KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 7

It-Tnejn, 23 ta' Frar, 2015

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 7

It-Tnejn, 23 ta' Frar, 2015

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.52 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 6 li saret nhar it-Tlieta, 9 ta' Diċembru 2014 ġew konfermati.

Il-varjazzjonijiet tal-familji li jeżistu f'Malta – Preżentazzjoni mill-Institute of Family Therapy

ANTHONY AGIUS DECELIS): Illum għandna magħna rappreżentanti min-naħa tal-Institute of Family Therapy li se jressqulna l-preżentazzjoni tagħhom.

CARMEN DELICATA (FAMILY THERAPIST): L-ewwelnett nixtieq nirringrazzjakom ta' din l-istedina li għamiltulna.

Jiena qiegħda nirrappreżenta lil IFT - Malta.

Karen Bishop, li qiegħda miegħi llum hija wkoll family therapist u tagħmel parti minn grupp ta' erba' persuni li flimkien immexxu l-IFT – Malta.

Aħna naħdmu ħafna mal-familji u ilna għal ħafna żmien f'setturi differenti.

Fil-fatt qabel konna naħdmu mal-Appoġġ, fejn hemmhekk konna nagħmlu family therapy kif ukoll pupil work qabel ma' kellna t-training.

Naħdmu wkoll fl-iskejjel u jien nagħmel ukoll ftit xogħol il-Qorti.

Għalhekk ikollna ħafna kuntatt mal-familji u xtaqna nieħdu din l-opportunità sabiex naqsmu magħkom il-mod ta' kif naħdmu.

L-ewwelnett irridu noħolqu aktar awareness fuq kif l-għajnuna għandha tingħata lill-familja aktar milli lill-individwu.

Qisu ħafna mill-għajnuna hija indirizzata lill-individwu per se mentri x-xogħol tagħna – hekk tgħallimna fis-systematic training tagħna - jiffokka aktar fuq is-sistema u fuq il-familja biex il-problema narawha within the system aktar milli min-naħa tal-individwu.

KAREN BISHOP (Family Therapist): Pereżempju – u din nitkellmu aktar fuqha fil-qasam tad-drogi - ħafna drabi tingħata l-għajnuna lil dik il-persuna li tkun qiegħda tabbuża mid-drogi mentri r-riċerka turi li meta l-persuna tiġi mgħejjuna fil-kuntest tal-familja l-outcome jkun aħjar.

Dan ifisser li kemm persuna ddum clean wara li tkun bdiet il-programm ta' riabilitazzjoni, permezz tal-familja tagħha, din se tmur aħjar.

Issa aħna mhux qed ngħidu li x-xogħol mal-individwu huwa mitluf imma qed ngħidu li meta naħdmu mal-individwu fil-kuntest tal-familja tiegħu, il-bidla tkun ħafna iktar dejjiema.

CARMEN DELICATA: Jien għamilt żmien naħdem fil-prison ward mal-ħabsin.

L-għajnuna lill-ħabsin hija ta' valur imma meta jsir xogħol mal-familji tagħhom, dawn jintegraw ruħhom fis-soċjetà iktar kemm ikollhom support mill-familja tagħhom.

Fil-fatt il-membri tal-familja aktar jgħinuhom biex jintegraw, biex jibqgħu clean u biex isibu xogħol.

Għalhekk naħseb li għandna bżonn nagħmlu iktar enfasi fuq il-family work.

Naħseb li s-setturi differenti, bħall-edukazzjoni, il-health u l-mental health kollha jagħtu lip service għaliha din għaliex jafu kemm huwa importanti s-support tal-familja imma jużaw il-familja bħala assessment għall-individwu.

Issa what we are saying hu li għandha ssir terapija mal-familja u mhux il-familja tintuża biex tgħin lill-individwu.

Irridu nagħrfu li l-familja wkoll tkun għaddejja minn dawn id-diffikultajiet.

Kemm jekk għandek problema ta' droga, ta' ħabs jew problemi ta' saħħa mentali, il-familja mhijiex qiegħda tieħu l-għajnuna li jkollha bżonn.

U allura llum se nitkellem ftit fuq din il-biċċa.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Naf li għandkom xi preżentazzjoni xi tressqu llejla.

CARMEN DELICATA: Eżatt.

L-IFT – Malta ġiet stabbilita fl-2009 u x-xogħol primarju tagħna huwa mal-familji.

U aħna noffru servizz b'xejn lil dawk il-familji li jiġu referred lilna.

KAREN BISHOP: Naħdmu wkoll mal-qasam tas-saħħa kif ukoll ma' xi skejjel.

CARMEN DELICATA: Familji li ma jkunux jistgħu jħallsu jistgħu jiġu l-klinika tagħna darba fil-ġimgħa fejn dik il-ġurnata nħalluha apposta għal dan il-għan.

KAREN BISHOP: Tliet darbiet issa.

Hemm diversi modi ta' psychotherapy u li nużaw aħna jisimha systemic psychotherapy.

Is-psychologist japplika s-psychotherapy li hija mod ta' kif tgħin lil persuna bbażata fuq teoriji differenti.

Konna qed nagħmlu t-taħriġ u nagħtu courses accredited mill-MACHRT biex ngħallmu fuq dan l-eżempju ta' family therapy training.

Noffru post graduate diplomas, jiġifieri l-istudenti tagħna diġà jkollhom first degree u l-ewwel sentejn iwassluhom għal post graduate diploma in systemic psychotherapy.

Dawn ma jkunux jistgħu jaħdmu bħala family therapists imma dan it-taħriġ jgħinhom fix-xogħol tagħhom.

Pereżempju jkunu social workers jew psychology assistants u japplikaw is-systemic theories fix-xogħol tagħhom, u mbagħad l-aħħar sentejn, min ikomplihom għax it is a four year course, iwassluhom għal Masters level, fejn imbagħad jieħdu professional training u jibdew jissejħu family therapists.

Aħna nagħmlu wkoll systemic supervision, fejn ikollna social workers jew terapisti oħrajn li jiġu for supervision.

U għalkemm din għadna qegħdin naħdmu fuqha imma nagħmlu wkoll consultations to organisations jew professions oħrajn.

Is-systemic theory hija mudell li tista' tapplikah mhux biss fit-terapija imma anke fuq ix-xogħol mal-organisations.

THE CHAIRMAN: Peress li qed tgħidu li tagħmlu psychotherapy with families, u aħna nafu li dawk li jiżżewġu bil-Knisja għandhom il-Kors ta' Kana, dawk li ma jiżżewġux bil-Knisja jistgħu jsibu xi forma ta' terapija għandkom jew inkella x'imkien ieħor?

KAREN BISHOP: Jekk ifittxuha b'mod privat f'forma ta' terapija … Anke aħna narawha bħala lakuna.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri m'hemmx xi forma ta' tħejjija għal dawn in-nies?

Jiena naqbel magħkom li l-familja hija s-sisien tas-soċjetà kollha u rridu nieħdu ħsiebha.

U naħseb li hawnhekk għandna vakuum.

Kif tafu min jiżżewweġ bil-Knisja huwa obbligat li jmur jagħmel dan il-kors imma għal min jiżżewweġ biċ-Ċivil m'għandu xejn.

FREDERICK AZZOPARDI: Meta konna qed niddiskutu l-liġi tad-divorzju l-Gvern semma li jrid ikun hemm xi forma ta' servizz li jingħata lil dawk li jiżżewġu mhux bil-Knisja.

KAREN BISHOP: Bħala IFT – Malta fil-passat ipprovajna nillonċjaw programm fuq il-marriage preparation imma ovvjament kien ibbażat fuq bażi privata u kien jiswa l-flus.

Li nnotajna kien li dawk il-koppji żgħar, speċjalment dawk li jkunu marru għall-kors ta' Kana imma li jkunu jridu xi ħaġa aktar intensiva, kienu qed isibuha diffiċli biex jattendu minħabba li dak iż-żmien ikollhom l-ispejjeż tat-tieġ u tad-dar tagħhom.

