KUMITAT PERMANENTI DWAR ILPRIVILEĠĠI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 6

LErbgħa, 15 ta' Ottubru, 2014

Stampat flUffiċċju talIskrivan

Prezz € 2.50

KUMITAT PERMANENTI DWAR ILPRIVILEĠĠI

Laqgħa Nru 6

LErbgħa, 15 ta' Ottubru, 2014

IlKumitat iltaqa' filPalazz, ilBelt Valletta, fil11.09 a.m.

IlMinuti talLaqgħa Nru 005 li saret fil31 ta' Lulju 2014, ġew ikkonfermati.

MR SPEAKER: Qabel ma nibdew għandi talba millmedia biex jittieħdu filmati u ritratti talewwel ftit minuti tallaqgħa.

Hawn oġġezzjoni?

KAŻ TA' KSUR TA' PRIVILEĠĠ IMRESSAQ MILLPRIM MINISTRU LONOR.

JOSEPH MUSCAT FILKONFRONT TALKAP TALOPPOŻIZZJONI LONOR.

SIMON BUSUTTIL (KONT.)

MR SPEAKER: IlKumitat qiegħed jiltaqa' llum biex inkomplu nikkunsidraw ilkaż ta' ksur ta' privileġġ li kien imqajjem millPrim Ministru filkonfront talKap talOppożizzjoni fisseduta 55 tat30 ta' Settembru tassena loħra.

Kif tafu wkoll, għal laqgħa tallum kien mgħajjat idDirettur Ġenerali talOLAF, isSur Giovanni Kessler, li kif tafu millkorrispondenza eċċ. li bgħattilkom, mhux se jkun quddiem dan ilKumitat; mhux se jidher; ma ġiex; mhux qiegħed hawn.

Filfolder, għandkom issibu lkorrispondenza kollha li għaddiet bejn luffiċċju tiegħi u sSur Giovanni Kessler u se nirreferi għalihom kronoloġikament.

Mhux se noqgħod naqrahom, għandkom ilpakkett hemmhekk.

Ovvjament, nixtieq li dawn ikunu pubbliċi biex kulħadd ikun jaf x'inhu jsir bejn dan luffiċċju u sSur Giovanni Kessler.

Hemm ittra tat18 ta' Ġunju 2014 mingħand lAġent Skrivan talKamra lisSur Kessler fejn intalab jidher quddiem ilKumitat fillaqgħa skedata għall4 ta' Lulju.

Imbagħad, għandkom ittra tat2 ta' Lulju 2014 mingħand isSur Kessler fejn hu elenka dawk ilfatti li hu jħoss jistgħu jkunu ta' relevanza għallKumitat u fejn qal li huwa jibqa' dispost li jidher quddiem ilKumitat f'xi laqgħa sussegwenti; dan qalilna li hu lest li jiġi hawnhekk.

Imbagħad, hemm korrispondenza bejn luffiċċju tiegħi u sSur Kessler datata 30 ta' Ġunju u 3 ta' Settembru 2014 fejn luffiċċju tasSur Kessler ġie nnotifikat li lKumitat kien qed jaqbel dwar iddata li tana hu tal15 ta' Ottubru 2014 – li hija llum – liema data kienet issuġġerita millistess uffiċċju tasSur Kessler.

Imbagħad, hemm ittra tas16 ta' Settembru 2014 mingħand isSur Kessler fejn hu jirreferi għallittra tat2 ta' Lulju u jgħid li m'għandu xejn xi jżid malkontenut ta' dik littra u listess ittra għandha titqies, skont hu, bħala xxhieda tiegħu.

Hu għalaq billi qal li jħoss li għaldaqstant ma kienx baqa' raġuni għaliex jidher quddiem dan ilKumitat.

Dawn kollha qegħdin għandkom.

Mela, lewwel tana ddata, imbagħad qalilna li m'għandux għalfejn jidher.

Imbagħad, għandkom littra datata 2 ta' Ottubru 2014 mingħandi lisSur Kessler, ktibtha jien personali, fejn ġie kkomunikat lilu ddeċiżjoni ċara talKumitat li ltaqa' fil31 ta' Lulju li sSur Kessler kien mistenni jidher quddiem dan ilKumitat; din kienet littra tiegħi.

Imbagħad irċevejt laħħar ittra li hi komunikazzjoni tasSur Kessler tal10 ta' Ottubru 2014 fejn hu, għal darb'oħra, jgħid li dak li qal flittra tat2 ta' Lulju għandu jiġi kkonsidrat bħala xxhieda tiegħu u li għaldaqstant qed jerġa' jissuġġerixxi li lpreżenza tiegħu quddiem dan ilKumitat mhijiex meħtieġa.

Mela, għandkom ilkronoloġija talkorrispondenza kollha li ovvjament għandkom ukoll kopja tagħha, imma nitlob irreazzjoni tagħkom għal dak li qed jgħid isSur Kessler, speċjalment flaħħar ittra li kitibli, biex naraw kif se nipproċedu filkonfront ta' dan ixxhud.

CHRIS SAID: Sur President, ovvjament, aħna nibqgħu nsostnu li għandna nisimgħu lil dan ixxhud b'kull mezz, jiġifieri jekk ikunx preżenti hawn jew jekk ikunx video conferencing, dak naraw xi jkun jaqbel; però, flaħħar ittra tiegħu, isSur Kessler stess qiegħed jagħmel referenza għallawtorizzazzjoni li għandu bżonn minnaħa talKummissjoni Ewropea.

Nitlob lilek, Sur President, bħala Chairman ta' dan ilKumitat u bħala President talKamra, li tikteb lillPresident talKummissjoni u tinfurmah li dan ilKumitat għandu bżonn li jisma' xxhieda tasSur Kessler.

MR SPEAKER: Lewwel qalli se nagħtik iddata, u issa qalhieli!

CHRIS SAID: Iva, imma qed nara laħħar ittra li kiteb, u allura qed nitlob li inti tikteb direttament lillPresident talKummissjoni biex jagħti din lawtorizzazzjoni; flaħħar millaħħar, jaqa' taħtu.

MR SPEAKER: Flaħħar ittra qed jagħmilhieli ċara li xtaq li ma jiġix.

Hekk qed nara jiena, imma ħalli nara rreazzjoni li hawn.

LOUIS GRECH: Sur President, naħseb li bgħattna għalih darba darbtejn; flaħħar ittra għamilthielu ċara li hu mistenni u tixtieq li jidher quddiem dan ilKumitat.

MR SPEAKER: Kienet deċiżjoni talKumitat.

LOUIS GRECH: Hu, għal darba darbtejn – filfatt, fis16 ta' Settembru u fl10 ta' Ottubru – qalilna li m'għandux iktar xi jżid malkontenut talittra tat2 ta' Lulju.

Naħseb inutli li wieħed ikompli jsostni, b'xi mod jew ieħor, li terġa' tiktiblu biex jerġa' jgħidlek li dak li se jgħid diġà qiegħed f'dik littra.

Naħseb li nafu rrisposta li nistennew mingħandu.

Għalhekk, nassumi li m'għandna bżonn xejn iktar u nieħdu dik littra bħala xxhieda tiegħu.

CHRIS SAID: Jiġifieri inti qed tgħid li littra li kiteb għandha tkun ixxhieda tiegħu?

LOUIS GRECH: Hekk qed jitlob.

CHRIS SAID: Int qed taqbel li hekk.

Le, aħna ma naqblux!

Aħna nsostnu li għandu jixhed, issa b'liema mezz nistgħu naqblu bejnietna; jekk hija diffiċli biex isib jumejn biex jiġi tista' ssir anke by video conferencing, m'għandix problema.

LOUIS GRECH: Le, ma qalx li hija diffikultà.

CHRIS SAID: Naf li ma qalx hekk imma jien qed nara lkorrispondenza u flaħħar ittra donnu qed isib diffikultà:

Minn dak li qal hu stess f'dik littra, qed nitlob lil Mr Speaker biex jikteb hu lillPresident talKummissjoni u jgħidlu li dan ilKumitat qed jinsisti li jagħti xxhieda.

LOUIS GRECH: Jidhirli li diġà qiegħed jagħmilha ċara, naħseb li lKummissjoni qed iżżommu mhijiex irraġuni prinċipali; qed jgħid ċar u tond li ma jixtieqx jidher quddiem dan ilKumitat.

Ma jixtieq jidher la b'mod dirett u lanqas b'mod indirett, la jiġi hawn u lanqas b'video conferencing għax hu jkompli jsostni li m'għandux iktar xi jżid ma' dik littra li tat2 ta' Lulju.

MR SPEAKER: Reazzjonijiet.

DAVID AGIUS: Sur President, jekk isSur Kessler qed iħoss hekk, ma jfissirx li aħna bħala Kumitat inħossu bħalu.

Aħna nħossu li għandna iktar mistoqsijiet x'nagħmlu u allura qegħdin nitolbu lilek biex inti, jekk hu qed jgħid li jrid lawtorizzazzjoni millKummissjoni Ewropea, tikteb lillPresident talKummissjoni – għax bħala parlament nazzjonali għandna lawtorità ngħidu x'qed jiġri lillPresident talKummissjoni Ewropea – u nitolbuh biex hu jagħtih ilgoahead biex jiġi.

MR SPEAKER: Qabel ma nkomplu, jekk taraw ilpakkett talkorrispondenza li għandkom, Onor. David Agius, Onor. Chris Said, hu jrid lawtorizzazzjoni mingħand ilKummissjoni billi nibagħtulu ddomandi kollha li ser jiġu mistoqsija, mhux sempliċiment awtorizzazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Irrispondejtu.

Irrispondejt kollox imma nixtieq nippreċiża.

Flemail tat8 ta' Awwissu – ovvjament dejjem nikkorrispondi jekk mhux dirett, permezz talIskrivan talKamra – qal hekk:

Mela, irid iddomandi u ssuġġett relatat maddomanda.

Jiġifieri – jien qed ngħidlek x'qal – jekk tagħmillu domanda, imbagħad tgħidlu li għandek domanda oħra, se jgħidlek dik ma tajthilix, mhux se nirrispondiha.

Dik lawtorizzazzjoni li jrid.

LOUIS GRECH: Lawtorizzazzjoni mhijiex fuq ilkwestjoni jekk għandux jiġi hawn jew le imma fuq ir-risposta.

Hu qed jgħidlek to reply, fuq ilkontenut.

Mhux qed jgħid jekk għandux bżonn ilpermess talKummissjoni biex jiġi hawnhekk.

Naħseb li jekk irid awtorizzazzjoni millKummissjoni jfittixha hu.

MR SPEAKER: Ma kienx ilkaż li għandu bżonn lawtorizzazzjoni biex jiġi għax hu tana data millewwel.

Forsi ma spjegajtx biżżejjed, għalhekk ridt naqralkom din littra.

Hu jrid li jkollu lawtorizzazzjoni wara li jkun jaf iddomandi kollha li se jiġu ppreżentati millmembri ta' dan ilKumitat.

LOUIS GRECH: Mela xi ħadd jgħidlek x'se tagħmel!

CHRIS SAID: Konna għednielu fuq xiex se jixhed.

DAVID AGIUS: Sur President, dan huwa civil servant talUnjoni Ewropea, għandu bżonn lawtorizzazzjoni mingħand ilPresident tiegħu; qegħdin nitolbuk biex inti, bħala logħla uffiċjal ta' dan ilParlament, ġentilment, jekk m'hawnx oġġezzjoni, tikteb lillPresident talKummissjoni u tgħidlu: iscivil servant tiegħek qed jgħid hekk.

Aħna bħala Kumitat, bħala Parlament Malti, għandna bżonnu biex jiġi jixhed f'dan ilkaż.

Diġà tajnieh ittopics, awtorizzah u ibagħtu.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, m'aħniex qed niftiehmu u wisq nibża' li lOnor.

Agius ma fehemx ilkontenut talittra.

Hu mhux qed jitlob awtorizzazzjoni millKummissjoni Ewropea biex jiġi jixhed.

Hu qed jgħidilna … (Interruzzjonijiet) Agħti ċans, aqra ttielet paragrafu, hu qed jgħidlek: agħtini ttopics minn qabel, qed jirreferi speċifikament … (Interruzzjonijiet) Agħtini ċans, Onor. Agius, inti tkellimt, issa nitkellem jien.

Hu qed jgħid: agħtini ttopics, hu qed jirreferi b'mod speċifiku għaddomandi.

Issa, lewwel nett irridu niddeċiedu jekk proċeduralment għandniex nagħtu ddomanda minn qabel għax, kif jaħdem dan ilKumitat, qatt ma jagħti ddomandi minn qabel lixxhud.

Ittieni nett, lawtorizzazzjoni m'għandhiex tkun – anke jekk lIspeaker jilqa' ttalba tiegħek – biex jiġi jixhed, għax hu mhux qed jitolbok li jiġi jixhed.

LOUIS GRECH: Biex jirrispondi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Hu jrid talba minnaħa tagħna biddomandi kollha li intom tixtiequ tagħmlulu għax dan huwa xhud li, wara kollox, triduh intom.

CHRIS SAID: Sur President, nissuġġerixxi u nitlob li tikteb lillPresident talKummissjoni Ewropea biex jawtorizzah jiġi jixhed dwar linvestigazzjoni ta' John Dalli.

LOUIS GRECH: Hu mhux qed jistaqsi jekk għandux awtorizzazzjoni biex jixhed għax diġà kien qalilna li …

DAVID AGIUS: Mhux hu kien qalha.

LOUIS GRECH: Iva, hu kien qalha.

DAVID AGIUS: Mhux hu kien qalha.

LOUIS GRECH: D'Ambrosio kien qalha.

DAVID AGIUS: Mela mhux hu qalha!

(Interruzzjonijiet) Issa għandna littra tasSur Kessler.

MR SPEAKER: Apparti littra, ħa nirreferikom – għax aħjar nimxu ma' dak li għandna stabbilit skont ilproċedura ta' dan ilKumitat … (Interruzzjonijiet) Agħtuni ċans!

DAVID AGIUS: Ma triduhx jiġi hawn!

(Interruzzjonijiet) Mela ħallih jiktibha!

LOUIS GRECH: M'għandux x'jaqsam ilPresident talKummissjoni.

MR SPEAKER: Mhijiex problema.

M'għandniex għalfejn nagħmlu din irreazzjoni għax għandna kollox hawn.

Kif għadu kemm qal ilMinistru Edward Zammit Lewis, x'inhi lproċedura f'dan ilKumitat?

Dan ilKumitat għandu proċedura stabbilita.

Kif tafu, aħna għandna lGuide for witnesses appearing before the Public Accounts Committee li huma applikabbli għal dan ilKumitat.

Jekk nieħdu lparagrafu 15 ta' dawn ilguidelines jgħid hekk:

Fuq xiex qegħdin nitkellmu?

Qegħdin nitkellmu fuq ksur ta' privileġġ eċċ.

Imma ma jgħidx li għandna nagħtuh iddomandi.

Mela, dak li qed jitlob isSur Kessler – li nagħtuh iddomandi – ma jistax jiġi acceded to.

Jekk jiġi hawn u nistaqsuh fuq xi ħaġa li ma jkunx awtorizzat fuqha, iwieġeb u jgħid m'iniex awtorizzat li nwieġeb fuqha.

MR SPEAKER: Ilpunt qiegħed hawn, dan ktibnielu għal darba, darbtejn, tlieta għax issa tlift ilfil ta' kemmil darba rrispondejt; u dan ma ġiex.

Qed jgħid li dak li jrid jgħid qalu flittra tat2 ta' Lulju.

Hawn żewġ reazzjonijiet.

Hawn reazzjoni talOppożizzjoni li qed tgħid li dan ilKumitat għandu jawtorizzani nikteb lillPresident talKummissjoni u ngħidlu li aħna xorta rriduh lisSur Kessler.

Mhux hekk qed tgħidu?

Biex jagħtuh ilpermess.

LOUIS GRECH: Biex jagħtuh ilpermess li jiġi.

CHRIS SAID: Le, mhux hekk qed ngħidu.

