KUMITAT PERMANENTI DWAR IS-SAĦĦA

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 16 ta' April 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.43 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI

Is-Segretarju Parlamentari għas-Saħħa l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 1 li saret fis-26 ta' Marzu, 2014 kienu konfermati.

IS-SITWAZZJONI INDUSTRIJALI FIL-QASAM TAS-SAĦĦA.

DISKUSSJONIJIET MAL-UNIONS EWLENIN.

Il-Kumitat stieden lil Dr Anthony Paul Azzopardi u lil Dr Jason Bonnici, President u l-Onor Segretarju rispettivament tal-Association of Private Family Doctors (APFD) biex jagħtu preżentazzjoni dwar ħidmet l-assoċjazzjoni.

Bil-permess tal-Kumitat, Dr Anthony Paul Azzopardi ppreżenta lill-Kumitat:

Wara huwa ta preżentazzjoni ntitolata:

Wara, l-kumitat stieden lil Mr Bernard Caruana u lil Ms Audrey Sciberras, President u Viċi-President rispettivament tal-Malta Union of Psychologists (MUPP) fejn Mr Caruana ta preżentazzjoni dwar kif ix-xogħol tal-psikologi jidħol fid-diversi taqsimiet kemm tas-saħħa kif ukoll tal-edukazzjoni.

Wara s-Sur Jesmond Bonello, is-Sur Josef Vella u s-Sur Gian Paul Gauci, President, Segretarju Ġenerali u Segretarju tal-Qasam tas-Saħħa rispettivament tal-Unjoni Ħaddiema Magħqudin (UĦM) taw preżentazzjoni fuq in-nuqqasijiet li jiltaqgħu magħhom il-ħaddiema fil-qasam tas-saħħa li huma membri tal-UĦM, fosthom li ġranet tal-leave jiġu kkanċellati, nuqqas ta' komunikazzjoni bejn il-management u l-UĦM, u nuqqas ta' uniformijiet u equipment.

Is-Sur Josef Vella ta preżentazzjoni ntitolata:

Il-President tal-Kumitat stieden ukoll lis-Sur Victor Carachi u lis-Sur Josef Bugeja, President u Deputat Segretarju Ġenerali tal-General Workers' Union (GWU) biex jitkellmu fuq is-suġġett, u fost oħrajn semmew stream lining ta' policies, category allowances, u kif ħaddiema minn diversi skali jispiċċaw jagħmlu l-istess xogħol.

Ġew mistiedna wkoll il-Medical Association of Malta (MAM) fejn Mr Gordon Caruana Dingli u Dr Martin Balzan, President u Segretarju rispettivament tal-Assoċjazzjoni, taw preżentazzjoni dwar is-sitwazzjoni tat-tobba fl-Isptar Mater Dei.

Fost l-oħrajn huma elenkaw il-flessibilità tal-ħinjiet tax-xogħol, il-working-time directive, li għandu jkun hemm titjib fil-management u li l-Primary Health għandha tissaħħaħ.

Wara l-Kumitat stieden lis-Sur Paul Pace u lis-Sur Colin Galea, President u Segretarju Ġenerali rispettivament tal-Maltese Union of Midwives and Nurses (MUMN) biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Is-Sur Pace ta rendikont tal-azzjonijiet industrijali li l-MUMN għandha fl-Isptar Mater Dei, kif ukoll semma n-nuqqasijiet li qegħdin iħabbtu wiċċhom magħhom b'mod speċjali l-infermiera.

Wara kull preżentazzjoni li għamlu l-uffiċjali tal-Unions u tal-Assoċjazzjonijiet, kien hemm diskussjoni.

Fid-9.16 pm il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati iżjed tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 25

L-Erbgħa, 16 ta' April, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 25

L-Erbgħa, 16 ta' April, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta fis-7.06 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 23 li saret nhar l-Erbgħa 9 ta' April 2014 ġew konfermati.

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Se npoġġi din il-korrispondenza fuq il-Mejda tal-Kumitat;

THE CHAIRPERSON: It-tieni item fuq l-aġenda tagħna llum hija d-diskussjoni mas-Sinjura Renee Laivera li se tkellimna ftit fuq ir-rapport li ħareġ mill-Kummissjoni tal-Vjolenza Domestika għas-sena 2013 u Frar 2014.

L-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lis-Sinj.

Laivera talli qiegħda hawnhekk.

Nixtieq infakkrek li din il-laqgħa se tiġi audio recorded.

Issa aħna konna qegħdin naraw daqxejn dan ir-rapport li ħareġ mill-Kummissjoni.

Imma qabel xejn tista'

tgħidilna ftit x'inhu l-irwol tiegħek fi ħdan il-Kummissjoni?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA (Vice-Chairperson for the Commission on Domestic Violence): L-irwol tiegħi huwa ta' Deputy Chair fuq il-Kummissjoni.

Aħna ġejna appuntati s-sena l-oħra u l-irwol tiegħi jiddependi ħafna mid-diskussjonijiet li jkunu għaddejjin.

Ħafna drabi, peress li għandi background sod fuq il-violence against women, jiena naqsam din l-esperjenza tiegħi f'dan ir-rigward u nagħti l-pariri li jkun hemm bżonn.

Pereżempju waħda mill-affarijiet li ħdimt ħafna fuqha kienet is-SART (Sexual Assault Response Team), fejn kont fuq il-kumitat u mbagħad il-Ministru – li llum laħqet President ta' Malta - Marie Louise Coleiro Preca ħatritni chair fuq is-SART fl-isptar Mater Dei.

Nista' ngħid li hemmhekk għamilna ħafna xogħol.

Bażikament kien hemm diskussjonijiet għaddejjin fir-rigward ta' x'hemm bżonn isir fil-ġbir ta' statistika.

Jiena fl-irwol tiegħi bħala Chairperson tal-Kummissjoni għall-Ugwaljanza niġi mistiedna sabiex nattendi għall-meetings dwar il-gender against violence mill-European Institute of Gendery Equality, fejn hemmhekk qegħdin jagħmlu database tajba ħafna fuq il-gender based violence fuq il-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea kollha u qed jaħdmuha bħala mappa.

Allura għamilna preview u ddiskutejna fit-tul x'indicators hemm bżonn u għamilna meeting preliminarju ħafna dwar x'data għandna bżonn niġbru peress li ma kienx hemm data ta' dan it-tip.

Kulħadd jiġbor id-data bil-metodu tiegħu tal-pajjiż differenti.

Allura qed insibuha diffiċli biex naraw the overall picture.

Saret diskussjoni at EU level fuq kif se nikkoordinaw u bħalissa l-institute qiegħed jiġbor l-administration data, jiġifieri dak li jiġbru d-dipartimenti.

Aħna konna ffortunati li għandna wkoll il-prevalence survey u allura għandna snapshot tal-2011 fuq x'qed jiġri fir-rigward tad-domestic violence.

Peress li kulħadd huwa differenti qed jaraw bejn wieħed u ieħor kif jistgħu jikkomparaw din l-admin data mid-dipartimenti.

Pereżempju l-Pulizija l-iktar li jżommu data għax fil-pajjiżi kollha jżommu r-rapporti li jkollhom u allura l-informazzjoni bażika se tkun simili.

Mentri mill-qasam tas-saħħa huwa inqas.

Dawn jibdew jikkomparaw ukoll il-liġijiet, fejn kważi f'ħafna mill-pajjiżi għandek ir-rape legislation u l-istalking legislation.

U allura jibdew jikkomparaw biex jaraw jekk hijiex gender neutral ...

THE CHAIRPERSON: Allura intom qed tiddiskutu dawn l-affarijiet magħhom biex taraw kif tistgħu taħdmu flimkien?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Qegħdin niġbru l-informazzjoni wkoll biex bejn wieħed u ieħor ikollna idea fuq x'qed jiġri f'dan ir-rigward.

Aħna ovvjament qed isir xogħol min-naħa tal-Kummissjoni.

Ir-research analyst tagħna flimkien maċ-Chairperson tal-Commission marru jkellmu lill-Pulizija u lin-nies tal-Qorti biex naraw b'liema mod nistgħu nagħmlu depository ta' data biex kemm jista' jkun ma jkollniex overlapping.

Pereżempju jekk aħna nħarsu lejn il-Pulizija jista' jkun li dawn ikunu marru għand l-Appoġġ u allura, jekk aħna ma noqogħdux attenti jista' ikun li nkunu qegħdin niddupplikaw in-numri.

Anke l-mod ta' kif tinġabar l-informazzjoni.

Pereżempju, kull darba li jsir rapport dak għandu jiġi nnotat bħala każ wieħed anke jekk tkun l-istess persuna li qed tagħmel aktar minn rapport wieħed?

Dawk huma l-issues li qed nidħlu fihom.

THE CHAIRPERSON: Ovvjament dan il-Kumitat ġie mwaqqaf f'Marzu tas-sena l-oħra imma ma rċevejna l-ebda rapporti min-naħa tagħkom.

U meta s-Segretarju tagħna staqsa dwarhom qalulu li hemm xi rapporti tas-sentejn ta' qabel li għadhom pending.

X'sar minnhom dawn ir-rapporti u fejn qegħdin?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Fil-fatt qaluli li x'aktarx se tqum din il-mistoqsija u għalhekk tawni l-informazzjoni biex inkun nista' nwieġeb.

Eventwalment sar a by-annual report tal-2011 u tal-2012 li qatt ma ġie tabled fuq il-Mejda tal-Kamra.

Għaldaqstant, strictly speaking dan għadu mhuwiex uffiċjali.

Meta staqsejna dwar dan lill-Permanent Secretary qalilna li dan għadu ma ġiex imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u għalhekk għadu mhuwiex rapport uffiċjali.

B'hekk ma ġejtx bih illum għaliex qaluli li mhuwiex uffiċjali u li l-ewwel irid jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

THE CHAIRPERSON: L-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lill-Ministru Michael Farrugia talli ngħaqad magħna għal din il-laqgħa.

B'hekk l-affarijiet li jistgħu jqumu f'din il-laqgħa nkunu nistgħu nindirizzawhom flimkien u l-Ministru jkun jaf bihom ukoll.

Jiena ma nistax nifhem għalfejn sar a by-annual report meta l-liġi tgħidlek li dan ir-rapport irid isir kull sena!

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiena ma nistax ngħid għalfejn ittieħdet dik id-deċiżjoni għax dak iż-żmien kien għadni m'iniex fil-Kummissjoni.

THE CHAIRPERSON: Mela fuq din ma nformawkx?!

Fuq din il-biċċa partikolari ma qaluli xejn imma biex inkun ġusta, Miss Joanna Xuereb li kienet iċ-Chairperson preċedenti tal-Kummissjoni, ġiet għall-ewwel laqgħa u tatna l-handover u qaltilna bix-xogħol li kien qiegħed isir u kif irridu mmexxu.

THE CHAIRPERSON: Almenu din is-sena reġa' sar rapport annwali u nispera li jibqa' isir hekk.

Dik ridt insemmiha biex inkunu ċari.

Issa hawnhekk se naraw sezzjoni sezzjoni minn dan ir-rapport, u fil-fatt qiegħda nara xi ħaġa li għandha x'taqsam mas-sotto-kumitati li they were conviened by the Commission.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Mill-Kummissjoni preċedenti imma hux?

Tista' tgħidli f'liema paġna qegħdin jekk ma jimpurtax?

THE CHAIRPERSON: Qegħin paġna 11.

Iva, saru mill-Kummissjoni preċedenti.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Eżattament.

Issa għandna sotto-kumitati differenti.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Din bħalissa qiegħda taħdem b'mod differenti għax pereżempju għamilna sotto-kumitat fuq is-SART.

Hawnhekk kellna naħdmu biex nikkoordinaw mal-Ministeru tal-Intern u mal-Ministeru tas-Saħħa, jiġifieri għandek il-Pulizija u l-isptar Mater Dei kif ukoll id-dipartiment tas-saħħa.

Daħlet ukoll l-Aġenzija Appoġġ permezz tad-DVU u s-servizzi tagħhom biex meta persuna tidħol l-isptar, din issib post apposta u tmur hemmhekk biex tiġi trattata.

THE CHAIRPERSON: Dak huwa s-sotto-kumitat li hemm issa.

Issa dan is-sotto-kumitat tas-service development – u f'dan il-Kumitat iddiskutejna għal perjodu twil mhux ħażin is-servizzi li jingħataw – mid-dehra ltaqa' darba biss.

Tista' tgħidilna għalfejn?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Iċ-Chair kellha meeting mal-Appoġġ – u hawnhekk qed jingħad li kien hemm a meeting with Ms Sina Bugeja - fejn iddiskutiet is-servizzi li jingħataw hemmhekk.

Din qiegħda f'paġna 7 u hemm ukoll elenku tad-diskussjonijiet li saru.

THE CHAIRPERSON: Skużani ftit għax paġna 7 ma nistax insibha.

Ir-rapport li għandi f'idi jibda minn paġna 10.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għandek raġun għax inti qiegħda tħares in-naħa ta' fuq tal-paġna.

Mela din qiegħda f'paġna 13 paragrafu 6.3.

Hemmhekk qed jingħad li saru meetings dwar x'qed jiġri għax skond il-liġi aħna suppost li nissorveljaw ix-xogħol tal-Aġenzija Appoġġ ukoll.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri matul dik is-sena saret laqgħa waħda biss?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Le, ma kienx hemm laqgħa waħda biss imma saru diversi.