Ovvjament ikollok ħafna spejjeż u meta ma tkunx xi ħaġa mandatorja n-nies se jarawha żejda.

U x'jiġri mbagħad?

Dawn nibdew narawhom għat-terapija iżjed 'il quddiem meta jibdew bid-diffikultajiet.

Issa li kieku forsi laħqu ħadmu fuq is-sisien tar-relazzjoni tagħhom kienu jevitaw ħafna mill-problemi.

Fl-opinjoni tagħna naħsbu li din għandha tkun xi ħaġa fuq bażi nazzjonali aktar milli fuq bażi privata.

THE CHAIRMAN: U intom għandkom xi proposti fuq kif tista' issir din?

KAREN BISHOP: Iva, għandna programm lest.

CARMEN DELICATA: Konna għamilna wkoll il-launching tiegħu u r-reklamar tiegħu imma l-konkorrenza kienet baxxa ħafna.

THE CHAIRMAN: Meta jkunu jridu jħallsu għalih se jkollok lil min se jiġi eskluż għax mhux kulħadd ikun jiflaħ iħallas.

Jien niftakarni fiż-żmien taż-żwieġ ngħodd sal-inqas ċenteżmu u kont nippreferi nonfoq xi ħaġa fuq il-post tagħna milli fuq dawn l-affarijiet.

CARMEN DELICATA: Issa meta jkun hemm civil marriages issib li l-biċċa l-kbira tagħhom ikunu reconstituated families għax ikunu għaddew minn divorzju u reġgħu żżewġu jew inkella jkunu marriages with mixed cultures.

Dawk aktar ikollhom komplessità fil-ħajja miżżewġa tagħhom u aktar ikollhom bżonn ta' preparazzjoni għax ikunu aktar stejjer komplessi.

Madankollu dawn inqas qed jieħdu għajnuna u inqas għandhom post fejn jirrikorru għall-għajnuna.

Kif qalet Karen dawn jiġu għat-terapija.

KAREN BISHOP: Fil-fatt ir-riċerka turi - anke fuq bażi Ewropea - li s-second marriages għandhom aktar probabilità li jfallu mill-ewwel żweġijiet.

Jiġifieri jekk l-ewwel żweġijiet hemm probabilità ta' 50% li jfallu, fejn għandek koppji li qegħdin fit-tieni żwieġ tagħhom ir-rata togħla għal 70%.

Ovvjament din hija rata allarmanti imma n-nies xorta jibqgħu jfittxu l-familja u xorta jibqgħu jfittxu l-imħabba.

In-nies dejjem baqgħu jfittxu r-relazzjonijiet u li jkollhom familja imma l-kumplessità tagħha ħafna drabi tħarbat din ir-rabta u se nitkellmu fuqha aktar tard.

CARMEN DELICATA: Systemic work qisu l-mod ta' kif it-terapista tħares lejn il-problema.

Mela jekk mara għandha depression u tkun ilha tmur għand il-psikjatra u tieħu l-anti-depressants għal ċertu ammont ta' żmien, permezz tas-systemic work naħdmu fuq id-diffikultajiet fir-relazzjoni tagħha mar-raġel u mat-tfal.

Għalhekk meta nistiednu l-koppja biex jiġu flimkien, ir-riċerka turina li hemm probabilità akbar ta' fejqan mentri meta tibqa' waħedha l-marda tagħha tibqa' kronika u ġieli jkollna rġiel li jgħidulna li huma kienu jmorru mal-mara tagħhom imma dejjem biex jgħinu lilha għax it-tabib qatt ma staqsihom kif qed jiġu affettwati b'din is-sitwazzjoni, kif qiegħda tiġi affettwata r-relazzjoni ta' bejniethom, ir-relazzjoni sesswali tagħhom u r-relazzjoni mat-tfal.

Issa permezz tas-systemic work naraw id-diffikultajiet li jkun hemm, kif qed torganizza l-familja u kif iridu jgħixu b'dik is-sitwazzjoni għax xi kultant mhux dejjem se jkollok is-soluzzjoni.

Fil-fatt xi kultant iridu jsibu mod kif jaċċettaw is-sitwazzjoni li jkunu fiha u jgħixu biha.

Dik aħna nsejħulha circular understanding.

Il-focus fis-systemic work hu fuq ir-relazzjonjiet, u allura jekk hemm familja li ġew b'tifel li għandu behaviour problems, dawn jistgħu jkunu ġejjin minn ħafna affarijiet.

Ħafna drabi l-problema ma tkunx fit-tifel imma tkun a relational problem.

Għalhekk aħna naraw kif din id-diffikultà qiegħda taffettwa r-relazzjonijiet f'dik il-familja.

KAREN BISHOP: Ħafna drabi dak il-behaviour tat-tifel ikun sintomu ta' xi ħaġa aktar milli problema.

CARMEN DELICATA: Ġieli l-ġenituri jkollhom diffikultà għax ma jkunux qegħdin jaqblu.

Ġieli jkollhom problema bħala koppja għax kif nafu meta tnejn jiżżewġu u jkollhom it-tfal se jkollhom żewġ relazzjonijiet; relazzjoni ta' koppja intima u relazzjoni ta' ġenituri.

Issa jekk ma jkunux sejrin tajjeb bħala koppja, ġeneralment din se taffettwa r-relazzjoni tagħhom ta' ġenituri u mbagħad taffettwa wkoll lit-tfal.

Dan jirriżulta fi problemi fit-tfal u għalhekk ikollhom jeħduhom għaċ-child guidance u għand il-psikoloġista tat-tfal mentri l-problema tkun bejn il-ġenituri.

FREDERICK AZZOPARDI: Intom tagħtu s-servizzi tagħkom bla ħlas u taqgħu bħala NGO?

CARMEN DELICATA: Le, m'aħniex NGO u lanqas għandna dħul.

FREDERICK AZZOPARDI: Imma biex tagħti servizz bilfors li jrid ikollok xi forma ta' introjtu minn x'imkien.

CARMEN DELICATA: Id-dħul li għandna ġej mill-korsijiet li noffru.

Bħalissa għandna għaddejjin tliet korsijiet u dawn huma magħmulin minn gruppi żgħar ta' studenti, minn tmienja sa 11-il persuna li jħallsu biex jattendu għal dawn il-korsijiet.

KAREN BISHOP: Li jiġri hu li l-istudenti at Masters level ikunu qed jagħmlu t-taħriġ, fejn jibdew jaraw lin-nies taħt is-superviżjoni tagħna u taż-żewġ kollegi l-oħra.

Il-klijenti naturalment jaċċettaw li jiġu osservati u aħna, in return noffrulhom is-servizz b'xejn.

Imma xorta huwa servizz professjonali.

CARMEN DELICATA: Aħna nkunu wara l-mera u l-istudent ikun mal-familja.

Issa l-istudent ikollu diġà first degree, ikollu esperjenza tax-xogħol u jkollu diploma fil-family therapy.

Jiġifieri dan ikun wasal fl-aħħar sentejn tal-kors.

Il-familji jkunu jafu, ġieli jaċċettaw u ġieli le imma anke meta ma jkunux iridu studenti, aħna xorta narawhom.

Aħna noqogħdu attenti ħafna biex naraw x'inhu l-kuntest tas-sitwazzjoni.

Ġieli jkollok kulturi differenti, reliġjonijiet differenti jew inkella jkunu ġejjin minn social economy class differenti u allura parti mis-systematic orientation hija li naraw il-familja fil-kuntesti differenti tagħha.

Kif qed taraw hawnhekk għamilna lista bil-problemi li huma effettivi b'din it-tip ta' terapija.

Għandek problemi sesswali, problemi ta' infedeltà jew problemi minħabba li jkunu għaddejjin minn divorzju jew separazzjoni.

F'kelma waħda l-koppja jmorru għall-għajnuna minħabba li jkollhom problema fir-relazzjoni tagħhom.

U ġieli t-terapija twassalhom biex jisseparaw aktar milli biex jibqgħu flimkien.

