal-Kap tal-Oppożizzjoni (Kont.)

18 ta' Novembru 2014 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 24

It-Tlieta, 2 ta' Diċembru 2014 fl-4.00 p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 2 ta' Diċembru 2014 fl-4.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Affarijiet oħra

14 ta' Novembru 2014 SKRIVAN TAL-KAMRA