Aħna nżommu wkoll kuntatt kontinwu mal-Appoġġ.

Pereżempju, fuq is-SART kellna ndaħħlu s-social workers magħna biex dawn ikunu hemmhekk 24/7.

U fil-fatt din ġiet imsemmija fir-raba' bullet.

Dan għaliex fl-isptar ikunu hemm biss matul il-ġurnata mentri aħna xtaqna li f'dan is-servizz tas-SART ikunu available l-ħin kollu għax inti ma tafx meta se tidħol persuna li tkun ġiet stuprata.

THE CHAIRPERSON: Qiegħda ngħid hekk għax min jaqra r-rapport jaħseb – u fil-fatt aħna hekk ħsibna - li saret laqgħa waħda fis-17 ta' Lulju u waqaftu hemm.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dik kienet l-ewwel laqgħa għax imbagħad il-laqgħat baqgħu għaddejjin u l-kuntatt inżamm il-ħin kollu.

Pereżempju meta aħna konna fil-kumitat tas-SART kien ikollna social worker magħna biex niddiskutu kif se jorganizzaw ruħhom u biex naraw kif se jkollna aktar pulizija.

Kellna diskussjonijiet ukoll man-nies ta' Mater Dei u għalkemm ma tantx dħalna fid-dettall, kellna diversi diskussjonijiet magħhom biex naraw kif se norganizzaw is-servizzi li se jingħataw biex ma niddupplikawx ix-xogħol għal dik il-povra persuna li tkun għadha kemm għaddiet minn xi trawma.

THE CHAIRPERSON: Meta kontu qegħdin tħarsu lejn is-servizzi, kontu qed tħarsu biss lejn l-Appoġġ?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Safejn naf jien iċ-Chair kienet marret tara xi bżonnijiet hemm fix-shelters differenti, b'mod partikolari fid-Dar Merħba Bik biex tkun taf eżattament il-feedback tagħhom.

THE CHAIRPERSON: Għandek idea għamlitx laqgħat man-nies min-naħa tas-Saħħa u min-naħa tal-Pulizija?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Mal-Pulizija saru ħafna.

Fil-fatt bħalissa qiegħed isir ħafna xogħol mal-Pulizija, fejn qed jingħata ħafna taħriġ u qegħdin niġbru ħafna feedback mingħandhom.

Jiġifieri apparti li qegħdin nagħtuhom it-taħriġ qegħdin niġbru dan il-feedback biex naraw l-affarijiet mil-lenti tagħhom, xi sfidi jaraw kif ukoll xi problemi jaraw biex aħna, min-naħa tagħna nipprovaw naraw kif se nindirizzawhom.

Ma ninsewx li dawn huma l-ewwel nies li jiltaqgħu mal-vittma, speċjalment il-pulizija fid-distretti.

Fid-distretti nħossu li hemm bżonn ħafna iktar taħriġ u li t-taħriġ ikun wieħed kontinwu.

Taħriġ isir u ilu s-snin isir imma n-nies jinbidlu u allura kull meta jinbidlu n-nies inti trid terġa' tagħti dan it-taħriġ mill-ġdid.

Nafu li ħafna mill-vittmi jgħidulek li l-pulizija mhux qed jirrispondu għall-bżonnijiet tagħhom.

Madankollu Dr Yana Micallef Stafrace kellha diversi laqgħat, fosthom anke mal-Kummissarju tal-Pulizija, u issa qed jingħata t-taħriġ lill-pulizija.

THE CHAIRPERSON: Hawnhekk qiegħda nara li saret laqgħa mal-Kummissarju tal-Pulizija Peter Paul Zammit u mbagħad għandna lista sħiħa ta' x'kienu l-miri ta' dik il-laqgħa.

Jiena qiegħda nitkellem fuq bullet 6.4.

Issa jiena qiegħda nħoss li fir-rapport qed ngħidu x'kienu l-miri tal-laqgħat li saru imma mbagħad mhu qed ngħidu xejn fuq x'ħareġ b'mod kostruttiv minn dawn il-laqgħat biex inkunu nistgħu naħdmu fuqhom.

Din jiena qiegħda naraha nieqsa mir-rapport.

Meta tkellimna naqra żgħira bejnietna jidher li kulħadd għandu din is-sensazzjoni.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għandkom biċċa raġun hawnhekk għax issa li qiegħda naqrah qiegħda nifhem xi tridu tgħidu.

L-idea hi biex insibu soluzzjoni u fil-fatt, f'dan ir-rigward tal-protezzjoni tal-pulizija qabel konna f'sitwazzjoni fejn dan is-servizz jingħata biss lil min hu verament f'sitwazzjoni diffiċli ħafna.

Il-mira tad-diskussjoni kienet li din il-protezzjoni tingħata mhux biss f'dawk iċ-ċirkostanzi imma anke meta tintalab mill-Appoġġ u li dan is-servizz jingħata bla ħlas.

Hawn min ma jkunx jiflaħ iħallas imma xorta jkollu bżonn din l-għajnuna.

Jiġifieri inti trid tħares lejn il-vittma kif qed tħossha u kemm din tkun qiegħda tħoss li hija f'periklu.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri meta qegħdin tgħidu "the need of police protection for all women and not only for extremely difficult cases to attend court sittings" intom kontu qegħdin tiddiskutu fuq jekk il-pulizija għandhiex titla' mal-vittmi?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Iddiskutejna mal-Pulizija u safejn naf jien - għallinqas hekk irrapportat iċ-Chairperson - il-Kummissarju qabel li jibgħat il-pulizija mal-vittmi fil-Qorti biex jipproteġuhom hemmhekk.

U dawn jintbagħtu mhux biss in extremely difficult cases.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri qiegħda tgħid li l-vittmi jiġu eskortati mill-pulizija?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Li jidħlu magħhom il-Qorti, jiġifieri fil-Qorti jkun hemm il-pulizija tipproteġihom.

THE CHAIRPERSON: Jien għadni qatt ma rajt pulizija l-Qorti jipproteġi lil xi vittma ta' vjolenza domestika!

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiena waqt il-laqgħa li kellna fil-Kummissjoni kien intqal li dan qed isir.

THE CHAIRPERSON: Il-pulizija li jkun hemm żgur huma l-ispettur li jkun qed imexxi l-kawża u l-pulizija li jkun qed iqassam ir-riferti imma pulizija li qiegħed speċifikament mal-vittma qatt ma rajt.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jista' jkun li l-każijiet li rajt inti ma kienux ikkonsidrati mill-pulizija bħala extreme difficult cases għax dak iż-żmien kienu qegħdin jaraw biss l-extremely difficult cases.

Issa aħna qegħdin f'diskussjoni magħhom biex jinkludu lil kulħadd u mhux biss l-extremely difficult cases.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Jiġifieri minn meta kien isir bi ħlas?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Meta kienu jitilgħu magħhom in extremely difficult cases.

THE CHAIRPERSON: U kienu jħallsu l-vittmi għal dan is-servizz?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Kienu jħallsu n-nies għax il-pulizija kien irid jinqala' għal dak ix-xogħol partikolari.

THE CHAIRPERSON: Jekk inti kellek extremely difficult case kont tħallas lill-pulizija biex dan jitla' miegħek?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Hekk fhimtha jien.

Ovvjament extremely difficult cases hija xi ħaġa suġġettiva għax min se jiddeċiedi x'inhu an extremely difficult case?

Il-pulizija?

Tal-Appoġġ?

Jew il-vittma?

THE CHAIRPERSON: Jekk qiegħda tingħata against payment il-pulizija għandhom jiġu dejjem!

Imma jien qatt ma smajtha din.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ma jiġux against payment imma jiġu free of charge.

Kien hemm problema għaliex aħna għandna fuq il-Kummissjoni lill-Ispettur Louise li bdiet tgħidilna u tispjegalna li huwa diffiċli għall-pulizija biex jagħmlu dan.

Għalkemm aħna għednilha li rridu nsibu soluzzjoni għaliha din u fil-fatt qegħdin f'diskussjoni biex naraw nistgħux insibu soluzzjoni.

THE CHAIRPERSON: Fil-każ niċċekkjaw ftit mal-pulizija wkoll fuqha.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna kellna problema dwar l-istatistika - u tifhimhom l-Appoġġ - minħabba d-data protection.

Allura issa dħalna f'diskussjonijiet anke mad-Data Protection Commissioner u qalulna biex nipprovaw nintroduċu kif għamlu tad-Drugs Commission fejn jużaw l-aħħar tliet numri biss tal-ID biex inti ma tkunx tista' tiddentifika l-persuna.

Għalhekk qed nipprovaw noħolqu - għalkemm għadna fil-bidu tagħha - database biex niġbru l-informazzjoni mingħand il-pulizija u mingħand l-Appoġġ.

Naturalment qegħdin nipprovaw noqogħdu attenti ħalli ma jkollniex overlapping ta' każijiet għaliex hemm ħafna nies li jmorru l-Appoġġ u ma jmorrux għand il-pulizija.

DEO DEBATTISTA: Id-data lil min qiegħda tipproteġi?

Hemm xi ħsieb biex isir reġistru ħalli dawk l-irġiel li jinstabu ħatja nkunu nafu min huma u biex kemm jista' ikun din il-ħaġa ma tirrepetix ruħha?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dik qegħdin narawha bħalissa fi ħdan id-diskussjonijiet li qed isiru fuq l-Istanbul Convention.

Fil-fatt din il-konvenzjoni diġa' sar l-ewwel qari tagħha kif ukoll għaddiet mit-tieni qari wkoll.

THE CHAIRPERSON: Il-Ministru.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Familja u s-Solidarjetà Soċjali): Hemm l-abbozz tiegħu quddiem il-Parlament u qiegħed ukoll fuq l-aġenda.

Apparti minn hekk huwa faċli li wieħed jaqbad il-lista u jħabbarha.

L-unika problema li jkollok hu li ġieli jkun hemm ċirkostanzi fejn jiġi deċiż biex l-ismijiet ma jixxandrux minħabba xi talbiet minn naħa jew oħra.

Għal dik ir-raġuni - mhux bilfors dejjem - kulmin jinstab ħati jitniżżel, jekk ikun hemm qbil bejn iż-żewġ naħat, imma jekk ikun hemm talba minn parti u l-Imħallef jiddeċiedi favur, l-isem ma jiġix ippubblikat.

Ħafna drabi dan iseħħ għal diversi raġunijiet, inkluż problemi li jistgħu jinħolqu fuq it-tfal meta dawn imorru lura l-iskola jew meta jiġu biex jiffaċċjaw lil sħabhom.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

DEO DEBATTISTA: Min jinstab ħati jingħata kura?

MICHAEL FARRUGIA: Oriġinarjament irridu mmorru lejn il-passi li jmiss.

Jekk stajtu taraw parti mid-diskussjonijiet li kienu għaddejjin issibu li dawn kienu proprju marbutin ma' x'inhi the way foward għaliex jekk ma nagħmlux hekk inkunu qegħdin sempliċement nitkellmu u daqshekk.

Nifirħu bl-istatistika li ġbarna imma ma nsolvu l-ebda problema, speċjalment f'każijiet li jkunu ripetuti.

Jiena naħseb li l-ikbar sfida li għandna mhijiex fuq dak li qed jidhru imma proprju fuq dak li mhumiex jidhru.

Nista' nitkellem fuq pazjenti li kelli personali, fejn tiġi mara fuqek u tgħidlek biex tagħtiha l-kura imma l-kartuna l-bajda ma tkunx trid li tirċeviha d-dar tagħha għax jekk ir-raġel tagħha jinduna li din marret tiftaħ qalbha mat-tabib joqtolha!

Dawn l-affarijiet narawhom kontinwament.

Jiena l-iktar ħaġa li tinkwetani mhumiex il-każi li qed jispiċċaw fil-Qorti imma l-każi li ma jidhrux, fejn dawn qegħdin ibatu fid-dar tagħhom u magħhom qegħdin ibatu wkoll uliedhom.

Jiena aktar nitħasseb fuq dawk għax l-oħrajn jidhru u jekk ikunu ripetuti wieħed jista' jipprova jagħmel xi ħaġa dwarhom.

Imma l-akbar problema hija ta' dawk li huma moħbijin.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li s-sensazzjoni li kellu dan il-Kumitat waqt li konna għaddejjin bid-diskussjonijiet fuq il-vjolenza domestika hu li min xi kultant jibda b'xi tip ta' servizz li qed jiġi offrut, jagħmel l-ewwel pass imma mbagħad ma jkomplix għax jiskoraġġixxi ruħu.

Dik kienet l-uġiegħ ta' ras tagħna.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-fatt waħda mill-problemi l-kbar li għandek hija li l-vittma, ħafna drabi tispiċċa vittma doppjament għax meta tmur tfittex l-għajnuna jibdew iħarsu lejha b'ċerta lenti negattiva.

Jekk raġel refa' jdejh fuq il-mara tiegħu malajr jibdew jgħidu li din għamlet xi ħaġa ħażina biex sawwatha u bil-kemm ma joħolqux storja sħiħa u jibdew jistaqsuha affarijiet bħallikieku qegħdin jakkużaw lilha li hi għamlet xi ħaġa ħażina!

U għalhekk, ġara x'ġara, qatt ma tista' tiġġustifika dak li jkun qed jiġri fuq il-vittma.

THE CHAIRPERSON: Grazzi ħafna.

Ministru, peress li inti għadek kemm ħadt ir-responsabilità ta' din il-ministeru, xtaqt ngħidlek ftit x'konna qegħdin naħdmu fuqu matul din is-sena.

L-iktar ħaġa prominenti li konna qegħdin niddiskutu kienet fuq kif qegħdin jiġu trattati l-vittimi tal-vjolenza domestika mill-istituzzjonijiet Maltin.

Fil-fatt wasalna proprju biex noħorġu r-rapport tagħna.

Issa ħalli nkomplu bid-diskussjoni tagħna.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dik hija problema għax trid tara kemm ikunu available l-pulizija.

Jiġifieri meta l-Appoġġ qed jagħtu dan it-taħriġ lill-pulizija, qed jagħtuh lill-pulizija tad-distrett?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jingħata wkoll lill-pulizija tad-distrett, speċjalment lis-surġenti għaliex huma jkunu inkarigati mid-distretti.

Aħna qegħdin nieħdu l-feedback tagħhom ukoll u issa qegħdin nistudjaw dan il-feeback biex naraw l-isfidi li jsibu l-pulizija.

Jiena naħseb li jkun għalxejn li nippriedkawlhom jekk imbagħad aħna ma nisimgħux lilhom biex naraw x'qegħdin jiffaċċjaw.

THE CHAIRPERSON: Hawnhekk xtaqt ngħaddi suġġeriment fuq dan ir-rapport għaliex naħseb li dawn l-affarijiet li qiegħda tgħidilna llum għandhom jinkitbu fir-rapport għax huma l-aktar affarijiet importanti li dak li jkun għandu jkun jaf bihom.

Issa ħalli nkompli naqra.

Mela bażikament hemmhekk qegħdin naraw ix-xogħol li sar mal-pulizija.

F'paġna 11 insibu the financial review u qed jingħad li kien hemm xi unutilised funds.

Tista' tgħidilna għalfejn ma ġewx utilizzati dawn il-fondi?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dawn kienu allocated a budget għaliex kien hemm il-proġett tal-ESF, u safejn naf jien dawk il-flus li kien għad fadal minn dak il-proġett.

Ipprovajna nużawhom u fil-fatt għamilna leaflets biex inqassmuhom lill-istudenti tal-Università.

Intom daqsi tafu x'jiġri f'dawn id-dipartimenti tal-Gvern, fejn kif ma tużax il-fondi li jkollok tispiċċa titlifhom.

U allura għedna li għandna ngħaġġlu malajr kemm jista' jkun biex nagħmlu the best use out of the funds that we have available għaliex jista' ikun li ma nerġgħux narawhom.

U kien hemm ir-refreshers week tal-Università u għamilna leaflets partikolarment għaż-żgħażagħ fuq id-date violence u ħriġnihom hemmhekk.

Jiġifieri pprovajna nutilizzawhom hemmhekk.

Again hemmhekk iffrankajna fuq l-honoraria għaliex dak il-membru kien ex-officio u allura ma jitħallasx.

Għamilna mill-aħjar li stajna biex fiż-żmien li kellna wżajna kemm stajna l-fondi li kienu għad-dispożizzjoni tagħna biex noħolqu kemm jista' jkun awareness.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri kien hemm xi fondi tal-Ewropa li ntilfu?

Bil-maqlub.

THE CHAIRPERSON: Użajtuhom biex ma titilfuhomx.

MARTHESE PORTELLI: Ħalli nikkjarifikaw ftit il-punt dwar l-EU funds.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: X'kien qed jiġri fuq l-EU funds ma kienx fiż-żmien li fih konna hemm aħna.

Aħna sibna li kien hemm dawn il-fondi u pprovajna nużawhom.

MARTHESE PORTELLI: Issa l-EU funding qiegħed hemmhekk u jista' jibqa' jiġi eżawrit sal-2015.

Il-fondi tal-perjodu tal-2007 jistgħu jiġu committed sal-2013 u mbagħad in-nefqa tagħhom tista' issir sal-2015.

Li jista' ikun li ġara f'dan il-proġett hu li jew kien hemm ammont ta' fondi li l-proġett ġie over budgeted u allura kien għad fadal ammont ta' flus li ma ntużawx jew inkella sa dik id-data, il-proġett "Dignity for Domestic Violence Survivors" kien għadu għaddej u parti minnu ntużat għall-proġett l-ieħor li għamiltu intom u li ugwalment huwa tajjeb.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Naħseb li l-ewwel alternattiva kienet.

THE CHAIRPERSON: Li ma nistgħux inkunu nafu daqshekk x'ġara u ma ġarax minħabba li m'għandniex f'idejna r-rapport preċedenti.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Naf li r-rapport fuq il-fondi tal-proġett għalqitu Miss Joanna Xuereb.

MARTHESE PORTELLI: Imma mhux li l-fondi intilfu għax il-fondi qegħdin hemmhekk u għandhom sal-2015 biex jintefqu.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dawk li kien għad baqa' mill-proġett aħna għaġġilna kemm stajna biex nużawhom għax sal-aħħar tal-2013, li kieku ma wżajnihomx, il-probabilità kienet tkun li konna nitilfuhom għax kien jiġri bħalma jiġri bil-fondi tal-Gvern.

U allura dawn kienu jispiċċaw fil-Fond Konsolidat u aħna ma konniex inkunu nistgħu nużawhom.

MARTHESE PORTELLI: Fil-fatt ġieli jkun hemm fondi tal-Unjoni Ewropea li jkunu ġew allokati għal proġett u mbagħad jiġu trasferiti fuq proġett ieħor ġol-istess ministeru jew ġo ministeru differenti, skond xi jkollu bżonn il-pajjiż f'dak il-mument partikolari.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna wżajna kemm stajna minnhom fuq dawn il-leaflets biex noħolqu awareness qalb iż-żgħażagħ.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri saru xi leaflets għall-istudenti Universitarji?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għamilnihom għaż-żgħażagħ u kienu leaflets b'mod ġenerali fuq il-Kummissjoni.

Fil-fatt ma kellniex leaflets fuq il-Kummissjoni, biex dak li jkun isir jaf x'inhi l-Kummissjoni u x'tagħmel.

Xi ħaġa importanti li xtaqt insemmi – u din ġrat għalhekk naf biha u jiena kont parti minn dan il-proġett – hu li qabel ma kont fil-Kummissjoni kont ġejt imqabbda bl-inkarigu li nkun il-wiċċ ta' dan il-proġett biex nagħmlu awareness raising.

U konna naħdmu fuq il-media, fuq it-television, fuq ir-radio u ktibt ukoll artikoli fil-gazzetti dwar l-esperjenzi ta' nisa li jkunu għaddew minn din it-trawma.

Li kien jiġri hu li kull meta konna mmorru – u jiena kont immur regolarment - fuq il-media, l-Aġenzija Appoġġ kienet tintela' bit-telefonati.

Ovvjament dan kien iseħħ għax jien kont ngħidilhom biex iċemplu fuq in-numru 179 u jitolbu l-għajnuna għaliex dak kien l-iskop ta' dan il-proġett; li nħeġġu lin-nisa joħorġu jitolbu għall-għajnuna.

U dan għamilnih għax konna nafu minn survey li kien sar li kienu biss 50% tan-nisa li jitkellmu ma' xi ħadd.

Kien hemm madwar 20% li kienu jmorru għand il-pulizija, oħrajn li kienu jmorru għand avukat, oħrajn li kienu jmorru għand qassis u oħrajn li jiftħu qalbhom ma' xi ħabiba.

Imma kienu biss 50% li jitkellmu u mhux kollha kienu jagħmlu rapport.

Allura aħna mbottajna fuq hekk imma mbagħad, u din qiegħda mniżżla hawnhekk ukoll, kull meta jsir awareness raising tinħoloq problema fuq l-Appoġġ għaliex dawn jgħidulna li m'għandhomx riżorsi biżżejjed.

Jekk m'iniex sejra żball kien sar audit fuq hekk imma ma nafx jekk għadux għaddej.

Nerġa' ngħid li dawn qalulna li huma ma jkunux jistgħu jlaħħqu mad-demand li jkollhom.

B'hekk aħna niġu bejn ħaltejn fuq jekk għandniex noħolqu aktar awareness raising biex imbagħad in-nies joqogħdu jistennew fil-waiting list minħabba li ma jkunux jistgħu jingħataw servizz mill-ewwel jew inkella ma noħolqux din id-demand mill-ewwel.

Fejn se tilħaq il-bilanċ?

Għaliex aħna finalment wieħed mid-doveri tagħna bil-liġi huwa li noħolqu aktar għarfien.

THE CHAIRPERSON: Issa meta tattendu għall-konferenzi barra minn Malta, x'iġġibu lura magħkom?

Pereżempju fuq il-websajt tagħkom tpoġġu xi affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-għarfien?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna l-ewwelnett naqsmu bejnietna dik l-informazzjoni li nkunu ksibna.

Jiena darba mort f'dawn il-konferenzi fil-vesti tiegħi ta' Kummissarju u meta ġejt lura għedtilhom li attendejt għal dik il-konferenza u għedtilhom x'ġara u ma ġarax.

Pereżempju meta konna ddiskutejna l-indikaturi kont ġejt lura u għedtilhom li konna qegħdin nagħmlu dawn id-diskussjonijiet biex inkunu aware ta' x'qed jiġri hemmhekk ukoll u nikkoordinaw aktar flimkien.

Jiġifieri iva, naqsmu l-informazzjoni kemm jista' jkun.

U jekk ikun hemm xi leaflets interessanti nġibuhom magħna.

Jekk ikun hemm xi kotba nġibuhom ukoll avolja llum ġeneralment issib kollox online u allura m'għandekx għalfejn toqgħod iġġorr ħafna kotba.

Wara l-laqgħa ġeneralment dawn ipoġġu kollox online u allura ninformaw lil xulxin x'dokumenti hemm fuq dik il-websajt.

Pereżempju meta ħdimna fuq is-SART u riedna nagħmlu l-protocols għaliha, kont mort għal konferenza fi Vjenna flimkien mar-research analyst tagħna.

U parti mill-konferenza kienet preżentazzjoni mid-WHO fuq il-protokolli li wżaw huma.

Għalhekk iddeċidejna li naqbdu u nużaw lilhom.

THE CHAIRPERSON: Il-websajt tagħkom fuq il-vjolenza domestika x'issib fiha?

Jekk inti għandek vittma u din hija waħda minn dawk li ma tmur titkellem ma' ħadd, kemm se ssib informazzjoni fuq x'għandha tagħmel hi jew x'se ssib fuq is-sitwazzjoni tagħha fuq din il-websajt?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ġeneralment fuq il-websajt inpoġġu xi tgħid il-liġi, x'inhuma d-doveri tagħna, min huma l-membri tal-Kummissjoni, min huma l-persuni li tista' tagħmel kuntatt magħhom u fejn għandek iċċempel għall-għajnuna.

Inpoġġu wkoll ir-rapporti li joħorġu fuq il-websajt tagħna.

Mela l-vittmi jistgħu jagħmlu kuntatt magħna permezz tal-websajt u mbagħad, ladarba jagħmlu kuntatt mal-Kummissjoni, aħna nidderiġuhom fuq x'għandhom jagħmlu.

THE CHAIRPERSON: Intom iżżommu statistika ta' kemm ikun hemm clicks fuq il-websajt tagħkom jew inkella ta' kemm ikun hemm nies li jidħlu fiha?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Mhijiex magħmula b'dan il-mod imma nirringrazzjak talli ġbidtli l-attenzjoni għaliex insemmihilhom żgur.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li hija xi ħaġa interessanti li tkun taf kemm qed ifittxu fuqha għaliex il-probabilità hi li la qed ifittxu għax għandhom bżonn l-għajnuna.

Issa f'paġna 12 insibu xi ħaġa wkoll fuq is-SART (Sexual Assault Response Team).

Fl-aħħar laqgħa aħna kellna magħna lil Dr Anthony Livori mill-qasam tal-kura primarja u staqsejnih xi affarijiet f'dan ir-rigward.

Pereżempju, rigward dan ir-response team Dr Livori qalilna li t-tobba ma tantx għandhom għarfien fuqu.

Jiena staqsejtu fuq jekk it-tobba humiex informati fuqu ħalli jkunu jistgħu jidderiġu lin-nies għal dan il-unit.

Tista' tgħidilna x'inhu jsir f'dan ir-rigward?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: L-idea hi li inti jkollok tliet teams u mhux it-tobba kollha, fosthom ġinekoloġisti u support nurses li f'dan il-każ qed insejħulha SART nurse li tkun Mater Dei u li sservi ta' facilitator.

Se jkollok ukoll is-social workers u l-pulizija.

U se tkun proprju s-SART nurse li ssejjaħ għal dawn in-nies.

MICHAEL FARRUGIA: L-argument taċ-Chairperson huwa differenti minn dak li qiegħda ssemmi inti.

Fil-fatt qiegħda tirriferi għat-tobba fil-komunità.

Ħafna drabi, sakemm ma tkunx saret xi ħaġa daqshekk aggressiva ma jidħlux il-pulizija imma jidħlu l-qassisin u t-tobba.

Dawk huma ż-żewġ setturi li jkunu minn tal-ewwel kuntatt ma' dawn in-nies.

It-tieni kuntatt l-iktar komuni huwa meta mara tgħid li issa ma tiflaħx tissapporti aktar u tmur għand avukat.

THE CHAIRPERSON: Jekk inti mort għamilt rapport għand il-pulizija, dawn se jibagħtuk il-poliklinika.

Issa mid-dehra, it-tobba fil-polikliniċi tagħna, li huma l-ewwel punt ta' riferenza għal dawn in-nies, ma jafux biżżejjed x'iridu jagħmlu f'każijiet bħal dawn.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Li ġara kien li sar kuntratt bejn il-Victim Support Malta u l-Ministeru fejn ladarba persuna toħroġ mill-isptar isegwuha huma u jgħinuha fil-bżonnijiet tagħha.

Dik l-ewwel biċċa l-iktar importanti imma mbagħad, apparti minn hekk …

MICHAEL FARRUGIA: Skużani ħalli nwaqqfek ftit.

Il-mistoqsija kienet fuq jekk l-ewwel kuntatt qedx ikun mat-tabib tal-familja.

Mela insa l-affarijiet l-oħra.

Jien għax tinteressani l-politika sirt naf li jeżisti s-SART imma n-nies li ma jsegwux il-politika, u l-maġġoranza tagħhom ma jsegwux il-politika, mhux se jkunu jafu kif imorru the acute procedures.

Mela ħafna drabi se jibagħtuhom l-għassa fejn fl-opinjoni tiegħi hija l-inqas post li għandhom imorru dawn in-nies bħala l-ewwel kuntatt.

MARTHESE PORTELLI: Meta kien hawn magħna Dr Livori staqsejnih x'jaf fuq dan is-servizz.

U hu qalilna li sar jaf għaliex tressqet ċirkolari u qraha.

Il-punt ta' Dr Livori kien li hu qraha ċ-ċirkolari imma kemm se jkollok tobba li jmorru quddiem in-notice board sabiex jaqraw iċ-ċirkolari!

Allura l-punt kollu kien li jekk saret inizjattiva tajba, huwa importanti li din tiġi kkomunikata ma' min irid jgħin ħalli din tiġi attwata fis-soċjetà.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-fatt se nissuġġerixxi xi ħaġa hawnhekk li ma naħsibx li għandu jagħmilha l-Ministeru imma jekk ikun hemm bżonn jagħmilha wkoll.

Il-Kummissjoni għandha titkellem mal-Committee for Family Doctors sabiex tiġi organizzata lecture li tkun sponsorjata minn kumpannija tal-mediċini.

Żgur li dawn il-kumpanniji jieħdu pjaċir li jkollhom kuntatt mat-tobba, bħalma jiġri dejjem f'dawn il-laqgħat tat-tobba.

Imma minflok imorru jisimgħu fuq dak l-antibiotic jew fuq dak l-anti-depressant, jitkellmu fuq din l-issue.

Din il-lecture tkun filgħaxija, ħafna drabi tibda minn xi 8.00 p.m. sal-10.00 p.m. Imbagħad wara jista' isir xi reception jew lunch li jkun sponsorjat minn xi kumpannija.

U ħafna drabi hemmhekk jiġuk it-tobba.

Jekk ikun hemm bżonn nitkellmu fuq kif nistgħu nagħmluha din.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Fil-fatt suppost li parti mix-xogħol tal-Victim Support Malta hija li tagħmel din l-awareness raising mal-istakeholders kollha.

Jiġifieri l-Ministeru qed iħallas b'mod regolari, ma niftakarx kemm eżatt, imma l-Victim Support Malta għandha kuntratt sabiex tagħmel it-taħriġ.

Din suppost li qiegħda ssib il-fondi sabiex nibagħtu t-tobba u n-nurses barra minn Malta ħalli jagħmlu dan it-taħriġ.

Dawn fil-passat kienu diġa' marru imma s-SART qatt ma twaqqaf.

Jekk m'iniex sejra żball kien hemm xi żewġ tobba li kienu marru għal dan it-taħriġ imma issa hemm bżonn li jagħmlu upgrade ta' dan it-taħriġ.

Allura qiegħda tipprova tfittex xi EU funds biex inġibu trainers minn barra ħalli lil dawn in-nies ġodda li qegħdin f'dawn it-teams 24/7 jiġu upgraded.

Ovvjament suppost li jsir aktar awareness ta' dan is-servizz fost il-pubbliku, jiġifieri mal-istakeholders, mal-parish priests, mat-tobba, speċjalment mal-GPs għax ħafna min-nies imorru għand il-GP tagħhom fuq dawn l-affarijiet.

THE CHAIRPERSON: Ħaġa oħra li tinteressani hi li meta inti għandek sexual assault - għax dan it-team huwa proprju fuq sexual assault - se ssib nies li se jkunu għaddew minn date rape imma se ssib ħafna nies oħra li se jkunu għaddew minn sexual assault within marriage.

U normalment dawn l-affarijiet jibdew ħerġin meta t-tnejn li huma, għal miljun raġuni oħra, ikunu qegħdin jisseparaw għaliex ma jkunux jifilħu iktar u hemmhekk jibda ħiereġ kemm għal snin sħaħ dawn in-nisa jkunu sofrew minn abbuż sesswali.

X'ħin nistaqsihom għalfejn ġew ninduna li dawn lanqas ikunu ġew minħabba f'hekk imma jkunu ġew għal xi ħaġa oħra!

Jiġifieri dawn lanqas jirrealizzaw li sexual abuse within the marital context hija xi ħaġa li mhux suppost issir.

Jekk forsi saret jew qegħdin tagħmluha, tista' tgħidilna kemm hemm impetus min-naħa tagħkom sabiex issir awareness fuq in-nisa miżżewwġin rigward l-abbuż sesswali fiż-żwieġ?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Naqbel miegħek perfettament.

Ħafna nisa lanqas jafu din xi tfisser għax għadna bl-idea tradizzjonali li ladarba inti mara miżżewġa mela huwa d-dover tiegħek li taqdi l-bżonnijiet tar-raġel mentri l-bżonnijiet tiegħek qishom ma jeżistux!

F'din is-soċjetà tagħna qisu li l-irġiel biss għandhom il-bżonnijiet tagħhom mentri n-nisa m'għandhomx.

U għadna bl-idea li l-mara għandha tbaxxi rasha u taqdi l-bżonnijiet tar-raġel.

Agħar minn hekk, ġew għandi rapporti mingħand avukati li n-nisa li qegħdin f'każ ta' separazzjoni, qegħdin jiffaċċjaw sitwazzjoni li biex ir-raġel jagħtihom il-manteniment jitlobhom favuri sesswali!

U allura dak il-favur sesswali huwa abbuż vili fuqha, u din il-mara, minħabba li għandha bżonn il-manteniment għaliha u għal uliedha, taċċetta li tagħmel dak il-favur!

Mela dawn l-affarijiet mhux biss isiru fiż-żwieġ imma anke waqt li jkunu qegħdin jisseparaw minn ma' xulxin.

THE CHAIRPERSON: Punt ieħor li xtaqt insemmi ġaladarba hawn il-Ministru magħna hu li dan l-aħħar qiegħda nara nies li qegħdin fi stat finanzjarju ħażin.

Mela dawn ikunu qegħdin jisseparaw imma ma jaffordjawx jitilqu mid-dar għax ma jaffordjawx post ieħor u allura jibqgħu d-dar avolja s-sitwazzjoni tkun iddiġenerat to a certain extent.

Li qed jiġri hu li peress li tkun għadek taħt l-istess saqaf, is-social services ma jidħlux għalik għax trid tkun tlaqt mid-dar biex is-social services jibdew jagħtuk xi benefiċċju, bħal pereżempju r-relief.

Li qed jiġri hu li dawn qegħdin jibqgħu hemm għax ma jistgħux jitilqu mid-dar minħabba li m'għandhomx flus.

Dawn lanqas social services ma jkunu qegħdin jieħdu u allura jispiċċaw f'din is-sitwazzjoni fejn jibqgħu taħt l-istess saqaf u mbagħad l-abbuż li diġa' jkun għaddej …

MICHAEL FARRUGIA: Anzi jien se mmur oltre minn hekk.

Mill-esperjenza li kelli matul dawn l-aħħar snin rajt li waħda mill-problemi kienet dik li dawn in-nies, avolja jkunu jaħdmu, isibuha diffiċli biex jitilqu jgħixu waħedhom minħabba l-isforz ekonomiku li dan jirrikjedi.

Meta se ssib post għall-kiri, ħafna drabi trid tagħmel id-deposit u trid tagħmel ċerti xogħolijiet fih.

Jekk ikollhom it-tfal u jkollhom l-iskola għandhom ċerti bżonnijiet oħra.

Jiġifieri jkollhom ċertu biża' dwar il-kapaċità tagħhom biex eventwalment imorru għal single parent life.

U ħafna drabi jibqgħu hemmhekk xorta waħda.

Issa hawnhekk mhux qed nirriferi biss għall-vjolenza fiżika imma anke għall-vjolenza psikoloġika li ġieli jgħaddu minnha.

Mela anke jekk ma jkunx hemm vjolenza fiżika jew vjolenza sesswali, xorta waħda jkun hemm vjolenza psikoloġika, li ħafna drabi din it-tip ta' vjolenza nqisha akbar minn tip ta' vjolenzi oħra.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Xi kultant jgħidulek aħjar jaqilgħu daqqa ta' ponn jew inkella jaqilgħu xeba' milli joqgħod ikissirhom kuljum bil-kliem ħażin u kattiv li jgħaddilhom.

MICHAEL FARRUGIA: Imma l-argument hu fuq il-problemi li ħafna drabi jsibu sabiex joħorġu l' barra mid-dar.

THE CHAIRPERSON: Kemm qiegħda tintuża s-SART?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Diġa' kien hemm sitt każijiet.

L-aħħar meeting li kellna kien madwar ġimagħtejn ilu u informawni li kienu diġa' daħlu sitt każijiet.

U jkolli ngħid li kont sorpriża b'dan in-numru meta tqis li dan il-unit ilu mwaqqaf biss ħames jew sitt ġimgħat.

Dan il-unit twaqqaf fil-bidu ta' Marzu.

Tista' tgħidilna fiex wasal dan ix-xogħol?

Min qiegħed f'dan il-kamp jaf kemm l-Istanbul Convention hija importanti u għalhekk imbottajna sabiex din tkun fuq l-aġenda tal-Parlament.

Aħna diġa' ħdimna fuqha għaliex f'din il-leġislatura daħħalna l-FGM sabiex niġu in line magħha imma ovvjament din hija a very demanding convention u allura żgur li jrid isir ħafna xogħol.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Irridu nħarsu lejn l-istalking u lejn ir-rape u fuq ir-rape għandna bżonn nerġgħu nirredefinixxu xi tfisser għax id-definizzjoni li hemm illum mhijiex tkopri r-realtajiet tal-lum.

U din ma rridux inħarsu lejha biss mil-lat legali.

Fil-fatt dawn jitkellmu ħafna fuq l-intersectorial cooperation, jiġifieri mhux kulħadd jaħdem għal rasu imma naħdmu flimkien u nikkoordinaw ix-xogħol biex inkunu iktar effettivi.

Pereżempju l-idea tas-SART kienet proprju biex dik il-povra mara, meta tkun għaddiet minn dik it-trawma, mhux kull darba jkollha toqgħod tirrepeti dak li tkun għaddiet minnu.

Rigward l-evidenza għadna qegħdin naħdmu fuqha għax il-laboratorju tal-isptar għadu mhux mgħammar b'apparat apposta biex iżomm l-evidenza b'mod li din tibqa' tgħodd fil-Qorti.

Aħna qegħdin inħarsu lejn is-servizzi u sa ċertu punt qed inħarsu wkoll lejn il-Victims Directive li se tidħol in vigore s-sena d-dieħla.

Fil-fatt din il-Victims Directive qiegħda titfa' ċerti responsabilitajiet fuq il-Gvern dwar kif għandu jitratta l-vittmi.

Jiġifieri għad hemm ħafna xogħol x'isir għaliex aħna għandna biċċa mil-liġi li qiegħda fuq naħa tal-kodiċi u għandek biċċa li qiegħda taħt id-domestic violence.

Issa jiena ma nafx jekk irridux inħarsu lejn liġi li titkellem fuq violence against women instead of domestic violence biss u ninkorporaw kollox taħtha.

Dik għadna qed niddiskutuha.

Ħa nispjega ftit fuq il-violence against women għax din hija miftuħa għal kwalunkwe post, jiġifieri fit-triq, fuq il-post tax-xogħol, fid-dar, eċċ mentri domestic violence hija fil-household.

THE CHAIRPERSON: Aħna li niddarsu hija l-biċċa fejn qed tgħid against women għax tant ilna ngħidu fuq l-ugwaljanza u fuq li ma jkunx hemm diskriminazzjoni li ma rridux nibdew issa nieħdu over.

MICHAEL FARRUGIA: Trid toqgħod attent għax bħala leġislaturi, gvern u oppożizzjoni, toħloq problema mhux biss fuq kwestjoni ta' ugwaljanza imma għax inkunu qed naħarbu mir-realtà.

Dan ifisser li aħna se nagħmlu żewġ liġijiet; waħda fuq il-vjolenza fuq in-nisa u l-oħra fuq il-vjolenza fuq l-irġiel?

Il-konvenzjoni mhux hekk qiegħda imma titkellem fuq il-vjolenza.

Il-konvenzjoni titkellem fuq il-vjolenza kontra n-nisa imma …

MICHAEL FARRUGIA: Meta taqra l-konvenzjoni ssib ukoll ħafna riferenzi għall-irġiel.

(Interruzzjonijiet) Appuntu.

Fil-fatt imbagħad tispeċifika u tkompli titkellem f'ħafna partijiet minnha fuq iż-żewġ naħat.

U allura ma tagħmilx sens li nressqu liġi li tkun fuq il-vjolenza kontra n-nisa imma naħseb li rridu nitkellmu fuq il-vjolenza.

Fil-fatt interessanti li d-domestic violence titkellem ukoll fuq wara li l-koppja tissepara, kemm jekk ikunu miżżewġin u kemm jekk ikunu qegħdin jgħixu flimkien de facto, u anke jekk ma jkunux qed jgħixu flimkien imma jkunu joħorġu flimkien.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Inti trid tara r-relazzjoni li jkun hemm bejniethom u hemmhekk id-domestic violence.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri dan ix-xogħol għadu fil-bidu.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Saret diskussjoni imma issa rridu nikkonkretizzawha.

MICHAEL FARRUGIA: F'dawn l-aħħar jiem, bejn il-Ministeru tiegħi u l-Ministeru tal-Ministru Helena Dalli konna qegħdin nitkellmu biex flimkien inkunu nistgħu naraw il-konvenzjoni.

Mela rridu naraw il-liġijiet li s'issa qegħdin jaħsbu fuq dik il-konvenzjoni u għandna diġa' liġijiet eżistenti.

U dawk il-bidliet kollha neċessarji li jista' jkun hemm biex attwalment ikollna liġijiet up to date rridu naraw li jsiru.

Għax ma jagħmilx sens li jiena nirratifika konvenzjoni biex imbagħad ma nagħmilx il-bidliet kollha li hemm bżonn fil-liġijiet tagħna.

U allura lkoll flimkien irridu naraw li nkunu nistgħu nbiddlu u nemendaw il-liġijiet kollha li hemm bżonn għaliex s'issa forsi m'aħniex koperti biżżejjed.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jien qiegħda nifhmu l-punt tiegħek dwar it-tip ta' leġislazzjoni li jrid ikollna għax il-konvenzjoni qiegħda tagħmel dik l-enfasi u naħseb li għandna nikkonsidraw dik l-enfasi fuq il-violence against women għax 85% huma nisa li qed jiġu vvjolentati.

Kif għedtlek il-konvenzjoni titkellem ukoll fuq l-irġiel imma tagħti dak il-messaġġ qawwi, u anke fuq id-domestic violence, bit-titolu li qegħdin nagħtu lil din il-konvenzjoni qed nagħtu messaġġ li l-ikbar problema hija fuq in-nisa.

U din qed ngħidha għall-konsiderazzjoni tal-Ministru.

MICHAEL FARRUGIA: Il-fatt li jista' jkollok raġel wieħed biss f'Malta li qed isofri minn vjolenza domestika jew minn xi forma oħra ta' vjolenza jfisser li inti trid tilleġisla għalih ukoll.

U allura l-fatt li għandek 85% li huma nisa ma jfissirx li għandek teskludi l-15% l-oħra.

Għalhekk jekk trid tagħmel liġi ad hoc se tagħmilha fuq l-istess titlu li għandek fil-konvenzjoni.

Jekk se tagħmel liġi in ġenerali, trid issemmiha l-liġi fuq il-violence against women u ddaħħal id-domestic violence magħha biex iddaħħal it-terminoloġija wżata għax li tħalliha fuq l-ewwel parti u ma ddaħħalx it-tieni parti naħseb li nkunu qed noħolqu abbozz li ma jkunx dak ideali.

U żgur li min iressaq abbozz bħal dan se jdabbar ħafna kritika fuqu.

THE CHAIRPERSON: Imbagħad f'dan ir-rapport insibu parti oħra fejn qed titkellmu fuq il-meetings dwar is-service delivery, fejn kellkom laqgħa mas-Sur Joseph Sacco.

Tista' tgħidilna x'kien l-outcome ta' dik il-laqgħa?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Din għadna fil-bidu tagħha u bdew jaraw ftit x'tip ta' data jżommu l-Qorti.

L-idea kienet li aħna nkunu d-depositary tad-data dwar il-vjolenza domestika imma għadna rridu nikkonkludu fuqha.

THE CHAIRPERSON: Il-laqgħa saret f'Ġunju tas-sena l-oħra …

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għax l-iżjed li qed tiffoka huma fuq il-pulizija u fuq l-Appoġġ bħalissa.

THE CHAIRPERSON: Importanti li wieħed jinnota li meta niġu għad-data collection u għall-classification of cases fil-law courts, fil-qrati tal-maġistrati jkollok każijiet sommarji.

Dan ifisser li jkun hemm każijiet - ħafna drabi jkunu ta' tgħajjir kontra xulxin u min jimbotta lil dak u min joqgħod iċempel lil ieħor kontinwament - ta' vjolenza domestika li jkunu sommarji u dwar dawn m'hemm l-ebda statistika ta' xejn fuqhom.

Dan jiktiblek fuq il-karta li nagħtu lill-maġistrat bl-akkużi li inti weħilt multa daqshekk and that's it.

Din imbagħad tintesa' x'imkien.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ma jżommux kopja tagħha?

THE CHAIRPERSON: Biex tagħmel statistika trid taqbadhom waħda waħda.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Huwa tajjeb li qed tgħidli.

Issa kif tlesti ngħidilkom x'għandi f'moħħi.

MARTHESE PORTELLI: Jiena napprezza ħafna x-xogħol li qiegħda tagħmel il-Kummissjoni imma fl-aħħar mill-aħħar irid ikun hemm riżultati tanġibbli.

Naħseb li f'dawn it-tip ta' laqgħat lis-Sur Joseph Sacco ridtu tagħtuh eżatt brief fuq x'tip ta' informazzjoni għandha bżonn il-Kummissjoni biex tkun tista' taħdem u s-Sur Sacco, there and then ikun jista' jgħidlek x'għandhom u x'm'għandhomx bħala data.

Ikun jista' jgħidlek li dik d-data m'għandhomx imma jistgħu jiġbruha jew inkella jgħidlek li dik id-data manwalment biss qiegħda u huwa impossibbli li jagħtukom ir-riżultati tagħha.

Jista' jgħidlek ukoll li r-raba' option hija li jekk nirranġaw is-sistema tal-IT u l-clerk tal-Qorti tiġi mitluba tirreġistra t-tali dettall ikollna din l-istatistika.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ikun ideali dak li qed tgħid inti.

MICHAEL FARRUGIA: Ħalli nżid xi ħaġa oħra ma' dak li qalet l-Onor.

Jekk fis-sajf tikkomunikaw mal-Università jew mal-KRS sabiex jibagħtulkom numru ta' studenti tal-liġi, dawn ikunu jistgħu jduru l-każijiet li kien hemm fil-Qorti u joħorġulkom l-istatistika neċessarja minn hemmhekk.

Jistgħu jagħmlu wkoll summary tal-kawżi individwali.

Xi ħaġa interessanti hi li wieħed jista' jagħmel follow up tagħhom biex jara kemm minnhom spiċċaw f'separazzjoni, eċċ. Hawnhekk ma rridux ninsew ħaġa oħra; semmejna l-vjolenza kontra n-nisa u semmejna l-vjolenza kontra l-irġiel imma llum irridu nitkellmu wkoll fuq vjolenza bejn nisa u nisa u vjolenza bejn irġiel u rġiel.

Jekk se nitkellmu fuq vjolenza domestika rridu ndaħħlu wkoll is-civil unions u affarijiet oħra u rridu nagħtu kas ta' kif se ndaħħlu dawk l-istrutturi.

THE CHAIRPERSON: Forsi meta terġgħu titkellmu mas-Sur Sacco jkun tajjeb li tgħidulu li din l-istatistika mhijiex tajba biss sabiex aħna nkunu nafu l-każijiet tal-vjolenza domestika imma hija tajba wkoll għal fuq dan li kontu qegħdin tgħidu u ċioè fuq kif jiġu trattati n-nies meta qegħdin nagħtuhom servizz.

Għaliex?

Pereżempju jiena li nattendi ħafna l-Qorti Kriminali tal-Familja nirrealizza li jkun hemm pataflun ta' kawżi li jaqgħu preskritti.

Dan ifisser li l-pulizija ma tkunx sabet lill-persuna biex tagħtih ir-riferta.

Ftit ilu tkellimt għax kont ninsab imħassba fuqha u bagħtu daqsxejn ta' follow up report.

Dan jista' jkun għaliex il-pulizija marru jfittxuh u ma sabuhx u jista' ikun ukoll li xi ħadd joqgħod idur minn dar għal dar.

Imma lili li qisu kulħadd idur minn dar għal dar u li ma nistgħux insibuh ma ddoqqli xejn.

Issa jiena ma nieħux pjaċir ngħid ċerti affarijiet imma jekk hemm preskrizzjoni ta' sitt xhur għalfejn iħallu x'ħin jasal il-ħames xahar biex jibdew joħorġu bir-riferti?!

Jekk inti toħroġ fil-ħames xahar mhux tkun ħlejt ħames xhur?

Imbagħad se ssibha diffiċli biex f'dak ix-xahar issibu.

Apparti minn hekk mhumiex jutilizzaw lanqas il-ħinijiet għax mhux ikollhom laison tajjeb mal-vittma.

Pereżempju l-vittma tista' tgħid lill-pulizija li r-raġel imur kull nhar ta' sibt fil-5.00 p.m. biex jiġbor it-tifel u allura l-pulizija jista' imur dak il-ħin biex jagħtih ir-riferta.

Imma ma jsirx hekk u allura l-pulizija ma jistax isibu d-dar għax dan ma jkunx hemmhekk.

U ta' xejn imur ifittxu filgħodu għax ħafna drabi dak il-ħin ikun qiegħed għax-xogħol.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: U jekk irid isibu għaliex ma jsibux fuq ix-xogħol jew meta jispiċċa mix-xogħol jew qabel ma jidħol għax-xogħol!

THE CHAIRPERSON: Jien meta ġejt bżonn ir-riferta qaluli li sal-4 p.m. jagħmlu!

Issa sal-4 p.m. ħafna rġiel ikunu għadhom ix-xogħol u allura żgur li m'intix se ssibhom id-dar.

Apparti minn hekk għandna ħafna rġiel, u anke nisa - imma ejja ngħidu fuq l-irġiel peress li ħafna minnhom ikunu jridu jagħtu l-manteniment - li jirreġistraw għax-xogħol imma Alla jbierek kollha jkunu jaħdmu!

Mela d-dar mhux se ssibhom u lanqas se ssibhom fejn jaħdmu.

U allura jekk ma jkunux ħinijiet daqxejn strambi meta jitqassmu r-riferti mhux se jsibuhom, speċjalment jekk iħallu sal-aħħar tax-xahar biex joħorġu jqassmuhom.

Meta tiġbor l-istatistika ma tridx tiġbor biss fuq x'kien il-każ imma trid tara wkoll jekk il-każ kienx preskritt jew le.

Dik l-ewwel waħda.

It-tieni; għalkemm il-liġi tgħidlek li anke jekk il-persuna tkun trid twaqqa' il-każ, il-Qorti tista' tibqa' għaddejja bil-każ, imma l-maġistrat x'ħin jara li t-tnejn li huma qed jaqblu, il-każ xorta jaqa'.

U mbagħad jiġu wara mingħajr provi.

Jaslu f'separazzjoni u jkunu se jitilfu t-tfal u dawn il-ħafna affarijiet!

U nerġgħu niġu koppi.

Jiġifieri din irridu nagħmlu xi ħaġa dwarha għax l-istatistika tiswa ħafna imma jiddependi x'nitolbu minnha.

Għalhekk huwa importanti ħafna li mill-Qorti nitolbu the right and pertinent information.

(Interruzzjonijiet)

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Imma lill-Qorti ma tistax tgħidilhom sabiex ibiddlu s-sistema tal-IT għall-bżonnijiet tagħna għax is-sistema tal-IT tqum ħafna flus.

THE CHAIRPERSON: Sistema tal-IT rudimentali li qed tgħid inti l-Qorti.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Nistgħu nitolbuha imma ma jfissirx li se jgħidulna iva.

THE CHAIRPERSON: Imma għallinqas nistgħu nibdew billi nitolbuha.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiena nitlob ħafna affarijiet kieku.

Issa jiena għandi kappell ieħor ta' Kummissarju u waħda mill-government policies, l-MIS, hija dwar what we have to deliver bħala Commission u waħda minnhom hija proprju dik li nagħmlu gender e-quality score index.

Għaldaqstant tkellimna mal-NSO biex naraw x'għandhom available.

Waħda mill-affarijiet li għandhom ftit informazzjoni dwarha hija fuq il-gender based fathers u allura konna qed naħsbu nagħmlux proġett hekk kif joħorġu l-funds biex immorru l-Qorti u nħarsu lejn is-sentenzi.

Bdejna niddiskutu imma dik kienet l-idea inizjali biex mis-sentenzi nibdew noħorġu ċerti patterns …

MICHAEL FARRUGIA: Jekk se tuża l-istudenti tal-Università se sservi kemm bħala esperjenza għalihom u anke għall-KRS stess …

Dan irid ikun proġett bil-fondi ħalli nkunu nistgħu nħallsu lin-nies u nagħtuhom it-taħriġ meħtieġ.

Nistgħu nsibu studenti Universitarji u nħallsuhom tax-xogħol u tista' tkun fis-sajf ukoll.

MARTHESE PORTELLI: Finalment aħna għandna mira li rridu nilħquha.

Issa biex nilħquha jrid ikollna sample abbażi ta' xiex se nkunu qegħdin naħdmu.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu wkoll fuq is-sistema tal-IT tal-Qorti.

Issa kulmin huwa fid-dinja tal-IT jaf li once li inti timplimenta sistema tal-IT, din se tkun top notch għal dak il-ħin imma minħabba li t-teknoloġija tinbidel 'il ħin kollu għaliex timxi skond l-esiġenzi tas-soċjetà, wara numru ta' snin dik is-sistema mhux se tibqa' aktar tajba u jkun hemm bżonn li tiġi upgraded.

Li kieku inkun jien li se nieħu d-deċiżjoni, l-ewwelnett għandek is-suġġeriment li semma' il-Ministru fejn fis-sajf nistgħu nutilizzaw l-istudenti tal-Università.

Kif qal il-Ministru, din l-opportunità għall-istudenti se sservihom bħala prattika.

L-istudenti jridu jagħmlu l-work phase wkoll u allura minn hemmhekk jista' jibda jinbena s-sample.

Ladarba jkollok is-sample f'idejk, tkun tista' tieħu r-riżultat x'se jkun.

Mela dak jista' jipprovdilkom bażi soda sabiex imbagħad tkunu tistgħu tapplikaw għall-fondi tal-Unjoni Ewropea biex parti mis-sistema tal-IT tal-Qorti tkun tista' tiġi part-financed mis-sistema tal-EU.

Jiena naħseb li hekk irridu naħdmu.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna għalhekk tkellimna mal-NSO għaliex huma ovvjament għandhom l-expertise fejn jidħol il-ġbir ta' data u allura rridu naħdmu f'dan ir-rigward.

Bla dubju ta' xejn aħna nistgħu nużaw lill-istudenti tal-liġi imma jkun tajjeb ukoll li nħallsuhom tax-xogħol li jkunu qegħdin jagħmlu.

Madankollu din għadha fl-istadji inizjali imma nixtiequ li nkomplu niżviluppawha.

MICHAEL FARRUGIA: Dawn jitħallsu mill-Università.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna issa nidħlu għad-diskussjoni mal-NSO u naraw kif nistgħu nagħmluha.

Diġa' kien hemm l-ewwel laqgħa fejn iddiskutejniha ħalli naraw kif se nibdew niżviluppawha.

Hawn imniżżel li l-mira tal-laqgħa kienet dik to discuss administrative issues relating to the Commission on Domestic Violence.

X'kienu dawn l-issues u x'ħareġ minnhom?

Imma x'tip ta' administrative issues kienu u x'ħareġ minnhom?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ġeneralment id-diskussjoni tkun fuq kif se naħdmu, lil min se nikkuntatjaw fil-Ministeru, min se jkun il-contact point tagħna biex niffaċilitaw l-affarijiet, lil min irridu nikkuppjaw, x'irridu nikkuppjaw, eċċ. Bażikament qed nitkellmu fuq affarijiet amministrattivi hawnhekk.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri dawn huma diskussjonijiet speċifiċi mal-Ministeru tal-Familja u s-Solidarjetà Soċjali dwar affarijiet amministrattivi.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Hekk hu, kif se nikkooperaw flimkien biex inżommu kuntatt u jkollna focal point biex ma ndumux ma nieħdu risposta lura.

Mela allura jkollok punt ta' riferenza fejn inti taf lil min trid tibgħat xi ħaġa u jkollna risposta iktar malajr.

THE CHAIRPERSON: Pereżempju laqgħat marbutin ma' problemi relatati mas-social security benefits, eċċ, jiġifieri li huma direttament marbutin mal-abbuż domestiku u mas-separazzjonijiet, tkissir ta' familji eċċ. Issa hemm il-ħsieb li jkun hemm laqgħa speċifika fuq xi improvements li jista' ikun hemm?

Ħalli nagħtik eżempju.

L-ewwel semmejt dawk in-nisa li qed ikollhom joqogħdu d-dar għax m'għandhomx finanzi biżżejjed biex jitilqu mid-dar tagħhom u dik hija problema.

Problema oħra hija ta' dawk in-nisa li ġejjin minn households b'assets kbar, bħal pereżempju dawk li joqogħdu ġo xi villa.

Imma dawn ikollhom l-irġiel tagħhom li jkunu jżommu l-assets kollha u l-bank account kollu f'isimhom.

Din il-mara tista' tkun qiegħda tiġi msawta u tkun trid titlaq mid-dar imma la għandha flus u lanqas għandha fejn toqgħod.

U x'ħin tmur is-social security ma jistgħux jagħtuha għax l-assets li jidhru li huma tagħha jkunu kbar.

Dawn huma problemi relatati ma' xulxin u jridu jiġu diskussi mal-ministeru.

Imma hemm xi intenzjoni li dawn jingħataw lil dawn in-nisa partikolari għax inti tista' pereżempju toffrilhom servizz ta' benefiċċji soċjali u mbagħad, meta ssir il-firda tal-komunjoni tal-akkwisti, dan il-benefiċċju jiġi rifuż lura.

Imma almenu sakemm tinqata' l-kawża ma jilħqux imutu bil-ġuħ.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiena mmur aktar minn hekk.

Fil-fatt qiegħda niddiskuti mal-legal advisor tagħna fuq xi ħaġa li ilha tinkwetani ħafna.

Dan għaliex f'każijiet ta' separazzjoni - irrispettivament x'inhi r-raġuni tas-separazzjoni imma ovvjament hawnhekk qed nitkellmu fuq każijiet ta' vjolenza domestika - suppost li l-komunjoni hija tat-tnejn.

Imma sakemm tinqata' il-kawża għandek tliet snin jew erba' snin, sakemm ma ddumx iżjed ukoll, u l-kontroll tagħha jkun kollu f'idejn ir-raġel!

Jiena kelli każijiet fejn dawn in-nisa jiġu jilmentaw miegħi għax huma għandhom dritt għal nofs l-assi imma xorta ma jkollhomx aċċess għalihom u li r-raġel ikollu tliet avukati mentri l-mara jkollha tinqeda bl-avukat tal-Għajnuna Legali!

U jiena hawnhekk nistaqsi; hija ġusta l-liġi tagħna meta lill-Qorti ma nagħtuhiex il-poter li tara kemm hemm flus il-bank u kemm hemm flus likwidi u dawn jinqasmu mill-ewwel?

THE CHAIRPERSON: Li nista' ngħidlek hu li mxejna pass f'din id-direzzjoni għaliex meta kont qiegħda nagħmel id-drafting tad-Divorce Bill u din daħlet taħt is-Civil Code Amendments, jiena kont daħħalt emenda li ġiet aċċettata mill-Parlament u li llum tagħmel parti mil-liġi għax sa dakinhar ma kienx possibbli li mħallef iwaqqaf il-komunjoni tal-akkwisti at any point qabel l-appell.

Issa minn meta daħlet il-liġi tad-divorzju - mhux għax għandha x'taqsam mad-divorzju - hemm l-availability li jekk inti trid titlob ix-xoljiment tal-komunjoni tal-akkwisti, dak li hemm x'jinqasam, minn meta l-Qorti tagħtik permess, jieqaf il-komunjoni tal-akkwisti.

Mela jekk inti qiegħda taħdem ma tridx tagħti nofs il-paga lir-raġel imma tista' tutilizzaha u tkun tiegħek minn dak il-ħin 'il quddiem.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: U f'liema stadju tista' tagħmilha din?

THE CHAIRPERSON: Mill-bidu li tiftaħ il-kawża.

Din kont daħħaltha fl-abbozz meta għamilt id-drafting tal-liġi tad-divorzju għaliex kont naf li qiegħda toħloq ħafna problemi.

Kellna nisa li jridu jaħdmu u jaqdfu u rġiel li ma jridux jew inkella bil-kontra, irġiel li jridu jaqdfu u n-nisa li ma jridux, u dawn ma kenux qegħdin jagħmlu hekk b'mod li jidher għax inkella l-mara kienet se teħdilhom nofs il-flus li jaqilgħu jew bil-kontra, ir-raġel kien se jispiċċa jeħdilhom nofshom.

Dak kien pass 'il quddiem imma li qed tgħid inti jerġa' jmur aktar 'il quddiem u naħseb li rridu naħdmu daqxejn fuqu.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Mhuwiex ġust li filwaqt li r-raġel għandu l-fondi kollha f'idejh, il-mara jkollha tgħix bl-akkarija u tiddependi minnu!

THE CHAIRPERSON: Din li qed issemmi inti hija problema leġislattiva u allura meta tkun qed titkellem mal-Ministeru u mal-Permanent Secretary tridu tindirizzaw l-affarijiet li fihom jistgħu jgħinuna.

Veru li xorta jrid ikun hemm bidla fil-liġi jew fil-legal notice imma jrid ikun hemm ukoll bidla fil-policy.

Biex inkunu ġusti huma jkunu fil-ministeru imma aħna, li nkunu on the ground, naħdmu ma' dawn in-nies, aktar nafu x'inhuma l-intoppi.

Għalhekk bħala Kummissjoni dwar il-Vjolenza Domestika hemm bżonn li turuhom fejn huma dawn il-problemi li qegħdin issibu meta tiffaċċjaw is-social benefits area.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Fil-fatt ħadt nota tagħhom.

THE CHAIRPERSON: Qabel ma mmur għal punt 8 nixtieq insemmi xi ħaġa oħra.

Aħna konna qegħdin nagħmlu dawn il-laqgħat u se noħorġu bir-rapport tal-Kumitat.

Intom qed tgħidu li kellkom xi taħditiet mal-Women Against Violence Europe jew inkella ikkolabborajtu magħhom fil-ġbir tal-informazzjoni.

Hemm xi ħaġa li aħna nistgħu nutilizzawha min-naħa tagħna?

Din il-ġbir tal-informazzjoni nistgħu nsibuha x'imkien?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Issibuha fuq il-websajt tagħhom.

Fil-fatt bħala Kummissjoni jitolbuna ħafna għal din l-informazzjoni għax ikunu qed jagħmlu xi surveys u allura jkollhom bżonn l-informazzjoni.

THE CHAIRPERSON: X'tip ta' informazzjoni għandkom fuq is-servizzi?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiddependi minn x'jitolbuna huma.

THE CHAIRPERSON: Tista' tikkumenta ftit fuq dawk il-punti saljenti?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Skużani imma ma niftakarx bl-amment.

Li kieku kont naf kont niġi ppreparata imma pereżempju jistaqsuk fuq il-liġijiet li għandna u xi jkopru dawn il-liġijiet.

THE CHAIRPERSON: Ir-riżultati li tagħtuhom intom ikunu wkoll fuq il-websajt tagħkom?

Jiġifieri jekk nitolbok tagħtini l-informazzjoni li bgħattulhom f'dawn l-aħħar sentejn tkun tista' tipprovdihomlna?

Huma disponibbli u nkunu nistgħu nagħtukom ir-risposta li tajna lilhom.

Fil-fatt aħna nżommu kopja tagħhom.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Dan huwa importanti għalina biex inqabblu dak li sibna aħna meta ġew jitkellmu magħna l-vittmi ma' dak li għandkom intom ħalli naraw jekk naqblux jew le.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Mela nista' nibgħathom lilek dirett?

THE CHAIRPERSON: Iva, ibagħthom lili u lil Dr Elaine Burmingham li hija r-Research Analyst tagħna peress li hija qiegħda taħdem fuq ir-rapport.

B'hekk ikollna stampa aħjar u r-rapport ikun aktar komprensiv.

Jiġifieri la qed isir dan ix-xogħol nistgħu nagħmlu użu minnu.

Imbagħad qed tgħidu wkoll li;

Minn din il-laqgħa li saret f'Jannar lil hawn wasaltu x'imkien?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għadna qed niġbru l-informazzjoni għax il-meetings mas-surġent u mal-pulizija għadhom għaddejjin.

THE CHAIRPERSON: Intom meta jkollkom laqgħat bħal dawn toħorġu interim reports?

Intom toħorġu dan ir-rapport li juri l-ħidma tagħkom matul dik is-sena imma meta tagħmlu xogħol bħal dan, toħorġu xi mini report biex turu x-xogħol li jkun sar?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Dawn il-laqgħat ikunu minuted u mbagħad l-outcome tagħhom naraw kif se nutilizzawh biex nagħmlu l-proposti tagħna.

Pereżempju, jekk jgħidulna li l-liġijiet ma jagħtuhomx il-poteri biex jagħmlu hekk, hekk u hekk, aħna nipprovaw naraw xi proposti leġislattivi nistgħu nressqu u mbagħad nitkellmu at a higher level fejn nuruhom dak li qed iħoss ħaddieħor.

Imma bħalissa qiegħda tiġi miġbura din l-informazzjoni.