Fil-fatt dawn ikun ilhom għaddejjin bid-diffikultajiet imma ma jkunux jistgħu jiddeċiedu fuq jekk għandhomx jibqgħu flimkien jew le.

Ikunu diġà waslu fl-aħħar tar-relazzjoni tagħhom u bit-terapija qisu jirrealizzaw li huwa tard wisq biex jirranġaw u għalhekk permezz tat-terapija jsibu ċerta closure.

FREDERICK AZZOPARDI: Fis-sens li jindunaw li għalxejn jibqgħu flimkien għax l-affarijiet żgur mhux se jitranġaw?

CARMEN DELICATA: Qisu jkollhom bżonn lil xi ħadd jgħidilhom ċerti affarijiet.

Issa mhux se ngħidulhom aħna biex ma jibqgħux flimkien imma jaslu huma għaliha.

Hopefully, permezz tat-terapija ngħinuhom biex bħala ġenituri jibqgħu f'kuntatt ma' xulxin għax din tgħin ħafna.

Pereżempju jiena naħdem ukoll bħala family mediator u fil-medjazzjoni noqogħdu attenti sabiex inwasslulhom il-messaġġ lill-ġenituri li għalkemm ir-relazzjoni intima tagħhom tkun spiċċat, ir-relazzjoni tagħhom bħala ġenituri jridu jsalvawha u t-terapija tgħinhom isibu l-closure meta ma jkunx hemm aktar tama.

U forsi jikkalmaw xi ftit, ineħħu mir-rabja li jkollhom u jibqgħu jagħmluha ta' ġenituri għat-tfal tagħhom.

It-terapija tgħin ukoll biex tkun il-vuċi tat-tfal ħalli x'ħin ikunu f'dik il-kamra jaħsbu ftit iktar fit-tfal.

Hemm problemi oħrajn fejn għandek familji li jkunu ġejjin minn xi divorzju jew separazzjoni u jkunu qegħdin jibnu familja oħra.

Mela f'dan il-każ għandek żewġ familji li qed isiru familja waħda, dawk li aħna nsejħulhom blended families, li jkunu ħafna aktar komplessi għax ikun hemm it-tfal miż-żewġ naħat u allura jkollok diffikultà fuq min se jagħmilha tal-ġenitur, x'regoli se jagħmlu, eċċ. Jista' ikun hemm ukoll kuntatt mal-biological father jew mal-biological mother, so it is really complex and complicated.

Naħseb li dawn in-nies iridu japprezzaw li ma jistgħux ikollhom familja kif kellhom fl-ewwel żwieġ għax hemmhekk il-familja qiegħda tieħu xejra differenti u ma tistax tkun unit wieħed sħiħ.

FREDERICK AZZOPARDI: Il-problema taż-żwieġ bejn il-barranin tiddiskutuha wkoll?

Bħalma nafu jista' ikollok żwieġ bejn Maltin u barranin u allura b'kulturi differenti.

Intom tiltaqgħu ma' każijiet bħal dawn?

CARMEN DELICATA: Iva, u dawk iġibu kumplessità akbar.

Aktar ma jkun hemm differenzi bejn il-koppji, aktar iridu jinnegozzjaw kif se jgħixu l-ħajja tagħhom.

Cultural difference tista' ġġib varjetà fir-relazzjoni imma tista' ġġib ukoll ħafna argumenti u konflitti.

KAREN BISHOP: Pereżempju bħalissa qiegħda naħdem ma' koppja fejn ir-raġel huwa Malti u l-mara Żvediża.

Ir-raġel jixtieq jgħammed lit-tarbija tagħhom mentri l-mara ma tixtieqx.

Ir-raġel jixtieq li t-tarbija tibda n-nursery ta' sentejn imma l-mara qiegħda tgħidlu li fi Sweden jibdew in-nursery ta' ħames snin.

Qisu l-ideat li jġibu minn kulturi differenti wieħed irid jara kif se jinnegozja fuqhom u allura hemmhekk għandek sfidi differenti li trid tara kif se tindirizzahom.

CARMEN DELICATA: Naħdmu wkoll fuq diffikultajiet varji, fejn għandek pereżempju l-effetti tal-vjolenza bħal sexual and emotional abuse.

Aħna ma naħdmux mal-koppja meta jkun hemm il-vjolenza għaddejja imma importanti li l-ewwel dik il-vjolenza tieqaf.

Aħna nirriferu lill-koppja għand l-Appoġġ, fejn il-mara jkollha s-support tas-social worker u r-raġel, jekk jaċċetta, imur il-Men's Services.

Imbagħad ladarba l-vjolenza tieqaf aħna nkunu nistgħu nindirizzaw ir-relazzjoni ta' bejniethom.

THE CHAIRMAN: Vjolenza fiżika jew tista' tkun f'forma oħra?

CARMEN DELICATA: Għandek vjolenza fiżika u vjolenza emozzjonali.

Forsi mhux dejjem imorru għand l-Appoġġ imma jkunu jridu jmorru d-Domestic Violence Unit.

Min-naħa tagħna dejjem nagħtuhom dak il-parir ħalli jkollhom individual support.

Problemi oħra jistgħu jkunu relatati mal-alkoħol u d-drogi, fejn hawnhekk ukoll importanti li jkunu waqfu mill-vizzju u jkunu kommessi li ma jerġgħux jaqgħu.

Ovvjament mhux se jiġu għandna fis-sakra jew inkella taħt l-influwenza tad-droga.

Għandek ukoll issues marbuta ma' disability and cronic illness li ġġib ħafna diffikultajiet fir-relazzjoni, kif ukoll same sex relationships li they are very open li jiġu jitkellmu magħna u ġieli jistaqsuna jekk insibux diffikultà biex naħdmu magħhom.

Ovvjament aħna ma nsibu l-ebda diffikultà.

Naħdmu wkoll ma' familji fejn ikun hemm fostering u adoption.

Issues oħra huma rebuilding relationships after traumatic events, long term unemployment jew inkella xi inċident li jġib miegħu mewt fil-familja.

Dawn il-problemi kollha tgħin ħafna meta tarahom fil-kuntest tal-familja.

KAREN BISHOP: Is-sabiħ tas-systemic therapy hija l-flessibilità.

Mela inti mhux se tgħid ma' dawk se naħdem magħhom u mal-oħrajn huwa aktar diffiċli imma qisek se tħares lejn is-sistemi differenti bid-diffikultajiet differenti tagħhom.

CARMEN DELICATA: Naturalment mhux dejjem naraw il-familja kollha f'daqqa imma jistà jkun li naraw lill-ġenituri waħedhom, skond il-każ x'ikun.

FREDERICK AZZOPARDI: X'tifhmu biha l-parti fejn qed tgħidu "fertility related difficulties"?

KAREN BISHOP: Pereżempju meta jkollok koppji għaddejjin minn proċess fejn ma jkunux jistgħu jinqabdu pregnant.

Ovvjament aħna mhux se ngħinuhom mil-lat mediku għax m'aħniex tobba.

FREDERICK AZZOPARDI: Pereżempju intom tirriferuhom biex imorru jkellmu speċjalista ħalli forsi jagħmlu t-trattament tal-IVF?

KAREN BISHOP: Bħalissa qiegħda naħdem ma' koppja f'dan il-kuntest.

Pereżempju l-mara trid tagħmel l-IVF filwaqt li r-raġel ma jridx u allura tinħoloq din is-sitwazzjoni fir-relazzjoni tagħhom.

Mela inti, permezz tat-terapija se tgħinhom jissudaw l-options tagħhom.

Aħna mhux se nirrakkmandaw li jmorru għall-IVF għax dak mhuwiex il-kompitu tagħna imma se ngħinuhom jaħsbu fuq il-kuntest ta' din id-deċiżjoni.

CARMEN DELICATA: Ġieli tkissirhom il-koppja minflok tagħmilhom aktar b'saħħithom.

Meta koppja ma jkollhomx tfal ir-relazzjoni tagħhom issir aktar intensa għax qisu li t-tfal jaljenawk.

THE CHAIRMAN: It-tfal ġieli jagħtuk an extra positive energy.

