KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 6

L-Erbgħa, 26 ta' Frar, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 6

L-Erbgħa, 26 ta' Frar, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:45 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 5 li saret fid-29 ta' Jannar, 2014 ġew konfermati.

MADAM CHAIR (Onor. Marlene Farrugia): Ngħaddu għall-korrispondenza.

l-ISKRIVANA TAL-KUMITAT: L-ewwel korrispondenza ġejja mingħand l-Executive President ta' Din l-Art Ħelwa, Simone Mizzi, mibgħuta lis-Sur Vincent Cassar, Chairman tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA), datata 30 ta' Jannar – fost l-oħrajn hemm ikkuppjati Madam Chair u l-Membri tal-Kumitat – li tgħid hekk:

It-tieni korrispondenza ġejja mingħand il-President tal-Malta Water Association, fejn qed jitkeb lili u qed jgħid hekk:

Waslet ukoll korrispondenza mingħand l-għaqda Guardian of Future Generation li permezz tagħha xtaqu jġibu għall-attenzjoni tal-Kumitat press release maħruġa minnhom fil-11 ta' Diċembru 2013.

L-aħħar korrespondenza ġejja mingħand il-Ministru Konrad Mizzi.

Din waslet illum stess, siegħa u nofs ilu, hija ndirizzata lil Madam Chair u tgħid hekk:

BR, K. Mizzi.".

MADAM CHAIR: Jien naħseb li kull korrispondenza li rċevejna għandha t-toqol tagħna u jixirqilha li tkun fuq l-aġenda fil-laqgħat li ġejjin, ħalli nkunu nistgħu niddedikaw ħafna iktar ħin niddiskutuhom bir-reqqa.

Jien xtaqt li llum, jekk l-Onor.

Membri jaqblu miegħi, inkomplu dak li konna qed niddiskutu fl-aħħar laqgħa, jiġifieri l-policies li bħalissa qegħdin ikomplu jinħmew fi ħdan il-MEPA u fi ħdan il-Ministeru responsabbli mill-ippjanar.

Filwaqt li niddiskutu bejnietna, inkunu nistgħu nisimgħu x'għandhom x'jgħidulna l-NGOs li huma involuti u li lkoll jixtiequ li l-viżjoni tagħhom tkun parti minn din il-politika li qed tinħema f'dan il-waqt.

Sadanittant l-iSPED – li fl-aħħar laqgħa wkoll tkellimna li minħabba li huwa l-viżjoni iktar fil-wisa' ta' dak li se naraw bħala żvilupp u ppjanar f'dan il-pajjiż – huwa mistenni ferm bil-ħerqa għax il-policies kollha li qed niddiskutu jridu jiġu diskussi fl-isfont ta' x'hemm fil-verità f'dan l-iSPED.

Membri sabiex jibdew jagħmlu l-mistoqsijiet imbagħad nisimgħu wkoll lill-NGOs.

L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Sinjura Chairperson, filwaqt li naqbel miegħek fuq il-proċedura in kwantu ta' dak li għandna primarjament x'niddiskutu illum, min-naħa l-oħra rrid ninnota li minn dakinhar li dan il-Kumitat iddeċieda li se niddiskutu l-Environmental Impact Assessment (EIA) tal-impjant tal-LNG ġewwa Delimara, jien kont infurmat li l-MEPA għandha l-intenzjoni li tieħu d-deċiżjoni għat-tielet jew ir-raba' ġimgħa ta' Marzu.

F'dak il-każ jien qed nitlob formalment li llum jew din il-ġimgħa nistabbilixxu d-dati ta' meta dan il-Kumitat se jiddiskuti dan l-EIA għax ikun inutli li dan l-assessment jiġi diskuss mill-Kumitat wara li ssir il-preżentazzjoni, kemm-il darba d-data tkun wara li l-MEPA tkun ħadet id-deċiżjoni tagħha.

Għalhekk qed nitlob lilek, Sinjura President, biex anke jekk ma tagħtiniex id-dati llum, almenu jkollna d-dati fil-ġranet li ġejjin ħalli d-deċiżjoni ta' dan il-Kumitat ikollha rilevanza inkella d-deċiżjoni ta' dan il-Kumitat issir irrilevanti.

MADAM CHAIR: Jiġifieri diġà hemm data meta din se titressaq quddiem il-MEPA għall-approvazzjoni?

GEORGE PULLICINO: Id-data komunikata lill-Onor.

Ryan Callus, li huwa r-rappreżentant tal-Oppożizzjoni fuq il-Bord tal-MEPA hija l-24 ta' Marzu.

Naf li l-Onor.

Ryan Callus kien anke f'komunikazzjoni maċ-Chairman tal-MEPA fuq il-kwestjoni tad-data u għalhekk għedt li jew it-tielet jew ir-raba' ġimgħa.

Li huwa żgur hu li nistenna li dan il-Kumitat jiddiskuti l-EIA dwar dan l-impjant jekk mhux il-ġimgħa d-dieħla, allura ta' wara jew l-aktar l-aktar il-ġimgħa ta' wara dik, inkella assolutament id-deċiżjoni tal-Kumitat tiġi rrilevanti.

MADAM CHAIR: Jien naqbel miegħek li għandna nistabbilixxu data llum għall-ġurnata meta se niddiskutu l-EIA, però minħabba li l-Onor.

Konrad Mizzi talab iktar żmien biex ikollu l-istudji kollha f'idejh, jien naħseb li nistgħu nħallu għal dik il-ġimgħa ta' qabel eżatt ma tiġi diskussa fil-MEPA, ħalli ma jkollniex ir-risposta li l-istudji kollha mhumiex in hand.

JOSEPH M. SAMMUT: Madam Chair, safejn naf jien din hija biss a tentative date, però there was no come-back, jiġifieri ma nistgħux ngħidu li hemm xi data fissa.

MADAM CHAIR: Però Onor. Sammut, aħna xorta waħda rridu nkunu aġġornati ma' dawn l-istudji.

JOSEPH M. SAMMUT: Imma ma nistgħux nagħmluha fatta li dik hija d-data, aktar u aktar jekk hemm xi ħadd li qed jitlob iktar żmien.

MADAM CHAIR: Fuq daqshekk naqbel miegħek, però aħna xorta waħda rridu naġġornaw ruħna ma' dak li qed jiġri u allura naħseb li għandna nagħtu ż-żmien massimu biex l-Onor.

Konrad Mizzi u l-Ministeru tiegħu jkollhom l-istudji li għandhom bżonn f'idejhom u fl-istess ħin nagħmlu ċert li qabel ma tersaq quddiem il-MEPA għall-approvazzjoni aħna nkunu ddiskutejniha f'dan il-Kumitat.

CHARLES BUHAGIAR: Nistgħu nitolbu liċ-Chairman tal-MEPA biex jersaq fuq il-mejda?

MADAM CHAIR: Iva u nistgħu insejħu wkoll liċ-Chief Executive Officer (CEO) u lill-uffiċjali l-oħra wkoll għax iridu jkunu huma li jdawlulna moħħna dwar dak li qed jiġi ppjanat fejn tidħol policy.

Il-Perit Vincent Cassar u s-Sur Johann Buttigieg, Chairman u Chief Executive Officer tal-MEPA rispettivament, resqu madwar il-mejda.

CHARLES BUHAGIAR: Qed nitkellmu fuq il-permess tal-power station, liema permess qed isegwi l-proċess normali, jiġifieri qed isir rapport li jingħata lill-klijent, imbagħad ikun hemm erba' ġimgħat ċans li fihom dan ikun jista' jirrispondi għalih, imbagħad jitla' bord.

IL-PERIT VINCENT CASSAR (Chairman, MEPA): Id-DPAR qiegħed jiġi ffinalizzat.

Peress li din hija applikazzjoni ta' ċerta portata, ovvjament inkun irrid nara l-esiġenzi li jkun hemm bżonn biex inkunu nistgħu nisimgħuha.

Minbarra li kif għedt, id-DPAR qiegħed jiġi finalizzat, irridu wkoll inħallu żmien biex dan ngħadduh lill-klijent u jekk hemm objectors ikunu jistgħu wkoll jagħmlu r-reazzjoni tagħhom fuqu.

Barra minn hekk, minħabba li qed nassumi li se jkun hemm numru ta' nies sostanzjali li jiġu għal dik il-hearing, irridu wkoll nagħmlu arranġamenti aħna biex naraw fejn se nagħmluha.

Mill-indikazzjonijiet li għandi jien, il-ġimgħa ta' Marzu li tibda fl-24, huwa l-perjodu li fih inkunu nistgħu nagħmlu l-hearing tal-applikazzjoni.

Jien tajt id-data tal-24 ta' Marzu, li jaħbat it-Tnejn, ħalli nara jekk il-membri tal-bord ikunux disposti biex jattendu għal-laqgħa u l-ewwel indikazzjoni li kelli kienet li l-membri kollha jistgħu jiġu.

Sussegwentament l-Onor.

Ryan Callus qal li dik il-ġurnata mhijiex aċċettabbli għalih għax kellu xi commitments oħrajn.

Id-data ovvjament għedniha lill-membri biss u lil ħadd iżjed imma l-indikazzjoni li għandi jien hi – skont kif iridu jimxu l-proċessi u t-timeframes li għandna – li the first available date għalina hija l-24 ta' Marzu.

CHARLES BUHAGIAR: Imma kif tista' tkun l-24 ta' Marzu jekk lanqas għadu ħareġ id-DPAR?

Illum diġà qegħdin 26 ta' Frar u sal-24 ta' Marzu ma jilħqux jgħaddu l-erba' ġimgħat.

Jiġifieri żgur li ma jistax jkun l-24 ta' Marzu!

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG (Chief Executive Officer, MEPA): Inti għandek l-objectors li jridu jkunu taw ir-reazzjoni tagħhom sa għaxart ijiem minn meta joħroġ id-Development Permission Application Report (DPAR).

Teknikament, jekk l-applikant u l-objectors ikunu taw ir-reazzjoni tagħhom on the eleventh day, jista' jitla' on the eleventh day, però bħala prassi nieħdu 21 days biex ngħadduh mill-proċedura.

Dawk huma t-timeframes bejn wieħed u ieħor ta' kif normalment isir.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, jien naħseb li l-issue hawnhekk hija li aħna niddiskutu f'dan il-Kumitat din il-materja qabel ma tmur quddiem il-MEPA.

Jiġifieri meta aħna se niktbu lura lill-Ministru Konrad Mizzi, se nagħmulha ċara li d-diskussjoni f'dan il-Kumitat trid issir qabel ma din tmur il-MEPA.

Issa nagħmlu tentative date u jekk b'xi mod, jew għal xi raġuni, tiġi posposta b'xi jiem – forsi jkun hemm xi studji li jkunu għadhom mhumiex in hand – xorta waħda l-importanti jibqa' li tiġi diskussa hawnhekk fil-preżenza tal-pubbliku u l-NGOs li jkunu interessati qabel ma tersaq formalment quddiem il-MEPA.

Naqblu fuq dan?

ONOR GEORGE PULLICINO: Madam Chair, naqbel preċiż miegħek.

Għalija, l-aktar ħaġa rilevanti mhijiex daqstant il-ġranet, imma li dan il-Kumitat, jekk irid li d-deċiżjoni tiegħu tibqa' rilevanti, id-diskussjoni fi ħdanu ssir qabel ma l-bord tal-MEPA jiddiskutiha.

Jekk tippermettili xtaqt nagħmel mistoqsija.

Iċ-Chairman tal-MEPA għadu kemm qal li DPAR għadu qed jiġi finalizzat.

Jien nifhem li biex id-DPAR qed jiġi finalizzat, bilfors li l-MEPA għandha f'idejha l-EIA finalizzat.

Sal-lum, l-EIA li ġie diskuss fil-pubbliku mhuwiex dak finalizzat.

Sal-lum, kif inhi l-proċedura bil-liġi, saret il-konsultazzjoni pubblika fuq l-EIA u jien kont wieħed minn dawk li attendejt għal din is-sessjoni.

Wara dik is-sessjoni ta' konsultazzjoni, sakemm dik ma kenitx saret biex sempliċement ngħidu li għamilniha, imbagħad il-konsulenti tal-applikant riedu jieħdu konjizzjoni mhux biss ta' x'inqtal fil-consultation meeting, imma anke tal-kitbiet kollha li kien hemm bħala input għal dak l-EIA, u jiffinalizzawh.

Allura l-mistoqsija tiegħi hija sempliċi: Biex qegħdin fl-istadju li tiffinalizzaw d-DPAR, għandkom f'idejkom diġà bħala Direttorat l-EIA finalizzat?

Jekk inhu hekk nitlob li dan il-Kumitat ikollu kopja ta' dak l-EIA finalizzat biex niddiskutu l-aħħar verżjoni.

Irrid nagħmilha ċara li t-talba tiegħi, u li dan il-Kumitat qabel fuqha, hija li niddiskutu l-EIA u mhux li niddiskutu d-DPAR għax id-diskussjoni fuq id-DPAR jagħmilha l-bord tal-MEPA.

Jien tlabt, u kien hawn qbil miż-żewġ naħat tal-Kumitat, li jkun hawn diskussjoni dwar l-EIA.

Nerġa' ngħid li biex intom qegħdin f'sitwazzjoni li tiffinalizzaw d-DPAR bilfors li għandkom kopja tal-EIA finalizzat.

Jekk ir-risposta min-naħa tagħkom tkun li m'għandkomx l-EIA finalizzat, allura fl-opinjoni tiegħi mbagħad verament jitqajjmu mistoqsijiet ta' kif qegħdin tiffinalizzaw id-DPAR meta lanqas għandkom f'idejkom kopja tal-EIA finalizzat.

Allura nixtieq li ċ-Chairman tal-MEPA jgħidli x'għandha f'idejha l-MEPA biex qegħdin jiffinalizzaw id-DPAR.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Kif taf inti, fl-EIA hemm ċerti stadji, il-kunsultazzjoni pubblika saret u l-konsulenti li għamlu l-EIA huma konxji minn dawk l-affarijiet li tqajjmu waqt il-konsultazzjoni pubblika.

Iż-żewġ affarijiet qegħdin ikunu iffinalizzati flimkien.

Aħna ma nistgħux noħorġu DPAR jekk ma jkollniex l-EIA finalizzat.

It-tnejn qegħdin jimxu flimkien u qegħdin jiġu ffinalizzati.

L-EIA imbagħad toħroġ bħala parti mid-DPAR.

ONOR GEORGE PULLICINO: Qed nifhmek sew li d-DPAR qed jiġi ffinalizzat fl-istess ħin li qed jiġi ffinalizzat l-EIA?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Iva.

Jiġifieri qegħdin jiġu ppreparati fl-istess ħin.

Nirringrazzjak.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, jien naħseb li għandna nistennew sakemm ikollna l-laqgħa mal-Onor.

Konrad Mizzi, fejn ikollu l-istudji kollha f'idejh u jkun jista' jagħmlilna l-preżentazzjoni sħiħa.

Din se ssir qabel il-hearing li se jkun hemm tal-MEPA, imbagħad aħna nkomplu nisimgħu dak kollu li għandha għad-dispożizzjoni tagħha l-MEPA biex tieħu deċiżjoni u l-materja tiġi diskussa fit-tul u fil-fond kemm ikun hemm bżonn fil-waqt tagħha.

MICHAEL FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva): Madam Chair, bil-permess tal-Kumitat.

Hemm żewġ binarji kif din nistgħu nħarsu lejha.

Jien naħseb li l-aħjar option – imma huwa sta għall-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex jiddeċiedi – hija li ssir seduta fejn fiha jiġu diskussi appuntu dawn ir-rapporti, iż-żewġ naħat jitkellmu u jagħmlu l-pożizzjoni tagħhom, imbagħad ikun hemm deċiżjoni mill-Kamra.

Option oħra hija li d-diskussjoni ssir hawnhekk f'dan il-Kumitat.

Jien naħseb li din il-materja għandha titressaq quddiem il-Kumitat għax-Xogħol tal-Kamra, tittieħed deċiżjoni hemmhekk dwar jekk għandux ikun dan il-Kumitat li jagħmel din id-diskussjoni jew inkella jekk id-diskussjoni għandhiex issir fil-plenarja fejn il-ħin jinqasam indaqs bejn iż-żewġ naħat.

Madam Chair, jien nissuġerixxi li din it-talba titressaq għall-kunsiderazzjoni tal-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

MADAM CHAIR: Iva, din it-talba tista' titressaq quddiem il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, però madankollu aħna xorta qed nistennew li l-Onor.

Konrad Mizzi jiġi jagħmlilna l-preżentazzjoni fil-ħin, anke fil-preżenza tal-NGOs u tal-pubbliku.

L-Onor.

ONOR GEORGE PULLICINO: Grazzi, Madam Chair.

Din in-naħa tal-Kamra ma ssib l-ebda diffikultà li jkun hemm diskussjoni fil-plenarja, però dan il-Kumitat kien diġà qabel b'mod unanimu li l-ewwel nett ikun hawn preżentazzjoni u wara ssir diskussjoni fejn fiha jkunu jistgħu jsiru mistoqsijiet lill-esperti li fformulaw l-istudji dwar l-impatt ambjentali b'mod li jkun hemm interattività kemm jista' jkun.

ONOR GEORGE PULLICINO: Jekk ikunx hemm ukoll diskussjoni fil-plenarja, mhuwiex dan il-Kumitat li jrid jiddeċidi dan imma trid tiġi deċiża fi stanza oħra.

MADAM CHAIR: Eżatt.

MICHAEL FARRUGIA: Iva, huwa l-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra li għandu jieħu din id-deċiżjoni.