Aħna qed ngħidu li aħna xorta għandna bżonnu bħala xhud minkejja li nnaħa talGvern qed taqbel li lkontenut ta' dik littra għandu jittieħed bħala xxhieda tasSur Kessler, u biex naslu biex jiġi, qed nitolbu lilek – in vista ta' dak li kiteb fittielet paragrafu – biex tikkomunika direttament malPresident talKummissjoni biex jawtorizzah jixhed.

MR SPEAKER: To be fair, hu talabni biex anke nagħtih iddomandi.

MR SPEAKER: Ejjew naqrawha flimkien.

(Interruzzjonijiet) Nafu naqraw blIngliż!

CHRIS SAID: Laħħar ittra tiegħu:

Ittopics mhumiex iddomandi.

Veru li qabel jista' jkun li lassistent tiegħu ta intenzjoni oħra però hu, Kessler, flaħħar ittra li kiteb li hija littra tal10 ta' Ottubru jekk m'iniex sejjer żball – li ovvjament it supersedes ilkorrispondenza ta' qabel – qed jgħid:

Issa aħna qed ngħidu, li tikteb lilu u jekk hemm bżonn lillPresident talKummissjoni u tgħidlu x'se jkunu ttopics.

Issa jekk jiġi hawn u nistaqsuh jekk lIngilterra xtratx illaħam minn ma nafx fejn, jista' jgħidlek dan ittopic ma kienx kopert u għandu dritt li ma jweġibx.

Ittopics li se nistaqsuh fuqhom huma linvestigazzjonijiet tiegħu talOLAF.

Nitolbuh iġib lawtorizzazzjoni fuq dak ittopic u flistess ħin titlob lillPresident talKummissjoni biex jagħtih dik lawtorizzazzjoni.

MR SPEAKER: Araw intom għax din ...

DAVID AGIUS: Allaħares naċċettaw dak li qed jgħid Kessler hawnhekk għax kull xhud li ntellgħu taf x'jibda jagħmlilna?

Jibda jiktibhomlna u jgħidilna dak li hemm miktub.

MR SPEAKER: Le, mhux ilkaż.

DAVID AGIUS: Le mhux ilkaż?

MR SPEAKER: Le, mhux ilkaż u ngħidlek għaliex.

Ilproċedura f'każ ta' xhud Malti hi li lParlament jista' jawtorizza larrest tiegħu u jinġieb hawnhekk.

Filkaż ta' xhud barrani, ilKumitat mhuwiex awtorizzat.

DAVID AGIUS: Lewwel nett mhuwiex barrani huwa Ewropew u, ittieni nett, huwa civil servant talKummissjoni Ewropea li Malta hija ġurisdizzjoni tagħna wkoll.

(Interruzzjonijiet)

Meta jinqala' xi ħaġa proċedurali jkolli nirrispondi millewwel.

Din hija xi ħaġa ta' proċedura.

David Agius, korrettement, qed jagħmel statement u għandu raġun jagħmlu; però filkaż ta' xhud Malti, le, ma jistax isir għax xhud Malti jekk ma jiġix ...

DAVID AGIUS: Sur President, kien hemm min kellu lintenzjoni li jarrestah lisSur Kessler kieku ġie hawn!

MR SPEAKER: Dik ħalliha issa!

(Interruzzjonijiet) M'għedt xejn, Onor. Grech.

LOUIS GRECH: Mela dak li qed jgħid hu.

DAVID AGIUS: Għalhekk.

CHRIS SAID: Dak li inti u lGvern tiegħek aċċettajtu bħala xhieda ftit talminuti ilu qalha.

LOUIS GRECH: Flistess ittra dan qal:

Imbagħad, ikompli jgħid li għaldaqstant mhux qed jara nneċessità li hu jiġi jagħti xxhieda tiegħu.

DAVID AGIUS: Sur President, dak kien hemm korrispondenza maluffiċċju talIspeaker, magħna; aħna nagħmlu ddomandi!

LOUIS GRECH: Ittopics mhux aħna tajniehomlu?

DAVID AGIUS: U aħna nagħmlu ttopics.

(Interruzjonijiet)

MR SPEAKER: Inutli toqogħdu tagħmlu cross debate.

Ejjew nimxu skont x'tgħid ilproċedura.

F'każ ta' xhud li ma jridx jitla' quddiem dan ilKumitat u jgħix Malta, dan ilKumitat għandu lpoter li jawtorizza li jinġieb quddiemu.

S'hawnhekk miftehmin.

Jekk huwiex Ewropew, barrani, għalija Ewropew u mhux Ewropew, barra minn Malta qiegħed.

Dan ilKumitat għandu poter jordna li sSur Kessler jinġieb hawnhekk b'arrest għax qiegħed jisfida lordni talKumitat?

Le, m'għandux.

Aħna pprovajna b'mod ġentili, diplomatiku eċċ. biex dan jiġi hawnhekk u rrispondiena b'kull tip ta' komunikazzjoni; sa tana data – hu tana data, ma tajthielux jien iddata – tal15 ta' Ottubru, akkomodajnieh u tajnieh iddata.

Reġa' beda jikkorrispondi li kiteb dik littra, u ma kitibx dik littra … eċċ. Flaħħar, wasal biex qal:

Ittopics kollha għaddejniehomlu, jiġifieri ssuġġett għalfejn intalab minn dan ilKumitat biex jiġi ngħata.

Aqraw littri, hemm ilpakkett u jiena nixtieq li dawn ikunu pubbliċi – tajjeb? – ħalli kulħadd ikun jaf x'qed isir f'dan ilKumitat għax inħoss li ttrasparenza għandha tkun ilħin kollu.

Tajjeb.

Mela, hu qed jgħid li lKummissjoni trid tawtorizzah biex jirrispondi.

X'qed jgħid?

Dak li inti għedtli – għalfejn irid jiġi hawn – għalija dak diġà rrispondejtu.

Dan x'qed jgħid hawnhekk.

Irrid irreazzjoni tagħkom.

Kien hemm diversi reazzjonijiet, mhux se noqogħdu nirrepetu.

David Agius, ġustament, staqsa x'jiġri jekk ikollok xhud li jikteb u jgħidlek: dik levidenza tiegħi.

Filkaż ta' xhud Malti le.

Xhud Malti ma jistax jagħmilha.

Xhud barrani jista' jagħmilha?

Le, m'għandux jagħmilha, għandu jiġi.

Fiddawl talfatt li dan bagħatha, għandna poter li dan inġibuh 'l hawn?

Din listorja kollha.

Ara taqblux, ħalli nkunu korretti.

Naħseb li legalment jiena diġà korrett, li dan ilKumitat jieħu parir legali dwar ilpożizzjoni ta' xhud barrani jew Ewropew li qed jirrifjuta li jiġi hawn, jew qed isib kull raġuni biex ma jiġix.

DAVID AGIUS: Sur President, hu qed jitlob li jkollu lpermess mingħand ilKummissjoni Ewropea; "to grant me the authorisation".

CHRIS SAID: Aħna qed nitolbuk li tikteb inti.

X'inhi lproblema li tikteb inti għannom talKumitat … (Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk tawtorizzawni, Onor. Said …

CHRIS SAID: Aħna nawtorizzawk.

MR SPEAKER: IlKumitat irid jawtorizzani.

CHRIS SAID: Iva, aħna nawtorizzawk.

Aħna qed nawtorizzawk, anzi għamlilna ttalba u ovvjament naqblu magħha la għamlilna ttalba, li inti, in vista tattielet paragrafu talittra tiegħu, tikteb lillPresident talKummissjoni.

X'fiha ħażin billi inti tikteb lillPresident talKummissjoni biex jawtorizzah jiġi u jixhed fuq dak li tlabnieh?

LOUIS GRECH: Ma naħsibx li hekk qed jitlob.

Onor. Said, hu qed jgħid li jrid ikun jaf ittopics; ittopics diġà tajniehomlu, jiġifieri anke kieku kellna nadottaw dan issuġġeriment li qed tgħidu intom, lewwel ħaġa li trid issir hi li aħna nagħtuh ittopics.

Wara li jingħata ttopics, hu jitlob awtorizzazzjoni mingħand ilKummissjoni biex jirrispondi.

MR SPEAKER: Kont tajthomlu diġà ttopics.

LOUIS GRECH: "… to be able to reply", mhux biex jiġi.

Jekk taqra littra sew, huwa jgħid: agħtini ttopics jekk hemm xi ħaġa iktar milli għedtuli qabel – għax dak ilġist ta' kollox – u jekk ikun hemm xi ħaġa, jien immur lura għand ilKummissjoni u jagħtuni lawtorizzazzjoni jekk għandix nirrispondi jew le, minħabba li lkaż hu li hu; imma mhux qed jgħid li jrid xi awtorizzazzjoni biex jiġi Malta jew aħna qed ngħidu biex ma jiġix Malta.

Dan darba, darbtejn, tliet darbiet tlabnieh biex jiġi Malta.

Hu qed jgħid, agħtuni ttopics jekk għandkom topics ġodda.

Jekk għandna topics ġodda iktar minn dak li tajnieh qabel, ngħiduhomlu biex ikun jista' jirrispondi.

MR SPEAKER: LOppożizzjoni trid li jiena nikteb lillKummissjoni … (Interruzzjonijiet)

LOUIS GRECH: Mhux hekk qed jgħid!

MR SPEAKER: Le, lOppożizzjoni.

CHRIS SAID: X'qed ngħidu aħna.

Intom mhux qed taqblu li lIspeaker jikteb lillKummissjoni, ma jimpurtax.

Tiġi recorded li intom mhux qed taqblu li lIspeaker jikteb lillKummissjoni.

LOUIS GRECH: Mhux hekk qed ngħidu.

CHRIS SAID: Hekk qed tgħidu għax kieku qbilna diġà u għalaqna lkaż u mxejna.

LOUIS GRECH: Ara lloġika talittra li semmejt int … (Interruzzjonijiet) Ippermettili, Onor. Said.

CHRIS SAID: Onor. Viċi Prim Ministru, naf x'qed ngħid.

Aħna qegħdin nitolbu lillIspeaker jikteb lillPresident talKummissjoni ...

LOUIS GRECH: Mhux hekk qed jitolbok.

CHRIS SAID: Ma jinteressanix x'qed jitlob Kessler!

Jien li jinteressani hu li jiġi hawn; u la jinteressani li jiġi hawn qed nitlob lillIspeaker jikteb lillPresident talKummissjoni, jgħidlu x'ġara s'issa, u jgħidlu: x'irridu nagħmlu aħna biex dan jiġi jixhed?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ara naqblux, ħalli nimxu għax se neħlu, għandi xhud hawn barra by the way, ma noqogħdux ninħlew fuq proċedura.

Proċeduralment, kif nafha jien, jidher li għandna problema peress li mhux Malti.

Taqblu li nieħu parir legali mbagħad inkun nista' nimxi minn hemmhekk anke fuq dan li qed nitkellmu?

DAVID AGIUS: Nista' nara kopja talguidelines li kkwotajt minnhom?

Huma guidelines magħmulin millParlament hux hekk?

Mhux b'liġi.

MR SPEAKER: Mhux ovvja!

DAVID AGIUS: Jiġifieri guidelines jistgħu jinbidlu.

(Interruzzjonijiet) Kemm qed tirrabja Sur Grech illum?

X'jitlagħlek illum Sur Grech!

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

Ilguidelines huma approvati millKumitat dwar ixXogħol talKamra biex nimxu fuqhom.

CHRIS SAID: Aħna qed nerġgħu nsostnu li, minkejja dak kollu li ġara s'issa – ħalli ma noqgħodx biss fuq littra ta' Kessler – innaħa talGvern qed taqbel li għandha tittieħed bħala xhieda littra li bagħat, u dik aħna qed naqblu li għandha tittieħed bħala xhieda ...

MR SPEAKER: Ħalli nivverbalizza, ittnejn taqblu li dik tkun parti mixxhieda.

CHRIS SAID: Iva, huwa dokument li qed jittieħed bħala xhieda.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Jiġi rreġistrat iddokument flatti.

CHRIS SAID: Iva, qbilna, però għad hemm numru ta' mistoqsijiet oħra li aħna nixtiequ nagħmlu.

MEMBRU: Li huma?

CHRIS SAID: X'ħin niġu biex nagħmluhom nagħmluhom, relatati malkaż, relatati maxxhieda tiegħu biex jamplifika fuq dak li kiteb f'dik littra.

Xhud jista' JG sentenza imma fuq dik issentenza tista' tagħmillu għaxar mistoqsijiet oħra.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: U għandek dritt li tagħmilhom.

CHRIS SAID: U għandi dritt li nagħmilhom.

In vista ta' dak li ġara s'issa, fejn allura jidher li dan qed jgħid "dak li kelli ngħid għedtu u m'għandix iżjed xi nżid".

MR SPEAKER: Dik qalha tliet darbiet.

CHRIS SAID: Aħna qed ngħidu: irridu nagħmlulek iżjed mistoqsijiet.

In vista ta' dan, qegħdin nitolbu lilek, Sur President, biex tikteb lillPresident talKummissjoni, tispjegalu x'ġara u tispjegalu li aħna dan ixxhud irriduh u biex jieħu lpassi minnaħa tiegħu biex dan jiġi.

Flaħħar millaħħar, int qisek għandek civil servant hawnhekk u tikteb lillhead tiegħu biex ilhead jibagħtu jixhed jew jieħu lpassi li hemm bżonn biex jagħti linformazzjoni.

LOUIS GRECH: Naħseb li lewwel ...

CHRIS SAID: Din in vista talfatt li kieku kien Malti, kif qed jgħid Mr Speaker …

MR SPEAKER: M'għandi lebda problema, kieku kien Malti diġà qiegħed hawn quddiemi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Issitwazzjoni hija differenti.

LOUIS GRECH: Sur President, naħseb trid tieħu lparir legali biex tara jekk tistax titlob … (Interruzzjonijiet) Ittieni, aħna m'għandna xejn kontra li jiġi hawnhekk u nkomplu bixxhieda.

Għamilnieha ċara darba, darbtejn, tliet darbiet; però hija ċara wkoll minn dan li qed jgħid, li qabel ma jiddeċiedi li jiġi Malta, hu jrid ikun jaf ilmistoqsijiet u ttopics kollha li inti tistaqsih u probabbilment jerġa' jirrispondik bilmiktub.

DAVID AGIUS: Dan se jiġi Malta!

Dan għada pitgħada se jiġi Malta jew bilvideo conferencing!

MR SPEAKER: Anke fuq ilvideo conferencing ilproċedura hija li trid tkun preżenti, apparti dik, dik ħaġa oħra.

(Interruzzjonijiet) In ogni caso, dik imbagħad niddiskutuha.

Żgur li qegħdin naqblu – għax għandna lguidelines – li ddomandi, jekk jitlobhom, ma nistgħux nagħtuhomlu u qiegħda ċara filguidelines, miktuba li ma tistax, not acceded, però ttopics tajniehomlu għal darba, darbtejn, tlieta; però qegħdin naqblu li nieħu parir legali.

CHRIS SAID: Ħa nagħmel punt ieħor ħalli nipprovaw nissimplifikaw, jekk ikun hemm bżonn nispeċifikaw iżjed mingħajr ma nagħmlu lmistoqsijiet diretti, fuq xiex irriduh jitkellem, imbagħad nagħmluha.

(Interruzzjonijiet) M'iniex se nibagħtlu domandi imma jista' jkun li jekk ikollna indikazzjoni millKummissjoni u tgħidilna le, tridu tagħtuh ittopics għax ovvjament dan huwa xhud ...

LOUIS GRECH: Ittopics diġà qegħdin hemm però jista' jkun li jkollok bżonn xi ħaġa iktar milli hemm imniżżla.

Aħna qed ngħidu li nagħtu linja ġenerali ...

CHRIS SAID: Aħna tajnieh topic sentenza waħda, jiġifieri aħna għednielu rriduk tixhed ...

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Mhu veru xejn li hu ma jafx fuq xiex irid jixhed għax kieku ma rrilaxxax littra datata 2 ta' Lulju ta' din issena fejn b'mod speċifiku ta line of events.