CARMEN DELICATA: It-tfal jaljenawk mir-relazzjoni u meta t-tfal jitilqu mid-dar tal-ġenituri u dawn jerġgħu jiġu waħedhom, dik li aħna nsejħulha l-empty nest, dawn se jerġgħu jiġu wiċċ'imb wiċċ u allura r-relazzjoni tagħhom se tkun aktar intensa.

KAREN BISHOP: Jiġu ħafna koppji għandna meta t-tfal ikunu kibru u jibdew jistaqsu x'inhu jżommhom flimkien.

U hemmhekk jibda jkun hemm mumenti ta' kriżi.

Ħafna drabi jiġu koppji li jkunu jew fil-bidu tal-ħajja miżżewġa tagħhom jew inkella aktar tard fil-ħajja tagħhom, u ċjoè meta jkun hemm dawn it-tip ta' tibdiliet f'ħajjithom.

FREDERICK AZZOPARDI: Naħseb li l-problema hi li jkunu waslu f'età fejn ikunu se jirtiraw u allura aktar u aktar ma jkollhomx x'jagħmlu.

CARMEN DELICATA: Ir-riċerka turina li s-systemic therapy għandha effetti aktar long term għax tkun qiegħed tindirizza l-problema f'kuntest ħolistiku.

Hija wkoll cost effective għax meta għandek session, inti qiegħed tara l-familja kollha minflok qiegħed tara lill-membri b'mod separatament.

Mela f'siegħa se tara l-familja kollha jew se tara lill-koppja flimkien mentri jekk se tara lill-membri ta' dik il-familja separatament se tieħu ħafna aktar ħin.

Pereżempju jiena kelli session ma' familja bi tlitt itfal u allura li kieku kellek tarahom b'mod individwali, kien ikollok tieħu erba' sigħat jew aktar!

KAREN BISHOP: Biex inkompli nżid miegħek ikolli ngħid li din hija daqxejn ta' problema għax jekk kull persuna fil-familja jkollha s-social worker tagħha, aktar se jkollok spejjeż u aktar għandek riżorsi allokati ma' familja waħda.

Ġieli nkunu meeting u nkunu għaxar professjonisti, bejn social workers, terapisti, eċċ. Issa min-naħa l-oħra mhux qed ngħidu li l-family therapist jista' jagħmel kollox għax ħafna drabi l-input ta' professjonisti oħra jkun siewi wkoll.

THE CHAIRMAN: Jien dejjem inħares lejn il-Knisja bħala dik l-istituzzjoni li ssettjat l-aġenda u l-qrar dejjem tagħmlu b'mod individwali.

Allura meta tagħmel din it-terapija ma' grupp taħseb li se jkollha l-istess positive outcomes bħal meta qed tagħmel it-terapija on a one to one basis?

CARMEN DELICATA: Naħseb li jkun hemm lok għal one to one, anke meta nagħmlu couple work noffrulhom session separata imma ma jistgħux joqogħdu jgħidulna s-sigrieti qishom qegħdin iqerru għax inkella ma naħdmux u dak li jgħidu se jintuża flimkien imbagħad.

Aħna ma noqogħdux nitkellmu fuq il-problemi ta' min se jsajjar u ta' min se jagħmel xi ħaġa oħra imma nitkellmu fuq l-intimità ta' bejniethom.

It-terapija toħloq dak l-ispazju biex il-koppja jitkellmu fuq dan il-livell flimkien u noħolqu feeling ta' safety li huwa effettiv ħafna.

Imma nerġa' ngħid li jkun hemm lok għal individual sessions.

Xi kultant jkunu jridu jgħidu ċerti affarijiet imma jibżgħu jitkellmu fuqhom għax jaħsbu li se jweġġgħu lil xulxin.

FREDERICK AZZOPARDI: Ikunu fil-libertà li jiftħu qalbhom meta jkunu waħedhom …

KAREN BISHOP: L-isfida se tkun li b'dak li tkellimna fuqu llum bejnietna kif se neħduh magħna għal-laqgħat tagħna mal-partner jew mat-tfal?

Dan ma jfissirx li hemm boundary bejn it-tfal u l-ġenituri.

Mela jekk il-ġenituri ġew għat-terapija, dawn għandhom issues kemm bħala koppja u kemm mat-tfal u allura hawnhekk mhux qed ngħidu li l-issues kollha tal-koppja se jiġu mitkellma quddiem it-tfal tagħhom.

F'kelma waħda aħna nirrispettaw dik il-boundary li hemm bejn ir-relazzjoni tal-ġenituri u t-tfal.

CARMEN DELICATA: Huwa preventiv, jiġifieri għalkemm il-familji jiġu meta jkunu diġà f'diffikultà, in the long run se tgħinhom biex ma jidħlux f'diffikultajiet akbar.

Ħafna drabi l-familji qisu jżommu dak il-kuntatt u meta l-affarijiet jibdew jiċċaqilqu daqxejn jew forsi jmorru xi ftit lura, dawn jerġgħu jiġu.

Ħafna drabi l-klijenti jibqgħu jiġu għandna.

So early support and early intervention hopefully will stop that ripple effect għax jekk insaħħu lill-ġenituri u nsaħħu lill-koppji, se noħolqu ambjent fejn it-tfal ikunu jistgħu jitrabbew b'mod aktar san.

KAREN BISHOP: Ħafna affarijiet li qegħdin fuq il-preżentazzjoni diġà tkellimna dwarhom imma aħna nitkellmu wkoll fuq l-idea ta' life cycle u taċ-ċiklu li l-familja tgħaddi minnu.

Mela inti għandek żewġ persuni li żżewġu, imbagħad bdew irabbu t-tfal, imbagħad it-tfal kibru u ħallew id-dar, eċċ. U qisu matul dawn l-aħħar 20 sena rajna l-life cycle tal-familja Maltija jinbidel u qed naraw kemm il-familji qegħdin jaffaċċjaw tibdil minn barra.

Fil-fatt għandek tibdil fis-soċjetà, tibdil fil-kultura u għandek tibdil minn ġewwa l-familja.

Pereżempju jekk qed nitkellmu fuq familji ta' 30 sena ilu l-understanding kien li r-raġel imur jaħdem filwaqt li l-mara toqgħod id-dar trabbi u tieħu ħsieb tat-tfal u tad-dar.

Ħafna nies kienu jaċċettaw dik is-sistema u ma kienux jikkonsidraw triq oħra.

Illum għandek il-mara li qiegħda toħroġ taħdem ukoll u allura r-relazzjoni saret aktar ugwali bejn il-mara u r-raġel.

Għalhekk wieħed jibqa' miżżewweġ ħafna drabi aktar għall-intimità mas-sieħeb jew sieħba tiegħu.

Qisu llum wieħed m'għadux jibqa' f'dik ir-relazzjoni għax m'għandux għażla oħra u għalhekk l-aspettattivi kibru.

FREDERICK AZZOPARDI: Intom taraw xi differenzi bejn koppja miżżewġa u koppja oħra li mhumiex miżżewġin imma li qed jgħixu flimkien?

Hemm differenza bejn koppja miżżewġa u koppja li qegħdin jgħixu flimkien imma mhumiex miżżewġin?

KAREN BISHOP: Naħseb li l-livell ta' commitment fil-verità ma jiġix imkejjel minn jekk intix miżżewweġ jew le.

FREDERICK AZZOPARDI: Li rrid ngħid jien hu jekk ikollhomx aktar problemi min hu miżżewweġ jew inkella min qed jgħix flimkien.

Jew inkella ma tagħmilx differenza?

CARMEN DELICATA: Naħseb li meta jkunu miżżewġin iħossu li jridu jsalvaw iż-żwieġ tagħhom u allura jiġu għat-terapija.

Meta ma jkunux miżżewġin għandhom inqas rabtiet avolja xorta jħossu dik il-bond bejniethom.

Il-familjarità tar-relazzjoni u l-istabilità hemm tkun u xorta jħossuha imma naħseb li jiġu inqas għall-għajnuna minn dawk il-koppji li jkunu miżżewġin.