MADAM CHAIR: Hekk hu.

Naħseb li nistgħu nkomplu bl-item li għandna fuq l-aġenda llum.

INFORMAZZJONI DWAR POLICIES TAL-MEPA LI QED JIĠU AĠĠORNATI

MADAM CHAIR: Ħalli nfakkar ftit x'konna qed ngħidu l-aħħar darba.

Il-MEPA qiegħda tvara policies u aħna konna qed niddiskutuhom fil-preżenza tal-NGOs u konna qed nisimgħu l-punto di vista tagħhom.

Jien nixtieq li sadanittant l-uffiċjali tal-MEPA jaġġornawna ftit dwar fiex wasal l-iSPED għax l-aħħar darba l-argument kien jekk għandniex inkomplu niddiskutu dawn il-policies meta l-viżjoni iktar wiesgħa għadha mhijiex ippubblikata.

Nistieden lis-Segretarju Parlamentari sabiex jaġġornana ftit dwar fejn wasalna.

MICHAEL FARRUGIA: Id-draft tal-iSPED huwa lest u se jkun qed jitressaq quddiem il-Kabinett.

Fil-fatt diġà tlestiet il-memo u nhar it-Tlieta li ġej jew ta' wara tiġi diskussa, imbagħad toħroġ għall-konsultazzjoni pubblika fejn ikun hemm perjodu ta' sitt ġimgħat li fih ikun hemm il-possibilità li jsir ir-rispons min-naħa tal-pubbliku in ġenerali fuq l-informazzjoni kollha li jkun hemm.

Imbagħad niddeċiedu jekk niġux quddiem dan il-Kumitat jew inkella terġax titla' għand il-Gvern biex jagħmel ir-reviżjoni tiegħu.

Irid isir l-istudju neċċessarju fuq ir-rapport tal-iSPED, imbagħad inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem.

Sadanittant naħseb li tajjeb li wieħed jgħid li sakemm jgħaddi l-iSPED, il-pjan ta' żvilupp għandu in vigore u għal din ir-raġuni, aħna s'issa għadna mexjin fuq il-pjan ta' żvilupp li hemm u ċerti policies li tressqu huma in line kemm mal-iSPED kif ukoll mal-pjan ta' żvilupp.

Tant hu hekk li l-iSPED huwa d-direzzjoni li l-Gvern qiegħed jgħid li l-pajjiż għandu jieħu direzzjoni fuqu.

Kull policy li kien hemm, l-objectives tressqu kollha mill-Gvern, l-istess Gvern li attwalment għamel il-viżjoni sas-sena 2020, liema direzzjoni se nkunu mexjin fuqha.

Apparti minn hekk, naħseb li jkun ukoll interessanti li fuq dawn il-punti, bħala Kumitat tikkunsidraw li hemm numru ta' policies li hemm bżonn jitressqu, ħalli jkunu jistgħu jiġu diskussi hawnhekk biex inkunu nistgħu nibdlu ċerti policies li jenħtieġ li jinbidlu għax huma ħżiena, u dan biex ma jkollniex repetizzjoni ta' dak li ġara fil-passat.

MADAM CHAIR: Nistieden lis-Sur Johann Buttigieg sabiex jaġġornana dwar xi policies oħra li bħalissa qegħdin jiġu aġġornati biex inkunu nistgħu niddiskutuhom u anke nilqgħu l-input ta' dawk preżenti.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, xtaqt nagħmel mistoqsija fuq dak li qal is-Segretarju Parlamentari.

Jekk fhinmt sew uża l-kliem "pjan ta' żvilupp".

MICHAEL FARRUGIA: Pjan ta' struttura.

Farrugia ried jgħid "pjan ta' struttura" u mhux "pjan ta' żvilupp" u allura effettivament naħseb li dan iqajjem mistoqsija għax huwa qal li l-policies li qed jinħadmu issa jikkombaċjaw kemm max-xogħol tal-iSPED kif ukoll il-pjan ta' struttura.

Issa hawnhekk wieħed irid jiddeċiedi jekk hux se jiżfen max-xitan jew jekk hux se jiżfen mal-Mulej.

Żgur li ma tistax tipprova tagħmel iż-żewġ affarijiet f'daqqa!

Il-policies – u dan huwa l-punt li qajjmet Din l-Art Ħelwa fl-ittra tagħha – iridu joħorġu minn umbrella singola.

Ma tistax tagħmel policy fejn f'daqqa waħda tirrifletti l-pjan ta' struttura li sar fl-1990 u fl-istess ħin tgħid li dak li qed tistruttura llum bħala policies jirriflettu l-iSPED li għadu qed jiġi fformulat.

Diġà, fl-opinjoni tiegħi, hemm kontradizzjoni manja li tgħid li dak li qed tibni llum huwa skont dak li għadu ġej – imma ħalli għall-mument inħalluha dik – imma li tgħidli li qed tfassal libsa li hija differenti mil-libsa li kellek fl-1990 u fl-istess ħin tilbes il-libsa li suppost se tilbes ftit tal-ġimgħat oħra.

Jien sal-1990 kelli piż ta' 50 kilo iktar milli għandi illum – qed ngħid dan b'ċajta – u allura ma tistax tippretendi li dak li nilbes illum huwa dak li kont nilbes fl-1990!

Fl-opinjoni tiegħi hawnhekk hawn ammissjoni ta' gibda u ma nistgħux ngħixu din il-gibda.

Il-policies, abbażi ta' xiex huma?

Abbażi tal-pjan ta' struttura tal-1990 jew abbażi l-iSPED li qed jiġi fformulat?

MICHAEL FARRUGIA: Jekk il-moda ma tkunx inbiddlet u qabel kont nilbes size 54 u llum għadni nilbes size 54, la għandi għalfejn nibdel il-qies tal-libsa li nilbes u lanqas nibdel l-istil ta' moda li nkun imdorri bih.

MADAM CHAIR: L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Naħseb li hawnhekk irridu nagħmlu distinzjoni għax qed nitkellmu b'mod fejn l-affarijiet mhumiex ċari.

Meta nitkellmu fuq il-pjan ta' struttura jew inkella fuq l-iSPED qed nitkellmu fuq direzzjoni strateġika tal-Gvern.

Jiġifieri l-Gvern ikun qed jagħti direzzjoni għal kif qed jara l-ekonomija tal-pajjiż tiżviluppa 'l quddiem u jgħid li jrid jikkanalizza l-iżvilupp b'tali mod.

Jekk, pereżempju, il-Gvern qiegħed jara li se jkun hawn bżonn ta' aktar yacht marinas, fl-iSPED se jgħid dan, imbagħad isiru l-pjanijiet lokali li jirriflettu dak li jrid il-Gvern.

Dak huwa l-pjan ta' strateġija.

Il-policies li tagħmel il-MEPA ma jimpinġux kollha fuq l-istrateġija għax hemm minnhom li huma ta' dettall.

U jien ma narax xi diffikultà li mmexxu fuq dawk il-policies li huma ta' dettall.

Jiġifieri wieħed irid jagħmel ftit distinzjoni bejn dawk il-policies li huma ta' dettall u ma jeffettwawx l-istrateġija, u policies oħrajn li jeffetwaw l-istrateġija.

Pereżempju, jien naħseb li jekk għall-argument se nitkellmu fuq policies ta' ċimiterji li ma kenux fl-istructure plan u se jkunu fl-iSPED din id-darba, allura naħseb li għandna nistennew l-iSPED, imma dwar policies oħrajn li jeżistu llum diġà fl-istructure plan, naħseb li… Jien naħseb li rridu nkunu għaqlin biżżejjed li nagħmlu għażla bejn policy u oħra.

GEORGE PULLICINO: Naqbel preċiżament ma' kull kelma li għadu kemm qal l-Onor.

Dan kien punt li jien għamilt fl-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat.

Li hemm differenza huwa – u forsi hawnhekk aktar ma nieqfu nitkellmu aħna, inkluż jien, aktar ikun tajjeb – li l-ittra ta' Din l-Art Ħelwa ma kenitx vaga imma kienet speċifika fejn semmiet il-policies li għandha concern fuqhom għax biex ikunu strutturati irid ikun hemm il-qafas tal-iSPED lest.

Għalhekk, filwaqt li naqbel perfettament ma' kull kelma li qal l-Onor.

Buhagiar fl-intervent tiegħu ta' issa, min-naħa l-oħra rridu nżommu f'moħħna l-ittra ta' Din l-Art Ħelwa li fiha mhux biss qalu u ddiskutew il-proċedura imma qalu wkoll liema policies, b'mod speċifiku, qed jirriferu għalihom li ovvjament mhumiex biss il-policies li għadu kemm semma l-Onor.

Buhagiar li m'hemm l-ebda ħtieġa li jirrispekkjaw il-pjan strateġiku ta' dan il-Gvern, imma hemm lista speċifika – forsi l-President ta' Din l-Art Ħelwa li tinsab preżenti hawnhekk tkun tista' tirrelata fuqha – li dwarhom għandhom concern u li wieħed irid jistenna l-pjan strateġiku biex tfassalhom, mhux għax huwa ħażin li wieħed jaħdem fuqhom, anke jsir ammont ta' xogħol fuqhom, imma definittivament, jekk irridu li finalment l-iSPED jagħti l-impetus għall-policies, il-policies iridu jkunu magħluqa wara li jkun magħluq l-iSPED.

Jekk fhimt sew, fl-aħħar laqgħa ta' dan il-Kumitat intqal li jrid isir il-proċess tal-iStrategic Environmental Assessment (SEA) fuq l-iSPED.

(Interruzzjonijiet) Noqogħdu attenti għax m'hemm l-ebda ħtieġa – issa jien m'iniex il-Gvern – li policies li mhumiex rilevanti għall-iSPED, jew li m'hemmx rilevanza strateġika fihom, tgħaddihom SEA.

Hawnhekk qed naqblu li l-concern ta' Din l-Art Ħelwa hija biex il-proċess jimxi kif suppost, fis-sens li l-ewwel tagħlaq l-iSPED imbagħad il-policies l-oħrajn.

MADAM CHAIR: Ħalli nisimgħu ftit lis-Sur Buttigieg.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ovvjament, kif għedt id-darba ta' qabel, din il-policy xorta se tgħaddi through l-SEA screening biex jekk hemm bżonn isir update.

L-iscreening għal kull policy ssir irrispettivament.

MADAM CHAIR: Jiġifieri inti qed isserraħli rasi u qed isserraħ ras Din l-Art Ħelwa li dawk il-policies ma jiġux konklużi qabel ma l-iSPED ikun konkluż u ppubblikat?

Qed nistaqsi dan biex l-affarijiet ikunu ċari.

Kif qal l-Onor.

Farrugia, dawn il-policies imxew fuq il-pjan ta' struttura li għandna bħalissa in vigore u qegħdin in line mal-iSPED.

MADAM CHAIR: Li aħna għadna ma nafux x'inhu.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Li se jiġi diskuss, kif qal l-Onor.

Farrugia, bejn il-ġimgħa d-dieħla u l-ġimgħa ta' wara fil-Kabinett.

Diġà ġie ppreżentat id-dokument, nafu eżattament x'fih dak id-dokument, kulma jrid huwa l-endorsement tal-Kabinett biex imbagħad joħroġ għall-public consultation.

Hemmhekk imbagħad ikun hemm is-sitt ġimgħat tal-public consultation, il-kummenti kollha jerġgħu jitilgħu quddiem il-Kabinett tal-Ministri, imbagħad il-Kabinett jew japprova, jew jgħidilna biex inbiddlu u jerġa' jmur għall-approvazzjoni.

Ladarba jiġi approvat, isir l-SEA screening fuqu u jekk ikun hemm bżonn isir SEA assessment ukoll.

In parallel hemm dawn il-policies ukoll li mhumiex qegħdin jerġgħu jivvintaw ir-rota mill-ġdid.

Fil-fatt jien hawnhekk ġibt kopja tal-policy tal-ODZ li ġiet approvata mill-Bord tal-MEPA li se ngħaddihielkom biex kull Membru ta' dan il-Kumitat joqgħod jara bil-kwiet kull policy li hemm fiha u jekk hemm bżonn inġibu wkoll il-policies li kien hemm qabel.

Ara ma mmorrux nimmaġinaw li dan id-dokument qed jivvinta mill-ġdid ir-rota; dan id-dokument qiegħed hemm bażikament biex jissimplifika u biex jgħin lill-bdiewa.

Imbagħad hemm il-policies l-oħra li huma tal-hotel height limitations li huma in line mal-iSPED.

Hemm ix-shooting ranges, il-floor area ratio (FAR) li ovvjament kienet teżisti wkoll qabel, hemm iċ-ċimiterji, hemm il-petrol stations u fireworks factories.

MADAM CHAIR: Qed nifhmek tajjeb li dawn il-policies huma finalizzati?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Le, s'issa li hemm finalizzat hija l-ODZ policy biss.

Il-policies l-oħra għadhom se jibdew il-public consultation.

MADAM CHAIR: Mela qed naqblu, għax jekk l-iSPED għad fadallu ġimagħtejn oħra u dawn għadhom qed jibdew il-konsultazzjoni tagħhom, mela allura l-konklużjoni tagħhom se tkun wara li aħna nkunu lluminati bi x'fih l-iSPED.

Jekk qed nifhem tajjeb, l-unika issue li għadha teżisti fuq dak li talbet Din l-Art Ħelwa, huwa l-ODZ policy.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ma ninsewx li l-MEPA ma qabditx u vvintat minn żniedha l-oġġettivi.

Dawn l-oġġettivi ġew mingħand il-Gvern, jiġifieri l-Gvern jaf eżattament x'inhu fil-pjan ta' struttura, x'inhu fl-iSPED u jaf fejn irid jasal.

U m'hemm xejn fil-liġi li jgħidlek li wieħed irid jiġi qabel l-ieħor.

MADAM CHAIR: Hekk hu, imma filwaqt li aħna nifhmu li l-Gvern, għaliex huwa l-Gvern li qiegħed jippjanta l-way forward, jaf x'hemm fl-iSPED u x'hemm fil-policies, għandna sitwazzjoni fejn min għandu interess ukoll f'dan il-qasam jaf x'hemm fil-policies li qed jiġu moħmija jew ippjantati imma ma jafx sewwa sew x'hemm fl-iSPED.

U t-talba mill-pubbliku in ġenerali, partikolarment mill-għaqda Din l-Art Ħelwa, hija li sakemm l-iSPED ikun ippubblikat, dawn il-policies ikunu għadhom miftuħin għall-konsultazzjoni pubblika.

MICHAEL FARRUGIA: Ippermettuli ftit għax naħseb li rridu nagħtu direzzjoni ħalli kulħadd jifhem eżattament x'inhu jiġri.

Il-Gvern ta l-objectives lill-MEPA u l-MEPA ma qabditx u telqet fuq il-policy u fuq l-objectives.

L-objectives marru għall-konsultazzjoni pubblika.

Wara li saret konsultazzjoni pubblika fuq l-objectives, jiġifieri d-direzzjoni li ta l-Gvern lill-MEPA dwar kif għandha timxi, kien hemm ir-rakkmandazzjonijiet u s-suġġerimenti, liema rakkmandazzjonijiet u suġġerimenti l-Bord tal-MEPA, li qed jevalwa dawn il-policies, took them on board, però ma jfissirx li bilfors ried jaqbel ma' dak li kien qed jiġi rakkmandat.

Wara, id-draft policy ħarġet għall-konsultazzjoni pubblika u kien hemm numru ta' rakkmandazzjonijiet.

Il-MEPA tirċievi dawk ir-rakkmandazzjonijiet li jkun hemm u tara jekk għandhiex tibdel jew le d-draft policy tagħha.

Il-Gvern ukoll jagħmel rakkmandazzjonijiet lill-Bord tal-MEPA biex jiġu kkunsidrati u wara jiġu għandi, bħala l-persuna responsabbli, fejn jippreżentawli r-rapport u jien irrid, jew naqbel, jew ma naqbilx ma' dak li jkun irrikkmanda l-Bord tal-MEPA.

S'issa, l-użanza li dejjem ħaddimt kienet li ma nipprova nibdel xejn mid-draft finali li tkun tressqet sakemm dak li jkunu qed jirrikkmandaw ikun in line mal-oġġettivi li ressaq il-Gvern.

L-iSPED x'inhu?

L-iSPED huwa l-oġġettivi tal-Gvern fis-setturi kollha li qed iressaq bħala viżjoni lejn foreseable future.

Jien ma ngħidx li għandna nagħmlu SPED għal 20 sena, imma għandna nagħmlu SPED għal seba' snin għax iċ-ċirkostanzi jinbidlu minn perjodu għal ieħor.

Dak huwa l-metodu ta' kif jimxu l-affarijiet.

L-oġġettivi li wieħed se jsibhom fl-iSPED ħarġu wkoll għall-konsultazzjoni pubblika.

L-oġġettivi ta' fejn aħna sejrin, qegħdin hemmhekk u aħna dejjem qgħadna attenti li la jkunu kollha kontra s-size 54 ta' 20 sena ilu u lanqas kontra l-moda tal-lum ħalli l-libsa li se nkunu qegħdin nilbsu nkunu nistgħu niġġustifikawha kemm bil-pjan strutturali li kien hemm qabel u kemm bl-iSPED li se jkun qed jitressaq.

Jiġifieri d-direzzjoni li qegħdin nagħtu mhi qed tmur kontra xejn u għalhekk qegħdin ngħidu li l-policies għandhom ikomplu mexjin, imbagħad eventwalment meta niġu għal policies oħrajn li tinbidel id-direzzjoni tal-Gvern, imbagħad dawk jitressqu għada pitgħada.

