(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 18

It-Tlieta, 18 ta' Marzu 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 18

It-Tlieta, 18 ta' Marzu, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.43 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 17, li saret nhar it-Tlieta, 25 ta' Frar 2014, ġew ikkonfermati.

THE CHAIRPERSON (Onor. Chris Fearne): Se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kumitat din il-korrispondenza:

- Ittri datati l-10 u t-13 ta' Marzu 2014 mibgħuta mill-Viċi President tal-Kummissjoni fejn ta r-raġunijiet li jiġġustifikaw il-ħruġ tar-Regolament għat-Twaqqif tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (KUMM(2013)534) u tar-Regolament dwar monitoraġġ, rappurtaġġ u verifikar tal-emissjonijiet tad-dijossidu karbonju mit-trasport marittimu (KUMM (2013) 480), li dwarhom il-Parlament Malti kien bagħat għall-Opinjoni Motivata fit-28 ta' Ottubru 2013 u komunikazzjoni fis-7 ta' Ottubru 2013 rispettivament.

IS-SITWAZZJONI FL-UKRAJNA

THE CHAIRPERSON: It-tieni item fuq l-aġenda tagħna hija l-kwestjoni tas-sitwazzjoni fl-Ukrajna.

Bħalma tafu, f'dawn l-aħħar sigħat qed isiru żviluppi sinjifikanti u mgħaġġla, u waqt li aħna qegħdin nitkellmu hawnhekk, il-President tal-Federazzjoni Russa u l-mexxejja tal-Krimea jidher li ffirmaw – skont rapporti li qed jaslulna – trattat sabiex il-Krimea tingħaqad mar-Russja.

Għalhekk, irridu niddiskutu dan is-suġġett u l-iżviluppi li qed iseħħu fi ħdan il-Kunsill tal-Affarijiet Barranin tal-Unjoni Ewropea.

Mela, nistieden lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin sabiex jagħtina update dwar is-sitwazzjoni fl-Ukrajna, u l-pożizzjoni ta' pajjiżna u tal-Unjoni Ewropea.

GEORGE VELLA (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, għandi żewġ alternattivi, jiġifieri jew naqra l-istqarrija biex tkun on record, jew inkella mmorru mill-ewwel għad-diskussjoni fuq is-sitwazzjoni fl-Ukrajna.

THE CHAIRPERSON: Jekk nistgħu nieħdu din l-istqarrija bħala moqrija u tagħtina kopja tagħha, nibdew mill-ewwel bid-diskussjoni.

Imma ma nsib l-ebda oġġezzjoni jekk trid taqra l-istqarrija.

GEORGE VELLA: Naħseb li jkun aħjar jekk naqraha.

Il-Kriżi fl-Ukrajna

Sensiela ta' protesti vjolenti, li bdew wara li l-Ukrajna pposponiet l-iffirmar tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni mal-Unjoni Ewropea f'Novembru li għadda, wasslu għall-waqgħa tal-gvern tal-President Yanukovych fit-22 ta' Frar.

Immedjatament wara, ir-Russja għaddiet liġi kontroversjali mill-Parlament Ukren li tippermetti intervent militari Russu fl-Ukrajna.

Ir-raġuni li ngħatat lill-komunità internazzjonali kienet li tiġi protetta dik il-parti tal-popolazzjoni Ukrena li hija etnikament Russa.

Diversi inizjattivi minn diversi bnadi, fosthom l-Unjoni Ewropea, għal djalogu mar-Russi sabiex titnaqqas it-tensjoni fir-reġjun fallew, u r-Russja baqgħet għaddejja bil-pjanijiet tagħha.

Dawn l-iżviluppi wasslu biex tissejjaħ laqgħa ta' emerġenza mill-Kunsill tal-Affarijiet Barranin tal-UE fl-20 ta' Frar 2014 fejn il-pajjiżi membri kkundannaw bil-qawwa il- vjolenza li kienet nibtet sew fl-Ukrajna.

Jien ingħaqadt mal-Ministri l-oħra kollha fis-sejħa għall-waqfien immedjat tal-atti vjolenti fl-Ukrajna, u għar-rispett totali tad-drittijiet u l-libertajiet fundamentali tal-bniedem.

Il-Kunsill sejjaħ ukoll lill-Gvern Ukren ta' dakinhar biex iżomm lura kemm jista' fir-reazzjonijiet tiegħu, u lill-kapijiet tal-Oppożizzjoni biex jitbiegħdu minn dawk li jirrikorru għal azzjonijiet radikali, inkluża l-vjolenza.

Dakinhar stess, il-Ministri tal-Affarijiet Barranin ta' Franza, il-Ġermanja u l-Polonja kienu għadhom fi żjara fi Kiev u ltaqgħu mal-President ta' dak iż-żmien Yanukovych.

Il-Ministri qablu wkoll li dan id-djalogu jista' jkompli f'fora oħra, bħall-Kunsill tal-Ewropa u l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSCE), li r-Russja hi membru tagħhom.

Għal numru ta' ġranet is-sitwazzjoni ma rat l-ebda żvilupp pożittiv sakemm, fis-27 ta' Frar, ġie mħabbar li se jissejjaħ referendum fuq l-istatus tal-Krimea fis-16 ta' Marzu 2014.

Sadanittant, ir-Russja kompliet tisħaq li l-preżenza militari tagħha fil-Krimea u r-referendum huma ġustifikati għax imorru skont ix-xewqat li wrew in-nies stess tal-Krimea.

Fit-3 ta' Marzu 2014, l-istess Kunsill tal-Affarijiet Barranin rega' ltaqa' b'urġenza, u ntlaħaq qbil dwar miżuri restrittivi jew sanzjonijiet fuq l-iffriżar u l-irkupru ta' assi ta' persuni li ġew identifikati bħala responsabbli għall-miżapproprjazzjoni tal-fondi tal-Istat Ukren u għall-vjolazzjoni tad-drittijiet umani, bil-għan li jissaħħu l-istat ta' dritt u r-rispett tad-drittijiet tal-bniedem fl-Ukrajna.

Il-Membri tal-Kunsill ikkundannaw bil-qawwa l-vjolazzjoni mhux provokata tas-sovranità u l-integrità territorjali Ukrena mir-Russja u sejħu għall-irtirar tal-forzi armati tagħha lejn l-istazzjonijiet permanenti tagħhom, b'rispett tat-trattati relevanti, fosthom il-Memorandum ta' Budapest, li ġie ffirmat fl-1994 bħala garanzija tas-sovranità tal-Ukrajna.

L-Unjoni Ewropea sejħet ukoll lir-Russja biex tagħti aċċess immedjat lill-osservaturi internazzjonli.

Għall-Unjoni Ewropea, id-deċiżjoni mill-Kunsill Suprem tar-Repubblika Awtonoma tal-Krimea, li sejjaħ referendum fuq il-futur tal-istatus tat-territorju, imur kontra l-Kostituzzjoni Ukrena, u għaldaqstant kien se jkun meqjus illegali.

Waqt laqgħa urġenti fis-6 ta' Marzu tal-Kapijiet ta' Stat jew Gvern sar appell lir-Russja biex tirtira immedjatament il-forzi armati tagħha mill-Krimea.

Il-Kapijiet ta' Stat jew Gvern appellaw ukoll lill-Federazzjoni Russa biex tippermetti aċċess immedjat lill-osservaturi internazzjonali.

Il-Kapijiet ta' Gvern ikkundannaw ukoll id-deċiżjoni mill-Kunsill Suprem tar-Repubblika Awtonoma tal-Krimea li jsir referendum dwar l-istatus futur tat-territorju tmur kontra l-Kostituzzjoni tal-Ukrajna, u hija għalhekk illegali.

Fin-nuqqas ta' azzjonijiet xierqa biex tiġi mnaqqsa t-tensjoni min-naħa Russa, il-Kapijiet ta' Stat jew Gvern iddeċidew li l-Unjoni Ewropea tieħu deċiżjoni dwar miżuri addizzjonali, bħal projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar, iffriżar tal-assi u l-kanċellazzjoni tas-Summit UE-Russja.

Kull pass ulterjuri mir-Russja li jmur kontra l-istabilità tas-sitwazzjoni fl-Ukrajna jwassal għal konsegwenzi addizzjonali u estensivi għar-relazzjonijiet, f'firxa wiesgħa ta' oqsma ekonomiċi bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha minn naħa waħda, u r-Russja minn naħa l-oħra.

Ġie wkoll deċiż li jittieħdu miżuri li jippermettu lill-Ukrajna tibbenefika b'mod sostanzjali mill-vantaġġi offruti fiż-Żona ta' Kummerċ Ħieles Approfondita u Komprensiva.

L-aħħar żviluppi

Fil-15 ta' Marzu, ir-Russja wżat il-veto sabiex twaqqaf riżoluzzjoni tal-Ġnus Magħquda, proposta mill-Istati Uniti, li kienet se tikkundanna l-azzjonijiet tar-Russi fil-Krimea.

Dawk li intervjenew fil-Kunsill tas-Sigurtà, inkluża ċ-Ċina, bl-eċċezzjoni tar-Russja, appoġġjaw is-sovranità, l-unità u l-integrità territorjali tal-Ukrajna, u qablu fuq l-invalidità tar-referendum.

Iċ-Ċina, li tradizzjonalment tivvota mar-Russi fil-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda, astjeniet milli tivvota.

Malta ingħaqdet ma' bosta pajjiżi oħra bħala co-sponsor ta' din ir-Riżoluzzjoni.

Lejlet ir-referendum fil-Krimea fis-16 ta' Marzu, il-President tal-Kunsill Ewropew, Herman Van Rompuy, u l-President tal-Kummissjoni Ewropea, José Manuel Barroso, saħqu mill-ġdid li r-referendum fil-Krimea huwa illegali, illeġittimu, u jmur kontra s-sovranità territorjali tal-Ukrajna.

Van Rompuy u Barroso qalu li l-Unjoni Ewropea għandha responsabilità li tassigura l-paċi fil-kontinent Ewropew, u li soluzzjoni għall-Ukrajna tista' tintlaħaq biss permezz ta' djalogu kostruttiv bejn l-Ukrajna u r-Russja.

Fis-16 ta' Marzu, iktar minn disgħin fil-mija ta' dawk li vvotaw fir-referendum għażlu li l-Krimea tingħaqad mar-Russja.

Il-President Russu qal li se jirrispetta x-xewqat tan-nies fil-Krimea, li ġew espressi b'mod ċar fir-referendum.

Huwa stmat li ħafna minn dawk li jaħsbu li l-Krimea għandha żżomm l-istatus tagħha ta' qabel ir-referendum, bħalma huma t-Tatari tal-Krimea, ma marrux jivvotaw.

L-għada stess tar-referendum ta' Marzu, il-Parlament tal-Krimea approva liġi sabiex il-Krimea tingħaqad mar-Russja.

Is-seċessjoni tal-Krimea mill-Ukrajna b'hekk qed tiġi ffinalizzata.

Fid-dawl ta' dawn l-iżviluppi, waqt laqgħa tal-bieraħ tal-Kunsill tal-Affarijiet Barranin, harġet kundanna għar-referendum tal-Krimea, filwaqt li reġa' sar il-punt dwar il-bżonn ta' djalogu mar-Russja u l-Ukrajna.

Intlaħaq ukoll ftehim dwar miżuri restrittivi fuq individwi mill-Krimea u r-Russja li kellhom rwol attiv sabiex is-sitwazzjoni kompliet tmur għall-agħar fil-Krimea.

L-Istati Membri laqgħu d-deċiżjoni li jiġu ffirmati l-kapitli politiċi tal-Ftehim ta' Assoċjazzjoni mal-Ukrajna waqt is-Summit tal-Kapijiet ta' Stat u Gvern fil-21 ta' Marzu.

L-Unjoni Ewropea se tipprovdi wkoll għajnuna finanzjarja sabiex tirregola l-istabilità makro-finanzjarja tal-pajjiż.

L-Unjoni Ewropea beħsiebha wkoll taħdem sabiex tassigura l-provvista tal-enerġija lejn l-Ukrajna u lejn l-Ewropa.

Il-pożizzjoni ta' Malta

Dwar l-aħħar żviluppi fil-Krimea, Malta taqbel mal-pożizzjoni tal-Unjoni Ewropea li d-deċiżjoni tar-Russja li tintervjeni fil-Krimea tikser it-trattati internazzjonali bħall-Karta tal-Ġnus Magħquda, id-Dikjarazzjoni fuq il-Prinċipji tad-Dritt Internazzjonali tal-1970, l-Att Finali tas-CSCE (il-Konferenza dwar is-Sigurtà u l-Koperazzjoni fl-Ewropa) ta' Ħelsinki tal-1975, u l-Memorandum ta' Budapest tal-1994, li jiggarantixxi l-integrità territorjali tal-Ukrajna.

F'dan il-kuntest, l-Unjoni Ewropea, inkluża Malta, jikkunsidraw l-azzjonijiet tal-Federazzjoni Russa bħala ksur tal-liġi internazzjonali u theddida għall-integrità territorjali tal-Ukrajna bħala Stat sovran.

Ta' min wieħed isemmi li Malta bagħtet żewġ uffiċjali biex jipparteċipaw fil-missjoni tal-OSCE (Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Koperazzjoni fl-Ewropa).

Din il-missjoni ġiet imwaqqfa milli tidħol fil-Krimea, u għalhekk l-uffiċjali Maltin kellhom jerġgħu lura Malta.

Malta ssostni l-irwol kruċjali ta' din l-Organizzazzjoni fit-tfittix ta' possibiltajiet biex titrażżan il-kriżi u tiġi evitata żieda fil-vjolenza.

Malta temmen li huwa kruċjali li l-Ukrajna żżomm relazzjonijiet mill-qrib mal-Unjoni Ewropea biex tiġi żgurata l-inklużjoni tal-partijiet kollha fir-riformi politiċi li qed iseħħu.

Huwa importanti ħafna wkoll li s-sitwazzjoni makro-ekonomika fl-Ukrajna terġa' tissoda malajr kemm jista' jkun.

Malta laqgħet il-pakkett komprensiv ta' assistenza ekonomika mill-Unjoni Ewropea bil-għan li tinstab soluzzjoni sostenibbli fl-Ukrajna.

Għal din ir-raġuni, Malta ssostni li tibqa' miftuħa l-possibilità li l-Ukrajna tiffirma kemm Trattat ta' Assoċjazzjoni, kif ukoll Ftehim Komprensiv u Profond ta' Kummerċ Ħieles mal-Unjoni Ewropea.

Djalogu kontinwu u kostruttiv mal-Ukrajna huwa meħtieġ biex tiġi żgurata l-inklussività fil-livelli kollha tal-gvern mill-awtoritajiet Ukreni, u biex ir-riformi politiċi jkunu msawra b'mod li jilħqu r-reġjuni kollha tal-pajjiż, il-gruppi li jikkostitwixxu l-popolazzjoni, u biex jiġi assikurat ħarsien sħiħ tal-minoritajiet nazzjonali skont il-wegħdiet internazzjonali tal-Ukrajna.

L-elezzjoni presidenzjali, li se tinżamm fl-Ukrajna fil-25 ta' Mejju, se jkollha rwol important ħafna f'dan ir-rigward.

Hemm bżonn ukoll li ma nħallux l-iżviluppi fl-Ukrajna ifixkluna mit-tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn l-UE u pajjiżi oħra fil-Viċinat tal-Lvant, bħalma huma l-Georgia u l-Moldova.

Filwaqt li l-Unjoni Ewropea għandha żżomm pożizzjoni soda, anke permezz ta' miżuri restrittivi kif ġew adottati mill-Kunsill tal-Ministri, Malta fl-istess ħin tesprimi l-fehma li d-djalogu mar-Russja jinżamm miftuħ.

Irridu nevitaw xenarju li jħalli effett negattiv fuq il-kooperazzjoni internazzjonali mar-Russja fuq kwestjonijiet ta' natura globali oħra, bħall-kwestjoni tal-Iran, is-Sirja u l-Proċess ta' Paċi fil-Lvant Nofsani.

Mela, dik kienet l-istqarrija dwar is-sitwazzjoni fl-Ukrajna.

Għandkom aċċess ukoll għal dawk li huma l-Council conclusions tal-General Affairs Council.

Issa se nagħtikom il-ġist tal-aħħar intervent li għamilt proprju l-bieraħ fi Brussell, u mbagħad wara se ngħidilkom x'kienet il-pożizzjoni finali tal-konklużjonijiet.

L-ewwel nett, irrid ngħid li Malta m'għandhiex l-impatt li għandhom pajjiżi kbar, bħall-Italja, Franza u l-Ġermanja, f'dak li huwa kummerċ u negozju bejnhom u bejn ir-Russja.

Madankollu, esprimejt it-tħassib tagħna dwar il-futur u l-istabilità tal-Ewropa, in-nuqqas ta' rispett tal-ftehim internazzjonali u t-trattati, u n-nuqqas ta' rispett għas-sovranità u l-integrità territorjali.

Għedt ukoll li m'għandniex nippreġudikaw ir-relazzjonijiet tagħna mar-Russja tal-futur minħabba l-irwol importanti li lagħbet ir-Russja fil-fora internazzjonali f'dawn l-aħħar xhur u sena rigward is-Sirja u l-Iran.

Għedt li konna qegħdin nittamaw – hoping against hope – li ma jkunx hemm escalation tas-sitwazzjoni, imma konna wkoll iddiżappuntati minħabba dak li kien seħħ sal-bieraħ.

Iddikjarajt biċ-ċar li aħna naraw li r-referendum huwa llegali u huwa kundannabbli għax, kif diġà għedt fl-istqarrija, dan qiegħed jikser il-Kostituzzjoni Ukrena u jmur kontra l-ftehim ta' Budapest tal-1994, biex ma nsemmix l-Att Finali tas-CSCE ta' Helsinki tal-1975 u l-liġi internazzjonali.

Għamiltha ċara li kien jidher b'mod ċar li l-Krimea mhijiex se tirritorna lejn l-Ukrajna u li, sa dak il-ħin – konna qegħdin nitkellmu fuq il-bieraħ wara nofsinhar – kien għad tista' titpoġġa l-mistoqsija fuq jekk kemm-il darba r-Russja kenitx se tipproċedi biex tagħmel annexation, jew inkella kenux se jistqarru li jaċċettaw li l-Krimea tkun indipendenti u mhux annexed mar-Russja.

Dak il-ħin kont qed ngħid li għandna naraw kif nagħmlu biex kemm jista' jkun il-proċess ma jitkompliex, imma tant l-affarijiet qegħdin jiġru minn ħin għall-ieħor li ma tlaħħaqx magħhom.

Għedt li bħala pajjiż aħna naqblu ħafna li jkun hemm missjoni ta' monitoraġġ mill-OSCE, u din hija importanti ħafna għax ir-Russja hija mdaħħla fiha wkoll.

Però, għall-bidu kellna l-messaġġ li r-Russja it boycotted b'veto mill-ewwel li ma jkunx hemm din il-missjoni, imma mbagħad eventwalment din aċċettat ukoll.

Dan huwa punt interessanti ħafna għax, meta kellna laqgħa filgħodu mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin il-ġdid Ukren, qam il-punt li huma jkunu jridu li din il-missjoni jkollha mandat li jkollha monitoraġġ fil-Krimea, li huwa immaġinabbli, u aħna qed ngħidulu li short of that, trid taċċetta li tkun missjoni li għallinqas ikollha monitoraġġ fil-parti bħal Donetsk, Kharkiv u Kiev, ħalli tkun hemmhekk qabel ma jidħlu r-Russi, u ħalli jkollna feedback minn hemmhekk ta' x'inhu jiġri.

Din kienet xi ħaġa diffiċli to send across, u kien hemm ħafna ministri li kienu ddiżappuntati għall-mod ta' kif beda jirrispondi dan il-Ministru l-ġdid tal-Affarijiet Barranin.

Kif għedt ukoll, aħna ko-firmatarji u co-sponsors tar-Riżoluzzjoni tal-Ġnus Magħquda li, sfortunatament, it did not take off.

Imbagħad, iddikjarajt li aħna qegħdin naqblu ma' dawn it-targeted sanctions, però mhux li jkunu sanzjonijiet ekonomiċi jew ta' natura kummerċjali, ovvjament bir-rispett lejn il-pajjiżi l-oħrajn kbar bħall-Italja u l-Ġermanja li għandhom negozju enormi mar-Russja.

Aħna qed ngħidu li għandhom ikunu sanzjonijiet li jibagħtu messaġġ politiku, bħal pereżempju, li ma jitkompliex is-summit bejn l-Unjoni Ewropea u r-Russja.

Aħna favur li jkun hemm approach gradwali u moderat għas-sanzjonijiet.

Il-punt li pprovajt nagħmel, anke wara li ltqajna mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin filgħodu, kien dak li għandna nimbottaw ħalli jkun hemm elett kemm jista' jkun malajr fl-Ukrajna gvern li jkun demokratiku, li jkun rappreżentattiv, u fuq kollox li jkun gvern kompetenti, għaliex s'issa ssemmew ċerti nies li wieħed għadu ma jafx x'inhi l-kompetenza tagħhom.

Barra minn hekk, l-enfasi kienet li jrid ikun gvern li jiddikjara li jirrispetta d-drittijiet tal-minoritajiet, u li jiddikjara ruħu wkoll kontra l-anti-semitiżmu – għax hemm dan il-moviment ukoll għaddej.

Interessanti – u semmejtha wkoll – li jridu joqogħdu attenti li dan il-gvern ġdid jipproġetta l-image tiegħu u jagħti assigurazzjonijiet ċari li ħadd minnhom mhu mill-extreme right, li ħadd minnhom mhu Nażista, u ħadd minnhom mhu Faxxista, għax dik hija l-propoganda li qiegħda tagħmel ir-Russja fuq dan il-gvern li hemm illum.

Għedt ukoll li aħna nissapportjaw kull tip ta' assistenza ekonomika biex nindirizzaw il-problemi finanzjarji li hemm fl-Ukrajna, u li aħna favur li jiġi ffirmat kemm jista' jkun malajr il-kapitli politiċi tal-Association Agreement mal-Ukrajna, u naqblu wkoll li jkun hemm visa facilitation, jiġifieri li jħaffu kemm jista' jkun malajr il-proċess tal-visas bejn in-nies tal-Ukrajna u l-bqijia tal-Ewropa, kif ukoll li jkun hemm people to people contact.

Ġbidt ukoll l-attenzjoni għall-fatt li issa rridu nikkonċentraw fuq il-Moldova u fuq il-Georgia, għax dawn jafu jkunu huma the next targets!

Għedt ukoll li naqbel mal-fatt li għandna niffirmaw l-association agreement magħhom u d-deep and comprehensive free trade area kemm jista' jkun malajr.

Għedt li naqbel mal-lista tal-individwi li kienu mniżżlin, fejn b'kollox hemm 21 persuna li ġejjin mill-Parlament Russu, mill-Parlament tal-Krimea, kif ukoll mill-kamp militari.

Din il-lista ġiet diskussa għal kważi ġurnata u lejl sħiħ fi ħdan il-COREPER.

Kulħadd kellu l-pożizzjonijiet tiegħu; però, eventwalment, kien hemm qbil u wasalna fuq ċerti individwi.

Kien importanti wkoll li wieħed joqgħod attent li ma jersqux wisq lejn Putin, għax fil-każ mmorru mill-ewwel għalih.

Jekk trid tibqa' żżomm ċerti channels of communication u jibqa' jkollok ma' min titkellem, jiena kważi kważi kont naqbel li jekk jista' jkun ma jkun hemm ħadd mid-Duma għax il-parlamenti jistgħu jitkellmu flimkien; però dak kien a long shot u n-nies tagħna kienu jafu safejn għandhom jaslu, u fil-fatt wasalna għal lista li qabel magħha kulħadd.

Fil-fatt, meta ġejna għall-Kunsill, nista' ngħid li lanqas kien hemm dibattitu fuq il-lista, għax Catherine Ashton insistiet li din hija l-lista tal-COREPER u li konna diġà qbilna fuqha.

Mhux qed ngħid li l-Ħamis, meta se jkun hemm il-laqgħa tal-kapijiet tal-Istat, din il-lista ma tistax titwal jew jiżdiedu l-ismijiet fiha.

Din qed nagħmilha ċara u li m'għandhiex x'taqsam mal-lista li ppubblikaw l-Istati Uniti tal-Amerika.

Fil-fatt, dawk għandhom lista għalihom, u l-lista tal-Ewropa m'għandha x'taqsam xejn.

L-aħħar ħaġa li għedt – u din I hold very strongly fuqha – waqt it-tour de table waqt id-diskussjonijiet, kien hemm il-Ministru tal-Affarijiet Barranin Finlandiż li, fost affarijiet oħra, qalli li jkun interessanti li niddiskutu how we managed to get into this mess.

Din hija xi ħaġa li għedtha drabi oħra, imma ma ridtx ngħidha daqshekk pubblikament.

Madanakollu, ħadt l-okkażjoni u għedt li kieku jien forsi ma ngħidx "how we came into this mess", imma "how we came into this situation".

Dan huwa każ fejn wieħed m'għandux jiddiskuti mil-lat akkademiku, għax mhuwiex eżerċizzju akkademiku.

Dan huwa eżerċizzju politiku, u wieħed irid janalizza b'lura, step by step, kif wasalna f'din is-sitwazzjoni ħalli nevitaw l-iżbalji li saru, u b'hekk ma nirrepetuhomx meta niġu għall-każ ta' Georgia u tal-Moldova.

Illum kulħadd qed jammetti li l-Ewropa kienet naive għax kulħadd ħaseb li se nibqgħu għaddejjin u r-Russja mhijiex se titkellem, imma kif nafu l-affarijiet huma li huma llum.

Is-sitwazzjoni, anke mill-bieraħ sal-lum, kompliet tmur oltre.

L-informazzjoni li waslet hija li l-annexation hija fatt tal-Krimea mar-Russja.

Il-biża' li hemm huwa li l-attenzjoni ddur għan-naħa tal-Lvant tal-Krimea, fejn qegħdin nitkellmu fuq Donetsk u Kharkiv.

Hemmhekk diġà hemm allegazzjonijiet li l-pulizija qegħdin jaħtfu l-passaporti ta' ċerti persuni, u hemm min qed jibża' u qed jipprova jaħrab lejn il-Belarussja jew lejn ir-Rumanija.

U allura hemmhekk għandek stat ta' paniku.

S'issa, minn dak li qed jgħid Putin – u dan ġie ddikjarat fid-diskors li għamel fil-Pjazza l-Ħamra – jidher li m'għandux interess li jaqsam l-Ukrajna, u qed jgħid li l-Ukrajna hija parti minnhom, li l-Ukreni huma ħuthom, u li mhumiex se jkissru dan il-pajjiż.

Kemm tagħti importanza lil dan id-diskors wieħed irid jarah aktar 'il quddiem; però, Malta s'issa qiegħda f'dan il-kamp u appoġġjajna dawn il-konklużjonijiet.

Il-konklużjonijiet jgħidu ċar u tond li r-referendum huwa llegali, li mhuwiex demokratiku, u li sar taħt ċirkostanzi li mhumiex aċċettabbli.

Il-Kunsill jirrakkomanda negozjati bejn l-Ukrajna u r-Russja, jitkellem fuq it-travel restrictions u l-assets freeze u fuq il-lista ta' persuni li ġew addottati f'dan il-Kunsill.

Kien hemm l-offerta tal-Unjoni Ewropea li tiffaċilita d-djalogu bejn l-Ukrajna u r-Russja, u li jkun hemm djalogu kostruttiv.

Sa dak il-ħin, anke kif tkellimna aħna, wieħed jipprova jitlob u jħeġġeġ lir-Russja biex ma ssirx l-annexation.

Hemm daqsxejn tal-inbiħ ukoll għax qed jgħid li, jekk kemm-il darba jiġri hekk u l-affarijiet imorru aktar 'il quddiem, se jkun hemm additional and far-reaching consequences, u għandek il-monitoring mission tal-OSCE li tmur ġewwa l-Ukrajna.

Il-konklużjonijiet ikomplu billi jħeġġu sabiex jiġi ffaċilitat in-negozju bejn l-Ukrajna u biex jiġu ffirmati l-association agreements tal-Ukrajna mal-Unjoni Ewropea.

Imbagħad, importanti ħafna huwa l-commitment sabiex ikun hemm support ekonomiku u finanzjarju sabiex tiġi stabbilita s-sitwazzjoni ekonomika ħażina ħafna li hemm fl-Ukrajna, liema sitwazzjoni sejra mill-ħażin għall-agħar minn siegħa għall-oħra.

L-appell hu biex jiġi elett gvern demokratiku u li jkun verament rappreżentattiv tal-Ukrajna kollha, u li jkun hemm daqsxejn ta' assigurazzjoni li l-Ewropa tkun lesta li tgħin lill-Ukrajna jekk kemm-il darba se jkun hemm logħob mal-provvista tal-enerġija li, bħalma nafu, tiddependi kollha mir-Russja.

Fl-aħħar, jirrakkomandaw li jkun hemm fair and free elections, li jkun hemm preżenza tal-missjoni tal-OSCE u, jekk hemm bżonn, anke tal-Council of Europe, ġewwa l-Ukrajna.

L-aħħar punt kien li jiġi liberalizzat l-aċċess tal-visas ħalli jkun hemm people to people contact, u li wieħed jassigura dawn l-affarijiet lill-poplu.

Bejn wieħed u ieħor, dan hu li jinsab għaddej bħalissa.

Hemm ħafna nuances li wieħed jista' jidħol fihom, imma l-essenza dik hi.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Nifhem li l-pożizzjoni tal-Gvern għandha tkun konformi mal-pożizzjoni tal-Unjoni Ewropea għax illum, fuq affarijiet barranin, nipprovaw nimxu in line mal-partners Ewropej.

GEORGE VELLA: Il-pożizzjoni tal-Unjoni Ewropea tiġi fformata bl-opinjonijiet tal-pajjiżi membri, jiġifieri aħna ma mmorrux hemmhekk b'pożizzjoni lesta diġà.

THE CHAIRPERSON: Hekk hu.

Dan il-Kumitat mhuwiex biss rappreżentattiv tal-Gvern imma tal-Parlament kollu, u allura naħseb li, bħala Parlament u bħala Kumitat Parlamentari, għandu jkollna l-pożizzjoni tagħna.

Jien qed nara tliet punti ewlenin li bħala Kumitat għandna naqblu dwarhom.

L-ewwel nett, irridu nappellaw biex kemm jista' jkun ma jkunx hemm iktar eskalazzjoni tas-sitwazzjoni, speċjalment fin-naħa tal-Lvant, bħal Donetsk u l-ibliet ta' madwar l-Ukrajna, u dejjem irridu nisħqu li s-soluzzjoni għandha tkun soluzzjoni diplomatika u 'l bogħod minn interventi militari.

Irridu ngħidu wkoll li nemmnu fil-prinċipji tal-OSCE, u s-sena d-dieħla se niġu għall-anniversarju importanti tal-Helsinki Act, waqt li l-OSCE, fil-Code of Conduct tagħha, għandha b'mod ċar li pajjiż ma jistax jannessa xi territorju ta' pajjiż ieħor.

Għalhekk, l-appell tagħna għandu jkun biex l-ewwel nett bħala Parlament, imma naħseb li ukoll bħala Gvern, irridu nisħqu li l-prinċipji tal-Code of Conduct tal-OSCE għandhom ikunu osservati minn kulħadd.

It-tielet ħaġa naħseb li, fl-ambitu tal-Unjoni Ewropea, nemmen li l-pożizzjoni tagħna għandha tkun ukoll li nħeġġu l-partners tagħna Ewropej ħalli kemm jista' jkun jgħinu lill-poplu Ukren, anke b'mod ekonomiku, għaliex naħseb li l-aktar soluzzjoni li nistgħu noffru hija dik li nsaħħu l-pożizzjoni tal-Gvern Ukren li eventwalment irid ikun elett demokratikament mill-poplu tiegħu.

Dan għaliex, jekk se jkun hemm Gvern Ukren dgħajjef, se jkun hemm it-tentazzjoni li jkun hemm indħil minn forzi barranin.

Dawk huma l-punti li naħseb bħala Kumitat għandna naqblu dwarhom, u din għandha tkun il-pożizzjoni tagħna.

Issa nixtieq niftaħ din id-diskussjoni magħkom, u għalhekk nilqa' il-kummenti tagħkom.

L-Onor.

DEO DEBATTISTA: Xtaqt nistaqsi lill-Ministru kemm sinċerament jaħseb li dawn il-miżuri se jkunu effettivi?

Jekk ir-Russja tiddeċiedi li tagħmel s-sanzjonijiet, kif se tiġi affettwata l-Ewropa?

GEORGE VELLA: Il-mistoqsijiet li saru huma pertinenti u kulħadd qed jirrifletti fuqhom, u għalhekk meta tkellimt fil-laqgħat li kellna bejnietna, kif ukoll fil-Kunsill, għedt li aħna ma nistgħux ngħidu li mhux se nitkellmu għax din mhux se tħalli impatt kbir fuq l-ekonomija tagħna jew fuq il-kummerċ tagħna.

Hemm pajjiżi li, jekk kemm-il darba r-Russja tieħu counter measures, taf iġġibhom għarkopptejhom.

Apparti l-enerġija, jekk ir-Russja jfettlilha tagħlaq il-pipelines li għandhom fl-Ukrajna għall-Ewropa, l-Ewropa trid tara x'se tagħmel biex iġġib l-enerġija.

Hemm serħan tal-moħħ minħabba l-fatt li r-Russja ma tistax iċċaħħad lilha nnifisha mill-introjtu tal-flus tal-bejgħ tal-gass biex tinki lill-Ewropa.

U allura hemmhekk għandek bilanċ ta' poter.

Min-naħa l-oħra, meta wasalna f'dan l-istadju ta' qisu might is right, jidher biċ-ċar li ħadd min-naħa tal-Punent m'għandu l-ħsieb jew l-idea li jkun hemm feet on the ground, jiġifieri żgur li mhux se jkun hemm rispons militari.

Il-kwestjoni hija li Putin huwa an expert chess player, u rajnih kif lagħab il-kwestjoni tal-Iran u l-kwestjoni tas-Sirja, kif ukoll kif lagħab f'din il-kwestjoni u għamel il-mossa li kellu jagħmel meta kellu jagħmilha.

Issa, x'se tagħmel l-Ewropa hija xi ħaġa oħra.

Il-punt li l-aktar qed ibeżża' u qed iħasseb huwa x'se jiġri mill-Georgia u mill-Moldova.

Il-Georgia diġà għaddiet fl-2008 mill-kwestjoni tal-Abkhazia u tas-South Ossetia.

U l-Moldova għandha it-Transnistrija li wkoll huma poplu Russu u li, jekk jagħmel bħalma għamlet l-Krimea, dawn se jinqatgħu biċċa biċċa.

Fil-fatt, diġà hemm rapporti ta' xi incursions fil-limiti tal-Moldova.

Suppost għandi appuntament mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Moldova li kellha tiġi hawnhekk fil-11 ta' April.

Ovvjament, ma konniex qegħdin nipprevedu li l-affarijiet se jiżviluppaw b'dan il-mod, u ma niskantax li jiġi kkanċellat kollox minħabba li jridu jikkonċentraw fuq x'se jiġri f'pajjiżhom.

Madankollu, irid jingħata sinjal lil dawn il-pajjiżi, u għalhekk tkellimna fuq li għandu jkun hemm l-iffirmar kemm jista' jkun malajr tal-association agreement.

Imma, jekk kemm-il darba r-Russja trid tagħmel bħalma għamlet fil-Krimea, għiduli min se jżommha!

L-Onor.

LUCIANO BUSUTTIL: Skużawni li wasalt tard, imma kont qiegħed fil-Plenarja.

Naħseb li l-Ministru diġà spjega fuq is-sitwazzjoni fil-Krimea.

Kemm hija legali l-azzjoni li saret fuq il-Krimea fuq livell internazzjonali, u din saret biex il-Krimea tkun stat sovran u indipendenti jew biex tagħmel parti mir-Russja?

Id-digriet ġie ffirmat biex jiġi annexed?

GEORGE VELLA: Ir-referendum kien biex jinqata' mill-Ukrajna u jirritornaw, għax huma jgħidu li ngħatat lill-Ukrajna fl-1954 minn Khrushchev, u Putin qal li dan sar bejn tlieta min-nies li ma kenux jafu x'inhuma jagħmlu.

Issa se jiġi jgħidilna li l-breakdown tas-Soviet Union probabbilment hekk sar ukoll!

Kien hemm il-possibilità li, għalkemm il-poplu jkun ivvota biex jinqata' mill-Ukrajna, seta' jibqa' in suspension, imma mhux li jiġi annexed mar-Russja.

Sal-bieraħ, fil-Kunsill konna qegħdin ngħidu li forsi jieqfu hawn; però, fid-Duma diġà kien hemm id-draft bill li kien qed jiġi ppreparat biex tiġi awtorizzata l-annexation.

Fil-fatt, ġiet iddikjarata li se tiġi annexed magħha, però għad trid tiġi fil-Parlament u ffirmata mill-President tar-Russja, u mbagħad trid tiġi ratifikata mid-Duma.

Dik hi t-triq li se jieħdu, m'hemmx dubju fuqha.

GEORGE VELLA: Lanqas l-Unjoni Ewropea mhu se tirrikonoxxi li l-Krimea mhijiex parti mill-Ukrajna.

U din hija deċiżjoni politika.

Jekk tirrikonoxxi tkun qed tagħti appoġġ lil referendum li sar b'mod illegali għax il-Kostituzzjoni Ukrena ma tippermettix li reġjun jagħmel referendum jekk mhux bil-permess tal-Kostituzzjoni.

LUCIANO BUSUTTIL: Il-punt tal-illegalità huwa l-aktar fuq din.

GEORGE VELLA: Għandek il-ksur tal-Ftehim ta' Budapest tal-1994 għax l-Ukrajna ċediet il-forza nukleari tagħha u kienet ġiet imwiegħda l-protezzjoni mir-Russja, mill-Ingilterra u minn pajjiż ieħor.

Imbagħad, għandek l-OSCE Helsinki Act u l-liġi internazzjonali, jiġifieri ma tistax taqbad u tidħol f'pajjiż u tieħdu lura!

Hemm paper tajba ħafna mill-Ispanjoli fuq din.

L-Unjoni Ewropea qiegħda tgħid li ma jistax ikollok referendum … Apparti li qed tikser il-liġi kostituzzjonali u l-liġi internazzjonali, però anke fl-ambjent li fih sar ir-referendum, fejn kellek a complete control tal-media u ma kellekx id-dritt ta' min irid jitkellem kontra.

U r-reporters internazzjonali ma ġewx imdaħħlin.

Il-missjoni tal-OSCE lanqas ħallewhom jidħlu biex jagħmlu l-monitoraġġ li kellhom jagħmlu, u allura żgur li ċ-ċirkostanzi ma kenux dawk li aħna mdorrijin bihom.

Se tibqa' tgħid li huwa llegali u mhux leġittimu; imma, so what?!

LUCIANO BUSUTTIL: Pereżempju, jekk tmur fil-Port ta' Sevastopol kien hemm in-Navy Russa u dik Ukrena.

Ħaduha r-Russi, jew inkella marret lura?

GEORGE VELLA: Kien hemm skontru bejn il-baħrin taż-żewġ flotot, li bdew jhedduhom biex iċedu l-armi, u kien hemm xi ġlied żgħir; però, x'inhi s-sitwazzjoni attwali ma tistax tkun taf eżatt minħabba l-media blockage.

At one stage, kien hemm rapport tal-BBC li kien qed jgħid li nqatel xi ħadd, imma l-verità hija skarsa u ma tistax tgħid x'inhu jiġri fir-realtà.

Imma m'hemmx dubju li dak il-port huwa f'idejn ir-Russi.

THE CHAIRPERSON: Hawn aktar kummenti fuq dan is-suġġett?

(Onor. Membri: No) Mela, nirringrazzja lill-Ministru Vella tal-kummenti ċari ħafna li għaddielna fuq is-sitwazzjoni Ukrena, u m'hemmx dubju li sa għada filgħodu se jkun hemm żviluppi ġodda.

Jien qiegħed nassumi li se jkollna okkażjonijiet oħra fejn nerġgħu niddiskutu l-Ukrajna f'dan il-Kumitat.

DISKUSSJONI GĦALL-FINI TAL-ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA FUQ IR-RATIFIKA TA' TRATTATI / FTEHIMIET

THE CHAIRPERSON: Ngħaddu għas-suġġett li jmiss li huwa d-diskussjoni għall-fini tal-Art.

Nilqa' magħna għal din id-diskussjoni lis-Sur Ivan Bugeja, mill-Awtorità Maltija dwar il-Komunikazzjoni, u nistiednu sabiex jispjegalna fuq fuq xi jfisser għalina dan il-ftehim bejn l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea u n-Norveġja.

IS-SUR IVAN BUGEJA (Uffiċjal mill-Awtorità Maltija dwar il-Komunikazzjoni): Dan huwa ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja fuq is-sistema satellitari tal-Ewropa li jisimha Galileo.

Bħalissa jeżistu żewġ sistemi satellitari ta' navigazzjoni li huma l-GPS, li hija sistema Amerikana, u l-GLONASS, li hija sistema Russa.

Kif tafu, dan it-tip ta' sistemi satellitari, speċjalment il-GPS, huma għodda kritika ħafna għat-trasport u li, jekk tieqaf xi sistema minnhom, it-trasport li huwa dipendenti fuqhom jispiċċa jieqaf ukoll.

Għandek trakkijiet li jaqsmu bejn il-kontinenti, taxis, vapuri, kif ukoll ajruplani li kolha mqabbdin ma' sistema satellitari biex ikunu jafu eżatt fejn qegħdin metru b'metru.

Għandek ukoll miljuni ta' ċittadini Ewropej u minn madwar id-dinja li jużaw is-sistema tal-GPS jew tal-GLONASS fil-karozza jew inkella fil-mobiles tagħhom.

Issa dawn is-sistemi, biex jaħdmu, jużaw timing li huwa preċiż ħafna.

Jiġifieri, dawn is-satelliti jittrasmettu signal li jagħti ħin preċiż ħafna, u dan is-signal jiġi wżat wkoll minn diversi azjendi, industriji u setturi varji, fosthom il-banek.

Fil-fatt, meta dawn jiġu biex jagħmlu electronic transaction bejniethom, irid ikun hemm tip ta' time stamping ta' meta l-kuntratt ġie effettwat, u allura jrid ikun hemm ħin preċiż.

Il-banek jużaw dan il-ħin ukoll meta jkunu fl-iStock Exchanges.

Dawn is-sistemi kollha jaħdmu billi jaqbdu ma' dawn is-sistemi satellitari, li għandhom dawk li jgħidulhom atomic clocks, li huma arloġġi preċiżi ħafna.

U jekk dawn jieqfu, se jkollok effett kemm fuq it-trasport, kif ukoll fuq l-ekonomija.

Is-sistemi eżistenti, jiġifieri dik Amerikana tal-GPS u dik Russa tal-GLONASS, huma t-tnejn sistemi militari.

Dawn iż-żewġ pajjiżi, speċjalment fi żmien ta' konflitt, jistgħu jew iwaqqfuhom għal kollox, jew inkella jwaqqfuhom għall-pubbliku inġenerali u jżommuhom biss għal skopijiet militari.

L-Ewropa hija konxja ta' dan, u għalhekk, fil-bidu tas-snin 2000 jew ftit qabel, ħarġet b'inizjattiva għal din id-dilemma li jkollha s-sistema satellitari li jsejħulha l-Galileo.

It-tir tal-Ewropa huwa li din is-sistema ma tkunx sistema militari, imma sistema mmexxija miċ-ċivil.

Ovvjament, tista' tintuża wkoll mill-militar fl-Ewropa, kif se nispjegalkom aktar 'il quddiem.

Din is-sistema se tkun kompatibbli u inter-operable mas-sistemi l-oħrajn.

Ħalli nispjega malajr malajr l-infrastruttura tagħha.

Sal-2020 din is-sistema se tkun magħmula minn 30 satellita, u se jkun hemm ukoll numru ta' earth stations.

U huwa proprju hawnhekk fejn tidħol in-Norveġja.

Bħalissa hemm erba' satelliti in orbita u, sas-sena d-dieħla jew sas-sena ta' wara, mistennijin li jibdew jaħdmu dawn l-erba' satelliti.

Ladarba jkun hemm il-kostellazzjoni kollha, se jkun hemm coverage tad-dinja kollha, għax din se tkun sistema globali u mhux sistema li tkopri biss l-Ewropa.

Mela, t-30 satellita se jkopru d-dinja kollha u allura, tkun fejn tkun, mill-Antartika fis-South Pole sa kważi 1,000 kilometru 'l bogħod min-North Pole, se tkun koperta.

Is-sistemi eżistenti mhumiex accurate daqshekk.

Kif għedt, huwa hawnhekk fejn tidħol in-Norveġja.

(Interuzzjonijiet) Iva, aħna se jkollna wkoll is-sistema tal-Galileo, u allura l-mobiles se jkunu operabbli wkoll fuq din is-sistema.

Pereżempju, il-mobile li għandi jien, fl-ispecifications tiegħu għandu mniżżel li jista' jaħdem kemm bil-GPS u kemm bil-GLONASS, għax dawn is-satelliti qegħdin madwar id-dinja, u allura inti se taqbad ma' waħda jew mal-oħra.

In-Norveġja ilha parteċipi f'din is-sistema tal-Galileo mill-bidu nett.

In-Norveġja huwa wieħed mill-pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea, u qiegħda tospita żewġ stallazzjonijiet importanti: waħda fis-South Pole fl-Antartika, u l-oħra fuq gżira jisimha Svalbard, li hija l-aktar parti għolja tal-Ewropa, ftit inqas minn 1,000 kilometru min-North Pole.

Dawn huma żewġ affarijiet li jagħmlu lin-Norveġja u 'l-Ewropa sabiex jikkoperaw flimkien fuq dan il-qasam.

Dan il-ftehim jifformalizza din il-koperazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u dan il-pajjiż.

Huwa ftehim on a very high level, u fil-fatt fih sitt paġni.

Il-ftehim jistabbilixxi l-prinċipji, id-drittijiet u l-obbligi kemm tan-Norveġja kif ukoll tal-Unjoni Ewropea f'dan il-qasam.

L-aktar li jagħmel aċċenn huwa għal security measures fuq dawn l-istallazzjonijiet.

Bħala provisions, f'dan il-ftehim għandek provisions fuq radio spectrum, fejn iż-żewġ partijiet qegħdin jgħidu li se jipproteġu l-frekwenzi li jintużaw mis-satelliti.

Dan ir-radio spectrum huwa mogħti mill-International Telecommunications Union, li hija l-organizzazzjoni tal-United Nations li tagħti l-frekwenzi internazzjonalment.

Jekk ikun hemm interferenza minn xi pajjiż membru jew min-Norveġja, ovvjament se jħassar is-signal, u jista' jkun li ma jinqabadx ukoll.

Dan il-ftehim ikopri wkoll dawn is-satellite earth stations li qegħdin f'dawn iż-żewġ partijiet tan-Norveġja, jiffaċilita l-iżvilupp u l-manutenzjoni tas-sistemi, u jippermetti l-aċċess kontinwu ta' persuni mill-Unjoni Ewropea jew min-Noverġja li jistgħu jaċċessaw u jaħdmu f'dawn l-impjanti, kif ukoll jiżgura l-protezzjoni tal-faċilitajiet, speċjalment min-naħa tan-Norveġja, fuq theddid internazzjonali u terroriżmu.

Imbagħad hemm proviżjonijiet li jeżentaw equipment u dokumentazzjoni kunfidenzjali mid-Dwana u l-Pulizija, u koordinazzjoni fuq theddid għas-sigurtà, kemm tal-earth stations kif ukoll tas-sistema per se.

THE CHAIRPERSON: Bħala Malta jaffettwana b'xi mod dan it-Trattat?

Imma, bħala Malta fl-Unjoni Ewropea, taffettwana bħala pajjiż parteċipi fil-proġett.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Se nagħmel dawn il-punti aktar bħala kjarifika, ħalli nifhmu eżatt x'se jkun qed jiġri.

Is-sistema Galileo hija sistema ġdida, u allura, bħal kull sistema oħra, it should undergo heavy testing, speċjalment minħabba li hemm time stamping u ħafna elementi oħra li, at the end of the day, jista' jkollhom riperkussjonijiet anke kuntrattwali.

X'livell ta' say għandha l-Unjoni Ewropea fejn jidħol it-testing tagħha?

Kemm se jkun faċli li min illum qed juża l-GPS jew il-GLONASS ikun jista' jaqleb għas-sistema tal-Galileo?

Irridu naraw ukoll x'se jkun il-cost – jekk ikun hemm – għall-konsumatur, jew inkella jekk dan il-cost hux se jassorbih kollu s-service provider.

L-aħħar mistoqsija tiegħi hija fuq jekk inti qed tuża mobile phone, u se jkollok istanzi fejn tista' tkun qed tuża l-GPS u istanzi oħra fejn qed tuża l-Galileo, jekk dawn ma jkollhomx preċiżament l-istess time stamp, tista' toħloqlok problema, speċjalment meta qegħdin nitkellmu fuq kuntratti, shares, transmission of agreements eċċ. Tista' tgħidilna kif se taħdem is-sistema?

IS-SUR IVAN BUGEJA: Rigward l-ewwel mistoqsija marbuta mat-testing, irrid ngħid li dan il-proġett qiegħda tieħu ħsiebu l-Kummissjoni Ewropea.

Hija l-leader fih, u hemm ukoll il-European Space Agency, kif ukoll entità stabbilita mill-Unjoni Ewropea, li hija l-awtorità li tieħu ħsieb li tirregola dawn is-satelliti.

Ilhom jiġu diskussi miżuri ta' sigurtà fuq is-sistema għal dawn l-aħħar għaxar snin, jiġifieri minn qabel ma bdew itellgħu s-satelliti fl-orbita.

Fil-fatt, hemm ukoll cooperation agreement mal-Istati Uniti biex is-sistemi jkunu inter-operabbli, u għalhekk aħna koperti minn dan il-lat ukoll.

Rigward il-mistoqsija fuq jekk il-konsumatur hux se jiġi affettwat meta jaqleb mill-GPS jew mill-GLONASS għal fuq il-Galileo, il-land user mhux se jkun affettwat.

Bħalissa l-mobiles eżistenti ma jistgħux jaċċessaw il-Galileo, però jistgħu jaċċessaw il-GPS u l-GLONASS.

Imma ma naħsibx li se tkun problema biex tkun taf fejn qiegħed.

Ladarba jkun hawn il-Galileo, u jkollok mobiles ġodda u GPSs ġodda, se jkollok serħan il-moħħ.

Ovvjament, il-GPS u l-GLONASS mhux se jieqfu u, safejn naf jien, qatt ma waqqfuhom għax, kif għedt aktar qabel, dawn jitwaqqfu f'każ ta' xi gwerra.

Fuq il-mistoqsija dwar it-time stamping, irrid ngħid li dan il-ħin preċiż jgħodd kemm għall-Galileo, kif ukoll għall-infrastrutturi l-oħra.

Il-ħin preċiż qiegħed għal kulħadd, u mhux għal xi sistema jew oħra.

MARTHESE PORTELLI: Il-ħin preċiż mhux qed joħroġ mis-sistema?

MARTHESE PORTELLI: Is-sistema tittrasmetti biss il-ħin eżatt?

IS-SUR IVAN BUGEJA: The actual time, jiġifieri jekk il-mobiles tagħkom issettjati biex jieħdu l-ħin min-network tat-telefonija mobbli, jekk tagħmluhom ħdejn xulxin, dawn se jaqilbu l-ħin preċiżament fl-istess ħin.

LUCIANO BUSUTTIL: Il-Kummissjoni Ewropea, fix-xogħol li qiegħda tagħmel minħabba din is-sistema, qiegħda tieħu miżuri ta' sigurtà?

Jekk jiena naqbad ma' din is-sistema l-ġdida, ċerti li din is-sistema qed tibgħatli biss l-informazzjoni dwar il-pożizzjoni tiegħi, u mhux qiegħda taċċessa wkoll l-informazzjoni li għandi stored fid-device tiegħi, u allura xi ħadd jista' jaċċessaha permezz ta' din in-network ta' satelliti?

Is-sistema taħdem billi tibgħat sinjali fejn qiegħed, u jekk jaqbad ma' satellita waħda, mhux se jkollok pożizzjoni.

Meta taqbad ma' tnejn, tlieta, – għalhekk il-ħin preċiż – il-mobile tiegħek se jara s-sinjali li qed jirċievi minn dawk it-tliet satelliti, u jikkalkula d-distanza bejn il-mobile tiegħek u s-satelliti, u b'hekk ikun jaf fejn qiegħed preċiż.

Imma le, mhux se jkun jista' jaċċessa l-informazzjoni li jkollok fuq il-mobile tiegħek għax inti se tkun tista' tirċievi biss.

Din l-istess bħas-satellita tal-istazzjonijiet televiżivi, fejn inti għandek id-dixx fuq il-bejt u tkun qiegħed tirċievi biss.

THE CHAIRPERSON: Dan mhux se jkun servizz ta' telefonija, imma sempliċement sistema ta' GPS Ewropew.

LUCIANO BUSUTTIL: Iva, imma l-mistoqsija tiegħi kienet fuq jekk din is-sistema hijiex se tkun simili għal dik li hemm bħalissa, u allura li tibgħat is-sinjali lill-mobile tiegħek biss …

LUCIANO BUSUTTIL: Il-mobile juża ħafna applications …

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

DEO DEBATTISTA: Din is-sistema kemm se tiswa lill-Unjoni Ewropea?

IS-SUR IVAN BUGEJA: Preċiżament ma nafx, però se tiġi tiswa l-biljuni biex ittella' s-satelliti.

Fil-fatt, fl-2005 l-Unjoni Ewropea kellha problemi kbar għax ma setgħetx issib il-fondi li kellha bżonn.

Imbagħad, kienu ħadu ċerti fondi mill-agrikoltura, jekk qed niftakar sew, u kien hemm ukoll stati membri li taw xi flus minn pajjiżhom b'mod volontarju ħalli s-sistema tkompli għaddejja.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

DEO DEBATTISTA: Hija sistema tajba u ideali għax niġu indipendenti mis-sistema Amerikana u mis-sistema Russa; imma kemm se tiswa verament din is-sistema liċ-ċittadin Ewropew?

IS-SUR IVAN BUGEJA: Bħala flus eżatt ma nafx kemm tiswa lill-Unjoni Ewropea.

Veru li għandek il-GPS u l-GLONASS …

LUCIANO BUSUTTIL: Il-Galileo hija s-sistema per se, imma mbagħad ikollok l-application li tkun trid tixtriha.

IS-SUR IVAN BUGEJA: Jekk tixgħel il-mapep ta' entità partikolari fuq mobile Android, se ssibha.

Issa hawnhekk ma rridux naraw biss mil-lat taċ-ċittadini li se jużawha, imma rridu naraw ukoll is-servizzi l-oħra.

Għandek servizzi ta' navigazzjoni għall-ajruplani, li dawn irid ikollhom servizz fejn iridu jkunu jafu fejn qegħdin to the centimetre.

DEO DEBATTISTA: M'għandix dubju mill-kapaċitajiet tagħha, imma fl-interess finanzjarju tal-Ewropa, la diġà għandna s-sistema Amerikana u, bħala Ewropa, aħna daqshekk viċini tal-Amerikani, għalfejn l-Ewropa għandha tagħmel is-sistema tagħha meta dawk il-flus tista' tonfoqhom fuq xi ħaġa oħra?

IS-SUR IVAN BUGEJA: Il-pajjiżi kienu ħassew il-bżonn ta' sistema tagħhom.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: It-tħassib tagħna dejjem huwa fuq il-flus li se jintefqu; dawn se jgħaddu għand il-konsumatur?

Forsi mhumiex se jgħaddu fuq il-konsumatur għax, bħal kull sistema teknoloġika oħra, kull tant numru ta' snin, inti trid tagħmel updating.

Issa, wisq probabbli li at EU level bdew jirraġunaw fuq jekk għandhomx ikomplu jagħtu s-sapport lil sistemi ta' pajjiżi oħra, jew inkella għandhomx joħolqu waħda għalihom.

Wara ċertu żmien it-teknoloġija tiġi outdated.

IS-SUR IVAN BUGEJA: Naħseb li kien il-fatt li dawn huma infrastrutturi militari.

THE CHAIRPERSON: Sur Bugeja, nirringrazzjak ħafna tal-kontribut tiegħek.

Irrid infakkarkom li, għalkemm din kienet diskussjoni interessanti, proprjament aħna kellna niddiskutu mhux is-sistema tal-Galileo, imma r-ratifika tal-ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja.

Għalhekk nixtieq nistaqsi jekk hawnx xi opinjoni kontrarja għal din ir-ratifikazzjoni ta' dan il-ftehim ħalli, jekk m'hemmx oġġezzjoni, nkun nista' nirrapporta lill-Kamra.

Fl-aħħarnett, kemm ngħidilkom x'għandna bħala laqgħat għall-ġimgħa d-dieħla.

Ngħarrafkom li, skont l-Att dwar il-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta, dan il-Kumitat għandu sal-aħħar ta' dan ix-xahar sabiex jiddiskuti rapport dwar it-tielet laqgħa ta' dan il-Kunsill li nżammet fit-3 u fl-4 ta' Ottubru li għadda.

Għalhekk nipproponi li nagħmlu laqgħa bħal-lum ġimgħa, 25 ta' Marzu, meta jkollna dan ir-rapport f'idejna.

Imbagħad, l-Erbgħa rridu niltaqgħu għal Working Group 1.

Grazzi.

Fit-8.40 p.m., il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 18 ta' Marzu 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:43 p.m.

L-Onor.

Christopher Fearne, President tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin l-Onor.

Marthese Portelli u l-Onor.

L-Onor.

Deo Debattista kien sostitut tal-Onor.

Luciano Busuttil waqt li kien qiegħed jindirizza l-Kamra.

SKUŻAT: L-Onor.

Ryan Callus kien fuq xogħol parlamentari fil-Kamra.

ASSENTI: L-Onor.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru 17 li saret fil-25 ta' Frar, 2014 kienu konfermati.

Il-President ippreżenta din il-korrispondenza:-

71 Ittri datati t-13 u l-10 ta' Marzu 2014 mill-Viċi President tal-Kummissjoni fejn ta r-raġunijiet li jiġġustifikaw il-ħruġ tar-Regolament għat-Twaqqif tal-Uffiċju al-Prosekutur Pubbliku Ewropew (KUMM(2013)534) u tar-Regolament dwar monitoraġġ, rappurtaġġ u verifikar tal-emissjonijiet tad-dijossidu karbonju mit-trasport marittimu (KUMM (2013) 480) li dwarhom il-Parlament Malti kien bagħat għall-Opinjoni Motivata fit-28 ta' Ottubru 2013 u komunikazzjoni fis-7 ta' Ottubru 2013 rispettivament.

IS-SITWAZZJONI FL-UKRAJNA

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

George Vella, għamel stqarrija dwar is-sitwazzjoni fl-Ukrajna fejn, fost affarijiet oħra, ta l-pożizzjoni ta' Malta li kienet taqra hekk:-

Dwar l-aħħar żviluppi fil-Krimea, Malta taqbel mal-pożizzjoni tal-Unjoni Ewropea li d-deċiżjoni tar-Russia li tintervjeni fil-Krimea tikser it-trattati internazzjonali bħall-Karta tal-Ġnus Magħquda, id-Dikjarazzjoni fuq il-Prinċipji tad-Dritt Internazzjonali tal-1970, l-Att Finali tas-CSCE (il-Konferenza dwar is-Sigurta u l-Koperazzjoni fl-Ewropa) ta' Ħelsinki tal-1975, u l-Memorandum ta' Budapest tal-1994 li jiggarantixxi l-integrita' territorjali tal-Ukrajna.

F'dan il-kuntest l-Unjoni Ewropea, inkluża Malta, jikkunsidraw l-azzjonijiet tal-Federazzjoni Russa bħala ksur tal-liġi internazzjonali u theddida għall-integrita' territorjali tal-Ukrajna bħala Stat sovran.

Ta' min wieħed isemmi li Malta bagħtet żewġ uffiċċjali biex jipparteċipaw fil-missjoni tal-OSCE (Organizzazzjoni għas-Sigurta u l-Koperazzjoni fl-Ewropa).

Din il-missjoni ġiet imwaqqfa milli tidħol fil-Krimea u għalhekk l-uffiċjali Maltin kellhom jerġgħu lura Malta.

Malta ssostni r-rwol kruċjali ta' din l-Organizzazzjoni fit-tfittix ta' possibiltajiet biex titrażżan il-kriżi u tiġi evitata żieda fil-vjolenza.

Malta temmen li huwa kruċjali li l-Ukraina żżomm relazzjonijiet mill-qrib mal-Unjoni Ewropea biex tiġi żgurata l-inklużjoni tal-partijiet kollha fir-riformi politiċi li qed iseħħu.

Huwa important ħafna ukoll li s-sitwazzjoni makro-ekonomika fl-Ukraina terġa' tissoda malajr kemm jista' jkun.

Malta laqghet il-pakkett komprensiv ta' assistenza ekonomika mill-Unjoni Ewropea bil-għan li tinstab soluzzjoni sostenibbli fl-Ukrajna.

Għal din ir-raġuni, Malta ssostni li tibqa' miftuħa l-possibilta li l-Ukrajna tiffirma kemm Trattat ta' Assoċjazzjoni kif ukoll Ftehim Komprensiv u Profond ta' Kummerċ Ħieles mal-Unjoni Ewropea.

Djalogu kontinwu u kostruttiv mal-Ukraina huwa meħtieġ biex tiġi żgurata l-inklussivita fil-livelli kollha tal-gvern mill-awtoritajiet Ukreni, u biex ir-riformi politiċi jkunu msawra b'mod li jilħqu r-reġjuni kollha tal-pajjiż, il-gruppi li jikkostitwixxu l-popolazzjoni, u biex jiġi assikurat ħarsien sħiħ tal-minoritajiet nazzjonali skont il-wegħdiet internazzjonali tal-Ukrajna.

L-elezzjoni presidenzjali li ser tinżamm fl-Ukraina fil-25 ta' Mejju, ser ikollha rwol important ħafna f'dan ir-rigward.

Hemm bżonn ukoll li ma nħallux l-iżviluppi fl-Ukraina ifixkluna mit-tisħiħ tar-relazzjonijet bejn l-UE u pajjiżi oħra fil-Viċinat tal-Lvant bħal ma huma l-Georgia u l-Moldova.

Filwaqt li l-Unjoni Ewropea għandha żżomm pożizzjoni soda anki permezz ta'mizuri restrittivi kif ġew adottati mill-Kunsill tal-Ministri, Malta fl-istess ħin tesprimi l-fehma li d-djalogu mar-Russia jinżamm miftuħ.

Irridu nevitaw xenarju li jħalli effett negattiv fuq il-koperazzjoni internazzjonali mar-Russia fuq kwistjonijiet ta' natura globali oħra bħall-kwistjoni tal-Iran, s-Sirja u l-Proċess ta'Paċi fil-Lvant Nofsani.

72 Stqarrija sħiħa tal-Ministru għall-Affarijiet Barranin dwar is-sitwazzjoni fl-Ukrajna.

Il-President tal-Kumitat stqarr li għandu jkun hemm qbil fuq dawn it-tliet punti bażiċi:-

li kellhom jibqgħu jsiru l-isforzi kollha sabiex dan il-konflitt ma jeskalax u sabiex ikomplu l-kuntatti diplomatiċi biex tinstab soluzzjoni paċifika;

li l-prinċipji tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u Ko-operazzjoni fl-Ewropa kontra kull invażjoni ta' stat minn stat ieħor u biex tiġi protetta l-integrità territorjali ta' stat kellhom jiġu rispettati; u

li l-Ukrajna kellha tiġi megħjuna ekonomikament u anke sabiex tibqa' fit-triq tad-demokrazija, anzi ssaħħaħha.

Wara kien hemm diskussjoni.

DISKUSSJONI GĦALL-FINI TAL-ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA FUQ IR-RATIFIKA TRATTATI/FTEHIM

Il-Kumitat kellu għall-konsiderazzjoni tiegħu dawn id-dokumenti, li kopja tagħhom kienet diġà tqassmet lill-Membri:-

74 Kopja tal-pożizzjoni tal-gvern dwar dan l-istess ftehim.

Is-Sur Ivan Bugeja, uffiċjal mill-Awtorità Maltija tal-Komunikazzjoni, spjega li dan kien ftehim ta' ko-operazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u n-Norveġja fuq is-sistema satellitari Galileo li tintuża għal diversi skopijiet fosthom, għat-trasport bl-ajru, bil-baħar u fuq l-art, għall-kummerċ (bħal banek) u fis-sistema tal-mobile phones.

Is-Sur Bugeja wieġeb għall-mistoqsijiet li sarulu mill-Membri.

Il-Kumitat qabel unanimament mar-ratifika ta' dan il-ftehim u li l-President tal-Kumitat jirrapporta dan lill-Kamra.

Fit-8.40 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-familja

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 4

It-Tnejn, 24 ta' Marzu, 2014 fis-6.45 p.m.

L-Onor Anthony Agius Decelis, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet tal-Familja, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 24 ta' Marzu, 2014 fis-6:45 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Iż-Żwieġ fil-Liġi Kanonika u fil-Liġi Ċivili – Diskussjoni ma' Dr Manwel Schembri.

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET TAL-FAMILJA

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 4

It-Tnejn, 24 ta' Marzu, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 4

It-Tnejn, 24 ta' Marzu, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.00 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nr.

03 li saret nhar l-Erbgħa 18 ta' Diċembru 2013, ġew konfermati.

IŻ-ŻWIEĠ FIL-LIĠI KANONIKA U FIL-LIĠI ĊIVILI F'PAJJIŻNA – DISKUSSJONI MA' DR MANWEL SCHEMBRI

THE CHAIRMAN (Onor. Anthony Agius Decelis): Nirringrazzjakom talli erġajtu ġejtu għal din il-laqgħa.

Kif tafu llum għandna bħala mistieden lil Dr Manwel Schembri li se jispjegalna mill-punto di vista tiegħu ż-żwieġ fil-liġi kanonika u fil-liġi ċivili.

Dr Schembri għadu kemm laħaq avukat u għalhekk nixtieq nawguralu kull suċċess u nirringrazzjah talli sab il-ħin li jiġi hawnhekk biex jagħtina din l-ispjegazzjoni dwar din il-liġi daqshekk importanti għal pajjiżna.

DR MANWEL SCHEMBRI (Avukat): Sur President, nirringrazzjak ta' din l-istedina li għamiltli.

Jien se nipprova nippreżentalkom dak li ktibt fit-teżi li ppreżentajt u li jidher li din intlaqgħet tajjeb.

Din it-teżi titkellem fuq il-liġi kanonika u fuq il-liġi ċivili f'pajjiżna u turi fejn jaqblu u fejn ma jaqblux ma' xulxin.

Imbagħad fl-aħħar hemm is-suġġerimenti tiegħi.

Se nipprova nħalli n-numri kollha barra, jiġifieri l-liġi mhux se noqgħod nikkwotaha.

Naturalment fit-teżi kkwotatajthom imma hawnhekk mhux se noqgħod nikkwota n-numri tal-partijiet tal-liġi li qed nitkellem fuqha.

Ħafna drabi aħna nitkellmu fuq iż-żwieġ bil-liġi kanonika u bil-liġi ċivili u nħarsu lejhom bħala li huma kontra xulxin, qisu waħda tħares naħa u l-oħra tħares in-naħa l-oħra.

Fil-verità, peress li aħna ż-żwieġ tagħna huwa marbut maż-żewġ istituzzjonijiet, meta jkun hemm xi diffikultà - fejn m'hemmx diffikultà kulħadd jibqa' għaddej dritt u lanqas jinduna x'inhu jiġri – ma nkunux nafu liema waħda se napplikaw u ġeneralment nibdew inħarsu lejn l-affarijiet b'mod differenti.

Tajjeb ngħid li meta ġejt quddiem l-eżaminatur l-ewwel ħaġa li talabni nagħmel fit-teżi tiegħi kienet disclaimer biex nuri li dak li qed nikteb kien mill-punto di vista tiegħi.

U nipprofessa wkoll li jiena kattoliku prattikanti.

Se nibda billi niddiskrivi ż-żwieġ kanoniku u mbagħad niddeskrivi l-liġi ċivili u mbagħad naraw ftit fejn dawn qegħdin jaqblu.

Iż-żwieġ kanoniku huwa marbut mal-kotba mqaddsa milli marbut mal-Knisja.

Qed ngħid hekk għax il-Knisja kienet tirregola ż-żwieġ għal ħafna żmien imma ddefinitu bħala sagrament fis-seklu 13.

Kif tafu s-sagramenti huma l-kolonni tal-Knisja.

Mela sas-seklu 13 kollox kien għaddej dritt għax ma kienx hemm differenza kbira bejn dawn it-tnejn, għalkemm kien hemm xi laqtiet bejn l-Istat u l-Knisja imma dawn kienu jkunu ħafna flimkien u allura waħda kienet tfisser l-oħra.

Ir-rejiet kienu jemmnu li għandhom setgħa divina ġejja minn Alla u l-Knisja kienet temmen - kif għadha temmen sal-lum - li għandha mandat minn Kristu u allura kien hemm din id-dikotomija.

Fil-Bibbja mal-ewwel insibu raġel u mara li jwasslu għat-tnissel u allura l-maternità u l-paternità kienu marbutin b'mod naturali f'din l-istituzzjoni li aħna nsejħulha żwieġ.

F'moħħ legali mal-ewwel jidħol dak li nsejħulu l-fisco legis, fejn ħafna drabi jkun hemm istanzi fejn xi ħaġa fil-verità ma tkunx hekk imma l-liġi tgħid li hi hekk.

Eżempju ċar hija l-addozzjoni fejn tifel ma jkunx ta' dak il-missier imma l-liġi tgħid li dak huwa missieru.

U fejn tidħol il-legalità ċivili dejjem se nsibu din ix-xi ħaġa li tikkuntrasta.

Biblikament għandna raġel wieħed u mara waħda u dik l-unità hija waħda mill-kolonni taż-żwieġ nisrani.

L-unità tfisser raġel wieħed u mara waħda.

Naturalment hawnhekk qed nitkellmu fuq raġel u mara.

U l-fatt li ż-żwieġ ma jinħallx b'mod tekniku jissejjaħ indissolubilità.

Mela kif għedt aktar kmieni fis-seklu 13 kellna s-sagramentalità taż-żwieġ, jiġifieri sas-seklu 13 il-Knisja ma kenitx titkellem fuq sagrament.

Sagrament faċilment nistgħu niddiskrevuh bħala sinjal ta' grazzja.

Din hija l-iktar definizzjoni ħafifa u l-aktar definizzjoni komuni.

Irridu ngħidu wkoll li qribna ħafna, il-Konċilju Vatikan II - bejn it-62 u l-65 – ma ħarisx lejn iż-żwieġ iktar bħala kuntratt kif kienu jħarsu lejh qabel imma beda jitqies bħala patt jew covenant.

Allura meta l-Knisja semmiet il-patt ifisser li kellha f'moħħha l-idea tal-patt li għamel Alla ma' Abraham u anke l-patt tat-testment il-ġdid, patt li sar bid-demm ta' Kristu.

Naturalment din l-idea ta' sagramentalità aktar ħadet il-parti ta' quddiem tas-sagrament skond il-Knisja proprju mill-Konċilju Vatikan II.

Tajjeb ngħidu li kull żwieġ huwa kuntratt imma mhux kull kuntratt ta' żwieġ huwa sagrament.

Naħseb li din hija ċara wkoll.

Bejn l-insara mgħammdin u anke l-protestanti l-uniku żwieġ magħruf mill-Knisja huwa dak sagramentali.

Jiġifieri jekk iż-żwieġ tal-imgħammdin ma jiġix iċċelebrat fil-Knisja mhuwiex meqjus bħala żwieġ fil-Knisja.

Naturalment dan iż-żwieġ jinħall biss bil-mewt jew inkella bil-privileġġ Pawlin.

Il-privileġġ Pawlin huwa meta ż-żwieġ jinħall b'risq il-fidi.

Il-privileġġ Pawlin huwa meta tnejn li ma jkunux mgħammdin, xi ħadd minnhom jiddeċiedi li jitgħammed u l-parti l-oħra, talli dan tgħammed titilqu.

F'dak il-każ iż-żwieġ jista' jinħall.

Ovvjament din hija xi ħaġa marbuta litteralment mal-legalità tal-Knisja.

Għandna wkoll l-idea tar-ratum et consummatum li nsibuha fiż-żwieġ nisrani.

"Ratum" tfisser validu u "consummatum" tfisser li kien hemm il-konsumazzjoni bejn iż-żewġ persuni.

Din interessanti ħafna għax ir-ratum u l-consummatum hija deskritta wkoll bħala l-erezzjoni, il-penetrazzjoni u l-ejaculation.

Imbagħad fil-Konċilju Vatikan II żiedu r-raba' komponent li ħoloq diffikultà kbira.

Fil-gaudium et spes insibu li minbarra dawn it-tlieta, biex żwieġ ikun ikkonsmat irid ikun ikkonsumat in the human manner.

Din bdiet taqla' ħafna nkwiet anke fit-tribunali tal-Knisja proprju għaliex in the human manner għandha ħafna diskrezzjonijiet.

Pereżempju tidħol id-diffikultà jekk jintuża l-kontraċettiv.

Kull diffikultà bħal din, tant qalgħet inkwiet li kull diffikultà li bdiet tinqala' fit-tribunali bdiet tiġi riferita lill-Isqof biex jirriferiha quddiem il-Kongregazzjoni.

Naturalment iż-żwieġ, anke dak nisrani, jitwettaq permezz tal-kunsens u l-kunsens irid ikun wieħed pubbliku.

Hemm formalitajiet apposta għax l-effetti taż-żwieġ mhumiex biss privati imma huma wkoll marbutin mas-soċjetà u dawn il-formalitajiet iridu jkunu b'mod naturali kif ukoll b'mod legali.

Mela l-kunsens irid jingħata b'mod naturali u jrid ikun magħruf ukoll skond il-liġi kanonika.

Hemm kanoni apposta li jiddeskrivi l-kunsens u jistabilixxi l-ewwel li l-partijiet huma raġel u mara.

Il-liġi kanonika m'għandhiex l-idea ta' żwieġ bejn l-istess sessi imma dejjem bejn sessi differenti.

F'dawn il-kanoni hemm ukoll il-mottiv tal-kunsens li jagħtu u jaċċettaw lil xulxin, jiġifieri dan irid ikun miż-żewġ naħat, kemm li tagħti u kemm li taċċetta.

F'dawn il-kanoni għandek kif jitwettaq l-oġġettiv, jiġifieri li l-patt huwa irrevokabbli u li l-oġġettiv huwa t-twettiq taż-żwieġ; the purpose of establishing marriage.

L-ewwel m'għedtilkomx li l-liġi kanonika tgħodd għall-kattoliċi għax imbagħad għandek il-Knisja Ortodossa.

U jingħad li l-liġi kanonika tibda tgħodd għall-kattoliċi meta dawn jagħlqu seba' snin.

Iż-żwieġ kattoliku jaqa' taħt il-liġi divina, taħt il-liġi kanonika u bla preġudizzju għall-kompetenza tal-awtoritajiet ċivili imma f'dak li għandu x'jaqsam mal-effetti ċivili taż-żwieġ u din hija xi ħaġa li iktar 'il quddiem ngħidilkom għalfejn ħolqot xi diffikultajiet.

Naturalment hemm restrizzjonijiet li ma jinvalidawx iż-żwieġ imma jeħtieġ il-permess tal-isqof tal-post.

Fost dawn insibu li żwieġ ma jistax jiġi rikonoxxut bil-liġi ċivili.

Jiġifieri jekk hemm żwieġ li l-liġi ċivili ma tirrikonoxxihx, dan ma jistax isir ħlief bil-permess tal-isqof tal-post.

Bil-Malti jfisser li dan jista' isir imma bil-permess.

Din hija xi ħaġa li tista' tiġi revokata wkoll.

Hemm projbizzjonijiet għall-kunsens, fosthom meta persuni ma jkollhomx l-użu tar-raġuni suffiċjenti jew inkella jkunu taħt l-effetti tad-droga jew inkella għax ikunu fis-sakra.

Dawn l-affarijiet naturalment jirrendu ż-żwieġ invalidu.

Imbagħad għandek persuni bla diskrezzjoni ta' ġudizzju.

Din ukoll toħloq ħafna diffikultajiet u hawnhekk jidħol ħafna l-qasam tal-psikologi u l-psikjatri.

Hawnhekk ukoll fit-tribunali jintalbu ħafna drabi rapporti biex jaraw jekk il-persuna kenitx kapaċi tagħti l-kunsens tagħha jew le.

Naturalment għandek ukoll persuni li ma jistgħux jassumu l-obbligazzjonijiet taż-żwieġ u l-liġi kanonika ssemmi żewġ istanzi li huma n-ninfomania u s-satiriasis.

Il-liġi kanonika naturalment hija favur iż-żwieġ u din hija importanti ħafna għax fejn ma jiġix ippruvat kontra, kull żwieġ għandu jitqies bħala validu.

Din qiegħda wkoll fil-liġi ċivili u ċioè li hija favur iż-żwieġ u allura biex iż-żwieġ tgħid li ma jeżistix trid iġġib il-provi.

Naturalment il-gaudium et spes fil-Vatikan II hija għaqda intima imma stabbilita mill-Ħallieq, li jaqgħu taħt il-liġi tiegħu, b'għeruq fil-patt konjugali li joħroġ mill-kunsens irrevokabbli u personali.

Naturalment Alla huwa l-awtur taż-żwieġ u dan qed jingħad fil-gaudium et spes li huwa dokument importanti fil-Vatikan II.

Issa se ngħaddi biex niddeskrivi ftit il-liġi ċivili f'Malta.

DEBORAH SCHEMBRI: Meta kont qiegħed titkellem dwar il-liġi ċivili kont qed tgħid li n-nisrani jrid jobdi l-liġi kanonika u li l-liġi ċivili qisu li ma titteħidx in konsiderazzjoni.

F'dak il-każ kont qed titkellem fuq xi kanoni partikolari?

Għandek indikazzjoni ta' liema kanoni kont qed titkellem fuqu?

DR MANWEL SCHEMBRI: Fil-kas ngħidlek wara.

Sas-seklu 16 ftit kien hemm differenza bejn l-Istat u l-Knisja u l-Knisja kienet tirregola ż-żwieġ kollu.

Fl-edict of Milan 313 - morna ħafna lura hawnhekk - il-populum civium u l-populum fidelium - il-bniedem ċivili u l-bniedem li jemmen - spiċċaw u sar biss il-bniedem.

Mela bdew iħarsu lejn iż-żwieġ bħala xi ħaġa ekkleżjali biss imma mbagħad, bit-twaqqif ta' stati sovrani nħasset il-ħtieġa taż-żwieġ ċivili.

U kienet l-Olanda l-ewwel li qamet f'dan ir-rigward fejn kellek il-Kalvinisti li rrifjutaw li jiżżewwġu fil-Knisja Kattolika.

Fil-fatt dawn bdew jiżżewġu fil-Knisja Kalvinista tagħhom li ma kenitx rikonoxxuta.

Allura fl-1580 twaqqaf iż-żwieġ ċivili fl-Olanda għax dawn il-Kalvinisti bdew jinjoraw iż-żwieġ kanoniku.

B'hekk kien se jkun hemm taħwida kbira għax ma kienx se jkun hemm din ir-rabta li kulħadd kien qed jgħid li fih iż-żwieġ.

Fl-1653 Oliver Cromwell kien ta parir li ż-żwieġ kellu jsir b'kuntratt ċivili.

Naturalment Cromwell kellu quddiemu lil Enriku VIII li kien qed jiddivorzja u kien qed jipprova jġib l-annulament taż-żwieġ.

Dan ma rnexxielux u mbagħad ipprova jġib id-divorzju u wasal biex infired minn mal-Knisja.

U naturalment Cromwell kien tah dan il-parir.

Imma kien fl-1791 - lanqas 300 sena ilu – li Franza waqqfet b'mod legali ż-żwieġ ċivili.

U biex ngħid hekk hawnhekk daħal iktar b'mod dettaljat fiż-żwieġ ċivili.

Fl-1804 kellna l-Kodiċi Napoleonika li waqqfet ukoll iż-żwieġ ċivili u li dan kien il-prototip li wassal għal ħafna pajjiżi oħra sabiex idaħħlu ż-żwieġ tagħhom b'mod ċivili wkoll.

Naturalment din il-liġi Napoleonika influwenzat lil ħafna nies.

Il-protestanti, li wkoll għandhom is-sagrament taż-żwieġ, kellhom bilfors jaraw kif se jagħmlu biex isibu metodu ieħor u għalhekk dawn daħħlu wkoll iż-żwieġ ċivili.

F'Malta ż-żwieġ ċivili daħal fl-1975, jiġifieri sa dakinhar iż-żwieġ kien kollu marbut mal-Knisja.

Imbagħad fl-1975, meta daħal iż-żwieġ ċivili, rema' kollox.

Iż-żwieġ ċivili biss kien rikonoxxut f'Malta fl-1975.

Il-formalitajiet kollha kienu jsiru fir-reġistru taż-żwieġ fil-Belt u kien ikun jonqos biss il-firma.

Hemmhekk kienu jagħtuna wkoll il-ġurament u l-kunsens.

Imbagħad il-firma kienet issir fil-Knisja u hawnhekk għandna din id-dikotomija għax għandek il-Knisja u ċ-Ċivil li qed jipprovaw jaħdmu flimkien imma qed jaħdmu b'mod separat.

Il-Knisja tagħmel iż-żwieġ tagħha, jiġifieri inti tmur u tiżżewweġ fil-Knisja bħalma kien is-soltu, biċ-ċerimonja tal-Knisja u min irid seta' jiżżewweġ biż-żwieġ ċivili.

Dan iż-żwieġ ċivili ma kienx rikonoxxut mill-gvern u mbagħad il-Knisja tat il-konċessjoni lir-reġistratur tal-gvern sabiex dan ikun jista' jidħol fil-Knisja, ġeneralment fis-sagristija, u hemmhekk jitlob il-firem tal-miżżewwġin li jkunu għadhom kif iżżewwġu biż-żwieġ reliġjuż.

B'hekk il-formalitajiet kollha jkunu ġew issiġġilati u kien jagħtihom ukoll iċ-ċertifikat.

Din imbagħad bdiet tikkuppjaha l-Knisja, fejn bdiet toħloq ir-reġistru tagħha u koppja kienet tkun trid tiffirma wkoll u b'hekk bdiet turi li ż-żewġ tipi ta' żweġijiet huma ugwali.

F'Malta l-liġi għaddiet fit-12 ta' Awwissu, 1975 u daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Ottubru.

Fl-10 ta' Awwissu, jumejn qabel għaddiet il-liġi fil-Mosta kellna l-inkoronazzjoni tal-Madonna u hemmhekk sar l-ewwel inċident.

Fil-fatt waqt ir-reċita tal-Kredu kien hemm Monsinjur Philip Calleja – mhu qed ngħid l-ebda sigrieti hawnhekk - li ħareġ karta li kienet tgħid li Malta kontra ż-żwieġ ċivili u minnufih ġew il-pulizija għalih u nqalgħet kommozzjoni sħiħa.

Minn hawnhekk inħolqot l-ewwel kawża li tkellmet fuq id-drittijiet tal-bniedem għax ma kienx hemm il-freedom of speech u l-freedom of association.

Dik kienet xi ħaġa li rriżultat minn din il-liġi ċivili.

Il-liġi stipulat li ż-żweġijiet kollha kellhom jaqgħu taħt din il-liġi u forsi hawnhekk se nantiċipa ftit dak li ktibt aktar tard għax qisu kien hemm l-idea li meta saret il-liġi tad-divorzju ma ddaħħlitx bħala addenda mal-Att taż-Żwieġ Kap 255.

Fil-liġi ta' Malta għandna l-Att taż-Żwieġ Kap 255 imma meta għamilna l-liġi tad-divorzju ma saritx addenda mal-liġi taż-żwieġ imma din saret barra.

DEBORAH SCHEMBRI: Ma kenitx tagħmel sens li tiġi mal-Att taż-Żwieġ.

Kienet tagħmel sens li tiġi f'postha wara s-separazzjoni.

DR MANWEL SCHEMBRI: Id-diffikultà naħseb li kienet li min għamilha hemmhekk induna li fl-Att taż-Żwieġ Kap 255 kien hemm miktub li ż-żweġijiet kollha jridu jikkonformaw.

U allura permezz tagħha l-liġi kanonika kien ikollha tikkonforma mal-liġi tad-divorzju.

Fil-liġi ċivili taż-żwieġ għandna l-età tal-maġġorenni li kienet ta' 18-il sena u din kienet għadha kif tniżżlet fl-1975.

U ta' 16-il sena kien hemm il-faċilità li koppja tiżżewweġ jekk ikollha l-awtorità tal-missier.

Naħseb li din kienet xi ħaġa stramba ħafna.

Naturalment bil-liġi seta' jiżżewweġ kull min kellu sanity of mind, jiġifieri moħħu tajjeb.

Il-konsangwinità kienet ipprojbita u kien hemm il-gradi ta' kif din tiġi kkalkulata minħabba ovvjament l-ulied.

Implicitly hawnhekk iż-żwieġ ċivili diġà qed iwassal għall-ulied, jiġifieri qed jgħid li fiż-żwieġ hemm il-prokreazzjoni għax il-konsangwinità tiġi pprojbita proprju għalhekk.

Importanti ħafna ngħidu li fil-liġi ċivili m'għandniex definizzjoni ta' x'inhu żwieġ.

Iż-żwieġ mhuwiex definit u għalkemm jissemmew l-oġġettivi taż-żwieġ dawn m'għandniex x'inhuma.

Il-poligamija hija pprojbita u għandna artiklu 7(4) li jsemmi l-kelma "both" li naturalment tfisser it-tnejn.

Mela żwieġ bejn tnejn u ma tistax terġa' tiżżewweġ jekk dak iż-żwieġ huwa validu.

Mela ħalla l-poligamija barra.

Kollox huwa impliċitu.

Dan huwa kkoraborat fl-artiklu tad-divorzju wkoll li jitkellem fuq two spouses.

Hemm in-numru "tnejn" li nsibuh ukoll fil-liġi tad-divorzju.

Hawnhekk għandna l-unika darba fejn jindika li huwa bejn tnejn u allura l-poligamija hija mwarrba.

Iż-żwieġ ċivili jiddependi għal kollox fuq il-kunsens liberu, li jsir quddiem reġistratur u żewġ xhieda.

Iż-żwieġ għal-liġi huwa l-kunsens, jiġifieri ż-żwieġ isir permezz tal-kunsens.

F'din il-liġi għandna wkoll kontroll fuq il-forma taż-żwieġ imma għandna kontroll taż-żwieġ reliġjuż li jrid ikun jikkonforma fis-sustanza mal-forma taż-żwieġ ċivili.

Jiġifieri hawnhekk is-sustanza hija l-kunsens ukoll, jiġifieri filwaqt li qed jgħid li l-kunsens fil-liġi ċivili huwa dak li jagħmel iż-żwieġ, qed jgħid ukoll li fil-liġi kanonika jrid ikun hekk ukoll.

Tant il-kunsens fiż-żwieġ huwa importanti li hemm tmien modi fil-liġi stess dwar kif il-kunsens jista' jkun ivvizzjat.

Artiklu 20 juri kif l-ulied huma wkoll parti miż-żwieġ.

Naturalment il-liġi tobbliga ż-żweġijiet kollha biex ikunu konformi ma' dan l-att għaż-żwieġ, jiġifieri l-liġi torbot li kull żwieġ li jsir jikkonforma ma' dan l-att.

Fil-liġi ċivili nsibu li n-non konsumazzjoni taż-żwieġ jista' jannulla ż-żwieġ.

Issa din hija f'kuntrast mal-liġi kanonika u nitkellmu fuqha iktar 'il quddiem.

Naturalment naraw kemm l-att fiżiku huwa importanti fil-liġi ċivili.

Il-liġi ċivili tħares ukoll lejn is-soċjetà mhux biss bħala persuna imma anke bħala numri fejn qed jingħad li "no children, no society" u għalkemm mhijiex miktuba imma hija impliċita ħafna.

Iż-żwieġ ċivili huwa bbażat fuq kunsens validu bejn tnejn li huma indikati bħala husband and wife, jiġifieri bejn raġel u mara.

Mela filwaqt li ma jiddeskrivix iż-żwieġ u jgħid li jridu jkunu raġel u mara, b'mod li mhux qed jagħti deskrizzjoni taż-żwieġ imma meta jsemmi l-idea ta' husband and wife, qed jitkellem fuq raġel u mara.

DEBORAH SCHEMBRI: Fhimtek sew li inti għedt li fil-liġi ċivili għandna n-non consumation li twassal għall-annullament?

U mbagħad għedt li din tikkuntrasta mal-liġi kanonika?

Jekk hemm ir-ratum et consummatum kif tikkuntrasta?

DR MANWEL SCHEMBRI: Għax ir-ratum et consummatum huwa żwieġ li ma jinħallx.

Issa r-ratum qed ngħidu li huwa żwieġ validu u żwieġ validu jista' jħollu biss il-Papa.

U dan jidħol fil-protokoll tal-agreement li sar l-ewwel darba.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma fil-Knisja jinħall?

Fil-Knisja hemm l-annullament, jiġifieri d-dikjarazzjoni tan-nullità skond ir-ratum et consummatum.

DR MANWEL SCHEMBRI: Imma hemm il-consummatum mentri hawnhekk qed ngħidu r-ratum biss.

Ir-ratum meta ż-żwieġ huwa validu u allura ma jinħallx.

Meta ż-żwieġ huwa ratum et consummatum ma jinħallx ukoll.

Biex jinħall ir-ratum biss, li mhuwiex consummatum, irid ikun hemm konċessjoni speċjali mill-Papa, dik li tissejjaħ il-Pauline Privilege.

Huwa rari ħafna li jinħall imma bil-liġi ċivili, jekk ikun non consummatum jinħall b'mod faċli.

Ta' min jgħid ukoll li l-Pauline Privilege jikkkuntrasta daqxejn ma' dak li qed jingħad fil-liġi kanonika u ċioè li ż-żwieġ ma jinħallx u li huwa indissollibbli.

DEBORAH SCHEMBRI: Hawn min jgħid li dan huwa tip ta' divorzju ekkleżjastiku.

Taqbel ma' min jgħid hekk?

DR MANWEL SCHEMBRI: Divorzju ekkleżjastiku le għax id-divorzju fih innifsu huwa meta jħoll żwieġ li m'għadux jaħdem imma żwieġ ratum jista' jkun għadu jaħdem.

Jiġifieri jekk ikun hemm il-parti fiżika biss nieqsa ma jfissirx li ż-żwieġ spiċċa għall-Knisja.

Għall-Istat ifisser li spiċċa u allura d-divorzju, f'din il-parti jittieħed b'mod iktar faċli.

Jekk qed tgħid għall-annullament, il-mod kif iħarsu lejn l-annullament kemm il-Knisja u kemm l-Istat ...

DEBORAH SCHEMBRI: Għall-Privileġġ Pawlin qed ngħidlek.

Hemm min jgħid li speċi ġaladarba ż-żwieġ sar u ż-żwieġ kien validu meta seħħ, u inti ma tistax iġġib dikjarazzjoni tan-nullita peress li ma kienx hemm vizzju fil-kunsens, jekk imbagħad inti dak iż-żwieġ neħħejtu wara, tiġi qisek qed tneħħi żwieġ validu.

DR MANWEL SCHEMBRI: Qed nieħu pjaċir li għedt "qisek" għax mhux tħoll iż-żwieġ imma tingħata dispensa miż-żwieġ.

U hemm differenza meta hemm xi ħaġa li tgħid li hija valida imma li qed tingħata dispensa minnha.

Dan qisu bħal meta qassis jiddeċiedi li ma jistax ikompli bħala qassis u jitlob dispensa.

U jitlob dispensa mhux għax m'għadux qassis imma biex ma jibqax jeżerċita aktar il-funzjoni ta' qassis.

THE CHAIRMAN: X'inhuma ċ-ċirkostanzi biex il-Knisja tgħid li dak iż-żwieġ m'għadux jorbot?

DR MANWEL SCHEMBRI: Il-Knisja ma tgħidx li kien hemm żwieġ li m'għadux jorbot imma tgħid li ma kienx hemm żwieġ u hawnhekk qed nitkellmu fuq l-annullament.

Din hija d-differenza bejn in-nullità ċivili u d-dikjarazzjoni tan-nullità tal-Knisja.

In-nullità tal-Knisja meta tiddikjara li dan iż-żwieġ m'eżista qatt u allura m'hemmx xi ħaġa li qed tinħall minnha imma hemm xi ħaġa li kienet tidher li kienet hemm imma li fil-fatt ma kenitx.

Waqt li l-annullament li jingħata mill-Qorti hija li ż-żwieġ m'għadux jaħdem, li huwa irripparabbli u allura hemmhekk jingħata l-annullità.

Naturalment issa hemm id-divorzju.

DEBORAH SCHEMBRI: Fiċ-ċivil mhux hekk isir.

Fiċ-ċivil jgħidlek ukoll li dan iż-żwieġ qatt m'eżista minħabba vizzju ta' kunsens.

Mela żwieġ ma jkunx eżista lanqas fi żwieġ ċivili meta inti tieħu dikjarazzjoni ta' nullità.

THE CHAIRMAN: Xi jridu jkunu l-ingredjenti biex tkun tista' tgħid li dak iż-żwieġ qatt ma sar?

DR MANWEL SCHEMBRI: Irid ikun hemm consent li jkun ivvizzjat, jiġifieri jrid ikun hemm xi ħaġa li permezz tagħha ma jkunx jista' jingħata l-kunsens.

Pereżempju jkollok lil xi ħadd li kien taħt l-effett tad-droga jew inkella kien fis-sakra meta ta l-kunsens tiegħu.

Il-liġi tgħid ukoll li dak li jidher minn barra huwa assunt li jirrifletti dak li għandek ġewwa, jiġifieri dak li inti qed tagħmel jirrifletti dak li trid.

Jekk allura jkun hemm l-effett tad-droga jew inkella tas-sokor, dak li jidher minn barra mhux bilfors jirrifletti x'hemm ġewwa u allura jekk ikun hemm il-kunsens li jkun ivvizzjat, iż-żwieġ ma jkunx jgħodd.

Issa ħalli ngħidu kelma fuq l-agreement li kien sar bejn il-Knisja u l-Istat proprju biex l-affarijiet jiġu ċċarati għaliex qed jiltaqgħu ma' ċerti diffikultajiet.

Id-diffikultà kienet dejjem tinqala' meta jkun hemm żwieġ li huwa reliġjuż.

Fi żwieġ reliġjuż kienu jinqalgħu diffikultajiet għax ħafna affarijiet kienu jingħadu mod u mbagħad dak li jkun qed jiġi sunctioned fil-Knisja jitwaqqa' mill-Istat jew bil-maqlub.

Anke fil-Protokoll II iddaħħlet l-idea li jekk ikun hemm res judicata x'imkien ħadd ma jista' jmeri lil ħadd.

U allura jekk tkun iddeċiediet xi ħaġa l-Qorti Ċivili ma jistax imeriha t-tribunal u viċi versa.

Naħseb li din hija xi ħaġa tajba ħafna.

L-iktar biċċa xogħol iebsa kienet li tivvalida l-annullament ...

DEBORAH SCHEMBRI: Skużani li qed inwaqqfek imma għalfejn qed tgħid li hija xi ħaġa tajba ħafna meta mhijiex tajba u ħolqot ħafna problemi inutli?!

Meta qed tgħid li jekk hemm ir-res judicata fiċ-ċivil, allura tittieħed res judicata fit-tribunal ekkleżjastiku ma narahiex daqshekk problematika imma għalfejn hija tajba ħafna meta jkun hemm res judicata fit-tribunal ekkleżjastiku?

DR. MANWEL SCHEMBRI: M'għedtlekx li hija tajba ħafna.

DEBORAH SCHEMBRI: Għadek kif għedt hekk issa stess!

DR MANWEL SCHEMBRI: Mela għedt ħażin.

Biss li tribunal ma jwaqqax lil ieħor jagħmel sens għax lil dak li jkun ma tħawwdux.

U fl-opinjoni tiegħi dan jagħmel sens.

Jekk inti qed titkellem fuq żwieġ wieħed.

Ara pereżempju, jekk titkellem fuq il-fidi ta' reliġjuż u fuq żwieġ ta' reliġjuż u qed tgħid li diġà għandna sitwazzjoni fejn iż-żwieġ reliġjuż jinħall fil-Qorti Ċivili ...

DEBORAH SCHEMBRI: Ħalli ngħidlek għalfejn qed ngħid hekk għax inti fit-tribunal ekkleżjatiku m'għandekx id-drittijiet proċedurali kif inhuma fiċ-ċivil u allura jista' jkollok problema biex tipprova l-każ tiegħek.

U allura jekk il-każ tiegħek ma tipprovahx, mhux għax fil-verità ma kienx nul ab initio mill-bidu imma għax inti m'intix kapaċi li tipprovah għax pereżempju m'għandekx id-dritt li ssejjaħ ix-xhieda.

U dawn jitilgħu bilfors bħaċ-ċivil u allura inti ma jkollokx xhieda.

Imbagħad tinqata' kontrik il-kawża u allura mhuwiex ġust fl-opinjoni tiegħi li mbagħad bilfors il-qrati ċivili jridu joqogħdu ma' dik.

Għalhekk qed ngħidlek li mhijiex tajba ħafna.

DR MANWEL SCHEMBRI: Imma għal dan l-argument li qed tgħid int jiena nistaqsik fuq liema żwieġ qiegħda titkellem?

Qiegħda titkellem fuq żwieġ ċivili jew inkella fuq żwieġ ekkleżjastiku?

Jekk qiegħda titkellem fuq żwieġ ekkleżjastiku huwa użurpazzjoni li għandek iż-żwieġ ċivili li jidħol fuqu.

Qed jużurpa dak li mhuwiex tiegħu għax iż-żwieġ ekkleżjastiku … (Interruzzjonijiet) Għaliex le?

DEBORAH SCHEMBRI: Għax it-tnejn flimkien imbagħad.

DR MANWEL SCHEMBRI: Dak hu l-ħażin u jiena wasalt għal din il-konklużjoni.

Għalija dan kollu juri li kemm iż-żwieġ ċivili u kemm iż-żwieġ ekkleżjastiku għandhom jeżistu b'mod separat u jekk ma jeżistux b'mod separat qed inħawdu d-dinja.

Għandna każ li nista' nikkwotah.

DEBORAH SCHEMBRI: Mela llum se nagħtuk pjaċir għax fil-Plenarja qed niddiskutu l-arranġament li għamilna mal-Knisja u fejn dawn it-tnejn se jiġu separati.

DR MANWEL SCHEMBRI: Nittama li se jiġu separati u mhux wieħed jistenna li l-bans tal-Knisja jridu jaqblu mal-bans tal-Gvern jew bil-maqlub.

DEBORAH SCHEMBRI: Qegħdin inneħħu l-addition ta' Protocol II, fejn qegħdin ngħidu li wieħed sar res judicata u wkoll li t-tribunal ekkleżjastiku jieħu preċedenza fuq it-tribunal ...

DR MANWEL SCHEMBRI: Fuq dik għandi opinjoni wkoll għax jien ma narax preċedenza.

Jiena nara biss li xi ħadd qed jidħol f'għalqa li mhijiex tiegħu, kemm il-Knisja jekk titkellem fuq affarijiet ċivili u kemm bil-maqlub.

Jiġifieri jekk dawn ikunu separati, b'mod li għandek lil min irid jiżżewweġ bil-Knisja, dan jiżżewweġ bil-Knisja u jekk hemm min irid l-effetti ċivili tal-gvern, allura jiżżewweġ biċ-ċivil.

Naħseb li din hija l-unika soluzzjoni għax jekk jiena jinteressani li jekk ikolli diffikultà fiż-żwieġ, allura jkolli annullament min-naħa tal-Knisja, nista' nitolbu fil-Knisja b'dak kollu li jġib miegħu.

U jekk jien jinteressani li jkolli annullament minħabba l-effetti ċivili, nitolbu min-naħa tal-Gvern.

Għalija din hi d-diffikultà.

Sal-lum ħadd ma jista' jiżżewweġ bil-Knisja biss.

F'Malta każ wieħed biss għandna hekk u ma nafx kif għadda.

DEBORAH SCHEMBRI: Mhux għax as such ma jkunux jistgħu imma għaliex ma jħalluhomx.

Safejn naf jien m'hemm xejn li jgħidlek li ma tistax.

DR MANWEL SCHEMBRI: Hemm qed jingħad li kull żwieġ irid jissottometti għal dan l-att.

Allura jekk jissottometti għal dan l-att, irid jagħmel it-tnedijiet u jrid jagħmel ir-reġistrazzjoni.

Jiġifieri meta ffirmat il-Knisja jiena nħoss li biegħet kollox.

DEBORAH SCHEMBRI: Jiena niftakarni nkellem lill-Isqof ukoll dwarha.

Waħda mir-raġunijiet għalfejn il-Knisja ma tħossx li għandu jsir hekk - anke li kieku tista' tagħmilha – għax ovvjament jekk xi ħadd imur biex jiżżewweġ bil-Knisja biss, din se tgħidlu li jista' jagħmel hekk biex ma jkollux il-problema, bħalma ġieli għamlu llum fejn ikollok nies li mhumiex miżżewġin biċ-ċivil imma joqogħdu flimkien minħabba kwestjoni ta' social services imma mbagħad speċi quddiem Alla kollox sew imma lill-gvern nipprova nieħu li nista' minnu jew inkella nonqos milli nħallas it-taxxi.

U ovvjament il-Knisja dik ma tkunx tridha.

DR MANWEL SCHEMBRI: Jiena dik li ddejjaqni personalment għax dik hija l-għalqa tal-Gvern.

Mela għandu jkun hu li jilleġisla u jara kif se jagħmel biex dawn ma jidħkux bih.

Jagħmel hu.

Għaliex għandha l-Knisja tkun is-safeguard tiegħu jew bil-maqlub, għaliex għandu l-Gvern ikun is-safeguard tal-Knisja!

Hemm erba' kondizzjonijiet biex ikun hemm reġistrazzjoni ta' sentenza tat-tribunal ekkleżjastiku.

Mela li tmur il-qorti tal-appell, li jkun hemm ir-right of action and defence u din waħda mid-diffikultajiet li tinħoloq imma jidher li fiċ-ċirkostanzi kollha li kellna f'Malta, s'issa darba biss inqalgħet, fil-każ ta' ċertu wieħed Patrick Calleja li se nitkellmu dwaru aktar 'il quddiem.

Naturalment jekk ikun żwieġ li sar wara l-11 ta' Awwissu, 1975 irid ikun reġistrat bħala liġi ċivili u ma jridx ikun diġa' res judicata fejn fil-qorti ċivili ma kienx ingħata l-annuallament u hawnhekk ingħata.

Fuq tal-protokoll ukoll ir-ratum non consummatum, dan il-privileġġ tal-Papa, kien jista' jiġi rreġistrat ukoll mentri qabel ma kienx.

Issa f'dawn il-protokolli l-kunċett bażiku taż-żwieġ, kemm dak kattoliku u kemm dak ċivili, kienu qrib ħafna ta' xulxin imma naturalment bl-introduzzjoni tad-divorzju l-essenza taż-żwieġ inbidlet min-naħa ċivili u allura tbiegħdu minn xulxin għax l-indissolubilità spiċċat.

Issa ħalli nitkellmu ftit fuq id-differenzi.

Diġà għedna li m'hemmx definizzjoni fil-liġi ċivili mentri hemm definizzjoni fil-liġi kanonika.

U s-sagramentalità hija importanti ħafna fl-opinjoni tiegħi.

Fil-fatt is-sagramentalità fil-kuntratt ma teżistix għax iċ-ċivil m'għandux x'jaqsam mat-twemmin.

Hemm ukoll id-diffikultà tal-etaijiet li l-Knisja f'Malta rranġata wkoll għax il-liġi kanonika madwar id-dinja kollha, ħlief għal xi postijiet, fosthom Malta, il-bniet jistgħu jiżżewwġu ta' 14-il sena.

Fl-aħħar liġi kanonika li saret fl-1983 - kien hemm oħra tal-1917 – kien jingħad li t-tfajliet ta' 14-il sena tista' togħla l-età tagħhom skond kif jiddeċiedu l-konferenzi episkopali.

U f'Malta, fl-opinjoni tiegħi b'mod tajjeb ħafna, meta l-liġi taż-żwieġ kienet tesiġi li l-età għandha tkun tal-inqas 16-il sena, l-isqfijiet f'Malta għollew l-età tal-bniet ukoll għal 16-il sena u b'hekk ġiet konformi.

Biss fil-liġijiet hemm din l-emenda min-naħa tal-Knisja u li kieku ma kenitx hemm kien ikun hemm diffikultà.

Naturalment l-indissolubilità hija differenza kbira għax waħda hija għal dejjem u hija marbuta mal-mewt mentri l-oħra għandek il-liġi tad-divorzju.

Hemm xi ħaġa interessanti wkoll fejn qed ngħidu l-kwalità tal-persuna.

Meta nitkellem fuq il-kwalità tal-persuna, xi ħaġa li ma tissemmix fil-liġi ċivili, hija wkoll waħda minn dawk l-affarijiet marbuta mal-kunsens.

Jekk il-kwalità tal-persuna tkun jew moħbija jew tkun differenti jfisser li hemm xi ħaġa li fil-liġi ċivili ma teżistix imma teżisti fil-liġi kanonika.

DEBORAH SCHEMBRI: Skużani ftit imma jekk hemm din id-diskrepanza, x'jiġri jekk xi ħadd jieħu din id-dikjarazzjoni ta' nullità mill-Knisja?

DR MANWEL SCHEMBRI: X'jiġifieri dikjarazzjoni tal-Knisja?

DEBORAH SCHEMBRI: Jiġifieri meta tiġi mbagħad biex tirreġistra dik in-nullità fiċ-ċivil u dik in-nullità fiċ-ċivil ma teżistix ...

DR MANWEL SCHEMBRI: Tinsiex li huwa jara biss il-proċedura u ma jidħolx fil-merti tal-każ.

DEBORAH SCHEMBRI: Imma hija diskrepanza antipatika għax tkun qed tannulla ż-żwieġ ċivili fuq bażi li mhi ċivili xejn!

(Interruzzjonijiet) Il-parti tiegħu hija ċivili li kieku xi ħadd ma marx fit-tribunal imma mar fil-qrati ċivili jaf li ma kienx jottjenih fuq dik il-bażi.

DR MANWEL SCHEMBRI: Naħseb min mar fil-liġi ekkleżjastika għaliex iż-żwieġ tiegħu kien wieħed ekkleżjastiku u allura għażel l-għażla t-tajba.

Jiena għalhekk nemmen fis-separazzjoni tagħhom għax inti qed tfittex - u għandek raġun - fejn jaqbillek.

U jekk tfittex fejn jaqbillek qed tuża parti li forsi mhijiex tiegħek jew inkella qed tuża parti a skapitu ta' ħaddieħor li ma tistax tuża n-naħa l-oħra.

Ma nafx jekk weġibtx il-mistoqsija tiegħek?

DEBORAH SCHEMBRI: Iva weġibtni.

DR MANWEL SCHEMBRI: Ħaġa oħra dwar l-impotenza fiż-żwieġ hi li trid tkun antecedent qabel iż-żwieġ u din ukoll hija xi ħaġa li tannulla ż-żwieġ imma fil-liġi kanonika trid tkun perpetwa.

Mela filwaqt li fil-liġi ċivili m'hemmx din l-idea ta' perpetwazzjoni, fil-liġi kanonika trid tkun perpetwa.

Dawn huma d-differenzi li qed nitkellmu fuqhom.

Ħaġa oħra interessanti hija li min jiżżewweġ biż-żwieġ kanoniku, l-isqof tiegħu marbut li jagħmillu preparazzjoni u din qiegħda wkoll fil-liġi.

Jiġifieri dawn il-korsijiet ta' Kana mhumiex xi ħaġa li vvintathom id-djoċesi imma huma marbuta mal-liġi taż-żwieġ kanoniku.

Naturalment fil-liġi ċivili m'hemm xejn minn dan.

Hemm ukoll is-simulazzjoni, dak li jidher minn barra ma jfissirx dak li hu minn ġewwa.

Fil-liġi ċivili hemm ħames modi kif inkejlu s-simulazzjoni.

Is-simulazzjoni fil-liġi ċivili hija marbuta biss ma' xi ħadd li jiżżewweġ biex jakkwista ċ-ċittadinanza Maltija.

Jew inkella biex jottjeni work permit jew residence permit.

Li jiżżewweġ biex ikollu d-dritt li jidħol f'Malta jew inkella biex ikollu d-dritt li jieħu kura medika f'Malta.

Dawn huma l-ħames ċirkostanzi li fil-liġi ċivili tista' titkellem fuq simulazzjoni.

THE CHAIRMAN: Mela ta' 16 il-liġi tqisek bħala persuna matura sabiex tiżżewweġ?

Allura ma tarahiex bħala kontroversjali li mbagħad il-maturity clause fl-Università hija ta' 23 sena u d-dritt tal-vot tieħdu ta' 18-il sena?

DR MANWEL SCHEMBRI: Mhux hekk biss imma fil-liġi ċivili torbtok li jekk tkun ta' 16-il sena jrid ikollok il-kunsens tal-ġenituri.

Jekk imbagħad ma jkollokx il-kunsens tal-ġenituri tista' tottjeni l-kunsens permezz tal-Qorti.

Imma d-diffikultà qiegħda li qed jgħidlek li ta' 16 inti ma tistax tiddeċiedi għalik innifsek fuq sitwazzjoni bħal din li torbtok b'dan il-mod!

Interessanti hu li bejn il-liġi kanonika u l-liġi ċivili hemm l-istess tifsira imma li għandek kliem differenti jġiegħlek taħseb.

Waqt li fil-liġi kanonika għandek il-kelma bl-Ingliż "deceit" li tfisser "qerq", fil-liġi ċivili għandek il-kelma "fraud" li tfisser "frodi" u li tista' tfisser ukoll qerq.

Issa dawn huma l-konklużjonjiet tiegħi.

L-ewwel konsiderazzjoni li nixtieq nagħmel hija dik li donnu hawn żewġ forom ta' żwieġ imma fl-istess ħin it-tnejn jikkonformaw ma' Chapter 255 tal-liġi.

Mela filwaqt li qed ngħidu li għandna żewġ forom ta' żweġijiet, fl-istess ħin qed ngħidu li dawn iridu jħarsu lejn triq waħda.

Jien din inħares lejha bħallikieku qegħdin nitkellmu fuq is-supremazija.

U għalkemm il-kelma ma togħġobnix, din qiegħda fil-liġi ċivili għax hi li tiddeċiedi kollox u biex tgħaddi jrid ikun hemm it-timbru tagħha.

Interessanti u stramba li fil-liġi għandna miktub li r-reġistratur jiddeċiedi li jiddikjara ż-żwieġ mhux bħala husband and wife imma bħala man and wife.

Jiena naħseb li hemmhekk kien hemm lapsus imma xorta waħda hija stramba.

Jiġifieri waqt li r-raġel se jibqa' raġel, il-mara se ssir wife.

Din id-diffikultà naħseb li hija kemm xejn stramba imma hemm ukoll differenza kbira, kif tidher fiż-żewġ istituzzjonijiet tal-liġi, fejn waħda hija l-human consent, bir-reġistratur jiddikjarahom raġel u mara mentri fid-dikjarazzjoni ekkleżjastika huwa l-qassis jew inkella min ikun qed jippresjedi li jirċievi dan il-kunsens f'isem il-Knisja.

Mela hemm din ir-riferenza mal-ewwel għal dak li huwa divin aktar milli għal dak li huwa uman.

Dawn huma żewġ affarijiet li jidhru fit-tnejn.

Naturalment għandna t-tnedijiet li huma mitluba mit-tnejn, kemm mill-Knisja u kemm mill-Istat imma jridu jikkonformaw ma' dan l-Istat u tal-Istat fihom ħafna dettalji fil-liġi.

U naħseb li huma tajbin li jitolbu kif għandhom isiru dawn it-tnedijiet.

Ir-reġistrazzjoni marbuta mat-tnejn, jiġifieri kemm f'tal-Knisja kif ukoll f'dak tal-Istat.

Kif naraha jien, il-kappillan jew inkella min jiċċelebra ż-żwieġ, għan-naħa ċivili dan ġie ridott għal nutar jew għal reġistratur pubbliku li għandu oneru kbir li jkun preċiż meta jimla' l-karta tal-għadd taż-żwieġ.

Hemm affarijiet li nħoss li huma marbutin mal-professjoni nutarili aktar milli mal-kappillan.

L-affarijiet li jqarrbu dawn iż-żewġ istituzzjonijiet jixhdu wkoll li l-fonti ħafna drabi kienu l-istess.

Aħna t-tnejn xrobna mil-liġi Rumana u mil-liġi Napoleonika.

Ħaġa stramba hi li ż-żwieġ reliġjuż jista' jiġi dikjarat null bil-liġi ċivili, jiġifieri għandek żwieġ li huwa totalment reliġjuż u li allura jikkonforma mal-liġi għax il-liġi rabtitu, imma mbagħad din ir-rabta tal-liġi ġiegħlet lil min kien reliġjuż sabiex jagħmel kawża ċivili biex jannullah.

DEBORAH SCHEMBRI: X'jiġifieri?

Aħna l-Knisja ma tirrikonoxxix l-annullament li nieħdu mill-Qorti Ċivili.

DR MANWEL SCHEMBRI: Mill-Knisja le imma mill-Gvern iva.

U din hi d-diffikultà!

DEBORAH SCHEMBRI: Jiġifieri jekk inti tmur fil-Qorti Ċivili ż-żwieġ reliġjuż mhux se tannullahulek.

Jekk jien iżżewwiġt bil-liġi reliġjuża biss!

Illum ma nistax niżżewweġ biż-żwieġ reliġjuż u biż-żwieġ ċivili.

Mela jien iżżewwiġt bil-liġi reliġjuża biss u kkonformajt mal-liġi ċivili ...

DEBORAH SCHEMBRI: Inti awtomatikament tkun qed tiżżewweġ bit-tnejn li huma.

DR MANWEL SCHEMBRI: Ma tkunx qed tiżżewweġ bit-tnejn.

Kif naraha jien tkun qed tiżżewweġ bil-liġi reliġjuża u tkun qed tikkonforma għaliex marbut mal-liġi ċivili.

DEBORAH SCHEMBRI: Ikunu qed isiru żewġ żweġijiet f'wieħed; iż-żwieġ ċivili u ż-żwieġ reliġjuż u inti tista' titlob annullament fiċ-ċivil u dan jista' jiġi annullat jekk ikun hemm il-bażi.

Imma ż-żwieġ reliġjuż mhux se jgħidlek li dan japplika għalih ukoll.

U sal-lum, jekk inti tmur għand it-tribunal ekkleżjastiku u jannullalek iż-żwieġ, inti tista' tmur fl-appellate court taċ-ċivil u dan jirrikonoxxiehulek.

Mela mhumiex ugwali.

DR MANUEL SCHEMBRI: Id-diffikultà tiegħi hi dik li ż-żwieġ reliġjuż ikollu ż-żwieġ ċivili.

Jiena għalija din naraha bħala diffikultà għax jien iżżewwiġt biż-żwieġ reliġjuż mentri l-ieħor ġie mpost fuqi.

Mela allura kif tiġi tgħidli li min-naħa ċivili jiena neħħejt iż-żwieġ reliġjuż?!

DEBORAH SCHEMBRI: Ma nistax nifhmu dan l-argument li qed tagħmel!

DR MANWEL SCHEMBRI: Ma nistax nifhem għaliex qed tgħid li tiżżewweġ b'żewġ żweġijiet meta aħna ma niżżewwġux b'żewġ żweġijiet.

Jiena niżżewweġ il-Knisja u l-arċipriet jikteb li jien iżżewwiġt fil-Knisja u mbagħad jibgħat lir-reġistratur.

Mela kif qiegħda tgħid li żżewwiġt biċ-ċivil?

DEBORAH SCHEMBRI: Imma fil-verità, meta inti qed tagħti l-kunsens taż-żwieġ, qed tagħti l-kunsens għaż-żwieġ li huwa sagrament u qed tagħti l-kunsens għaż-żwieġ li għandu effetti ċivili.

Issa mpost fuqek jew mhux impost fuqek, dak li tkun qed tagħmel.

DR MANWEL SCHEMBRI: Hekk qed jgħid il-leġislatur imma għalija mhuwiex hekk!

DEBORAH SCHEMBRI: Imma l-leġislatur jgħodd!

DR MANWEL SCHEMBRI: Il-leġislatur jgħodd imma mhux dejjem għandu raġun!

Id-dritt taż-żwieġ mhuwiex fil-Kostituzzjoni tagħna.

La kien fil-Kostituzzjoni tal-Indipendenza u lanqas tar-Republikka imma daħal fl-1987 meta għamilna l-Konvenzjoni Ewropea.

Jiena naħseb li hija ħasra li mhijiex entrenched fil-Kostituzzjoni tagħna li kulħadd għandu d-dritt li jiżżewweġ.

Mela nsibuha fil-human rights imma fil-liġi domestika daħlet mit-tieqa biex ngħid hekk.

Nista' nsemmilkom il-każ klassiku ta' Patrick Calleja kontra l-Avukat Tonio Borg.

Se ngħidilkom l-istorja fil-qasir biex naraw id-diffikultajiet li nħolqu.

Patrick Calleja huwa Malti li żżewweġ mara ta' nazzjonalità barranija, jekk ma niżbaljax Eġizzjana jew Libjana.

Dan iżżewweġ fil-Knisja tal-Ġzira u żżewweġ hemmhekk għax ma setax jagħmel mod ieħor bħala nisrani li ma jiżżewwiġx bil-liġi kanonika.

Madankollu ma jfissirx li ż-żwieġ tiegħu kien sagrament u din importanti li ngħiduha.

Sagrament ta' żwieġ ma jingħatax mill-qassis imma jingħata mill-miżżewġin bejniethom.

Mela l-mara tagħti s-sagrament lir-raġel u viċi versa.

Issa jekk għandek parti li mhijiex nisranija u allura li mhijiex mgħammda, din m'għandhiex x'tagħti lir-raġel u r-raġel ma jistax jagħtiha għaliex hi ma tistax tirċievi la mhijiex mgħammda.

Dan kien xorta żwieġ reliġjuż imma ma kienx hemm sagrament.

Dawn it-tnejn iżżewwġu b'dan iż-żwieġ reliġjuż u wara ċertu żmien il-mara telqet u ħadd ma kien jaf fejn marret.

Patrick mar l-Amerika u hemmhekk iltaqa' ma' Maltija.

Wara xi 15-il sena kien qiegħed Boston u talab l-annullament taż-żwieġ tiegħu u fil-fatt ħa l-annullament.

Dan iddeċieda flimkien mal-mara Maltija li jiġu lura Malta u jissettiljaw hawnhekk imma meta ġew biex jiżżewwġu sabu din id-diffikultà.

L-ewwelnett meta ġie biex jirreġistra l-annullament li ħa mill-Knisja fl-Amerika, - dan seta' ħadu minn hawn ukoll għax il-Knisja hija universali - l-Imħallef Vincent De Gaetano nduna li Patrick ma kienx prokuratur li jieħu ħsieb l-affarijiet tal-mara li baqgħet ma nstabitx.

Milli jidher din marret lura lejn pajjiżha u naturalment reġgħet ħadet l-isem Islamiku li kellha u b'hekk ma nstabitx.

Il-proċeduri ġot-tribunal ekkleżjastiku setgħu jkomplu imma l-Imħallef Vincent De Gaetano, meta applika l-liġi Maltija, induna li din ma kellhiex lil min jieħu ħsiebha u allura ra li kien hemm an unfair trail u ma rreġistrax dan l-annullament li ttieħed bil-Knisja.

Patrick qal li ma kienx jimporta għax hu kien se jiżżewweġ biss bil-Knisja.

Imma meta mar biex jiżżewweġ bil-Knisja, din bagħtitu għand il-gvern biex joħroġ it-tnedijiet taż-żwieġ.

Meta mar biex joħroġ it-tnedijiet qalulu li huwa kien għadu miżżewweġ u allura ma setgħux joħorġulu t-tnedijiet għax f'Malta mhux permessa l-poligamija.

Dan kien fl-2004, jiġifieri qed nitkellmu fuq 10 snin ilu imma din kienet diffikultà kbira dak iż-żmien u llum ġiet solvuta bid-divorzju.

Issa ma nafx jekk hijiex xi ħaġa tal-biki jew tad-daħk li l-Knisja bagħtilu jġib id-divorzju biex ikun jista' jiżżewweġ fil-Knisja!

Din hija xi ħaġa stramba u naħseb li kien l-aktar każ diffikultuż.

L-aħħar ħaġa li xtaqt ngħid – avolja diġà għedtha aktar qabel – hi li s-soluzzjoni tiegħi hi li jkun hemm separazzjoni totali.

Din tfisser li min se jiġi biex jiżżewweġ ikollu d-dritt li jiżżewweġ jew biċ-ċivil biss jew bil-liġi ekkleżjastika biss jew inkella jiżżewweġ bit-tnejn li huma.

L-għażla għandha tkun tiegħu u m'għandu jkun hemm xejn x'jagħfas waħda fuq l-oħra.

B'hekk jekk xi darba jkun hemm xi diffikultà u din id-diffikultà tkun marbuta maċ-ċivil, ifittex liċ-ċivil u jekk din id-diffikultà tkun marbuta mal-ekkleżjastiku, mela allura jkun jista' ifittex in-naħa ekkleżjastika.

Naħseb li din għandha tkun l-għażla ta' min irid jiżżewweġ u allura jkun jaf bid-differenza bejn ħaġa u oħra.

Naturalment kultant nitkellmu fuq nies li jidħlu għaż-żwieġ mingħajr ma jkunu jafu eżatt xi jfisser żwieġ ċivili jew żwieġ ekkleżjastiku.

Għalhekk jiena nemmen li b'din is-soluzzjoni ta' separazzjoni totali nsolvu forsi ftit iktar każi b'aktar trankwillità.

Kien hemm min tkellem fuq l-awtonomija, fosthom l-Isqof Scicluna.

Jiena naħseb li l-awtonomija hija importanti imma trid tiġi wara s-separazzjoni.

Ma nistgħux nitkellmu fuq l-awtonomija jekk qabel ma nitkellmux fuq is-separazzjoni.

Nirringrazzjakom tal-paċenzja li ħadtu biex tisimgħuni.

DEBORAH SCHEMBRI: Nixtieq nagħmillek xi mistoqsijiet.

Meta ġiet submitted it-teżi tiegħek?

DR MANWEL SCHEMBRI: F'Lulju tal-2013.

DEBORAH SCHEMBRI: Tajjeb.

Jiġifieri ma setax ikun hemm riferenza forsi f'xi programm elettorali ...

DR MANWEL SCHEMBRI: L-unika riferenza li hawn tgħid biss li waqt il-preżentazzjoni ta' din it-teżi kienu nfetħu d-diskussjonijiet.

Suppost li jien kelli ngħaddilek xi ħaġa hux hekk?

DEBORAH SCHEMBRI: Tajjeb.

Kulma xtaqt hu li meta inti tkellimt fuq iż-żwieġ ċivili għedt li fil-kanoni tal-Knisja hemm imniżżel li ma tistax tmur kontra l-preċetti tal-liġi ċivili u jiena xtaqt inkun naf liema kanoni jgħid dan.

DR MANWEL SCHEMBRI: Mela issa ngħaddilek l-informazzjoni peremzz tal-email.

DEBORAH SCHEMBRI: Tajjeb.

Mela hawnhekk qed ngħidu li kull tip ta' żwieġ irid jgħaddi mill-iskrutinju ta' din il-liġi.

DEBORAH SCHEMBRI: Grazzi ħafna.

THE CHAIRMAN: Dr Schembri nirringrazzjak tax-xogħol tiegħek u ta' din il-preżentazzjoni għaliex kienet waħda interessanti ħafna.

Qabel nagħlaq il-laqgħa tal-lum nixtieq ngħid li rċevejna din il-korrispondenza.

THE CHAIRMAN: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ittra datata 18 ta' Marzu, 2014 mibgħuta lill-Kumitat Permanenti dwar il-Familja mill-European Parliamentary Forum on Population and Development.

F'din l-ittra qed jitolbuna biex nirratifikaw l-Istanbul Convention, li tajjeb ngħid li bħalissa qiegħda tiġi diskussa f'dan il-Parlament u għalhekk se nkunu in line ma' dak li qed jitolbuna min-naħa tal-Parlament Ewropew.

Jiena ma fadalli xejn iktar ħlief li nirringrazzjakom talli kontu preżenti għal din il-laqgħa filwaqt li nerġa' nirringrazzja lil Dr Manwel Schembri tax-xogħol li ħa biex għamlilna din il-preżentazzjoni.

Nirringrazzjakom.

Fid-8:05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li

għandha titħabbar iktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fam


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-Familja

LAQGĦA NRU 04

It-Tnejn, 24 ta' Marzu 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.00 p.m.

L-Onor.

PREŻENTI: L-Onor.

Joe Cassar u l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 03 li saret nhar l-Erbgħa, 18 ta' Diċembru 2013 ġew konfermati.

Dok 001 Ittra datata 18 ta' Marzu, 2014 mibgħuta lill-Kumitat Permanenti dwar il- Familja mill-European Parliamentary Forum on Population and Development.

IŻ-ŻWIEĠ FIL-LIĠI KANONIKA U FIL-LIĠI ĊIVILI F'PAJJIŻNA – DISKUSSJONI MA' DR MANWEL SCHEMBRI

Dr Schembri ppreżenta lill-Kumitat it-teżi tiegħu li kienet ibbażata fuq il-liġi kanonika u l-liġi ċivili f'Malta.

Spjega kif f'Malta ħafna drabi nitkellmu fuq iż-żwieġ bil-liġi kanonika u bil-liġi ċivili bħala xi ħaġa li jmorru kontra xulxin għalkemm fil-verità dawn huma marbutin ma' xulxin.

Żwieġ kanoniku huwa żwieġ marbut mal-kotba mqaddsa iktar milli mal-Knisja.

Il-Knisja kienet tirregola ż-żwieġ għal ħafna żmien imma ddefinitu bħala sagrament u s-sagramenti huma l-kolonni tal-Knisja Kattolika.

Naturalment iż-żwieġ nisrani jitwettaq permezz tal-kunsens u l-kunsens irid ikun pubbliku.

Fil-fatt hemm formola apposta li hija xi ħaġa pubblika għax l-effetti taż- żwieġ mhumiex biss privati imma huma wkoll marbutin mas-soċjetà.

U dawn il-formalitajiet iridu jkunu b'mod naturali kif ukoll legali.

Mela l-kunsens irid jingħata b'mod naturali u b'mod ħieles.

Hemm ukoll kanoni li jiddeskrivi l-kunsens u jistabilixxi l-ewwel il-partijiet; li huma raġel u mara.

Dan ifisser li l-liġi kanonika m'għandhiex l-idea ta' żwieġ bejn tnejn tal-istess sess imma bejn sessi differenti.

Iż-żwieġ ċivili f'pajjiżna daħal fl-1975, fejn il-formalitajiet kollha kienu jsiru fir-reġistru taż-żwieġ il-Belt.

Il-ġurament u l-kunsens kien jingħata hemmhekk ukoll.

Kien jonqos biss il-firma u din il-firma kienet issir fil-Knisja, ġeneralment fis-sagristija.

Min ried jiżżewweġ biċ-ċivil kien jiżżewweġ normali fil-knisja u mbagħad il-Knisja tat konċessjoni lir-reġistratur tal-gvern sabiex dan jidħol fis-sagristija u hemmhekk jitlob il-firem tal-miżżewwġin biex jissiġġillaw iż-żwieġ ċivili.

U mbagħad kien jagħtihom ukoll ċertifikat, xi ħaġa li bdiet tagħmilha wkoll il-Knisja.

Fl-aħħarnett Dr Schembri ressaq ir-rakkmandazzjonijiet tiegħu, fosthom dik li jkun hemm separazzjoni totali bejn iż-żwieġ kanoniku u ż-żwieġ ċivli.

Mela min jiġi biex jiżżewweġ għandu d-dritt li jew jiżżewweġ bil-liġi ċivili biss jew inkella jiżżewweġ bil-liġi ekklesjatika biss jew jekk ikun irid jiżżewweġ bit-tnejn li huma.

Din għandha tkun l-għażla tal-individwu u m'għandu jkun hemm xejn li jagħfas waħda fuq l-oħra.

Ġieli jkollok nies li jidħlu għaż-żwieġ mingħajr ma jkunu jafu eżatt xi tfisser żwieġ ċivili u xi jfisser żwieġ ekklesjastiku.

Għalhekk jekk ikollok seperazzjoni totali bejn dawn iż-żewġ tipi ta' żweġijiet inkunu nistgħu nsolvu ftit iktar każijiet b'iktar trankwillità.

Kien hemm min tkellem dwar l-awtonomija imma għalkemm din hija importanti ħafna, xorta waħda trid tiġi wara li jkun hemm is-separazzjoni.

Wieħed ma jistax jitkellem fuq awtonomija jekk ma jitkellimx fuq separazzjoni qabel.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fit-8:05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha titħabbar iktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 19

L-Erbgħa, 14 ta' Mejju 2014 fis-6:30 pm

L-Onor.

Luciano Busuttil, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 14 ta' Mejju 2014 fis-6:30 pm fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar il-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri, u l-Afrika t'Isfel dwar il-Kummerċ, Żvilupp u Koperazzjoni (7437/08) skont id-disposizzjonijiet tal-Art.

4 (2) tal-Att dwar l-Unjoni Ewropea.

Diskussjoni dwar ir-rapport tal-Kunsill għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta għall-perjodu Marzu sa Diċembru 2013 skont is-sub-artiklu (2) tal-artiklu 7 tal-Att dwar Kunsill għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta (Kap. 515).

Affarijiet oħra.

9 ta' Mejju 2014 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 22

It-Tlieta, 25 ta' Marzu, 2014

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 25 ta' Marzu, 2014 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Detention u Open Centres - Diskussjoni dwar is-sitwazzoni f'Malta

Affarijiet Oħra