KAREN BISHOP: Tinsiex ukoll li ftit ilu kien hemm koppji li forsi xtaqu jiżżewġu imma ma setgħux jagħmlu dan.

U hawnhekk qiegħda ninkludi wkoll persuni gay u persuni separati.

Dawn ma jfissirx li ma kellhomx ix-xewqa li jiżżewġu imma dan ma kienx possibbli għalihom.

Għalhekk ma tistax tkejjel il-commitment f'dawk il-każijiet.

Jekk pereżempju nħarsu lejn il-familja tradizzjonali, kif qed taraw f'din l-islide, naraw dawn l-istampi li juru xejriet differenti.

Għandek stampa ta' wieħed qiegħed waħdu, imbagħad ingħaqad ma' persuna oħra u saru koppja, iżżewġu, kellhom it-tfal u dawn bdew jikbru sakemm waslu biex jitilqu mid-dar.

Imbagħad qed naraw stampa ta' nannu bin-neputija fuq ħoġru u bi ktieb f'idejh.

Kif qed ngħidu dik ir-realtà hija r-realtà ta' xi familji imma għandek ħafna familji oħra li qegħdin jiltaqgħu ma' realtajiet differenti u qishom qed jgħixu sitwazzjonijiet ħafna aktar kumplessi minn dawn li qed naraw f'dawn l-istampi.

CARMEN DELICATA: Qisu qabel kellna struttura u konna nimxu magħha għax kien ċar x'inhu mistenni minna mentri llum dawk il-boundaries spiċċaw.

In a way dak li jkun għandu ħafna għażliet u aktar ma jkun hemm għażliet, aktar se jinħolqu diffikultajiet u komplikazzjonijiet.

KAREN BISHOP: Fil-fatt jidher li t-trends Maltin jaqblu ma' dak li qed jiġri fil-kumplament tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea, fejn allura qegħdin naraw inqas żweġijiet u dawk iż-żweġijiet qed jispiċċaw f'divorzju.

Apparti minn hekk hemm ħafna tfal li qegħdin jitwieldu barra miż-żwieġ.

Dawn huma kollha familji li mhumiex qed jintlaħqu mis-servizzi main stream u allura qegħdin naraw familji li qed jiġu għall-għajnuna li mhumiex magħqudin fiż-żwieġ.

CARMEN DELICATA: Jiena qiegħda nara żieda ta' koppji li għadhom għarajjes li qed jiġu għall-għajnuna.

U fejn forsi qabel kienu jagħlqu għajnejhom u jibqgħu għaddejjin bir-relazzjoni tagħhom, illum qed jibżgħu u jkunu jridu jkunu aktar b'saħħithom fir-relazzjoni tagħhom.

THE CHAIRMAN: U kif tasal għalikom?

Min jixtieq jitlob l-għajnuna tagħkom x'irid jagħmel?

KAREN BISHOP: Ħafna nies ifittxuna anke minn fuq l-internet.

THE CHAIRMAN: Il-problema mhux li ma jkunx hawn servizz imma li dak li jkun ma jkunx jaf li jeżisti u allura ma jagħmilx użu minnu.

KAREN BISHOP: Aħna noffru s-servizz b'mod privat ukoll u allura dak li jkun jista' jiġi referred mill-psikjatra tiegħu.

Pereżempju l-psikjatra jagħraf li l-problema fiha element ta' issues marbuta mar-relazzjoni u allura jirriferih għandna.

Jew inkella jċempillek xi ħadd għax ħabib tiegħu uża s-servizzi tagħna u allura jkun jixtieq jagħmel appuntament huwa wkoll.

CARMEN DELICATA: Dak huwa xogħol privat.

Aħna għandna referral form li nagħtuha lill-Health u lill-Education imma n-nies jistgħu jċemplu wkoll lis-segretarja tagħna u jagħmlu appuntament magħha.

THE CHAIRMAN: Intom qegħdin l-Università wkoll?

KAREN BISHOP: Le, aħna istituzzjoni indipendenti.

CARMEN DELICATA: Imma ngħallmu wkoll l-Università.

KAREN BISHOP: Ikollna waiting list imma ftit ikun hemm nies jistennew.

FREDERICK AZZOPARDI: Naħseb li ridt tgħid inti Sur President, hu li donnu n-nies mhumiex konxji dwar dan is-servizz.

Almenu jien hekk qed inħoss.

THE CHAIRMAN: Ġieli jkollna servizzi li minħabba nuqqas ta' marketing in-nies ma jkunux jafu bihom.

Pereżempju fis-subconscious inti taf li jekk tikser idejk jew saqajk trid tmur mill-ewwel il-polyclinic u jekk ħbatt bil-karozza trid iċċempel lill-pulizija jew lill-warden.

Imma meta jkollok problema fir-relazzjoni tiegħek ma tafx fejn għandek tmur għax ħafna nies ma jafux li intom qed toffru dan is-servizz.

KAREN BISHOP: Din qiegħda tinbena wkoll.

Issa qabel l-awareness għal IFT hemm bżonn li jkun hemm l-awareness dwar x'inhi family therapy.

Wieħed għandu jkun jaf li aħna differenti minn psikjatra u t-terapija tagħna differenti minn terapiji oħra.

Aħna għandna wkoll istitut pjuttost ġdid u ilna noperaw biss għal dawn l-aħħar erba' snin.

Madankollu s-servizzi tagħna bil-mod il-mod qegħdin jikbru.

FREDERICK AZZOPARDI: Pereżempju f'Għawdex ma tantx jinħass is-servizz tagħkom.

CARMEN DELICATA: Imma kellna studenti minn Għawdex u nispera li joħolqu l-family therapies f'Għawdex ukoll.

FREDERICK AZZOPARDI: Importanti għax aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar se jkollna bżonnu dan is-servizz.

KAREN BISHOP: Kellna klijenti minn Għawdex imma nifhem li biex toqgħod titla' minn Għawdex biex tagħmel session ma tantx huwa komdu.

CARMEN DELICATA: U l-Gvern joffri wkoll dan is-servizz permezz tal-Aġenzija Appoġġ.

THE CHAIRMAN: Jiena naf b'diversi servizzi oħrajn li joffrihom il- Gvern imma li n-nies ma jkunux jafu bihom u allura ma jużawhomx.

Għalhekk jiena dejjem naħseb fuq kif nistgħu nagħmlu aktar użu minn dawn is-servizzi importanti.

CARMEN DELICATA: Hopefully il-Gvern jindirizzaha din is-sitwazzjoni u joffri dan is-servizz.

KAREN BISHOP: Ir-riċerka turi li s-servizz jgħin l-aktar meta inti se ssibu fil-kuntest li qiegħed fih u allura jekk qiegħed l-iskola se ssibu hemmhekk u jekk qiegħed l-isptar se ssib team ta' family therapists hemmhekk.

Ovvjament irridu nżommu quddiem għajnejna li l-professjoni hawn Malta għadha pjuttost żgħira.

Fil-fatt l-istudju fil-family therapy lokalment beda at a Masters level f'dawn l-aħħar sentejn.

U min hu family therapist illum għax mar jistudja barra.

FREDERICK AZZOPARDI: Pereżempju f'Għawdex hemm Dar Ġiuseppa Debono li tilqa' fiha tfajliet żgħar li joħorġu tqal u hemmhekk jieħdu ħsiebhom sakemm ikollhom it-tarbija.

Imbagħad x'ħin jissettiljaw u kollox ilaqqgħuhom mal-ġuvni tagħhom u jaraw jekk humiex lesti li jkomplu jgħixu flimkien.

Issa jiena naħseb li intom tistgħu tkunu ta' għajnuna f'każijiet bħal dawn fejn tkunu tistgħu taraw jekk humiex kompetenti biex jiżżewġu.

Nerġa' ngħid li l-għajnuna li tingħatalhom f'din id-dar iddum sakemm ikollhom it-tarbija u mbagħad iridu jaraw fejn se jmorru jekk tal-familja ma jaċċettawhomx lura magħhom.

