KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 17

L-Erbgħa, 05 ta' Frar, 2014

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 05 ta' Frar, 2014 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Approvazzjoni tal-Membri fuq il-Guardianship Board

Affarijiet Oħra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 17

L-Erbgħa, 5 ta' Frar, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 17

L-Erbgħa, 5 ta' Frar, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.47 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 16 li saret nhar it-Tlieta 28 ta' Jannar 2014 ġew konfermati.

APPROVAZZJONI TAL-mEMBRI FUQ IL-GUARDIANSHIP BOARD

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Illum se nkunu qegħdin nitkellmu fuq l-approvazzjoni tal-membri maħtura fuq il-Guardianship Board.

Skont il-liġi l-ġdida dwar il-guardianship, għandu jkun hemm bord appuntat mill-President ta' Malta, fuq il-parir tal-Prim Ministru, liema parir irid jingħata wara konsultazzjoni mas-Social Affairs Committee tal-Kamra tad-Deputati.

Is-Segretarju tagħna għaddilkom il-curriculum vitae ta' dawn il-membri ħlief ta' wieħed li huwa ta' imħallef għax dan ma ntbagħatx lilna.

Skont il-liġi, il-Guardianship Board irid ikun kompost minn tliet membri, b'wieħed minnhom irid ikun imħallef jew maġistrat jew inkella persuna li kienet taġixxi bħala mħallef jew maġsitrat, u dan irid jagħmilha ta' president tal-bord.

Irid ikun hemm membru appuntat wara konsultazzjoni man-National Commission Persons with Disability, wara li din tikkonsulta ma' organizzazzjonijiet oħra li jaħdmu fil-kamp tal-persuni b'diżabilità u l-membru l-ieħor irid jiġi appuntat wara konsultazzjoni mal-awtorità responsabbli mit-tħaris tad-drittijiet tal-persuni b'diżordnijiet mentali, u wara li jiġu kkonsultati organizzazzjonijiet oħra li jaħdmu fil-kamp tal-persuni b'diżordni mentali.

Bażikament hekk irid ikun kompost dan il-bord.

Mela hemm xi problema fuq xi ħadd minn dawn il-membri?

MARTHESE PORTELLI: Min-naħa tiegħi m'hemmx problema dwar dawn in-nies.

THE CHAIRPERSON: Hawn xi ħaddieħor li jixtieq jgħid xi ħaġa fuqhom jew nistgħu nikkonfermawhom?

Mid-dehra m'hemmx problemi fuqhom u għalhekk nistgħu ngħaddu l-informazzjoni li dan il-Kumitat ma jsib l-ebda oġġezzjoni bil-membri li l-ismijiet tagħhom intbagħtu lilna.

Issa rridu ngħaddu kopja tar-risposta tagħna lill-Prim Ministru peress li huwa l-Prim Ministru li jrid jagħti l-parir lill-President dwar il-ħatra ta' dan il-bord.

AFFARIJIET OĦRA

THE CHAIRPERSON: Il-ġimgħa l-oħra ngħatatilna komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal-Parlament Ewropew tal-Kunsill u tal-Kumitat tal-Affarijiet Ekonomiċi u Soċjali u tal-Kumitat tar-Reġjuni.

Din il-komunikazzjoni għaddejnilkom kopja tagħha ħalli tkunu tistgħu tarawha u biex naraw jekk hemmx xi ħaġa li dan il-Kumitat jixtieq iżid jew jikkummenta dwarha.

Qegħdin nitkellmu fuq social security co-ordination bejn il-pajjiżi tal-istati membri tal-Unjoni Ewropea.

Din il-komunikazzjoni qiegħda tissuġġerixxi li jkun hemm titjib fis-social security co-ordination system tal-Unjoni Ewropea kemm minħabba immigrazzjoni u kemm minħabba negozju ma' third countries u rridu naraw jekk aħniex iktar propensi li jkollna bilateral contracts ma' pajjiżi, kif diġà jsir bħalissa, jew jekk ikunx hemm ftit ta' armonizzazzjoni.

Il-Gvern Malti bagħat ukoll il-pożizzjoni tiegħu u għaddejnilkom kopja tagħha wkoll.

Għalkemm il-Gvern qed jara dak li qed jiġi propost u jħoss li dik id-direzzjoni hija milqugħha, jekk għandux ikollna xi ħaġa iktar fuq bażi Ewropea tibqa' il-punt li nħossu li meta jiġu għal social security agreements u negozjar bejn il-pajjiżi, aħjar ikun l-istat membru li jiddeċiedi dawn l-affarijiet strettament ma' stat ieħor.

Ma nafx jekk hemmx xi ħadd li forsi jixtieq jikkummenta fuq dan is-suġġett.

Fil-fehma tiegħi naħseb li l-kompetenzi, għalkemm nifhem ukoll għalfejn l-Unjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew ikunu jixtiequ li jkun hemm iktar harmonisation għax dik hija l-impetus li tagħti l-Unjoni Ewropea, imma naħseb li fejn jidħlu dawn l-agreements għadna daqsxejn 'il bogħod biex naslu għal xi ħaġa li hija komuni għall-pajjiżi kollha.

Mela fuq din m'hawnx problemi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: F'isem il-kollegi tiegħi xtaqt niġbed ftit l-attenzjoni fuq it-tibdil tal-ġranet li fih jiltaqa' dan il-Kumitat.

Fil-bidu tlaqna bl-intenzjoni li nibdew niltaqgħu kull nhar ta' Erbgħa imma dan l-aħħar id-dati tbiddlu.

Hawnhekk qiegħed nitkellem f'isem l-Onor.

Paula Mifsud Bonnici li llum qed tieħu post l-Onor.

Il-problema hi li kulħadd ikollu xi mpenji oħra u ġieli nitilqu bl-idea li se niltaqgħu f'dik il-ġurnata partikolari u mbagħad insibu li se niltaqgħu ġurnata oħra.

Issa mhux qed inqis il-ġimgħa li għaddiet għax il-ġimgħa li għaddiet ġara każ li fhimnih imma lanqas il-ġranet l-oħra m'għadhomx fissi.

THE CHAIRPERSON: Ħa ngħidlek x'inhi l-problema u naqbel miegħek għax jien ukoll nixtieq li tibqa' tinżamm dejjem l-istess ġurnata tal-Erbgħa għax inkun naf dejjem li dakinhar għandi l-Kumitat.

Bdejna bil-problema meta kellna nistiednu lill- Kummissarju tal-Pulizija.

Għal dik il-laqgħa domna nipprovaw nissaltaw biex jiġi u ma setax jattendi fil-ġurnata tal-Erbgħa.

Fil-fatt kien ilna l-ġimgħat nipprovaw nagħmluha din il-laqgħa nhar ta' Erbgħa u ma stajniex u għalhekk iddeċidejna li nagħmluha t-Tlieta.

Din il-ġimgħa l-aġenda ntbagħtet għal nhar it-Tlieta bi żball għax peress li l-Kumitat dejjem jiltaqa' nhar ta' Erbgħa, meta kellna l-Kummissarju hawnehkk, jiena ħadtha for granted li kien l-Erbgħa u għalhekk għedt li l-Kumitat jiltaqa' bħal-lum ġimgħa fl-istess ħin.

Ġustament is-Segretarju bagħat l-aġenda għal nhar it-Tlieta mentri jien kont qiegħda nirreferi għall-Erbgħa.

U kif indunajt għedtlu biex jagħmilha l-Erbgħa.

Jiena propensa ħafna li nibqa' dejjem bl-istess ġurnata.

Qabel ma ġejtu intom, kont qiegħda niddiskuti din il-problema ma' żewġ membri oħra.

Issa jiena ma nixtieqx li l-Kumitat jaqbeż ħafna ġimgħat biex jiltaqa', anzi nixtieq li jiltaqa' jekk jista' jkun kull ġimgħa.

Li qed jiġri hu li qed ikollna ħafna kumitati, mhux jien biss imma anke intom, u allura qed tkun problema biex insibu ġurnata.

Aħna parlament żgħir u allura tispiċċa bl-istess nies li jkunu qegħdin jiġu recycled f'kumitati differenti.

U ma nieħux pjaċir li kumitat li qiegħda mmexxih jien ma nkunx nista' nattendi għalih għax ikolli xi kumitat ieħor.

Pereżempju kellna l-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġi u kellna l-Kumitat Permanenti ta' Abbozzi ta' Liġi u għalhekk kultant qiegħda nsibha problema.

Jekk mhux se nkunu daqxejn flessibbli, għalkemm nixtieq li l-Kumitat tagħna jkun dejjem nhar ta' Erbgħa, se nispiċċaw li jkun hemm ġranet u ġimgħat sħaħ li fihom ma nkunux nistgħu niltaqgħu u b'hekk, is-suġġetti l-oħrajn li nkunu rridu niddiskutu nispiċċaw ma niddiskutuhomx.

Hija naqra ta' dilemma għalija għax filwaqt li naf li nista' naqbad u nlaqqa' kumitat, nixtieq li jkolli kunsens u nżomm ġurnata fissa imma fl-istess ħin għandi problema reali.

ROBERT CUTAJAR: Il-Kumitati l-oħra m'għandhomx ġranet fissi?

THE CHAIRPERSON: Le, m'għandhomx ġranet stipulati.

Pereżempju, il-ġimgħa l-oħra kont qiegħda fil-House Business Committee u bdejna nipprovaw naraw meta nistgħu nlaqqgħuh.

Ovvjament l-affarijiet tal-Kamra għandhom ċerta importanza u l-istess, dan il-Kumitat se jkollu jsir xi darbtejn nhar ta' Erbgħa.

Il-Kumitat tal-Privileġġi kellu jsir wkoll nhar l-Erbgħa u hekk sar.

U l-kumitati l-oħra m'għandhomx ġranet fissi mentri aħna qisna ħadniha bħala prassi li dejjem nagħmluh nhar ta' Erbgħa.

B'hekk m'għandhomx dik il-konsistenza li forsi għandna aħna.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Aħna bejnietna pprovajna nsibu soluzzjoni imma d-diffikultà li għandna hija din; jiena qiegħda fuq l-FEUC, l-Onor.

Paula Mifsud Bonnici għandhom kumitat ieħor li lanqas jiltaqgħu fl-istess ġurnata.

Aħna nipprovaw nibagħtu s-sostituti tagħna imma meta ma nkunux avżati ħafna minn qabel, ikun diffiċli li ssib sostitut għax jew il-membri jew ikunu msefrin fuq xogħol jew inkella jkollhom xi kumitat ieħor.

THE CHAIRPERSON: Qed nifhem sew li l-problema, iktar milli hija l-ġurnata, hija aktar kemm tkunu avżati minn qabel?

MARTHESE PORTELLI: Naqbel ħafna miegħek u nixtieq li kieku din il-prassi jaddottawha l-kumitati kollha li, bħala regola ġenerali, ikun hemm ġurnata stabbilita li fiha jiltaqgħu.

Mela aħna dejjem se niltaqgħu nhar ta' Erbgħa u mbagħad jekk ikun hemm xi diffikultà bħalma kellu l-Kummissarju tal-Pulizija, ikollna nagħmlu l-eċċezzjoni.

Issa l-kumitati l-oħra mhumiex jaddottaw il-prassi tagħna u jiena pprovajt nimponiha min-naħa tiegħi fuq il-kumitat tagħna.

Irrid ngħid ukoll li qiegħda nsib kooperazzjoni għax ċerti affarijiet nistgħu nibdluhom.

Naħseb li kien ta' ġid meta kellna ġurnata fissa.

Li forsi nista' nissuġġerixxi hu li meta xi ħadd minna ma jkunx jista' jattendi jibgħat is-sostitut tiegħu u meta jkun hemm laqgħat li inti, bħala Chairperson, tħoss li huwa importanti li tattendi għal dik il-laqgħa mill-bidu sal-aħħar imma ma tkunx tista', aħna naqblu bejnietna u nipposponu għal darb'oħra dik il-laqgħa.

Naqbel miegħek li se jkun hemm laqgħat fejn inti tkun tixtieq li tkun preżenti u li allura, hemmhekk tkun tista' tibgħat sostitut f'dak il-kumitat.

Napprezza l-fatt li inti nominata fuq ħafna kumitati imma ħaddieħor irid jifhem ukoll li inti tista' tkun f'post wieħed biss f'ħin partikolari.

THE CHAIRPERSON: Nixtieq li nibqgħu nżommu l-Erbgħa bħala l-ġurnata li fiha nlaqqgħu l-Kumitat għax jien sibtha komda għax daħħaltha f'moħħi li l-Erbgħa rridu niġu hawnhekk.

Li ġara din il-ġimgħa kien bi żvista għax tant kemm-il darba niltaqgħu l-Erbgħa li awtomatiakment għedt li niltaqgħu l-ġimgħa d-dieħla fl-istess ħin u kien żball tiegħi.

Fil-Kamra għadu kif daħal il-whip u għalhekk nistgħu nagħmlu s-suġġeriment lilu.

Onor. Abela, qegħdin insibu diffikultà – issa qiegħda ngħid lilek imma la nara lill-Onor.

David Agius ngħid lilu wkoll – għax aħna dejjem konna nlaqqgħu l-Kumitat nhar ta' Erbgħa.

Issa qed insib problema għax jien qed ikolli ħafna kumitati, bħalma qed ikollhom sħabi hawnhekk, u li dawn il-kumitati qegħdin jikkonċidu flimkien.

Nistgħu nissuġġerixxu liż-żewġ whips sabiex nipprovaw li l-kumitati jitlaqqgħu dejjem fi ġranet fissi ħalli ma jaħbtux kollha ġo xulxin?

U b'hekk kull min għandu kumitat isib ġurnata u ħin biex il-Membri Parlamentari ma jkunux qegħdin jidħlu fix-xogħol ta' kumitati oħra.

Pereżempju aħna mdorrijin niltaqgħu l-Erbgħa għax ipprovajna nsibu ġurnata li hija tajba għal kulħadd u qegħdin nipprovaw inżommuha.

Imma peress li kumitati oħra ma jżommux ġurnata fissa, dawn qegħdin jaħbtu flimkien. (off mic)

THE CHAIRPERSON: Fid-19 ta' dan ix-xahar ma nistgħux inlaqqgħu l-Kumitat tagħna minħabba li hemm il-Kumitat tal-Privileġġi.

Fit-18 mhux se jkollna laqgħa.

Mela jien se nwiegħed li se nipprova nkompli nlaqqa' dan il-Kumitat kull nhar ta' Erbgħa u mbagħad jekk ikolli xi kumitat ieħor u nkun naf bih minn qabel, bħalma nafu d-data tal-Kumitat tal-Privileġġi, li se jsir fid-19, allura hemm żgur li aħna mhux se niltaqgħu.

Jiena se nipprova li kemm jista' jkun inlaqqgħu kull ġimgħa u nlaqqgħu nhar ta' Erbgħa.

Ħaġa oħra li xtaqt niddiskuti magħkom hija dwar is-suġġetti li għandna niddiskutu f'dan il-Kumitat.

Aħna kellna lista ta' suġġetti li xtaqna niddiskutu wara xulxin u wieħed mis-suġġetti kien jitratta l-obeżità u l-isports.

Li kont qiegħda naħseb jien hu li peress li dan il-Kumitat kien jieħu ħsieb ukoll l-aspett tas-saħħa għax ma kienx hemm kumitat ieħor li jitratta dan is-suġġett, allura kien tajjeb li aħna niddiskutu l-obeżità u l-isports.

Imma issa apparentement se jkun hemm kumitat iddedikat għas-saħħa u għalhekk għandna naraw jekk dan is-suġġett għandniex niddiskutuh aħna jew inkella nipproponuh lill-Kumitat tas-Saħħa ladarba dan jitwaqqaf.

MARTHESE PORTELLI: Dan il-kumitat se jkun qed jiddiskuti l-istrateġija ħolistika tas-saħħa u l-viżjoni futura tas-saħħa.

THE CHAIRPERSON: Eżatt.

MARTHESE PORTELLI: Naħseb li dan huwa punt validu.

THE CHAIRPERSON: Rigward is-suġġett tal-organ donation naħseb li nistgħu niddiskutuh f'dan il-Kumitat għax as such hija aktar kwestjoni ta' bioetika.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, se nitkellem mhux għax is-suġġett tal-obeżità u l-isports issuġġerejtu jien imma aħna konna rajnih minn lenti differenti.

Anke fl-introduzzjoni li kont għamilt dakinhar kont għedt li dan is-suġġett jolqot diversi ministeri.

Pereżempju żgur li l-qasam tal-edukazzjoni ma jistax jibqa' barra mill-qasam tal-obeżità.

L-issue tal-obeżità ħadniha f'ambitu aktar wiesa' għax kont semmejt ukoll l-issue tal-kunsill lokali kif ukoll il-qasam tal-edukazzjoni.

Issa jekk se niddeċiedu hekk jien naċċetta imma aħna konna qed inħarsu lejn dan is-suġġett minn lenti differenti.

THE CHAIRPERSON: Irridu naraw x'se nagħmlu b'dawn is-suġġeti li għandhom kumitat ieħor.

Pereżempju, avolja għandek kumitat apposta dwar il-familja, lilna ma neħħewlniex ir-remit li niddiskutu l-familja.

U għalhekk xtaqt li niddiskutu ftit din l-issue qabel ma niddeċiedu.

PAULA MIFSUD BONNICI: Naħseb il-punt li semma' l-Onor.

Cutajar huwa tajjeb għax jekk se jkun hemm strateġija sħiħa fuq l-obeżità - nifhem li l-Kumitat tas-Saħħa jkun jista' jidħol f'iktar dettall – sta għalina f'dan il-Kumitat li naraw kif se nkunu qegħdin nimplimentawha.

Jiena naħseb li jista' ikun hemm ukoll diskussjonijiet flimkien għaliex waħda ma teskludix lill-oħra.

Ovvjament nifhem li ma jagħmilx sens li nkunu qegħdin nagħmlu xogħol doppju għax dan mhu tajjeb għal ħadd.

Li forsi nistgħu nagħmlu hu li niltaqgħu flimkien bħala żewġ kumitati u noħolqu strateġija dwar x'se jkun ir-remit ta' kull kumitat.

THE CHAIRPERSON: Jew inkella naraw min se jkun iċ-chairperson tal-kumitat u ngħidulu li aħna beħsibna nitrattaw dan is-suġġett biex naraw jekk bħala kumitat għandhomx xi ħaġa fuq l-istess linja.

B'hekk ma jkollniex xogħol doppju.

ROBERT CUTAJAR: Naqbel miegħek.

Mill-indikazzjonijiet li ngħatajna, kemm mill-Onor.

Claudio Grech kif ukoll mill-Ministru Farrugia, jidher li hemm affarijiet li diġà tpoġġew bħala prijorità u dawn jeskludu l-issue tal-obeżità.

Issa nafu li l-obeżità qiegħda tiswa lill-pajjiż miljuni ta' ewro, bejn €11-il miljun u €19-il miljun minħabba issues marbutin ma' saħħa.

Dak kien il-ħsieb tiegħi.

THE CHAIRPERSON: Naqbel u jien ukoll nixtieq li niddiskutu dan is-suġġett.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Se nitkellem fuq żewġ affarijiet għax l-ewwel xtaqt ngħid xi ħaġa imma ma rajtnix nagħmillek is-sinjal.

ETIENNE GRECH: L-ewwel punt huwa fuq il-ħinijiet.

Jien naħseb li jekk aħna niltaqgħu dejjem nhar ta' Erbgħa jkun aħjar għax kollha kemm aħna naqblu ma' dan is-suġġeriment.

Ovvjament meta ma nkunux nistgħu nattendu għandna nibagħtu s-sostitut tagħna, avolja inti bħala Chairperson ma tantx tista' tiġi sostitwita.

THE CHAIRPERSON: Diġà għamiltha darbtejn u ma ħadtx pjaċir għax inkun irrid li nkun preżenti.

ETIENNE GRECH: Jekk inhu possibbli naqbel li nżommu dejjem id-data tal-Erbgħa.

Issa dwar il-Kumitat Parlamentari dwar is-Saħħa naħseb li suġġetti bħall-obeżità u t-trapjanti tal-organi aktar jaqgħu taħtu, dejjem jekk iseħħ dan il-kumitat u mhux se jkun parti mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

THE CHAIRPERSON: Le, mid-dehra mhux se jiġi parti minn dan il-Kumitat imma se jkun kumitat apparti.

ETIENNE GRECH: Mela aħna rridu niffokaw fuq issues soċjali u nħallu l-issues tas-saħħa f'idejn dan il-kumitat.

Veru li jista' jkun hemm overlapping ta' ċerti affarijiet imma pereżempju, l-issue tal-organi hija purament marbuta mas-saħħa u mhux mas-soċjali.

THE CHAIRPERSON: Jista' jkun li l-issue tat-trapjanti tal-organi tittieħed bħala a bio-ethical issue.

ETIENNE GRECH: F'dak il-każ il-Kumitat tas-Saħħa jista' jistieden lill-professjonisti fil-bio-etika.

THE CHAIRPERSON: Granted imma kemm se jagħmlu xi ħaġa bħal din on top of their agenda meta hemm issues ta' saħħa li huma iktar strettament marbutin mal-health rather than ethical?

ROBERT CUTAJAR: Naħseb li rridu nkunu saqajna mal-art hawnhekk għax ilkoll nafu x'inhu għaddej.

Jiġifieri naħseb li l-issues ta' Mater Dei u mediċini out of stock se jkunu on top of the agenda u dawn is-suġġetti żgur li mhux se tagħmilhom f'xahar jew xahrejn.

ETIENNE GRECH: Hemm il-faqar ukoll.

Għadu kemm ħareġ dokument fuq il-faqar.

ROBERT CUTAJAR: Dak trattajnih diġà f'dan il-Kumitat u konna ġibna lil Dr Mintoff Bland li għamlitilna preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Jiena naħseb li nkunu qegħdin niżbaljaw jekk naraw li l-issue tal-obeżità b'aċċenn fuq l-isport u anke l-involviment tat-tfal miċ-ċokon bħala xi ħaġa li mhijiex marbuta mas-soċjali.

MARTHESE PORTELLI: Speċjalment meta fil-bidu tal-laqgaħt ta' dan il-Kumitat konna tkellimna dwar kemm huwa importanti li naraw li s-setturi kollha tas-soċjetà jkunu konxji dwar kemm huwa importanti l-isports.

Naħseb li huwa importanti li niddiskutu f'dan il-Kumitat dak l-aspett għax kif qal l-Onor.

Cutajar, minħabba issues pendenti u forsi aktar jaħarqu fis-settur tas-saħħa, dan is-suġġett mhux se jingħata importanza mill-kumitat l-ieħor.

THE CHAIRPERSON: Ejjew naraw nistgħux insibu kompromess.

L-issues li diġà ddeċidejna li niddiskutu meta bdejna l-laqgħat tagħna u li se neħduhom minn aspett differenti milli strettament mas-saħħa, niddiskutuhom u mal-kumitat li se jiddiskuti l-issues tas-saħħa nitkellmu ftit miegħu - imqar Chairperson ma' Chairperson - biex naraw x'se jieħdu huma bħala remit u x'se nieħdu aħna bħala remit.

Dan għaliex is-saħħa tidħol f'ħafna affarijiet.

Din hija l-istess bħall-familja, fejn jekk tneħħi l-familja u s-saħħa mis-Social Affairs Commitee, se tkun neħħejt ħafna mill-affarijiet li jista' jiddiskuti dan il-kumitat.

Meta kont tkellimt u wrejt li ma tantx naqbel li jkun hemm is-saħħa bħala kumitat għalih, kelli dik ir-raġuni f'moħħi għax jekk tibda tneħħilu ħafna affarijiet minnu dan il-kumitat jispiċċa sparpaljat.

Ma nafx jekk taqblux miegħi, jiġifieri li nieħdu dawn l-aspetti tas-saħħa plus xi ħaġa oħra u niddiskutuhom ġaladarba dawn kienu fuq l-aġenda tagħna sa mill-bidu tal-ħidma tagħna?

Jew almenu, biex inkunu ċerti li fl-affarijiet li se nagħmlu mil-lum 'il quddiem, speċjalment dawk strettament marbuta mas-saħħa, ma nikkonverġux ma' ħaddieħor ...

ETIENNE GRECH: Irid ikun hemm komunikazzjoni bejn iċ-chairpersons taż-żewġ kumitati.

THE CHAIRPERSON: Iva, dik naħseb hija l-aħjar soluzzjoni.

Issa ħa ndur għall-Green Paper li ħarġet fuq il-faqar.

Aħna konna ġibna lil Dr Yana Mintoff Bland sabiex titkellem hawnhekk u din kienet għamlitilna preżentazzjoni.

U aħna konna għedna li meta toħroġ din il-Green Paper nitkellmu ftit fuqha.

Għalhekk naħseb li fis-session li jmiss – aħna għandna a session out of four fejn nistgħu niddiskutu suġġetti mixxileni - inħarsu ftit lejn din il-Green Paper ħalli naraw is-sustanza li fiha u niddiskutuha bejnietna.

Naħseb li għandna neħduha pass pass.

ROBERT CUTAJAR: Jista' ikollna kopja tagħha?

THE CHAIRPERSON: Suppost li kulħadd għandu waħda.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Jiena qiegħda nifhem li se nerġgħu nistiednu lil min ħejja l-White Paper biex nitkellmu miegħu dwar x'inhuma r-rakkmandazzjonijiet tagħna jew inkella se jagħmlulna preżentazzjoni?

Il-Green Paper issa qiegħda hemm u naħseb li għandna naqrawha aħna ħalli sakemm in two or three weeks time nerġgħu niltaqgħu fuqha, inkunu qrajniha u ddiskutejniha bejnietna.

Hekk jew b'hekk dan il-Kumitat mhux bilfors li kull darba jrid iġib in-nies biex jitkellem magħhom.

Fl-aħħar mill-aħħar irridu naraw aħna x'pożizzjoni se nieħdu fuq dik il-Green Paper għaliex naħseb li min kellu jagħtina preżentazzjoni tahielna.

U sakemm ma narawx il-bżonn li jerġa' jkollna xi preżentazzjoni oħra, naħseb li issa diskussjoni bejnietna għandu jkun hemm fuq din il-Green Paper.

ETIENNE GRECH: Eventwalment nagħmlu r-rakkmandazzjonijiet li jkunu approvati mill-Kumitat kollu.

MARTHESE PORTELLI: Li kieku kelli nesprimi l-opinjoni tiegħi dwar kif ġie trattat is-suġġett tal-faqar ikolli ngħid li min ġie jagħmel il-preżentazzjoni ma naħsibx li mexa kif kellu jimxi.

L-ewwel kien hemm ħafna għaġġla biex niltaqgħu mal-konsulenta ħalli tgħidilna bir-riċerka li kienet għamlet fuq ir-rapport, imbagħad ippreżentat rapport li ma kienx komplut u meta tkellimna magħha konna ddiskutejna l-possibilità li naraw ir-rapport meta dan ikun konkluż.

U allura naħseb li kien inġust fuq il-Kumitat li ġie wżat sempliċement biex ġew qalulna x'qed jagħmlu!

Naħseb li aħna ltqajna ma' diversi persuni kemm fuq bażi ta' kumitat u kemm fuq bażi individwali, u allura għandna x'noffru u ma naħsibx li jkun sew li issa li ħarġet il-Green Paper, bħala Kumitat niġu injorati.

Naħseb li bħala Kumitat, bħalma dejjem għamilna, għandna nagħtu l-kontribut tagħna, kontribut li huwa validu imma mhux jiġu fl-aħħar minuta u jgħidulna li hemm it-tali deadline xi nżommu magħha.

Dawn huma issues importanti u jekk il-konsulenta ma laħqitx ġiet biex tispjegalna l-findings tagħha qabel ma' ġie ppreżentat dan id-dokument, jiena nħoss li seta' ġie mmexxi aħjar min-naħa tal-konsulenta.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: La qed nitkellmu fuq is-suġġett irrid ngħid li mhux aħna biss konna misled imma anke fid-dokument per se hemm affarijiet li huma misleading.

Għalkemm jien ma qrajtux kollu imma minn dak li smajna fil-media u fil-press conference li saret ma smajna xejn fuq kif fil-preżent il-Kummissjoni Ewropea qiegħda taħdem fuq formula ġdida ta' kif tkejjel il-faqar fil-pajjiżi membri.

Jidhirli li f'wieħed mid-diskorsi tal-Prim Ministru tal-Ħadd li għadda jew ta' qabel, m'għamel l-ebda riferenza għal kif il-Kummissjoni Ewropea waslet fl-aħħar fażi sabiex tibdel il-mod ta' kif jinħadem il-faqar.

U allura l-persentaġġi li ssemmew mill-Gvern se jkunu jirriflettu mhux biss il-miżuri li se nieħdu bħala pajjiż imma anke dawn il-workings li qed taħdem fuqhom il-Kummissjoni.

Naħseb li dan għandu jitniżżel għax jekk illum hemm equation mod, żgur li bil-mod ta' kif ħadmithom issa l-Kummissjoni Ewropea se jbiddel iċ-ċifri u allura dan se jgħin lill-pajjiżna b'mod dirett billi jnaqqas in-numru b'mod sostanzjali.

THE CHAIRPERSON: Huma kummenti bħal dawn li jridu jiġu diskussi meta nkunu qegħdin niddiskutu l-Green Paper.

U jekk inħossu bħala Kumitat li nistgħu ngħaddu dawn is-suġġerimenti lill-Kummissjoni jew lill-Ministru, allura naqbdu u ngħadduhom bħala rakkmandazzjonijiet.

Inħoss li l-metodu ta' kif għandna nimxu jrid ikun wieħed li naqblu fuqu minn qabel għax ġieli ħareġ xi ħaġa minn dan il-Kumitat imma naħseb li huma affarijiet bħal dawn u affarijiet oħra li jinsabu fid-dokument li rridu niddiskutu f'ġurnata allokata apposta għalih.

Naħseb li ma jistax ikun li toħroġ Green Paper fuq il-faqar u s-Social Affairs Committee ma jiddiskutihiex.

ETIENNE GRECH: Li xtaqt ngħid huwa li l-Green Paper, wara kollox hija dokument għad-diskussjoni.

U m'għandix dubju li l-input tagħna għandu jiġi kkonsidrat mill-Ministeru jew minn min huwa l-awtur ta' din il-Green Paper.

Aħna lesti li nismgħu u kemm jista' jkun nipprovaw inżommu l-unanimità bejnietna, jekk ikun il-każ.

THE CHAIRPERSON: Jekk nistgħu dejjem tajjeb.

Li rridu naraw ukoll hu jekk hemmx xi data ta' meta jridu jidħlu r-rakkmandazzjonijiet ħalli naċċertaw ruħna li nlaqqgħu l-Kumitat fil-ħin biex b'hekk nagħtu ċans lil Dr Burmingham ħalli tlestihom u mbagħad nibagħtuhom.

MARTHESE PORTELLI: Għaddejt il-kumment li għaddejt qabel għax ma nixtieqx li hemm barra jkun hemm il-misconception li s-Social Affairs Committee mhu qed jagħmel xejn meta fil-verità dan il-Kumitat qiegħed jagħmel ħafna xogħol u allura naħseb li x-xogħol tiegħu għandu jiġi rikonoxxut.

MARTHESE PORTELLI: Li forsi nistgħu nissuġġerixxu, peress li l-Green Paper għandha d-deadline tagħha, hu li fil-laqgħat li jmiss, niffokaw purament fuq il-White Paper biex anke aħna bħala Kumitat, iktar milli jkollna ħafna suġġetti li qegħdin niddiskutuhom u r-rapporti se jingħalqu fuq kollha imma s'issa m'għandniex rapporti magħluqin, inti bħala Chairperson tkun tista' tmur quddiem il-Parlament u turi x-xogħol li għamilna u tgħidilhom x'inhuma r-rakkmandazzjonijiet tagħna fuq il-Green Paper kontra l-faqar.

THE CHAIRPERSON: Issa li jonqos naraw ftit ma' Dr Burmingham hu meta se nsibu ġurnata biex nagħmluha għax irridu nlaħħqu mad-deadline.

MARTHESE PORTELLI: Nistgħu nibdew min-nhar l-Erbgħa li ġej.

THE CHAIRPERSON: Nhar l-Erbgħa x'data jkollna?

Fid-19 għandna l-kumitat tal-privileġġi.

Issa nitlob lil Dr Burmingham sabiex tgħidilna ftit fejn waslet fir-rapport fuq il-vjolenza domestika u x'jonqosna nagħmlu biex nagħlquh.

DR ELAINE BIRMINGHAM (Research Analyst): Ir-rapport qed jiġi drafted.

Issa qiegħda nistenna li jkun hemm it-typing tas-seduta li għaddiet fejn tkellem il-Kummissarju tal-Pulizija biex inkun nista' indaħħal is-sezzjoni li għandha x'taqsam mal-Pulizija.

Irridu wkoll nkellmu lil xi ħadd mis-settur tas-saħħa biex ikollna l-perspettiva tagħhom, bħalma kellna min-naħa tal-Pulizija u min-naħa tas-servizzi soċjali.

Ħadt ukoll il-perspettiva globali u tal-Unjoni Ewropea fejn rajt ftit dawn iċ-ċentri li konna tkellimna fuqhom, fejn prattikament inti għandek ċentru wieħed li fih se tinqeda minn kollox; tista' tagħmel ir-rapport tal-pulizija, ir-rapport mediku u jekk hemm bżonn anke tingħata shelter imqar għal dak il-lejl biss.

Rajt x'hemm simili f'pajjiżi oħra u dawn jeżistu, għalkemm mhumiex il-ħafna imma hemm ftit pajjiżi li għandhom sistema bħal din.

Għalhekk aħna nistgħu nagħmlu r-rakkmandazzjonijiet biex ikollna xi ħaġa simili.

Ir-rapport miexi u kif ikollna xi ħaġa min-naħa tas-saħħa u nkun nista' indaħħal il-biċċa tal-pulizija, inkun nista' nagħlqu min-naħa tiegħi.

THE CHAIRPERSON: Min-naħa tas-saħħa qabel bdejna l-Kumitat kont qiegħda nitkellem ftit ma' Dr Burmingham għax il-mistednin li kellna dejjem qalulna li pereżempju marru l-polyclinic u forsi t-tabib li sabu ma riedx jitla' jixhed u fir-rapport ma riedx jikteb x'inhi r-raġuni għalfejn il-persuna marret għandu imma sempliċement iniżżel il-ġrieħi li jkollha.

Għalhekk irridu naraw jekk jeżistix xi tip ta' protokoll dwar kif jaħdmu s-sistemi ħalli almenu nkunu nafu jekk min qed jiġi hawnhekk u jgħidilna li hemm problema, hijiex problema għax m'hemmx struttura jew inkella hijiex problema bl-istruttura.

Issa nistgħu ngħidu lill-Ministru biex jibgħat lil xi ħadd mis-settur tal-kura primarja għax naħseb li l-problema hemm qiegħda.

DR ELAINE BURMINGHAM: Forsi jkun jista' jiġi d-Direttur jew il-Viċi-Direttur tal-Kura Primarja.

THE CHAIRPERSON: Eżatt.

Naħseb li trid tkun persuna addattata.

Sakemm m'hemmx xi ħaġa oħra li tixtiequ nitkellmu fuqha llum, naħseb li nistgħu nagħlqu din il-laqgħa.

THE CHAIRPERSON: Fit-12 niddiskutu l-faqar, la m'għandniex mistednin fuq xi suġġett ieħor.

Fil-frattemp jilħaq ikollna t-typing tal-laqgħa li kellna mal-Kummissarju tal-Pulizija ħalli inti tkun tista' tlesti dik is-sezzjoni u nilħqu nsibu lil xi ħadd min-naħa tas-saħħa primarja.

MARTHESE PORTELLI: Irridu noqogħdu attenti dwar it-timeframes tal-Green Paper għax jista' jkun li fis-session li jmiss ma nilħqux niddiskutuha kollha.

MARTHESE PORTELLI: Ħalli ma nġibux lin-nies hawnhekk u mbagħad ikollna nħassru l-laqgħa.

Naħseb li jkun aħjar li kieku niċċekkjaw ftit it-timeframes tagħha.

THE CHAIRPERSON: Ħalli niċċekkjaw għallinqas meta tiskadi l-Green Paper.

Issa l-ġimgħa ta' wara hemm xi ġurnata minflok l-Erbgħa biex niltaqgħu ġimagħtejn fuq xulxin ħalli niddiskutu din il-paper?

Għax wisq nibża' li sakemm Dr Burmingham tilħaq tagħmel id-drafting ta' dak li nkunu qegħdin nirrikmandaw jilħaq jiskadi l-ħin.

L-Erbgħa 19 mhux se ssir il-laqgħa għax għandi kumitat ieħor.

Fis-17 ma nistax għax se nkun imsiefra fuq xogħol tal-Gvern u fit-18 hemm il- House Business Committee.

ROBERT CUTAJAR: L-Erbgħa żgur li le għax aħna jkollna l-laqgħa tal-grupp parlamentari.

THE CHAIRPERSON: Jekk niltaqgħu t-Tlieta 18 fil-5.00 p.m. tajjeb?

Imqar nagħmlu siegħa waħda.

It-Tlieta 18 ġejja Profs.

Angela Abela imma dakinhar hemm il-House Business Committee wkoll!

Meta hu l-aħjar għalikom?

Naħseb li l-House Business Committee mhux se jsir fit-18 filgħaxija imma se jsir kmieni nhar l-Erbgħa biex imbagħad wara jiltaqa' l-Kumitat tal-Abbozzi.

MARTHESE PORTELLI: Fil-Kumitat tal-Abbozzi ta' Liġijiet aħna jmur deputat skond il-liġi li tkun se tiġi diskussa.

ROBERT CUTAJAR: Fil-fatt fil-laqgħa li jmiss se tkun preżenti l-Onor.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

Claudette Buttigieg se tkun hemmhekk għax il-liġi li se niddiskutu hija tas-Civil Unions.

Jien ukoll se nkun qiegħda għal dik il-laqgħa.

Mela jekk aħna niltaqgħu l-Ħamis fis-2.00 p.m. jew fit-3.00 p.m. tajjeb għalikom?

ROBERT CUTAJAR: Nistgħu t-Tlieta 18 fil-5.00 p.m.?

THE CHAIRPERSON: Mela nagħmluha t-Tlieta 18 fil-5.00 p.m. Mela se niltaqgħu bħal-lum ġimgħa, li jkun l-Erbgħa 12 fl-istess ħin tal-lum u nerġgħu niltaqgħu t-Tlieta 18 fil-5.00 p.m. u f'dawk iż-żewġ okkażjonijiet se niddiskutu l-Green Paper dwar il-faqar.

Jekk jista' ikun nipprovaw inlestu f'żewġ sessions peress li Dr Burmingham trid tikteb ir-rakkmandazzjonijiet tagħna.

Grazzi.

Fit-7.27 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 5 ta' Frar fl-istess ħin.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 17

L-Erbgħa, 05 ta' Frar 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.47 p.m.

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI: L-Onor.

Marthese Portelli u l-Onor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 16 li saret nhar it-Tlieta 28 ta' Jannar 2014 ġew konfermati.

APPROVAZZJONI TAL-mEMBRI FUQ IL-GUARDIANSHIP BOARD

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali rċieva resumè qasira fuq il-membri li se jifformaw parti mill-Guardianship Board u wara li ġew diskussi fil-Kumitat ma nstab li hemm l-ebda oġġezzjoni għalihom.

Għaldaqstant ingħatat l-approvazzjoni għall-ħatra tal-membri li se jkunu fuq dan il-bord mill-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali u ċ-Chairperson se tikteb ittra indirizzata lis-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità u l-Anzjanità Attiva kif ukoll lill-Prim Ministru Joseph Muscat sabiex tinformahom bid-deċiżjoni tal-Kumitat.

AFFARIJIET OĦRA

L-Onor.

Robert Cutajar, f'isem il-Membri tal-Oppożizzjoni ressaq suġġeriment lill-Kumitat sabiex il-laqgħat jerġgħu jibdew isiru f'ġurnata fissa bħalma kien isir fil-bidu.

Fil-fatt iċ-Chairperson kif ukoll il-Membri l-oħra tal-Kumitat qablu ma' dan is-suġġeriment u kien hemm qbil li l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, kull meta jkun possibbli, jerġa' jibda jiltaqa' kull nhar ta' Erbgħa minħabba li ħafna mill-Membri jkunu mpenjati f'kumitati oħra.

Il-Kumitat irreveda s-suġġetti li kien se jiddiskuti fil-laqgħat sussegwenti.

Fost suġġetti oħra ġie maqbul li fiż-żewġ laqgħat li jmiss il-Kumitat jiddiskuti l-Green Paper against Poverty and Social Exclusion.

Dr Elaine Burmingham tat rendikont qasir fuq ir-rapport li qiegħda tħejji dwar il-vjolenza domestika.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fis-7.27 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 05 ta' Frar fl-istess ħin.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 18

L-Erbgħa, 12 ta' Frar, 2014

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 12 ta' Frar, 2014 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni mill-Kumitat fuq il-Green Paper Against Poverty and Social Exclusion 2014-2024

Affarijiet Oħra


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 18

L-Erbgħa, 12 ta' Frar, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 18

L-Erbgħa, 12 ta' Frar, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.46 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 17 li saret nhar l-Erbgħa 05 ta' Frar 2014 ġew konfermati.

DISKUSSJONI MILL-KUMITAT FUQ IL-GREEN PAPER AGAINST POVERTY AND SOCIAL EXCLUSION 2014-2024

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Illum se nagħmlu diskussjoni fuq il-Green Paper against poverty and social exclusion.

Ovvjament ta' min jgħid li l-issue tal-faqar mhijiex xi issue ta' xi gvern partikolari imma hija issue li pprovat tiġi indirizzata matul is-snin.

Ovvjament inħossu li fadal xi jsir fuqha u li kieku ma kienx hekk ma konniex se nkunu fis-sitwazzjoni li qiegħda tpinġilna din il-Green Paper.

Inħoss li rridu naħdmu flimkien sabiex nipprovaw naraw jekk hemmx xi affarijiet li nistgħu nissuġġerixxu u li mbagħad ngħadduhom lill-Ministru biex inkunu nistgħu naħdmu fuqhom.

Naħseb li l-enfasi li saret f'din il-Green Paper kienet dik li l-gvernijiet, kemm Laburisti kif ukoll Nazzjonalisti, bnew il-welfare state permezz ta' forniment ta' kura, saħħa u edukazzjoni għal kullħadd; kif ukoll forom oħra ta' miżuri soċjali.

Naħseb li dan huwa statement importanti li juri li din mhijiex issue ta' xi partit jew ieħor, ta' xi gvern jew oppożizzjoni.

U aktar ma naħdmu flimkien aktar nistgħu nagħmlu l-ġid.

Naħseb li huwa importanti li nibdew biha din.

X'ħin bdejt nara l-istatistiċi li joħorġu minn dan ix-xogħol ħassejt li hemm ħafna fuqiex wieħed irid jaħdem, speċjalment fejn jidħlu nies vulnerabbli, bħax-xjuħ u t-tfal, fejn hemmhekk hemm statistiċi li xejn mhuma sbieħ!

Allura bilfors irridu naħdmu flimkien biex nipprovaw intejbu s-sitwazzjoni.

Kien hemm ukoll issue ta' kemm se nipprovaw intejbu u f'kemm żmien.

Naħseb li l-importanti hu li nibdew u li naħdmu b'mod fejn ma jkunx sforz ta' xi ministeru wieħed biss imma jkun sforz kollettiv minn ħafna ministeri.

Naħseb li din hija issue ta' edukazzjoni daqs kemm hi ta' affarijiet soċjali u daqs kemm hi ta' ġustizzja.

Naħseb li rridu nibdew billi naraw kulħadd x'jista' joffri.

Issa se nagħti l-kelma lil min jixtieq jgħid xi ħaġa bħala introduzzjoni fuq dak li se nkunu qegħdin naħdmu fuqu; u mbagħad nistgħu nibdew naraw biċċiet biċċiet minn din il-Green Paper u niddiskutuha.

L-Onor.

CLYDE PULI: Jien mistoqsijiet għandi aktar minn kollox.

Allura llum mhux se jkollna preżentazzjoni?

Aħna kellna diġa' lil Dr Yana Mintoff Bland way back meta kienet qiegħda taħdem fuq din il-Green Paper sabiex tispjegalna s-sitwazzjoni li kienet qiegħda ssib.

Imma ovvjament ma kellhiex konklużjonijiet minħabba li kollox kien se jsir aktar tard.

At this point il-Kumitat ħass li ma kienx lok li nerġgħu nistiednu lil min diġa' stedinna u lil min diġa' tkellem fuq dan ix-xogħol; imma konna se niddiskutu bejnietna biex aħna nagħtu r-rakkommandazzjonijiet tagħna fil-ħin lill-Ministru li qiegħda tieħu ħsieb din il-Green Paper.

Aħna se nduru din il-Green Paper u se naraw jekk għandniex xi rakkomandazzjonijiet x'nagħmlu bħala Kumitat.

CLYDE PULI: Jien frankament nifhem li kienet ġiet darb'oħra imma meta ġiet ma kenitx ġiet bir-rapport imma ġiet tisma' biex imbagħad tikteb ir-rapport.

THE CHAIRPERSON: Ġiet hawnhekk biex tagħtina preżentazzjoni.

CLYDE PULI: Imma mhux dan ir-rapport għax dan illum ħareġ!

Jien naħseb li jkun għaqli li jiġi xi ħadd - ma nafx jekk kitbietux waħedha jew kienx hemm nies oħra magħha - li kapaċi jwieġeb għall-mistoqsijiet li jistgħu jsirulu fuq dan ir-rapport.

Dan għaliex lil hinn mis-suġġerimenti, hemm ċerti affarijiet li wieħed irid jistaqsi dwarhom sabiex jara jekk huwiex qed jifhem sew dak li qed jingħad hawnhekk.

THE CHAIRPERSON: Il-problema hija waħda wkoll ta' loġistika għaliex din il-Green Paper għandha deadline għas-suġġerimenti li huwa sal-20 tax-xahar, li jfisser din il-ġimgħa u l-ġimgħa d-dieħla!

Allura li konna se nipprovaw nagħmlu huwa li we go through it u iktar milli noqgħodu naraw min kitbu x'ried propjrament ifisser fin-nitty gritty tiegħu, naraw jekk hemmx xi suġġerimenti li nistgħu nagħmlu.

Pereżempju jekk aħna qegħdin nitkellmu fuq il-programm nazzjonali għar-riforma naraw jekk hemmx xi affarijiet li naħsbu li nistgħu nissuġġerixxu.

Fl-aħħar mill-aħħar il-Green Paper qiegħda hemm biex tiġi moqrija u biex jingħataw is-suġġerimenti.

U minflok nagħmluhom individwalment nagħmluhom bħala Kumitat.

Dan huwa Kumitat li jirrapreżenta ...

ETIENNE GRECH: Meta kien hemm il-launching tagħha kien hemm ovvjament preżentazzjoni.

CLYDE PULI: Inti kont mistieden?

ETIENNE GRECH: Kulħadd kien mistieden u kulħadd seta' imur.

Jien ma rċevejtx invit bħala shadow minister tal-politika soċjali!

Ħtaft l-opportunità li niġi hawnhekk għaliex għandi xi mistoqsijiet li xtaqt nagħmel.

U qed nitlob li jkollna espert preżenti mhux biex inkun naf min kitbu dan ir-rapport għaliex jiena naf li hemm Dr Yana Mintoff Bland involuta fih.

U jista' jkun hemm assistenti oħra, jiġifieri jekk ma tistax tiġi hi jista' jiġi ħaddieħor.

THE CHAIRPERSON: Is-suġġeriment li ma jkunx hemm xi ħadd li jiġi jagħti preżentazzjoni kien bażikament min-naħa tal-Oppożizzjoni.

CLYDE PULI: Mhijiex kwestjoni ta' preżentazzjoni!

Wieħed jaf jaqraha l-preżentazzjoni imma hemm x'tistaqsi u x'tikkjarifika.

M'hemmx għalfejn tagħti preżentazzjoni oħra għax dik nistgħu naqrawha.

S'hemm kollha naslu.

Jien qrajtu dan ir-rapport u nassumi li intom qrajtuh ukoll.

Imma għandi xi mistoqsijiet x'nagħmel!

Dak li qed ngħid.

Issa jien ma nistax nistaqsihom lilek Sinjura Chairperson!

Miegħek nista' nagħmel dibattitu u niddiskuti.

THE CHAIRPERSON: Hekk hu.

CLYDE PULI: Jien irrid nistaqsi lin-naħa tal-Gvern.

Aħna, fuq din in-naħa, lil hinn milli qegħdin żewġ partiti, aħna kollha Membri Parlamentari.

L-irwol tagħna huwa ta' skrutinju u allura ma tistgħux tweġbuni intom fuq din!

Naturalment intom għandkom l-ideat tagħkom imma l-punt hu li mhux intom qed tippilotawh dan ir-rapport imma huwa l-Gvern.

Għalhekk hemm bżonn lil xi ħadd quddiem dan il-Kumitat min-naħa tal-Gvern li jkun kapaċi jwieġeb u jikkjarifika ċerti affarijiet li hawnhekk mhumiex daqshekk ċari.

Jista' jkun li jiġi hawnhekk, jgħid nofs ta' kelma u niċċaraw l-affarijiet mill-ewwel.

Imbagħad kif jiġu ċċarati dawk l-affarijiet wieħed ikun jista' jagħti s-suġġerimenti tiegħu.

THE CHAIRPERSON: Il-problema hija waħda; li meta ltaqa' dan il-Kumitat u tkellem fuq kif għandha timxi din is-sessjoni...

Dik nistgħu nagħmluha fis-sessjoni li jmiss.

ETIENNE GRECH: Aħna konna ftehmna li se nagħmlu rapport wieħed.

CLYDE PULI: Iva, mitt darba u elf!

Biex tagħmel dan ir-rapport qed ngħid li hemm bżonn li jiġi xi ħadd sabiex jirrispondi għal mistoqsijiet li għandna.

THE CHAIRPERSON: L-ewwelnett peress li ma konniex nafu at the time meta kienet id-deadline konna għedna li se niddkustu dan is-suġġett illum u nhar it-Tlieta li ġejjin.

Il-problema hi li d-deadline hija sal-20 tax-xahar.

CLYDE PULI: L-20 tax-xahar jiġi l-Ħamis.

CLYDE PULI: Għad hemm ċans!

Issa naf li Dr Elaine Burmingham tagħmel ħafna xogħol imma mbagħad ma nippretendix li se tintefa' tikteb ir-rakkomandazzjonijiet tagħna f'temp ta' ġurnata!

Irridu naraw kemm tista' tkun vijabbli li nagħmlu jumejn niddiskutu u mbagħad nagħtu r-rakkomandazzjonijiet tagħna within a two day ...

CLYDE PULI: Jien ma narax li għandha tkun problema!

L-ewwel nett jekk ngħidu veru li tagħlaq fl-20 ta' Jannar, hawnhekk diġa' ġie dikjarat li din l-istrateġija se toħroġ għall-bidu tas-sena d-dieħla.

Allura jekk mill-20 ta' Jannar ġentilment jistennew sat-22 ta' Jannar ma naħsibx li se tagħmel xi differenza kbira.

THE CHAIRPERSON: Onor. Puli aħna qegħdin fi Frar!

CLYDE PULI: Din se toħroġ għall-aħħar ta' din is-sena jew għall-bidu tas-sena d-dieħla.

Hemm biżżejjed żmien biex isiru l-affarijiet!

THE CHAIRPERSON: Li jiġi xi ħadd fis-sessjoni tal-lum min-naħa tal-Gvern biex jilluminana fuq xi punti li mhumiex daqshekk ċari mhux se jkollna.

Jekk jien se nagħmel xi nofs siegħa oħra niddiskuti jekk għandux ikun hawn xi ħadd biex jirrispondi we will be wasting the next half hour!

CLYDE PULI: Mhux qed ngħidlek li għandu jkun hawn xi ħadd illum imma qiegħed nitolbok b'mod ċar sabiex fis-seduta li jmiss ikollna lil xi ħadd min-naħa tal-Gvern biex jirrispondi.

Hawnhekk hawn miktub li se nieħdu żewġ seduti fuq din id-diskussjoni.

THE CHAIRPERSON: Inti se tkun hawn?

CLYDE PULI: Dażgur li se niġi!

Fis-seduta li jmiss għandu jkun hawn xi ħadd mill-Gvern sabiex iwieġeb għall-mistoqsijiet li aħna għandna x'nagħmlulu!

THE CHAIRPERSON: Jien m'għandi l-ebda oġġezzjoni!

CLYDE PULI: Hawnhekk qiegħed nagħmel talba formali!

THE CHAIRPERSON: L-idea kienet ibbażata fuq x'naħsbu u iktar minn hekk x'jaħsbu n-nies min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Jien għalija ħassejt li kellna nagħmlu diskussjoni u hekk se nagħmlu.

CLYDE PULI: Jien mhux qed ngħidlek li mhux se nagħmlu diskussjoni imma qed ngħid li hemm punti li jridu jiġu ċċarati.

THE CHAIRPERSON: Dażgur!

CLYDE PULI: Irid ikun hawn xi ħadd min-naħa tal-Gvern hawnhekk li jkun jista' jwieġeb għal dawn l-affarijiet!

Din hija proċedura normali!

Jiena kont President ta' dan il-Kumitat għal ħames snin!

Jiġifieri mhux qed nivvintaw ir-rota hawnhekk.

THE CHAIRPERSON: Jien mhux qiegħda ngħid li ma kenitx prattika tajba imma qiegħda ngħid li aħna ħadna din id-deċiżjoni minkejja ż-żmien limitat li għandna u l-fatt li l-Kumitat ħass li min kellu jiġi jitkellem, diġa' ġie jitkellem u allura ma kellniex bżonn nerġgħu nisimgħu lil dak li jkun ġaladarba hawn rapport li safejn naf jien huwa wieħed ċar.

CLYDE PULI: Hemm affarijiet li mhumiex ċari.

Nerġa' ngħid li m'hemmx għalfejn jiġi jagħmel preżentazzjoni imma jrid ikun kapaċi jwieġeb il-mistoqsijiet li jsirulu!

THE CHAIRPERSON: Issa naraw x'tip ta' mistoqsijiet hemm.

Il-mistoqsijiet irrid nagħmilhom lilhom!

THE CHAIRPERSON: Għalhekk.

CLYDE PULI: Nispera li issa ma rridx li jkolli permess dwar x'tip ta' mistoqsija rrid nagħmel?!

THE CHAIRPERSON: Jaħasra jien mhux qed ngħid hekk!

Għax inti qiegħda tgħid x'tip ta' mistoqsijiet se jkun hawn!

THE CHAIRPERSON: Ilna 20 minuta niddiskutu xi ħaġa li...

CLYDE PULI: U għadek ma kkonfermajtlix jekk hux se ġġib lil xi ħadd jew le l-ġimgħa d-dieħla.

Nistgħu naqtgħuha?

THE CHAIRPERSON: Mhux diġa' għidtlek li iva!

CLYDE PULI: Tajjeb.

Mela l-ġimgħa d-dieħla se ġġib lil xi ħadd mill-Gvern.

THE CHAIRPERSON: Għidtlek li m'għandi l-ebda oppożizzjoni dwar dan.

CLYDE PULI: Le, mhux jekk għandekx problema jew le imma jekk intix se ġġib lil xi ħadd biex iwieġeb l-mistoqsijiet.

THE CHAIRPERSON: Onor. Puli jien li nista' nagħmel hu li nistaqsi biex jiġi xi ħadd min-naħa tal-Gvern il-ġimgħa d-dieħla.

CLYDE PULI: Naħseb li għandek jedd tagħmel dan!

THE CHAIRPERSON: Jien nista' ngħidlu biex jiġi imma jekk ikollu xi ħaġa oħra x'jagħmel meta nlaqqgħu l-Kumitat tagħna u ma jkunx jista' jiġi … Allura mhux inwegħdek li nipprova nista'?

CLYDE PULI: Itlob lill-Ministru sabiex tikkonferma li se tibgħatlek lil xi ħadd!

THE CHAIRPERSON: Ħu paċenzja imma inti esiġejt li jrid ikun xi ħadd li jista' jirrispondik!

CLYDE PULI: Ovvjament!

THE CHAIRPERSON: Allura mhux ovvja li hemm ċerti nies li jistgħu jirrispondu u oħrajn li ma jistgħux?

Jien qed ngħidlek li se nipprova nġib dawn in-nies hawnhekk biex jirrispondu l-mistoqsijiet tiegħek imma sadanittant nixtieq li niddiskutu din il-Green Paper biex ma naħlux ħin.

CLYDE PULI: Biex ma naħlux ħin jien se noqgħod fuq il-kelma tiegħek li inti se tipprova u allura se jkolli nassumi li se jiġi xi ħadd.

THE CHAIRPERSON: Onor. Puli ma nerġgħux nibdew diskussjoni mill-bidu!

CLYDE PULI: Ħa nkun ċar!

THE CHAIRPERSON: Taf kemm nimxu smooth is-soltu f'dan il-Kumitat?!

Imma jien se nassumi li inti se tipprova ġġib lil xi ħadd u se nieħu l-kelma tiegħek.

U għalhekk se jkolli nassumi li jekk ma jiġix xi ħadd mill-Gvern għax kien hemm riluttanza min-naħa tal-Gvern!

Nistgħu nkomplu għalija!

THE CHAIRPERSON: Għidli naqra għalfejn għandek dubju li dak li qed ngħidlek jien mhux se nagħmlu?

Anzi għidtlek li m'għandix dubju minn dak li qiegħda tgħid.

THE CHAIRPERSON: Mela nistgħu nkomplu!

CLYDE PULI: U la m'għandix dubju fuq dak li qed tgħid inti, jekk il-ġimgħa d-dieħla ma jitfaċċja ħadd se neħodha bħala riluttanza min-naħa tal-Gvern.

THE CHAIRPERSON: Jekk ma jitfaċċja ħadd il-ġimgħa d-dieħla nista' minn hawn ngħidlek minn issa li se nagħtik raġuni validissima għalfejn dak li jkun ma wasalx biex jiġi!

Jien se nipprova nġib lil xi ħadd li għandu x'jaqsam direttament ma' din il-Green Paper u li allura jista' jirrispondi l-mistoqsijiet li hemm dwarha.

Issa jekk dak li jkun ma jasalx biex jiġi jien ngħaddilek ir-raġuni għalfejn ma wasalx biex jiġi.

CLYDE PULI: Hemm tliet seduti u allura f'waħda minnhom ikun jista' jiġi xi ħadd.

THE CHAIRPERSON: Żewġ seduti għandna u waħda minnhom hija dik tal-lum.

CLYDE PULI: Tliet ijiem għandna l-ġimgħa d-dieħla.

THE CHAIRPERSON: Jiena għal-laqgħat tagħna qiegħda ngħidlek.

ETIENNE GRECH: Kemm-il darba pprovajna nġibu n-nies u daqqa xi ħadd jgħidlek li ma jistax dakinhar u daqqa l-ieħor jgħidlek li ma jistax darb'oħra.

THE CHAIRPERSON: Eżatt.

Meta pprovajna nġibu lill-Kummissarju tal-Pulizija domna xahrejn biex nagħmlu laqgħa miegħu minħabba impenji oħra li kellu.

ETIENNE GRECH: Ma jidhirlix li aħna nistgħu nagħmlu xi mandat hawnhekk.

THE CHAIRPERSON: Hemm xi ħadd ieħor li għandu xi ħaġa xi jżid?

ETIENNE GRECH: Sinjura President, jidher li dan huwa studju li fih xejriet demografiċi dwar kif żoni differenti f'Malta għandhom differenza kemm fl-intensità tal-popolazzjoni kif ukoll fl-età tal-popolazzjoni.

L-iktar żewġ kategoriji li rridu nindirizzaw huma ovvjament l-iktar żewġ kategoriji vulnerabbli; jiġifieri l-anzjani u t-tfal.

Ovvjament dejjem se jkun hemm xi żżid u dejjem jista' ikun hemm aktar diskussjonijiet.

Imma jidher li dan huwa rapport komprensiv.

Pereżempju qed jingħad li d-definizzjonijiet tal-faqar qegħdin jinbidlu u li l-faqar tista' ssejjaħlu faqar assolut jew faqar relattiv.

Qed jingħad ukoll li hemm strateġija dwar l-impenn nazzjonali fuq kif nistgħu nikkumbattu din il-problema.

Fil-fatt il-faqar reġa' qiegħed jgħolli rasu u hemm madwar 20,000 persuna li qegħdin taħt il-linja tal-faqar.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Jiena naħseb li l-aħjar ħaġa li nagħmlu hija li nieħdu biċċa biċċa.

Nistgħu ngħidu li dan ir-rapport huwa mqassam f'kapitli li biċċiet minnhom jiddeskrivu u mbagħad għandek l-istrateġiji, l-istutturi u l-impenn nazzjonali.

Naħseb li minn hemm irridu nibdew.

CLYDE PULI: Però jien se jkolli nirriserva l-kummenti tiegħi għal wara!

THE CHAIRPERSON: Jiġifieri se naħlu session?

CLYDE PULI: Jiddispjaċini imma hekk se jkolli nagħmel għax mhux se tkun kapaċi tweġibni inti!

Allura ma nistax nagħmel mod ieħor.

THE CHAIRPERSON: Mela jien se ngħid dak li għandi xi ngħid u fil-każ nieqfu hawn.

Jiena qiegħda nipprova nara kif se nipprovaw nagħmlu xi ħaġa ta' ġid biex flimkien joħroġ ftit tas-sugu.

Issa jekk se nagħmlu session minn tnejn u għandna sal-ġimgħa d-dieħla biex nagħmlu r-rakkomandazzjonijiet tagħna, naħseb li se nkunu f'sitwazzjoni li f'dan il-Kumitat qatt ma jkollna normalment, fejn xi ħadd minflok qiegħed jipprova jgħinna nipprogressaw, qiegħed jgħinna biex ma nipprogressawx!

CLYDE PULI: Ħu paċenzja!

THE CHAIRPERSON: Naħseb li mhijiex fl-animu ta' dak li aħna nagħmlu hawn ġew is-soltu!

CLYDE PULI: Tattribuliex mottivi!

THE CHAIRPERSON: Mhux inti qiegħed hawn u qiegħed ...

CLYDE PULI: Lanqas tista' tattribwihomli!

Oqgħod attenta!

Ifhimni x'qed ngħid!

Sħabek fuq dik jagħmlulek xi ksur ta' privileġġ!

Imma jien mhux se nagħmillek hekk tinkwetax!

Mhux dak il-mottiv tiegħi!

Kulma qed ngħid huwa ċar u tond u ċioè li dan huwa suġġett jaħraq u fuq suġġetti jaħarqu oħra f'dan il-Kumitat, - pereżempju meta ġejt tixhed inti fuq l-IVF kien hawn tal-inqas 25 laqgħa - meta xi ħadd ried jitkellem jew jistaqsi dejjem ħallejna l-ispazju kollu biex dak li jkun jitkellem.

Kulma qed ngħid hu li dan huwa suġġett sensittiv ħafna u rridu naraw li nagħmlu l-aħjar ħaġa biex kif qiegħda tgħid inti niksbu triq li tkun waħda konsenswali.

Biex nagħmel hekk u biex noħroġ bil-pożizzjoni tiegħi, għandi bżonn nagħmel numru ta' mistoqsijiet.

Il-Ministru lili, bħala shadow minister tagħha, ma tatni l-ebda preżentazzjoni.

Meta kellha dik il-laqgħa li qed issemmi inti, fejn kienet qalet li għandha 177 paġna u mbagħad hawnhekk ġiet b'dan id-dokument li fih madwar 70 paġna ma qaltlix biex immur narahom jew biex nistaqsi u niddiskuti.

U għalhekk qiegħed nuża' dan il-Kumitat biex nagħmel il-mistoqsijiet tiegħi.

Wara kollox għandi d-dritt nagħmilhom biex nifhem aħjar u biex inkun f'pożizzjoni li nipproponi dak li naħseb li huwa l-aħjar!

Ma naħsibx li hija xi talba insensata li nagħmel hekk!

U nassigurak li m'għandi l-ebda mottiv ulterjuri!

THE CHAIRPERSON: Jien ma naħsibx li qiegħed tagħmel talba insensata!

Issa jien qed ngħidlek li hemm żewġ affarijiet; inti għedt li għandek xi mistoqsijiet imma minbarra l-mistoqsijiet qiegħda nassumi li għandek xi ħaġa x'toffri fuq għadd ta' punti li hawn f'dan ir-rapport.

Jiġifieri ma naħsibx li għandek mistoqsijiet biss.

Nista' nitkellem b'mod ġeneriku u m'għandix problema dwar dan.

THE CHAIRPERSON: Fuq il-mistoqsijiet nistgħu nistennew sal-ġimgħa d-dieħla.

Issa qiegħda nistaqsik jekk għandekx xi affarijiet li mhumiex mistoqsijiet li inti tħoss li tista' tagħmel biex flimkien naslu għar-rakkomandazzjonijiet li dan il-Kumitat jista' jagħmel.

U f'dak il-każ tista' tagħmilhom illum.

Dak kulma qed ngħidlek jien.

CLYDE PULI: Le, mhux hekk għedt!

THE CHAIRPERSON: Ħalli nibdew għax qegħdin naħlu l-ħin u jiena nobgħod naħli l-ħin!

CLYDE PULI: Bir-rispett kollu imma issa se tiċċensurani wkoll?!

THE CHAIRPERSON: Le, m'iniex qiegħda niċċensurak!

CLYDE PULI: Iva għax qiegħda tgħid li qegħdin naħlu l-ħin għax qed niddiskutu ...

THE CHAIRPERSON: Qed ngħidlek li tajtek nofs siegħa ċans biex titkellem!

U at this point irridu naħdmu.

CLYDE PULI: Jien qed ngħidlek li jekk inti se taqbad paragrafu paragrafu u se tassumi li għax għaddejnih allura jien tajtek l-approvazzjoni li qed naqblu fuq kollox, mhux se jkun il-każ għax jista' jkun hemm xi mistoqsijiet u riservi!

Dak kien il-punt tiegħi u ma naħsibx li hija xi ħaġa oħra.

THE CHAIRPERSON: Jien qatt ma jkolli problema b'dawn l-affarijiet.

ETIENNE GRECH: Il-ġimgħa li għaddiet hekk ftiehma li se nagħmlu u kien hawn preżenti tliet Membri min-naħa tal-Oppożizzjoni.

THE CHAIRPERSON: Jiena qatt ma jkolli problema biex immexxi bl-iktar mod li naġevola lil kull min għandu xi mistoqsijiet jew kummenti.

U m'għandix problema sabiex ngħid li rridu nerġgħu mmorru lura għax kien hemm xi mistoqsija li ma ġietx imwieġba!

Safejn naf jien qatt m'għamiltha u m'iniex se nibda bik.

Issa hawnhekk għandna kapitlu li mhux se noqgħod niddiskrivi u nitkellem fuq id-definizzjonijiet għax f'dan l-istadju r-rakkomandazzjonijiet tagħna mhux se jikkonsistu f'tibdil ta' definizzjonijonijiet imma jridu jkunu mmirati lejn kif se ntejbu s-sitwazzjoni.

CLYDE PULI: Imma dak li ddeċidejt inti!

Semmejt waħda minnhom; jista' jitkellem fuq id-definizzjoni tal-fatti!

Ovvja li jista' jitkellem!

Hawnhekk, ir-rapport, bħal kull rapport ieħor, qed jassumi one defenition over an other, li wieħed jista' jiddiskutih.

Dak huwa l-punt tiegħi!

Hemm x'wieħed jiddiskuti u hemm ukoll x'wieħed jista' jistaqsi.

THE CHAIRPERSON: Fuq id-definizzjoni għandek mistoqsija jew kontribut?

Jekk għandek mistoqsija nħalluha għall-ġimgħa d-dieħla u jekk għandek kontribut nagħmluh issa.

CLYDE PULI: Nista' nagħti kontribut wara li nagħmel il-mistoqsijiet.

THE CHAIRPERSON: Tajjeb.

Mela ħalli nibdew mill-istrateġiji.

Kif għedt xi għaxar minuti ilu; strateġiji, strutturi u impenji nazzjonali.

Bażikament il-Green Paper qed tgħidilna li kien hemm fi stages differenti appoġġ miż-żewġ naħat, fejn aħna għandna welfare state, strateġiji u strutturi li bdejna nagħmlu matul iż-żmien biex niġġieldu l-faqar u l-esklużjoni soċjali.

Imma minkejja dan kollu t-tnaqqis fil-faqar u l-esklużjoni soċjali baqgħu fuq l-aġenda għaliex din hija sfida kontinwa għall-pajjiż.

Saru diversi rapporti, anke rapport nazzjonali dwar l-istrateġija għall-ħarsien soċjali u l-esklużjoni soċjali, li kien għal Malta.

U kien hemm ukoll struttura dwar il-metodu soċjali miftuħ għall-koordinazzjoni tal-istati membri tal-Unjoni Ewropea.

Issa għandna dan ir-rapport, li fil-fehma tiegħi, l-aktar ħaġa importanti fih huma l-istatistiċi li joħorġu minnu, kif ukoll dak li aħna nistgħu nagħmlu sabiex intejbu l-pożizzjoni.

Hawnhekk ovvjament hawn issues li qegħdin jiġu diskussi u naħseb li għandna niddiskutu partijiet minnu biex naraw jekk jistgħux jitlaħħmu aħjar.

Jiġifieri trid issir diskussjoni fuq il-programm nazzjonali f'din id-direzzjoni.

Din il-Green Paper titkellem fuq l-istrateġija Ewropea 2020 tal-Unjoni Ewropea.

Titkellem ukoll fuq x'sar diġa' matul id-diversi snin u naħseb li waħda mill-iktar affarijiet li għandha tinteressana hija dwar liema tip ta' strateġija rridu nilħqu sal-2020.

Din tinsab f'paġna 22 tal-Green Paper.

Naħseb li ta' min jiddiskuti l-punti li joħorġu taħt din l-istrateġija.

Jista' jkun hemm xi mistoqsijiet li joħorġu minn hawnhekk u li allura jkollna nistaqsuhom lil ħaddieħor imma billi nidħlu f'diskussjoni dwarhom ma naħsibx li nagħmlu ħażin.

Jekk pereżempju għandek punt fuq il-promozzjoni tax-xogħol fejn qegħdin ngħidu li 75% tal-poplu mill-età ta' 20 sa 64 sena għandu jkollhom impjieg, irridu naraw kif dik l-istrateġija tista' tiġi implimentata b'metodi aħjar milli kien hemm sal-lum għax l-għan tagħna huwa li jitnaqqas il-faqar.

Hemm miri li mhumiex żgħar u li għamluhom b'ħafna mpenn il-Ministeru għall-Affarijiet Soċjali u l-Familja.

Jien nixtieq li nimxu f'dik id-direzzjoni.

Jekk qegħdin ngħidu fuq kif se nippromwovu x-xogħol irridu naraw jekk hemmx xi affarijiet li aħna nistgħu nipproponu għal setturi differenti ta' nies.

Jien nista' nibda billi nagħti ovvjament il-veduti tiegħi.

Fl-opinjoni tiegħi hemm strateġija ħolistika u li tħares lejn etajiet minn żgħar sa kbar.

Naħseb li ma jkunx ħażin li nifirdu ċerti setturi bl-etajiet jew inkella bil-ġeneru biex naraw kif nistgħu ngħinuhom fil-kapaċitajiet tagħhom bħala żgħażagħ jew bħala anzjani jew bħala single jew bħala nisa.

Naħseb li fl-istrateġija tax-xogħol irridu naraw kif nistgħu ngħinu pockets differenti tas-soċjetà.

Uħud minnhom diġa' qegħdin jiġu mgħejjuna u kellna Baġit li wera li qegħdin inħeġġu iktar xogħol għall-ommijiet u għal dawk li huma singles.

Għalhekk irridu naraw ukoll x'nistgħu ntejbu.

Jien nixtieq nara jekk għallinqas naqblux li għandna narawhom bħala pockets tas-soċjetà ħalli mbagħad nagħtu impetus lil kull pocket biex naraw kif se ntejbu l-promozzjoni tax-xogħol f'dak is-settur.

Jew inkella għandniex nibqgħu narawhom bħala pocket wieħed minn 20 sa 64 sena li jkollhom impjieg kollha.

Hija ovvja li aħna nixtiequ li kulħadd ikollu mpjieg u li kemm jista' ikun ħadd ma jibqa' l-art imma kulħadd ikun impenjat f'xogħol li jogħġbu u li jagħtih sodisfazzjon.

Imma kif se ngħinuhom?

L-affarijiet li hemm bħalissa u li huma għaddejjin bħala promozzjoni huma biżżejjed jew le?

Jien naħseb li lejn dik id-direzzjoni rridu nħarsu.

Nista' nkun naf x'taħsbu intom?

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Jien se nsemmi xi ideat tiegħi.

Ftit tal-ġimgħat ilu konna ddiskutejna x-xogħol prekarju u konna għedna li dan huwa wieħed mill-fenonemi li minħabba fih ċerti familji tant għandhom qligħ baxx li jispiċċaw jaqgħu taħt il-linja tal-faqar.

Għalhekk nixtieq li f'dan id-dokument ikun hemm aktar suġġerimenti fuq kif nistgħu nsolvu din il-problema.

Aħna dejjem nisimgħu u dejjem għallmuna li l-edukazzjoni hija ċ-ċavetta kontra l-faqar.

Imma hawnhekk fuq din il-Green Paper l-unika riferenza li sibt fuq l-edukazzjoni hija fuq paġna 64 fejn qed issir riferenza dwar l-assenteiżmu, l-early school leaving u l-bullying.

Fil-fatt dawn huma suġġetti li eventwalment aħna suppost li nsemmu.

Il-bullying qiegħda mniżżla bħala waħda mis-suġġetti li se nitkellmu fuqhom imma kulma nsibu fuqha f'din il-Green Paper huma biss erba' linji.

Jien kieku nkun nixtieq li nelabora iktar dwar dan il-fenomenu.

Imbagħad għandek il-fenomenu tal-bullying u l-ischool absenteeism.

Nista' ngħid li hawn familji li ma jibagħtux lit-tfal tagħhom għall-Form 4 u l-Form 5.

B'hekk dawn jispiċċaw bla ċertifikati u jmorru jfittxu x-xogħol.

Imma dawn x'se jsibu bħala xogħol?

Ovvjament se jsibu xogħol bl-inqas paga possibbli u ħafna drabi xogħol prekarju.

U nixtieq li jkun hemm iktar dettalji fuq dan is-suġġett.

Jien ipprovajt infittex u nqalleb biex nara x'hemm fuq l-abbuż mis-servizzi soċjali.

Sfortunatament rajna wkoll ir-rapport tal-Awditur Ġenerali fuq din il-kwestjoni u lilna l-Membri Parlamentari tawna CD dwar l-abbuż li hemm fis-servizzi soċjali.

U jidher li l-abbuż mis-servizzi soċjali huwa wieħed rampanti.

Waħda mill-affarijiet li tista' tgħin lill-persuni foqra jew li jaqgħu taħt il-linja tal-faqar hija li tara li s-servizzi soċjali imorru mhux għal min jiflaħ u qed jabbuża minnhom imma li jmorru għal min ma jiflaħx.

Dawn huma riżorsi limitati.

Imma qiegħed nipprova nfittex u nara daqsxejn f'din il-Green Paper fejn hemm dettalji dwar kif nistgħu neliminaw l-abbuż fis-servizzi soċjali.

Naf li diġa' hemm il-fraud unit li jagħmel xogħol tajjeb ukoll imma naħseb li we are still far away from it għaliex xorta qed isir l-abbuż mis-servizzi soċjali.

THE CHAIRPERSON: Naħseb li dan huwa punt importanti ħafna.

Fil-verità naħseb li hemm min ikun qiegħed jieħu mis-sistema meta ma ħaqqux jieħu u mbagħad tispiċċa li min verament għandu bżonn jieħu mis-sistema irid jaqsam ma' min m'għandux bżonn.

Naħseb li naqbel miegħek hawnhekk għax din hija sitwazzjoni li tista' tikkrea l-faqar għal xi wħud minħabba l-fatt li lil min verament għandu bżonn l-għajnuna ma nkunux nistgħu ngħinuh.

ETIENNE GRECH: Ovvjament apparti x-xogħol parlamentari tiegħi jiena wkoll tabib tal-familja.

Kemm-il darba kelli nies li on paper jikkwalifikaw kemm mill-means test għall-benefiċċju tal-mard u kemm għax ikunu jbatu ġenwinament minn xi marda li hemm fuq l-iskeda 5 u xorta waħda ma jgħaddux.

Imbagħad ikollok każijiet li forsi mhumiex daqshekk ġenwini li jispiċċaw jgħaddu.

THE CHAIRPERSON: Xi ħaġa li impressjonatni kienet ir-rata ta' riskju ta' faqar qabel u wara t-trasferimenti soċjali.

Interessanti kif f'pajjiżi differenti l-mod ta' kif jgħin il-gvern tista' tagħmel differenza kbira.

Pereżempju jekk inħarsu lejn l-Irlanda naraw li r-rata ta' riskju ta' faqar qabel u wara t-trasferimenti soċjali huwa wieħed kbir.

L-ikbar distinzjoni huwa fil-metodu li jużaw biex jevalwaw u jagħtu dawn it-trasferimenti soċjali.

X'tip ta' għajnuna soċjali qegħdin jagħtu lin-nies li huma f'riskju ta' faqar u kemm qiegħda tiġi implimentata b'mod tajjeb dik l-għajnuna biex tnaqqas dak ir-riskju?

Naħseb li ma jkunx ħażin li wieħed iħares lejn l-iktar sistemi li qegħdin jagħmlu distinzjoni bejn qabel u wara s-social benefits biex naraw dawn x'għandhom differenti minn sistemi oħra.

Għandek ċerti pajjiżi, bħall-Italja, fejn il-benefiċċji soċjali ma tantx jidhru li qegħdin jagħmlu distinzjoni kbira bejn ir-rata ta' qabel ma' jittieħdu u r-rata ta' wara li jittieħdu.

U allura t-tip ta' benefiċċji soċjali tagħhom ma tantx jidhru li huma xi benfiċċji soċjali li qed jagħtu palata 'l fuq lil min qiegħed imiss il-qiegħ.

Mentri fl-Irlanda kien hemm ħafna iktar nies li kienu f'riskju ta' faqar u li mbagħad, bis-sistema tal-benefiċċji soċjali tneħħa dak ir-riskju.

Nerġa' ngħid li naħseb li ma jkunx eżerċizzju ħażin li kieku kellna naraw xi jġiegħel lil dawn is-servizzi soċjali jkunu tajbin b'dan il-mod.

CLYDE PULI: L-ewwel nett b'mod ġenerali rrid ngħid li dan ir-rapport huwa bażikament desktop analysis ta' numru ta' rapporti u strateġiji oħra lokali u ta' statistika Ewropea, li tagħtik ftit l-istampa tal-affarijiet kif inhuma.

Ovvjament ikolli ngħid li xi kultant forsi wieħed jista' ma jaqbilx mal-impostament tagħha għax kien hemm xi biċċiet li kienu kultant partiġġjani.

U mill-vina tal-introduzzjoni tiegħek, Sinjura President, kien hawn kummenti li l-iktar l-aktar wieħed jista' jgħid li kienu partiġġjani u tista' tgħid ukoll li lanqas huma veritieri.

Importanti li hemm rikonoxximent fejn qabel ma tgħid li se jkolli politika soċjali u li se nagħmel lista sħiħa ta' xewqat, - kif kulħadd ikollu wara kollox – tgħid li trid tikkrea l-ġid.

F'dak ir-rigward naħseb li kuntrarjament għal dak li jingħad f'dan ir-rapport, fejn qed jingħad x'sibna qabel u x'diżastri kien hemm fil-finanzi, eċċ, wieħed jagħmel tajjeb li jirrikonoxxi li sal-ewwel kwart tas-sena li għaddiet, l-ekonomija Maltija kienet l-iktar waħda li rat tkabbir fost il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea.

Din toħroġ mill-istatistika Ewropea imma mbagħad tinqabeż minn dan ir-rapport.

Ovvjament jekk inżommu dak ir-ritmu ta' tkabbir, u huwa tajjeb li nżommu dak ir-ritmu, aħna jkollna x'inqassmu.

Imma anke dan lili jinkwetani xi ftit.

Jekk aħna nitkellmu biss fuq il-faqar dwar x'għandna nqassmu biex nikkompensaw għall-faults tas-sistema, jista' jkun li nkunu qegħdin nagħmlu wkoll disservice kemm lill-Istat kif ukoll lill-individwi.

Aħna rridu nippromwovu l-awtonomija tal-individwu; fis-sens li kull persuna, lil hinn mir-rispett u d-dinjità li għandek tagħtiha, trid tagħtiha b'mod sħiħ il-kapaċità li timraħ u li tirnexxi skont il-ħiliet tagħha.

Ovvjament hemm persuni differenti minn oħrajn u li dawn għandhom bżonn appoġġ jew inkella toroq differenti minn ħaddieħor.

Allura l-isfida tagħna hija li nsibu proprju dawk is-sistemi.

Ovvjament irridu naraw min verament qiegħed ibati biex nuru empatija u komprensjoni sħiħa miegħu kif ukoll nagħtuh appoġġ sħiħ.

Ovvjament fuq dawk is-sitt dimensjonijiet li minnhom imbagħad qed jiftħu l-kumplament tal-pjan wieħed ftit għandu ma xiex ma jaqbilx.

Dawn huma l-istess dimensjonijiet li matul is-snin - meta bdejna nħarsu lejn l-affarijiet b'mod iktar differenti milli wieħed kien iħares lejhom qabel - wieħed kien qiegħed jaħdem fuqhom.

Jekk qed titkellem fuq dħul, benefiċċji, edukazzjoni, saħħa, servizzi soċjali, impjiegi, kultura jew xogħol, issib li dawn kollha huma affarijiet li kienu qegħdin jiġu mbottati u l-Unjoni Ewropea kienet qiegħda tinkoraġġik biex timbottahom.

Fuq dawk li huma oġġettivi strateġiċi wieħed ftit jista' jgħid fuqhom għax ftit hemm tibdil.

Allura wieħed jista' jaqbel fuqha.

Il-problema hija fuq id-dettall tal-affarijiet.

THE CHAIRPERSON: Nixtieq li naslu għall-punt fejn għalkemm l-oġġettivi huma l-ideali, li inti se tarahom fl-intier tagħhom, meta se taqbad il-biċċiet u twaħħalhom flimkien, x'se jkun ir-riżultat?

Se jkollok sistema edukattiva aħjar, se jkollok housing aħjar.

Imma kif se naslu għal dawn l-irqaqat naħseb li l-ewwel irridu naraw x'jeżisti diġa' u nippromwovu ideat ġodda fuq kif se naslu.

Imma l-punt tiegħi hu li wara kważi sena għaddejjin bil-konsultazzjonijiet, jien kont nistenna li anke jekk se nibqgħu fl-istadju tal-Green Paper, tal-inqas il-Gvern, li għandu r-riżorsi u l-konsulenti kellu joħroġ b'numru ta' miżuri aktar konkreti.

Hemm xi ftit miżuri imma hemm spazju għal ħafna u ħafna iktar.

Fil-fatt din il-Green Paper hija ftit nieqsa mill-konkret.

Wieħed seta' jiddiskutihom u jgħid jekk dawn l-oġġettivi, li kważi kważi huma adottati minn dawk ir-rapporti li kont qiegħda ssemmi inti aktar qabel, u li jekk m'iniex sejjer żball jibdew fl-2003, jiġifieri f'dak iż-żmien meta konna deħlin fl-Unjoni Ewropea.

Imma dawn il-miżuri li qed jipproponi l-Gvern kif jidħlu f'dawn l-oġġettivi?

Għalhekk wieħed seta' jiddiskuti aktar f'dak is-sens u għaldaqstant naħseb li hawn ftit tan-nuqqas hawnhekk.

Ovvjament hemm miżuri li bażikament kienu proposti fiż-żewġ programmi elettorali, miżuri li kienu bdew qabel u li qed jitkomplew illum.

Hawnhekk issemmiet iċ-childcare.

Ovvjament kulħadd qiegħed jaqbel magħha u rrid ngħid li jien diġa' kelli okkażjoni waqt id-dibattitu tal-Ministeru għall-Edukazzjoni fil-Baġit li nagħmel il-kritika tiegħi fuq kif ma nistgħux inħallu barra milli nagħtuhom il-faċilità taċ-childcare lil dawk in-nisa li jridu jmorru jistudjaw.

Jekk aħna rridu – biex ngħaqqad ma' dak li kont qiegħda tgħid inti – ngħollu l-employment rate, min qed jagħmel l-almu tiegħu biex itejjeb il-ħiliet tiegħu ħalli jkun jista' jikkontribwixxi huwa wkoll, ma jistax ikun li nkun jien li nikkastigah u ngħidlu li la qed jistudja mhux se nagħtih aċċess għaċ-childcare.

Għallinqas sal-lum minn dak li ġie mħabbar fil-Baġit jidher li hemm dawn in-nuqqasijiet jew limitazzjonijiet f'dak li huwa childcare.

Jekk tgħid lili, waħda mill-affarijiet bl-iktar mod komplet u skjett li nista' ngħidlek mill-ewwel, hija dik li din il-limitazzjoni għandha titneħħa.

Hemm limitazzjonijiet fuq iċ-childcare li għandhom jitneħħew immedjatament, speċjalment minn xi ħadd li qed jgħid li jrid jikkontribwixxi għalih u għall-familja tiegħu kif ukoll għall-pensjonijiet tal-anzjani tagħna.

It-tieni nett – xi ħaġa li semmiha wkoll l-Onor.

Etienne Grech - ma nistax nifhem x'ġara mill-missjoni kontra x-xogħol prekarju!

Hawnhekk jidher li f'daqqa waħda ma ngħatax dik l-importanza li wieħed kien jistenna li jingħata dan is-suġġett.

Iktar u iktar meta sa ftit ilu kien hawn għajta qawwija fuqu.

U rrid ngħid ukoll li jkun tajjeb li niċċaraw darba għal dejjem f'moħħ kulħadd x'ifisser xogħol prekarju għax illum donnu li saret komda ħafna li kull tip ta' xogħol li ma jintgħoġobx nibdew insejħulu xogħol prekarju.

THE CHAIRPERSON: Fil-fatt aħna diġa' għamilna eżerċizzju f'dan il-Kumitat fuq ix-xogħol prekarju u ħriġna rapport qasir proprju fuq dan is-suġġett wara li rċevejna żewġ studji li saru minn unions lokali.

Aħna għaqqadna dawn iż-żewġ studji u ddiskutejnihom u wara ħriġna sensiela ta' affarijiet li aħna naħsbu li għandhom jitqiesu f'xogħol prekarju.

Bħalma qed tgħid inti li mhux kollox għandu jitqies bħala xogħol prekarju u mhux kull xogħol li jingħata b'kuntratt qasir huwa xogħol prekarju.

Għalhekk trid issir distinzjoni.

CLYDE PULI: Fil-fatt jekk nieħdu dik id-definizzjoni nistgħu ngħidu li Membru Parlamentari għandu xogħol prekarju.

THE CHAIRPERSON: Eżattament.

Hemm min għandu xogħol li jieħu ftit sigħat biss imma jitħallas tajjeb ħafna u allura żgur li dak it-tip ta' xogħol ma tistax tqisu bħala xogħol prekarju.

Aħna konna wasalna għall-konklużjoni li hemm ċerti numru ta' kriterji li għandhom jitqiesu biex wieħed joqrob biex isejjaħ ix-xogħol tiegħu bħala xogħol prekarju.

CLYDE PULI: Torbothom ukoll mal-edukazzjoni u x-xogħol.

Fuq l-edukazzjoni, b'sodisfazzjon ninnota li ħafna mill-istrateġiji li kienu miktubin fil-leġiżlatura preċedenti qegħdin jinżammu fl-interità tagħhom bl-oġġetivi b'kollox, inkluż il-curriculum.

L-Onor.

Grech semma' l-istrateġija tal-early school leavers, fejn mhux biss l-istrateġija qiegħda tinżamm imma anke l-oġġettivi tagħha.

F'mistoqsija parlamentari li għamilt jidher li se tinżamm totalment fl-interità tagħha u allura dan jipprovdi ċertu sens ta' kontinwità u ma jagħtix xokkijiet żejda fis-sistema.

Dak ifisser ukoll li rridu nistennew sa dawk id-dati li kienu mħabbrin f'dawk l-istrateġiji.

Tajjeb li wieħed jgħid ukoll li – din tkellimna fuqha diversi drabi u naf li xi kultant mhuwiex faċli - xi kultant trid tippjana ħafna bil-quddiem f'dinja li qiegħda tinbidel bl-iktar mod mgħaġġel minħabba l-globalizzazzjoni imma jrid ikollok skills match tajba bejn dak li l-istudenti qed jistudjaw illum għall-karrieri li se jkunu available fis-snin li ġejjin.

Inutli li t-tfal jiġu attirati biss bil-karrieri li huma rilevanti llum.

Għaldaqstant iridu jiġu mħeġġa sabiex imorru lejn karrieri li se jkunu available għaxar snin oħra.

F'dinja li kontinwament qiegħda tinbidel il-kunċett tal-lifelong learning jibqa' ta' importanza kbira.

Il-lifelong learning kien twaqqaf dipartiment għalih ftit tas-snin ilu u llum qegħdin naraw madwar 18,000 persuna fis-sena li qegħdin jieħdu xi course ta' taħriġ jew ieħor.

Importanti li din il-firxa nkomplu nwessgħuha għax it-tagħlim huwa tajjeb intrinsikament.

Imma apparti dan irridu naraw li dak it-tip ta' taħriġ ikun qed jissarraf f'xi ħaġa oħra.

Ħalli nagħmel kumment ieħor fuq il-benefiċċji u l-abbuż mis-servizzi soċjali.

Jiena totalment kontra kull forma ta' abbuż li tista' ssir bis-sistema u dawn l-affarijiet irridu niġġeldulhom bis-serjetà.

Meta kien twaqqaf – jekk niftakar sew fiż-żmien meta Dr Lawrence Gonzi kien il-Ministru responsabbli mill-politika soċjali - id-dipartiment tal-frodi twaqqaf b'dik l-intenzjoni.

Niftakar ukoll lil Dr Lawrence Gonzi jgħid li ma nistgħux inkunu over zealous għax anke jekk taqbad għaxra, u tgħid veru qbadthom u ffrankajt il-flus imma jekk qed tkisser imqar familja waħda f'dik il-ġirja, inti tkun għamilt disservice.

U għalhekk dak il-bilanċ irid isir.

F'dan is-sens ir-rapport tal-Awditur Ġenerali kellu ċerti statements li setgħu ħolqu daqsxejn ta' għagħa ż-żejjed għax min ma jkunx daħal fil-każ - naħseb li l-mod ta' kif ġew rapportati seta' għamel disservice lis-sistema tal-benefiċċji soċjali – se jispiċċa jaħseb li f'daqqa waħda kulħadd huwa ħalliel u li mhux veru li hemm nies fil-bżonn!

Imma rridu nifhmu li dawn id-dipartimenti għandhom missjonijiet totalment differenti minn xulxin, kif jingħad ukoll fl-istess rapport.

Id-dipartiment tal-frodi xogħolu huwa proprju dak li jaqbad il-frodi u jibbilanċja mentri d-dipartiment tas-sigurtà soċjali għandu l-aspett umanitarju li jrid jikkura.

U jien wisq nibża' li kif ħarġu dawk ir-rapporti u kif ingħatat il-pubbliċità, jiddispjaċini ngħid anke min-naħa tal-Gvern u min-naħa tal-Ministru, jista' jkun li d-diskrezzjoni li llum għandhom bil-liġi n-nies tad-dipartiment se jibdew jibżgħu jużawha u se jibdew jibżgħu jerfgħu dak il-piż ma' familja għax se jgħidulek li jekk se jieħdu dak il-pass se jispiċċaw jiġu investigati.

THE CHAIRPERSON: Nitolbok tikkonkludi ħalli nagħti ċans lil ħaddieħor ukoll.

CLYDE PULI: Jiena rajt xi ħaġa dwar dawk il-każi u jista' jkun li l-affarijiet mhumiex kollha eżattament kif ikunu qegħdin jiġru.

Il-punt prinċipali jibqa' li, jekk hemm il-frodi allura rridu nieħdu d-deċiżjonijiet li għandna nieħdu u mbagħad meta nagħtu l-benefiċċji rridu noqogħdu attenti li ma nkunux qegħdin noħolqu dipendenza fuq l-Istat u allura noħolqu inġustizzja oħra kemm mal-persuni li qegħdin isostnu dak il-fatt kif ukoll ma' dawk li ma pprovdejnilhomx l-awtonomija tagħhom bħala individwi.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

ETIENNE GRECH: Nixtieq inżid u naħseb li naqbel miegħek hawnhekk li s-servizzi soċjali għandhom ikunu mhux biex dawk li huma fil-bżonn jagħmlu ħajjithom jgħixu fuq il-benefiċċji soċjali imma li ngħinuhom biex eventwalment jidħlu fid-dinja tax-xogħol u huma wkoll ikunu kontributuri.

Xtaqt insemmi wkoll li fil-professjoni tiegħi ġieli rajt żbalji mid-dipartiment tas-servizzi soċjali fejn ikollok nies li jingħataw il-benefiċċji soċjali u mbagħad jirrealizzaw li dawn ma kenux intitolati għalihom għax il-means test ikun qed juri mod ieħor.

Din mhux darba jew tnejn ġrat imma naħseb li jien rajtha tiġri mat-12-il darba żgur.

Dawn ikunu żbalji mid-dipartiment u li minħabba f'hekk ikollhom joqogħdu jerġgħu jġbru l-flus lura li jkunu ngħataw.

U ħafna drabi dan iseħħ billi jaqtgħulhom parti mill-pagamenti tal-benefiċċji ta' wara.

Jiena nemmen li din trid tiġi indirizzata u li bħal meta fid-dipartiment tas-saħħa, jekk jiġri xi ħaġa għandek ċerta accountability, fid-dipartiment tas-servizzi soċjali għandu jkun hemm l-istess accountability dwar x'jagħmlu u x'ma jagħmlux l-istaff.

Nerġa' ngħid li din il-Green Paper fiha 60 paġna b'kollox u hija strateġija tajba avolja hemm ċerti dettalji neqsin.

Jista' jkun li forsi jissemmew biex eventwalment tkun tista' telabora aktar fuqhom għax dan huwa suġġett vast u meta tiddiskuti l-faqar u tara xi sfidi hemm biex insolvu din il-problema naħseb jien li tista' tagħmel għaxar volumi sħaħ fuqha.

Pereżempju l-Housing hija waħda mill-affarijiet li taqa' taħt id-dipartiment tas-servizzi soċjali imma hawnhekk m'hawnx imniżżel li għandna ħafna persuni li għandhom djar għal kiri li ma jiddikjarawx taxxa fuqha u li allura ma jħallux lill-kerrejja japplikaw biex jieħdu s-sussidju tal-kera.

U dik hija waħda mill-affarijiet li trid tiġi indirizzata.

Fil-fatt mingħalija din issemmiet fl-aħħar Baġit li kellna.

Imbagħad għandek nies li ma jħallsux il-kera - għax ovvjament trid tipprova taqdi kemm lil-landlord kif ukoll lill-inkwilin - għal sena, sentejn u allura jispiċċaw il-Qorti, bil-konsegwenza li sid il-post jispiċċa ma jitħallasx mill-kerrej.

Ħaġa oħra li nixtieq ngħid hija fuq l-iskemi għall-persuni b'diżabilità.

Għadni nara hawn Malta ħafna nies li huma b'diżabilità li ma jistgħux isibu mpjieg.

Naf li hemm l-ETC kif ukoll programmi tal-Unjoni Ewropea li jagħtu inċentivi billi jħallsu parti mill-paga ta' dawn il-persuni.

Niftakar ukoll meta kellna f'dan il-Kumitat lill-Onor.

Franco Mercieca jitkellem, fejn dan kien semmielna li hemm ċerta dar li tieħu ħsieb lill-persuni b'diżabilità u kif din l-ispiża tagħha hija waħda għolja ħafna.

Meta staqsejnih għalfejn l-ispiża hija daqshekk għolja, kien qalilna li ħafna mill-employees li jieħdu ħsieb lil dawn il-persuni huma stess persuni b'diżabilità.

Mela wieħed irid jara kif jista' jgħin lill-persuni b'diżabilità billi l-ewwel nett ma jħallihomx id-dar ċiċċi beqqi imma jara li jiġu inklużi fis-soċjetà u fid-dinja tax-xogħol.

Madankollu wieħed irid jifhem ukoll li l-effiċjenza ta' persuna li għandha sieq nieqsa mhijiex se tkun tajba daqs dik ta' persuna li hija b'saħħitha.

U għalhekk wieħed irid jagħmel riservi għal dawn l-affarijiet.

Rigward is-single mothers irrid ngħid li din hija kwestjoni li f'għajnejn il-pubbliku hemm daqxejn ta' opinjoni negattiva.

Jiena personali m'għandix opinjoni daqshekk negattiva lejn is-single mothers għax dawn, illum biċ-childcare centres u b'inizjattivi bħall-breakfast clubs li dalwaqt se jinfetħu fl-iskejjel biex it-tfal imorru aktar kmieni l-iskola biex jieħdu l-breakfast hemmhekk, se tgħin lil dawk il-familji li ma jaffordjawx jagħtu breakfast lit-tfal tagħhom kif ukoll se tgħin biex dawk li jridu jmorru jaħdmu, ikunu jistgħu jaħdmu.

U s-single mothers għandhom jiġu megħjuna u hemm strateġija sħiħa kif tista' tgħinhom.

Il-kultura mhijiex dik li ssir single mother biex tieħu l-benefiċċji soċjali imma għandu jkollok l-opportunitajiet kollha biex kemm jista' ikun tkun tista' taħdem.

L-istrateġija kontra l-faqar hija xi ħaġa li tinvolvi lill-ministeri kollha f'daqqa u mhux xi ħaġa li tolqot biss lill-Ministru responsabbli mis-servizzi soċjal.

Jiġifieri tolqot ukoll lill-Ministru responsabbli mis-saħħa u lill-Ministru responsabbli mill-ġustizzja u l-qrati.

Għalfejn qed ngħid hekk?

Mela jekk ikollok persuna li hija s-sors tal-ħobża tal-familja tagħha u din jaqbadha l-ftuq, ovvjament mhux se jkun possibbli għaliha li toħroġ taħdem.

Issa jekk se tmur l-isptar biex tagħmel l-operazzjoni għandek waiting list twila u għalhekk hawnhekk tidħol l-effiċjenza tad-dipartiment tas-saħħa.

Apparti minn hekk is-saħħa hija importanti anke billi tipprevjeni l-affarijiet għaliex waħda mill-aktar affarijiet li titfa' n-nies lura milli jidħlu fid-dinja tax-xogħol hija proprju n-nuqqas ta' saħħa.

Il-qrati wkoll għandhom x'jaqsmu f'din il-biċċa u wieħed jista' jelabora hawnhekk ukoll.

Pereżempju għandi nies li kienu jaħdmu f'postijiet ta' kostruzzjoni jew f'siti li fihom isir il-concrete, li huwa xogħol pjuttost perikoluż, u dawn kellhom xi inċident fejn kellhom jaqtgħulhom idejhom barra.

Dawn in-nies kienu jieħdu l-unemployment benefit imma ma setgħux jieħdu l-kumpens talli weġġgħu fuq il-post tax-xogħol minħabba li jkunu qattgħu 13-il sena sħaħ fil-Qorti biex jaraw kemm huma intitolati li jieħdu kumpens.

Għalhekk għandek l-effiċjenza tal-Qorti f'dawn il-każijiet li naf li din il-problema qiegħda tiġi indirizzata mill-Kummissjoni li ġiet ifformata.

U din ukoll għandha x'taqsam mal-mod ta' kif nistgħu neliminaw il-faqar f'pajjiżna.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Naqbel magħkom li dawn is-suġġetti nbnew suġġett suġġett, ministeru ministeru u kollha jistgħu jagħtu l-kontribut tagħhom lejn l-istrateġija sabiex jitnaqqas il-faqar u l-esklużjoni soċjali.

Il-problemi li wieħed ikollu meta jiġi f'Kumitat bħal dan sabiex jagħti s-suġġerimenti tiegħu naħseb li huma tnejn; l-ewwel nett irridu naraw jekk aħniex se niddiskutu d-dokument bħala dokument biex naraw x'faults fih.

U nista' nasal biex naqbel li kull dokument qatt ma jkun perfett għax jista' ikun li ma jogħġobniex kif ikun mibni jew ix-xeħta li jkun fih.

U dik hija diffikultà.

Diffikultà oħra hija fuq jekk aħna hux se nqisu dik bħala importanti.

Aħna lil dak se nagħtu importanza?

Se nagħtu każ x'nuqqasijiet fih id-dokument?

Jew inkella se nagħtu każ tal-affarijiet li semmew iż-żewġ Membri miż-żewġ naħat tal-Kamra u ċioè se naraw x'inhuma l-problemi fis-sistema biex nipprovaw innaqqsu l-faqar?

Naħseb li dak għandu jkun l-impetus tagħna, li għandna nimxu fuqu f'dan il-Kumitat meta għandna time constraints u affarijiet oħra.

Naħseb li l-affarijiet li ġew imsemmija, kemm min-naħa tiegħek, Onor. Puli kif ukoll min-naħa tiegħek, Onor. Grech, huma affarijiet importanti ħafna u nistgħu nelaboraw aktar fuqhom.

Naħseb li hekk għandna nimxu.

U dik kienet l-idea tiegħi meta għedt li għandna naraw il-programm nazzjonali tar-riforma u niddiskutuh punt punt.

Jekk se naraw dan id-dokument x'fih ħażin eċċ. nistgħu ndumu nfetqu fih żmien twil u jkun hemm affarijiet li jkunu ħżiena imma we would be missing the wood for the tree għax dak li naħseb li nistgħu nagħtu rakkmandazzjonijiet fuqhom huma l-punti fejn nistgħu ntejbu.

Veru li jista' jkun hemm miljun oġġett ieħor li ma naqblux miegħu imma fl-aħħar tal-ġurnata naħseb li l-għan tagħna għandu jkun dak ta' kif se titjieb is-sitwazzjoni.

Naħseb li meta qegħdin naraw il-promozzjoni tax-xogħol, il-kondizzjonijiet aħjar għall-innovazzjoni, l-objettivi dwar it-tibdil fil-klima minħabba l-effiċjenza fl-enerġija, it-titjib fil-livelli ta' edukazzjoni u kif se nirranġaw l-inklużjoni soċjali, naħseb li għandna naqbdu suġġet suġġett u narawhom ftit bħalma sar f'dan il-Baġit u f'budgets oħra qablu, jiġifieri m'iniex qiegħda nillimita ruħi għal xi budget partikolari ta' xi gvern partikolari.

Mela rridu naraw x'inhuma l-miżuri li aħna nistgħu nieħdu, lejn xiex irridu nħarsu fejn tidħol l-edukazzjoni u l-promozzjoni tax-xogħol biex intejbu s-sitwazzjoni.

Inħoss li nistgħu nitkellmu fuq kollox in ġenerali bħalma qbadna diversi punti oħra imma jekk se nitkellmu fuq ix-xogħol irridu naraw x'inhuma dawk ir-rakkmandazzjonijiet li nistgħu nagħmlu.

CLYDE PULI: Jiena qiegħed nifhem il-punt tiegħek u lanqas mhu qiegħed nikkontesta l-ġenwinità tiegħek, għalkemm irrid nerġa' nirrimarka għat-tieni darba li l-impostament tal-argumenti tiegħek huwa differenti mill-impostament tal-argumenti tad-dokument.

L-impostament tal-argumenti kif qed tagħmilhom illum u l-impostament tal-Ministru, kull darba li ltqajt magħha, huma differenti wkoll.

THE CHAIRPERSON: Imma jiena hekk immexxih dan il-Kumitat!

Jiena kumpliment qiegħed nagħmillek.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

CLYDE PULI: Il-punt huwa dan; veru li inti qiegħda tgħidli li tixtieq li nidħlu fid-dettal imma huwa veru wkoll - ejja ngħidu li hija kwestjoni ta' simpatija jew antipatija fuq argument – li hawn nuqqas ta' dettal u allura ma naħsibx li nistgħu nitkellmu fuqu.

Isse jekk tgħidli fuq il-kultura, mhux ovvja li se naqbel fuq il-kultura jekk qed jużaw l-istess policy li għamilna aħna meta jien kont fil-Ministeru tal-Edukazzjoni!

Iva dik naqbel magħha u diġa' ddiskutejniha.

Mhux ovvja li se naqbel mal-curriculum nazzjonali jew mal-issue tal-obeżità!

Dawn huma l-istess strateġiji li għamilna aħna fil-ħames snin li għaddew.

THE CHAIRPERSON: Il-punt tiegħi huwa li jekk hemm xi blank spots, mela let us fill in those blanks.

CLYDE PULI: Jista' jkun hemm affarijiet oħrajn imma qed insemmi affarijiet li diġa' saru.

Inutli nerġa' noqgħod ngħidlek jekk hux se naqbel magħhom - jekk trid li niddiskutuhom niddiskutuhom ukoll - għax huma affarijiet li għamilna aħna.

Issa forsi jista' jkun hemm bżonn ta' fine tuning imma biċċiet minnhom tant huma riċenti li ma naħsibx li hemm ħafna affarijiet fuqhom.

Fl-opinjoni tiegħi d-dettal hawnhekk għandu jitla' min-naħa tal-Gvern għax hu għandu l-għodda biex jagħmilhom.

Jiġifieri din mhijiex kwestjoni ta' pika jew ta' min għandu jagħmel xiex.

Dan il-Parlament m'għandux ikollu dak it-tip ta' raġunament.

Ejja nagħtu dak li nistgħu nagħtu u mbagħad inħallu l-Gvern jagħmel l-istrateġija fid-dettal.

Din hija Green Paper li għażlet li tkun ġenerika.

Mela l-kummenti tagħna se jkunu ġeneriċi.

Qiegħda tifhimni?

THE CHAIRPERSON: Anzi jiena nħossha bil-kontra.

Din hija Green Paper li nista' nasal biex naqbel miegħek li hija kemmxejn iktar ġenerika milli speċifika u aħna, jekk irridu nagħmlu xi ħaġa ta' ġid, għax għalhekk qegħdin hawn u mhux biex noqogħdu nikkritikaw, irridu nikkritikaw ukoll imma rridu nipprovaw intejbu.

Il-punt tiegħi huwa li jekk din il-Green Paper hija nieqsa mill-affarijiet speċifiċi, mela ejjew inlaħħmuha u mhux noqogħdu nikkritikawha biss.

Dak huwa l-punt tiegħi.

CLYDE PULI: Il-kritika tista' tkun waħda kostruttiva.

Naħseb li l-kritika li għamilna s'issa kienet waħda kostruttiva.

Jekk jien qed ngħidlek biex ma teliminax iċ-childcare lil dawk li jistgħu jagħtu kontribut naħseb li nkun qed nagħmillek kritika kostruttiva.

THE CHAIRPERSON: Hija tajba u fil-fatt niżżiltha bħala punt tajjeb.

CLYDE PULI: Nista' nżid magħha wkoll.

Nista' naqbad ma' punt ieħor li kien qed isemmi l-Onor.

Fil-fatt huwa semma' l-kirjiet li jidħlu mal-kunċett tal-black economy.

Naħseb li l-kunċett tal-black economy mhux qiegħed jiġi trattat biżżejjed.

Tgħiduli x'għandu x'jaqsam dan il-kunċett mal-faqar?

Waħda minnhom għandha x'taqsam għax l-Onor.

Grech għadu kif semma' l-kirjiet li ma jkunux iddikjarati.

Mela dak ifisser li jista' jkun li l-istatistika tagħna mhux dejjem tkun qiegħda tirrifletti r-realtà u allura ma nkunux nistgħu nfasslu strateġija tajba.

Kif hemm fuq i-kirjiet tal-postijiet hemm żgur fuq ix-xogħol.

Aħna nafu kważi biċ-ċert li ċerti xogħolijiet isiru fil-black economy u allura ma jkunux reġistrati u dawk jistgħu jkunu nies li qed jidhru bħala li mhumiex qegħdin jaħdmu meta fil-fatt ikunu qegħdin jaħdmu.

U allura l-employment rate tagħna fil-verità tkun ikbar milli fil-fatt tkun qiegħda turi fl-istatistika tagħna.

Dawn ukoll huma affarijiet li ma jħalluniex nagħmlu strateġija kif suppost.

ETIENNE GRECH: Nafu li għandna sitwazzjoni hawn Malta fejn ċerti xogħolijiet ġeneralment ma jkunux iridu jagħmluhom il-Maltin u dawn jinkludu xogħolijiet fil-catering jew fil-kostruzzjoni.

Issa jekk tiġi – u nista' naċċertak li hemm kunsens nazzjonali mill-poplu Malti fuq din il-ħaġa – persuna mill-Unjoni Ewropea biex taħdem f'dawn ix-xogħolijiet m'hemm l-ebda problema, imma jekk ma jkunx hemm la Maltin u lanqas nies mill-Unjoni Ewropea li jridu jaħdmu f'dawn ix-xogħolijiet, min iħaddem ikun jista' jġib il-permess għal nies minn pajjiżi terzi.

Minħabba f'hekk l-employers li jaħdmu fil-catering, fil-lukandi, fir-restaurants u anke fil-kostruzzjoni jħaddmu nies with very cheap labour.

Niddubita jekk jaqbżux il-minimum wage.

Ovvjament irid ikun hemm min jara li kulħadd ikollu l-minimum wage.

Jiena ngħidlek li bil-minimum wage biss diġa' mhuwiex biżżejjed biex tgħix ħajja diċenti.

Fil-fatt kemm-il darba semmejna l-kunċett tal-working wage, jiġifieri li jkun hemm ċerta formola li tkun tista' tagħti idea kemm bniedem għandu jaqla' biex ikun jista' jgħix ħajja diċenti, hu u l-familja tiegħu.

U dawn huma affarijiet li rridu nindirizzawhom.

THE CHAIRPERSON: Jekk tippermettuli xtaqt ngħid xi ħaġa ladarba qegħdin titkellmu fuq ix-xogħol.

Ftit ilu kont f'konferenza - bħala Chairperson ta' dan il-Kumitat – fejn kienet qiegħda ssir diskussjoni interessanti fuq bażi Ewropea dwar il-minimum wages.

Pereżempju kienu qegħdin jiddiskutu sitwazzjoni li hemm fin-Netherlands, fejn hemmhekk għandek minimum wage differenti għal nies li għandhom 18-il sena u għadhom deħlin fid-dinja tax-xogħol u għal nies li huma daqsxejn ikbar u li allura għandhom 22 sena.

ETIENNE GRECH: Pereżempju, min għandu t-tfal żgħar.

THE CHAIRPERSON: Dik is-sitwazzjoni.

Jiġifieri wieħed irid jara affarijiet ta' dan it-tip meta għandek policy ta' kemm trid tħallas għal ċertu xogħol eċċ. Mela dik hija policy ta' min iżommha jew ta' min jibdilha?

Kif se nagħmlu distinzjoni bejn min qiegħed fuq is-social benefit u min qiegħed fuq il-minimum wage biex nagħtuh imbuttatura ħalli jidħol fid-dinja tax-xogħol?

Waħda mill-affarijiet li nara - peress li naħdem ħafna ma' nies li qegħdin jisseparaw - hi li dawn in-nies iħossuhom komdi li jgħixu fuq il-benefiċċji soċjali għax jgħidulek li jekk imorru jaħdmu se jaqilgħu ftit aktar milli jaqilgħu bil-benefiċċji soċjali u allura ma tkunx worth it.

Naħseb li parti mill-istrateġija ta' kif nistgħu neliminawha din diġa' bdejna nagħmluha fil-Baġit għax kellna l-introduzzjoni ta' sistema ta' taraġ, fejn inti tibqa' tieħu 65% mill-benefiċċji soċjali jekk tibda taħdem u mbagħad jonqos ftit u wara ftit jerġa' jonqos ftit aktar.

U b'dawn l-affarijiet nistgħu nindirizzaw din il-kwestjoni biex nagħtu mbuttatura lil min ma jaħdimx ħalli jibda jaħdem.

Fil-fehma tiegħi hemm żewġ affarijiet li jaffettwaw din il-kwestjoni.

L-ewwel għandek din id-diskrepanza li mhijiex daqshekk kbira bejn is-social benefits u l-minimum wage.

U mbagħad għandek nies oħra li qegħdin fuq il-benefiċċji soċjali u jinsabu komdi għax għandhom ukoll xogħol li mhuwiex dikjarat.

Mela għandek settur ta' nies li mhumiex jaħdmu għax qegħdin jaqilgħu l-flus mingħand l-Istat u mbagħad għandek settur ieħor ta' nies li minbarra li qegħdin jirċievu l-benefiċċji soċjali għandhom ukoll xogħol li mhuwiex dikjarat.

Naħseb li t-tnejn huma żewġ areas differenti li rridu nittrattawhom b'mod differenti.

Waħda mill-affarijiet li l-iktar li nħoss li hija importanti hija dik li jkollna strateġija fejn lil min qiegħed jikkumpensa mas-servizzi soċjali bi flus li ġejjin mix-xogħol, allura rridu naraw li dawk il-flus jiġu dikjarati bħala li ġejjin minn xogħol.

It-tieni, kif se taqta' dan l-abbuż?

Naħseb li tista' taqta' dan l-abbuż b'mod intelliġenti jekk dawn in-nies, li l-employability tagħhom mhijiex daqshekk għolja u li l-edukazzjoni tagħhom mhijiex daqshekk għolja, billi tagħtihom struttura ta' edukazzjoni li tkun mhux ta' darba jew ta' sagħtejn kollox imma li tkun on a regular basis, Monday to Friday.

U dawn ikunu jistgħu jitgħallmu suġġetti bażiċi bħal pereżempju kif japplikaw għal xogħol, kif iħejju ruħhom għall-interview u kif jagħmlu CV.

Dawn l-affarijiet forsi jidhru bħala ovvji għal min forsi għandu l-iskola imma min m'għandux xogħol u rridu ngħollulu ftit l-employability tiegħu, minbarra li tipprova tgħallmu lingwa jew mezz ieħor ta' kif jikkomunika aħjar, trid tara li dan isir f'ħinijiet fejn min ġenwinament mhuwiex qed jaħdem u qiegħed fuq il-benefiċċji soċjali se jiġi u se jibbenefika minnu.

Min-naħa l-oħra min mhuwiex fuq il-benefiċċji soċjali għax għandu bżonnhom ma jkunx jista' jibbenefika minn dik is-sistema għax dik is-sistema se tkun f'ħinijiet fejn normalment huwa jkun għax-xogħol.

Niftakarni kont noqgħod żewġ bibien 'il bogħod minn fejn kienu s-servizzi soċjali u mhux l-ewwel darba li kont nara nies ġejjin biex jagħmlu l-fingerprinting u jirreġistraw b'xi yacht irmonkat mal-karozza tagħhom!

U mhux l-ewwel darba li kont nara nies mimlijin trab minn fuq s'isfel u jfarfru t-trab minn idejhom biex ipoġġu jdejhom fil-magna tal-fingerprinting!

Dik il-persuna, l-ewwel nett m'għandhiex bżonn is-servizzi soċjali u t-tieni nett, jekk se jkun hemm sistema ta' edukazzjoni fuq bażi regolari, mit-Tnejn sal-Ġimgħa, dak li jkun mhux se jkun jista' jirreġistra u jmur għax-xogħol.

B'hekk is-servizzi soċjali jibqgħu għal min verament iridhom.

Naħseb li dik hija sistema pożittiva u li tista' tkun tajba għall-promozzjoni tax-xogħol, għall-promozzjoni tad-dikjarar tax-xogħol u tkun qiegħed telimina ċerti abbużi u jkollok sitwazzjoni fejn id-distribuzzjoni tal-ġid tal-Gvern imorru għal min verament għandu bżonn.

Naħseb li jista' jkollok nies li qegħdin jirreġistraw pereżempju biex ikunu għalliema li tista' tuża l-benefiċċju ta' dan il-proġett biex l-għalliema stess jgħallmu lil nies oħra u allura tkun qiegħed issib xogħol lil dawn l-għalliema wkoll.

Naħseb li aħna rridu nersqu lejn ċerti affarijiet bħal dawn meta ngħidu li rridu nneħħu l-abbużi, u ċioè billi nnaqqsu min-nies li qegħdin jagħmlu abbuż sfaċċat tas-sistema mhux billi sempliċiment ngħidulhom li din ma tapplikax għalik imma billi nagħmlulhom sistema edukattiva li tagħmel il-ġid minbarra li taqta' l-abbuż.

Naħseb li din hija xi ħaġa li dan il-Kumitat għandu jirrakkomandaha.

CLYDE PULI: Lil hinn mill-abbuż, fl-opinjoni tiegħi xi ħaġa nieqsa hija strateġija ċara dwar ix-xogħol.

L-ewwel nett għamilna numru ta' snin … Għax fiha vantaġġ li tqabbilha ma' numru ta' pajjiżi imma kultant trid toqgħod attent minnha wkoll li ma tkunx tip ta' one size fits all u tibda tassumi li dak li jgħodd għal ħaddieħor jgħodd għalik ukoll.

F'dan il-każ rajna li kien hemm employment rate baxxa u allura fl-aħħar snin ħdimna biex ċerti setturi jidħlu fid-dinja tax-xogħol, b'mod partikolari n-nisa u l-anzjani, billi tajnihom tax incentives ħalli jkunu jistgħu jibdew jaħdmu.

Pereżempju l-anzjani setgħu jibqgħu jieħdu l-pensjoni u l-paga bla ma jkollhom tnaqqis filwaqt li n-nisa setgħu jaħdmu mingħajr ma jħallsu taxxa.

Ovvjament kellek drive fuq l-edukazzjoni, fejn illum fl-Università għandek iktar nisa milli rġiel li qegħdin jistudjaw.

Għandek ukoll klima soċjali li nbidlet, fejn dawk li għadhom taħt il-35 sena saret kważi sine qua non għalihom li jkunu qegħdin jaħdmu l-mara u r-raġel.

Mela d-drive sabiex in-nies jaħdmu iktar - għax kien hemm ġlieda kulturali kbira - saret, ħadmet u qiegħda tirnexxi.

Ovvjament huwa rari biex jirnexxilek iddaħħal fid-dinja tax-xogħol lil xi ħadd minn ġenerazzjoni oħra u allura wieħed irid jifhem li jrid joħloq iktar xogħol u tipi differenti ta' xogħol, li jkunu qegħdin jakkomodaw lil tipi differenti ta' nies.

Illum għadha kemm ħarġet statistika li turi li l-qgħad żdied b'750 persuna.

Mela għandek 750 persuna oħra li qed ifittxu xogħol u dak jurik li li f'dan il-mument l-ekonomija mhux qiegħda toħloq biżżejjed xogħol għal kull min irid jaħdem.

Il-punt hu li għandek żieda fuq il-postijiet tax-xogħol li mhijiex tkun biżżejjed biex tlaħħaq għal kull min irid jaħdem u għal min aħna, bħala pajjiż, imbottajnih sabiex joħroġ jaħdem.

Kien għalhekk li aħna dak iż-żmien konna qegħdin ngħidu li jekk inħolqu 20,000 post tax-xogħol fil-ħames snin li għaddew, biex tibqa' b'dik ir-rata ta' qgħad f'dawn il-ħames snin irid jirnexxilek toħloq 30,000 post tax-xogħol għax se jkollok iktar nies li qegħdin jaħdmu.

THE CHAIRPERSON: Jekk inħolqu!

CLYDE PULI: Inħolqu għax fil-fatt ikkonfermathom il-UHM.

Veru li qalet li kien hemm numru minnhom li ħaduhom nies ta' nazzjonalità barranija għax kif qal l-Onor.

Grech, kien hemm min ma riedx jieħu ċertu tip ta' xogħolijiet imma dik hija xi ħaġa oħra li wieħed irid jindirizza.

Il-punt hu li dawn in-nies se jidħlu hemmhekk.

Il-fatt li l-mudell tal-faqar li ntagħżel huwa l-mudell relattiv ifisser li min qed ifittex ix-xogħol u mhux se jidħol fid-dinja tax-xogħol - u allura mhux qed tuża' il-mudell assolut fejn lil dan tgħidlu l-importanti hu li qed tiekol biċċa ħobż u li għandek saqaf fuq rasek eċċ. u qed tqabbel ma' dak is-60% - ifisser li inti, awtomatikament b'dik il-miżura qiegħed titfgħu fil-faqar!

Skont dan il-mudell u skont din il-Green Paper lil dan inti se titfgħu fil-faqar.

U allura lil hinn milli nitkellmu fuq persentaġġi, - għax sabiħ li noqogħdu ngħidu li konna r-raba' u issa waqajtu fil-ħames post u li noqogħdu nagħmlu dawn il-battibekki politiċi li ma jiswew xejn - irridu nirrealizzaw li jekk għandek żieda ta' 750 ruħ, dan ifisser li għandek 750 ruħ oħra li mhumiex qegħdin jilħqu l-aspirazzjonijiet tagħhom, kif aħna, bħala pajjiż nippretendu li għandhom jilħqu.

Għalhekk żgur li l-istrateġija tax-xogħol hija nieqsa hawnhekk.

Filwaqt li hemm l-istrateġija nazzjonali għaż-żgħażagħ li jridu jaħdmu, irridu ngħidu li din kienet imnedija qabel l-elezzjoni li għaddiet u li qed tiġi addottata llum.

Imma anke fuq il-persuni b'diżabilità naħseb li nistgħu nagħtu push ikbar u naraw kif nistgħu lil dawn in-nies indaħħluhom fid-dinja tax-xogħol.

X'tip ta' appoġġ għandhom bżonn il-persuni b'diżabilità?

L-anzjan li għadu jiflaħ jaħdem mhux tip imma xogħol irid.

X'tip ikun fis-sens mhux għax irid ikun tailor made għalih minħabba materji fiżiċi jew mentali.

Aħna kellna diskussjoni f'dan il-Kumitat stess fuq kif minħabba li qegħdin naqilbu l-istil tal-ekonomija tagħna – fejn illum hemm aċċettazzjoni ta' din l-istil ta' ekonomija mentri qabel kienet tkun ftit mistkerrħa meta tgħid sistema ekonomika neo liberali.

Imma nistgħu ngħidu li kellna, għad għandna u se jibqa' jkollna din it-tip ta' ekonomija li għandha wkoll il-casualties tagħha – u allura għandek sforz qawwi sabiex immorru iktar lejn knowledge economy, inti se jkollok faxxa isfel li huma iktar unskilled u li għandhom livell aktar baxx ta' edukazzjoni.

Jista' jkun - u naħseb dan huwa l-main challenge li għandna – li l-ekonomija tikber ħafna u xorta l-ġid ikun qed jinħoloq imma dan ma jiġix distribwit b'mod sew ma' dik il-faxxa t'isfel li qatt ma tilħaq it-tip ta' skills li hemm neċessità għalihom.

Huwa għalhekk li aħna nieħdu daqqa malajr u ninkwetaw iktar meta tkun qed tagħlaq xi fabbrika tal-manifattura għax dawk huma nies li tkun iktar diffiċli għalihom li jsibu xogħol ieħor.

Għaldaqstant l-appell tiegħi huwa li meta naħdmu biex inġibu ċertu tip ta' investiment naraw li jkollna mix tajba li toħloq xogħol għal kulħadd.

THE CHAIRPERSON: Se jkolli nagħlaq id-diskussjoni hawnhekk u aħna se nerġgħu niltaqgħu nhar it-Tlieta li ġejjin.

CLYDE PULI: Veru li hemm data imma nitolbok biex tagħmel enfasi qawwija li jiġi xi ħadd dakinhar.

Dan huwa l-Parlament u jixraqlu d-dinjità tiegħu.

U min jitla' hawnhekk jitla' biex jixhed.

Issa jekk ikun hemm bżonn naraw kif niftiehmu u nibdlu d-data.

Irridu nkunu flessibbli aħna wkoll u naraw li jkollna xi ħadd min-naħa tal-Gvern biex iwieġeb il-mistoqsijiet tagħna.

THE CHAIRPERSON: M'għandix dubju li se jipprovaw jakkomodawna billi jiġu hawnhekk.

Inħoss li la din il-Green Paper qiegħda toħroġ mill-Ministeru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, aħna nistaqsu lill-Ministru sabiex jew tiġi hi jew inkella tibgħat lil xi ħadd idoneu sabiex iwieġeb il-mistoqsijiet li għandu l-Onor.

Puli u li jistgħu jinqalgħu mingħand ħaddieħor f'dan il-Kumitat.

Nagħtuhom id-data u l-ħin u nisperaw li jaslu.

Imma jekk ikun hemm xi problemi nipprovaw nirranġawhom.

Nixtieq li nżommu d-data minħabba l-problema taż-żmien.

CLYDE PULI: Il-laqgħa tista' tkun it-Tnejn, it-Tlieta jew l-Erbgħa għax aħna m'aħniex marbutin ma' ħin.

THE CHAIRPERSON: Għamilniha t-Tlieta għax it-Tnejn se nkun imsiefra u se nasal lura t-Tlieta stess.

U se nagħmluha fil-5.00 p.m. minħabba li hemm il-Kumitat tal-Abbozzi ta' Liġijiet aktar tard u jiena mistiedna fih u mbagħad l-Erbgħa hemm kumitati oħra.

CLYDE PULI: Għandek il-Ministru, is-Segretarju Parlamentari jew xi konsulent.

Jiġifieri xi ħadd ikun jista' jiġi żgur.

THE CHAIRPERSON: Mhux għalhekk kont qiegħda ngħidlek li m'għandix dubju li xi ħadd se jiġi.

Jekk għandna bżonn li jiġi xi ħadd, se jkollna lil xi ħadd hawnhekk.

Issa jekk ma jkunx xi ħadd li jissodisfak, ngħidlek għalfejn ma setax jiġi lil min staqsejna għalih.

Dak kien il-punt tiegħi u mhux li ma jiġi ħadd.

Xi ħadd se jiġi imma jekk qed nitolbu li tiġi l-Ministru u mbagħad din ma tkunx tista' tiġi u inti tistaqsini għalfejn ma ġietx, inkun nista' ngħidlek li ma ġietx għall-grazzja tal-argument minħabba li ma setgħetx.

Jien lanqas irbattek li tiġi l-Ministru bilfors.

L-importanti li jiġi xi ħadd li jista' iwieġeb.

THE CHAIRPERSON: M'għandix dubju li jkun jista' jiġi xi ħadd mill-Ministeru.

Jekk inti se tkun qiegħed hawn minflok xi ħadd minn sħabek, ninformak li l-laqgħa se tkun nhar it-Tlieta fil-5.00 p.m. Grazzi.

Fit-8.15 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 18 ta' Frar 2014 fil-5.00 p.m.