THE CHAIRPERSON: Tista' tgħidilna – għax hawnhekk m'iniex nara jekk kienx hemm jew le – jekk kienx hemm xi policies jew legislative proposals li l-Kummissjoni ressqet matul din is-sena?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Safejn naf jien għadna għaddejjin bid-diskussjonijiet u allura bħalissa qed nagħmlu l-ground work with regards to legislative amendments u għadna qed naraw l-affarijiet fil-kuntest tal-Istanbul Convention.

F'dak il-kuntest aħna qed ngħidu li jekk aħna se nagħmlu proposals we might as well look at the CAHVIO first biex il-proposti li nressqu jkunu proposti sħaħ u mhux biċċa minn hemm u biċċa minn hawn.

Waħda mill-issues li lili tinkwetani ħafna hija l-issue tal-perpetrator li jibqa' id-dar mentri nċaqilqu l-familja kollha.

U xi minn daqqiet it-tfal ikollhom ibiddlu l-iskejjel tagħhom, jitilfu l-ħbieb li jkollhom u l-ħajja soċjali tagħhom tisparixxi.

Il-pulizija jgħidu li m'għandhomx poter biex joħorġu lill-aggressur mid-dar mentri fil-fatt għandhom dan il-poter għax hekk jgħidulna l-avukati.

Il-pulizija għandhom il-poter imma mhux qed jużawh għax dik hi l-policy tagħhom.

U allura aħna niġu bejn ħalltejn hawnhekk; għandhom poter jew m'għandhomx?

U jekk għandhom għalfejn mhux qed jużawh?

THE CHAIRPERSON: Il-pulizija hawn Malta għandhom the widest arrest rights fid-dinja imma mbagħad naħseb li huma l-inqas li jużawhom f'każijiet meta jkun hemm bżonn li jużawhom.

Jiena ma nafx eżattament x'inhi l-policy tagħhom u kemm hi policy adegwata imma hemm bżonn li naraw ftit il-liġi biex nagħtuhom ċerti drittijiet li huma differenti minn dawk li għandhom illum għax għalkemm għandhom power of arrest wiesa' imma mbagħad għandek ċerti ideat dwar kif tirrispondi meta xi ħadd iċempel għall-għajnuna, biex tara jekk hux inti tmur għand il-vittma jew inkella l-vittma tiġi l-għassa, u jekk tmur fuq il-post kif se tagħmel l-assessment ta' dak li rajt.

Jiġifieri hemm ħafna affarijiet neqsin u aħna min-naħa tagħna, wasalna wkoll sabiex nagħmlu r-rakkmandazzjonijiet tagħna.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: ls-Support Victims Directive tesiġi li jrid isir risk assessment tal-inċident u mbagħad abbażi ta' dak ir-risk assessment tittieħed ċerta azzjoni.

U again hemmhekk ikollna bżonn il-protokoll biex inkunu nafu kif għandna mmexxu.

Kif se tagħmel dan ir-risk assessment?

X'jirriżulta?

U abbażi tar-riżultat inti tara x'azzjoni se tieħu.

Dik hija parti mis-Support Victims Directive.

MARTHESE PORTELLI: Min-naħa tiegħi nixtieq inkompli ma' dak li diġà semmiet iċ-Chairperson.

L-ewwelnnett nixtieq nirringrazzja lill-Ministru għaliex prattikament kien magħna tul is-seduta kollha u xtaqt nirringrazzja wkoll lilek Sinjura Laivera talli sibt il-ħin biex tiġi hawnhekk u tiddiskuti magħna.

Jiena se nibda billi nikkwota kumment li għamlet il-Ministru uxxenti Marie Louise Coleiro Preca, fejn fl-introduzzjoni ta' dan ir-rapport hija qalet hekk;

Dan huwa fatt imma issa naħseb li rridu mmorru pass oltre minn hekk għaliex imbagħad kompliet tgħid hekk;

Meta rċevejt dan ir-rapport jiena dħalt ftit fid-dettall dwar ir-remit u t-terms of reference li għandha din il-Kummissjoni.

U nista' ngħid li huma terms of reference vasti u oneri ħafna u magħhom iġibu ħafna xogħol.

Fil-fatt bħala terms of reference wieħed isib 12-il punt - minn (a) sa (l) - u meta taqrahom tinduna li x-xogħol involut fihom huwa wieħed importanti ħafna.

Hemm l-awareness li tidhru li diġà qegħdin taħdmu fuqu imma m'hemmx l-awareness biss.

Bħala Kummissjoni obbligati li tipproponu l-istrateġiji, li tiffaċilitaw id-djalogu bejn il-pubbliku u l-privat, li diġà bdejtu tagħmluh, li toħorġu l-istandards, li toħolqu l-protocols, li tagħmlu t-training, li jkollkom pjan koordinat u diversi affarijiet oħra.

Meta qrajt iċ-Chairperson's Forward inkwetajt xi ftit meta rajt li l-main focus huwa l-awareness.

L-awareness huwa tajjeb imma hemm ħafna punti oħra li l-Commission trid tara li jsiru.

Issa minn numru ta' laqgħat li għamiltu jidher li diġà għamiltu ħafna ground work, fejn ġbartu wkoll ħafna informazzjoni imma qiegħda nħoss li – li qegħdin taħdmu ħafna hija l-verità u dan jidher anke min-numru ta' laqgħat li għamiltu – m'hemmx focus eżatt fuq xiex se tindirizzaw l-ewwel.

U allura forsi wieħed għandu jpoġġi ftit u jgħid li bħala Kummissjoni għandna dawn l-obbligi kollha imma issa fuqiex se nikkonċentraw l-ewwel?

X'se nkunu qegħdin nagħlqu l-ewwel?

Issa tgħidli għalfejn wasalt għal din il-konklużjoni?

Ħalli nagħtik eżempju.

Jekk wieħed jara x'qed isir fuq is-SART isib li l-proposta min-naħa tagħkom saret lill-Ministru ta' dak iż-żmien Marie Louise Coleiro Preca fis-7 ta' Awwissu imma mbagħad il-laqgħa ma' Mater Dei saret f'Diċembru!

Issa jiena konvinta li bejn Awwissu u Diċembru kontu qegħdin taħdmu fuq xogħol ieħor imma forsi hawnhekk wieħed għandu jikkonsidra li jekk bdejtu taħdmu fuq is-SART, u l-Ministru qablet fis-7 ta' Awwissu li dan huwa proġett tajjeb u li tistgħu tmexxu, għalfejm ma' Mater Dei ma ltqajtux mill-ewwel?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Li ġara hu li ma kellniex budget.

Imbagħad hekk kif kellna l-budget f'idejna stajna mmexxu biex nattwaw dan il-proġett tas-SART.

MARTHESE PORTELLI: Imma forsi wieħed seta' jibda d-diskussjonijiet anke ma' Mater Dei minn qabel biex jara jekk min-naħa ta' Mater Dei kenux ippreparati.

Forsi wieħed seta' jaħseb fuq kampanji biex it-tobba jkunu jafu b'dan il-proġett ukoll.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Fuq is-SART kien ilna niddiskutu.

Fil-fatt jiena ilni fuq il-kumitat tas-SART għal madwar ħames snin imma qatt ma ngħatajna budget.

U kien proprju meta ngħatajna l-budget li stajna nibdew naħdmu fuqu għax mingħajr flus ma tagħmel xejn.

MARTHESE PORTELLI: Il-punt tiegħi hu li bejn Awwissu u Diċembru sarux kuntatti ma' Mater Dei?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Aħna dak iż-żmien konna qegħdin nagħmlu l-lobbying biex inġibu l-budget għaliex konna nafu li hekk kif ikollna l-budget inkunu nistgħu mmexxu.

Ovvjament konna qed niddiskutu wkoll mal-istakeholders involuti.

Żammejna kuntatt ma' Mater Dei imma mhux mat-top level.

Konna qed nitkellmu mas-Sur Ray Galea li huwa gynaecologist biex naraw x'se jiġri u ma jiġrix.

Konna qed niddiskutu mal-Victim Support Malta kif ukoll mal-Pulizija.

Madankollu qabel ma kellna l-flus f'idejna ma stajna nagħmlu xejn iktar milli niddiskutu u nagħmlu l-lobbying.

MARTHESE PORTELLI: Fir-rapport toħroġ idea totalment differenti.

Mir-rapport joħroġ li f'Diċembru sar il-meeting ma' Mater Dei.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Bdejna l-proċess f'Diċembru.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ħa nieħu nota ta' dan il-kumment għax huwa importanti.

Minn dan ir-rapport ma joħorġux l-affarijiet li għedtilna hawnhekk u ovvjament hemm ħafna iktar xogħol li jrid isir.

Aħna qegħdin ngħidu li hemm lack of details minn min kiteb ir-rapport u he didn't do any justice to the work that you do għax min ikun qed jaqra dan ir-rapport u ma jkunx magħkom għas-seduti mhux se jkun jaf x'seħħ verament imma se jara biss dak li hemm miktub fir-rapport.

MARTHESE PORTELLI: Fil-paragrafu dwar l-electoral proposals jidher li qed tiltaqgħu mal-Malta Police Force imma naħseb li hemm nies oħrajn li wieħed għandu jinvolvi wkoll f'dan il-proċess.

Qiegħda ngħid hekk għaliex aħna, bħala Social Affairs Committee, iltqajna ma' nies kważi mill-kamp kollu; iltqajna ma' vittmi, ma' nies li jissapportjaw il-vittmi, ma' nies li jitilgħu l-Qorti, fosthom il-pulizija u xi kultant kien hemm il-feeling li mhux dejjem wieħed jieħu s-support li jixtieq mingħand il-pulizija.

Kellna wħud mill-vittmi li qalulna affarijiet xokkanti, fosthom ta' vittma partikolari li marret tagħmel rapport fuq abbuż li sar mir-raġel tagħha u l-pulizija li kien l-għassa ċempel lir-raġel tagħha biex dan ikun jista' joqgħod jissemma' minn taħt it-tieqa dak kollu li kienet qiegħda tirrakkonta l-mara!

U allura hawnhekk forsi wieħed għandu jinvolvi mhux biss lill-pulizija imma lill-istakeholders l-oħra wkoll.

Fl-aħħar paragrafu qed jingħad li; "This proposal aims at collecting data from the Malta Police Force and Aġenzija Appoġġ for the year 2014.".

Qiegħda nifhem sew li din hija preċiżament biex bħala Kummissjoni jkollkom idea iktar globalisitika ta' x'qed jiġri eċċ?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Li għandna bħalissa hu li qed niġbru l-administrative data li teżisti diġà skond dak li qed jiġbru l-pulizija u skond dak li qed jiġbru l-Appoġġ and we are trying to harmonize to get an idea.

MARTHESE PORTELLI: U dik se tiġi integrata mbagħad mal-informazzjoni li tiġbru mil-Law Courts meta dawn jagħtukom l-informazzjoni meħtieġa.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Ovvjament meta aħna qed naraw din, qed naraw biss dak li jiġi rrapportat imma nafu li hemm ħafna oħrajn li mhux qed jiġu rrapportati.

Imma dik hija kwestjoni oħra u toħroġ minn xi prevelance survey ieħor.

THE CHAIRPERSON: Xtaqt inressaq punt hawnhekk.

Meta tintbagħat l-akkuża lil min qed jiġi akkużat li għamel xi ħaġa lill-vittma, dik il-vittma ma tkunx taf eżattament għal-liema kawża se tkun qiegħda tidher.

Fil-fatt il-vittma tingħata biss karta li tgħidilha li trid titla' il-Qorti fit-tali ġurnata u fit-tali ħin.

Imma għalfejn se tidher ma jgħidulhiex!

Issa min ikun vittma ta' vjolenza domestika normalment ikollu numru ta' rapporti imma sal-ġurnata li jkollha titla' il-Qorti l-vittma ma tkunx taf fuq liema każ se tidher.

Il-vittma u l-avukat tagħha m'għandhomx aċċess għal din l-informazzjoni.

Li jiġri hu li x'ħin jidħlu fl-awla l-avukat imur jistaqsi lill-ispettur, li min-naħa tiegħu dan ikollu booklet - dawn draw għax tant indejquhom nistaqsuhom li issa qed jagħmlulna booklet – bl-akkużi kollha.

Madankollu din tista' tagħmilha dak il-ħin stess u allura ma jkollokx ċans tipprepara.

Bħala avukat trid toħroġ barra u tgħid lill-klijenta tiegħek li se jkollha tidher fuq it-tali każ.

U trid tkun ċerta li l-ħin huwa tajjeb u li d-data tajba għax ħafna drabi jkollhom l-iżbalji, u jekk ikun hemm l-iżbalji l-kawża taqa'!

B'dawk il-każijiet kollha li jkollha vittma ta' vjolenza domestika tispiċċa li tibda tħawwad każ ma' ieħor.

Jiġifieri żgur li din mhijiex qiegħda tgħin lill-vittma.

Għalhekk meta tkunu qegħdin titkellmu mal-pulizija jew ma' xi nies oħra tkellmu wkoll fuq dawn l-affarijiet għax qed jiġru l-ħin kollu.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Jiġifieri inti qiegħda tgħid li l-perpatrator ikun jaf kollox u l-vittma ma tkunx taf?

THE CHAIRPERSON: Il-perpatrator ikun jaf liema huma l-akkużi li ġie akkużat bihom mentri l-vittma, kulma tkun taf hu meta trid titla' l-Qorti u x'ħin trid tkun hemm biex tixhed kontrih.