CARMEN DELICATA: Eżatt u dak huwa mod differenti kif naħdmu.

KAREN BISHOP: Qisu n-nies għadhom ifittxu l-imħabba u għadhom ifittxu d-dar u allura ħafna nies jerġgħu jfittxu t-tieni relazzjoni meta l-ewwel waħda ma tkunx irnexxitilhom.

Kif jgħidu l-bniedem mhuwiex magħmul biex jibqa' waħdu.

Kif qed taraw hawnhekk iffokajna fuq x'jiġri meta koppja terġa' tidħol għat-tieni relazzjoni u allura jkollok l-isfidi tal-blended family.

Mela għandek raġel ġej minn żwieġ ieħor jew minn relazzjoni oħra bit-tfal tiegħu, għandek mara li ġejja minn relazzjoni oħra u bit-tfal tagħha u dawn se jibdew ħajja flimkien.

Mela l-koppja qiegħda terġa' tistabilixxi l-identità tagħha bħala koppja.

U kif diġà għedt f'dawn ir-relazzjonijiet jista' jkollok tliet tipi ta' wlied; ulied ir-raġel, ulied il-mara u ulied minn din l-unjoni l-ġdida.

Naraw ħafna familji li qed jaffaċċjaw din il-kumplessità, inkluż it-tfal għax terġa' u tgħid li l-koppja jkunu għażlu lil xulxin imma t-tfal mhux neċessarjament ikunu on board f'din il-biċċa.

Mela kif se jibnu relazzjoni bejniethom bħala aħwa u kif se jżommu kuntatt mal-ġenituri l-oħra tagħhom?

Qisu hemm ħafna kumplessitajiet x'wieħed jista' jimmaniġġja.

Kif intqal aktar qabel il-familja primarja spiċċat u allura qisu qegħdin nibnu xi ħaġa ġdida.

Ġieli t-tfal jinqabdu ma' min se jżommu u ma jkunux qishom jafu jekk għandhomx jibdew iħobbu l-missier il-ġdid tagħhom jew għandhomx iħallu l-omm il-ġdida tieħu ħsiebhom.

X'messaġġi qiegħed nieħu mill-ġenitur l-ieħor li mhuwiex qiegħed hawn?

Qisu jkun hemm ħafna u ħafna minn dawn id-diffikultajiet.

Kif diġà għedt il-koppja jagħżlu lil xulxin imma t-tfal għandhom dak il-pakkett u jridu jitgħallmu jadattaw għalih.

Ħafna koppji se jkollhom issue ta' finanzi għaliex għandek il-kwestjoni tal-manteniment u forsi anke jibdew jaħsbu għal dar ġdida flimkien.

Imbagħad għandek il-kwestjoni l-oħra ta' kif se nimxu bir-relazzjoni tagħna bħala ġenituri mal-ex-partners tagħna.

Pereżempju jekk jiena ddeċidejt li ma nistax inkompli ngħix mar-raġel tiegħi, dan xorta waħda għadu missier it-tfal tiegħi u allura huwa fl-interess tat-tfal li nsib mod kif nibqa' naħdem miegħu fejn jidħlu t-tfal.

Aħna naraw ħafna familji sfortunatament fejn il-ġenituri ma jitkellmux u allura t-tfal jispiċċaw jagħmluha tal-pustiera għalihom sabiex jgħaddu l-affarijiet jew messaġġi min-naħa għall-oħra.

U hemmhekk it-tfal jidħlu f'ħafna anzjetà għax qishom qed iġorru deċiżjonijiet u stress li mhuwiex tagħhom.

Mela jekk aħna se ngħinu lill-ġenituri biex dawn isibu mezz kif jibqgħu jirrispettaw lil xulxin u jġibu ruħhom b'mod ċivili għat-tfal, din żgur se tgħin fil-kwalità tal-ħajja tat-tfal.

CARMEN DELICATA: Meta l-ġenituri jkunu qegħdin f'separazzjoni, tant ikunu f'sitwazzjoni diffiċli u tant ikollhom sfidi ġodda quddiemhom li ma jkollhomx spazju biex jaħsbu fuq il-bżonnijiet tat-tfal.

Tant ikunu overwhelmed bid-diffikultajiet tagħhom li jkun hemm ħafna li ma jkunux jistgħu jaħsbu fuq it-tfal u joffrulhom spjegazzjoni ta' dak li jkun għaddej fil-familja tagħhom.

U għalhekk naħseb li hemm bżonn li tingħata aktar attenzjoni fuq it-tfal f'dan iż-żmien partikolari.

It-tfal huma very resiliant u b'saħħithom f'din it-transition imma ħafna drabi qed ikunu minsijin.

Il-ġenituri jkunu jixtiequ juru li qegħdin ilaħħqu mat-tfal u meta tistaqsihom fuqhom jgħidulek mill-ewwel li t-tfal orrajt u qisu lanqas ikunu jridu jitkellmu fuqhom!

Imma aħna nafu li dan mhuwiex minnu għax fl-iskejjel jibdew juru li jinsabu mħawwdin emozzjonalment.

KAREN BISHOP: Ma ninsewx li dawn ġenituri u t-tfal iħobbuhom it-tnejn li huma.

U allura meta qiegħed tara tnejn min-nies li tant tħobb u li għalik huma d-dinja f'dan il-kunflitt u li qegħdin jiġġieldu kontinwament, inti se tweġġa'.

Mela kif se nispjegaw lit-tfal x'inhu jiġri u kif se nuruhom li minkejja li bħala koppja m'aħniex sew, mat-tfal ma nbidel xejn?

Kif se nwasslu dak il-messaġġ?

CARMEN DELICATA: It-terapija tagħti vuċi lit-tfal u tgħinhom jitkellmu.

Dawn il-ħsebijiet li jkunu qegħdin ibernu fihom jagħtuhom vuċi u meta jitkellmu t-tfal se jistrieħu.

Mela trid tgħinhom jesprimu ruħhom.

KAREN BISHOP: Trid tgħin lil ġenitur l-ieħor sabiex iħalli lit-tfal iħobbu lil ġenitur li f'għajnejhom ikun żbalja.

Mela jekk jiena bħala omm qiegħda nara lill-missier b'mod ikrah, b'mod indirett nista' ngħaddi dan il-mesaġġ lit-tfal tiegħi.

U t-tfal jinqabdu fin-nofs.

L-isfida bħala ġenitur hi kif se nagħtihom il-permess biex ikollhom relazzjoni tajba ma' kulħadd u dik ħafna drabi narawha.

Pereżempju fl-2011 f'pajjiżna daħal id-divorzju u aktar kmieni s-sena l-oħra ġew rikonoxxuti l-koppji tal-istess sess u allura qegħdin naraw ukoll dawn ir-realtajiet ġodda.

Mela għandna dawn il-familji differenti li rridu naraw kif se nagħtuhom vuċi biex jitkellmu fuq il-bżonnijiet tagħhom u rridu nedukawhom ukoll.

Dan huwa kunċett ġdid għal Malta.

Ir-riċerka turi li ħafna problemi fiżiċi u psikoloġiċi huma relatati mal-familja u mad-diffikultajiet li tiltaqa' magħhom il-familja.

U allura l-isfida bħala pajjiż hi dik kif se niffaċċjaw dawn l-isfidi.

Kif qegħdin nissapportjaw lill-familji li diġà jeżistu u lill-familji ġodda li qed jinħolqu?

Kif qegħdin nipprevjenu biex ma nħallux il-problemi jkomplu jinħolqu?

Kif se nagħmlu biex nilħqu man-needs of a changing society?

L-ewwel xi ħadd semma ż-żwieġ u r-relationship education u din aħna nisħqu ħafna fuqha.

Aħna ma nsejħulux żwieġ biss għax illum il-ġurnata ma nistgħux nitkellmu biss fuq relazzjonijiet fil-qafas taż-żwieġ, però kif għedna l-ewwel l-uniku servizz ta' edukazzjoni li kien jingħata f'pajjiżna huwa proprju dak li tagħti l-Knisja qabel koppja tiżżewweġ.

