(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 15

It-Tlieta, 14 ta' Jannar 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 15

It-Tlieta, 14 ta' Jannar, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.58 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nri.

13 u 14, li saru fil-11 u fit-12 ta' Diċembru 2013, kienu kkonfermati.

DISKUSSJONI SKONT L-ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA FUQ IL-PROPOSTA TAL-GVERN LI JIRRATIFIKA FTEHIM INTERIM LI GĦANDU JWASSAL GĦAL FTEHIM DWAR SĦUBIJA EKONOMIKA BEJN IL-KOMUNITÀ EWROPEA U L-ISTATI MEMBRI TAGĦHA, U PARTI TAL-AFRIKA ĊENTRALI (IL-KAMERUN)

THE CHAIRPERSON (Onor. Chris Fearne): Mela issa se niddiskutu l-Artiklu 4 (2) tal-Att dwar l-Unjoni Ewropea fuq il-proposta tal-Gvern li jirratifika ftehim interim li għandu jwassal għal ftehim dwar sħubija ekonomika bejn il-Komunità Ewropea u l-istati membri tagħha, u parti tal-Afrika Ċentrali (Il-Kamerun).

Għalhekk nistieden mill-ewwel lis-Sur David Sammut, Direttur International Economic Relations fil-Ministeru għall-Finanzi, sabiex jagħtina spjegazzjoni ta' dan il-ftehim, biex imbagħad niddiskutuh bejnietna.

Nifhem li l-Kabinett diġà approva sabiex dan il-ftehim ikun irratifikat u allura huwa importanti li, aħna bħala Kumitat Parlamentari, niddiskutuh u mbagħad inkunu nistgħu nissuġġerixxu lill-Kamra sabiex jiġi rratifikat.

Sur Sammut, nitolbok tagħtina l-veduti tiegħek fuq dan il-ftehim.

IS-SUR DAVID SAMMUT (Direttur International Economic Relations fil-Ministeru għall-Finanzi): Sur President, dan il-ftehim huwa wieħed ta' natura kummerċjali, jiġifieri huwa a free trade agreement.

Economic Partnership Agreement huwa tip ta' free trade agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-ACP countries, l-African Caribbean and Pacific countries.

Hemm 69 pajjiż li magħhom l-Unjoni Ewropea nnegozjat qbil, u qabel ma nnegozjat dan il-qbil kien hemm ċertu livell ta' preferenza li l-Unjoni kienet tagħti lil dawn il-pajjiżi taħt il-Lomé Convention, li ilhom in vigore mill-1975.

Madankollu, l-Unjoni qatt ma ppretendiet li tingħata lura l-ebda preferenza taħt il-Lomé Convention.

Fis-sena 2000, ġie ffirmat il-Cotonou Agreement li fih kien hemm qbil li jsiru negozjati ġodda, u jsiru wkoll economic partnership agreements.

Irrid nispeċifika wkoll li kien hemm issue żgħira minħabba li l-Unjoni kienet qiegħda tagħti preferenza lil ċerti pajjiżi, filwaqt li ma kenitx qiegħda tagħti preferenza lil ċerti pajjiżi oħra li kienu qegħdin fl-istess sitwazzjoni tagħha in termini ta' żvilupp, u kellha titlob għal waiver fid-WTO.

Id-WTO tirregola l-multi-lateral trading system u tissorvelja l-agreements li hemm taħtha, fosthom il-General Agreement on Tariffs and Trade (GATT).

F'dan il-każ partikolari, kien hemm breach tal-artiklu 24 tal-GATT.

U sar qbil mal-Kamerun, u l-Kamerun, fil-15 ta' Jannar 2009 – għadha ma rratifikatx – kienet iffirmat dak li jgħidulu interim economic partnership agreement.

Ma' ħafna pajjiżi, bħal dawk fil-CARIFORUM, jiġifieri tal-Karibew, intlaħaq qbil fuq agreement in full, jiġifieri agreement li jkopri goods and services; imma mal-pajjiżi l-oħra għadu ma ntlaħaqx dan it-tip ta' qbil.

Intlaħaq qbil fuq il-goods part ma' ċerti pajjiżi u mhux ma' kollha, imma mal-Kamerun irridu nispeċifikaw li ntlaħaq qbil fuq il-goods part, mentri fuq is-services part in-negozjati għadhom għaddejjin.

F'dan kollu rridu nżommu f'moħħna l-Common Commercial Policy tal-EU li aħna parti minn fin is-sistema.

L-intenzjoni tal-Economic Partnership Agreements kienet li ġew innegozjati biex ikomplu jagħtu inċentiva lil dawn il-pajjiżi ħalli jiżviluppaw iktar.

Min-naħa tal-ACP countries, f'dan il-każ min-naħa tal-Kamerun, xorta se tibbenefika minn ċerta assimetrija jew ċerti preferenzi min-naħa tal-EU vis-à-vis dan l-agreement.

L-agreement jispeċifika li l-EU se tagħti tariff liberalisation fuq kull settur tal-imports mill-Kamerun, imma min-naħa l-oħra il-Kamerun m'għandhiex għalfejn tagħmel dan.

Il-Kamerun tat 80% mit-tariff lines u se tiftaħ dawn is-setturi kollha wara 16-il sena, jiġifieri hemm perijodu ta' dismantling ta' tariffs f'dan l-agreement.

Irridu ngħidu wkoll li l-arranġamenti li hemm mal-Kamerun qegħdin jiġu ddettati mill-market access regulation, jiġifieri l-EU xorta qiegħda tagħti preferenzi lill-Kamerun u, min-naħa l-oħra, il-Kamerun mhi qiegħda tagħti xejn lill-EU.

Din hija ftit importanti għalina anke bħala exporters għax, jekk it-tariffi tal-Kamerun jinżlu, aħna se nispiċċaw nibbenefikaw minn dak il-lat.

Aħna nibbenefikaw ukoll għax, jekk nimportaw oġġett mill-Kamerun u jkollu inqas tariffi, ovvjament il-konsumatur tagħna se jibbenefika wkoll.

Naħseb li dik hija summary ta' x'fih dan l-agreement.

THE CHAIRPERSON: Sur Sammut, id-deċiżjoni rridu neħduha aħna, imma tista' tgħidilna x'inhi r-rakkomandazzjoni tiegħek?

IS-SUR DAVID SAMMUT: Ir-rakkomandazzjoni tiegħi hi li napprovaw dan l-agreement abbażi ta' żewġ affarijiet: l-ewwel nett, l-interess ekonomiku tagħna li huwa importanti.

Issa hawnhekk m'hawnx xi flows enormi, anzi pjuttost huma żgħar.

Fil-fatt, il-perċentwali nsibu li bħala exports globally għas-sena 2012 kienu jlaħħqu l-0.16%, u għalhekk huwa ammont pjuttost żgħir.

Bħala imports hija iktar baxxa, u din tlaħħaq biss ż-0.1%.

Imma mbagħad, apparti dak li se niggwadanjaw aħna, hemm l-element ta' żvilupp li naħseb huwa importanti wkoll, għalkemm id-deċiżjoni tagħna trid tkun abbażi taż-żewġ lati tagħha.

THE CHAIRPERSON: Sur Sammut, nirringrazzjak ħafna ta' din l-ispjegazzjoni.

Jidhirli li huwa fl-interess tagħna li pajjiżi fl-Afrika, bħalma huwa l-Kamerun, iżidu l-kummerċ tagħhom u jistagħnew.

Dan isarraf f'ġid għalina wkoll għax aħna ngħaddu minn problemi ta' immigrazzjoni minn dawn il-pajjiżi tas-Sub-Saharan Africa u l-West Africa inġenerali.

Nixtieq nistaqsi issa lill-Membri ta' dan il-Kumitat jekk għandhomx xi mistoqsijiet jew xi kummenti li jixtiequ jagħmlu, biex imbagħad is-Sur Sammut ikun jista' jirrispondi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Kif inhuma t-trade relations tagħna?

Se jiġu affettwati?

M'għandniex dubju fuq li dan għandu jiġi approvat, imma x'inhi s-sitwazzjoni bħalissa?

Kif nistgħu nibbenefikaw minnu jekk kemm-il darba m'hemmx trade relations għaddejjin ma' dawn il-pajjiżi?

IS-SUR DAVID SAMMUT: Naħseb li se tkun pożittiva.

CARMELO MIFSUD BONNICI: It-trade relations li hemm ma' pajjiżi Ewropej oħrajn f'liema linja qegħdin?

IS-SUR DAVID SAMMUT: Ma nistax ngħid eżattament fuq il-pajjiżi l-oħra.

Min-naħa tagħna, it-trade flows bħala imports għandna artikli ta' injam, wood charcoal, u kien hemm żmien fejn anke importajna ħafna mineral fuels.

U, bħala exports, qisu kien hemm tliet kapitli li kienu ftit iktar rilevanti.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Inti ġej mill-Ministeru tat-Trade?

IS-SUR DAVID SAMMUT: Proprjament ġej min-naħa tal-Finanzi.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Qegħdin isiru xi sforzi f'din id-direzzjoni ħalli jiġu enhanced it-trade relations magħhom jew le?

U, wara li dan jiġi approvat, x'se jkun il-follow-up tiegħu?

Hemm ħsieb ta' follow-up fuqu, jew jekk m'hemmx, nista' nissuġġerixxi li jkun hemm follow-up tiegħu fil-Ministeru għall-Finanzi biex naraw x'potenzjal hemm għan-negozjant Malti biex jużufruwixxi mill-Afrika?

Inti sewwa għedt li huwa possibbli għall-futur li jkun hemm gwadann, għaliex jien ukoll naħseb li huwa suq għall-futur.

Għalhekk nissuġġerilek li tgħaddi dan is-suġġeriment lill-Permanent Secretary tal-Finanzi ħalli jkun hemm Unit żgħir ta' nies li jaħsbu fuq kif tista' tagħmel enhancement tat-trade relations u dwar kif tista' tużah għall-benefiċċju ta' pajjiżna, u dan indipendentement minn kwestjonijiet oħra.

GEORGE VELLA (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Jekk tippermettili, nixtieq ngħid li l-kwestjoni tal-ACP u l-Cotonou Agreement jiena narah mhux mil-lat ta' kummerċ – avolja dak huwa importanti – imma din kienet xi ħaġa li bdiha l-Onor.

Michael Frendo, li kien ipponta lejn relazzjoni ta' għajnuna għall-iżvilupp u l-ħarsien ta' dawn il-pajjiżi fuq id-drittijiet tal-bniedem, kif ukoll fuq il-kooperazzjoni dwar ir-readmission tal-immigranti.

Jiena naħseb li, jekk hemm bżonn, 'il quddiem wieħed anke jagħfas fuq din il-kwestjoni li jekk dawn il-pajjiżi li qegħdin iduru lejn l-Ewropa biex jieħdu ċerta għajnuna … Issa hawnhekk mhux qed nitkellem fuq għajnuna għall-iżvilupp, avolja dik hija essenzjali u m'hemmx argumenti fuqha.

Jiena qed ngħid għal għajnuna oħra li wieħed jista' jużaha bħala lever jekk kemm-il darba dawn il-pajjiżi ma jikkooperawx meta għandek immigranti irregolari li ġew minn dawk il-pajjiżi u ma jkunux iridu jaċċettaw li jiġu readmitted.

Naħseb li hemmhekk dak l-aspett irridu nżommuh f'moħħna, għax dak qiegħed fil-Cotonou Agreement.

Niftakar li dik kien indikaha l-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Naħseb li fuq dan m'hemmx dubju għax, jekk wieħed jara l-Cotonou Agreement u mbagħad jara l-interim agreement u mbagħad jara dan, se jsib li kien hemm improvement minn diversi pajjiżi li kienu parti f'dak li għandu x'jaqsam mar-readmission ta' nies li kienu irregolari biex joħorġu dokumenti u biex jidentifikaw lin-nies li għandhom bżonn jerġgħu jiġu ripatrijati lejn il-pajjiżi tal-oriġini tagħhom.

Naħseb li l-Artiklu 38 tal-Cotonou Agreement ħadem.

THE CHAIRPERSON: Jekk m'hawnx aktar rimarki, nagħlqu din il-parti tad-diskussjoni.

Sur Sammut, nirringrazzjak ħafna tal-intervent tiegħek.

Issa, nistaqsi lill-Membri tal-Kumitat fuq jekk hawnx qbil li naraw li l-pożizzjoni tal-Parlament tkun waħda fejn il-Gvern jirratifika dan il-ftehim.

Jidher li hawn qbil unanimu favur din ir-ratifika, u għaldaqstant għada stess inkun nista' nirrapporta lill-Kamra f'dan is-sens.

Grazzi ħafna.

PREŻENTAZZJONI MILL-ONOR.

GEORGE VELLA, MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN, DWAR

l-ASEM (U.E - Asja) Laqgħa tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin;

il-Laqgħa tal-Kapijiet ta' Stat u tal-Gvern tal-Commonwealth (CHOGM);

il-Kunsill tal-Ministri tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSCE);

iv. is-Summit li nżamm f'Vilnius, il-Litwanja;

il-Kunsill tal-Ministri ta' Diċembru 2013;

l-aġenda tal-Kunsill tal-Ministri ta' Jannar 2014;

l-Politka tat-Tkabbir tal-Unjoni Ewropea.

THE CHAIRPERSON: Ngħaddu issa għall-item li jmiss, li huwa pjuttost wieħed impenjattiv.

Hawnhekk qiegħed nirreferi għall-preżentazzjoni mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

George Vella, dwar numru ta' laqgħat u inizjattivi li ħa sehem fihom.

Kif qed taraw, għandna lista twila għax, matul dawn l-aħħar laqgħat, għal xi raġuni jew oħra, ma konniex qegħdin inżommu abreast ma' dawn l-iżviluppi.

Għalhekk nitlob lill-Ministru Vella sabiex ġentilment jagħtina l-preżentazzjoni tiegħu fuq dawn l-items kollha, u mbagħad wara nkunu nistgħu nieħdu l-kummenti mingħand il-Membri l-oħra tal-Kumitat.

GEORGE VELLA: Sur President, se nipprova nżomm mat-talba li għamiltli u nipprova nirrestrinġi ruħi għal nofs siegħa, avolja hawnhekk għandna ħafna materjal.

Mela, l-ewwel waħda hija l-konferenza tal-ASEM li saret fil-11 u t-12 ta' Novembru; imbagħad il-laqgħa taċ-CHOGM, il-Commonwealth Heads of Government Meeting li saret fil-15, 16 u 17 ta' Novembru; is-Summit ta' Vilnius fil-Litwanja, li sar fid-29 ta' Novembru; il-laqgħa tal-OSCE, li saret fil-5 u s-6 ta' Diċembru ġewwa Kiev; u mbagħad kien hemm il-laqgħa tal-Foreign Affairs Council f'Diċembru, u hemm ipprospettat laqgħa oħra fl-20 ta' Jannar tal-Foreign Affairs Council.

Jekk tippermettuli, se nagħmel xi kummenti mhux daqshekk fid-dettall fuq kull wieħed minn dawn l-items u, jekk xi ħadd ikun irid aktar informazzjoni, inkun nista' nagħtikom aktar informazzjoni.

L-ASEM hija laqgħa tal-Ministri tal-Affarijiet Barranin bejn l-Unjoni Ewropea u l-Asja.

Dan huwa djalogu politiku fejn isir attentat ta' kooperazzjoni fl-oqsma l-oħra kollha.

It-titlu tal-laqgħa ta' New Delhi fl-Indja kien "Bridge to Partnership for Growth and Development".

U għal din il-laqgħa kien hemm preżenti 49 stat membru.

Issa, biex nagħti ftit perspettiva, tajjeb ngħidilkom li dawn il-pajjiżi bejniethom jirrappreżentaw 60% tal-popolazzjoni dinjija, 52% tal-global GDP u 62% tal-world trade, jiġifieri qegħdin nitkellmu fuq korp ta' pajjiżi li għandhom ċerta portata.

Is-suġġetti kienu varji ħafna.

Pereżempju, kien hemm suġġetti maġġuri, bħall-kwestjoni tas-South China Sea, is-sitwazzjoni fis-Sirja, il-problema tan-nukleari tal-Iran, u l-issue tal-Afganistan.

L-istatement taċ-Chairman għamel ħafna enfasi fuq il-kooperazzjoni f'dak li huwa l-Green Climate Fund, fuq is-sitwazzjoni tal-peninsula Koreana, il-programm nukleari tal-Korea ta' Fuq flimkien ma' issues oħra tan-North East Asia, u bla dubju, l-Middle East Peace Process u l-Afrika ta' Fuq.

L-istatement taċ-Chairman huwa twil ħafna, fih ħafna materjal u jolqot ħafna suġġetti li, jekk tgħidli x'inhi r-relazzjoni bejniethom, ikolli ngħidlek li huwa daqsxejn diffiċli biex torbothom flimkien.

L-aktar ħaġa importanti f'dan il-każ kienet l-enfasi fuq l-ekonomija, u dawk l-hekk imsejħa non-traditional security challenges, jiġifieri mhux l-armamenti jew il-militari, imma sfidi li mhumiex tradizzjonali.

Għall-ewwel darba f'dan it-tip ta' forum, bħalma jagħmlu fiċ-CHOGM, kien hemm dak li jgħidulu r-retreat, fejn wieħed ikun qiegħed – mingħajr il-preżenza tal-media – ġo a free-for-all meeting, li fih wieħed jista' jitkellem fuq affarijiet internazzjonali, reġjonali jew fuq xi topic ieħor li jixtieq jitkellem dwaru.

Ovvjament, tifhmu li jekk qed jitkellem tal-Ġappun, u jekk se jitkellem xi ħadd min-naħa tal-Mediterran, ta' New Zealand jew tal-Awstralja, dawn kollha se jitkellmu fuq suġġetti totalment differenti.

L-ewwel intervent li għamilt jien kien fil-Working Session, u dan kien fuq l-importanza tal-ilma, tal-enerġija, l-iżbilanċi demografiċi u sfidi oħra.

Hemmhekk, l-aktar topics li qamu kienu fuq security concerns, terroriżmu, political revolutions, riżorsi naturali li dejjem qegħdin isiru skarsi, cyber crime, climate change u suġġetti oħra simili.

Meta tkellimt – apparti li għamilt kummenti fuq dawn l-issues biex nuri kemm pajjiżna qed ikun attiv f'dik li hija ġlieda kontra t-terroriżmu – tajt is-sitwazzjoni kif kienet dak iż-żmien tat-twaqqif tal-Istitut tal-Ġustizzja u tar-Rule of Law li se nwaqqfu hawn Malta.

U issa deċiż mija fil-mija li se jkun permanenti hawn Malta.

Tkellimt ukoll fuq it-trasport marittimu u t-theddid li għandu pajjiżna mis-sigurtà marittima f'dawk li huma spills ta' baħar eċċ., kif ukoll fuq il-bżonn tal-protezzjoni tal-vapuri minn atti ta' piraterija.

Semmejt kif Malta qiegħda tieħu parti fl-Atlanta Operation fl-Oċean Indjan u l-kosta tas-Somalja, u tkellimt ukoll fuq issues ta' insigurtà, bħalma huma l-kwestjoni ta' tkabbir ekonomiku imnaqqas ħafna, u l-instabilità politika li jistgħu jwasslu għal konflitti interni fil-pajjiżi.

Meta konna fir-retreat, peress li s-suġġett huwa iktar miftuħ u liberu, ikkonċentrajt fuq in-naħa tad-dinja tal-Mediterran, fuq id-dinja Għarbija u fuq il-Lvant Nofsani.

Tkellimt fuq il-Proċess tal-Paċi tal-Lvant Nofsani bir-rimarki li nagħmlu s-soltu fir-rigward li aħna kontra li jkomplu l-insedjamenti tal-Iżrael fl-Art Okkupata.

Il-pożizzjoni ta' Malta fuq il-Lvant Nofsani hija dik tat-two-state solution.

Tkellimt ukoll fuq il-kwestjoni tal-fruntieri ta' qabel l-1967, l-Arab Peace Initiative, u mbagħad kelli ċans nagħmel ftit kummenti oħra fuq dak li għaddej fid-dinja Għarbija tal-Afrika ta' Fuq.

Waqt li kont hemmhekk, wieħed mill-meetings interessanti ħafna kien dak li kelli mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Indja, Salman Khurshid, qabel ma bdiet il-laqgħa, fejn hemmhekk iffirmajna ftehim fuq il-visa waiver għall-passaporti diplomatiċi.

Dan wera l-gratitudni tiegħu għal dak li għamel il-Gvern preċedenti fl-evakwazzjoni ta' ċittadini Indjani mil-Libja.

U din hija xi ħaġa li kollha jibqgħu jsemmu, u tieħu gost li dawn ikunu rikonoxxenti għal dak li pajjiżna għamel magħhom.

Hemmhekk, introduċejt ukoll il-Commissioner il-ġdid ta' Malta għall-Indja, is-Sur John Aquilina, li bħalma tafu kien politiku Malti fl-Awstralja li għamel isem għalih hemmhekk.

Imbagħad, kelli laqgħa oħra mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Indonesja – jiena ħassejt li m'għandix għalfejn noqgħod naħli ħin niltaqa' ma' tal-Awstralja – dawn huma nies li, speċjalment mal-Indonesja, xtaqna li nerġgħu nqanqlu r-relazzjonijiet bilaterali li kien hemm u li kienu reqdin għal żmien twil għax, minkejja li għandna diplomatic relations, mill-1979 lil hawn issib li m'hemm xejn.

Ftehmna li nibagħtu tip ta' aide-memoire lil xulxin fuq fejn naħsbu li jista' jkollna oqsma ta' interess komuni ħalli nipprovaw inqanqlu l-affarijiet bejnietna.

Bla ma wieħed jistagħġeb, id-diskussjoni kkonċentrat fuq x'qed jiġri fil-Mediterran, u hemmhekk issib li kulħadd għandu għatx enormi biex ikun jaf kif aħna qed naraw is-sitwazzjoni mill-baħar u qrib pajjiżi bħal Libja u s-Sirja, kif ukoll il-problema li għandna bl-immigrazzjoni irregolari.

Tinsewx li s-suġġett kien intitolat "Bridge to Partnership for Growth and Development"; imma, kif qed ngħid, l-ASEM huwa forum wiesa' ħafna u jidher li ħa svolta ġdida, għax kien hemm żmien meta kien daqsxejn kajman.

Innotajt li kien hemm parteċipazzjoni qawwija ħafna, u saħansitra Catherine Ashton kienet hemm.

Kellek ħafna foreign ministers, u ma rridx ninsa ngħid li ħafna mill-ħin, sfortunatament, kulħadd għamel referenza għal dak li kien għadu kemm ġara fil-Filippini, u allura kulħadd beda jitkellem fuq x'se joffri u ma joffrix.

Imbagħad, fis-16 u 17 mort l-iSri Lanka fejn kien qed isir is-Summit taċ-CHOGM.

Bħalma tafu, ċ-CHOGM kienet imgeżwra f'diskussjoni u kontroversja dwar jekk humiex se jattendu l-pajjiżi, speċjalment il-Kanada, li kienet qiegħda tagħmel ħafna lobbying biex tipprova tħarbat l-attendenza.

Fil-fatt, kien hemm pajjiżi li kienu rappreżentati f'livell baxx, fis-sens li mhux at head of government level.

Il-Kanadiżi kienu hemm ukoll, u għamlu minn kollox biex ikunu negattivi għal kulma kien qed jiġi propost.

Dan qed ngħidu mhux biex nikkritika 'l-Kanada, imma biex wieħed ikun jaf kif tintlagħab din il-logħba minkejja li suppost li tkun qiegħda hemmhekk biex tagħmel xi ħaġa aktar minn hekk.

Bħalma tafu, fil-bidu tal-laqgħa fil-Mauritius, li suppost kienu qegħdin mistennija li se jagħmlu ċ-CHOGM li jmiss, iddikjaraw li mhumiex interessati li jkomplu.

Imbagħad, filli dehru li huma interessati l-Ingliżi, u jiena kellimt lil William Hague li qalli li jekk kemm-il darba jkun hemm xi ħadd ieħor interessat, huma mhux se jinsistu.

Minn hemmhekk il-focus għadda fuq pajjiż Afrikan, għax il-pajjiżi Afrikani riedu li jkun hemm pajjiż Afrikan; imma dawn, l-istess, fl-aħħar ċedew.

Għalhekk ġejna avviċinati mis-Segretarju Ġenerali biex jaraw jekk aħniex lesti li nagħmluha aħna, imma għednielu li jekk ikun hemm qbil unanimu nikkonsidraw din it-talba, imma ma konniex se nagħmlu sottomissjoni aħna – kif fil-fatt ġara – u eventwalment aċċettajna.

Rigward il-komunikat taċ-CHOGM, irrid ngħid li dan ikun twil mhux ħażin u tedjuż.

Niddejjaq ngħid, imma ħafna drabi l-għan aħħari taċ-CHOGM sar qisu biex ikollok dan l-imbierek komunikat li mbagħad lanqas tkun taf x'sar minnu.

Qed nitkellem sinċerament u bl-aktar mod prattiku.

Dan il-communiqué jieħu sigħat twal u ġranet sħaħ ta' diskussjoni, l-ewwel mir-rappreżentanti tal-pajjiżi, bħalma huma l-High Commissioners u l-esperti, imbagħad dawn iħallu ruxxmata ta' square brackets li jgħadduhom lill-ministri, u l-laqgħa tal-ministri tibqa' sejra sat-3.00 a.m. u l-4.00 a.m., jitkellmu fuq jekk tbiddilx "conference welcomes" jew "conference notes"!

Dan qed ngħidu b'sens ta' kritika kostruttiva, għax hemm ħafna iktar x'wieħed jista' jiddiskuti b'saħħa f'dawn it-tip ta' laqgħat – li għaliha jkollok 53 pajjiż qed jipparteċipaw u fuq 25% tal-membri tal-Ġnus Magħquda – milli noqogħdu naħlu ż-żmien fuq dawn l-affarijiet.

Fl-opinjoni tiegħi, hemmhekk hemm bżonn ta' riforma ħalli wieħed jara x'jista' jagħmel għall-aħjar.

Tinsewx li għandek maġġoranza enormi ta' pajjiżi li kollha huma stati żgħar, u hemmhekk għandna l-interessi tagħna għax ħafna minnhom huma small states, u minbarra li huma small states huma wkoll island small states, u allura nifhmu aktar lil xulxin u għandna aktar komprensjoni tagħhom.

Fil-fatt, il-communiqué tkellmet fuq developing states li huma small islands, fuq non-state terrorism, arms trade treaty, arms control, sexual violence, eċċ., u allura tistgħu taraw kemm jaqbeż minn ħaġa għal oħra – edukazzjoni, saħħa, general social development, human rights, democracy and rule of law.

Dawn qishom iridu jiġbru kollox ta' sentejn f'communiqué wieħed, li naħseb jitlef il-focus tiegħu għax ma tistax tiffoka fuq suġġett partikolari u fl-istess ħin iddaħħal kollox.

Kien hemm il-Colombo Declaration on Sustainable, Inclusive and Equitable Development, u mbagħad kellek il-Kotte Statement on International Trade Investment.

Dawn huma dikjarazzjonijiet li jkunu ilhom jaħdmu fuqhom ix-xhur, bil-burokratiċi jilagħbu bil-punt u l-virgula, imma fl-aħħar mill-aħħar il-messaġġ jasal.

Veru għandek dan in-numru ta' pajjiżi jaħdmu flimkien: imma, what is the message?

Fl-opinjoni tiegħi, dan jisfoka.

Li kien hemm interessanti huwa li kien hemm il-Kotte Statement on International Trade Investment li diġà konna tkellimna fuqu mas-Segretarju Ġenerali fi New York meta konna hemmhekk għall-UN General Assembly f'Settembru, u aħna pproponejna li din l-istituzzjoni tiġi reġistrata Malta u ssir organizzazzjoni kummerċjali b'investiment u parteċipazzjoni.

Din kienet idea li kien diġà aċċetta s-Segretarju Ġenerali, imma jidher li probabbilment kellu jew oġġezzjonijiet jew kellu lil min ma kompliex jimbottah, u meta ġejna għas-si u n-no, minkejja li hu stess talabni biex waqt il-laqgħa tal-ministri nagħmel l-emendi meħtieġa, wara li għamilthom kien hemm min għolla jdejh u qal li mhux qed jaqbel!

U allura, peress li jkun hemm consensus, ikollok tieqaf mill-ewwel.

Kien hemm ukoll dik li jgħidulha l-pre-CHOGM Foreign Ministers' Meeting, fejn ikun hemm diskussjonijiet oħra, u li – interessanti ngħid hawnhekk li kien hemm l-idea li imbottajniha aħna stess – sabiex jitwaqqaf Ċentru ta' Eċċellenza għall-ismall states.

X'kien l-iskop tiegħu?

Hemm ħafna pajjiżi żgħar li jkollhom problema li tniżżilhom għarkopptejhom, u hemmhekk jidħol il-kunċett ta' vulnerabilità u ta' flessibilità.

L-idea kienet li jkollok ċentru li jagħmel analiżi ħolistika ta' pajjiż żgħir, u li allura qiegħed within reach għax ma jkollux ekonomija enormi u ma jkollux popolazzjoni kbira.

U, minn dik l-analiżi, tipprova tagħmel djanjożi bil-quddiem biex tara jekk hemmx l-ewwel sinjali ta' turbolenza jew ta' nuqqas ta' stabbilità f'dik li hija ekonomija, eċċ. L-argument huwa biex ma tistenniex li titfaċċa l-marda biex tipprova tagħmel xi ħaġa, imma għandek tagħmel it-testijiet bil-quddiem fuq dawn l-ekonomiji żgħar – għandna esperti li kapaċi jagħmluhom dawn l-affarijiet – biex naraw bil-quddiem fejn l-affarijiet ikunu sejrin ħażin.

Jekk jista' ikun, trid tagħmel djanjożi qabel jaslu l-problemi.

Barra minn hekk, kelli laqgħat oħra by the side.

Ikollok dak li jgħidulu Meeting between Organisations u Meeting with Other Organs, li jkunu bħas-civil society.

Din hija farsa, u qed ngħidha bl-akbar responsabilità!

Ħalli ngħid għalfejn qed ngħid hekk: mela jkollok 53 pajjiż, u jkun hemm organisations ta' xi 30 jew 40 minnhom, tlaqqagħhom kollha f'sala waħda, u tgħidilhom li għandhom laqgħa ta' nofs siegħa!

X'ħin tisma' dan, jaqbdek id-daħk.

Jien kont l-ewwel wieħed li qomt ngħid liċ-Chairman tal-laqgħa li din ma kenitx realistika.

Għedtlu dawn in-nies ġew minn madwar id-dinja kollha u li, jekk kollha se jgħidu "Hello", lanqas se sservihom dik in-nofs siegħa!

U kelli ħafna appoġġ għal dak li għedt għax kien jagħmel sens.

U darb'oħra jrid ikollhom aktar ħin biex ikollhom aktar ċans jitkellmu.

Fil-fatt, dakinhar ħadna iktar minn nofs siegħa għax ħassu skomdu jwaqqaf il-laqgħa, imma din hija xi ħaġa li wieħed irid jirranġaha.

U naħseb li jkollna ċans nagħmluha meta jkollna l-organizzazzjoni taċ-CHOGM.

Il-Meeting with Other Organs, bħalma hija s-CPA u s-Civil Society, ħadu forma aktar strutturata minn taż-Żgħażagħ, imma lil dawn ma tkunx qed tagħmlilhom kumpliment meta ġġibhom hemmhekk biex jitkellmu, u mbagħad tagħtihom nofs siegħa biss bejn dawk in-nies kollha!

Meta tagħmel hekk qisek qed tgħid li se tagħmilha għall-isem biss.

Madankollu, xorta jibqa' forum interessanti u rridu nikkoltivawh.

Fid-29 ta' Novembru, kien hemm il-Vilnius Summit, u fuq dan nistgħu nagħmlu sagħtejn inpaċpċu fuqu.

Naħseb li kollha qrajtu fuq il-Vilnius Summit u lkoll tafu x'ġara u ma ġarax.

Dan is-Summit sar f'Vilnius, u hemmhekk suppost kellu jiġi ffirmat l-Eastern Partnership bejn l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Moldova, il-Georgia, l-Ukrajna u l-Belarus.

Dan huwa proċess li kien beda fi Praga, u mbagħad it-tieni laqgħa saret f'Warsaw fil-Polonja fl-2011, imma dan il-proċess partikolari kellu jwassal biex ikun hemm free trade agreement and deeper comprehensive trade agreement mal-ikbar pajjiż fosthom, u allura mal-Ukrajna li għandu popolazzjoni ta' 46 miljun ruħ, b'ekonomija li għadha mhux żviluppata, u li għandhom qasma ta' kważi min-nofs ta' dawk li huma pro-Russia u dawk li huma pro-West.

Jiena kelli vantaġġ għax xi xhur qabel konna morna hemmhekk u ltqajna mal-President Yanukovych, mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Leonid Kozhara, u mal-Prim Ministru Mykola Azarov.

Imbagħad wara kelli ċans nagħmel round mal-partiti prinċipali, fosthom il-Party of the Regions, il-Fatherland ta' Tymoshenko, il-UDAR ta' Vitali Klitschko, u l-iSvoboda Party.

Dawn kollha jokorbulna biex naraw kif nagħmlu u nivvotawlhom ħalli jidħlu f'dan l-imbierek agreement.

They are all willing, minkejja li kien hemm tal-Fatherland inkwetati għax Tymoshenko għadha l-ħabs, u l-oħrajn minħabba li huma pro-Russia.

Meta dak iż-żmien kien hemm an impounding ta' trade fuq il-fruntiera bejnhom u bejn ir-Russja, u jiena staqsejt kif se jirreaġixxu, qaluli li mhumiex se jirreaġixxu, imma jridu li dak il-bieb jibqa' miftuħ, u li jiftħu bieb ieħor għall-Ewropa, li hija xi ħaġa li tagħmel ħafna sens.

Dan kien il-feeling li riedu.

Li ġara kien li, as we went along, anke matul il-laqgħat tal-Kunsill li konna nagħmlu kull xahar fi Brussell, kien ikollna laqgħa mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Kozhara bħala Friends of Ukraine, u hemmhekk konna naqsmu l-ħsebijiet u nassigurawhom mill-appoġġ tagħna.

Meta bdew joqorbu l-affarijiet, kien hemm shift għax qabel kien hemm il-kwestjoni li, jekk Tymoshenko mhux se tiġi meħlusa mill-ħabs, speċjalment il-Ġermanja, l-iSvezja, u pajjiżi oħrajn, qalu li mhux se jmexxu.

Imbagħad, wara ċertu żmien irrealizzaw li ma tistax torbot il-kunċett kollu ta' selective justice ma' persuna waħda.

U, jekk wieħed jaqra x'inhuma l-akkużi u l-affarijiet li hemm, bla ma jikkundanna jsib li dawn mhumiex affarijiet żgħar.

U l-pajjiżi tal-Ewropa they moved away milli jorbtu selective justice magħha.

Eventwalment, kien hemm ir-rapport ta' Pat Cox u ta' Aleksander Kwasniewski li indikaw tliet affarijiet partikolari – is-selective justice, l-uffiċċju tal-Prosekutur, u suġġett ieħor li bħalissa ma nistax nifakar x'kien – u qalu li jekk jaħdmu fuq dawn it-tlieta jistgħu jimxu.

Kulħadd kien kważi lest li kif jasal il-Vilnius Summit se nimxu biex naraw l-Ukrajna tiffirma.

Li ġara kienet sorpriża għax, xi ftit tal-ġranet qabel, kien ġie mħabbar li Yanukovych iddeċieda – imma strettament, meta tgħid Yanukovych jaħtfuk, u jgħidulek li mhux Yanukovych, imma l-Gvern ta' Azarov li ddeċieda – li kienu għadhom mhumiex lesti għal dan id-deep and comprehensive free trade area u l-Association Agreement.

Biex naqta' fil-qasir, li ġara kien li kulħadd beda jissuspetta li Yanukovych had pulled a fast one, għax dik l-espressjoni li nbniet.

Jien kont qiegħed hemmhekk mal-Prim Ministru u dan kien across the table, u tarah jgħidlek b'ċerta konvinzjoni, b'għajnejh ġo għajnejk, li le, dan iridu jiffirmawh eventwalment u biex nagħtuhom ftit taċ-ċans ieħor.

Ovvjament, saru diskussjonijiet, kemm f'lunches informali u kemm fil-kuriduri, u kulħadd baqa' skantat b'din it-turn of events f'daqqa waħda.

Kien summit pulit ħafna, u ma kien hemm l-ebda kliem iebes kontra Yanukovych, ħlief forsi għal Angela Merkel li kienet daqsxejn soda f'dak li kienet qiegħda tgħid.

Imma l-biċċa l-kbira kienu qed jgħidu li jifhmu l-problemi tagħhom, li l-bieb għadu miftuħ u li, jekk xi darba jiddeċiedu, jgħidulhom ħalli jkomplu.

Aħna kellna problema partikolari għax kellna diġà lined up l-istate visit ta' Yanukovych il-ġimgħa ta' wara u li, fil-kontest ta' qabel, kienet se tkun mezz ta' kif niftħu mal-Ukrajna – aħna konna l-aħħar pajjiż li ffirmajna d-double taxation agreement magħhom – l-kuntatti ta' trade u ta' turiżmu biex naraw kif se noħorġu il-visas għalihom, u dawn l-affarijiet kollha.

Il-problema li ffaċċjajna immedjatament kienet x'se nagħmlu f'din is-sitwazzjoni.

Avviċinajt mill-ewwel lil Catherine Ashton, u l-Prim Ministru tkellem ma' Van Rompuy, u meta qabbilna n-notes sibna li konna qed ngħidu l-istess ħaġa.

U dawn qalulna li we can carry on basta nkunu l-ewwel pajjiż tal-Unjoni Ewropea li se nwasslu l-messaġġ lil dan il-pajjiż li, minkejja kollox, huma jridu jżommu l-bibien tagħhom miftuħin ħa jitkellmu magħna.

Eventwalment, bħalma tafu anke dik tħassret għax inqala' dak li nqala'.

Yanukovych mar iċ-Ċina, u minn hemmhekk ġie b'investiment għal port partikolari fl-Ukrajna, u mbagħad mar ir-Russja, fejn minn hemmhekk ġab madwar €15-il biljun u l-promessa li jkollu kontijiet tal-enerġija aktar baxxi.

Tinsewx li l-Ukrajna hija very power-hungry għaliex tuża' ammonti enormi ta' enerġija għall-industriji tagħha.

Fil-fatt, Kozhara qalli li s-600 miljun ewro li wegħduhom għal tliet snin kienu jitilfuhom fl-ewwel xahrejn minħabba l-prezzijiet tal-enerġija!

Il-mistoqsija li tiġi b'mod awtomatiku hija din: "Allura dan ma kkalkulajtuhx?

Ma kontux tafu fejn mexjin?"

Kulħadd beda jagħmilha, jiġifieri konna qegħdin lejliet is-Summit, u kien diġà magħruf li mhux se jiffirmaw.

U, apparti din il-kwestjoni, kellek ukoll dawn il-mistoqsijiet, u minn hemmhekk kien hemm l-iffirmar tal-Association Agreement mal-Georgia u l-Moldova, u kien hemm ukoll l-iffirmar ta' Association Agreement mal-Ukrajna li ma seħħx.

Il-kwestjoni baqgħet kif kienet, u ġara dak li ġara.

Eventwalment kien hemm is-Summit tal-OSCE f'Kiev l-Ukrajna mid-29 ta' Novembru.

Imbagħad, fil-5 ta' Diċembru kont qiegħed Kiev għall-OSCE, għax l-Ukrajna kienet fil-presidenza, u allura kellek lill-Ministru tal-Affarijiet Barranin Kozhara li kien qiegħed jagħmilha ta' Chair, u l-affarijiet bdew jiżviluppaw as they went along.

Il-kwestjoni hi li hemmhekk bdew id-dimostrazzjonijiet ġewwa Maidan Square, u l-pajjiż inqasam.

Meta kont hemm, ħadt l-okkażjoni u nżilt il-pjazza għax xtaqna nesperjenzaw il-feeling tan-nies.

Fil-fatt, kont tista' tara din il-massa ta' nies, filwaqt li l-belt normalissima u kollox jiffunzjona; ħwienet, teatri, restoranti, eċċ. u mbagħad tidħol wara l-barrikadi u tara lil dawn in-nies f'dik il-kesħa, bit-tankijiet jaqbdu biex iżommu sħan.

Dak huwa feeling li, ladarba tkun esperjenzajtha, taf toħroġ b'ċerta dwejjaq għal dawn in-nies li, veru qegħdin jitolbu li jirranġaw pajjiżhom, imma sadanittant qegħdin jirrappreżentaw biss parti mill-pajjiż, għax fl-istess ħin għandek iċ-Chamber of Commerce li qiegħda titlob lil Yanukovych sabiex ma jmurx għall-Association Agreement għax kien se jkissirhom, peress li l-ekonomija kienet għadha mhijiex …

Meta ddiskutejt fit-tul mal-Ministru Kozhara, dan qalli li huma kienu qegħdin jistennew li jkollhom xi solljev mill-IMF, imma dan spiċċa ħasadhom.

Fil-fatt, Kozhara jsostni li Azarov iddeċieda jumejn wara li rċieva r-rapport tal-IMF, u qalilhom li kellhom l-ewwel inaqqsu l-capital expenditure, l-impjiegi minn mal-gvern, iwaqqfu s-sussidju tal-agrikoltura, u li jifflowtjaw il-currency.

U dan kien ifisser falliment totali, u l-Ukrajna kienet se tiġi bankrupt.

Għalhekk, dak ma setgħux jagħmluh.

Imbagħad, kellek il-master stroke tar-Russja li at the right moment, għal darb'oħra, lagħbet il-pawn tagħha biex issalva s-sitwazzjoni.

Sadanittant, l-OSCE mxiet b'mod normali u ma kien hemm l-ebda problemi.

Fil-fatt, kellek rappreżentanza tajba ħafna.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq 53, u kien hemm dibatittu interessanti ħafna.

Din għandha format ta' dikjarazzjonijiet, fejn ir- rappreżentanti jagħmlu d-dikjarazzjoni tagħhom.

Interessanti li kien hemm il-Partners for Co-operation Mediterranji u dawk Asjatiċi li they took the floor u tkellmu fuq il-problemi tagħhom.

Fl-istatement tagħna, pprovajt inġedded il-commitment tal-Gvern lejn is-soltu affarijiet, bħalma huma l-human rights, rule of law, democracy u anke l-multilateral system, il-bżonn li niffokaw b'mod kollettiv fuq it-theddid il-ġdid tal-lum u l-viżjoni tas-sigurtà għal dimensjoni Ewro-Mediterranja.

Jien għamilt il-punt li din mhux biss għandha tkopri minn Vancouver għal Vladivostok, imma li tinżel 'l isfel għal Valletta wkoll.

Tkellimt fuq il-bżonn li l-Mediterranean Partners for Co-operation ikollhom aċċess għal working methods u għall-istrutturi tal-OSCE.

Issuġġerejna li għandu jkun hemm – kelli messaġġ, kemm mingħand il-Prim Ministru, kif ukoll mingħand id-Deputat Prim Ministru Abdulrahman, li xtaqu li joqorbu lejn l-OSCE – l-integrazzjoni tal-Libja mal-Mediterranean Partners for Co-operation, imma mhux kulħadd qabel ma' dan is-suġġeriment.

Kien hemm min qal li din għalissa m'għandhiex issir.

Għamilt il-punt li kieku l-OSCE, l-istituzzjonijeit demokratiċi tagħha, l-mod kif ħadmet fl-Ewropa kienet fil-ħin biex testendi sal-Mediterran, jaf forsi ċerti affarijiet kienu jiġu evitati.

Il-problema tal-human trafficking u l-prevenzjoni tagħha, li wieħed jindirizza frozen conflicts, bħal m'għandek ta' Ċipru, tas-South Ossetia u oħrajn.

Imbagħad, kelli laqgħat peress li Malta se tkun iċ-Chairperson tal-Forum for Security and Co-Operation fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena, u allura kelli laqgħat mal-Presidenza Svizzera tal-OSCE fejn iddiskutejna s-suġġetti.

Aħna se nkunu mal-Moldova u ma' Monaco, u għamilt il-punt li nixtieq li l-aċċent tagħna jkun fuq is-suġġett ta' democratic control of the armed forces.

Din hija xi ħaġa li fil-COSAC fis-snin li għaddew kien hemm ħafna attenzjoni fuqha, ħafna diskussjoni fuq li l-forzi ta' dixxiplina, il-forzi tal-ordni għandhom ikunu mhux immexxijin imma għandhom ikunu taħt is-sorvelja, u jkun hemm skrutinju tad-demokrazija, jiġifieri tal-parlament li huwa elett mill-poplu.

Imbagħad, il-ħelsien tal-media speċjalment fis-cyber space li qegħdin ngħixu fih illum.

Semmejt iċ-Chairmanship tal-Forum for Security and Co-Operation li se jsir nhar il-Ġimgħa, u jien se nkun qiegħed Vjenna biex nindirizza l-ftuħ ta' dan il-forum.

Imbagħad, kelli wkoll laqgħat oħra ma' ħafna ministri, fosthom ma' tal-Georgia, ma' tal-Moldova u ma' tal-Ukrajna, li diġà semmejt li rabbejna ċerta relazzjoni u ħassejt li kien qiegħed ikun onest ħafna miegħi għax, at one stage, qalli li hu kien qiegħed jieħu ħsieb il-konferenza, meta min-naħa l-oħra għaddejjin affarijiet fil-parlament li hu kien qed isir jaf bihom biss mill-internet, u li dawn l-affarijiet kienu qegħdin jiżvolġu minn ħin għall-ieħor.

Kien hemm ukoll il-laqgħat tal-Foreign Affairs Council f'Diċembru fejn ġew diskussi s-suġġetti tas-soltu, fosthom is-Sirja, l-Iran u l-Eastern Partnership.

Ovvjament, kien hemm ukoll analiżi ta' dak li ġara f'Vilnius, il-Lebanon, l-effetti tal-over-spill mis-Sirja, u s-Central African Republic, li kull ma jmur qed tieħu ċerta importanza.

Imbagħad, xi ħaġa importanti ħafna kienet li f'Diċembru kellna wkoll working lunch mal-Foreign Minister Russu Lavrov.

Nista' ngħidilkom li he is a pleasure to listen to għaliex huwa bniedem li whatever you throw at him, it comes back with a bang, għax ma jħalli xejn għaddej.

U kien hemm analiżi interessanti ħafna ta' x'ġara fuq il-Vilnius Summit.

Lavrov was talking from a position of strength, għax kienu huma li salvaw il-kwestjoni tas-Sirja biex l-Amerika ma tattakkax minħabba li ħarġu bil-proposta tal-chemical weapons.

U hawnhekk, għalija għamlu t-tieni mossa politika interessanti ħafna fejn lil Yanukovych ġiegħluh, tajjeb jew ħażin … Hawnhekk irrid nirrimarka li Yanukovych ma ffirma l-ebda customs union mar-Russja, bħalma għamlu l-Armenja.

Nista' ngħidilkom li l-highlight tal-Council ta' Diċembru kien dan id-dibattitu interessanti immens ta' kważi sagħtejn ma' Lavrov, li fl-aħħar ħareġ bil-mistoqsija li ma rrisponditx Catherine Ashton, għax baqgħet blank-faced quddiemu!

Fil-fatt, dan qalilhom li huma xebgħu jgħidulhom sabiex jagħmlu tripartite meetings bejn l-Ukrajna, ir-Russja u l-Unjoni Ewropea.

Kompla jgħidilhom li hu qed jifhem li, jekk kemm-il darba qegħdin jiddiskutu association agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-Ukrajna, ma tidħolx ir-Russja.

Imma jekk se jiddiskutu x'se jkun il-futur tal-Ukrajna, meta dan huwa pajjiż li għandu relazzjonijiet tant fit-tul mar-Russja u għandu 25% tal-popolazzjoni ta' dik li kienet l-Unjoni Sovjetika qabel, żgur li ma fiha xejn ħażin li jiltaqgħu t-tlieta u jitkellmu bejniethom!

U, fl-opinjoni tiegħi, din hija xi ħaġa loġika ħafna, u ma nara xejn ħażin fiha.

To be fair, iċ-Chief Representative Catherine Ashton, ma kkommetitx ruħha; imma qed naqra li, minn dakinhar lil hawn, anke f'ċerti postijiet, qiegħda tiġi mitfugħha bil-mod il-mod l-idea li jkun hemm dawn il-laqgħat bejn it-tlieta.

Wara kollox dan huwa pajjiż li, bħalma għedt fil-bidu, irid iżomm il-bibien tiegħu miftuħin mar-Russja, imma jrid jiftaħ il-bibien tiegħu anke għall-Unjoni Ewropea.

Kif nara jien, li jrid isir hu li ma tridx tmur with a bang fuq free trade u affarijiet bħal dawn, imma trid tibda tiffaċilita l-flow, speċjalment taż-żgħażagħ, mill-Ukrajna għall-Ewropa, u allura jrid ikollok il-visa facilitation, u dawn l-affarijiet kollha ħalli tibda tbiegħ l-Ewropa lil dan il-pajjiż.

Ma rridux ninsew li dan kien argument li sar kemm meta kont qiegħed Kiev … Dawk il-protesti li qegħdin naraw qed isiru minn dawk leaning towards the West.

Imma rridu naraw ukoll lil dawk li huma leaning towards the East, għax inti għandek pajjiż maqsum min-nofs. through the middle, fifty-fifty.

Dan kien il-Council ta' Diċembru.

Jekk nistgħu ngħidu x'se jkun hemm fil-meeting li se mmur għalih f'Jannar, nistgħu ngħidu li dawn se jirrepetu l-istess suġġetti, fosthom fuq is-Southern Neighbourhood, fejn din id-darba se jkun hemm aċċenn fuq it-Tuneżija, bl-aħħar żviluppi li kien hemm fir-rigward tar-riżenja tal-Prim Ministru u l-ħatra tal-wise men sabiex jagħmlu l-kostituzzjoni.

Għandek l-implikazzjonijiet tal-kriżi tas-Sirja fejn, għalkemm il-kwestjoni tal-chemical weapons twarrbet min-nofs, nafu wkoll li din ikkomplikat ruħha beyond control.

Illum il-ġurnata se naslu – u hawn il-punt li għalija qiegħed niddejjaq fuqu – f'punt li fejn qabel konna ngħidu li kulħadd kien kontra Assad, illum il-forzi l-kbar qegħdin jistaqsu min hu l-aħjar li jibqa'.

Lil Assad jew inkella 'l ISIS jew lil Al Qaida?

Jien qiegħed nara biċċa kriżi kbira dwar jekk tgħinx lil wieħed jew lil ieħor, għax li qed jiġri bħalissa hu li Assad qegħdin gallerija, mentri l-oħrajn qegħdin jitqatlu bejniethom fuq min se jieħu t-tmexxija tal-pajjiż.

L-argument l-antik tal-Ingliżi u l-Franċiżi li ngħinu biex nibagħtu l-armamenti għax b'hekk tkun qiegħed iżżomm traċċa u tkun taf fejn marru m'għadux ireġi għaliex nafu li, minkejja kollox, l-Iran xorta baqa' dieħel minn ġewwa r-Russja sabiex jgħin lill-Assad.

Nafu bl-involviment tas-Sawdi biex jimbuttaw lis-Sunni li qegħdin f'din it-taħwida kollha, u l-problema kkomplikat ruħha bl-aktar mod esaġerat, fis-sens li għandek żewġ aspetti kbar, bl-Iran u l-Hezbollah li se jibqgħu xorta hemmhekk u li qegħdin jitqatlu bejniethom, għax issa hija kwestjoni ta' estremisti reliġjużi aktar milli ta' territorju.

U l-fatt li l-Iran, b'xi mod, qed jagħmel xi avvanzi fil-kuntatti mal-Istati Uniti u mal-pajjiżi l-oħra, qed iġiegħel lis-Sawdi sabiex jiġu mnaffra għax qed jaraw li l-Istati Uniti qiegħda tagħti importanza lill-Iran, u allura qed jibżgħu li se tonqsilhom l-influwenza tagħhom fuq is-Sunni.

U kulħadd jaf li l-Arabja Sawdija qiegħda tagħtihom il-flus u għajnuna oħra.

Il-Qatar b'xi mod inqata' xi ftit, u issa minflokom daħlet l-Arabja Sawdija.

Għalhekk wieħed irid jara kif se tiżviluppa din il-kwestjoni kollha.

At one stage, kont qed niddiskuti ma' xi ministri u ma' xi ħbieb u għedtilhom li soluzzjoni waħda qiegħed nara f'din il-kwestjoni kollha, u din mhi xejn aktar ħlief li jkun hemm ceasefire.

L-ewwel trid twaqqaf l-isparar, u mbagħad trid tagħmel analiżi.

Għalkemm qegħdin nisimgħu li hemm attentati anke mill-Amerikani sabiex jipprovaw li jkollhom pockets ta' ceasefires ħalli tkun tista' tidħol l-għajnuna umanitarja … Fil-fatt, l-akbar traġedja mhijiex ta' dawk in-nies li mietu bl-armi kimiċi – għalkemm dik ukoll hija traġedja – imma l-akbar traġedja hija ta' dawk li għadhom qegħdin imutu bil-mod il-mod, mhux biss bl-armamenti konvenzjonali, imma bil-ġuħ!

Issa qegħdin nisimgħu li, għallinqas Assad – u nifhem li dan jaġixxi taħt l-imbuttar tar-Russja – se jaċċetta li f'ċerti postijiet iħalli jidħlu l-provvisti biex in-nies ma jmutux bil-ġuħ.

Hemmhekk qed naraw xi ħaġa li qatt ma rajniha qabel.

Se jkun hemm ukoll il-Middle East Peace Process fuq l-aġenda, u wieħed jista' jistenna li we are neither here nor there, anzi naħseb li we are nowhere, għax se nibqgħu li kull darba li noħorġu 20 priġunier mill-ħabs, ngħidu li se nibnu 1,200 settlement ieħor!

L-element estrem qed jissemma ħafna iktar, u issa reġa' għandek Lieberman bħala Ministru tal-Affarijiet Barranin, u għandek nies, bħalma huwa Bennett, li qed jgħidu affarijiet xejn sbieħ.

Mal-Iran, l-affarijiet jidhru mexjin, u kien kolp interessanti ħafna dak ta' Catherine Ashton – li ta' min jikkongratulaha għall-coup li għamlet – meta rnexxielha ġġib qbil bejn is-Serbja u l-Kosovo li, bħalma qalilkom il-Ministru tal-Affarijiet Barranin meta kien qiegħed hawnhekk, il-mod ta' kif Ashton irnexxielha, flimkien ma' Štefan Füle, li ġġibhom flimkien biex jitkellmu, verament kienet xi ħaġa ta' min ifaħħarha.

Din lagħbet rwol importanti ħafna fl-Iran, u kelli l-pjaċir nisma' lil Lavrov stess jirringrazzjaha u jgħidilha li kieku ma kenitx hi, ma kienux jaslu biex jagħmlu dan il-pass.

Dak huwa l-ikbar kumpliment li seta' jkollha din il-bniedma li hija very unassuming, imma li pprovat tagħmel dan il-pass.

Meta din bdiet, ma tantx kien hemm tamiet fiha; imma llum il-ġurnata kulħadd jgħid kemm hija diplomatika tajba u tal-affari tagħha.

L-aħħar punt li xtaqt nagħmel hu li nhar it-Tnejn mistenni li jkun hemm diskussjoni fuq EU-Russia Summit, li se jseħħ fis-27 u fit-28 ta' dan ix-xahar.

Ovvjament, ir-Russja, li llum kemm l-Unjoni Ewropea u kemm l-Istati Uniti qegħdin iħarsu lejha b'lenti differenti minħabba dak kollu li ġara, bil-kooperazzjoni u x-xogħol li għamlu flimkien, kemm John Kerry u kemm Lavrov fil-kwestjoni tas-Sirja u kemm fil-kwestjoni tal-Iran … Niskuża ruħi li ħadtilkom aktar ħin.

THE CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Ministru.

Kellna item li l-Onor.

Mifsud Bonnici kien issuġġerixxa li npoġġu fuq l-aġenda u dan kien li niddiskutu l-politika tat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea, u allura għedna li forsi xi darba nistiednu lil xi esperti biex jgħinuna nagħmlu dan.

Ovvjament, dan is-suġġett mhux se nagħmluh illum ħalli nkunu nistgħu niddiskutuh aktar fil-fond.

GEORGE VELLA: Ma ninsewx li t-tkabbir huwa kkonċentrat fuq il-Western Balkans, fejn għandek pajjiżi bħall-Montenegro, l-Albanija, il-Kosovo, is-Serbja u l-Bożnija-Ħerzegovina, li kollha qegħdin jimbottaw ħalli kemm jista' jkun jaslu.

Imbagħad magħhom għandek l-Iżlanda, li baqgħet bħala kandidata, imma fuqha m'hemmx qbil, u għandek ukoll ir-Repubblika tal-Maċedonja, u fuq nett tal-lista hemm it-Turkija.

THE CHAIRPERSON: Dan nistgħu niddiskutuh u nikkonċentraw fuqu.

Issa, xtaqt nistaqsik xi ħaġa, Ministru.

L-ewwel nett, nixtieq nirringrazzjak tax-xogħol li qed tagħmel, kif ukoll talli sibt il-ħin biex tiddiskuti x-xogħol li qiegħed tagħmel magħna.

Fuq nota personali, jiena mmexxi d-delegazzjoni tal-Parliamentary Assembly tal-OSCE u, bħalma għedt inti, bħal fil-każ taċ-CHOGM, inqattgħu ġranet sħaħ niddiskutu l-punt u l-virgula, mentri l-iskop tagħna hu li dawn id-dokumenti li niftiehmu fuqhom jersqu quddiem il-laqgħa tal-Ministri tal-OSCE.

Inti li kont preżenti għal din il-laqgħa: tagħtu kasu dan ir-rapport, jew inkella lanqas jersaq quddiemkom?

GEORGE VELLA: Jiddispjaċini li forsi mhux qed inkun diplomatiku meta nitkellem b'dan il-mod, imma tant ikollhom dokumenti vasti u tant ikopru materjal li fl-aħħar mill-aħħar tispiċċa titlef il-focus.

Jien nippreferi jkolli dokument li se jikkonċentra għal din is-sena fuq tliet suġġetti, erba', u nitfa' l-attenzjoni tiegħi fuq dawk is-suġġetti partikolari, milli toqgħod issemmili kull ħaġa li hemm under the sun, għax imbagħad li se jiġri hu li se jkollok dokument diluted!

Ara fir-rigward il-laqgħat tal-Foreign Affairs Council tal-Unjoni Ewropea, jaħdmu b'mod differenti għax ikollok erba', ħames suġġetti u lilhom biss jiddiskutu, anke jekk ikun hemm xi ħaġa kurrenti għaddejja dak il-ħin.

Inti ma tistax tiġbor is-suġġetti kollha li seħħew f'sena f'daqqa.

Għalhekk għedtlek mill-bidu – u għedtha b'responsabilità – li l-communiqué, jekk taqrah bħal xi ħadd li qed jagħmel studju, jew inkella bħal xi ħadd li għada pitgħada se jqabbel x'ġara u ma ġarax, se jarah sabiħ u interessanti; imma, bħala dokument politiku, x'jiġri minnu?

Se jitqiegħed hemmhekk mal-oħrajn, jew inkella se taqrah fuq diska u tħallih hemm!

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-ewwel nett, nirringrazzjak talli poġġejt fuq l-aġenda l-politika tat-tkabbir tal-Unjoni Ewropea.

Jiena xtaqt li fil-laqgħat li jmiss nikkonċentraw fuq pajjiż partikolari u niddiskutuh.

Jiena xtaqt li jkollna wkoll xi uffiċjali min-naħa tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin – mela mhux bilfors li jkun hawn il-Ministru preżenti – u niddiskutu magħhom x'qed jiġri, ħalli nkunu ppreparati – għax xi kultant jiġu l-ministri u mhux dejjem inkunu ppreparati biżżejjed.

B'hekk ikollna dak it-thinking time fuq l-affarijiet li jkunu qed iseħħu.

Jekk tippermettili, Ministru, nixtieq nirringrazzjak talli għamiltilna din il-preżentazzjoni dwar il-vjaġġi li għamilt, u nista' nimmaġina kemm kien diffiċli għalik biex tmur minn post għal ieħor.

Xtaqt inqajjem xi punti żgħar jekk kemm-il darba huwa possibbli.

Jidher li tqajmet ħafna l-kwestjoni tas-cyber crime f'diversi laqgħat, fosthom fl-Asian Summit, fiċ-CHOGM, u anke fl-OSCE.

Fejn tara li nistgħu mmorru aktar fuq is-cyber space?

Bħalma taf, sentejn ilu għamilna r-ratifika tal-konvenzjoni li kienet saret bejn il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u pajjiżi oħrajn, bħall-Amerika u l-Kanada.

Tista' tgħidilna jekk kemm-il darba kienx hemm ċaqliq f'din id-direzzjoni daqshekk diffiċli tas-cyber crime u tas-cyber space?

It-tieni ħaġa li xtaqt nistaqsik fuqha hija l-Istitut tal-Ġustizzja.

Xtaqt nistaqsik fejn beħsibkom tagħmluh bħala post dan l-Istitut tal-Ġustizzja.

U t-tielet ħaġa hi li, fl-anness tal-ASCM, insibu liema huma l-areas of tangible co-operation, u fiha hemm ukoll il-postijiet fejn Malta wriet li għandha interess.

Hemmhekk hemm efficient and sustainable water management, renewable energy mitigation adaptation, etc. Xtaqt nistaqsi jekk kemm-il darba kienx hemm il-ħsieb li nidħlu fil-higher education u fl-ewwel item li huwa fuq disaster management and mitigation.

Ninnota li ċerti pajjiżi, bħall-Iżvizzera, il-Lussemburgu, in-Netherlands u l-Greċja, daħlu fiha wkoll.

Hawnhekk forsi hemm lezzjonijiet x'wieħed jitgħallem, jiġifieri ma ninsewx li aħna wkoll parti minn żona siżmika, u allura hemm ċerti lezzjonijiet li wieħed jista' jidħol għalihom.

GEORGE VELLA: Għal liema settur qed tirreferi?

CARMELO MIFSUD BONNICI: Fuq id-disaster management, jiġifieri jekk nista' nissuġġerixxi, forsi nistgħu nuru interess kemm fis-settur tal-higher education, kif ukoll f'dak tal-ASCM.

Fir-rigward tal-Commonwealth, naqbel miegħek li dan id-dokument huwa komprensiv ħafna, u qisu jgħid xi ħaġa fuq kollox, u għalhekk forsi f'xi mument niddiskutu l-istrateġija ta' pajjiżna għar-rigward tal-Commonwealth, u flimkien naraw x'viżjoni għandna f'dan ir-rigward.

Naħseb li għandna nipprovaw inġibu d-diversi punti li rnexxielna nilħqu fl-Unjoni Ewropea ħalli nipprovaw nibnu l-istess framework ta' liġijiet.

Ħadt pjaċir nisimgħek titkellem fuq l-iSmall States Centre of Excellence li aħna offrejna li nagħmlu.

Xtaqt inqajjem ukoll il-kwestjoni tas-Segretarjat taċ-CHOGM.

Aħna lkoll nafu li wieħed mill-kontestanti kien proprju pajjiżna, u l-persuna li kienet fis-Segretarjat kienet waħda mir-raġunijiet għall-oġġezzjonijiet tal-Kanada.

Dan għaliex fost affarijiet oħra kien hemm li dan il-pajjiż jidher li neħħa l-Prim Imħallef ta' pajjiżu, u allura kien hemm kwestjoni fuq jekk kemm-il darba kienx hemm aderenza għar-rule of law, u jekk kemm-il darba s-Segretarju kienx leali biżżejjed biex ressaq 'il quddiem għall-konsiderazzjoni ta' kulħadd li kienet qiegħda ssir din il-ħaġa.

Hemm diversi affarijiet oħra li jieħdu ċerta ammont ta' ħin għad-diskussjoni, imma wieħed ma jistax ma jirrimarkax li hija xi ħaġa tajba li, wara li ġew diskussi dawn ir-relazzjonijiet mal-Marokk … Qiegħed nitkellem għall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea tas-16 ta' Diċembru.

Mhux beħsiebni ndum ħafna, għalkemm hemm ħafna x'wieħed jgħid fuq dak li sar, imma naħseb li aħna pożittivi u għandna nibqgħu naħdmu biex ikollna kollaborazzjoni unita fuq l-affarijiet barranin.

Naħseb li kull item li miss il-Ministru jimmerita li jkollna focal point fuqu, speċjalment in vista tal-fatt li ċ-CHOGM se jkun qiegħed hawn jiġi mtella' f'pajjiżna.

Ovvjament ma nippretendux li se norganizzaw l-affarijiet, imma fl-istess ħin nixtiequ li nkunu b'xi mod parteċipi u li nagħtu xi ideat fuq x'wieħed jista' jdaħħal fiċ-CHOGM u kif wieħed jista' jindirizza ċ-CHOGM.

Naħseb li aħna għandna interess bħal Ċipru u l-Ingilterra, għax it-tlieta li aħna qegħdin fl-Unjoni Ewropea u fil-Commonwealth.

Naħseb li din it-three position għandna nipprovaw nutilizzawha għall-użu aħjar ta' pajjiżna.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

Mela nsejjaħ lill-Ministru sabiex jirrispondi l-mistoqsijiet li sarulu.

GEORGE VELLA: Ikolli nammetti li m'inix espert fuq kollox.

Nirringrazzja 'l-Bambin, dan l-aħħar tgħallimt nuża' xi ftit il-computer biex inkun nista' nibgħat xi emails u naċċessja l-internet.

Din qed ngħidha b'nofs ċajta.

Imma fuq cyber space u fuq dak kollu li jista' jiġri bis-cyber space nista' nitkellem biss minn fuq dak li naqra.

U f'dan il-qasam ma ngħidx li space is the limit, imma ngħid li the sky is the limit, għax biżżejjed naraw x'ġara fi kwestjonijiet bħal ta' Snowden fejn, bla ma trid, l-aktar postijiet siguri u sigrieti ġew ippenetrati u kkawża dak it-taqlib kollu u problemi legali, problemi etiċi u problemi ta' sigurtà.

Ħadd qatt ma ħaseb fihom dawn l-affarijiet, u naħseb li fl-ebda ktieb tal-liġi, minn ħames snin, sitt snin lil hawn, qatt ma semma dawn l-affarijiet.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Hemm xi ċaqliq?

Napprezza jekk tista' tgħidilna kienx hemm xi follow-up għal din il-Konvenzjoni biex jagħmlu pass ieħor 'il quddiem fuq il-kwestjoni tas-cyber space control.

Jekk ikollok l-opportunità, forsi tkun tista' tgħidilna ftit jekk kienx hemm xi ċaqliq f'dan ir-rigward.

GEORGE VELLA: Sal-lum ma naf li kien hemm l-ebda inizjattiva partikolari.

Wieħed jista' iqabbad l-esperti fuq dawn l-affarijiet biex insegwu dak li jkun qed jiġri.

M'hemmx dubju li pajjiżna, żgħir kemm hu żgħir, xorta jrid iżomm il-pass minħabba li ħafna mill-industrija tagħna llum, bħalma hi l-e-gaming, hija bbażata fuq il-kompjuters u s-cyber space inġenerali.

Rigward l-Istitut tal-Ġustizzja u r-Rule of Law, nista' ngħid li dawn huwa episodju li jien ferħan ħafna bih u sodisfattissimu għax, bi ftit negozjati u rieda tajba miż-żewġ naħat, wasalna fejn ridna.

Dan l-Istitut jirrappreżenta 40 pajjiż minn madwar id-dinja, apparti l-Unjoni Ewropea – għandek l-Istati Uniti, ir-Russja u t-Turkija.

Din hija xi ħaġa li nnegozjajna fuqha għax fil-bidu riedu li dan aħna nospitawh b'mod temporanju.

Jien ħadt il-briga mill-bidu li nirrifjuta tali offerta għax ma ridtx xi ħaġa temporanja, li tiġi hemm biex tużani u mbagħad titlaqli 'l hemm bi ftit kliem ħelu!

Għalhekk ġejna assigurati li tal-inqas se jkollna terminu ta' ħames snin ħalli ma nagħmlux l-investiment għal xejn.

Minn ħames snin, bdejna nuru interess u wrejna li aħna kompetenti, u li għandna nies kapaċi.

U minn hawnhekk nixtieq insellem lin-nies tal-Ministeru u l-esperti li għandna li diġà bdew jaħsbu għal dawk li huma l-agreements li kien hemm bżonn, kemm mil-lat legali, kif ukoll mil-lat diplomatiku.

Meta kont qiegħed New York, wasalli messaġġ li riedu jkellmuni xi nies mill-iState Department f'lukanda partikolari.

Għalhekk mort hemmhekk, u dawn ħabbruli huma stess – wara li l-ewwel qagħdu jinvestigaw u jistaqsuni kif u x'fatta, u x'għandna f'rasna u x'nistgħu nagħmlu u ma nagħmlux – li lilna qed jarawna committed, u li qed joffrulna din l-offerta fuq bażi perpetwa.

Interessanti li dan kien fil-25 ta' Settembru.

Fis-26 kellna ikla fejn kien hemm preżenti s-Segretarju tal-Istat Amerikan Kerry, u tkellimna miegħu fuq affarijiet żgħar, imma ma semmejna assolutament xejn fuqha.

Imbagħad, fis-27, Kerry, f'laqgħa tal-Ministri tal-Affarijiet Barranin tal-pajjiżi membri tal-Global Anti-Terrorism Forum, ħabbrilhom there and then li Malta kienet intgħażlet sabiex tkun il-bażi permanenti ta' dan l-istitut!

Xi ħaġa aktar sabiħa kienet li xi ħmistax wara, f'laqgħa li kellu l-President Amerikan Obama mar-Re tal-Marokk, li f'ħin minnhom dan qallu, "Why don't you join the Malta-based Institute for Justice and Rule of Law?".

Għalina, bħala Maltin, dan jagħtina ċerta sodisfazzjon.

U nista' ngħid li qegħdin naħdmu fuqu bis-serjetà u b'ċertu commitment.

L-Amerikani dan jafuh għax huma qegħdin jirrappreżentaw lill-membri l-oħrajn kollha.

S'issa identifikajna żewġ postijiet, wieħed se jkun temporanju biex jibdew bih għax, min-nofs Frar, probabbilment se nkunu nistgħu mmexxu.

Huma riedu post il-Belt u rajna xi proprjetajiet li ma kienux kif wieħed jixtieq.

Imbagħad, tefgħu għajnejhom u aħna qbilna magħhom – hawnhekk irrid nirringrazzja lis-Sindku tal-Birgu li kien kooperattiv ħafna fil-kwestjoni kollha – fuq l-Auberge d'Angleterre, li hija berġa żgħira, bi tliet swali kbar mhux ħażin fuq, u b'xi kmamar oħra isfel.

Ovvjament, il-Birgu llum sar post attraenti ħafna, u dawn iġġennu fuqu.

Illum, dan il-post ġie cleared bil-kooperazzjoni tas-Sindku tal-Kunsill tal-Birgu biex ikunu jistgħu jibdew minn hemmhekk.

Imbagħad, għandhom għajnejhom ukoll fuq l-Armerija, li tiġi fuq in-Knightshall tal-Birgu, u naħseb li dak huwa l-uniku spazju fil-Birgu li għandek parking area quddiemu magħluqa għal 20 karozza.

Għalhekk, bħalissa qabbdu xi periti biex jagħmlulhom stima ta' kemm jinvolvu spejjeż biex jirrijabilitaw dan il-post.

Huma wegħduna li aħna mhux se noħorġu sitt ħabbiet għax għandhom fond apposta li se jutilizzawh għalih.

Jekk kemm-il darba l-ispiża se tkun within their reach, dan se jkun ġojjell u se jġib miegħu coming and going ta' nies esperti fil-liġi, avukati u mħallfin.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-Armerija hija kbira ħafna.

L-Auberge d'Angleterre bħalissa hija librerija, u din ġiet żvojtata.

GEORGE VELLA: Proprjament, din ġiet trasferita x'mkien ieħor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-importanti li jiġi utilizzat il-post.

GEORGE VELLA: Ovvjament.

Il-kobor qegħdin jarawh u qegħdin jagħmlu assessment fuq kemm jiswa biex tirrijabilita l-post.

Dawn għandhom ideat ta' seminars fil-post, ta' laqgħat minn imħuħ legali rigward ir-rule of law, u ta' imħallfin li jkunu qegħdin jagħtu l-istess sentenzi across the board u jkun hemm tqabbil ta' kompetenzi, u se jkun hemm ukoll opportunità enormi għan-nies, kemm politiċi Maltin, kemm legali Maltin, u kemm għall-ġudikatura Maltija, biex tikkoopera.

Din mhux se tkun xi ħaġa li se jiġu minn barra, imma se jkun ġestit mill-klassi legali Maltija.

Rigward il-lista li indikajtli fuq fejn hemm tangible co-operation, se nkun onest, għax anke jien, meta rajt il-lista – aħna f'ċerti setturi m'aħniex hemm – staqsejt u qed nistenna li jagħtuni risposta.

Ma nafx jekk kienx hemm limitazzjoni li tkun qiegħed fi tnejn jew tlieta minnhom.

Jista' jkun li kien hemm dik il-kwestjoni, u naqbel miegħek li pereżempju – mhux fuq id-disaster management – imma għandek il-water management li aħna għamilnih, kif ukoll l-SME co-operation u r-renewable energy li għamilna, l-energy-efficient technologies, u l-education and human resources development nagħmluhom ukoll.

Jiena ngħidlek li kieku nista' immur fihom kollha, imma qed inkun onest u ma nafx nirrispondik, għax qegħdin f'dawk it-tlieta u mhux qegħdin ukoll fl-oħrajn.

Imma beħsiebni nistaqsi għaliex.

L-aħħar ħaġa li semmejt huwa fuq is-segretarjat taċ-CHOGM, imma tista' terġa' tgħidli x'kienet il-mistoqsija?

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jekk għandniex ħsieb għas-Segretarjat taċ-CHOGM jew le.

Jekk m'inix sejjer żball, din waslet biex terġa' tiġi.

GEORGE VELLA: Tinsiex li dan suppost idur.

Kien hemm xi tmien snin fil-Karibew, u xi għaxar snin fis-South East Asia.

Dawn l-aħħar jumejn irċevejt dokument li jindika li issa hija t-turn tal-Mediterran, imma m'hemm xejn li huwa cast in stone.

Hemm indikat minn dan id-dokument, li ġie mingħand persuna li hija attiva ħafna fis-Segretarjat u viċin ħafna taċ-CHOGM, imma għalissa għadu ftit kmieni.

Bħalma taf inti, jsir lobbying tremend u hemm interessi kbar.

Meta kien hemm il-kontestazzjoni tal-kollega tagħna, Michael Frendo, ma' tal-Indja, ma rebħux il-kwalitajiet tal-individwi, imma l-importanza tal-pajjiż, peress li l-Indja hija kontinent ta' ċertu piż.

Wieħed irid joqgħod attent għax mhux tant kemm ikollok persuna kapaċi, imma kemm the politics of it iwassluk għaliha!

THE CHAIRPERSON: Ministru, nirringrazzjak ta' dan l-intervent, u nirringrazzja wkoll lill-Membri ta' dan il-Kumitat għax veru kellna diskussjoni interessanti.

Qabel nagħlaq il-laqgħa, nixteq navża li l-laqgħa li jmiss ta' dan il-Kumtiat se tkun il-Ħamis, 30 ta' Jannar fl-4.30 p.m., u se niltaqgħu mal-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Maroš Šefčovič, li se jkun qiegħed Malta, u naħseb li jkun interessanti ħafna li niltaqgħu miegħu.

Fil-karti li għandkom quddiemkom se ssibu l-aġenda ta' din il-laqgħa, kif ukoll kopja tar-rapport mir-rappreżentant tagħna fil-Parlament Ewropew, is-Sinj.

Pauline Abela, dwar il-laqgħa li kellha mar-rappreżentanti l-oħra tal-parlamenti tal-Unjoni Ewropea mas-Sur Šefčovič, fejn fost affarijiet oħra ddiskutew – u naħseb importanti li nkunu ppreparati dwarha – il-kwestjoni tal-yellow card li konna tajna, flimkien ma' parlamenti oħrajn fuq l-EPPO, il-European Public Prosecutor's Office, li wara kollox din imbagħad ġiet injorata.

Naħseb li din se tkun xi ħaġa li għandna nqajmu ma' Šefčovič.

Nirringrazzjakom.

Fit-8.14 p.m., il-Kumitat aġġorna għal nhar il-Ħamis, 30 ta' Jannar 2014, fl-4.30 p.m., meta se ssir laqgħa mal-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Maroš Šefčovič.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 14 ta' Jannar 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:58 p.m.

L-Onor.

Christopher Fearne, President tal-Kumitat, ippreseda.

PREŻENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

Marthese Portelli u l-Onor.

ASSENTI: L-Onor.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħat Nri.

13 u 14 li saru fil-11 u t-12 ta' Diċembru, 2013 kienu konfermati.

DISKUSSJONI SKONT L-ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA FUQ IL-PROPOSTA TAL-GVERN LI JIRRATIFIKA FTEHIM INTERIM LI GĦANDU JWASSAL GĦAL FTEHIM DWAR SĦUBIJA EKONOMIKA BEJN IL-KOMUNITÀ EWROPEA, U L-ISTATI MEMBRI TAGĦHA, U PARTI TAL-AFRIKA ĊENTRALI (IL-KAMERUN)

Fid-diskussjoni ħa sehem is-Sur David Sammut, Direttur International Economics Relations fil-Ministeru għall-Finanzi, li, fost affarijiet oħra, spjega li:-

l-Unjoni Ewropea tagħmel Economic Partnershp Agreements ma' diversi pajjiżi fil-Karibew, l-Afrika u l-Paċifiku bl-għan prinċipali li tgħin l-iżvilupp ekonomiku ta' dawn il-pajjiżi.

F'dawn il-każi, l-Unjoni Ewropea tbaxxi jew tneħħi t-tariffi fuq l-importazzjoni ta' affarijiet mingħand dawn il-pajjiżi mingħajr ma tesiġi li dawn jagħmlu l-istess fir-rigward ta' importazzjoni ta' affarijiet mill-U.E; u

dawn it-tip ta' ftehim iġibu żieda fil-kummerċ bejn iż-żewġ partijiet u dan ikun ta' benefiċċju għaż-żewġ partijiet kif ukoll għal Malta, minkejja li preżentement il-volum ta' kummerċ mal-Kamerun huwa wieħed modest.

Wara diskussjoni, il-Kumitat qabel unanimament mar-ratifika ta' dan il-ftehim.

PREŻENTAZZJONI MILL-ONOR.

GEORGE VELLA, MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN, DWAR:-

ASEM (U.E - Asja) Laqgħa tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin li saret fil-11 u t-12 ta' Novembru 2013 fi New Delhi, l-Indja;

il-Laqgħa tal-Kapijiet ta' Stat u Gvern tal-Commonwealth (CHOGM) li nżammet bejn il-15 u s-17 ta Novembru 2013 fi Sri Lanka;

iii. il-Kunsill tal-Ministri tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u Kooperazzjoni fl-

iv. is-Summit tal-U.E. li nżamm f'Vilnius il-Litwanja fit-28 u d-29 ta' Novembru 2013;

v. il-Kunsill tal-Ministri tas-16 ta' Diċembru 2013 fi Brussell;

vi. l-aġenda tal-Kunsill tal-Ministri tal-20 ta' Jannar 2014; u

vii. il-Politka tal-Unjoni Ewropea dwar it-Tkabbir.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin għamel preżentazzjoni fuq kull waħda minn dawn it-temi u, fost affarijiet oħra, għamel aċċenn partikolari għal dan li ġej:-

fir-rigward taċ-CHOGM, Malta kienet se torganizza l-laqgħa li jmiss wara li l-Mauritius stqarr li ma kienx f'pożizzjoni li jorgnazzaha u wara li kien hemm qbil unanimu;

mill-24 ta' Jannar 2014, Malta kienet se tippresjedi l-Forum for Security Cooperation tal-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u Kooperazzjoni fl-Ewropa (OSCE); u

b'sodisfazzjon kbir Malta ntgħażlet biex tospita l-International Institute on Justice and the Rule of Law u dan bl-appoġġ sħiħ tal-Istati Uniti.

Hemm il-ħsieb li jiġi restawrat bini fil-Birgu, magħruf bħala 'l-Armerija', sabiex iservi ta' kwartier għal dan l-istitut.

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-Ministru għall-Affarijiet Barranin wieġeb għall-mistoqsijiet tal-Membri.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici ppropona li 'l quddiem il-Kumitat jiddiskuti, anke ma' esperti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, dawk il-pajjiżi li jinsabu fil-mixja tagħhom sabiex jissieħbu fl-Unjoni Ewropea.

Fit-8.14 p.m. il-Kumitat aġġorna għall-Ħamis, 30 ta' Jannar 2014 fl-4.30 pm bil-laqgħa mal-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Maros Sefcovic.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 5

L-Erbgħa, 15 ta' Jannar fis-6.30 p.m.

L-Onor.

Silvio Schembri, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 15 ta' Jannar 2014 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz, il-Belt, b'din l-aġenda:

Preżentazzjoni mill-Gvernatur tal-Bank Ċentrali ta' Malta.

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fin