Li hu żgur hu li jien ma nistax inkun personalment politikament responsabbli li għandek policies li huma ħżiena u nħallihom hemmhekk għal ġimgħat u xhur oħra meta naf li jekk tidħolli applikazjoni llum tista' jkollha timxi 'l quddiem u hija kontra d-direzzjoni tal-Gvern.

Ħalli nagħti eżempju żgħir.

Il-policy tal-FAR li hemm illum tapplika għal ridges, filwaqt li d-direzzjoni tal-Gvern preżenti hija li ma jkunx hemm FAR fuq ridges.

Jekk hemm min jippreferi li ma tinbidilx il-policy, inħalluha li min japplika llum ikollu d-dritt jibni fuq ridges kontra d-direzzjoni li jrid jagħti dan il-Gvern, imma mbagħad ma noqogħdux niġu nibku u ngħidu għax hemm FAR fuq ridges għax ikun tard wisq!

Dan il-Gvern iħoss li huwa l-obbligu tiegħu li jibdel il-policy għax ma jemminx li ċerti policies li hemm għandhom jibqgħu fis-seħħ.

Jekk ma nagħmlux hekk, naħseb inkunu ħatja aħna li ma ħadniex azzjoni.

MADAM CHAIR: Nitlob il-kummenti tal-Kumitat u anke nistieden lil dawk l-għaqdiet li jixtiequ jagħmlu xi preżentazzjoni sabiex jersqu madwar il-mejda.

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Chair, jien tajt daqqa t'għajn lill-policies u rajt li dawn jeżistu kollha kemm huma diġà, fil-fatt aħna bħala periti nħaddmuhom il-ħin kollu.

Dawn huma policies li jeżistu u ġew reviewed, jiġifieri mhumiex policies ġodda.

Allura nixtieq li min-naħa tal-MEPA jagħmlu presentation fejn jispjegaw ftit dawn il-policies għax qed nitkellmu fuq policies li aħna li nħaddmuhom nafu li kienu diġà hemmhekk, imma min ma jħaddimhomx jaħseb li huma affarijiet differenti.

Naħseb illi kieku dawn il-policies jispjegawhom l-uffiċjali tal-MEPA kulħadd ikun jaf aħjar fuq xiex qegħdin nitkellmu.

MADAM CHAIR: Nistgħu nagħmlu spjegazzjoni fil-qosor, però naħseb li jekk nisimgħu il-concerns tal-NGOs, we will streamline where the concerns are ħalli jekk jista' jkun nagħmlu l-aħjar...

CHARLES BUHAGIAR: Naħseb aħjar jagħmlu l-presentation l-ewwel.

MADAM CHAIR: Jekk iridu jagħmlu preżentazzjoni jagħmluha konċiża u to the point imbagħad nimxu minn hemm.

L-Onor.

Nitolbok tkun konċiż.

GEORGE PULLICINO: Is-Sur Buttigieg qal li l-policies li ġew abbozzati huma konsistenti mal-iSPED u l-Onor.

Farrugia qal li l-Gvern ta objectives.

Safejn naf jien – and I stand to be corrected – sal-lum għadu lanqas jeżisti abbozz ta' SPED.

Hemm differenza kardinali bejn objectives li jagħti l-Gvern u abbozz ta' SPED.

Jien ma nafx li jeżisti abbozz ta' SPED.

Jekk jeżisti abbozz ta' SPED, ma tistax tgħidli li l-MEPA taf bih għax jekk jeżisti tali abbozz u l-policies huma konsistenti miegħu, mhux lili trid tikkonvinċi imma lill-udjenza hemm barra.

Sal-lum dan għadu mhux ippubblikat.

Xi ħaġ'oħra li rrid ngħid hija li ħadd m'hu qed jgħid li ma jinbidlux policies sakemm m'għandekx SPED għax kieku, mill-1990 sal-lum, kull meta nbiddlu policies kulħadd seta' jfittex lill-Gvern u jakkużah li l-pjan ta' struttura ma kienx baqa' viġenti għax fl-aħħar 24 sena nbidlu diversi policies.

Mhux dak hu l-argument.

L-argument huwa dak li għamel l-Onor.

Buhagiar iktar kmieni, jiġifieri li mhux kull policy għandha għeruq f'politika strateġika.

Li ma tistax tagħmel huwa li dak li hu strateġiku, f'daqqa waħda tbiddlu f'policy.

Dak li ma tistax tagħmel, mhux il-kontra!

U naħseb li dan kien il-punt prinċipali li ħareġ mill-ittra ta' Din l-Art Ħelwa u jien nippreferi li f'dan l-istadju tintervjeni s-Sinj.

Mizzi li qed tirrappreżenta lil Din l-Art Ħelwa, jew kwalunkwe persuna oħra li tixtieq tagħmel l-argument.

MADAM CHAIR: Iva, però qabel ħalli nisimgħu lis-Sur Johann Buttigieg għax xtaq jagħmel kjarifikazzjoni.

IS-SUR JOHAN BUTTIGIEG: L-abbozz tal-iSPED huwa lest u qiegħed għand il-Gvern.

L-iSPED ma sarx with a click of a finger imma għamilna ġimgħat bis-Sibtijiet sad-9:00 p.m. niltaqgħu ma' kull Ministeru, kull dipartiment u kull entità tal-Gvern biex naraw il-viżjoni ta' kull aġenzija biex jagħtuna huma, għaż-żmien li ġej, fejn hi l-viżjoni tagħhom.

Fil-fatt, naħseb li hija l-ewwel darba li qatt iltqajna ma' kull aġenzija li teżisti, kull dipartiment u kull Ministeru u lill-Gvern għaddejnilu numru ta' korrispondenza fejn, pereżempju, fuq marina partikolari kien hemm min kellu ħsieb mod u min kellu ħsieb mod ieħor u aħna lill-Gvern għednilu: Sur Gvern, hawnhekk għandek żewġ entitajiet li qed jitolbu l-istess biċċa art għall-istess skop, issa inti bħala Gvern trid tagħti direzzjoni min se jieħu prijroità fuq xiex.

MADAM CHAIR: Naħseb fuq dan il-punt aħjar we streamline il-concerns tal-NGOs.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Imma jien xtaqt inserraħ ras l-Onor.

Pullicino li l-iSPED, bħala abbozz, huwa lest.

(Interruzzjonijiet) Imma jrid jiġi deċiż mill-Kabinett l-ewwel!

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, ma rridx inkun polemikuż fuq dan il-punt, però lili ma tistax tikkonvinċini li dan huwa konsistenti mal-iSPED għax biex jien ngħid li "din" hija konsistenti ma' "din" irrid inkun qed narahom it-tnejn.

Ma tistax tgħidli li "dan" huwa konsistenti ma' "dan" meta wieħed minnhom qed iżżommuli taħt il-mejda!

Kif nista' nikkonkludi jien li t-tnejn huma konsistenti?

MICHAEL FARRUGIA: Madam Chair, jew m'aħniex nifthiemu jew inkella m'iniex qed nesprimi ruħi tajjeb.

Il-Gvern għadda l-oġġettivi tiegħu lill-MEPA għall-policies li kien hemm u dawn huma l-istess oġġettivi li l-Gvern għadda fuq l-iSPED.

Jekk hemm xi ħadd li qed jaħseb li l-Gvern huwa mħawwad b'mod li lill-MEPA għal policy jagħtiha oġġettivi mod, u fl-iSPED jagħtiha oġġettivi differenti, naħseb li jkunx qed jifhem dan il-Gvern kif qed jaħdem.

MADAM CHAIR: Onor. Farruguia, jien naħseb li kulħadd qed jifhem, mhux ħadd m'hu qed jifhem.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li mhux qed nifhmu għax hekk jidher minn dak li qed jingħad minn ċerti Membri tal-Kumitat.

MADAM CHAIR: L-issue prinċipali kienet, li filwaqt li kemm l-uffiċjali tal-MEPA kif ukoll il-Membri tal-Gvern jafu x'inhuma l-oġġettivi tal-Gvern u x'fih l-iSPED għax wasal biex jiġi approvat, mhux kulħadd hemm barra jaf fiex tikkonsisti l-viżjoni tal-Gvern.

L-Onor.

Buhagiar talab biex is-Sur Buttigieg, bħala CEO tal-MEPA, jaġġornana ftit fuq x'tibdiliet qed isiru u f'liema policies ħalli nikkonkludu dan l-item tal-aġenda.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Chair, dak huwa proprju li qed ngħid jien.

Mhux talli l-Gvern ta lill-MEPA l-istess oġġettivi li ressaq bħala parti mid-diskussjonijiet li kien hemm fil-preparazzjoni tal-iSPED, talli dawk l-oġġettivi ħarġu għall-konsultazzjoni pubblika; they were public, ma sarux minn wara l-kwinti.

Tant kienu pubbliċi dawn l-oġġettivi, li kien hemm rispons għalihom; kien hemm min kien favur, kien hemm min kien kontra u kien hemm min ried jirranġahom.

Imma ma jiġix issa xi ħadd jgħidli li l-oġġettivi tal-Gvern ma jafx x'inhuma!

Jekk fil-każ ngħadduhom waħda waħda lil min ma jafx x'kienu dawk l-oġġettivi.

MADAM CHAIR: L-Onor.

Ryan Callus, imbagħad, bil-permess tal-Kumitat nistieden lis-Sinj.

Simone Mizzi tagħmel il-mistoqsijiet tagħha.

RYAN CALLUS: Madam Chair, jien m'iniex se nagħmel intervent twil għax din id-diskussjoni ġiet mitluba mill-NGOs u naħseb huwa d-dmir tagħna li nibdew nisimgħu aktar lilhom, però xtaqt nagħmel punt wieħed biss dwar dak li qal is-Segretarju Parlamentari.

Jien nifhem u napprezza li s-Segretarju Parlamentari qed iżomm bilanċ bejn dak li qed jinħadem f'dawn il-policies u dak li għad joħroġ l-iSPED, imma t-talba hawnhekk hija biex il-pubbliku jkun involut u allura ma naħsibx li huwa ġust li niġu hawnhekk u s-Segretarju Parlamentari jgħidilna biex nafdaw fih għax jaf x'inhu jagħmel.

Aħna m'aħniex qed ngħidulu li ma jafx x'inhu jagħmel imma qed nitolbuh jiftaħ ftit għall-pubbliku biex ikun involut.

MICHAEL FARRUGIA: Allura "konsultazzjoni pubblika" xi tfisser?!

RYAN CALLUS: Huwa tajjeb li saret konsultazzjoni pubblika fuq il-policies, imma d-diskussjoni llum mhijiex dwar jekk saritx konsultazzjoni fuq il-policies imma hija dwar il-fatt – u issa se jgħidulna wkoll l-NGOs – li l-NGOs iridu jkunu jafu x'inhi l-istrateġija għax ladarba tkun taf x'inhi l-istrateġija, tkun tista' tagħmel iktar il-pożizzjoni tiegħek ċara a skapitu ta' dawk il-policies differenti.

Jien se nieqaf hawnhekk għax verament nixtieq nagħti ċans lill-NGOs biex jgħidu dak li jixtiequ.

MADAM CHAIR: Però qabel nisimgħu lilhom, is-Sur Johann Buttigieg xtaq jispjegalna fil-qosor x'inhuma dawk it-tibdiliet fil-policies in kwestjoni.

Sur Buttigieg, nitolbok tkun konċiż.

Ippermettili ftit qabel ma tibda.

Hawn xi oġġezzjoni mill-Membri tal-Kumitat sabiex kopja tal-"ODZ Policy and Design Guidance" li għadha kif ingħatat lilna mis-CEO tal-MEPA, tingħata lill-membri tal-pubbliku preżenti?

Jien m'għandix oġġezzjoni għax naħseb li aktar ma jkollna input pożittiv u kosruttiv, aktar nimxu 'l quddiem malajr.

Ma jidhirx li hawn xi oġġezzjoni għalhekk nistgħu ngħaddu kopja lil min jixtieq waħda.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, jekk ma jimpurtax nixtieq nistieden lill-Perit Elizabeth Ellul li kienet iċ-chairperson tal-working committee sabiex tkun tista' tagħti elenku ta' x'kienu dawn it-tibdiliet fil-policies.

MADAM CHAIR: Nitlob lill-Perit Ellul sabiex tersaq madwar il-mejda.

Il-Perit Elizabeth Ellul, Deputy Chairperson tal-MEPA, resqet madwar il-mejda.

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL (Deputy Chairperson, MEPA): F'April tas-sena l-oħra, grupp ta' tmienja min-nies, fosthom erba' membri mill-MEPA, tnejn mid-Dipartiment tal-Agrikoltura u membru mill-Malta Tourism Authority (MTA) ġejna assenjati l-oġġettivi biex nagħmlu r-revision tal-ODZ Policy.

Aħna bażikament rajna l-Agriculture Fund Diversification and Status Policy (AFDS), liema dokument kien fih madwar 200 faċċata u kien ftit hefty biex dak li jkun, speċjalment il-periti, jużawh; il-policy PLP20 (development outside built-up areas) li kienet ilha in vigore mill-1995 u żgur li kellha bżonn ta' revision; u l-iSwimming Pools Policy ODZ li kienet ilha mill-2000 u li wkoll kellha bżonn ta' revision.

Ħriġna dawn l-oġġettivi tal-Gvern għall-public consultation għal ġimgħatejn u kellna 33 sottomissjoni.

Wara, aħna rrivedejna dawn l-oġġettivi, ippreparajna l-policy tal-ODZ, tlajna biha l-Bord tal-MEPA biex inġibu permess mingħandhom sabiex noħorġuha għall-public consultation, ħarġet għall-public consultation għal sitt ġimgħat u kellna madwar 100 sottomissjoni.

Aħna analizzajna dawn is-sottomissjonijiet, emendajna d-draft policy, u erġajna ressaqniha quddiem il-Bord tal-MEPA għad-diskussjoni.

Saret id-diskussjoni fil-Bord tal-MEPA, irranġajna fejn kellna nirranġaw skont id-direttiva tagħhom u ultimately ġiet approvata minn hemm.

Bażikament it-tibdiliet huma fuq policies li kienu diġà in vigore.

L-iktar ħaġa li għamilna kienet li ppruvajna nagħmlu policies li jgħinu lill-bdiewa, fis-sens li ssimplikfikajna l-proċeduri rigward affarijiet bħal consultation, x'jista' jagħmel b'Development Notification Order (DNO) u x'jista' jkun permitted.

Għamilna wkoll restrizzjonijiet għall-bdiewa.

Pereżempju, fejn qabel kienet li arable farmer, mhux lifestock farmer, seta' jkollu d-dar tiegħu fil-viċin, bi qbil mal-Bord tal-MEPA, din tneħħiet għax rajna li mhuwiex daqshekk importanti li dan it-tip ta' bidwi jkun joqgħod viċin tal-affarijiet li jħawwel.

Madam Chair, ma nafx jekk huwiex il-lok li noqogħdu nidħlu fit-tibdiliet tal-policies waħda waħda.

MADAM CHAIR: Jekk tagħti a general overview biżżejjed, imbagħad we streamline the concerns meta jitkellmu l-NGOs ħalli mmorru direct to the point.

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Tajjeb.

L-aktar ħaġa li bdilna fil-PLP 20 kienet li tajna r-redevelopment ta' dawk il-binjiet li huma permitted u li għandhom ċertu footprint and floor space għax kien hemm każijiet fejn dawn il-binjiet joqogħdu fihom in-nies u jinsabu fi stat perikoluż u minħabba l-fatt li ma setgħux jerġgħu jagħmlu redevelopment kienu jibqgħu jgħixu fihom.

Tajna wkoll użu għal dawk il-binjiet li huma skedati u li qegħdin fl-ODZ.

Ovvjament, minħabba li dawn il-binjiet jistgħu jintużaw, wieħed jista' jagħmel rehabilitation tagħhom u anke jagħmlilhom manteniment.

Għamilna wkoll tibdiliet fil-policy tal-istables, fis-sens li fejn qabel dawn setgħu jkunu tal-ġebel, peress li dehrilna li forsi kien ikun hemm lok ta' abbuż, biddilniha biex issa dawn iridu jkunu tal-injam.

Dan ovvjament biex ikunu jistgħu aktar jitneħħew faċilment.

MADAM CHAIR: Sur Buttigieg, hemm xi ħaġa oħra li ridt iżżid?

Ma jidhirx li hemm għalhekk nistieden lil dawk ir-rappreżentanti li jixtiequ jagħmlu intervent sabiex jersqu mal-mejda.

Simone Mizzi, Kap Eżekuttiv ta' Din l-Art Ħelwa, resqet madwar il-mejda.

SIMONE MIZZI (Kap Eżekuttiv ta' Din l-Art Ħelwa): Għat-tieni darba nirringrazzjakom talli stedintuna hawnhekk u din id-darba ninnota li hawn ftehim madwar il-Mejda li l-iSPED trid tiggwida l-oġġettivi tal-Gvern.

Segretarju Parlamentari xtaqt ngħidlu li hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq l-oġġettivi tal-Gvern.

Aħna m'għandniex dubju li l-Gvern għandu oġġettivi, imma l-oġġettivi jridu jitfasslu mill-istrateġija.

Jiġifieri aħna qed nitkellmu fuq l-istrateġiji u mhux fuq l-oġġettivi u għandu jiġi rreġistrat li l-pubbliku għandu bżonn ikun jaf minn fejn ġejjin dawn l-oġġettivi.

Għal dak li qal aktar kmieni s-Segretarju Parlamentari li qabel konna size 54 u issa għadna 54, xtaqt ngħid li l-pezza tad-drapp li qed naqtgħu minnha llum saret iżgħar u l-politika tal-Gvern li jfassal dawn il-policies kollha, għandhom impatt kbir u gravi fuq l-ispazji tal-art u dawk marittimi.

U l-istudji u l-viżjoni tagħkom fuq dawn l-affarijiet aħna għadna ma nafuhomx.

Dawn għalina huma affarijiet gravi, l-art li għad m'hemmx bini fuqha qed tiċkien u jekk qabel kien hemm xi policies fejn huma żoni protetti jew buffer zones protetti, u issa hemm strateġija li nibnu fihom, għalina dan mhuwiex aċċettabbli u rridu nkunu nafu l-viżjoni tal-Gvern fejn se ġġibna.

L-art li hemm mhix mibnija se tkun iżgħar?

L-ispazji tal-baħar kif se jkunu wżati?

Xi studji għamilna biex naraw fejn se jkun hemm il-bunkering, il-yacht marinas eċċ?

Dawn huma l-istudji li rridu naraw u l-viżjoni u l-istrateġija tal-Gvern li toħroġ mill-iSPED.

Għalhekk Din l-Art Ħelwa qed titlob li l-MEPA ma tapprovax – tista' tistudja u aħna nirrispettaw l-istudji kollha li saru – regolamenti u policies ġodda qabel ma toħroġ l-iSPED.

Anzi mmoru daqsxejn iżjed 'il bogħod minn hekk u ngħidu li l-ODZ terġa' toħroġ għall-konsultazzjoni pubblika in light of the fact li l-iSPED għadu ma sarx għax l-ODZ kienet approvata, mhux in tandem, but ahead of time.

MADAM CHAIR: Jien nifhem il-punt tiegħek li huwa wieħed validissimu, imma kif diġà smajt kemm mill-Onor.

Buhagiar, hemm ċerti policies li ma jirrikjedux il-preżenza uffiċjali tal-iSPED il-ġdid.

Hemm ukoll il-punt li ċerti policies tant kienu fjakki għaż-żmien tal-lum – forsi meta saru kienu jikkejterjaw għall-bżonnijiet ta' dak iż-żmien – li kellhom jiġu riveduti.

Li rrid ngħid huwa li, jekk inti telenkalna dak li għandek f'moħħok inti bħala rappreżentanta ta' NGO, dwar xiex trid tagħmel is-suġġerimenti tiegħek, naħseb li we will be able to streamline more id-diskussjoni ħalli mmorru għad-deċiżjoni jekk għandniex nitolbu aħna wkoll bħala Kumitat li ċerti policies ma jiġux approvati qabel ma joħroġ l-iSPED, jew le.

Però ma nistgħux nagħmluha a blanket decision għax hemm ċerti policies li bilfors iridu jiġu aġġornati minn żmien għal żmien.

Jekk tkun iktar speċifika naħseb inkunu nistgħu naslu għal qbil u nkunu nistgħu nikkonkludu l-laqgħa, almenu fuq din il-materja.

SIMONE MIZZI: Nirringrazzjak, Madam Chair.

Is-CEO tal-MEPA qal li l-iSPED se toħroġ, hija kważi lesta.

SIMONE MIZZI: Jien ma nafx x'għaġġla hemm min-naħa tal-Gvern biex japprova ċerti policies f'dawn it-two weeks.

Jien naħseb li jistgħu jistennew biex toħroġ għall-public consultation.

Il-FAR għadha lanqas għaddiet imma diġà ġew approvati xi pjanijiet.

MADAM CHAIR: Se jirrispondik is-Segretarju Parlamentari.

MICHAEL FARRUGIA: Għar-rigward tal-FAR u l-iSPED nista' ngħid li se jkun hemm diskussjoni fil-Kabinett u se mmorru għal konsultazzjoni pubblika ħalli naraw il-pubbliku in ġenerali x'se jgħid.

Il-local plan il-ġdid se jkun qiegħed mibni fuq l-iSPED li se jkun qed joħroġ.

Ovvjament ma tistax tagħmel local plans, fejn kull triq u kull post huwa importanti, jekk ma tkunx taf fejn sejra d-direzzjoni tal-pajjiż.

Li nista' ngħid huwa li l-programm elettorali kien ċar ħafna dwar lejn liema direzzjoni se nkunu mexjin bħala Gvern, imma jekk għandi policy li tpoġġini mhux fid-direzzjoni li jrid imur dan il-Gvern… Ħalli nerġa' nieħu l-eżempju tal-FAR.

Jekk il-FAR tgħidlek li inti tista' tibni bini għoli fir-ridges u dan il-Gvern ma jemminx li għandu jkun hemm bini għoli fuq ir-ridges, allura jien għandi noqgħod bilqiegħda, inħalli l-possibilità ta' applikazzjonijiet fejn jidħlu dawn l-affarijiet u nibqa' hekk?

Perżempju fl-ODZ rajna li fil-passat waħda mill-problemi li kien hemm – u nittama li se nkunu qed nieħdu iktar azzjonijiet fuqhom – kienet li japplikaw għal stable, jibni binja u wara ftit jaqlibha b'mod illegali fl-isbaħ villa.

Bil-policy l-ġdida qegħdin ngħidu li l-istables iridu jsiru tal-injam ħalli dan l-abbuż jinqata' darba għal dejjem.

Hawnhekk irrid nieħu l-opportunità sabiex nirringrazzja lill-uffiċjali tal-enforcement tal-MEPA, lill-NGOs u lill-pubbliku in ġenerali tar-rapporti li għamlu ħalli nkunu nistgħu nieħdu azzjoni fuqhom.

Huwa ħafna aħjar li nipprevjenu biex ma jsirx l-abbuż.

Dan il-Gvern irid jieħu d-direzzjoni li jipprevjeni l-possibilità tal-abbuż.

Jekk il-policy inħalluha kif inhi, dak l-abbuż jista' jibqa' hemmhekk għax jekk jinnota xi ħadd minn tal-MEPA, jew mill-NGOs, jew jasal xi rapport, well and good, imma jekk ma jkun hemm xejn minn dan igawdi min ikun abbuża.

Aħna dan irridu niġġieldu.

Jiġifieri jekk illum hemm policy li tista' tkun ħażina, ejjew nibdluha.

X'fiha ħażin li nibdlu?

Jien qiegħed hemmhekk biex nara li l-affarijiet li huma ħżiena nagħmilhom aħjar.

Jekk ma tridunix, inħalli kollox għal riħu u nħalli l-abbuż isir!

SIIMONE MIZZI: Ma naħsibx li l-NGOs qed jgħidu hekk.

MICHAEL FARRUGIA: Mela ħalluni nbiddel!

SIMONE MIZZI: Aħna qegħdin ngħidu li l-policies li għandhom impatt notevoli fuq l-użu tal-ftit spazji li baqagħlna, jiġu mfasslin u studjati sew, kemm dawk territorjali kif ukoll dawk marittimi.

Mizzi, jekk fhimt sew jien lis-Segretarju Parlamentari, jidher li qegħdin tgħidu l-istess ħaġa għax hu qal li policies li jistgħu jippreġudikaw dak li għadek kemm għedt inti, mhumiex se jiġu ffinalizzati qabel mal-iSPED jerġa' joħroġ għall-konsultazzjoni u jkun magħruf ukoll fid-dettall mill-pubbliku.

Għalhekk naħseb li qed ngħidu l-istess ħaġa.

SIMONE MIZZI: Imma Madam Chair, l-ODZ policy li għandha impatt tant kbir fuq l-użu tal-art – u nafu kemm għamiltu xogħol u dan napprezzawh – trid toħroġ mill-istrateġija, jiġifieri trid tiġi wara mhux qabel.

MADAM CHAIR: Jiġifieri l-issue li qed issir min-naħa tagħkom, ħalli we streamline the argument…

MADAM CHAIR: Flimkien mal-istudji li qed jissapportjaw dawk l-oġġettivi li l-Gvern qed jgħid li għandu biex jasal.

SIMONE MIZZI: Li huma fil-liġi għax fl-iSPED kollha qegħdin hemm.

MICHAEL FARRUGIA: Hemmhekk fejn m'aħniex naqblu għax huma qed jgħidu li wara u aħna qed ngħidu bil-kontra.

MADAM CHAIR: Issa niċċaraw fejn ma naqblux ukoll.

Għalhekk qegħdin hawn, biex insibu fuq xiex naqblu u nibnu fuqu.

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Ejjew nifhmu x'qegħdin ngħidu.

Policies tal-ODZ hemm diġà.

Li qed ngħidu huwa li se nirrivedu policies li diġà hemm.

CHARLES BUHAGIAR: Skont kif qalet il-Perit Ellul, se jirrestrinġu aktar.

Għar-rigward ta' għalfejn din l-għaġġla għal dawn il-policies, jien nista' ngħid għaliex.

Jien niġi minn parti rurali ta' Malta u naf li ħafna mill-bdiewa għandhom ħafna proġetti on hold għax iridu jaraw il-policies il-ġodda.

Jiġifieri hemm ċerta għaġġla għax il-bdiewa llum il-ġurnata jridu jagħmlu ċerti affarijiet fl-għelieqi tagħhom u qed jistennew dawn il-policies.

Jiena nħoss li ladarba dawn huma policies li qed jirrevedu dak li hemm diġà u m'aħniex qed nagħmluh agħar milli hemm… Jekk hemm xi policy li forsi xi ħadd jidhirlu li se twassal għal xi abbuż, ngħidu liema hija dik il-policy u niddiskutuha, mhix problema, imma ma nistgħux nibqgħu ngħidu b'mod ġenerali biex nistennew l-iSPED u dan kollu għax dawn il-policies se jeffettwaw il-land use.

Diġà għandna policies li jeffettwaw il-land use u dawn jagħmlu ħafna ħsara.

Jiena naf għax nipprattika ħafna.

Dan li hawn hawnhekk illum qed jippermetti ħafna inqas żvilupp inkontrollabbli milli kien isir qabel.

Jiena naf b'permessi li ħarġu għal stables is-Siġġiewi li llum huma vilel.

Illum dawn ma jistgħux isiru b'dawn it-tip ta' policies.

Għaliex m'għandniex nagħmlu dawn il-policies biex l-abbuż innaqqsuh?

Jekk quddiemna għandna policies li bihom se nirrestrinġu u neliminaw l-abbuż, x'hemm ħażin li mmexxu fuqhom?

Issa jekk hemm xi wħud minnhom li l-NGOs jew xi ħadd ieħor jidhirlu li għandhom jiġu emendati, ejjew nitħaddtu fuqhom imma mhux nibqgħu nitkellmu b'mod ġenerali għax inkella m'aħna se naslu qatt.

MADAM CHAIR: Hekk hu, dak huwa li kont qed ngħid jien.

Mizzi, jien nistiednek sabiex jekk għandek xi policies f'moħħok li tixtieq li aħna nerġgħu ngħaddu u jekk hemm xi concerns niċċarawhom, dan huwa żmien tajjeb li nagħmluh.

SIMONE MIZZI: Aħna għamilna lista tagħhom u minn dak iż-żmien 'l hawn ħarġu xi tnejn oħra.

Aħna li rridu nkunu nafu huwa xi studji u x'viżjoni għandu l-Gvern għal dawn il-policies u kemm se jibni art.

Infakkarkom f'dak li għedt l-aħħar darba, jiġifieri li wara l-2006 ma kellniex aktar statistika dwar l-użu tal-art u bini kemm fl-ODZ u anke mhux fl-ODZ.

Nixtiequ li nkunu iktar aġġornati fuqhom għax mingħajr statistika ma nistgħux ngħidu x'se jiġri għall-futur.

MADAM CHAIR: Onor. Segretarju Parlamentari, nista' nistaqsik jekk dawn humiex se joħorġu mill-iSPED?

MICHAEL FARRUGIA: Ħalli nagħti eżempju żgħir.

Inħass il-bżonn li ssir policy dwar il-firework factories.

Hemm rapport uffiċjali magħmul mill-Gvern preċedenti, wara numru ta' inċidenti li ġraw, li jikkonkludi li hemm bżonn ikun hawn iktar firework factories f'Malta.

Bħalissa konna qegħdin niffunzjonaw f'vacuum.

Issa dan il-Gvern ħass li hemm bżonn li jkun hemm gwida għax meta tressqu l-applikazzjonijiet ma kienx hemm policy ċara fuqhiex jimxu u kellhom japplikaw policies li mhumiex diretti għall-firework factories.

Għal din ir-raġuni ħassejna li hemm bżonn ikun hemm gwida ċara li jifhimha kulħadd, kemm min huwa dilettant, kemm min ma jaqbilx mal-kmamar tan-nar, kif ukoll il-periti sabiex ikun hemm direzzjoni ta' kif wieħed jista' japplika għalihom.

Ma tantx għandna fejn nimirħu f'pajjiżna, jiġifieri jekk jistgħu jsiru huma waħdiet anke minħabba l-linja ta' policy li ħriġna.

Apparti minn hekk, dħalna wkoll fil-health and safety fir-rigward tagħha.

Mela għandek esperti jgħidulek biex tmur f'ċerta direzzjoni biex ma jinħoloqx periklu iktar milli huwa meħtieġ għad-dilettanti tan-nar, min-naħa l-oħra jekk tħares lejn policy "A" tara li tgħidlek mod u jekk tħares lejn policy "B" tara li tgħidlek mod ieħor.

Allura kien hemm ċarezza ta' policy.

Jekk f'dan il-pajjiż qegħdin naraw problemi li qed jaffaċċjaw il-bdiewa u r-raħħala, ma nagħtuhomx spazju?

Inħalluhom imutu mewta naturali?

Jew nagħtuhom dak id-daqsxejn spazju fejn jistgħu jsalvaw?

Dawn qed jistennew bħal ruħ tal-purgatorju din il-policy titressaq ħalli forsi jsalvaw għal ftit snin oħra.

Irridu niddeċiedu x'direzzjoni se nieħdu.

Hawnhekk mill-Gvern ingħatat id-direzzjoni biex mingħajr żvilupp żejjed, nippruvaw nagħtuhom xi ħaġa.

Li nista' ngħid huwa li bil-policy li se nkunu qegħdin inressqu 'l quddiem, affarijiet li kienu jiġru fil-passat, se nagħlqulhom il-bieb.

Pereżempju, jekk qegħdin nitkellmu fuq agri-turiżmu, l-enfasi qiegħda li l-prijorità tingħata lil min diġà qiegħed fis-settur.

Min huwa żviluppatur mhux se jieħu mill-ewwel by right id-dritt li jagħmel agri-turiżmu għax hu mhuwiex parteċipi fis-settur tal-biedja jew bħala raħħal.

Qegħdin ngħidu wkoll, biex inkompli ma' dak li qalet il-Perit Ellul aktar qabel, li jekk għandek binja diġà eżistenti u se taħdem fuqha, se tingħata l-opportunità li timxi iktar qabel għax se tagħmel refurbishment ta' xi ħaġa li diġà għandek.

Aħna rridu mmorru fil-kampanja u nibqgħu naraw strutturi qed jaqgħu biċċa biċċa li huma eyesore meta jista' jintuża l-istess ġebel u mingħajr ma tikber il-footprint u mingħajr ma jogħla l-bini – jekk se tgħolli sular trid iċċekken il-binja bin-nofs – tkun tista' tara xi ħaġa li attwalment qiegħda tintuża?

Irridu niddeċiedu!

Jekk hawn min hu kontra dawn l-affarijiet, dan il-Gvern mhux kontra tagħhom.

MADAM CHAIR: Dan mhuwiex każ ta' kontra jew favur, imma huwa każ ta' kif aħna nistgħu noħolqu l-aħjar ambjent possibbli minn dak li fadlilna għax diġà

nqered ħafna.

MADAM CHAIR: Jekk isserraħ ras l-NGO li qed tirrapreżenta s-Sinj.

Simone Mizzi, u anke l-NGOs l-oħrajn, li fil-pjan ta' strateġija li se jkun imniedi fil-ġimgħat li ġejjin, dawn il-concerns qegħdin jiġu ndirizzati, allura naħseb li nkunu wasalna għall-konklużjoni li l-concerns qed jiġu ndirizzati.

L-argument l-ieħor huwa għalfejn l-ODZ policy ħarġet jew ġiet finalizzata, qabel ma ġie ffinalizzat l-iSPED.

U hawnhekk nixtieq nagħmillek mistoqsija, Sinj.

Mizzi.

Fil-konsultazzjoni in the run-up to the ODZ policy publication, il-kontribut tagħkom bħala NGO, x'kien u x'feedback kellkom?

SIMONE MIZZI: Aħna studjajnihom u bgħattna s-submission.

Nafu li s-submission tagħna kienet ġiet aċċettata però ma nafux x'tibdil kien hemm meta reġgħu fasslu l-policy u meta ġiet approvata u nispera li nista' nieħdu kopja miegħi ħalli nkunu nistgħu naqrawha.

MICHAEL FARRUGIA: Għax kienu għadhom iridu jiġu diskussi hawnhekk.

SIMONE MIZZI: Għax il-MEPA imbagħad tneħħihom minn fuq il-website tagħha.

Jiġifieri hemm gap kbira, black hole, minn wara li tiġi approvata policy għax titneħħa minn fuq il-website u aħna ma nkunux nafu fiex waslet.

SIMONE MIZZI: M'għandix dubju u nirringrazzjak.

Issa the best use, to my mind, mhux kif qed jgħid il-Ministru "nippruvaw nagħtuhom xi ħaġa" għax dak ma jurix li l-ħaġa tkun imfassla sew u magħmula bil-għaqal imma żvilupp ad hoc, magħmul għal min għandu bżonn dak il-mument mingħajr policy u strateġija għall-futur.

MADAM CHAIR: Li nista' nserraħlek rasek li għalkemm forsi ntużat dik il-kelma pjuttost goffa, dan il-Kumitat se jkun qed jiskrutinja, flimkien magħkom, kif din il-policy se titħaddem fil-prattika.

Jiġifieri għalkemm il-Ministru qal li "nagħtu xi ħaġa", mhux se jkun każ li tagħti xi ħaġa imma se jkun każ, if you look at it from another perspective, ta' għandek binja fir-raba mkissra, imfarrka, kerha u ma jista' jsir xejn biha and it will be rehabilitated to improve the environment.

Jiġifieri ejjew neħduha minn perspettivi differenti.

L-importanti hu li f'dan l-punt, ġimagħtejn qabel ma huwa mistenni li joħroġ l-iSPED, almenu dan il-Kumitat jista' jserrħilkom raskom bħala NGOs li se jerġa' jiġi diskuss magħkom fil-pubbliku u nerġgħu nagħtu l-feedback tagħna.

U dan mhux għall-iSPED biss imma għall-policies kollha li se jkunu qegħdin isegwu mal-ħolqien ta' dan l-iSPED mhux l-inqas l-ODZ policy.

Naturalment, jekk intom għadkom ma studjajtux id-dokument tajjeb, għandkom u se jkollkom kull ċans biex tagħmlu dan ħalli noħorġu għal pajjiżna l-aħjar politika possibbli, liema politika, jekk ikun hemm bżonn, tiġi aġġornata minn żmien għal żmien skond ir-realtajiet u l-istudji li jiżvolġu matul ż-żmien.

Ibqgħu ċerti li l-għan tagħna – u naħseb li dan ġej miż-żewġ naħat tal-Kamra – huwa wieħed, u ċioè li ma jkomplix isir l-isfreġju li sar matul iż-żmenijiet u li mill-ftit li fadlilna nagħmlu l-aħjar possibbli.

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Fil-fatt jiena sorpriża ħafna bil-kummenti ta' Din l-Art Ħelwa fuq il-policy meta għadhom lanqas biss jafu x'fiha wara li ġiet approvata mill-Bord tal-MEPA.

Kien hemm insinwazzjonijiet li din il-policy qed tagħti xi urban sprawl u jien nistieden lil Din l-Art Ħelwa jgħiduli eżattament fejn qed jgħidu li hemm urban sprawl għax jien żgur inkun l-ewwel waħda li ma nippermettix dan.

Jiġifieri dawn l-isweeping statements li jsiru fuq l-ODZ policy meta ma jafux kif ġiet approvata, għalija they are not acceptable.

Biex inkompli mal-Onor.

Farrugia ngħid li l-iżvilupp ġdid li ngħata f'din il-policy huwa kollu kemm hu related mal-bdiewa biex nagħtuhom nifs.

Teżisti kompetizzjoni kbira fil-pajjiż, u jien kelli żewġ esperti mid-Dipartiment tal-Agrikoltura u kien ikollna ħafna diskussjonijiet magħhom u nista' nserraħ ras Din l-Art Ħelwa li studji saru, anke mid-Dipartiment tal-Agrikoltura.

Farrugia, żgur se jkun jista' jsir fuq il-permitted footprint, jew aħjar, il-permitted floor space.

Għal min ma jafx, id-differenza bejnhom it-tnejn hija li footprint hija l-medda tal-art li tkun diġà minsusa fl-ODZ.

Issa ċerti każijiet jagħmel iktar sens li minflok il-binja tkun fuq sular wieħed, tkun fuq żewġ sulari u b'hekk tkun qed tillibera iżjed art agrikola.

Jiġifieri dak il-bilanċ ukoll qiegħed hemm.

MADAM CHAIR: Il-concern tagħna kien x'qed nifhmu meta qed ngħidu "nagħtu nifs".

Jien konvinta li kulħadd għandu l-istess għan, ċioè li filwaqt li ma nxekklux l-iżvilupp ta' pajjiżna, ma neqirdux dak li baqagħlna għax dak huwa irreplacable u imprezzabbli.

Jekk aħna qed naqblu fuq dik u naslu f'punt fejn aħna nafdaw lil xulxin, niġu ma' din il-mejda niddiskutu u ma nkunux aggressivi lejn xulxin, anzi nisimgħu b'mod kostruttiv dak li kulħadd għandu xi jgħid, għandna noħorġu bl-aħjar politika.

L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Grazzi, Sinjura President.

Jien ma rridx inkun polemikuż fil-konfront tal-Perit Elizabeth Ellul imma mhuwiex aċċettabbli li ġo dan il-Kumitat nasserixxu li NGO ambjentali ma qratx jew ma tafx x'fiha l-policy.

Dak huwa żball; jew tiġġustifika kif ikkonkludiet li l-NGO ma qratx id-dokument jew inkella noqogħdu lura milli nagħmlu asserzjonijiet bħal dawn.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn l-affarijiet ma jgħinux fl-iżvilupp tax-xogħol li jrid jagħmel dan il-Kumitat.

MADAM CHAIR: Ippermettili ninterrompik ftit.

Forsi ngħad dak id-diskors għax f'ħin minnhom jien staqsejt lis-Sinjura Mizzi jekk is-suggestions tagħha were taken on board u hi qaltli li kienet għadha ma tafx.

Jiġifieri għalhekk intqal hekk mhux għax hemm xi nuqqas ta' ftehim bejniethom.

Jien naħseb li hawnhekk għandna żewġ nisa kapaċissimi li huma wkoll kapaċi jaħdmu flimkien għall-istess għan u jekk jogħġbok ma nippruvawx inxellfu din ir-relazzjoni t-tajba li diġà tidher li hemm.

GEORGE PULLICINO: Jien m'għandi l-ebda intenzjoni li nagħmel hekk, anzi qed nipprova ngħaddi l-kumment biex ikun hemm aktar spirtu ta' koezjoni.

Mill-ittra ta' Din l-Art Ħelwa jien fhimt li l-concern prinċipali mhuwiex għax il-Gvern, permezz tar-reviżjoni tal-policies, irid idaħħal aktar restraints, biex nuża l-istess kelma li diġà ntużat, imma huwa bil-kontra, jiġifieri li dak li qed jiġi propost fil-policies imur lil hemm minn dak li sal-lum huwa indikat fil-pjan ta' struttura.

Dan hu l-concern prinċipali u Din l-Art Ħelwa qed titlob biex qabel ma jiġu approvati policies, l-ewwel ikun hemm l-iSPED li jagħti direzzjoni strateġika ħalli l-policies ikunu jirrispekkjaw dik l-istrateġija.

Naħseb dan hu, fil-qasir, il-kumment li ressqet quddiem din il-Kamra Din l-Art Ħelwa.

U huwa dak li jrid jiġi diskuss.

Issa hawnhekk tkellimna – biex nagħti eżempju – fuq il-kwestjoni tal-irziezet u jien nistaqsi kif b'mod prattiku qegħdin nawtorizzaw l-iżvilupp tal-irziezet biex nagħtuhom nifs.

Għax hawnhekk intqal li jiġi permitted żvilupp sakemm huwa fuq l-istess footprint.

Imma xi żvilupp?

Żvilupp li jwassal biex ikun hemm aktar trobbija tal-annimali, jew żvilupp li m'għandu x'jaqsam xejn mat-trobbija tal-annimali u jmur lil hemm minn dak li rridu li jkollna biex naraw li s-settur tat-trobbija tal-annimali ma jmutx?

Ħalli nkun aktar ċar għax anke fil-media kien hemm dawn it-tip ta' kummenti.

Tista' l-Perit Elizabeth Ellul tgħidilna bil-bidliet li huma enfasizzati, persuna li llum għandha razzett tal-majjali x'se tkun tista' tagħmel?

Kif spjegajt jien fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat, jien li għamilt 10 snin ministru responsabbli mill-agrikoltura – s'issa kont l-iktar wieħed li domt responsabbli minn dan il-qasam – naf ben tajjeb li s-settur tal-majjali huwa wieħed delikat ħafna u trid toqgħod attent li ma tispiċċax tagħti karotta, b'liema karotta mhux talli ma titimgħux talli tkun il-karotta li effettivament tifga lis-settur għax tagħtih iċ-ċans li jinża' u jwaqqaf l-attività li għandu biex jagħmel attività oħra.

U allura jien, in kwantu tal-irziezet – għax hawnhekk s'issa smajna dwar l-irziezet – nixtieq inkun naf x'ingħata lilhom bħala spazju u għalxiex jista' jintuza dak l-ispazju.

Kif il-policy tenfasizza li din l-għajnuna "biex nagħtuhom xi ħaġa" – ħalli nuża l-istess kliem – se twassal biex is-settur isaħħaħ lilu nnifsu u mhux jispiċċa joqtol lilu nnifisu?

Qed ngħid hekk għax jien, li kont ministru responsabbli minn dan il-qasam, naf ben tajjeb x'kienu t-talbiet li kienet qed tagħmel il-koperattiva ta' min irabbi l-majjali.

Kien hemm operaturi li kienu qegħdin jaraw, speċjalment meta l-prezz taċ-ċereali għola, li l-attività tagħhom ma kenitx aktar vijabbli għall-ispejjeż li kellhom u t-talba tagħhom kienet biex tingħatalhom l-opportunità biex jaqilbu r-razzett tagħhom f'garaxxijiet għall-ismall and medium sized enterprises (SMEs).

Dawn kienu t-talbiet li kienu saru u naf ben tajjeb li kienu tressqu liż-żewġ partiti qabel l-aħħar elezzjoni.

U allura issa qed nitolbok tispjegali, speċjalment għall-qasam tat-trobbija tal-majjal, kif il-policy u l-emendi għaliha se jwasslu biex dan is-settur – li nittama huwa kruċjali fl-istrateġija però sal-lum għadni ma nafx x'inhi dik l-istrateġija għax dik toħroġ mill-iSPED – jibqa' jgħix u mhux nispiċċaw nagħtuhom il-karotta li huma jridu biex jinżgħu minn dik l-attività u nispiċċaw biex ngħidu li xi darba f'dan il-pajjiż konna nrabbu l-majjal.

MADAM CHAIR: L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Madam Chair, jien naqbel ma' dak li qalet Din l-Art Ħelwa li għandna noqogħdu attenti biex ma nitkellmux fuq affarijiet li mhumiex maħsuba fi pjan ta' struttura li huma ta' land use li jeffettwaw l-ODZ.

U għalhekk semmejt iċ-ċimiterji għax dawk qabel ma kenux hemmhekk u issa qed ikunu proposti u naħseb li qabel ma jkollna l-iSPED ma nistgħux nitkellmu fuqhom.

Però min-naħa l-oħra ma nistgħux inwaqqfu l-iżvilupp.

Fil-verità aħna nafu li l-bdiewa huma l-akbar difensuri tal-ambjent għax jekk ir-raba ma jinħadimx u jiġi żdingat, allura għandna problema.

Mela lill-bdiewa bilfors trid tagħtihom iċ-ċans li jkunu kapaċi jaħdmu r-raba tagħhom.

Problema kbira oħra li għandna fil-qasam tal-bdiewa – u hawnhekk naħseb li jikkonferma l-Onor.

Pullicino għax kien Ministru – hija li l-biedja llum ma tantx tagħmel profitt, bil-konsegwenza li n-numru ta' full time farmers qegħdin jonqsu u qed jiżdiedu n-numru ta' part-time farmers.

Jien ma nafx jekk meta għamlu dawn il-policies...

GEORGE PULLICINO: Għalhekk huwa importanti li jkun hemm l-istudju!

Effettivament, mid-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea fl-2004, in-numru ta' full time farmers f'pajjiżna żdied u mhux naqas.

Għalhekk il-punt li għamilt l-aħħar darba huwa mportanti, fis-sens li aktar milli nieħdu deċiżjonijiet fuq perceptions, importanti li l-istudji jkunu lesti, għax xi kultant l-istudji jagħtuk numri li jbellħuk.

Kuntrarjament għall-perceptions li xi kultant nibnu fina nfusna, inkluż aħna l-politiċi, in-numri juruk li l-perception li jkollna tkun warped għar-realtà li n-numri jkunu qegħdin jindikawlek.

CHARLES BUHAGIAR: Onor. Pullicino, ma nafx kemm dan li qed tgħid...

GEORGE PULLICINO: Dan joħroġ minn statistika tal-NSO.

CHARLES BUHAGIAR: Imma l-istatistika li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra ftit taż-żmien ilu mhux hekk kienet tgħid.

Jien għamilt domanda parlamentari dwar dan u rriżulta li during these past years, il-full time farmers naqsu mhux żdiedu.

GEORGE PULLICINO: Le, il-full time farmers żdiedu.

CHARLES BUHAGIAR: Mela forsi tawni informazzjoni ħażina mill-Parlament!

Imma l-punt lanqas huwa dan.

Meta niġu proprju għall-irziezet tal-majjali naraw li l-problema hija li meta dħalna fl-Unjoni Ewropea ma bqajniex kompetittivi.

Dik hija l-verità!

L-irziezet qegħdin jabbandunawhom mhux għax ir-raħħala ma jridux jagħmlu dik l-attività.

Dażgur li jridu jagħmluha!

Mhux dik l-attività jafu jagħmlu biss ħafna minnhom dawn in-nies?!

Imma jekk mhumiex kompetittivi u għandhom l-irziezet x'se jagħmlu bihom?

Naħseb li din il-policy trid tħares lejn x'se jsir f'dawn l-irziezet jekk ma jkunux għadhom vijabbli.

Imma mhux tħalli l-irziezet vojta jekk issa l-industrija spiċċat jew qed tmut!

Ir-realtà tal-irziezet tal-majjali hija li iktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qegħdin jagħlqu għax bl-importazzjoni tal-majjal f'Malta, dawn in-nies mhux qed ikunu kompetittivi.

GEORGE PULLICINO: Imma għalhekk huwa importanti li jkollok l-istrateġija.

F'dan il-pajjiż m'għandekx biss it-trobbija tal-majjal imma għandek ukoll il-qasam tat-trobbija tal-baqar.

Għandna bejn 12 u 16-il razzett li għadhom viċin żoni urbani u hemm bżonn ikunu rilokati.

Prijorità li għandu dan il-pajjiż hija li l-irziezet tal-baqar li jridu jkabbru l-attività u wħud minnhom lanqas setgħu japplikaw għall-fondi tal-Unjoni Ewropea għax biex jagħmlu dan irid ikollhom il-permess tal-upgrading mill-MEPA u l-MEPA, rightly so, ma kenitx disposta tagħti permessi biex razzett tal-baqar ikompli jikber f'żona urbana… U allura jien, bħala ċittadin u mhux bħala ex Ministru, nistenna li jekk xi ħadd se jindirizza x'jiġri mill-volum tal-irziezet tal-majjal minn operaturi li jridu jżarmaw, l-ewwel jiddiskuti r-riallokazzjoni ta' dawk tal-baqar fl-ispazji tal-irziezet ta' dawk li jridu jagħlqu tal-majjal u l-Gvern irid jiddiskuti skema ta' kumpens mill-operatur tal-qasam tal-ħalib għal ieħor tal-majjal biex mhux nispiċċaw, kif għandi l-biża' li se jiġri, li l-operaturi tal-majjal jridu l-karrotta tad-deheb biex ir-razzett… Irridu nifhmu, Madam Chair, li r-razzett tal-majjal ingħata l-permess fil-kampanja għax ma setax isir f'żona ta' żvilupp.

U dan biex ma nidħolx fi stejjer interessanti ħafna li għandi xi ngħid fuq kif ċerti nies ottjenew permessi ta' żvilupp ta' vilel fl-ODZ, imbagħad wara marru jilmentaw għax min ilu mill-1963 b'razzett tal-majjal ODZ, f'żona indikata għat-trobbija tal-majjal, irid jestendi.

Għandi ħafna xi ngħid, kif jafu wħud mill-NGOs li meta kelli ngħidhom għedthom.

U meta tridu niddiskutuh dan is-suġġett, inkluż quddiem l-operaturi, għax jekk kien hemm settur li ħadem biex baqa' kompetittiv kien dak tal-ħalib.

Madam Chair, li nista' ngħid huwa li minkejja li pajjiżna daħal fl-Unjoni Eworpea, illum dan il-pajjiż jipproduċi volum ta' iktar ħalib b'inqas baqar u allura b'inqas impatt fuq l-ambjent.

Il-Koperattiva Produtturi tal-Ħalib, għax kienet kuraġġjuża… (Interruzzjonijiet) X'għandu x'jaqsam?!

X'jiġifieri x'għandu x'jaqsam?!

JOSEPH M. SAMMUT: Jekk se noqogħdu nidħlu fuq l-agrikoltura għaliex ma tgħidx lil dan il-Kumitat… (Interruzzjonijiet) Issa ż-żejjed!

Jekk se noqogħdu nidħlu fuq x'ġara fl-agrikoltura, jien ma jinteressanix dan.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq l-ippjanar fis-sens ta' pjan ta' struttura.

Dawn l-irziezet jinsabu vojta minħabba l-mod kif ġiet imqassma ħażina l-kwota tal-majjal taħt l-amministrazzjoni preċedenti.

GEORGE PULLICINO: Għandek żball.

JOSEPH M. SAMMUT: Dażgur li għandi żball!

Dan id-diskors imissek għamiltu fi żmienek!

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino u Onor. Sammut, jekk jogħġobkom.

GEORGE PULLICINO: Din id-diskussjoni hija relevantissima għax qed nitkellmu fuq volum li diġà huwa żviluppat f'dan il-pajjiż…

JOSEPH M. SAMMUT: Hawnhekk qegħdin niddiskutu fuq kif għandhom isiru punti ta' ippjanar u jekk se noqogħdu nsemmu l-kwoti, insejħu l-Ministru konċernat.

MADAM CHAIR: Bir-rispett kollu lejn il-kollega tiegħi u lejn l-Onor.

Pullicino, hawnhekk niddiskutu materja relatata mal-iżvilupp.

Jekk waqt li qegħdin niddiskutu tqajjem dan il-punt dwar kif se jiġu wżati dawn l-irziezet li l-użu tagħhom m'għadux relevanti, ma nara xejn ħażin billi wieħed jagħmel dan il-punt, però minħabba li l-ħin qed jagħfas u nixtiequ li naslu għall-konklużjoniijiet ta' din il-laqgħa, nixtieq nisma' lis-Sinj.

Mizzi tagħmel l-aħħar intervent tagħha għal-lum, imbagħad lill-Perit Elizabeth Ellul sabiex tagħtina a brief overview ta' dak li konna qegħdin niddiskutu.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, jien ma rridx intawwal.

L-argument prinċipali tiegħi huwa li ma nistgħux niddiskutu x'jiġri mill-volum li, jew diġà huwa mejjet…

MADAM CHAIR: Fuq dik diġà qbilna, Onor. Pullicino.

GEORGE PULLICINO: ...jew il-volum li hemm l-intenzjoni li jispiċċa mejjet għax hemm il-ħsieb li l-operatur illum jgħidlek li aktar huwa vale la pena li jwaqqaf l-attività tiegħu għax issa se jagħtuh permess biex jagħmel garaxxijiet għall-SMEs.

U sadanittant għandek madwar 16-il razzett tal-baqar li hemm bżonn jiġu rilokati u lil dawn issa ngħidulhom imorru jaraw kif se jsolvu l-problema tagħhom!

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, il-punt ħadnih.

Mizzi, tixtieq tagħmel xi suġġeriment ieħor?

SIMONE MIZZI: Madam Chair, jien ma nafx għaliex konna qegħdin nikkonċentraw fuq is-settur tal-biedja għax il-biedja għandha tkompli; l-attività tal-bniedem fil-kampanja trid tkompli ssir.

Id-domanda tagħna hija jekk it-tfassil tal-ODZ policy – li għadna ma rajniex l-aħħar verżjoni tagħha – huwiex qed jagħmel l-aħjar użu tal-ftit spazji li fadal f'żona li qabel kienet ODZ u li issa saret DZ, u jekk l-użu tal-art għar-residenzi fil-kampanja, mhux l-attivitajiet tal-biedja għax jekk irid ikun hemm farm irid ikun hemm farmer… Imma hemm bżonn li l-farm ikollu villa ta' 250 metru li tkun 100 metru 'l bogħod?

Jien ma rridx nidħol f'dan id-dettall għax m'iniex qiegħda hawn għal hekk, imma hekk kienet fl-ewwel abbozz; forsi fit-tieni abbozz m'hijiex hekk.

Jiġifieri din għandna bżonn nerġgħu nirreveduha meta l-NGOs u l-pubbliku jkollhom l-aħħar verżjoni tal-policy f'idejhom.

Fl-istess ħin, jekk m'hemmx studji demografiċi, soċjali, industrijali, kummerċjali u agrikoli fuq kif se jitqassam l-użu tal-ftit spazju li fadal… Malta hija żgħira wisq u l-art qed tiċkien u m'għandniex inkomplu nagħtu l-art għall-bini.

Jekk hemm postijiet vojta fl-irħula fejn in-nies jistgħu jgħixu, m'għandniex għalfejn nagħtu art li hija tajba biex inżommu n-nies fil-kampanja eżattament fejn qegħdin jaħdmu, għax imbagħad ikun hemm bżonn triq, drenaġġ, servizzi, strutturi, dawl, rampi, farm shops eċċ. Għalhekk tiġi l-urban sprawl.

Aħna m'aħniex qed ngħidu li se ssir imma qed ngħidu li hemm riskju li tiġi jekk l-affarijiet ma jkunux ippjanati sew.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Ħa nibda bl-aħħar punt li semmiet is-Sinj.

Mizzi.

Rigward il-vilel fil-kampanja, nista' nassigurak li l-policy erġajna rrivedejniha, jiġifieri għamilniha iktar ċara, fis-sens li jekk għandek villa eżistenti u qed toqgħod fiha bil-permessi kollha u hija perikoluża u sal-lum ma stajtx tirranġaha, issa se tkun tista' tirranġaha, però li jkollok villa ġdida fil-kampanja żgur li dan il-policy document mhux se jippermettiha.

L-unika dar li se nippermettu hija tal-bidwi li huwa livestock farmer meta m'hemmx spazju fil-farm tiegħu fejn jista' jibni d-dar tiegħu għax ovvjament importanti li huwa jkun joqgħod ħdejn il-bhejjem tiegħu.

Bħala risposta għal dak li qal l-Onor.

Pullicino, nitolbu jaqra policy 2.3A u 2.3B u naħseb li tiċċaralu ħafna l-inkwiet li għandu fuq l-issues tal-irziezet.

GEORGE PULLICINO: Perit Ellul, nassigurak li dawn il-policies qrajthom, imma jien tlabtek tispjega, mhux lili imma lill-Kumitat...

MADAM CHAIR: Qed tispjegalek.

Il-PERIT ELIZABETH ELLUL: Kont qed nispjegalek u waqqaftni fin-nofs!

Nixtieq ngħid lill-Onor.

Pullicino u lil kull min għandu interess fuq dan li jekk illum għandek pereżempju, żewġ irziezet tal-majjali u t-tnejn qegħdin jipproduċu u qegħdin ibigħu, u wieħed minhom jiddeċiedi li jrid jagħlaq, x'jiġik f'moħħok?

Mhux ovvju li dak il-bejgħ li kellu dak il-farm issa se jmur fuq l-ieħor?

Allura l-ieħor se jiżdiedlu l-bejgħ u l-production u ovvjament se jtejjeb ir-razzett tiegħu.

Jiġifieri s-suq waħdu jipproduċi l-bilanċ u ma nafx għalfejn din il-biżgħa kollha li l-irziezet kollha tal-majjali hawn Malta se jagħlqu.

Fil-fatt il-koperattiva tal-produtturi tal-majjal stess qalet li qed iżidu fil-produzzjoni u fil-bejgħ tagħhom.

Naħseb li kif smajthom jien, smajthom int ukoll, Onor. Pullicino.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Perit Casar, tixtieq tagħmel xi sottomissjoni?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Kulma nixtieq nagħmel huwa punt ta' kjarifika fis-sens li r-rappreżentanta ta' Din l-Art Ħelwa qalet li għadhom ma rawx il-policy.

Irrid ngħid li din il-policy ħarġet għall-public consultation.

Kien hemm draft li ħarġet for public consultation u minn dak il-public consultation irċevejna lura l-feedback.

Il-kumitat ra dak il-feedback li kien hemm u rriveda l-policy fejn kien hemm bżonn imbagħad id-dokument tela' quddiem il-Bord tal-MEPA għall-final approval.

MADAM CHAIR: Jiġifieri s-sottomissjonijiet ta' Din l-Art Ħelwa ġew taken on board?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Jien qed ngħid li ma kien hemm l-ebda skop ħażin, fis-sens li d-draft neħħejniha minn fuq il-website għax dik kienet spiċċat, saret il-public consultation fuqha, u issa hemm dokument ieħor.

Dak id-dokument aħna konna obbligati li nagħtuh lill-Ministru u huwa seta', dak kollu li għedna u li approvajna, jaqilbu ta' taħt fuq u jagħmel xi ħaġa totalment differenti.

Għandu d-dritt kollu li jagħmel dan.

Aħna konna nafu li dak se jiġi quddiem dan il-Kumitat u hawnhekk issir diskussjoni oħra, jiġifieri ma kien hemm l-ebda intenzjoni min-naħa tagħna li nippruvaw...

SIMONE MIZZI: Imma dik inti qed tgħidha, jien m'għedthiex.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Inti semmejt il-black hole fis-sens li għadkom ma tafux x'inhi l-final policy u jien qed nagħti r-raġuni għal dan.

Inti għedt ukoll li m'għadhiex tidher fuq il-website tal-MEPA u jien qed ngħid ir-raġuni għaliex; dik kienet draft, saret il-public consultation fuqha u allura m'hemm l-ebda skop li nħalluha hemmhekk.

Min kellu jaraha matul dawk is-sitt ġimgħat li kienet hemm, raha u min kellu jagħmel il-kummenti tiegħu, għamilhom.

MADAM CHAIR: Perit Cassar, jien naħseb li l-NGOs għaddew minn żmien twil ħafna fejn posthom ma' din il-mejda ma kienx jeżisti.

F'din il-leġiżlatura daħlet il-prassi li l-NGOs ikunu hanwhekk u allura naħseb li qed jieħdu a proactive position għax jibżgħu.

Jien kważi kważi nħoss ċerta biżgħa u antiċipazzjoni.

Li nista' nagħmel jien, almenu f'dan il-Kumitat, huwa li nserrħilkom raskom li kollox se jkun fl-apert, kollox se jiġi diskuss.

Fostna hawn ambjentalisti daqskom, jekk mhux iktar minnkom, u m'aħna se nħallu xejn li jista' jagħmel ħsara lil pajjiżna.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, jekk ma jimpurtax, xtaqt tweġiba iktar infurmata mill-Perit Ellul fuq x'se jkun awtorizzat – biex tkun on record – f'volumi ta' rziezet eżistenti tal-lum.

Nixtieq risposta iktar estensiva.

MADAM CHAIR: Perit, inti qiegħda f'pożizzjoni li tagħti tweġiba?

Id-dokument jitkellem dwar x'tista' u ma tistax tagħmel jekk m'intix se tibqa' tuża dak il-bini li huwa bil-permessi u li mhux bilfors ikun razzett.

GEORGE PULLICINO: Le, skużi, m'intix qed twieġeb il-mistoqsija tiegħi.

Minn dak li qed tgħid qed nifhem li tista' tagħmel żvilupp ieħor fuq dak li diġà għandu permess.

Imma l-mistoqsija tiegħi mhijiex dik.

Jien qed nitolbok tispjegali dwar xi żvilupp u x'attività se tkun permessibbli b'bini li sal-lum huwa razzett jekk għada jiddeċiedi li jieqaf jagħmel din l-attività.

Mhux tgħidli li hemmhekk tista' tagħmel redevelopment!

Jien qed nistaqsik x'development se jkun aċċettabbli.

MADAM CHAIR: Ħalli niċċaraha.

Jiġifieri jekk razzett ma jibqax razzett tal-majjali, għalxiex se jkun jista' jintuża?

Jista' jkun hemm żvilupp ieħor?

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Għalhekk għedtlu li jista' jaqra l-policy.

GEORGE PULLICINO: Perit, bir-rispett kollu, tgħidlix biex naqra l-policy għax jien diġà rajtha.

Kulma qed nitolbok hija li lil dan il-Kumitat...

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Mela ħalli naqrahielek jien.

GEORGE PULLICINO: Mhijiex kwestjoni ta' li taqra l-policy!

Tista' lil dan il-Kumitat tispjegalu fil-qasir x'inhu dak li huwa awtorizzat ħalli on the record tkun hawn recorded ir-risposta?

Dak li qed nitlob.

Il-PERIT ELIZABETH ELLUL: Din il-parti tal-policy tgħid hekk:

MADAM CHAIR: Qed nifhem sew li kull każ se jittieħed fuq il-mertu tiegħu?

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Iva, u għandek il-policy...

GEORGE PULLICINO: Jiġifieri jekk jien, bħala perit prattikanti, għada niġi quddiem il-MEPA b'applikazzjoni dwar razzett, li sal-ġimgħa l-oħra kellu l-majjali fih, u rrid nagħmel change of use biex minflok nagħmel garaxxijiet għall-SMEs, il-MEPA tgħidli iva?

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Qabel ma tiġi għand il-MEPA trid tmur quddiem l-Agriculture Advisory Committee u tiġġustifika għalfejn dan ir-razzett jista' jsir kif qed tgħid inti.

Ovvjament dan imbagħad jirrikkmanda, ma jiddeċidix hu.

GEORGE PULLICINO: U x'inhuma l-kriterji ta' dan il-kumitat?

Il-kriterju huwa li dak iċ-change of use huwa in line ma' produzzjoni agrikola, jew dan il-kumitat jista' jirrikkmanda li ċ-change of use, jiġifieri t-tibdil fl-attività, tista' tkun waħda li tmur lil hemm mill-produzzjoni agrikola?

IL-PERIT ELIZABETH ELLUL: Li nista' ngħidlek jien s'issa huwa li dan jismu "Agriculture Advisory Committee".

GEORGE PULLICINO: Bir-rispett kollu, però m'intix qed twieġeb il-mistoqsija.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, inti qed taħseb li dan it-tip ta' żvilupp jista' jkun żvilupp industrijali maġenb razzett ieħor f'area agrikola?

(Interruzzjonijiet) Imma case by case basis, abbażi ta' xiex?

X'inhuma l-kriterji li għandu jew se jieħu konjizzjoni tagħhom dan il-kumitat?

(Interruzzjonijiet) M'għandux x'jaqsam!

Qed nitkellem ċar u tond: X'inhuma l-kriterji li se jaddotta dan il-kumitat?

Qed nistaqsi dan għax illum hemm int u għada jista' jkun hemm Ċikka u din Ċikka tista' tgħid "din idea tajba għax miskin dan qed jiddikjara li falla u issa sab partner u r-razzett se jagħmlu garaxxijiet għall-SMEs".

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, nitolbu x'se jkunu l-kriterji ta' dan il-kumitat u nimxu minn hemm.

GEORGE PULLICINO: Mhux biss għax dan irid ikun ukoll in congnizance ma' policy oħra li diġà għandha l-MEPA għar-rigward ta' SMEs.

Għalhekk qed nistaqsi jien.

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, jien nista' nserraħlek rasek li aħna se nitolbu l-kriterji li se jimxi fuqhom dan il-kumitat.

MICHAEL FARRUGIA: Madam Chair, għall-ewwel darba se jitwaqqaf agricultural committee u se jitwaqqaf apposta biex mhux biss f'dan il-każ, imma għal kull każ ieħor li jkun hemm fil-ħidma tal-awtorità li tinkorpora l-ippjanar bħala parti mir-responsabilità tagħha, se jkun qed jiġi kkonsultat il-ħin kollu għal kull applikazzjoni li tidħol.

L-iskop huwa biex min-naħa tas-settur tal-biedja nkunu qegħdin naċċertaw irwieħna li l-applikazzjoni li tkun qed issir, tkun qed tiġi evalwata mil-lat ta' interess ta' agrikoltura.

Qed inwaqqfu dan il-kumitat bi skop apposta biex nagħtu importanza lis-settur tal-biedja u n-nies kollha li se jkun hemm fuq dan il-kumitat, safejn naf jien, huma projected li jkunu mid-Dipartiment tal-Biedja mingħajr ebda indħil min-naħa tal-MEPA.

Dan qed ngħidu biex nikkjarifika min se jkunu n-nies fuq l-agricultural committee.

GEORGE PULLICINO: Onor. Farrugia, nifhem l-intenzjonijiet li qed tiddikjara imma l-concern tiegħi – u mhux tiegħi biss – huwa abbażi ta' liema kriterji dan il-kumitat se jkun qed jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu.

Jien lanqas jinteressani li noqogħdu niddiskutu l-kompożizzjoni tiegħu għax, mingħajr ma nitfa' ebda dellijiet fuq nies li hemm fid-dipartiment, jista' jkollok nies mid-dipartiment li jifhmu inqas minn nies oħrajn.

Dan il-kumitat se jagħmel ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu abbażi ta' kriterji li ngħidu li pereżempju razzett tal-majjali, għada jista' jagħmel applikazzjoni biex isir farm li jrabbi l-faqqiegħ?

MICHAEL FARRUGIA: Onor. Pullicino, iġġegħelnix inkun politiku għax imbagħad ngħidlek li dak li kisser il-Gvern preċedenti fejn jidħlu l-bdiewa u r-raħħala, dan il-Gvern se jipprova jirranġah.

MADAM CHAIR: Jekk jista' jkun ma nwaqqgħux id-diskussjoni fil-livell ta' battibekki politiċi.

GEORGE PULLICINO: Xi kriterji se juża l-kumitat?

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, meta jiġi ffurmat il-kumitat, se nitolbu l-kriterji.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Madam Chair, nirringrazzjak talli tajtni l-opportunità nitkellem.

Kif għedt inti, huwa riċenti li rappreżentanti ta' għaqdiet u individwi li għandhom interess f'dan il-qasam, kellhom l-opportunità li jsemmgħu l-veduti u suġġerimenti tagħhom u anke kritika kostruttiva f'dan il-qasam li l-għan tagħha huwa li tgħin biex tintlaħaq deċiżjoni finali li tkun fl-interess nazzjonali.

Mid-diskursata li saret illejla ġbart ħafna punti interessanti li għalija huma awgurju tajjeb li fuqhom tista' tkompli ssir diskussjoni iktar wiesgħa biex id-deċiżjoni finali tkun waħda li ma jkollhiex impatti negattivi, la soċjali, la ekoloġiċi u lanqas finanzjarji; it-tliet pilastri li nħobb nitkellem fuqhom jien.