Madankollu ma tkunx taf kontra liema rapport se tkun qiegħda tixhed kontrih u ġieli jkun hemm numru sostanzjali ta' rapporti.

U tkun taf biss meta jitfaċċa l-avukat filgħodu.

MARTHESE PORTELLI: Allura lanqas tkun tista' tipprepara lilha nnifisha.

Pereżempju forsi jkollha rendikont ta' ċerta dati u li kieku tkun taf x'se jkun il-każ ittellagħhom magħha.

THE CHAIRPERSON: Ġieli jkollhom affarijiet oħra u allura din hija importanti.

Pereżempju ġieli l-pulizija jinsa jistaqsiha min huma x-xhieda.

Il-vittma tkun taf li fuq dak il-każ l-avukat tagħha jista' jgħidilha biex ittella' dawk ix-xhieda.

U jekk le taf tibqa' b'xejn.

Din tiġri kemm-il darba.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Min joħroġhom dawn in-notices?

THE CHAIRPERSON: Mill-pulizija joħorġu.

U allura fuq din il-biċċa l-vittma tkun minn taħt.

MARTHESE PORTELLI: Bħala SART x'tip ta' statistika jew data qiegħda tinżamm?

Peress li dan huwa unit ġdid jiena nemmen li huwa aktar faċli li tagħġnu għal dawk il-bżonnijiet partikolari.

Bħala SART x'tip ta' data qed tħarsu lejha?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: ll-basic details u mbagħad ...

MARTHESE PORTELLI: Pereżempju, jekk ġiet mara u wżat is-servizzi tas-SART, x'tip ta' informazzjoni tinżamm?

U din l-informazzjoni tinżamm f'database li jekk wieħed ikollu bżonnha jkun jista' jaċċessaha?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Għalissa kollox qed jinżamm b'mod kunfidenzjali għax ikollna l-ismijiet tagħhom u aħna noqogħdu fuq li tgħid il-vittma lill-pulizija.

F'dan l-istadju noqogħdu fuq dak li tgħid hi lill-pulizija, lill-gynae u lin-nurse.

Imma għadna fil-bidu tagħha.

Il-Victim Support Malta għadu qiegħed jibni din it-tip ta' data u kif se nkunu nistgħu nużawha mingħajr ma nidentifikaw il-persuna.

MARTHESE PORTELLI: F'paġna 11 tar-rapport insibu l-Financial Review, fejn qed jingħad li l-Kummissjoni kellha budget ta' €25,000.

Nimmaġina li bejn wieħed u ieħor dan huwa budget ta' sena sħiħa.

Issa minn dak il-budget tħallsu l-onorarja tal-għaxar membri u taċ-chairperson.

Imbagħad l-ammont li kien għad fadal użajtuhom biex toperaw bihom.

Kien hemm ammont ieħor ta' €26,851 li ġew allokati għal proġett ieħor u dawn intużaw għal numru ta' safar li għamiltu f'isem il-Kummissjoni, biex għamiltu l-brochures u biex għamiltu wkoll xi events.

Użajtuhom ukoll għal konferenza li kontu għamiltu.

Aħna ffokkajna fuq il-kwestjoni tal-istatistika u kif l-aħjar għandna nimxu fuqha u kif se nikkoordinaw bejnietna.

Jiġifieri dik kienet konferenza importanti ħafna.

MARTHESE PORTELLI: Bażikament jiena xtaqt nagħmel suġġeriment żgħir minħabba l-fatt li t-terms of reference tagħkom - kif għedt fil-bidu - huma vasti ħafna u allura huwa faċli li wieħed jintilef ġo fihom.

Forsi wieħed għandu jaqbad l-Istanbul Convention u jgħid li dik hija l-priorità.

Jiġifieri rridu u ma rridux irridu nġibu l-leġislazzjoni tagħna up to scratch u wieħed se jkollu jaħdem xi ftit b'lura.

Mela aħna rridu naraw ix-xogħol li jrid isir u x'se nagħtu bħala priorità.

Jekk aħna bħala Social Affairs Committee nistgħu ngħinukom f'xi ħaġa we will be more than willing to help.

Kif semmiet iċ-Chairperson qabel, aħna ltqajna ma' vittmi minn kull qasam; iltqajna mal-NGOs kollha, iltqajna mal-Pulizija u anke mat-tobba, u allura jekk hemm xi mod kif dan il-Kumitat jista' jgħinkom we are willing to do it biex ma jkunx hemm overlapping.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Nieħdu pjaċir jekk nistgħu nirċievu kopja tar-rapport tagħkom ħalli nkunu nistgħu nitgħallmu iżjed mill-esperjenzi tan-nies li ġew jitkellmu magħkom.

THE CHAIRPERSON: Ridt nagħmel kumment minħabba li xi ħadd min-naħa tal-Kummissjoni qal li huma xtaqu li kieku ġew mistiedna ħalli jitkellmu fuq is-suġġett.

Ir-raġuni li m'għednilkomx biex tiġu titkellmu magħna għaliex aħna konna qed niddiskutu l-vjolenza domestika mil-lat ta' kif l-istituzzjonijiet kienu qegħdin jitrattaw lill-vittmi.

Aħna llimitajna s-suġġett għal din il-ħaġa.

Imma bil-qalb kollha nkunu nistgħu ngħaddulkom kopja tar-rapport li qed inħejju bħala Kumitat.

Konna wkoll bl-intenzjoni li nipprovaw naħdmu ftit fuq l-Istanbul Convention għax jiena kont bdejt billi pproponejt dan it-topic proprju għaliex inkun ħafna fuq il-Council of Europe, li timbotta ħafna l-Istanbul Convention u nduru pajjiżi differenti biex nagħmlu l-laqgħat tagħna hemmhekk.

Għalhekk ħassejt li kellna wkoll nibdew nagħmlu dan il-ground work biex nippreparaw għaliha.

Meta mbagħad ġejna biex nipprovaw naraw x'jonqosna nagħmlu sabiex nilħqu mal-Istanbul Convention … Issa jiena research analyst waħda għandi u din tagħmel ħafna xogħol imma ma stajniex indaħħlu wkoll dan ix-xogħol max-xogħol l-ieħor tal-Kumitat.

Imma naħseb li tkun interessanti ħafna – ngħid għalija bħala Chairperson u naħseb li anke l-oħrajn jaqblu - li jekk ikun hemm xi laqgħat fuq l-Istanbul Convention, being this such an important convention, li aħna nkunu nistgħu niġu bħala osservaturi f'dak il-kumitat.

I would be willing to attend biex inkunu nistgħu nibbriġġjaw il-kompetenzi tagħna u ngħinu lil xulxin.

MARTHESE PORTELLI: Xtaqt inżid punt ieħor dwar it-terms of reference tagħkom.

Ovvjament intom diġà bdejtu tagħmlu xi proposti.

Issa kull proposta ġdida tirrikjedi l-flus u allura forsi wieħed jista' jikkonsidra li mas-sett ta' proposti li tkunu qegħdin tressqu, ikun hemm ukoll il-costings ta' dawn il-proposti biex wieħed ikun jista' jieħu idea tagħhom u anke xi human resources se jkun hemm bżonn.

Il-verità hi li kulħadd jixtieq li jkun hawn l-aħjar imma kollox jiġi at a price u trid lin-nies biex jagħmluhomlok.

Jekk pereżempju l-pulizija se jkollhom rwol ġdid, wieħed irid jara jekk hemmx biżżejjed pulizija fil-korp u mbagħad forsi jara dak li mhux qed isir b'tant effiċjenza u x'jista' jagħmel biex titjieb l-effiċjenza.

U dak il-pulizija li jkollu ħin liberu jintuża fuq dawn ix-xogħolijiet.

Imma importanti li nsemmu kemm se tiġi tiswa tali inizjattiva għax fl-aħħar mill-aħħar huwa l-Gvern li se jkun qiegħed iħallas għalihom.

Mid-dehra l-aim tal-proġett huwa li jkun hemm servizzi fil-komunità u se jiġu nvoluti l-NGOs u l-kunsilli lokali.

Dan kien ippreżentat lill-istakeholders fit-3 ta' Diċembru 2013.

Imma x'kien jikkonsisti?

Qiegħda nistaqsi għax jista' jkun hemm xi affarijiet li aħna qegħdin naħdmu fuqhom biex ninkluduhom fir-rapport tagħna.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: L-idea ta' dan il-proġett hija biex jipprovaw jagħtu work experience lin-nisa inattivi jew li nkella huma unemployed u b'hekk nagħtuhom ftit self-esteem b'esperjenza ta' xogħol.

Pereżempju lilna jistaqsuna jekk aħniex lesti li nilqgħuhom u nagħtuhom ċertu tip ta' xogħol, ovvjament skond il-kapaċitajiet li jkollhom, biex ikattru s-self esteem tagħhom.

Anke dik l-esperjenza ta' xogħol tħeġġiġhom iktar sabiex isibu xogħol fiss.

Dik kienet l-idea tal-LEAP Project u ċioè biex tgħin lin-nisa ħalli joħorġu jaħdmu u b'hekk joħorġu mill-faqar u mill-problemi l-oħra li jkollhom.

THE CHAIRPERSON: Xtaqt insemmi l-aħħar ħaġa.

Kif spiċċajna nħallsu l-onorarja tal-membri uxxenti u tal-membri li hemm bħalissa mill-istess budget ta' sena?

Jiġifieri dawn tħallsu pro-rata?

Li ġara hu li l-kumitat inbidel f'nofs is-sena.

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri tħallsu pro-rata?

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: L-onorarja qiegħda kull xahar avolja nitħallsu a lump sum.

Li kien hemm qabel tħallsu l-onorarja tagħhom u tat-tieni grupp tħallsu wkoll pro-rata skond kemm ħadmu matul dik is-sena.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li eżawrejna s-suġġett tal-lum.

Ovvjament dan huwa suġġett interessanti u l-entużjażmu li hawn f'dan il-Kumitat sabiex isiru dawn l-affarijiet huwa kbir.

Jiena qiegħda nħoss li l-problema rridu noħorġuha aktar għax ħafna drabi s-soċjetà qisha aktar tpoġġiha taħt it-tapit.

Kulħadd jaf li hemm din il-problema imma qisu s-soċjetà ma tridx tammetti li qed isseħħ daqshekk f'pajjiżna.

IS-SINJURA RENEE LAIVERA: Fil-fatt fil-prevelence study ħareġ li hemm madwar 60% tan-nies li qalu li jafu lil xi ħadd li għaddej minn xi problema ta' vjolenza domestika.

Jiġifieri n-nies jafu li teżisti din il-problema imma ma jkunux iridu jammettu jew inkella jħossu li m'għandhomx jindaħlu f'dawn l-affarijiet.

Imma dawn in-nies li jkollhom din il-problema għandhom bżonn l-għajnuna.

THE CHAIRPERSON: Grazzi ħafna.

Il-laqgħa hija aġġornata għal data oħra li titħabbar aktar tard.

Nirringrazzjakom.

Fid-9:01 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data oħra li kellha titħabbar aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 25

L-Erbgħa , 16 ta' April 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.06 p.m.

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI: L-Onor.

Marthese Portelli u l-Onor.

L-Onor.

Robert Cutajar kien skużat milli jattendi minħabba impenji oħra.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal din il-laqgħa.

Il-Ministru Michael Farrugia kien preżenti għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 23 li saret nhar l-Erbgħa, 09 ta' April 2014 ġew konfermati.

Is-Sinjura Renee Laivera, Vice-Chairperson tal-Commission on Domestic Violence tat preżentazzjoni qasira dwar ix-xogħol tagħha.

Spjegat kif waħda mill-affarijiet li l-aktar ħadmet fuqha kienet is-SART (Sexual Assault Response Team) li ġie mwaqqaf fl-isptar Mater Dei.

Qalet li fuq dan il-proġett sar ħafna xogħol.

Iċ-Chairperson Deborah Schembri staqsiet lis-Sinjura Laviera x'sar mir-rapporti tas-snin preċedenti peress li dawn kienu għadhom ma ġewx quddiem il-Kumitat.

Laviera spjegat li r-rapport tal-2011 u tal-2012 sar a biannual report u qatt ma ġie mpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Meta staqsew lill-Ministeru dwar dan intqal lilhom li dan ir-rapport kien għadu fil-Ministeru u għalhekk ma jistax jitqies bħala rapport uffiċjali ladarba ma tpoġġiex fuq il-Mejda tal-Kamra.

Iċ-Chairperson ġibdet l-attenzjoni li hemm liġi speċifika li tirrikjedi li r-rapport għandu jitħejja kull sena u għaldaqstant tittama li hekk jibda jsir.

Wara din l-introduzzjoni qasira l-Membri tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali staqsew lis-Sinj.

Laviera diversi mistoqsijiet dwar siltiet mir-rapport li kien qiegħed jiġi diskuss.

Dan għaliex kien hemm partijiet minnu li ma kienux daqshekk ċari u għalhekk min ikun qed jaqra l-istess rapport ma jifhimx eżattament x'ikun intqal fih.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fid-9:01 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data oħra li kellha titħabbar aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 6

It-Tnejn, 5 ta' Mejju fis-6.30 p.m.

L-Onor.

Silvio Schembri, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 5 ta' Mejju 2014 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz, il-Belt, b'din l-aġenda:

Preżentazzjoni mill-President tal-Kamra tal-Kummerċ, Intrapriża u Industrija ta' Malta

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fin