Li ma jafx fuq xiex se jixhed, u inti tajt topics mhux domandi, mhuwiex ilkaż.

CHRIS SAID: Le, mhux qed ngħid li ma jafx.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Ittieni nett, naħseb li dan se jiġi lura, qed nantiċipa b'mod kunfidenti, u se jitolbok iddomandi.

Ittielet nett, xi ħaġa li jrid jara Mr Speaker, u miegħu aħna lMembri fuq dan ilKumitat, hija jekk nistgħux nagħtuh iddomandi.

Jekk lIspeaker, kif tajjeb qed jissenjalalna, qed jgħidilna li proċeduralment se nkunu skorretti jekk nagħtuh iddomandi, irridu neżaminawha, għax jekk se jitlobna ddomandi, se niġu hawn, niffaċċjaw sitwazzjoni oħra fejn se ngħidu: irridu nagħtuk iddomandi però ma nistgħux nagħtuhomlok.

MR SPEAKER: Abbażi talittra li qed jagħmel referenza għaliha kull darba tat2 ta' Lulju, flaħħar ittra li kiteb lili jgħid hekk:

Ittopic kien ilksur ta' privileġġ.

Dan qed jgħid li: ittopic nafu, dak li tajtni, irrispondejtek, m'għandix għalfejn nidher; però, fuq dak li qed jgħid lOnor.

Chris Said u li qegħdin naqblu minnaħa talOnor.

Membri talKumitat, nieħu lparir legali dwarha.

CHRIS SAID: Imbagħad, jekk ikun hemm bżonn nagħtu indikazzjoni eżatt xi rridu mingħandu, nagħmluha wkoll u nibgħatuhielu bilmiktub.

MR SPEAKER: Noqogħdu attenti għax inkella nkunu qegħdin nagħmlu diskriminazzjoni maxxhieda loħra.

OWEN BONNICI: Ma rridx li niġu f'sitwazzjoni li Malti jiġi f'pożizzjoni agħar minn xi ħadd mhux Malti.

LOUIS GRECH: Għandek anomalija hawnhekk.

OWEN BONNICI: Għax ilguidelines jgħidu…

CHRIS SAID: Imma lIspeaker qed jgħidilna li ma jistax jisfurzah jiġi.

LOUIS GRECH: Imma lanqas tista' tagħtih ilmistoqsijiet u tikkrea anomalija.

OWEN BONNICI: Jekk nimxu malguidelines, ittopics … (Interruzzjonijiet), Onor. Said, jiena naqbel imma rridu nimxu malguidelines.

Nagħtuh ilmistoqsijiet minn qabel, imbagħad jirrispondihom milluffiċċju.

MR SPEAKER: Jidher li fehem għax flaħħar beda jgħid topics.

Dalgħodu kont qiegħed f'komunikazzjoni dwar din ilbiċċa xogħol biex nara x'nistgħu nagħmlu proċeduralment u, filfatt għadni kemm irċevejt ilparir legali u nista' naqrah – ħabat tajjeb li daħal issa.

Ilparir legali għadni ma nafx x'inhu, se naqrah magħkom:

"Nagħmel referenza għallemail tiegħek tat3 ta' Ottubru dwar korrispondenza ..."

MEMBRU: X'kienet ilmistoqsija?

MR SPEAKER: Ilmistoqsija hija dwar ilproċedura li għandu jimxi magħha lKumitat meta barrani ma jkunx jista' jiġi hawnhekk jew ma jridx jiġi hawnhekk.

Dik hija xi ħaġa li qajjimha, anke jekk forsi mingħajr ma jaf, lOnor.

DAVID AGIUS: Mingħajr ma naf ukoll?

MR SPEAKER: Le, mhux bla ma taf għax ma rridx ...

DAVID AGIUS: Qiegħed hawn biex insaħħan issiġġu; qiegħed hawn għax ma nafx naqra; qiegħed hawn għax ma nafx laffarijiet!

Mr Speaker, issa għandi bżonn ilprotezzjoni tiegħek!

MR SPEAKER: Le, tiħux għalik!

Int kont qed tistaqsi xhud Malti jistax jibgħat ittra u ma jiġix hawn, mingħajr ma taf li hemm punt ta' proċedura.

Anzi għandi rispett kbir lejk u nirringrazzjak taxxogħol li tagħmel filParlament.

"Nagħmel referenza għallemail tiegħek tat3 ta' Ottubru dwar ilkorrispondenza li għaddiet bejn lOnor.

Speaker talKamra tadDeputati u Dr Giovanni Kessler.

IlKumitat talKamra għandu lpoter filliġi li jsejjaħ u jisma' qualsiasi persuna li jidhirlu li tkun utli għannom u għallgħan talinvestigazzjoni tiegħu.

Dan ilpoter, sfortunatament, huwa limitat minn konsiderazzjonijiet prattiċi u cjoè, li meta persuna tinstab barra minn Malta linvit talKamra biex persuna tagħti xxhieda quddiemha, ma jkunx hemm mezz filliġi kif tista' tiġi esegwita, dan billi lKamra tkun għal dan ilgħan trid tesegwixxi lordni tagħna barra tterritorju ta' Malta.

Ma naħsibx li hemm lebda dispożizzjoni filliġi Maltija li tippermetti li dan isir.

Inselli għalik,"

Ilparir qiegħed hemm.

Ilpożizzjoni hija littra hija parti millprovi.

CHRIS SAID: Wara li ttieħed ilparir legali, biex nissimplifikaw laffarijiet u nimxu biex nipprovaw nagħlqu lkaż, ħa nagħmlu ttopics addizzjonali li rridu mingħandu, nibagħtuhomlok u ibgħathom inti.

Said qed jgħid li se jipprepara abbozz ta' topics li ma kenux marbuta malkaż, li ma kenux koperti ma' li għedna s'issa, imbagħad aħna nibagħtuhom lisSur Kessler, u sSur Kessler jirrispondi.

MR SPEAKER: Mela, qegħdin naqblu.

Nistgħu nimxu biċċa oħra.

Dawn huma pubbliċi.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Birriżerva li jarahom ilKumitat.

MR SPEAKER: Mhux ovvja?

Kif ftehemna flaħħar laqgħa, illum sejjaħna xxhud li kien indikat millOppożizzjoni.

Ixxhud huwa sSur Michael Cassar, li huwa dDirettur tasServizzi tasSigurtà ta' Malta.

LIskrivan, jekk jogħġbu, isejjaħlu biex jingħaqad magħna madwar ilmejda u jibda jagħti xxhieda tiegħu.

Qiegħed inpoġġi għaddispożizzjoni tagħkom ixxhieda li ta sSur Cassar filQorti talMagistrati quddiem ilMaġistrat Dr Anthony J. Vella filkaż Pulizija (Spettur Angelo Gafa') kontra Silvio Zammit.

Nitlob lIskrivan jagħti lġurament lisSur Cassar.

ISSUR MICHAEL CASSAR (Direttur, Servizzi ta' Sigurtà ta' Malta): Jiena, Michael Cassar, naħlef li ngħid issewwa, issewwa kollu u xejn ħlief issewwa, hekk Alla jgħinni.

MR SPEAKER: Sur Cassar, qabel ma tibda tixhed, bħal m'għamilt ukoll meta tela' hawnhekk isSur Rizzo, lex Kummissarju, hemm linji gwida li kopja tagħhom jidhirli diġà ntbagħtitlek permezz ta' email.

In poche parole, ħa naqrahomlok malajr:

Inti għandek dritt għallassistenza legali, iżda trid tkun inti li twieġeb għaddomandi li jsirulek.

Inti għandek twieġeb iddomandi li jsiru b'mod preċiż, sħiħ u onest.

Ixxogħol tiegħek taf x'inhu.

Inti tista' tagħżel li ma tweġibx jekk tħoss li xi risposta tista' tinkriminak, ma nafx x'jista' jinkriminak lilek; ilkorrettezza talħajja kulħadd jafha.

Suġġett għaddispożizzjoni preċedenti, jekk xhud joġġezzjona li jwieġeb għal xi domanda minn Membru talKumitat, huwa obbligat li jirrispondi sakemm ilMembru talKumitat – jiġifieri kwalunkwe Membru inkluż jien – ma jitlobx li lkwestjoni tiġi riferuta lili, għal deċiżjoni dwar ilmaterja, liema deċiżjoni torbot lillKumitat.

Jekk toġġezjona għal xi domanda, din tiġi referuta lili, imbagħad jiena nieħu deċiżjoni fuqha jekk tirrispondix jew le.

Kull Membru jista' joġġezzjona għal xi mistoqsija li tkun saret lil xhud – jiġifieri jekk ikun hemm xi problema fuq xi domanda – nista' nordna li jekk ikun hawn xi barranin jirtiraw sakemm ilkwestjoni tiġi riżolta.

Ninfurmak li din illaqgħa qiegħda tiġi video streamed b'mod dirett; jekk trid – dik lgħażla tiegħek – tista' tagħżel li ma tiġix video streamed filħin li tkun qed tagħti xxhieda tiegħek.

(Interruzzjonijiet) Le le, ilvuċi tibqa' hemmhekk, jiġifieri mhux se tagħmel differenza.

Innies qegħdin jaraw fejn qiegħed u se jaraw lilna, u nistgħu nimxu.

M'għandniex problema, però rrid ngħarrfu bih dan iddritt.

Nistgħu nibdew bixxhieda.

CHRIS SAID: Sur Cassar, inti kont xehedt fit18 ta' Diċembru 2012 filkawża lPulizija vs Silvio Zammit; għandna ttranscript tagħha hawnhekk biex ma noqgħodx nidħol fiddettalji ta' kif kont involut, x'investigazzjonijiet saru, eċċ. Tikkonferma dik ixxhieda u lkontenut tagħha?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Iva, nikkonferma.

CHRIS SAID: Mr Speaker, biex ma noqgħodx nidħol f'kif saret linvestigazzjoni ...

MR SPEAKER: Le, agħmel iddomandi fuq ixxhieda.

IsSur Cassar, li huwa persuna ta' esperjenza kbira, jaf li ta xxhieda u x'inhi xxhieda, però għamel referenza ...

CHRIS SAID: Għarrecords għax inkella tiġi … Sur Cassar, inti kont involut flinvestigazzjoni.

Min kienu lpersuni li kontu involuti f'din linvestigazzjoni?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Flinvestigazzjoni konna lKummissarju u lex Kummissarju John Rizzo, idDeputat Kummissarju Joe Cachia, jiena, u lIspettur Angelo Gafà.

CHRIS SAID: Linvestigazzjoni kif bdejtuha?

X'wassal biex bdejtu linvestigazzjoni?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Linvestigazzjoni proprja bdiet wara li ġie lAvukat Ġenerali dDepot fluffiċċju tasSur John Rizzo u kellu meeting hemmhekk, fejn kien ippreżenta kopja tarrapport li kienu għamlu lOLAF u fejn Dr Peter Grech kien qalilna – għax jien kont preżenti hemmhekk – li hu qara rrapport fiddettall, studjah u filkonfront tasSur Silvio Zammit kien ċar li kien hemm trading in influence, però filkaż talOnor.

John Dalli u ta' Dr Gayle Kimberley riedu jsiru linvestigazzjonijiet.

CHRIS SAID: U intom x'għamiltu?

Qgħadtu fuq dak li qalilkom lAvukat Ġenerali jew għamiltu investigazzjonijiet ġodda?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, ovvjament għamilna investigazzjoni ġdida daqslikieku ma kienx hemm irrapport.

Ovvjament irrapport rajnieh u wieħed jieħdu bilforzi ...

CHRIS SAID: Irrapport serviekom bħala guidelines għallinvestigazzjoni lġdida.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Mhux se ngħid serva bħala guidelines; irrapport kien biċċa informazzjoni tajba.

CHRIS SAID: Però ma qgħadtux fuq irrapport.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, għax jekk se tagħmel investigazzjoni ġdida se tagħmilha ...

ISSUR MICHAEL CASSAR: Kollha flimkien dejjem kellimniehom.

Jiġifieri ma' kull min kellimtu kontu preżenti b'dan linvestigating team ta' erba' minn nies.

Inti fixxhieda tiegħek li tajt quddiem ilQorti talMaġistrati spjegajt lil min kellimtu, x'irriżultalkom, eċċ., dak mhux se nidħlu fih għaliex qiegħed spjegat fiddettall.

Għamiltu din linvestigazzjoni, nista' nsejħilha ġdida, millbidu, hux hekk?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Hekk hu.

Ġdida ma kenitx għaliex għamluha ...

CHRIS SAID: Kellek irrapport talOLAF, ġie lAvukat Ġenerali u intom iddeċidejtu li tagħmlu investigazzjoni b'din linformazzjoni.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Ovvjament ħadna kopja kull wieħed tarrapport, qrajna rrapport, studjajna rrapport individwalment, imbagħad we put our heads together u bdejna linvestigazzjoni.

CHRIS SAID: Ilkonklużjonijiet tagħkom x'kienu?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Irrid ngħid li dakinhar li sar ilmeeting malAvukat Ġenerali – the way forward li kellha tittieħed f'dan ilkaż – jiena kont Strasbourg fuq meeting talMONEYVAL.

CHRIS SAID: Wara li għamiltu linvestigazzjonijiet.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Linvestigazzjoni kienet spiċċat jew waslet flaħħar, ħa ngħid hekk.

CHRIS SAID: U erġajtu ltqajtu malAvukat Ġenerali u inti ma kontx preżenti.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Iltaqgħu.

CHRIS SAID: Għax inti dakinhar kont imsiefer.

U meta tgħid iltaqgħu, ittliet membri loħra talinvestigating team?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Eżattament.

U hemmhekk ġie deċiż li kellu jitressaq isSur Silvio Zammit, però jien ma kontx parti minn dik iddeċiżjoni.

Dawn huma ddeċidewha.

CHRIS SAID: Inti ma kontx hemmhekk?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Dażgur.

Filfatt kelli struzzjonijiet mingħand isSur Rizzo biex inressqu separatament.

CHRIS SAID: Lillpersuni li kontu se tressqu?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Hekk hu.

U nibdew misSur Silvio Zammit; u filfatt konna ressaqna lisSur Silvio Zammit immedjatament wara li qalli biex inressaq.

CHRIS SAID: U fuq ilpersuni loħrajn x'ġara?

ISSUR MICHAEL CASSAR: IsSur Dalli niftakar li kien siefer u beda jibgħat ċertifikati u aħna bdejna nsegwu malavukat tiegħu meta se jiġi, fejn qiegħed, eċċ.

CHRIS SAID: U għaliex kontu qegħdin issegwu?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Għaliex jidher li sSur John Rizzo kien għad fadallu jkellmu fuq xi affarijiet oħrajn li qal li kellu pendenti qabel inressquh.

CHRIS SAID: Kienet ittieħdet iddeċiżjoni li se jitressaq?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Jiena dik limpressjoni kelli tasSur Rizzo, però sSur Rizzo kien jidher li jrid ikellmu, voldieri ma kinux ikkonkludew li se jressqu u qed ngħid "ikkonkludew" għaliex jiena ma kontx parti middeċiżjoni.

CHRIS SAID: Għaliex inti ma kontx hemmhekk.

CHRIS SAID: Imbagħad x'ġara f'dak ilperijodu?

Jiġifieri intom bqajtu ssegwu għaliex kellkom kuntatti malavukat tiegħu u kienu qed jiġu prodotti ċertifikati mediċi.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Dak kien qed jieħu ħsiebhom lIspettur Angelo Gafà u jiena kont inkun informat.

CHRIS SAID: Kif ġiet żblukkata ssitwazzjoni?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Dan dam jagħmel ċertifikati, imbagħad jidhirli xi żmien f'Marzu – però hawnhekk m'iniex preċiż fiżżminijiet għaliex jiena kemm kont inkun informat x'sar u ma sarx, jekk ġiex ċertifikat ieħor, jekk ġiex hu – finalment ġejt informat illi kien ġie lura Malta.

CHRIS SAID: U x'għamilt inti meta ġie Malta?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Jiena m'għamilt xejn.

Minn wara li ressaqna lisSur Silvio Zammit imbagħad relattivament jiena m'għamilt xejn hemmhekk; ma bqajtx involut.

CHRIS SAID: Għaliex ma bqajtx involut?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Għaliex imbagħad kien hemm iċċertifikati mediċi allura lisSur Dalli la stajna nkellmuh … ma stajna nagħmlu xejn, u sussegwenti għal dik imbagħad meta nbidlet lamministrazzjoni sSur John Rizzo ma tanix struzzjonijiet x'għandi nagħmel.

Meta nbidlet lamministrazzjoni u kien għad hemm isSur Rizzo Kummissarju, ilfile għadda għandu, imma ma tanix struzzjonijiet, gwida, ta' x'nista' nagħmel, jew x'se nagħti struzzjonijiet, li għandi nagħmel.

U sussegwenti għal dik meta kien hemm Kummissarju ieħor, niftakar li darba jiena mort biex inkellmu u biex nagħti briefing u handover ta' affarijiet u każijiet li kien hemm peress li jien kont spiċċajt millEconomic Crimes, u ma tantx wera interess, fissens illi mbagħad nitkellmu dak ilħin, u ma reġax kellimni, u ma kellimtux.

CHRIS SAID: Jiġifieri lKummissarju li ġie wara sSur John Rizzo – illum ex Kummissarju wkoll, isSur Peter Paul Zammit – lilek qatt ma kellmek fuq dan ilkaż?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, lili qatt ma kellimni.

CHRIS SAID: Qatt ma talbek informazzjoni?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, però wieħed irid jgħid ukoll li kien hemm lIspettur Angelo Gafà li kien għadu hemmhekk.

Jiena lilek qed nistaqsi għaliex staqsejnieha listess ...

ISSUR MICHAEL CASSAR: Xtaqt ngħidha għallpreċiżjoni.

CHRIS SAID: IsSur John Rizzo fixxhieda tiegħu qal illi intom, wara li għamiltu linvestigazzjoni, għamiltu rapport.

CHRIS SAID: U ffirmajtuh lerbgħa li intom?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, jien le.

CHRIS SAID: Għaliex ma ffirmajtux?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Għaliex jiena ma kontx hemmhekk fiddeċiżjoni u ma ffirmajtux.

Ma nistax ngħid li m'hemm xejn li għamilt u ma ffirmajtx b'xi protesta jew xi ħaġa, imma ma kontx parti minn dik iddeċiżjoni.

Irrapport nista' ngħid li kważi ġie drafted millIspettur Angelo Gafà u segwejtu u editjajtu jiena.

CHRIS SAID: Jiġifieri inti tajt linput tiegħek biex irrapport wasal fejn wasal.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Hekk hu, però mbagħad fejn ma kontx hemmhekk jiena dak ħallejtu kif kien u ħassejt illi la ma kontx hemmhekk, ma kellix niffirma għalih.

Naħseb dak luniku rapport.

CHRIS SAID: Wara dak irrapport li sar millinvestigating team, jiġifieri rrapport tagħkom mhux irrapport talOLAF, taf x'pożizzjoni ħa lAvukat Ġenerali?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Nista' nagħmel referenza jekk tridu, jekk għandi lpermess tagħkom.

MR SPEAKER: Naħseb hawn ilpermess, mhux problema.

Ippermettuli ftit, jekk jogħġobkom.

IlMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali.

OWEN BONNICI (Ministru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ittalba x'inhi?

Li jiġi moqri lparir talAG?

Għaliex imbagħad hawnhekk se nidħlu fi kwestjoni oħra.

CHRIS SAID: Għaliex?

MR SPEAKER: Onor. Said, iddomanda li staqsejt lixxhud …

CHRIS SAID: LisSur John Rizzo kont staqsejtu u qalilna: lAG, għamilnieha in writing biex nipproċedu kemm filkonfront tasSur John Dalli kif ukoll filkonfront tasSur Zammit.

Din diġà ntqalet hawnhekk misSur Rizzo.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Onestament ma naħsibx li jiena liktar bniedem idoneu li nitkellem dwar dan ilparir, meta jien kont lunika persuna li ma kontx preżenti.

MR SPEAKER: Inti ma kontx preżenti.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Però dan ilparir li għandi huwa a brief, mhux xi ntqal, miktub eżatt, lanqas huwa kelma b'kelma ...

CHRIS SAID: Min għamel ilbrief?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Min għamel din ilparti tarrapport ...

CHRIS SAID: Ilbrief min għamlu?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Din żgur għamilha Angelo Gafà.

OWEN BONNICI: Jiġifieri inti se tixhed fuq x'kiteb Angelo Gafà.

Tridu li nsemmuhom?

CHRIS SAID: M'hemmx għalfejn.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Sussegwentement hemmhekk kien tressaq ilQorti …

Inti taf parir bilmiktub ...

Voldieri sussegwenti għal dak ilmeeting ...

CHRIS SAID: Żewġ meetings – hux hekk – li inti kont imsiefer fihom ittnejn, milli qrajt flewwel sentenza.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Hekk hu.

Sussegwenti għal dak ilparir, ilKummissarju kien għad irid ikellem lisSur John Dalli.

CHRIS SAID: F'dawk ilmeetings kien hemm qbil li joħorġu ċcharges hux hekk?

CHRIS SAID: Inti taf jekk dak li hemm hemmhekk ġiex ikkonfermat bilmiktub millAG?

CHRIS SAID: U inti ma dħalt f'xejn iżjed minn dakinhar 'il quddiem.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Mhux ma dħalt xejn, xehedt u hemm irrapport u kollox.

CHRIS SAID: Jiġifieri ridt infisser ...

ISSUR MICHAEL CASSAR: Iddeċiżjoni ta' jekk jitressaqx jew le mis6 ta' Diċembru 'l hemm; le ma dħaltx.

CHRIS SAID: U minkejja li mort biex tagħti lhandover lil Peter Paul Zammit....

ISSUR MICHAEL CASSAR: Mort nawguralu, mort ngħidlu li kelli dik linvestigazzjoni ...

CHRIS SAID: U ma kellmek qatt kemm dam Kummissarju fuq dan ilkaż.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Fuq dan ilkaż le.

Ovvjament kellu lil ħaddieħor lil min ikellem.

MR SPEAKER: Hawn iktar domandi?

Onor. Said, ikkwota … (Interruzzjonijiet)

CHRIS SAID: Qed nirreferi għal dak li qara, xejn iżjed.

CHRIS SAID: Jista' jħallilna kopja?

MR SPEAKER: Jekk huwa parti millfile ma jistax jaqilgħu.

CHRIS SAID: Le le mhux jaqilgħu, kopja ta' dik ilparti.

OWEN BONNICI: Iddiffikultà tiegħi, kif jiġri f'kull proċeduri fejn ikun hemm affarijiet ta' dan ittip, speċjalment filkamp penali, irridu nipproteġu lkunfidenzjalità talAvukat Ġenerali.

Jiena dak lunika interess li għandi.

Jiġifieri ma rridux niġu f'sitwazzjoni fejn gvern – hu min hu, stajna konna aħna, jista' ikun gvern ieħor qabilna u warajna – jitlob parir millAG u mbagħad dak ilparir jispiċċa jiġi ppubblikat.

Filfatt kien hemm anke ruling tiegħek, Mr Speaker, li jirregola b'mod ċar ...

MR SPEAKER: Hekk hu, tajtu ruling, irruling qiegħed ċar.

OWEN BONNICI: Ċarissimu.

Dr Said qiegħed jitlob ....

CHRIS SAID: Dan huwa brief bilmiktub li hemm ...

ISSUR MICHAEL CASSAR: Ilparir tiegħi li ma qbiltx – u m'għandix għalfejn ma ngħidhiex – kienet li bilprovi li kellna, flopinjoni tiegħi ma kienx ikollna final conviction jekk isSur Dalli kellu jitressaq waħdu.

U jien dejjem tgħallimt li jekk inti konvint li mhux se jkollok final conviction m'għandekx tressaq ilQorti lbniedem in the first place.

Flimkien masSur Silvio Zammit kienet storja oħra, imma waħdu flopinjoni tiegħi … Once li tressaq isSur Silvio Zammit, ma kellniex każ kontra sSur John Dalli.

MR SPEAKER: Hawn domandi għasSur Michael Cassar?

CHRIS SAID: Qed nifhem sew Sur Cassar li lparir tiegħek kien jekk tressaq lisSur Silvio Zammit u sSur John Dalli flimkien, hemm każ?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Le, għaliex wieħed jorbot lillieħor.

Jekk tressaq lisSur Silvio Zammit waħdu u sSur John Dalli waħdu m'hemmx każ; imma jekk tressaqhom ittnejn flimkien kien hemm każ prima facie.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Prima facie għadek filbidu nett.

Aħna qed nitkellmu dwar final conviction għax minn prima facie tgħaddi ħafna każijiet li sakemm jaslu għallfinal decision ...

DR PAUL LIA: Bażikament qed tgħid kien ikun futili li tressqu waħdu.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Eżattament.

U din għedtha mhux xi żmien wara, qabel dik iddeċiżjoni.

DAVID AGIUS: Jiġifieri qed nifhem sew li inti kont qed taqbel li jkunu charged isSur John Dalli u sSur Silvio Zammit flimkien?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Ħu paċenzja, m'għandniex għalfejn nagħmlu … Imxejna tajjeb ħafna ...

DR PAUL LIA: Ma qabilx li tressqu separatament.

MR SPEAKER: Sur Cassar, erġa' spjega lpunt li għadu kif staqsiek lOnor.

David Agius ħalli jiġi ċċarat.

IsSur Zammit tressaq u sSur Dalli ma tressaqx.

Inti għamilt kumment x'kellek f'rasek inti.

Tista' terġa' tirrepetih biex jiġi spjegat aħjar?

ISSUR MICHAEL CASSAR: Filkonfront tasSur John Dalli, circumstantial evidence, ma kien hemm xejn fattibbli u b'li kien hemm mhux prima facie għaliex prima facie nerġa' nirrepeti hija xi ħaġa … flopinjoni tiegħi ma kienx hemm biex ikollok a final conviction, qatt ma kien se jkun hemm, u din mhux għedtha wara, din għedtha f'NovemberDecember, early December 2012.

Jekk m'iniex sejjer żball, din qiegħda dokumentata wkoll.

CHRIS SAID: Allura lparir tiegħek kien li jitressqu flimkien.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Ilparir tiegħi … imma aħna konna team.

CHRIS SAID: Kollox sew, imma lparir tiegħek kien li sSur John Dalli u sSur Silvio Zammit jitressqu flimkien.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Lopinjoni, ejja ngħidulha opinjoni.

CHRIS SAID: Lopinjoni tiegħek kienet ...

MR SPEAKER: Kienet din lopinjoni, li inti kont tippreferi li jressquhom flimkien.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Jekk se jersqu, iressquhom flimkien għaliex waħdu sSur John Dalli ...

CHRIS SAID: .… kienet diffiċli ...

MR SPEAKER: Hawn iktar domandi?

CHRIS SAID: Dwar dik ilparti ...?

MR SPEAKER: Dik issa nitkellmu dwarha.

Mela nitlob lixxhud joħroġ millKamra.

Nirringrazzjawk Sur Cassar.

Nitolbok tistenna barra millKamra.

Ixxhud, isSur Michael Cassar, irtira millkamra talkumitat.

OWEN BONNICI: Qed nipprova nkun ċar f'dak li ngħid, forsi mhux dejjem jirnexxili.

Jien qed ngħid li jekk se nitolbu xi dokumentazzjoni li qara minnha sSur Cassar ...

Qabel ma tkompli, hemm irruling tiegħi fuq ilkwestjoni ta' meta lAvukat Ġenerali jagħti parir.

Irruling qiegħed ċar ħafna.

Però xxhud għamel referenza millfile tiegħu u qalha.

Ittalba qiegħda jekk dik ilparti li rrefera għaliha lOnor.

Hemm qiegħda ddomanda.

MR SPEAKER: Jiena diġà għandi lħsieb tiegħi dwarha.

CHRIS SAID: Għaliex kull meta xhud – u bażikament din tgħallimnieha filQorti – jaqra minn dokument, ixxhud jista' jiġi mitlub jippreżentah.

OWEN BONNICI: Jekk tippermettuli nagħmel ilkumment, I'm very clinical.

Jekk jien għandi rapport u qrajt minn paġna 2, però filbqija talpaġni hemm referenza għallparir talAvukat Ġenerali, ittalba tiegħi hi li in linea anke marrulings u malbonsens.

Ma jiġix ippreżentat ilkumplament tarrapport.

Dak li qed ngħid.

CHRIS SAID: Jien qed ngħid jiġi ppreżentat biss dak ilbrief li għamel Angelo Gafà wara ...

OWEN BONNICI: Imma jekk ilbrief ta' Angelo Gafà fih referenza ċara għallparir talAvukat Ġenerali ...

CHRIS SAID: Ilparir talAvukat Ġenerali diġà xehed fuqu sSur John Rizzo u kkonferma li hemm parir bilmiktub.

Jien m'iniex qed nitlob ilparir bilmiktub talAvukat Ġenerali, imma jekk jiġi hawn xhud u jgħid "jien lAvukat Ġenerali tani parir biex nagħmel...", ma jistax jgħidha allura?

OWEN BONNICI: Dik jista' jgħidha, imma jien li qed ngħid huwa … (Interruzzjonijiet) Ħudu paċenzja, għal quddiem iktar milli għal dan ilkaż, jekk firrapport hemm pereżempju referenza inskritt, riproduzzjoni talparir talAvukat Ġenerali, hemmhekk għandi problema jien, dak li qed ngħid.

MR SPEAKER: F'dak ilkaż għandek irruling tiegħi.

M'għandek lebda problema għaliex diġà hemm ruling.

CHRIS SAID: Jekk huwa Angelo Gafà li fissummary talkaż qed jgħid x'qallu lAvukat Ġenerali, dak mhuwiex ilparir talAvukat Ġenerali, dak qed jgħid Angelo Gafà x'qallu lAvukat Ġenerali.

OWEN BONNICI: Le, jekk qed jagħmel sommarju talparir talAvukat Ġenerali ...

CHRIS SAID: Minn dak li qara ma jidhirx li hemm sommarju ta' dak li għamel lAvukat Ġenerali, però anke kieku hemm sommarju ta' dak li qallu lAvukat Ġenerali u huwa f'dokument li qed jagħmel Angelo Gafà, dak iddokument għandna dritt għalih.

OWEN BONNICI: Ippermettuli daqsxejn ħalli nispeċifikaw ftit biex ma niġix interpretat jew immiżinterpretat li b'xi mod irrid naħbi xi ħaġa.

Jiena biex nimxi korrettement kemm flinteress ta' dan ilGvern, fissens ta' governanza talpajjiż u anke ta' gvernijiet li jistgħu jiġu 'l quddiem u li ġew qabel.

Għaliex?

Jiena nista' ntella' lil xi ħadd ngħidlu: Eddie Fenech Adami x'parir kien talbek dakinhar fl1991?

Jiġifieri laffarijiet irridu nagħmluhom sewwa għax ilhemm ilkunfidenzjalità talavukat u ddritt talavukat li meta jagħti lparir ikun fillibertà li jagħti laħjar parir li jidhirlu.

Jien qed ngħid li jekk firrapport li qed jiġi mitlub jesebixxi sSur Cassar millOnor.

Said hemm riproduzzjoni ta' xi parir talAvukat Ġenerali ta' issa, ta' qabel, talquddiem jew ma nafx min, nużaw ilkawtela.

Ovvjament jirregola lIspeaker.

MR SPEAKER: Mhux ovvja!

Jien diġà tajt ruling li, jekk m'iniex sejjer żball, kien intalab millKumitat dwar ilKontijiet Pubbliċi.

OWEN BONNICI: Imma jara lIspeaker u għandi fiduċja fih illi jimxu laffarijiet kif suppost.

CHRIS SAID: Birrispett kollu, jien m'iniex qed nitlob ilparir talAvukat Ġenerali – għalkemm ma naqbilx li lAvukat Ġenerali jekk jagħti parir fuq xi ħaġa m'għandniex dritt inkunu nafu x'parir ta, għaliex allura kulħadd jista' jagħti lparir li jrid u ħadd ma jkun jaf x'parir ta – però dik hija kwestjoni ...

OWEN BONNICI: Allaħares!

CHRIS SAID: LIspeaker għadu kemm tana parir ta' avukat.

OWEN BONNICI: Kollox sew, imma dak mhuwiex lAvukat Ġenerali.

CHRIS SAID: LAvukat Ġenerali mhux lavukat talGvern, mhux xorta?

(Interruzzjonijiet) Mela hemm differenza bejn avukat u avukat?

MR SPEAKER: Ippermettuli ftit.

IsSur Cassar xehed, dak li kellu jixhed xehedu, dak li kellu jgħid qalu, dak li qed jagħmel referenza għalih lOnor.

Chris Said qalu middokument li kellu; issa ttalba talOnor.

Said hija li minn dak li għamel referenza għalih ...

CHRIS SAID: … dak li kkwota minnu jkollna kopja tiegħu.

OWEN BONNICI: Jien qed nipproponi, biex nimxu 'l quddiem, li dak iddokument li għamel referenza għalih ...

Said qed jitlob mhux li jesebixxi dik ilparti li xehed minnha, imma ddokument kollu.

CHRIS SAID: Qed nitlob li tiġi esebita lparti tassommarju li għamel.

Dan ikkwota estensivament millkonklużjonijiet talinvestigating team li kienu ffirmati minn Angelo Gafà.

Jien qed nitlob li jkollna kopja ta' dak issommarju li għamel Angelo Gafà.

OWEN BONNICI: M'hemmx diffikultà, ħlief jekk fissommarju hemm riproduzzjoni talparir talAvukat Ġenerali.

MR SPEAKER: Dwar ilparir talAvukat Ġenerali, biex nagħmilha ċara, hemm ruling tasSedja u ma jistax ikun parti middokumentazzjoni.

OWEN BONNICI: Flinteress nazzjonali talpajjiż!

MR SPEAKER: U dan huwa bbażat mhux biss fuq irruling tiegħi, hemm rulings oħrajn talHouse of Commons, eċċ. Issa hawnhekk qegħdin filParlament.

Sejjaħ lixxhud, isSur Michael Cassar.

OWEN BONNICI: Mr Speaker, jien qed nipproponi li ddokument tarah inti biex tara jekk hemmx xi partijiet minnu in vista tarruling tiegħek ...

Ixxhud, isSur Michael Cassar, reġa' ġie mgħajjat filkamra.

Sadanittant qegħdin naqblu li xxhieda li għadu kif għamel referenza għaliha lOnor.

Tajjeb?

Sur Cassar, nitolbok tagħmilli kopja minn fejn ikkwotajt inti meta rrispondejt iddomanda talOnor.

Chris Said, meta ftaħt ilfile jew dak li kellek hemmhekk, biex naraha jien; imbagħad jiena skont irruling li għandna, nara jekk tistax tifforma parti middokumenti.

ISSUR MICHAEL CASSAR: Nista' nħalliha issa jekk trid.

MR SPEAKER: Iva, ħallihieli jekk jogħġbok.

Xogħol ieħor għallum m'għandniex iktar.

Irridu nagħmlu data għal laqgħa li jmiss u sadanittant Onor. Chris Said jekk ikollok xi ħaġa fuq ilkwestjoni tasSur Kessler għaddihielna ħalli nimxu minn hemmhekk.

Nistgħu nagħmlu data jekk jogħġobkom?

Ovvjament jekk se nerġgħu nagħmlu tentattiv … Sadanittant intom għandkom xhud ieħor ħalli għallinqas nimxu?

IsSur Joe Cachia huwa xxhud lieħor biex ikun mistieden għallaqgħa li jmiss ta' dan ilKumitat.

Jien se nipprova nħalli perijodu ħalli tilħaq tipprepara xi topics u nkunu nistgħu nikkomunikawhom.

Jien qed nipproponi li llaqgħa li jmiss tkun lErbgħa, 26 ta' Novembru għaliex naf li hawn issafar.

Tajjeb għalikom?

Niltaqgħu listess ħin bħallum?

Mela llaqgħa li jmiss se tkun lErbgħa, 26 ta' Novembru 2014, fil11.00 a.m.

F'12.25 p.m. ilKumitat aġġorna għal nhar lErbgħa, 26 ta' Novembru 2014 fil11.00 a.m.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees priv


KUMITAT PERMANENTI DWAR ILPRIVILEĠĠI

LAQGĦA NRU 6

L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru 2014

IlKumitat Permanenti dwar ilPrivileġġi ltaqa' filPalazz, ilBelt Valletta, fil11.09 a.m.

Anġlu Farrugia, ippresieda.

PREŻENTI

IdDeputat Prim Ministru u Ministru għallAffarijiet Ewropej u tTwettiq talManifest Elettorali, lOnor.

Louis Grech, il-Ministru għall-Ġustizzja, lOnor.

Owen Bonnici (Membru sostitut), il-Ministru għat-Turiżmu, lOnor.

Għallaqgħa kienu preżenti wkoll idDeputat Avukat Ġenerali, Dr Donatella Frendo Dimech u lkonsulent legali talPrim Ministru, Dr Paul Lia.

IlMinuti talLaqgħa Nru 5 li saret fil31 ta' Lulju 2014 kienu kkonfermati.

LIspeaker informa lillKumitat li huwa kien irċieva talba mingħand il-mezzi talmedia biex jingħataw permess jittieħdu filmati u ritratti għall-ewwel ftit minuti tallaqgħa talKumitat.

Ilpermess ingħata.

KAŻ TA' KSUR TA' PRIVILEĠĠ IMRESSAQ MILLPRIM MINISTRU LONOR.

JOSEPH MUSCAT FILKONFRONT TALKAP TALOPPOŻIZZJONI LONOR.

SIMON BUSUTTIL (KONT.)

L-Ispeaker qassam kopja tal-korrispondenza li għaddiet bejn l-uffiċċju tiegħu u dak tas-Sur Kessler dwar ix-xhieda tiegħu quddiem il-Kumitat:

Ittra datata 18 ta' Ġunju 2014 mingħand l-Aġent Skrivan tal-Kamra;

Ittra datata 2 ta' Lulju 2014 mingħand is-Sur Kessler;

Korrispondenza bejn l-Iskrivan tal-Kamra u l-uffiċċju tas-Sur Kessler bejn it-30 ta' Ġunju u t-3 ta' Settembru 2014;

Ittra datata 16 ta' Settembru 2014 mingħand is-Sur Kessler;

Ittra datata 2 ta' Ottubru 2014 mis-Sedja; u

Ittra datata 10 ta' Ottubru 2014 mingħand is-Sur Kessler.

Il-Kumitat qabel illi din il-korrispondenza għandha ssir pubblika.

Fid-dawl ta' din il-korrispondenza u l-fatt li s-Sur Kessler baqa' ma deherx quddiem il-Kumitat l-Onor.

Chris Said sostna li s-Sur Kessler għandu jinstema' b'kull mezz, inkluż video-conferencing, u talab lill-Ispeaker sabiex jikteb lill-President tal-Kummissjoni Ewropea sabiex is-Sur Kessler jingħata l-approvazzjoni meħtieġa sabiex jidher quddiem il-Kumitat.

L-Onor.

Louis Grech ġibed l-attenzjoni tal-Kumitat li l-approvazzjoni li saret referenza għaliha mis-Sur Kessler fil-korrispondenza tiegħu kienet fis-sens li huwa kien qed jitlob li jingħata s-suġġetti u l-materji li kienu se jkopru l-mistoqsijiet li kien beħsiebu jagħmillu l-Kumitat min qabel u dan sabiex il-Kummissjoni Ewropea tkun tista' tawtorizzah li jirrispondi tali domandi.

Il-Kumitat qabel illi l-kontenut tal-ittra tat-2 ta' Lulju 2014 mingħand is-Sur Kessler għandha titqies bħala parti mix-xhieda mogħtija lill-Kumitat.

Il-Kumitat qabel ukoll illi skont il-linji gwida għax-xhieda quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi liema linji gwida ġew adottati mill-Kumitat dwar il-Privileġġi fis-smigħ tax-xhieda f'dan il-każ, is-Sur Kessler ma setax jingħata l-mistoqsijiet li ser isirulu minn qabel.

L-Ispeaker informa lill-Kumitat li kien għadu kif irċieva parir mingħand il-konsulent legali tiegħu dwar x'saħħa għandu kumitat parlamentari li jordna d-dehra quddiemu ta' xhieda li jinsabu barra minn Malta.

Huwa informa lill-Kumitat li fl-opinjoni tal-konsulent legali, m'hemm l-ebda disposizzjoni fil-liġi Maltija li tippermetti li dan isir.

Wara diskussjoni l-Kumitat qabel illi l-Oppożizzjoni kellha tipprepara lista ta' materji li kienet beħsiebha tistaqsi dwarhom lis-Sur Kessler, u li din l-informazzjoni kellha tintbagħat lis-Sur Kessler wara li tkun ġiet mgħoddija lill-Membri tal-Kumitat.

Skont ftehim milħuq fil-laqgħa preċedenti, fl-assenza tas-Sur Giovanni Kessler li kien mgħajjat għal din il-laqgħa, il-Kumitat kellu jisma' x-xhieda tat-tielet xhud fil-lista ppreżentata mill-Oppożizzjoni, id-Direttur tas-Servizzi tas-Sigurtà ta' Malta s-Sur Michael Cassar .

L-Ispeaker qiegħed għad-dispożizzjoni tal-Membri tal-Kumitat kopja tax-xhieda mogħtija fil-Qorti mis-Sur Michael Cassar quddiem il-Maġistrat Dr Anthony J. Vella.

Il-Kumitat qabel li din ix-xhieda tkun tifforma parti mid-dokumenti ta' dan il-Kumitat.

Is-Sur Michael Cassar ġie msejjaħ fil-Kamra sabiex jagħti x-xhieda tiegħu u ngħata l-ġurament.

L-Ispeaker informa lis-Sur Cassar dwar id-dispożizzjonijiet prinċipali tal-linji gwida dwar xhieda li ġew adottati mill-Kumitat, inkluż id-dritt għall-assistenza legali u li ma jweġibx mistoqsijiet li bihom jista' jinkrimina ruħu, u infurmah ukoll illi kellu d-dritt jagħżel illi x-xhieda tiegħu ma tkunx video-streamed.

Is-Sur Cassar ma kellux oġġezzjoni li x-xhieda tiegħu tkun video-streamed.

Fix-xhieda tiegħu s-Sur Cassar qara estratt mir-rapport tat-team investigattiv, miktub mill-Ispettur Angelò Gafà u editjat mis-Sur Cassar.

L-Onor.

Chris Said talab illi jkollu kopja ta' dan l-estratt.

Fi tmiem ix-xhieda tiegħu, is-Sur Cassar ġie mitlub jirtira mill-kamra sabiex il-Kumitat jiddeċiedi jekk ix-xhud għandux jgħaddi kopja tal-estratt moqri.

Il-Kumitat qabel illi s-Sur Cassar għandu jgħaddi kopja tal-estratt lill-Ispeaker sabiex abbażi ta' rulings preċedenti jiddeċiedi jekk dan jistax isir parti mid-dokumenti tal-Kumitat.

Ix-xhud reġa' ġie mgħajjat fil-kamra u ntalab jgħaddi kopja tal-estratt inkwistjoni lill-Ispeaker.

Il-Kumitat qabel li għal-laqgħa li jmiss għandu jidher is-Sur Joseph Cachia, Kmandant tal-Akkademja tal-Pulizija.

F'12.25 p.m. ilKumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 26 ta' Novembru 2014 fil-11.00 a.m.

ANĠLU FARRUGIA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT

U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 10

It-Tnejn, 27 ta' Ottubru, 2014 fis-6:30 p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar lit-Tnejn, 27 ta' Ottubru, 2014 fis-6:30p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar id-dokument maħruġ mill-Malta Environment and Planning Authority datat Awwissu 2014 intitolat "Petrol Stations Policy"; u

Diskussjoni dwar it-talba li saret mill-Għaqda "Flimkien għal Ambjent Aħjar" dwar il-kwestjoni tal-bini ta' Cement Silo u li tinkludi rapport imħejji minn Dr. Julian Mamo MD, PhD u Dr. John Paul Cauchi MD, MSc intitolat "Report on a Cement Silo Development – A Public Health Perspective" u rapport imħejji minn Dr. Ramiro Cali-Corleo MD MSc intitolat "Health Impact Review on the Proposed Cement Silo at the Kordin Terminal".

15 ta' Ottubru 2014 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 10

It-Tnejn, 27 ta' Ottubru, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 10

It-Tnejn, 27 ta' Ottubru, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:48 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 9, li saret fid-19 ta' Mejju 2014, kienu ikkonfermati.

MADAM CHAIR (Onor. Marlene Farrugia): Insellmikom u nagħtu bidu għal din il-laqgħa billi naraw il-korrispondenza li kellna.

SKRIVANA TAL-KUMITAT: Aktar kmieni llum, intbagħtet email lil Madam Chair mingħand il-Perit Patrick Camilleri, li kellha annessa magħha ittra li tgħid hekk:

MADAM CHAIR: Ir-reazzjoni tiegħi għal din il-korrispondenza kienet li nitlob lill-Perit Camilleri sabiex, jekk għandu interess, jiġi hawnhekk illejla, u jkun jista' jagħmel il-mistoqsijiet tiegħu u jiċċara l-issues li qajjem mal-esperti li għandna min-naħa tal-MEPA, kif ukoll mas-Segretarju Parlamentari nnifsu.

Sadanittant, aktar kmieni, aħna konna qassamna diġà kopja tal-fuel policy li se niddiskutu llejla, kif ukoll kopja tal-korrispondenza li kellna fir-rigward tal-kwestjoni tas-cement silos qrib il-ħażna tal-qamħ.

Nistgħu issa ngħaddu għall-ewwel item li għandna fuq l-aġenda llejla.

DISKUSSJONI DWAR ID-DOKUMENT MAĦRUĠ MILL-MALTA ENVIRONMENT AND PLANNING AUTHORITY, DATAT AWWISSU 2014, INTITOLAT "PETROL STATIONS POLICY"

MADAM CHAIR: Jien nissuġġerixxi li nistiednu mal-ewwel lill-uffiċjali tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) sabiex jersqu madwar il-Mejda.

Il-Perit Vincent Cassar, Chairman, is-Sur Johann Buttigieg, Chief Executive Officer, u l-Perit Frans Mallia, Assistant Planning Director, min-naħa tal-MEPA, ingħaqdu madwar il-Mejda.

MADAM CHAIR: Minħabba li d-dokument li għandna għad-diskussjoni kien diġà ġie mqassam lill-Membri tal-Kumitat, kif ukoll lill-għaqdiet kollha li wrew interess, xtaqt li mill-ewwel immorru billi s-CEO tal-MEPA jiddeskrivilna x'inhi d-differenza bejn dak li kien jirregola din il-materja qabel, u dak li se jkollna issa.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG (CEO, MEPA): Għal dak li jirrigwarda fuel stations, il-policies qabel kienu dawk li hemm fil-Pjan ta' Struttura: ma kellna ebda policy ad hoc li tirregola l-fuel stations.

Il-policy kienet tgħid li tista' tinbena fuel station basta jkun hemm ġustifikazzjoni, u allura, kif rajna fil-passat, infetħu ċerti petrol stations li forsi mhumiex qegħdin f'area li wieħed jixtieq li jkunu fiha.

B'din il-policy, qegħdin nifhmu l-bżonn ta' rilokazzjoni ta' petrol stations li qegħdin fil-qalba tar-raħal, biex ovvjament inkunu nistgħu nagħtu liċ-ċentri tal-irħula tagħna ħajja aħjar.

Però, fl-istess ħin ma rridux li jiġu mibnija petrol stations f'nofs area fil-baħħ, fejn ovvjament jista' jkollhom l-impatt tagħhom.

B'din il-policy qegħdin nirregolaw il-parametri u qegħdin ngħidu x'inhuma d-distanzi li wieħed irid jissalvagwardja.

Qegħdin ngħidu li relocation f'area outside development zone (ODZ) tista' ssir biss jekk din hija relocation minn petrol station fil-qalba tar-raħal; mill-bqija, petrol stations ġodda jistgħu jinfetħu biss jew f'industrial areas, jew f'areas of containment (AOCs), jew just opposite, jew inkella f'areas li huma designated għal open storage areas.

Fil-policy, hemm elenkata l-lista tal-postijiet li semmejt.

MADAM CHAIR: Hawn domandi min-naħa tal-Membri tal-Kumitat?

Kulħadd qabel ma' din il-policy?

Jekk hawn xi ħadd mill-pubbliku preżenti li jixtieq jitkellem, jista' jingħaqad magħna fuq il-Mejda.

IS-SUR PAUL AGIUS DELICATA (CEO, Gasco Energy Ltd): L-ewwel nett, jiddispjaċina li dħalna tard – biex ngħid hekk at the eleventh hour – u napprezza ħafna li qegħdin tisimgħuna.

Aħna qegħdin nifhmu li meta saret din il-policy kienet qed tittieħed into consideration – and rightly so – il-fuels tradizzjonali, jiġifieri petrol, diesel, and so on and so forth.

Bħala kumpannija aħna kellna l-idea li nkunu nistgħu niżviluppaw depots minn fejn in-nies ikunu jistgħu jixtru ċ-ċilindri.

Issa, jien m'iniex qiegħed ngħid li ma naqbilx mal-policy li anke ċ-ċilindri jistgħu jinbiegħu mill-petrol stations; iżda nafu wkoll li hemm ħafna petrol stations li, minħabba s-safety distances, ma jistgħux jakkomodaw iċ-ċilindri għaliex m'hemmx spazju fiżiku.

Barra minn hekk, f'ħafna villaġġi, il-petrol stations mhumiex qegħdin located f'post komdu għan-nies biex jinqdew minn dan il-utility.

Allura t-talba tagħna hija li, jekk jogħġobhom il-Membri tal-Kumitat, jikkunsidraw ukoll li, f'ċerti każi partikolari, jkun jista' jiġi kkunsidrat żvilupp versu sales depots – ma rridx ngħidilhom ħwienet għaliex ħanut ikun magħluq u, fil-każ tal-gass, ma jistax ikun magħluq – li jkunu located 'il barra mill-villaġġ minħabba s-safety issues, imma fl-istess ħin within reach ta' dawk in-nies li jkunu jixtiequ jinqdew.

Nixtieq ngħid li dan il-prodott huwa mfittex min-nies inġenerali, inkluż minn dawk li mhux dejjem ikollhom il-faċilità tat-trasport, u allura jkun utli għalihom li jsibu jixtru dan il-prodott minn post li ma jkunx 'il bogħod ħafna, u petrol station ġieli tkun 'il bogħod mill-villaġġ.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Sur Buttigieg, kif tirreaġixxi?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Fil-fatt, fil-ġimgħat li għaddew, jien kelli meeting magħhom fejn ma ħadniex into consideration din ir-request li jkollok gas cylinder depot apparti mill-fuel station normali.

Li ħadna into consideration kienet li jkun hemm fuel station li minnha wieħed ikun jista' jbigħ diversi tipi ta' fuels, inkluż gass u elettriku, u jekk ikun hemm avvanzi oħrajn fit-teknoloġija, l-policy tippermetti li, jekk ikun hemm introduzzjonijiet ta' materji ġodda, dawn jiġu kkunsidrati, imma dejjem fil-kuntest ta' fuel station kif nafuha tradizzjonali, mhux packaged fuel fejn ikollok yard, u jkollok żewġ jew tliet trakkijiet, u minn hemmhekk isir il-bejgħ ta' fuel.

MADAM CHAIR: Jiġifieri, jekk qed nifhmek sewwa, dak li qed jitlob is-Sur Agius Delicata ma jistax jiġi kkunsidrat.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ma ħadnihiex into consideration fil-policy.

MADAM CHAIR: Hemm il-ħsieb li teħduha into consideration, issa li xi ħadd ġibdilkom l-attenzjoni li din tista' tkun soluzzjoni oħra biex, minflok tifrex is-supply stations ta' fuels differenti, tiġborhom f'lok wieħed?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Din lanqas biss ġiet diskussa, la fil-working group u lanqas mal-Bord tal-MEPA, u ovvjament inkunu rridu naraw ħafna affarijiet, fosthom safety distances eċċ, għax jista' jkun li, meta taqbeż ċerti thresholds, jaf ikollna sites oħrajn li jaqgħu taħt is-Seveso Directive, u allura rridu naraw fuqiex qegħdin nitkellmu.

Altru qed titkellem fuq biċċa disturbed land viċin l-ischeme,u tfajt outlet ta' trakk, u altru għandek 50 tunnellata ta' gass.

MADAM CHAIR: Jekk il-Membri tal-Kumitat jaqblu, aħna nirrakkomandaw li din tiġi studjata biex, jekk hemm il-possibilità, wieħed jikkunsidraha.

F'dan il-punt, ovvjament, ma tistgħux tagħtu risposta, għax m'hemmx l-istudji neċessarji biex aħna nkunu nistgħu ngħidu li din se ssir.

L-Onor.

Bezzina.

TONI BEZZINA: Għandhom isiru wkoll studji rigward safety, u kif jistgħu jiġu affettwati r-residenti tal-viċin ukoll.

MADAM CHAIR: Ovvjament.

Jiġifieri, s-Sur Agius Delicata ma ġiex hawn għalxejn, għax almenu serva biex isiru l-istudji li hemm bżonn biex din tkun tista' ssir.

Ovvjament, din tkun ta' vantaġġ għal kulħadd, għax ma jkunx hemm il-bżonn li nifirxu ħafna fuel depots ma' kullimkien, però hemm ċerti parametri li wieħed irid jirrispetta.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Meta ngħidu li l-petrol stations se jkunu fl-outskirts tal-villaġġ, qegħdin jittieħdu into consideration l-iskejjel u l-playgrounds li jinsabu fl-outskirts tal-villaġġ, peress li nafu li dawn jistgħu jikkaġunaw mard?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Il-policy hija ċara ħafna, fis-sens li tgħid li jrid ikun hemm distanza minima ta' 15-il metru għal dawk li se jiġu relocated 'il barra miż-żona tal-iżvilupp, u distanza massima ta' 500 metru mill-official scheme.

Ovvjament, binjiet li fihom ċertu ammont ta' attività, inkluż studenti eċċ, dawk jitqiesu bħala parti mill-ischeme, jiġifieri żgur li ħadd m'hu se jitħalla jagħmel pompa tal-petrol eżatt ħdejn skola.

IL-PERIT FRANS MALLIA (Assistant Planning Director, MEPA): Madam Chair, l-ewwel nett, nixtieq nieħu din l-opportunità biex nirringrazzja lill-kumitat interdixxiplinarju li kkontribwixxa biex tiġi fformulata din il-policy.

Dawn huma l-Perit Lucienne Stafrace mill-MEPA, is-Sur Bernard Ferry, is-Sur Patrick Mifsud, l-Inġinier Simon Scicluna, u l-Inġinier Charles Buttigieg mill-Ministeru għall-Enerġija u s-Saħħa, is-Sur David Sutton minn Transport Malta u s-Sur Natalino Bezzina mis-Civil Protection Department.

Nirringrazzja lil dawn il-persuni kollha għall-kontribut li taw.

Fil-każ tal-aspett tas-saħħa, il-policy tikkontempla li jsiru ċerti consultations ma' bodies li dehrilna li kienu rilevanti għal din il-materja.

Skont din il-policy, fuq applikazzjonijiet inġenerali issa se jkun hemm konsultazzjoni ma' 16-il dipartiment jew aġenziji tal-Gvern li huma indikati li jistgħu jagħtu l-kontribut tagħhom fl-assessment tal-applikazzjonijiet, u safejn naf jien, id-Dipartiment tas-Saħħa Ambjentali huwa wieħed minnhom.

Jiġifieri, f'kull applikazzjoni li tidħol, dak se jkun wieħed mill-partijiet identifikati biex jagħti l-kontribut tiegħu biex tiġi assessed l-applikazzjoni rilevanti.

MADAM CHAIR: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Nafu li ħafna mill-ħsara ssir l-iktar meta jkun hemm il-bowser qiegħed jimla t-tank taħt l-art, għaliex l-arja li toħroġ minn hemmhekk hija l-iktar li tagħmel ħsara, u b'mod partikolari tista' tikkaġuna l-leukemia.

Hemm xi prekawzjonijiet ta' distanza għall-ħaddiema stess li jkunu hemmhekk biex din ma tkunx qrib il-pompi nfushom?

IL-PERIT FRANS MALLIA: Iktar milli distanza, l-idea hija li kemm jista' jkun ma jsirx leakage ta' fuel in the atmosphere.

U dan lanqas huwa fl-interess ta' min qed jiddilja fil-fuel għaliex fir-realtà jkun qed jitlef il-fuel fl-arja, u żgur li mhux se jiġġenera l-flus.

Jiġifieri, aħna nafu li hemm teknoloġiji fejn inti tista' tittrasferixxi fuel minn naħa għal oħra bl-inqas telfien possibbli ta' fuel, u allura dak jissarraf ukoll f'benefiċċji ta' saħħa, sew għall-ħaddiema li hemm fuq is-site, kemm għall-komunità li jkun hemm, sew fil-viċin kif ukoll fil-bogħod, u anke għal min ikun qed jimla l-vettura tiegħu bil-fuel.

L-Onor.

Bezzina.

TONI BEZZINA: Ir-rapport fuq l-istudju li se jsir rigward il-ħażna ta' gass, li ssuġġerixxa s-Sur Agius Delicata, se jersaq quddiem dan il-Kumitat meta jitlesta biex jiġi diskuss?

MADAM CHAIR: Naturalment, jekk se jkun hemm aġġustament jew addendum, irid jersaq quddiem dan il-Kumitat.

TONI BEZZINA: Fil-policy hemm riferenza għal "new or upgrading fuel stations", u anke "the introduction of facilities".

Din qed tirreferi għal jekk tkun trid issir lukanda, restaurant jew affarijiet simili, jew qed tirreferi għal facilities partikolari relatati ma' pompa tal-petrol?

IL-PERIT FRANS MALLIA: Meta qed insemmu faċilitajiet anċillari, qed nirreferu għal dawk il-faċilitajiet li ġeneralment wieħed jassoċċja ma' fuel stations, bħal pereżempju, tibdil ta' tyres, jew bejgħ ta' affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-vetturi.

Ovvjament, wieħed ma jridx jinsa wkoll li, apparti din il-policy, hemm policies oħrajn li ma jistgħux jitwarrbu, jiġifieri meta tkun qed tassessja trid tara wkoll il-kompatibilità sew fl-istess kumpless, kif ukoll ir-relazzjoni ta' dak l-intervent ma' dak li qed jiġri madwar.

Dak jibqa' japplika għal din il-policy.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Hemm riferenza għal kemm hu l-massimu ta' art li jista' jintuża meta ssir relocation ta' fuel station f'ODZ?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: F'din il-policy m'hemmx, u l-Bord tal-MEPA kien għamel suġġeriment lis-Segretarju Parlamentari biex din tkun ta' 3,000 metru kwadru.

MADAM CHAIR: L-Onor.

RYAN CALLUS: Jiġifieri qed nifhem sew li r-rakkomandazzjoni tal-Bord tal-MEPA li r-relocation ta' fuel stations fl-ODZ tkun limitata għal 3,000 square metres ma ntlaqgħetx?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Le, għaliex s'issa s-Segretarju Parlamentari għadu se jieħu l-kummenti ta' dan il-Kumitat, kif ukoll tal-Bord tal-MEPA, imbagħad ovvjament jieħu deċiżjoni.

MADAM CHAIR: Jiġifieri, għadha qed tiġi kkonsidrata.

RYAN CALLUS: Jien qed nifhem li hawnhekk qegħdin niddiskutu l-policy wara l-input tal-Bord tal-MEPA.

Jiġifieri din ma kellhiex tkun imdaħħla qabel tiġi hawnhekk?

Għax kif inhi, mingħajr il-kummenti tal-Bord tal-MEPA, m'hijiex qed tirrifletti dak il-proċess.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Mhux bilfors li jkun hemm il-kummenti tal-Bord tal-MEPA.

Il-kummenti tal-Bord tal-MEPA fuq il-policy kienu tnejn, din tat-3,000 metru kwadru u ...

MADAM CHAIR: Onor. Callus, jiena nifhem li dan id-dokument, li qed naraw draft quddiemna, sar wara li kien hemm konsultazzjonijiet mhux biss mal-Bord tal-MEPA, imma anke ma' bodies oħrajn, jiġifieri għad irid jiġi mirqum.

Id-dokument qiegħed quddiemna biex aħna nagħtu l-feedback tagħna.

Issa, jekk hemm kwestjonijiet bħal din tad-daqs tal-art f'każ ta' rilokazzjoni – li huwa punt importantissimu, u naqbel miegħek – wieħed għadu qed jiddiskutihom.

Jiġifieri, jekk inti tħoss li għandek tissuġġerixxi b'mod formali, daqs mod ieħor, inti liberu biex tagħmel dan issa, qabel ma jiġi konkluż il-proċess.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Jekk ma jimpurtax, se naqra testwalment x'kien qal il-Bord tal-MEPA:

Jiġifieri, l-punt tal-Bord tal-MEPA kien proprju li m'għandhomx ikunu iktar kbar minn 3,000 metri kwadri.

RYAN CALLUS: Nista' nissuġġerrixxi biex eżerċizzji bħal dawn, fil-futur ikunu jinkludu l-feedback tal-Bord tal-MEPA?

Jien inzertajt naf għax qiegħed fuq il-Bord tal-MEPA, imma għal min mhuwiex, ikun tajjeb għalih li kieku ...

MADAM CHAIR: Iktar suġġerimenti jew kummenti?

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Mingħajr dubju, din il-policy kien hemm bżonnha u għandha l-lat pożittiv tagħha, għaliex petrol stations li qegħdin f'nofs iċ-ċentri soċjali għandhom ċertu impatt negattiv li jista' jkun kbir iktar milli huwa mixtieq.

Jiġifieri, minn dak l-aspett m'hemmx x'wieħed jikkummenta; però, jiddispjaċini ngħid li hemm ċerti nuqqasijiet.

Dan id-dokument kien intbagħat lilna qabel il-waqfa tas-sajf, u kont qrajtu u studjajtu sew.

Bħalma ġara anke fil-każ tal-kmamar tan-nar, hemm ċerta lakuna li qisu l-biodiversità ma tissemma assolutament xejn.

F'din il-policy għandek enfasi fuq l-ippjanar, li jien ma nidħolx fiha għax ma nifhimx fiha, imma min-nies li semma s-Sur Mallia, ma jidher li hemm ħadd li ġej mill-qasam tal-biodiversità li jista' jagħti s-sehem tiegħu.

Pereżempju, r-rapport ma jagħmel ebda riferenza għall-petrol stations li qegħdin f'ODZs li għandhom riżorsi naturali bħall-ilma – u nafu kif, b'daqsxejn xita bħal tal-lum, il-widien kif jgħaddu, speċjalment meta jkollok petrol station li qiegħda f'ħalq ta' wied, bil-materjal jinġarr kollu fil-wied, bl-impatt tagħhom fuq il-biodiversità.

Hemm ukoll materjal li jkun waste: nafu li l-petrol stations, speċjalment il-ġodda, ikollhom apparat ta' ħasil ta' karozzi u anke tiswijiet u żjut, u għandu jkun hemm il-mod ta' kif dawn se jiġu indirizzati.

Jekk m'iniex sejjer żball, kien hemm ukoll enfasi fuq il-landscaping tal-petrol station.

Il-landscaping, speċjalment meta qiegħda f'ODZ, jista' jkollu impatt negattiv kbir, jekk tkun biswit, jew ġo, Natura 2000 site.

Sfortunatament, donnu li dawn l-affarijiet mhumiex ta' interess għall-MEPA, minkejja li r-responsabilità tal-biodiversità qiegħda f'idejha.

Dawn għalija juru ċertu nuqqas ta' għarfien, li jiġu bypassed darba wara l-oħra: rajnihom f'tal-kmamar tan-nar, u rajnihom ukoll f'tal-petrol stations.

Għaliex, meta l-pajjiż għandu dawn l-obbligi, u huwa tant żgħir u allura l-impatti jista' jkunu tant kbar, ma jkunx hemm iktar riferenza speċifika għall-użu ta' riżorsi naturali li jkun hemm bżonn, f'dan il-każ mill-petrol stations, fejn ikun jingħad li dawn se jintużaw b'mod sostanzjali?

U hawnhekk nixtieq nistaqsi x'inhi l-viżjoni tal-MEPA vis-à-vis impatti negattivi li proġetti bħal dawn se jkollhom fuq il-biodiversità lokali, u anke vis-à-vis l-obbligi nazzjonali u internazzjonali.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak, Sur Baldacchino.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Xtaqt niċċara punt dwar dak li qal is-Sur Baldacchino.

Kemm din il-policy, kif ukoll il-policy tal-kmamar tan-nar, fl-ebda ħin u bl-ebda mod ma tippermetti li jsiru attivitajiet ġo siti Natura 2000; anzi, dan huwa eskluż totalment.

Mhux talli hekk, talli huma esklużi wkoll mil-level 1 u level 2.

Jiġifieri, din li ngħidu li b'din il-policy qegħdin napprovaw xi petrol station ġo level 1 jew level 2 jew Natura 2000 site mhuwiex minnu.

Barra minn hekk, il-policy tagħmilha ċara fejn jistgħu jsiru u fejn ma jistgħux isiru.

Lanqas fuq ridge ma tista' tagħmel petrol station, aħseb u ara fil-wied!

MADAM CHAIR: Però, jekk fhimt sew, il-punt tas-Sur Baldacchino kien ir-rispett lejn il-biodiversità u r-riżorsi naturali tagħna, u kif se nħarsu dawn l-attributes naturali li għandna fil-kampanja u fl-irħula tagħna kull fejn jista' jkollna żviluppi ta' din ix-xorta.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ovvjament, hemm l-istandards li huma stabbiliti taħt il-Malta Resources Authority (MRA).

L-MRA tagħmel standards mhux biss ta' kif għandha tkun il-petrol station, imma x'tip ta' recovery systems għandu jkun hemm, kif għandhom jinħażnu l-affarijiet, u anke kif għandu jsir it-trasportazzjoni tal-iskart, u dan tal-aħħar huwa regolat mill-MEPA.

MADAM CHAIR: U meta dan ma jsirx, min huwa inkarigat biex jinforza?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: L-MRA hija responsabbli li tinforza l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' operation.

Barra minn hekk, ikun hemm bżonn ukoll ta' operational permit mill-MEPA, fejn allura hemm kundizzjonijiet li jridu jiġu mħarsa.

MADAM CHAIR: Naturalment, biex jiġu mġedda l-permessi, eċċ. Is-Sur Mallia.

IL-PERIT FRANS MALLIA: Is-Sur Baldacchino qal li l-biodiversità did not feature fil-policy.

L-ewwel nett, nixtieq niċċara li n-nies li kienu involuti fit-tfassil tal-policy ma kenux biss in-nies li kienu fuq il-Kumitat, imma kien hemm nies oħra, li kienu jinkludu nies mid-Dipartiment tal-Protezzjoni tal-Ambjent, u li abbażi tagħhom inbidlet il-policy.

Pereżempju, section 4.3, waħda mill-kriterji li tissemma għar-rilokazzjoni ta' petrol station hija … Fil-policy hemm kriterji iebsin ħafna, u fil-fatt qed jingħad li min qed ifittex sit għal petrol station ma jistax imur għal dawn l-areas:

Hawhekk qed naraw biċ-ċar li siti li għandhom karatteristiċi jew habitats ambjentali ġew factored speċifikament fil-policy.

Dwar il-landscaping, hemm sezzjoni 8 li titkellem dwar "Other General Design Considerations", u f'sub-section 8.6 hemm riferenza ċara għal-landscaping u jingħad ukoll x'tip ta' siġar wieħed irid juża biex, apparti li jsebbaħ iktar, ikunu ta' tali speċi li, jekk allaħares qatt jiġri inċident, is-siġar ma jaqbdux.

Barra minn hekk, section 9 "Safety in use" titkellem dwar konsultazzjoni li trid issir mad-Dipartiment tal-Protezzjoni tal-Ambjent.

Jiġifieri, altru milli hemm ikkontemplat biex wieħed ma jintervjeniex bla bżonn fuq areas, speċjalment l-iktar li huma sensittivi.

Nenfasizza wkoll f'section 4.5(b) hemm imsemmija l-areas li huma precluded u li, at the point of departure, wieħed lanqas jista' jħares lejhom għal dan it-tip ta' żvilupp.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Ma jidhirx li hawn, u għalhekk ngħaddu għat-tieni item li għandna fuq l-aġenda.

DISKUSSJONI DWAR IT-TALBA LI SARET MILL-GĦAQDA "FLIMKIEN GĦAL AMBJENT AĦJAR" DWAR IL-KWESTJONI TAL-BINI TA' CEMENT SILO, U LI TINKLUDI RAPPORT IMĦEJJI MINN DR. JULIAN MAMO MD, PhD U DR. JOHN PAUL CAUCHI MD, MSC, INTITOLAT "REPORT ON A CEMENT SILO DEVELOPMENT – A PUBLIC HEALTH PERSPECTIVE", U RAPPORT IMĦEJJI MINN DR. RAMIRO CALÌ-CORLEO MD, MSC, INTITOLAT "HEALTH IMPACT REVIEW ON THE PROPOSED CEMENT SILO AT THE KORDIN TERMINAL"

MADAM CHAIR: Nistieden lil dawk min-naħa tal-pubbliku li jixtiequ jagħmlu l-intervent tagħhom fuq din il-materja sabiex jersqu madwar il-Mejda.

ASTRID VELLA (Flimkien għal Ambjent Aħjar): Naħseb li kull min huwa hawn huwa familjari ma' dan il-każ fejn ingħata l-go-ahead – ma nistax ngħid 'permess' għax permess ma kienx hemm, u lanqas kien hemm talba.

Dan huwa grain silo li nbena u ġie komplut fil-Port il-Kbir mingħajr qatt ma kien hemm talba għal permess.

L-inkwiet kbir tagħna huwa li dan inbena biss 5.6 metri 'l bogħod mill-grain silo – u quddiemkom għandkom żewġ rapporti magħmula mit-tobba li eżaminaw il-każ – u l-espert tal-istess żviluppaturi ammetta li ma jistax ikun hemm garanzija li ma jkunx hemm tniġġiż tal-qamħ mis-siment.

Ma tistax tingħata garanzija.

It-tobba, Dr. Julian Mamo u l-kollega tiegħu, enfasizzaw ħafna li kull ma hemm bżonn huwa trace contamination.

JOSEPH M. SAMMUT: Sinjura President, safejn naf jien, dwar dan ħareġ permess mill-MEPA, u aħna m'aħniex qorti biex niġġudikaw.

Jiġifieri jien ma nistax nifhem ir-rilevanza li aħna niddiskutu permessi: hemm il-qrati, isir appell quddiem il-qrati skont il-proċess stabbilit mil-liġi, u nimxu minn hemmhekk.

Ma nistax nifhem aħna ...

MADAM CHAIR: Onor. Sammut, dan huwa Kumitat għall-Ambjent u l-Iżvilupp tal-Ippjanar.

Din hija kwestjoni ambjentali u ta' saħħa, u allura dan il-Kumitat għandu jisma' lil min huwa kkonċernat fuq is-saħħa u fuq l-impatt ambjentali, u anke lil min jirregola żvilupp ta' dan it-tip f'pajjiżna.

JOSEPH M. SAMMUT: Mela, għal kull boun fini irrid nivverbalizza li hemm permess, huwa ġġudikat, u aħna hawnhekk m'aħniex qorti.

Naqbel miegħek, u nifhem u napprezza li nistgħu hawnhekk nirraġunaw; però, meta jkun fl-istadju fejn ikun għadu ma ġiex approvat.

Ladarba jkun approvat, il-proċedura hija l-Qorti.

Hawnhekk aħna qegħdin nidħlu f'parametri fejn awtorità tat permess.

Il-liġi speċifikament tgħid fejn wieħed irid imur f'każijiet bħal dawn.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak tal-intervent tiegħek, però jien nixtieq li aħna nisimgħu x'inhuma l-kwestjonijiet li qegħdin jinkwetaw lil dawk l-għaqdiet mhux governattivi li l-interess tagħhom huwa s-saħħa tal-pubbliku.

Jien naħseb li, jekk hemm bżonn, dan il-Kumitat jintervjeni u jagħmel il-parti tiegħu, imbagħad dak jiżdied ma' dak li qed isir fil-Qorti.

Nirringrazzjak.

Tista' tkompli.

ASTRID VELLA: Se naqra biċċa żgħira biss mir-rapport, li tgħid hekk:

Dan il-grain silo huwa s-silo li jforni 70% tal-qamħ li jintuża biex isir il-ħobż f'Malta u Għawdex.

Fir-rapport hawn spjegat saħansitra d-direzzjoni tar-riħ, kif ir-riħ jista' jtajjar dawn il-frak tas-siment direttament għal ġol-conveyer belt tal-qamħ.

Dan ovvjament huwa l-ikbar inkwiet għas-saħħa tagħna, speċjalment tat-tfal u x-xjuħ.

It-tieni ħaġa hija li hemm implikazzjonijiet oħrajn.

Pereżempju, hemm talba li l-ħobża Maltija tkun rikonoxxuta bħala prodott Malti, li hija xi ħaġa li naħseb li kulħadd jixtieq u li għandna nkunu kburin biha.

Kif nistgħu nippretendu li din it-talba tiġi milqugħa jekk jiġu jagħmlu spezzjoni u jaraw din is-sitwazzjoni?

Aħna niftaħru bil-port tagħna li huwa ġojjell tad-dinja, fejn jidħlu daqshekk vapuri tat-turisti, u minflok jaraw silo tas-siment!

Dawn huma kollha implikazzjonijiet, u nħossu li dan qatt ma suppost tħalla jibda jopera hemmhekk, għalkemm kien diġà mibni, allavolja mingħajr permess.

Ir-raġuni li tħalla jopera mingħajr permess hija magħrufa; imma għaliex ma tteħdux passi?

Fejn hija l-accountability ta' min iffirma ittra informali li tat il-go-ahead għal dan is-silo biex jinbena?

Naħseb li għedt biżżejjed.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

Nistieden issa lir-rappreżentanti tal-MEPA sabiex jispjegaw ftit x'inhi s-sitwazzjoni f'dan ir-rigward.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Għar-rigward l-issues li qajjmet is-Sinj.

Vella, ma rridux ninsew li fil-proċess tal-applikazzjoni għall-environmental permit ...

MADAM CHAIR: Ħalli nibdew minn hawn, dan għandu permess jew le?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Għandu permess, liema permess ġie kkunsidrat mill-Bord tal-MEPA.

MADAM CHAIR: Jiġifieri dan kien sar bla permess, imbagħad ġie regolarizzat?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Għandu operational permit biex ikun jista' jopera.

Meta għamilna diskussjoni u konsultazzjoni mad-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali, li hija l-awtorità kompetenti biex tiddeċiedi jekk hemmx impatt jew le, u wara li sar environmental health assessment, id-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali ta l-go-ahead tiegħu biex l-impjant ikun jista' jopera.

Kien wara li sar dan il-proċess li l-Awtorità approvat l-operational permit tiegħu.

Wieħed ma jistax jippretendi li l-operational aspects ta' grain terminal, li m'humiex up to the standards tal-lum, iwaqqaf il-proċess ta' the best available technology li għandna għar-rigward ta' dan is-cement silo.

MADAM CHAIR: Jiġifieri l-grain terminal mhuwiex up to standard, u l-MEPA taf.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Mhijiex il-kompetenza tal-MEPA biex tidħol fl-environmental health issues; għal dak hemm l-awtorità kompetenti.

MADAM CHAIR: Li hija l-Awtorità tas-Saħħa.

Imma, fil-mod kif inhuwa ppjanat u żviluppat il-grain terminal, nimmaġina li parti mill-istruttura tiegħu għandha tkun tali li tħares li elementi ta' saħħa ma jkunux kompromessi.

Qed nifhem sew li, fejn jidħol ippjanar u żvilupp, dan għandu kollox skont il-liġi?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Għaliex huwa impjant antik.

Ma ninsewx li l-grain terminal ilu mwaqqaf żmien ilu, u minn dak iż-żmien sal-lum ...

MADAM CHAIR: Imma allura grain terminal li qiegħed iforni tliet kwarti ta' Malta bil-ħobż, m'hemmx mod kif nippruvaw inġibuh in line ma' dak li jitolbu r-regolamenti li jħarsu s-saħħa tan-nies?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Mhijiex il-kompetenza tal-MEPA.

MADAM CHAIR: Ir-risposta hija understandable, imma issa nappella lilek, Segretarju Parlamentari, ħalli ssolvielna l-problemi.

MICHAEL FALZON: Jien noqgħod kwiet kemm jista' jkun!

Il-punt li qed jipprova jagħmel is-CEO – u anke jien, ovvjament, bħala l-persuna politikament responsabbli mill-MEPA – huwa li l-permess qiegħed hemm, u l-MEPA mxiet mal-kundizzjonijiet li setgħu ġew indikati minn dak li huwa environmental health.

Naħseb li qed jipprova jgħid is-CEO huwa li l-MEPA m'għandhiex il-kompitu li tidħol fl-operat tal-grain terminal.

M'iniex qed ngħid li hu tajjeb jew ħażin, qed ngħid stat ta' fatt.

MADAM CHAIR: Jien qed nifhmek; però issa qed niffaċċjaw problema fejn għandna grain terminal antik li forsi ma aġġornax ruħu fis-servizzi li qed jagħmel, u allura jista' jkun kompromess fejn jidħlu punti ta' saħħa; ma' ġenbu għandu cement silo li huwa skont il-liġi, imma ħdejn xulxin jistgħu jikkompromettu s-saħħa tal-poplu.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Le, mhuwiex biss skont il-liġi, imma huwa the best available technology li teżisti, jiġifieri ma tistax tmur iżjed minn hekk.

MADAM CHAIR: Fhimtek, imma jibqa' l-fatt li hemm grain terminal, u dan kien hemm qabel.

Jiġifieri, l-fatt li dan huwa qrib ma ġietx ikkunsidrata meta ngħata l-permess?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ġie kkunsidrat fl-environmental health assessment.

MADAM CHAIR: U dak ingħata.

Issa llum il-ġurnata l-problema li qed naffaċċjaw aħna hija li l-grain terminal għandu bżonn jattrezza ruħu biex iħares l-interessi tas-saħħa ta' min qed jagħmel użu mis-servizzi tiegħu.

Qed ngħid hekk biex inkun naf kif se nistradaw l-azzjoni.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Fir-realtà, mhijiex biss l-issue ta' siment; hemm issue ta' droppings tal-ħamiem, hemm issues ta' kif jitgħabba u jinħatt il-materjal.

Jekk tħares lejn ċerti ritratti ...

MADAM CHAIR: Tal-materjal jiġifieri tad-dqiq?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ovvjament, għax l-impjant tas-siment minn imkien – anke minn spezzjonijiet li għamilna – ma toħroġ traba minnu, għax it is fully enclosed.