Se nitkellem ukoll bit-tagħrif li ġbart illejla għax id-dokumenti li hemm fuq il-mejda ma rajthomx u kien ikun aktar ta' ħsara li kieku ppruvajt naqra issa d-dokument li ġie mgħoddi lir-rappreżentanti tal-għaqdiet aktar kmieni waqt din l-istess laqgħa.

Jien inħoss li jekk verament hemm rieda ta' diskussjoni wiesgħa, għaliex dawn id-dokumenti tal-MEPA m'għandhomx ikunu online?

Għaliex l-abbozz li se jkun hemm tal-iSPED m'għandux ikun online biex min għandu interess ġenwin ikun jista' jagħti l-kontribut tiegħu?

Jekk wieħed joħroġ dokument u jżommu ma' sidru u jgħid li huwa għad-diskussjoni, jista' ma joħroġ dokument xejn.

MICHAEL FARRUGIA: Ippermettili nagħmel punt żgħir ħalli l-affarijiet ikunu ċari.

Dan il-policy document li għamlet il-MEPA jkun online wara li jkun hemm l-approvazzjoni tal-Kabinett.

Bħalissa għad m'hemmx approvazzjoni tal-Kabinett u allura ma jistax ikun online.

Il-mument li l-Kabinett japprova dak id-dokument, se jkun qiegħed online għax se jkun għad-diskussjoni pubblika.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Onor. Segretarju Parlamentari, nirringrazzjak għal din ir-risposta u ngħidlek li allura taqbel miegħi li sakemm dan id-dokument ikun online, ma jistax ikun hemm input tal-istakeholders kollha għax mhux qiegħed għad-dispożizzjoni tal-pubbliku.

MICHAEL FARRUGIA: Imma l-objectives tal-policies li tressqu kienu l-ħin kollu online.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Nirringrazzjak u naqbel miegħek.

Mela, ħalli nitkellem fuq il-policies.

Jien naqbel li matul iż-żmien il-policies jinbidlu, jiġu modifikati u jitneħħew.

Jien illum ninsab irtirat u żgur li m'iniex l-istess bħal meta kelli 18-il sena, imma għadni jien.

U daqshekk ieħor il-policies.

Imma jekk hemm policy li wieħed jgħid li hija ħażina, biex jien naqbel miegħu, irrid inkun naf fuq liema bażi ġie deċiż li hija ħażina.

Mill-aspett soċjali?

Mill-aspett ekoloġiku?

Mill-aspett finanzjarju?

Qabel ma jien ikolli r-raġunijiet tekniċi u xjentifiċi ma nistax ngħid li "dan" tajjeb u "dan" ħażin.

Naħseb li dan id-diżgwid – bħalissa ma nistax insib kelma oħra – huwa kollu għax filwaqt li l-policies huma ta' min wieħed iħares lejhom b'mod pożittiv, il-biżgħa hija kif dawn se jiġu implimentati.

U mill-kummenti li saru madwar din il-mejda llejla fuq ċerti affarijiet, jien nibża'.

Kien hemm punti pożittivi u kien hemm minnhom li jbeżżgħuni.

Kif għedt, jien dan id-dokument ma qrajtux; smajt lill-Perit Ellul titkellem fuqu.

Il-mistoqsijiet li kienu ndirizzati lejn il-Perit Ellul, bir-rispett kollu lejha, kienu tant imbarrazzanti li ma kellhiex risposta għalihom.

Il-kummenti li ngħataw kienu fuq żvilupp, u żvilupp b'mod dejjaq, mhux żvilupp sostenibbli.

Għax bejn żvilupp u żvilupp sostenibbli għalija tagħmel differenza biex inkun nista' nikkummenta u naqbel miegħu.

Ma saret ebda riferenza għall-biodiversità fil-qasam tal-biedja fejn dawn, jew jimxu id f'id jew ikunu għedewwa ta' xulxin.

Fil-lista li kien hemm fuq il-biedja, ittieħdet in konsiderazzjoni l-Water Framework Directive meta tfasslet din il-policy?

M'hemm l-ebda riferenza għaliha.

Ittieħdet in konsiderazzjoni n-Nitrate Directive tal-EU?

M'hemm l-ebda riferenza għaliha.

Ittieħdet in konsiderazzjoni jekk dan huwiex viċin Natura 2000 site?

M'hemm l-ebda riferenza għal dan lanqas.

U hemm farms u għelieqi li huma within Natura 2000 sites.

Ittieħed in konsiderazzjoni l-użu tal-kimika, pestiċida, insettiċida u ħerbiċida?

Allura jien kif nista' nħares lejn din il-policy u ngħid li hija policy tajba għax se taġevola lis-soċjetà, l-aspett ekonomiku u l-aspett ekoloġiku?

L-unika ħaġa li kien hemm kienet fuq l-istrutturi, pereżempju l-istallel u ssemmew ukoll il-ħnieżer.

Jekk se tkabbar bilfors li jkollok il-waste, l-użu tal-ilma, l-abbuż tal-ilma u l-kontaminazzjoni tal-ilma.

L-Onor.

Pullicino semma – u intom tafu li jien ma tantx naqbel mal-Onor.

Pullicino, imma fejn għandu raġun, għandu raġun – iċ-change of use.

Iċ-change of use kif se jkollu impatt fuq iż-żona li qabel kienet agrikola u issa se jinbidel l-użu tagħha?

U ċ-change of use x'impatt ekoloġiku, soċjali u finanzarju għandu?

L-Onor.

Pullicino qajjem punt ieħor tajjeb.

Meta ddaħħlet li dawn l-irziezet jistgħu jitkabbru, ittieħdet in konsiderazzjoni l-carrying capacity tas-suq Malti meta dan qiegħed ibbumbardjat bi prezzijiet baxxi li jekk ikabbar hawn Malta l-farm jitmexxa b'telf?

L-indikazzjoni hija li l-industrija tal-ħnieżer is on the way out u aħna qed nippruvaw inkabbruha!

U qed nippruvaw inkabbruha bi spejjeż moħbijin li se tħallashom is-soċjetà u se jħallashom l-ambjent.

Mir-risposti li ngħataw għal mistoqsijiet li saru huwa ovvju li dawn saru mgħaġġlin mingħajr l-input tal-istakeholders kollha u l-istakeholders li ssemmew kienu kollha entitajiet governattivi.

Imbagħad kien hemm il-kumment mis-Segretarju Parlamentari – jien qed nikkritika b'mod kostruttiv dwar kumment li għadda hu – "biex forsi nagħtuhom xi ħaġa".

Forsi nagħtuhnom xi ħaġa?!

Mela lil dawn qed nagħmlulhom pjaċir?

Jekk se nagħtuhom xi ħaġa huwa b'obbligu mhux "forsi".

Jekk "forsi nagħtuhom xi ħaġa" allura l-ispejjeż se tħallashom is-soċjetà u l-ambjent.

Jekk għandhom bżonn jieħdu xi ħaġa, allura huwa obbligu tagħna li nagħtuhielhom.

Jien imkien ma rajt fil-programm elettorali tal-partit fil-gvern li jrid jeqred l-ambjent u bir-raġun kollu li wieħed irid jagħmel kontribuzzjoni li l-ambjent tagħna irid jiġi salvagwardjat.

Veru li hawnhekk forsi se nagħmel diversion, imma rrid ngħid li d-Direttorat tal-Ambjent lanqas biss qiegħed fil-Ministeru għall-Ambjent u dan meta għandna d-deadlines ta' obbligi tal-EU, speċjalment dak il-mostru tal-Water Framework Directive.

Dawn ħadtuhom in konsiderazzjoni?

Jekk ħadtuhom, jiena nserraħ moħħi, imma ma jistax xi ħadd sempliċement jgħidli li ħadtuhom in konsiderazzjoni.

Jien irrid inkun naf biex nara kif għax forsi mhijiex korretta kif inhi.

Inkella x'inhu l-iskop li niġi hawnhekk?

Biex nisma' biss?

Jien irrid nagħmel il-kontribut tiegħi jekk l-istakeholders kollha jridu jaqblu ma' dik il-policy.

Il-policies nistgħu nbiddluhom any time, any day u hemm bżonn li jinbidlu u hemm bżonn ukoll li wħud minnhom jitneħħew, imma jrid ikun hemm raġuni inkella se nispiċċaw bis-soċjetà u l-ambjent iħallsu għall-iżbalji politiċi u għall-iżbalji tal-MEPA, liema żbalji, wara jkun tard wisq biex nerġgħu nikkoreġuhom u jkunu jiswew iktar għall-poplu.

Il-kontribut u l-intervent tiegħi kien intenzjonat b'mod pożittiv.

Jien m'għandi l-ebda interess fil-politika – il-politika ma nifhimx fiha u lanqas jinteressani li nkun nifhem fiha – imma mill-aspett nazzjonali għandi interess kbir għax il-pajjiż sejjer lura u lura u lura fil-qasam ambjentali u soċjali b'riperkussjonijiet finanzjarji kbar għall-poplu.

Grazzi.

MADAM CHAIR: L-Onor.

Michael Farrugia, fil-qosor jekk jogħġbok għax għandna ħafna x'niddiskutu.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li eżawrixxejna l-ODZ policy u lanqas għandna fejn inkomplu niddiskutuha darb'oħra!

MADAM CHAIR: Għadna lanqas biss bdejna!

MICHAEL FARRUGIA: Niddiskutuha imma m'għandniex għalfejn indumu ad aeternum sejrin biha.

Jien nista' nassigura lil kulħadd li kemm l-objectives kif ukoll id-direzzjoni li kellha l-MEPA kif ukoll ir-rapporti li kien hemm jirrispettaw l-ambjent.

Wieħed jista' jħares minn lenti u wieħed jista' iħares minn lenti oħra, imma aħna marbutin li l-ambjent nagħtuh l-attenzjoni u l-prijorità.

Ħafna mill-policies li saru kienu appuntu għax ma konniex kuntenti bil-mod kif l-ambjent kien qed jiġi trattat u waħda mid-direzzjonijiet li konna mexjin fuqha hija li deċiżjonijiet meħudin fil-passat bil-policies li kienu eżistenti jew li daħlu temporanjament, la l-ambjent fl-ODZ u lanqas fl-ambjent urban ma konna kuntenti bih u ridna nsolvu dawn il-problemi.

Illlum il-ġurnata naħseb waħda mill-ikbar uġigħ ta' ras li għandha l-MEPA fil-preparazzjoni li għandha anke għaż-żoni urbani fejn jidħol l-ambjent tagħhom, hija biex ma tagħmilx żbalji ta' policies li saru fil-passat, meta l-ibliet u l-irħula tagħna, minn żewġ sulari b'daqqa ta' pinna ddeċidejna li nagħmluhom semi-basement, tliet sulari u penthouse.

U llum waħda mill-problemi kbar li għandna hija biex nirranġaw dik il-problema ambjentali urbana li nħolqot.

It-tieni ħaġa nista' nassigura lil kulħadd li waħda mill-affarijiet li għamilna kienet li rajna li fil-kumitati kollha jkun hemm esperti minn setturi li attwalment konna l-iktar li qed nimmiraw.

Jekk konna qed nitkellmu fuq tal-ODZ ma kenux il-membri tal-MEPA li kienu fuqu, imma kien hemm rappreżentanza min-naħa tas-settur tal-biedja li kienu kontinwament qed jagħtu l-input tagħhom.

Rajna li kien hemm deficit fl-istrutturi, fosthom li ma kienx jeżisti agricultural committee u proprju waħda mill-affarijiet li qegħdin naħdmu fuqha hija li nagħmlu agricultural committee biex jiġi kkonsultat.

Kif diġà għedt – forsi qed nirrepeti ruħi imma kultant huwa importanti – aħna ħarisna lejn fejn huma d-difetti u rajna kif nistgħu nsewwu l-problemi li kien hemm.

Żgur li ħadd ma jista' jgħid li parti mill-bidliet li qed jiġu rrakkmandati mhijiex biex isewwu ħsarat jew difetti li kien hemm fil-policies li kienu jagħtu ċerti possibilitajiet.

Aħna qegħdin nippruvaw nagħlqu dawk il-possibilitajiet.

Li żgur nista' ngħid jien huwa li kelli nies – mhux min-naħa ta' NGOs imma minn setturi oħrajn – li ġew qaluli li ma qablux miegħi dwar ċerti policies li se nressqu għax se nirrestrinġuhom.

Jien ma jiddispjaċinix li se nirrestrinġihom u ma jimpurtax jekk xi ħadd jakkużani li qed nirrestrinġi lil xi ħadd u xi ħadd jakkużani li m'iniex qed nirrestrinġi biżżejjed, imma li żgur wieħed irid jaċċetta huwa li qed nirrestrinġu affarijiet li kienu jeżistu qabel.

Tistgħu tikkritikawni li m'għamiltx biżżejjed, imma li nħallu l-affarijiet kif kienu qegħdin isiru, huwa inaċċettabbli.

Uħud minn dawk il-policies huma inaċċettabbli.

MADAM CHAIR: L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Mistoqsija sempliċi ħafna għax jista' ikun li naqblu.

L-Onor.

Farrugia jeskludi li dik il-policy tispeċifika bl-aktar mod ċar li dan il-kumitat tal-agrikoltura jkollu kriterji definiti biex l-intenzjonijiet tiegħu jiġu prattikati tajjeb minn dan il-kumitat u mhux tħalli skop jew vojt biex dawn in-nies li jkunu fuq il-kumitat, għax ma jkollhomx kriterji stabbiliti, jispiċċaw jiddeċiedu mhux fid-direzzjoni li jixtiequ huma?

Is-Segretarju Parlamentari Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Id-direzzjoni li se jkun qed jieħu dak il-kumitat se tkun id-direzzjoni tal-Gvern fis-settur tal-biedja u r-raħħala u se jkollhom il-kriterji tagħhom u se jkunu kkonsultati.

Issa se jkolli ngħid ċerti affarijiet oħrajn li forsi m'għandhomx x'jaqsmu.

Dwar kull applikazzjoni li tidħol għand il-MEPA, anke jekk m'għandhiex x'taqsam mal-biedja, se jiġi kkonsultat kulħadd.

Sal-lum, meta tidħol applikazzjoni, case officer jara u jiddeċiedi lil min se jikkonsulta hu.

Dan il-Gvern mhux kuntent b'dik il-policy u jrid jimxi b'mod li se jagħmel konsultazzjoni ma' kulħadd dwar kull applikazzjoni li tidħol.

Se ndaħħlu wkoll setturi ġodda.

Illum il-ġurnata ma konniex nikkonsultaw mad-Dipartiment tas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol.

Malli tidħol l-awtorità il-ġdida, dawn se jkunu qed jiġu kkonsultati wkoll.

Se nkunu qed nikkonsultaw bl-iktar mod wiesgħa mas-setturi l-oħrajn biex inkunu kemm jista' ikun miftuħin.

L-NGOs u l-pubbliku in ġenerali llum għandhom 21 ġurnata żmien għall-konsultazzjoni u issa se nagħmluha 30 ġurnata għal kulħadd.

L-ENGOs, fejn qabel riedu jirreġistraw biex attwalment jiġu quddiem il-MEPA biex ikunu jistgħu jagħmlu l-oġġezzjonijiet tagħhom, bl-awtorità il-ġdida m'għandhomx għalfejn jirreġistraw għax huma awtomatikament meqjusin bħala objectors.

Din hija l-viżjoni li se nkunu mexjin biha u dawn l-affarijiet kollha li qed insemmu llum wieħed irid jarahom ukoll inline ma' kif il-Gvern se jkun qed jagħmel l-abbozz ta' liġi li jirregola s-settur tal-ippjanar li se tkun parti minn struttura sħiħa ta' one-stop-shop biex nagħmluha iktar sempliċi għan-nies.

U nagħmulha aktar sempliċi mhux fis-sens li n-nies jieħdu permessi ta' malajr bl-addoċċ, imma fis-sens li lil dak li jkun niffrankawlu li joqgħod imur jiġri minn dipartiment għall-ieħor u l-MEPA tkun tista' timxi b'tali mod li mhux meta applikazzjoni tibda miexja tqum xi awtorità u tgħid li ma ġietx ikkonsultata.

Pereżempju, illum waħda mill-affarijiet li ħabbarna kienet li għall-major projects, fil-Planning Board tal-MEPA se jkun hemm persuna mill-kunsill lokali, mhux biss biex isemma' leħnu mal-pubbliku imma jkun parti mill-bord u jkollu vot.

Se nkunu qegħdin naraw li bħalma għamilna b'buona volonta bħala Gvern għax ħassejna li għandna nagħmluha, li l-NGOs nitolbuhom numru ta' persuni u nagħżlu persuna minnhom u jkun qiegħed jidher f'isem rappreżentant tal-Gvern, issa se jkun bi dritt għax l-ENGOs se jkollhom id-dritt li jkollhom persuna nnominata minnhom fuq il-Planning Board tal-MEPA.

Jiġifieri aħna m'aħniex qed norqdu fuq din il-bidla li rridu nagħmlu.

Dawn il-policies huma parti mill-bidla kollha li qegħdin naraw li tgħallimna mill-passat u rajna x'sar tajjeb u dak li sar tajjeb se nżommuh u nsaħħuħ, imma dak li hu ħażin ma nistgħux norqdu fuqu u nħalluh ħażin u jidħlulna applikazzjonijiet fuq polices li huma ħżiena, għax jekk nagħmlu hekk inkunu politikament irresponsabbli.