Nafu li dan il-kors jeskludi l-koppji barranin u l-koppji tal-istess sess kif ukoll koppji li għal xi raġuni ddeċidew li jikkoabitaw minflok jiżżewġu.

U allura għandek ħafna nies li mhumiex qegħdin jintlaħqu u m'hemmx servizz ieħor għalihom.

M'hemm xejn offrut fuq bażi nazzjonali għalihom u allura kif se nieħdu ħsieb ta' dawn il-koppji li huma prezzjużi daqs il-koppji l-oħra li żżewġu bil-Knisja?

Kif se nippreparawhom għar-realtajiet li qed jiffaċċjaw?

Dik hija xi ħaġa li aħna bħala istituzzjoni nħossuha importanti ħafna.

FREDERICK AZZOPARDI: Din it-trend ta' dawn il-koppji jista' ikun li se tkompli tiżdied maż-żmien.

KAREN BISHOP: Ma tistax twaqqafhom u allura l-isfida hi fuq kif se noħolqu kampanja ta' edukazzjoni fuq bażi nazzjonali.

X'inhuma dawk l-isfidi speċjali li dawn in-nies qegħdin jiltaqgħu magħhom?

Imbagħad għandek ix-xogħol li jsir mal-Qorti tal-Familja.

Ħafna drabi l-biċċa l-kbira tal-medjazzjoni jiġu riferuti x'imkien imma qisu m'hemmx servizz awtomatiku li jgħaqqad il-Qorti mal-family therapy.

In-nies se jfittxu l-għajnuna b'mod privat u mhux bilfors li se jinqdew mill-ewwel.

Għaldaqstant hemmhekk qegħdin naraw lakuna.

Ġieli jiġu koppji għandna li jkun hemm ċans ta' rikonċiljazzjoni bejniethom u allura trid taqbadhom mill-ewwel għax ladarba jkunu diġà waslu sal-Qorti, l-affarijiet ikunu ħraxu sew.

Imbagħad għandek oħrajn li jkunu jixtiequ jisseparaw u inti se tipprova tgħinhom biex jagħmlu dan il-pass.

Imma fejn għandek tfal li qed ibatu hemmhekk qed naraw id-diffikultajiet u jrid ikun hemm servizz ta' backup li jkun jista' jagħti s-sapport lill-familji li sabu servizz magħhom u mhux iridu joqogħdu jħabbtu l-bibien biex isibu l-għajnuna li għandhom bżonn.

CARMEN DELICATA: Finanzjarjament diġà jkunu mgħobbijin bl-ispejjeż legali.

Naħseb li għandna bżonn ta' servizz qabel ma' dawn in-nies jidħlu għall-proċess legali biex ikollhom daqxejn pschyco education fuq dak li se jkunu qed jistennew u minn xiex iridu jgħaddu għax ġieli ma jkunu jafu xejn u jintilfu!

Ġieli jkollok nies ta' ċertu livell ta' edukazzjoni li jkunu mitlufa wkoll.

U għalhekk nemmen li hemm bżonn ta' servizz li jkun jista' jgħinhom u jedukahom.

Dan is-servizz naħseb li għandu jingħata b'xejn u għalkemm ma jkunx obbligatorju n-nies għandhom jiġu mħeġġa biex jattendu ħalli jkunu ppreparati għas-pschyco-social aspect tas-separazzjoni.

FREDERICK AZZOPARDI: Hemm min x'ħin jisma' il-kelma "Qorti" jibda jgħidlek min jaf x'se jiġri la jmur u x'se jistaqsuni, jiġifieri jitħawwdu qabel ma jibda l-proċess.

CARMEN DELICATA: Meta dawn in-nies ikollhom l-avukat tagħhom se jkollhom l-għajnuna għax dan se jispjegalhom l-affarijiet.

Issa jiena qiegħda nirriferi għall-proċess psikoloġiku.

X'jiġri fil-familja u x'hemm bżonn li jagħmlu?

Kif se jibqgħu jitkellmu flimkien bħala ġenituri?

U kif se jindirizzawhom lit-tfal biex jgħidulhom x'se jiġri?

Kif se jgħidulhom?

U x'se jgħidulhom?

Allura hemmhekk irridu nagħtu xi forma ta' għajnuna.

KAREN BISHOP: Għandek ukoll realtajiet ġodda li jiġu wara s-separazzjoni fejn pereżempju għandek missirijiet jew ommijiet li ma kenux involuti fil-ħajja tat-tfal u issa matul il-weekend se jsibu ruħhom magħhom ġurnata sħiħa.

Hemmhekk qed naraw ħafna ġenituri li qed ibatu għax ma jafux kif se jirrelataw mat-tfal tagħhom u ma jkunux jafu x'għandhom bżonn mingħandhom it-tfal.

Mela hemmhekk ir-relazzjoni tagħhom ta' ġenituri se tinbidel għax jekk qabel kienu jaraw lit-tfal fil-kuntest mal-ġenitur l-ieħor, issa f'daqqa waħda se jsibu ruħhom waħedhom mat-tfal.

Issa hemm ġenituri li dik is-sitwazzjoni se jindirizzawha b'mod pożittiv ħafna u għandek ġenituri oħra li se jbatu.

U din tgħodd l-aktar għall-missirijiet.

CARMEN DELICATA: Il-mara tkun il-buffer bejn il-missier u t-tfal u allura, kif l-omm toħroġ mix-xena, il-missier se jħossu mitluf u allura jibda jillimita ruħu għal sagħtejn biss mat-tfal tiegħu.

Ġieli jkunu wkoll xi ftit magħfusin mill-flus u allura jkollhom diffikultà akbar fuq x'se jagħmlu.

Għalhekk ikollhom bżonn ta' xi ftit tal-coaching.

KAREN BISHOP: Qisna aħna naraw il-bżonn ta' awareness campaigns li jkunu fuq bażi nazzjonali.

Aħna nemmnu mhux biss li trid taħdem biex issolvi l-problema imma li kemm jista' ikun nipprevjenu u għalhekk importanti t-tagħlim għax kif ngħidu "bniedem avżat nofsu armat".

Allura rridu naraw kif se nedukaw lill-pubbliku fuq il-komplessitajiet tal-familja.

Jien din naraha ħafna li tiddependi mill-media u hija għad-diskrezzjoni tal-programmi li jkun hemm fuq it-televiżjoni, fejn biex ngħid hekk mhux dejjem dawn ikunu ta' kwalità fl-informazzjoni li jgħaddu.

FREDERICK AZZOPARDI: Fil-fatt dawn jistgħu aktar iħawwduhom milli jedukawhom.

KAREN BISHOP: Fl-istess ħin jekk inti tħalli f'idejn dak is-settur, dan se jkollu l-libertà li meta se juri l-kumplessità tal-familja, se juri liema aspett jixtieq juri hu.

Bl-istess mod aħna naraw il-bżonn ta' programmi edukattivi fl-iskejjel, kemm fil-livell primarju kif ukoll fil-livell sekondarju.

Aħna t-tnejn naħdmu fi skola u nafu kemm it-tfal jitgħajjru bil-familji ta' xulxin u bis-sitwazzjonijiet li jkunu għaddejjin minnhom.

U xi kultant it-tfal bejniethom ibatu biex jispjegaw x'inhi s-sitwazzjoni tal-familja tagħhom u biex jidentifikaw ruħhom ma' familja.

Allura naħseb li jekk ngħinu lit-tfal u liż-żgħażagħ fl-iskejjel sabiex jifhmu aktar ir-relazzjonijiet, meta għada pitgħada se jiġu biex jifformaw relazzjoni jkunu f'pożizzjoni aħjar.

Illum il-ġurnata ta' 16 u 17-il sena ħafna żgħażagħ ikunu diġà bdew l-ewwel relazzjoni tagħhom.

Nistgħu ngħinuhom kemm biex jifhmu aktar lill-familja tagħhom u anke biex jaħsbu aktar fuq ir-relazzjonijiet li se jkunu qegħdin jibnu huma stess.