MADAM CHAIR: Allura dawn ir-rapporti li juru inkwiet …

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Jien m'iniex kompetenti biex nara dawn l-affarijiet; naħseb li l-awtorità kompetenti rathom dawk ir-rapporti.

MADAM CHAIR: L-Onor.

RYAN CALLUS: Minkejja li aħna qegħdin fl-Oppożizzjoni, naħseb li ġaladarba dan il-punt ġie quddiem dan il-Kumitat, ma nistgħux nagħlqu għajnejna.

Għalhekk, Madam Chair, jien nissuġġerixxi li għandek tikteb lill-persuni responsabbli fil-Ministeru tas-Saħħa sabiex jaraw li l-grain terminal x'qiegħed jissupplixxi, u li mhemmx problemi mil-lat ta' saħħa.

Naħseb li nkunu qed nonqsu mir-responsabilità tagħna jekk, wara li smajna b'dan il-każ, inħallu kollox għaddej.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak u naqbel miegħek li ma nistgħux inħallu kollox għaddej, minkejja li qiegħda quddiem il-Qorti, kif qal l-Onor.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, bil-permess tal-Kumitat.

Jien nifhem il-punt li qajjem il-kollega tiegħi, l-Onor.

Sammut, u nifhem ukoll lill-uffiċjali tal-MEPA; però, ma nistax nifhem kif id-Dipartiment tas-Saħħa ħalla terminal tal-qamħ jopera b'dan il-mod.

Minkejja l-affarijiet l-oħra li semmejt li huma ta' żvantaġġ, m'hemmx dubju li s-siment huwa tossiku mill-iktar livell għoli li jeżisti.

Bħal kwalunkwe ħaġa ġdida, meta jkollok silo tas-siment, fil-bidu kollox jiffunzjona tajjeb, bħalma kien il-grain terminal silo li ffunzjona tajjeb fi-bidu tiegħu, u llum għandu l-iżvilupp tiegħu.

Ir-riskju li traċċi tas-siment jispiċċaw fil-qamħ 'il quddiem jista' jkun li jkun jeżisti.

Jien ma nistax nifhem kif dan is-silo tas-cement tħalla jopera u ngħatalu l-permess, u fl-istess ħin is-silo tal-qamħ ma ġiex aġġornat għal dak li huwa meħtieġ.

Dan ifisser li llum il-ġurnata id-dqiq li qegħdin nieklu aħna, mhux biss huwa kontaminat mis-siment biss, jekk jinqala' l-każ, imma anke minn ħafna affarijiet oħrajn li kollha huma ta' dannu għal saħħitna.

Din hija l-ewwel darba li attendejt għal dan il-Kumitat, imma nibqa' nsostni li kull wieħed u waħda minnkom tridu taraw quddiemkom l-ambjent ta' saħħa tal-bniedem, għaliex if health fails, everything else fails.

Dan huwa punt importanti, mhux biss mill-aspett ambjentali, imma wkoll mill-aspett ta' prosperità ekonomika u soċjali ta' pajjiżna.

L-iktar ħaġa li ma ssemmietx, u li tikkonċentra ruħha fejn jidħlu heavy metals, huma fil-breast milk.

Hemmhekk hemm fejn nistgħu nagħmlu dannu lit-tfal tagħna, meta mingħalina nkunu qegħdin nagħtu l-ħalib tal-omm għax hija xi ħaġa tajba.

Il-heavy metals jikkonċentraw ruħhom fil-bniedem, u f'każ ta' mara, 'il quddiem jistgħu jingħataw lit-trabi permezz tal-ħalib tal-omm, u b'hekk inkunu qegħdin naffetwaw fl-infanzja l-imħuħ ta' ġenerazzjonijiet ta' nies futuri.

Nirringrazzjak.

MADAM CHAIR: Grazzi.

L-Onor.

Bezzina.

TONI BEZZINA: L-environmental permit tas-cement silo għandu skadenza?

TONI BEZZINA: Jiġifieri kull erba' snin se jiġi checked, u allura jrid jara li jżomm ċerti standards, għax wara erba' snin jkun irid jerġa' jiġġeddidlu l-permess.

MADAM CHAIR: Grazzi.

Hawn aktar kummenti jew mistoqsijiet mill-Membri?

Ma jidhirx li hawn, u għalhekk nistieden lis-Sinj.

Vella sabiex tagħmel ir-rimarki tagħha.

ASTRID VELLA: Madam Chair, li nixtieq inżid huwa li kulħadd jaf li l-grain silo għandu ċerti nuqqasijiet; però l-fatt huwa li, bil-modernizzar kollu li wieħed jista' jagħmel, grain silo ma jistax jiġi magħluq u ssiġillat, imma jrid jibqa' vventilat, u dan minħabba l-periklu ta' combustion.

Dan huwa fatt tekniku, u allura dejjem se jkun hemm ir-riskju ta' kontaminazzjoni minkejja l-best practice.

Issa hawn Malta nafu x'implimentazzjoni għandna ta' standards!

Kif intqal, nibdew bi standards għoljin, imbagħad … Insemmi każ fejn il-Ministru għall-Ambjent Daniż, meta fuq il-BBC staqsewh għaliex ma implimentawx ċerti miżuri, qal li dan sar għaliex dawn il-miżuri jibqgħu dejjem subject to human error u, jekk jibqa' l-iċken riskju li l-istandards ma jiġux irrispettati, mhuwiex lest li jesponi lill-populazzjoni għal dak ir-riskju.

Issa din id-Danimarka, u aħna nafu li hawn Malta m'għandniex dak is-sens ta' moniteraġġ kif għandhom id-Danimarka.

Lanqas xejn!

Issa, hawnhekk kontu qegħdin tgħidu li dan l-impjant huwa "state of the art", u li jrid jitjieb huwa l-grain silo.

M'huwiex possibbli, u qed jammettiha l-konsulent tas-cement silo stess!

MADAM CHAIR: Allura this is calling into question id-deċiżjoni tad-Dipartiment tas-Saħħa li approva dan l-iżvilupp!

Jiġifieri hu qed jammetti li l-possibilità hija riskju reali, and he is disclaiming pecuniary damages.

GODFREY FARRUGIA: Madam Chair, ma nafx jekk huwiex possibbli, imma jien qed nipproponi li din titla' quddiem il-Council for Health skont il-Health Act, u tiġi diskussa hemmhekk.

MADAM CHAIR: Minn min huwa magħmul dan il-Kunsill, u x'inhuma l-kompetenzi tiegħu?

GODFREY FARRUGIA: Dan il-kunsill huwa magħmul mill-Ministru responsabbli u min-nies tekniċi, u jista' jsejjaħ quddiemu wkoll persuni speċjalizzati fil-qasam sabiex jagħtu pariri dwar kif is-saħħa tal-bniedem tista' tiġi affettwata, u d-deċiżjoni tagħhom tkun waħda imparzjali u bbażata fuq xjenza u fuq valuri li jħarsu l-interess tal-bniedem, meta jkun hemm sitwazzjonijiet bħal dawn.

MADAM CHAIR: L-Onor.

Bezzina.

TONI BEZZINA: Meta ħareġ l-environmental permit, l-Health kienu kkonsultati?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Iva, kienu kkonsultati.

GODFREY FARRUGIA: Jien ma nafx taħt liema Ministru sar dan, u ma nafx jekk kienx meta kont Ministru jien; però, hemm mod u manjiera kif isir dan.

Il-mod kif opera l-Ministeru għas-Saħħa biex jagħti permess għal xi ħaġa li mhijiex loġika mill-aspett ta' Direttorat tal-Ambjent, kif naraha jien illum bħala tabib u bħala Membru Parlamentari.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Ir-risposta ġiet bħala parti minn continuous consultation mal-Environmental Health Directorate.

MADAM CHAIR: Il-go-ahead ingħata mill-Environmental Health Directorate.

Jekk dan kien diġà jeżisti u s-silo ingħata permess ...

GODFREY FARRUGIA: Imma l-Environmental Health Directorate għandu l-mezzi kif deċiżjoni jista' jeħodha b'ħafna iktar good sense, iktar milli sens komun, u għandu l-għodod kif jista' jasal għalihom.

U għodda minnhom hija l-Health Council.

MADAM CHAIR: Imma d-deċiżjoni issa ttieħdet, Onor. Farrugia.

Aħna, bħala Kumitat, l-iktar li nistgħu nagħmlu, kif diġà ssuġġerixxa l-Onor.

Callus u ssuġġerejt inti, huwa li nitkbu lill-Environmental Health Directorate u lill-Kunsill tas-Saħħa – for what it's worth, għax issa fatta – biex naraw kif aħna nistgħu nirranġaw din is-sitwazzjoni.

TONI BEZZINA: Madam Chair, l-argument tiegħi huwa kif qed tgħid inti: jekk hemm xi difett dwar kif jiddeċiedi l-Environmental Health Directorate ...

MADAM CHAIR: … nitfgħu dawl fuq dak id-difett għax, bħalma r-riżultat ta' dak id-difett huwa dan li qed naraw illum, jista' jerġa' jsir l-istess żball fi ħwejjeġ oħra li għad iridu jiġu approvati iktar 'l quddiem.

Il-MEPA tkun qed tagħmel xogħolha, l-Environmental Health Directorate forsi mingħalih li jkun qed jagħmel xogħlu, però flimkien jidher li r-riżultat mhuwiex dak li wieħed jixtieq.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Madam Chair, xtaqt ngħid żewġ affarijiet: l-ewwel waħda hija li s-Sinj.

Vella, f'isem l-għaqda 'Flimkien għal Ambjent Aħjar', kellha kull dritt tappella mid-deċiżjoni li ngħatat għax kienu preżenti hemmhekk u għamlu l-oġġezzjonijiet tagħhom, u t-tieni hija li wieħed irid jara l-attivitajiet li qed isiru llum u li ilhom isiru għal snin twal ġol-Port.

Bl-attivitajiet li hemm u bil-mod kif qed joperaw, ma jagħmel l-ebda differenza jekk hemmx is-cement silo jew le.

Mhijiex ġustifikazzjoni u wieħed m'għandux idoqq il-qniepen; imma ma ninsewx li jeżisti cement silo ieħor madwar 500 metru 'l bogħod, hemm ukoll minn fejn jitgħabba l-iscrap kollu li joħroġ, flimkien ma' attivitajiet l-oħrajn li hemm mad-dawra.

Meta tara dan kollu x'impatt jista' jkollu fuq il-grain terminal, huwa l-grain terminal li jrid jiġi upgraded.

MADAM CHAIR: U l-grain terminal kien qabilhom kollha.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Le, kien hemm ħafna attivitajiet li kienu hemm qabel, bħal, pereżempju, x-Shipbuilding fejn isir is-sandblasting.

Dan lanqas huwa 50 metru 'l bogħod mill-grain terminal.

U l-heavy metals li jkun fih is-sandblasting huma ħafna agħar mis-cement silo!

Jiġifieri, li hemm bżonn huwa li naraw li jiġi upgraded l-grain terminal.

MADAM CHAIR: Il-punt tiegħek ħadnih.

L-Onor.

MADAM CHAIR: Jien naħseb li d-direzzjoni ta' dan il-Kumitat għandha tkun li tiġbed l-attenzjoni tal-awtoritajiet tas-Saħħa li jista' jkun hemm kontaminazzjoni serja tad-dqiq li minnu qiegħed jiekol minnu kważi l-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Aħna nagħmlu dik l-osservazzjoni, u niġbdulhom l-attenzjoni bħala Kumitat li nieħdu r-responsabilità ta' dak li skoprejna u qed niddiskutu illum, imbagħad irid jieħu ħsiebha s-settur tas-Saħħa min-naħa ta' regulation and regularisation, mhux aħna.

TONI BEZZINA: Kif qed jgħid is-Sur Buttigieg, jidher li hemm kontaminazzjoni minn ħafna sorsi.

MADAM CHAIR: Iva, kif qed jgħid is-Sur Buttigieg, hemm kontaminazzjoni minn ħafna affarijiet.

Il-potenzjal ta' dan is-silo, bħala an extra contaminant over and above dak li diġà hemm, jeżisti; imma, jekk dan il-grain terminal għandu bżonn jattrezza ruħu biex jew jikkontrolla l-kontaminazzjoni possibbli li jista' jkun hemm – jew jirriloka ruħu – ma nafx, għax jien m'iniex kompetenti biżżejjed biex nagħti direzzjoni fuq materja bħal din.

IL-PERIT VINCENT CASSAR (Chairman, MEPA): Il-problema tal-grain terminal hija li għandu l-conveyer belts li huma miftuħin għall-arja.

Jiġifieri dak li qalet is-Sinjura Vella, li fis-silo stess irid ikollok il-ventilazzjoni, huwa minnu.

Il-ventilazzjoni tista' tikkontrollaha, imma l-problema hija li meta jkun qed isir il-loading minn fuq il-vapur għal ġos-silo, il-conveyer belts huma miftuħin għall-arja, għall-elementi kollha, u anke kif semma xi ħadd, għall-ħamiem.

Jekk is-sistema mhijex se tkun magħluqa, u allura ma tħallix dawn l-affarijiet kollha jidħlu fuq il-qamħ, huwa inutli.

Is-cement silo huwa a sealed system; is-siment jgħaddi minn ġol-pajpijiet, l-extraction issir minn ġol-vapur through il-pajpijiet.

Veru li jista' jagħti l-kas li jkun hemm xi siment li joħroġ barra, għax jista' jkollok difetti u ħafna affarijiet oħra ...

Ir-rapporti jidentifikaw il-mument fejn is-siment jinħatt għal fuq it-trakkijiet.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Meta jinħatt fuq it-trakkijiet ukoll hija through a closed system, u hemm il-parametri u r-rekwiżiti kollha li għandhom bżonn jagħmlu biex ma jkunx hemm siment li joħroġ barra.

MADAM CHAIR: Il-grain terminal għandu liċenzja perpetwa biex jopera?

Jew tiġġedded ukoll?

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG: Mhuwiex regolat minna.

MADAM CHAIR: Jiġifieri mhux min-naħa tal-iżvilupp.

MADAM CHAIR: Mela naħseb li hemmhekk irridu immorru.

Jekk dan qiegħed jopera b'dawn il-perikli u nuqqas ta' ħsieb, kif nistgħu aħna nġibuh in line ma' dak li titlob is-sitwazzjoni u s-saħħa llum?

MICHAEL FALZON: Madam Chair, il-punt jibqa' li, bħala fatt, il-MEPA – u ma jien qed niġġustifika xejn jekk hemm x'niġġustifika, u lanqas nikkundanna jekk hemm x'nikkundanna – mhijiex kwestjoni tagħha.

MADAM CHAIR: F'dan il-punt hekk jidher.

Daħlet il-MEPA għax ingħata permess għal silo ieħor li kien jopera bla permess, imbagħad ġie regolarizzat.

Issa llum smajna x'għandha xi tgħid il-MEPA.

Jidher li hemm elementi oħra li jistgħu jkunu ħafna iktar tossiċi u gravi, però ma jiġġustifikax li żidna magħhom meta l-grain silo qiegħed hemmhekk.

Naħseb li l-punt hawnhekk huwa li għandna nagħmlu l-isforzi tagħna biex aħna nġibu għall-attenzjoni tal-awtoritajiet tas-Saħħa li din is-sitwazzjoni ma tistax tibqa' teżisti jekk aħna rridu nieħdu ħsieb is-saħħa tal-poplu tagħna.

Hawn aktar kummenti?

Ma jidhirx li hawn, u għalhekk nirringrazzjakom.

Aktar 'il quddiem navżawkom meta se ssir laqgħa oħra.

Il-korrispondenza li se tintbagħat lill-awtoritajiet tas-Saħħa fuq dan ir-rigward nibagħtuhielkom fil-jiem li ġejjin sabiex tagħtuna s-suġġerimenti tagħkom, u aħna nibagħtuha qabel il-laqgħa li jmiss.

Il-lejl it-tajjeb.

Fit-7:49 p.m., il-Kumitat aġġorna.