MADAM CHAIR: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Jien qed nifhem li se jiġu sottomessi kriterji għal dan l-Agricultural Advisory Committee u allura nitlob – għax jien ma nifformax parti minn dan il-kumitat – li dawn il-kriterji jiġu sottomessi lil dan il-Kumitat meta fil-futur se niddiskutu l-ODZ policy.

Dwar uħud mill-fatti li semma s-Sur Baldacchino rrid ngħid li ħafna minnhom jien kont diġà semmejthom fil-Bord tal-MEPA u kont għamilt awtokritika għall-fatt li fil-policy li ngħatat lilna fil-bidu ma kien hemm l-ebda riferenza għad-direttivi tal-Unjoni Ewropea.

Dawn iddaħħlu wara li jien għamilt insistenza....

MADAM CHAIR: Imma ddaħħlu.

RYAN CALLUS: Iva ddaħħlu, imma l-importanti mhux li jidħlu fil-policy imma li l-policy tiġi analizzata vis-à-vis d-direttivi tal-Unjoni Ewropea għax id-direttivi mhumiex qegħdin hemmhekk biex ngħidu li qegħdin hemm.

Għalkemm jien tlabtha kemm-il darba, qatt ma ngħatajt analiżi jew rapport li din l-ODZ policy ġiet ikkunsidrata fid-dawl ta' dawn id-direttivi.

Jekk forsi l-MEPA għad trid tiġi b'din l-analiżi dakinhar li niddiskutu hawnhekk f'dan il-Kumitat napprezza, però issa għaddew numru ta' ġimgħat mindu jien tlabt din l-analiżi u allura nikkonkludi li din il-policy saret maqtugħa totalment mid-direttivi li għandna tal-Unjoni Ewropea li jorbtuna legalment magħhom.

L-inkwiet tiegħi hu li llum għandna policy, li issa kważi ġiet finalizzata, li ma tirriflettix liġi li ġiet transposed fil-Liġi Maltija.

Xtaqt issa nagħmel domanda lis-Segretarju Parlamentari għax il-laqgħa tal-lum u dik ta' qabilha kienet mitluba minn Din l-Art Ħelwa.

Il-Gvern lest jissospendi numru ta' policies sabiex jitlesta l-iSPED.

Jiena se nerġa' ngħid – issa b'mod pubbliku – dak li għedt il-ġimgħa li għaddiet fil-Bord tal-MEPA.

Jiena vvutajt kontra li terġa' tinħareġ policy oħra – f'dan il-każ tax-shooting ranges – għax insistejt, anke b'sens ta' rispett u diċenza lejn dan il-Kumitat li għaddej b'din id-diskussjoni, li kellna nistennew il-laqgħa li ġejja, però l-maġġoranza dehrilha mod ieħor u allura jien ma kellix għażla oħra ħlief li nivvota kontra.

Jien hawnhekk nixtieq konklużjoni konkreta mill-Gvern.

Qed nifhem sew li qed jingħad li se nibqgħu mexjin bil-policies nirrumblaw minn fuq l-NGOs, imbagħad isir l-iSPED?

L-NGOs attendew għal diversi laqgħat ta' dan il-Kumitat u naħseb li kulħadd jistenna li din it-talba tiġi mwieġba.

Se nerġa' nirrepeti, għax issa hawn is-Segretarju Parlamentari.

L-iskop tal-laqgħa llum, kif kienet mitluba minn Din l-Art Ħelwa, l-ewwel nett kien il-kwestjoni tal-policy tal-ODZ li ddiskutejniha fid-dettall, però nittama li għad fadal ħafna x'niddiskutu minnha.

Jien nixtieq dikjarazzjoni min-naħa tas-Segretarju Parlamentari Farrugia jekk il-Gvern għandux l-intenzjoni jipposponi l-policies li bħalissa għadhom ħerġin mill-Bord tal-MEPA sakemm l-iSPED jiġi finalizzat, anke fid-dawl tal-fatt li smajna, kemm miċ-Chairman tal-MEPA u anke mill-Onor.

Farrugia stess, li d-draft qiegħed għand il-Gvern u li l-ġimgħa d-dieħla se jitressaq lill-Kabinett.

MICHAEL FARRUGIA: Se nkunu qegħdin nisimgħu l-kummenti ta' dan il-Kumitat dwar din l-ODZ policy, tiġi ppreżentata lura l-bord, jevalwaha l-Gvern, imbagħad hemmhekk tittieħed id-deċiżjoni jekk għandniex inkomplu nimxu 'l quddiem jew le.

Jekk l-ODZ policy jirriżulta li tmur kontra l-pjan strutturali, tieqaf sakemm jgħaddi l-iSPED.

RYAN CALLUS: U fir-rigward tal-policies l-oħra?

MICHAEL FARRUGIA: Jekk hemm xi policy li b'xi mod jew ieħor tmur kontra pjan li huwa eżistenti u dak il-pjan jispiċċa meta jidħol l-iSPED, allura f'dak il-każ dik il-policy tieqaf u nisennew l-iSPED.

(Interruzzjonijiet) Land reclamation qiegħda fil-pjan strutturali eżistenti, veru li m'hemmx riferenza eżatta, imma l-iSPED se jkun qiegħed jirriferi sa 12-il kilometru 'l barra minn pajjiżna.

(Interruzzjonijiet) Kull studju li se jkun hemm bżonn isir, se jkun qed isir.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Bħalissa m'għandna l-ebda policy li għandha x'taqsam ma' reklamazzjoni ta' art.

SIMONE MIZZI: Qed nammirakom li qed tirregolaw, però regulating does not mean permitting.

Qed tagħmlu sew li qed tagħmlu r-regolamenti għall-firework factories għax hemm bżonn health and safety, imma regulating does not mean permitting and to permit irid ikollkom l-ispatial plans lesti mfasslin bl-istrateġija almenu għal 10 snin.

Dak huwa l-punt li aħna qegħdin nagħmlu u nixtiequ nkunu nafu jekk intomx se twaqqfu milli tgħaddu iżjed regolamenti sakemm dawn il-pjanijiet ikunu mfasslin.

MICHAEL FARRUGIA: Dan il-Gvern għadu miexi fuq il-pjan strutturali li kien jeżisti.

Tant hu hekk li l-Bord tal-MEPA preċedenti, minkejja li l-iSPED suppost kellu jkun lest fl-2012, għamel numru sostanzjali ta' policies u safejn naf jien ftit jew ħadd ma kkritika lilu jew lill-Gvern preċedenti li kienu għaddejjin policies waħda wara l-oħra mingħajr l-iSPED li suppost kellu jitlesta fl-2012.

Kien hemm numru sostanzjali ta' policies u ħadd ma qal xejn, u għax dan il-Gvern qiegħed jagħmel il-policies abbażi tal-pjan strutturali li għadu eżistenti, qamu l-irwiefen kollha.

SIMONE MIZZI: Jiddispjaċini però ma nistgħux naqblu miegħek.

(Interruzzjonijiet)

RYAN CALLUS: Onor. Farrugia, id-differenza miż-żmien li semmejt inti hija li inti tagħmel parti minn Gvern li ddikjara iswed fuq l-abjad li se jirrevedi l-pjan ta' struttura u l-proċess qed isir.

Jiġifieri d-differenza hi li l-proċess inbeda u intom konxjentement tafu li hemm dan il-proċess għaddej, però fl-istess nifs tkomplu tirrevedu l-policies.

MICHAEL FARRUGIA: With all due respect, il-Gvern tiegħek għamel l-istess ħaġa.

Daħħal ruxxmata policies meta kien jaf li skont il-liġi, fl-2012 kellu jagħmel l-iSPED.

Issa dan il-Gvern miexi fuq l-istess linja.

Għalfejn qed tikkritikaw lil dan il-Gvern meta għamiltuha intom ukoll?

MADAM CHAIR: Jekk jogħġobkom, titkellmux flimkien.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Onor. Farrugia, jiena ma nixtieqx naqa' fi ġlieda politika u m'iniex se naqa' fi ġlieda politika, però inti ftit sekondi ilu għedtli li jekk se jkun hemm policies li jmorru kontra xi pjan, se twaqqafhom.

Issa jien se nikkwota minn paragrafu 1.1 tal-fireworks factory policy li jgħid hekk:

Mela din hija policy li apparti li hija llegali – u inti taf ħafna iktar minni li l-pjan lokali huwa qafas legali ħafna ogħla minn dawn il-policies li qegħdin joħorġu –.… Hawnhekk hawn miktub iswed fuq l-abjad.

Din mhijiex policy li ktibtha jien imma hija policy li tfasslet mill-MEPA u hija miexja fuq l-oġġettivi li tajt inti.

Hawnhekk qed jingħad li malli din tidħol fis-seħħ, iċ-chapters taż-żewġ pjani lokali dwar il-firework factories se jiġu eliminati.

Dan huwa llegali, però apparti minn dak il-fatt, inti hawnhekk wegħedtna li l-policies li jmorru kontra xi pjan, jiġu sospiżi.

Din il-fireworks factory se tiġi sospiża sakemm l-iSPED jiġi finalizzat?

MADAM CHAIR: Simone, jekk jogħġbok, agħmel il-konklużjonijiet tiegħek.

SIMONE MIZZI: Li qed jiġri hu li l-ambjent fuq din il-mejda sar ballun politiku u aħna ma xtaqniex niġu hawnhekk biex naraw l-ambjent ikun ballun mitfugħ minn naħa għal oħra.

Qed inħoss ħafna n-nuqqas tal-Ministeru għall-Ambjent għax hawnhekk qed niddiskutu fuq l-ippjanar u m'hawn ħadd qed jagħmel championing tal-ambjent, ħlief l-NGOs.

Dik hija diskussjoni għal darb'oħra u hija diskussjoni twila, imma l-fatt hu li l-MEPA tieħu l-oġġettivi mingħand il-Ministru responsabbli mill-Ippjanar u se jagħmlu biss rubber stamp għall-iżvilupp.

U allura min qed jipproteġi s-sostenibilità?

Dik qed inħossuha u jien qed naraha hawnhekk.

Il-liġijiet, hemm viżjoni sostenibbli għalihom?

Dik aħna għadna ma rajnihiex.

Dan huwa l-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

MICHAEL FARRUGIA: Hawnhekk hawn preżenti l-Aġent Direttur tal-Ambjent, il-Perit Vince Cassar.

RYAN CALLUS: Sinjura President, jien għamilt domanda u nixtieq li s-Segretarju Parlamentari jagħtini tweġiba għaliha.

(Interruzzjonijiet)

Mizzi, ħalli nagħmlu l-konklużjonijiet tagħna.

Nirriferi għall-aħħar punt li għamilt li huwa li l-ODZ policy għaddiet.

Nista' ngħidlek li minn hawnhekk għadu m'għadda xejn, fil-fatt għadna lanqas biss bdejna niddiskutuha għax għadha ma ġietx quddiem dan il-Kumitat.

Jiġifieri din għad trid tiġi hawnhekk, għad irridu naqrawha, nixtarruha, nagħmlu l-mistoqsijiet u anke s-sottomissjonijiet tagħna.

Il-konklużjoni li jiena xtaqt nisma' b'mod ċar mis-Segretarju Parlamentari hija jekk hux se jsir kif ġie suġġerit mill-NGO, jiġifieri li l-policies jiġu fformulati u ffinalizzati meta l-iSPED ikun in place.

U r-risposta tas-Segretarju Parlamentari, għal darba darbtejn, kienet li iva.

Jekk is-Segretarju Parlamentari llum jaċċertana li dawk il-policies li jista' jkun ma jkunux in line jew li hemm xi dubbju dwar jekk jiffitjawx kif suppost fl-iSPED se jiġu sospiżi sakemm in two weeks time ikollna l-iSPED, nerġgħu niġu hawnhekk, niddiskutuh, nagħtu l-input tagħna, jiġi ffinalizzat, imbagħad il-policies l-oħrajn li huma parti mill-iżvilupp ta' pajjiżna nerġgħu niddiskutuhom waħda waħda f'dan il-Kumitat.

SIMONE MIZZI: Madam Chair, is-Segretarju Parlamentari qal li l-policies li qegħdin tgħaddu diġà huma inklużi u aħna ma naqblux għax qed ngħidu li għadhom mhumiex inklużi.

SIMONE MIZZI: Iva, s-Segretarju Parlamentari qal li l-policies li qegħdin tgħaddu huma kollha kkunsidrati fl-istructure plan attwali.

MADAM CHAIR: Imma għadhom mhumiex finalizzati u lanqas biss ġew għad-diskussjoni quddiem dan il-Kumitat.

Iridu jgħaddu minn hawnhekk l-ewwel.

MICHAEL FARRUGIA: Meta dan il-Kumitat jagħmel l-evalwazzjoni tiegħu, il-Gvern se jagħrbel dak li jkun qiegħed jingħad u jekk jidher b'mod ċar li jew mhumiex in line mal-liġi jew mhumiex in line mal-istructure plan u awtomatikament jirrispettaw l-oġġettivi tal-Gvern… Fi ftit kliem irridu nħarsu lejn dawn l-affarijiet: Iridu jirrispettaw l-oġġettivi tal-Gvern li ressaq fil-bidu, iridu jirrispettaw il-fatt li m'għandix għalfejn nistenna pjan ieħor bħall-iSPED biex nagħmilhom għax bħalissa, skont il-pjan strutturali, huma in line u li huma mal-liġi.

Jekk jirrispettaw dawn il-kriterji, m'għandi għalfejn nistenna xejn.

RYAN CALLUS: U fuq tal-fireworks factory?

MADAM CHAIR: Onor. Callus, dwar dak diġà tak risposta għax qallek li dak li huwa llegali....

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li bil-Malti tkellimt.

Jekk meta jiġu bihom hawnhekk jirriżulta li huma skont l-oġġettivi li ressaq il-Gvern, jekk ma jmorrux kontra l-pjan strutturali li llum huwa eżistenti u għadu fis-seħħ, u jekk ma jmorrux kontra l-liġi, il-policies se jitressqu u jibqgħu mexjin.

MADAM CHAIR: Jiġifieri jekk imorru kontra l-liġi jfisser li mhux se jkomplu mexjin.

Jien immur oltre minn dak li kkonkluda s-Segretarju Parlamentari u ngħid li l-għan tagħna hawnhekk mhuwiex biss biex niġu bl-argument li għaliex il-Gvern preċedenti għamel "hekk" mela aħna nistgħu nagħmlu "hekk" għax two wrongs don't make a right and let's make that very clear.

Aħna niġu hawnhekk biex insibu l-aħjar mod kif għandna nipproteġu l-iżvilupp ta' pajjiżna milli joħnoq is-sbuħija u dak li huwa tant ta' valur għal pajjiżna.

Fl-istess ħin ma rridux noħonqu l-iżvilupp ekonomiku u l-bilanċ jista' jinstab jekk kull min jiġi madwar din il-mejda jiġi hawnhekk b'intenzjoni kostruttiva.

Jien ninnota li kultant nersqu lejn xulxin – forsi l-istess kien jiġri qabel – biex niġġieldu.

Ħadd mhu se jiġi madwar il-mejda tiegħi hawnhekk biex jiġġieled.

Hawnhekk kull policy, jekk jista' jkun, trid toħroġ b'kunsens, kulħadd huwa mistieden jagħti l-input tiegħu, però nużaw is-sens komun.

Irridu niftakru li ż-żmien itir, pajjiżna qiegħed jikkompeti ma' pajjiżi oħra mhux biss fuq livell ekonomiku, imma fuq livell turistiku u livelli oħrajn ukoll u allura kemm jista' jkun irridu inkunu expedient, jiġifieri ma nxekklux milli jittieħdu d-deċiżjonijiet, imma biex jittieħdu dawk id-deċiżjonijiet ma jfissirx li rridu ninsew dawk l-affarijiet li huma daqshekk importanti, bħalma huma l-istudji li jwasslu għall-konklużjonijiet tagħna.

MICHAEL FARRUGIA: Sinjura President, jiena lest li nisma', se nisma' lil kulħadd bħalma għamilt dejjem, però fl-aħħar xi ħadd irid jiddeċiedi u hija r-responsabilità tal-persuna li jkun responsabbli minn dan is-settur li jiddeċiedi.

Biss, nerġa' ngħid li se nkunu qegħdin nisimgħu x'se jkun qed jingħad u ma niddejjaq xejn bil-kritika kostruttiva, pożittiva u anke negattiva.

Jien lest li nisma', nevalwa ċerti punti li qamu anke llum kemm mis-Sur Baldacchino u anke mis-Sinj.

Mizzi, però fl-aħħar mill-aħħar xi ħadd irid jiddeċiedi x'inhu fl-aħjar interess tan-nies.

Jekk pereżempju, inħarsu lejn x'ġara Għawdex fir-rigward ta' fireworks factory naraw li spiċċaw mietu n-nies anke b'policies li kien hemm eżistenti.

Allura jekk hemm bżonn jinbidlu dawk il-policies, jien nippreferi nibdilhom u niġi kkritikat milli nħallihom kif ikunu bil-konsegwenza li jmutu n-nies.

MADAM CHAIR: Ngħaddu għall-aħħar item fuq l-aġenda li hija "Affarijiet oħra".

Ma nafx jekk hawnx xi ħadd li mhuwiex bil-ġuħ biżżejjed li jqajjem xi suġġett ieħor għad-diskussjoni!

Ma jidhirx li hawn għalhekk nirringrazzja lil kulħadd u naġġorna l-Kumitat.

Ninfurmakom aktar tard bid-data għal-laqgħa li jmiss.

Fid-9:02p.m. il-Kumitat aġġorna.