Fl-opinjoni tagħna dik hija xi ħaġa importanti ħafna.

Ovvjament huwa importanti wkoll it-taħriġ.

Issa hawnhekk qed nitkellmu fuq xogħol li jinvolvi ħafna riżorsi u jrid ikun hemm min jista' jagħmlu dan ix-xogħol.

Aħna nemmnu li huwa importanti li ninvestu fit-taħriġ biex ikun hemm aktar professjonisti li jużaw dawn l-iskills.

Kif intqal aktar qabel, l-ideat sistemiċi mhumiex biss tal-family therapists imma huma wkoll tas-social workers li jitħarrġu fuq is-systemic ideas.

Aħna għandna għalliema li ġew jitħarrġu fuq is-systemic ideas u għandna wkoll midwives li xtaqu jagħmlu l-korsijiet magħna.

Jiġifieri qegħdin naraw din il-firxa u aktar ma wieħed jifrex aktar se jkun hemm outreach.

Il-midwife mhijiex family therapist imma jista' ikollha aktar awareness ta' x'inhu jiġri fil-koppja f'dak il-ħin tant delikat fil-ħajja tagħhom.

L-istess l-għalliema tista' tkun aktar sensittiva għall-bżonnijiet tat-tfal li jkollha fil-klassi tagħha.

Aħna dan narawh li se jgħin lill-familji għax qed tilħaqhom mill-bidu għax imbagħad, aktar mal-affarijiet jeskalaw aktar ikun diffiċli biex issolvihom.

Mela aktar ma naħdmu fuq l-outreach u fuq il-prevention, aktar se niffrankaw biex ngħid hekk.

Jiena kont għamilt degree fil-youth work.

Tistgħu tgħiduli l-youth work fiex jidħol f'dan kollu?

Il-youth worker huwa an informal educator u naħseb li għandu rwol importanti ħafna fost iż-żgħażagħ.

Issa din il-professjoni hija pjuttost ġdida imma naħseb li l-informal education tidħol kullimkien hux?

CARMEN DELICATA: (Interruzzjonijiet) Naħseb li hemmhekk sabu saqajhom.

THE CHAIRMAN: U l-youth worker huwa aktar assoċċjat mal-youth centres.

THE CHAIRMAN: Le, il-youth worker aktar jenfasizza fuq kif se jeduka aħjar liż-żagħżugħ skond il-bżonnijiet tiegħu.

Mela jekk jien il-ħteġijiet tiegħi huma li nifhem lill-ġenituri u nipprova nsib l-ispazju f'dak l-ambjent … Veru li l-youth worker ma jistax jaħdem mal-familja b'mod ġenerali għax mhuwiex family therapist imma huwa an informal educator li huwa l-bażi ta' dan kollu.

CARMEN DELICATA: Il-koppji li huma ġenituri kif se jindirizzaw lill-youth …

THE CHAIRMAN: Hekk hu, anke kif il-youth jindirizza l-probemi tiegħu għax aħna l-ħin kollu ngħidu li we have to empower the people imma biex nagħmlu dan irridu nagħtuhom l-għodda biex jifhmu s-sitwazzjoni tagħhom u biex jagħżlu l-aħjar triq għalihom.

CARMEN DELICATA: Għad irridu nsibulu postu aktar u kif għedt inti naħseb li fl-iskejjel hemm postu.

THE CHAIRMAN: Intom għandkom xi pjan dwar kif għandu jkun?

Hawnhekk tkellimna fuq diversi servizzi u naħseb li l-istitut tagħkom issa għandu l-history tiegħu u allura jista' jagħmel analiżi ta' fejn qegħdin u ta' fejn irridu mmorru.

Qegħdin tipproponu xi ħaġa biex aħna bħala Kumitat inkunu nistgħu nressquha lill-awtoritajiet konċernati?

KAREN BISHOP: Naħseb li rridu naħdmu fuq programm ta' relationship education.

Pereżempju meta koppja tmur għall-kors ta' Kana, ma tmurx għax għandha problema u hemmhekk in-nies imorru meta l-affarijiet għadhom trankwilli u bla problemi.

Mela allura qegħdin jisimgħu b'moħħ miftuħ.

Mela allura rridu xi ħaġa biex tipprevjeni aktar milli xi ħaġa biex issewwi.

THE CHAIRMAN: Illum qegħdin nitkellmu ħafna fuq il-preventative medicine fejn dak li jkun m'għandux għalfejn jimrad biex imur l-isptar imma jista' jżomm ruħu b'saħħtu biex ma jkollux għalfejn imur l-isptar.

U allura anke koppja b'saħħitha fir-relazzjoni tagħha …

KAREN BISHOP: Aħna dik insejħulha relationship enrichment.

THE CHAIRMAN: Tara fejn qed tagħmel tajjeb u fejn tista' ittejjeb.

CARMEN DELICATA: Din il-mistoqsija ġieli nistaqsiha lili nnifsi u nibda ngħid imma għalfejn illum irridu nitgħallmu daqshekk fuq ir-relazzjonijiet!

Inti mingħalik li se tiġik normali li tidħol f'relazzjoni ma' xi ħadd imma llum il-koppji tant iridu affarijiet partikolari minn xulxin … Kif għedna llum m'għadhomx jidħlu f'relazzjoni bħal qabel fejn il-mara għandha bżonn lir-raġel biex imur jaħdem għaliha filwaqt li hi tibqa' id-dar tieħu ħsieb it-tfal u d-dar.

Dik il-mentalità llum spiċċat.

Illum il-mara trid ħabib mir-raġel tagħha u d-demands tal-mara fuq ir-raġel tagħha saru akbar.

Ir-riċerka turi li llum il-mara ma toqgħodx biss għall-happy marriage għalkemm ir-raġel jikkuntenta għax ikun qed jieħu affarijiet oħra, fosthom ċerta stabilità fid-dar u għandu min jeħodħlu ħsieb tat- tfal u tad-dar.

Għalhekk illum ir-relazzjoni saret ħafna aktar kumplessa.

KAREN BISHOP: Naħseb li r-riċerka turi li l-irġiel fiż-żwieġ jgħixu aktar minn irġiel li jgħixu waħedhom.

FREDERICK AZZOPARDI: Għandi suġġeriment fuq dak li kont qed tgħid inti Sur President.

Veru li llum iddiskutejna dan is-suġġett magħkom u intom għedtulna x'intom tagħmlu llum imma ma ħariġx eżatt x'taħsbu li hemm bżonn li jsir 'il quddiem.

X'nistgħu nagħmlu aħna bħala Kumitat?

Ma nafx jekk taqblux miegħi li forsi wara din il-laqgħa tibgħatulna xi suġġerimenti li għandkom biex aħna niddiskutuhom u jekk ikun hemm bżonn li jsir xi tibdil inkellmu lill-ministri inkarigati ħalli jieħdu ħsieb ta' dawn is-suġġerimenti tagħkom.

KAREN BISHOP: Wieħed irid jalloka r-riżorsi meħtieġa għaliha.

Naqblu magħkom mija fil-mija imma dan ix-xogħol huwa time consuming għax irid isir stħarriġ apposta.

FREDERICK AZZOPARDI: Għandkom idea fuqiex nistgħu nitkellmu 'l quddiem biex nimxu 'l quddiem?

U fejn nistgħu ngħadduhilkom?

THE CHAIRMAN: Tistgħu tibagħtuha lis-Segretarju tagħna.

Nirringrazzjakom ħafna ta' din il-preżentazzjoni għax veru kienet interessanti.

KAREN BISHOP: Jekk tkunu tridu xi konsultazzjoni ulterjuri aħna lesti li nagħmluha.

Se nagħtikom il-card bin-numri telefoniċi tagħna.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Mela għal-lum nistgħu nieqfu hawn.

Data oħra għal-laqgħa li jmiss tintbagħat lilkom aktar 'il quddiem.

Nirringrazzjakom.

Fit-7:53 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha titħabbar iktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam