(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 1

L-Erbgħa, 15 ta' Mejju, 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 1

L-Erbgħa, 15 ta' Mejju, 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.40 p.m.

DISKUSSJONI MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT DWAR IL-PJAN TA' ĦIDMA GĦALL-KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI GĦAL DIN IL-LEĠIŻLATURA

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Irrid niġbed l-attenzjoni tagħkom dwar Memorandum li kienet ħarġet fil-15 ta' Ġunju, 2012 intitolata "Guidelines regulating video and audio webcasts of Parliamentary Committee meetings".

Nixtieq li taqrawh ftit ħalli nkunu ċerti li kulħadd jaqbel ma' dawn il-guidelines.

Bażikament dawn jitrattaw il-proċedura tal-live streaming tal-kumitati.

Hemm xi oġġezzjoni għal dan il-live streaming?

Tajjeb.

Ħadd min-nies preżenti mhu qed joġġezzjona.

F'din l-ewwel laqgħa tagħna se nibdew proprju bid-diskussjoni dwar il-pjan ta' ħidma li se jkun qed jimxi fuqha dan il-Kumitat.

Stedint verbalment – u hi aċċettat l-istedina tiegħi - lill-Ministru Marie Louise Coleiro Preca u r-raġuni li għamilt hekk kien biex aħna ma nibdewx nagħmlu xi rapporti u affarijiet li jkunu qishom taken out of context mill-ħidma tal-Gvern u mbagħad dawn jispiċċaw fuq xi xkaffa x'imkien u ma jintużawx għax inkunu qegħdin naħlu kemm il-ħin tagħna kif ukoll inkunu qegħdin nieħdu mir-riżorsi prezzjużi li jista' jkollu dan il-Parlament.

Għaldaqstant tlabt lill-Ministru sabiex tiġi tkellimna ftit fuq kif se timxi fuq dawk l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-ħidma soċjali, mat-tfal u mal-familji, eċċ, biex aħna nkunu nistgħu naħdmu flimkien u mhux nispiċċaw nirrepplikaw l-istudji li jkunu qegħdin isiru mill-Ministeru.

Il-Ministru Coleiro Preca għandha tkun hawnhekk għas-7.00 p.m.

Sakemm tasal nixtieq li nibdew b'dan l-eżerċizzju; peress li kulħadd ġej minn areas differenti ta' xogħol u professjonijiet nixtieq li nagħmlu a brain storming session fuq dak li naħsbu li għandhom ikunu l-prioritajiet tagħna fil-qasam soċjali.

Ovvjament din mhux se tkun xi lista definittiva u li ma nistgħux inbiddluha waqt li nkunu għaddejjin bil-ħidma ta' dan il-Kumitat imma almenu jkollna idea aħna stess ta' x'inhuma l-aktar suġġetti li nistgħu niddiskutu.

L-idea tiegħi hi li dan il-Kumitat ma jkunx sempliċement xi kumitat akkademiku għax mhuwiex dan l-iskop tiegħu.

Jiena nħoss li meta tkellem lill-familji u tidħol fid-djar tagħhom tinduna li ħafna drabi jkollna liġijiet u policies tajbin fuq il-karta imma mbagħad, minħabba l-mod ta' kif jitħaddmu, dawn ma jiġux tradotti sewwa fir-realtà.

U għalhekk naħseb li dan il-Kumitat jista' jservi sabiex il-poplu hemm barra jkun jista' javviċina aktar lill-Parlament u aħna nkunu nistgħu nagħmlu rakkomandazzjonijiet biex isiru policies aktar addaddati għan-nies u fl-istess ħin naraw li l-policies li diġà qegħdin in place, kif qed jitħaddmu u kif qed jirrelataw magħhom in-nies hemm barra.

Naħseb li din hija l-aktar ħaġa importanti.

Fir-remit tagħna għandna wkoll affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-familja imma rigward il-familja hemm kumitat ieħor apposta.

Għaldaqstant irridu noqogħdu attenti li meta nitkellmu fuq il-familja ma nkunux qegħdin nidħlu fir-remit ta' dan il-kumitat.

Mhux eskluż li t-tnejn li aħna nagħmlu affarijiet li b'xi mod jolqtu lill-familja għaliex hemm ħafna suġġetti x'tiddiskuti imma mbagħad, wara li nagħmlu din il-brainstorming session, jekk ikun hemm xi affarijiet li naraw li se jolqtu wkoll ix-xogħol tal-kumitat l-ieħor, nitkellmu maċ-Chairperson l-Onor.

Anthony Agius Decelis biex naraw jekk dawn humiex affarijiet li qegħdin jaħdmu fuqhom huma wkoll biex b'hekk inkunu nistgħu nitkellmu fuqhom liberalment.

Issa nixtieq indur għall-membri ta' dan il-Kumitat biex nara jekk hemmx xi affarijiet li tħossu li hemm bżonn ta' studju fuqhom jew li jsir iktar approfondiment min-naħa ta' dan il-Kumitat.

Li kien isir qabel kien li jibdew jagħmlu laqgħat fejn jisimgħu lin-nies u every so often kien jinħareġ rapport.

Fil-fatt jekk m'iniex sejra żball fl-aħħar sentejn kienu ħarġu medja ta' erba' rapporti fis-sena, bil-findings u bl-istudji nklużi fir-rapport biex imbagħad forsi jkun jista' isir xi ħaġa.

L-għażla tas-suġġetti li aħna se niddiskutu hija importanti ħalli x-xogħol li jsir ikun aktar iffokat.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: L-ewwel ħaġa li nixtieq ngħid hu li hawnhekk għandna taħlita sew ta' backgrounds u anke ġeografikament qegħdin imqassmin tajjeb ħafna.

Għalhekk dan il-Kumitat forsi jista' jgħin biex inneħħu ideat li jista' jkun li ma jkunux daqshekk korretti dwar li l-problemi soċjali huma marbutin ma' partijiet ta' Malta u Għawdex biss.

Il-fatt li aħna qegħdin hawnhekk u li kollha kemm aħna missejna u qed immissu ma' soċjetà li fuq kollox qegħdin nirrappreżentaw, naħseb li jkun importanti ħafna li nirrimarkaw fuqha.

Biex ma nieħux fit-tul u nkun konkreta - għax hekk qed nieħu l-feeling minnek li we get down to business - naħseb li għandna nħarsu lejn l-aktar nies vulnerabbli fis-soċjetà tagħna.

U mingħajr ma ninstema' li qiegħda neskludi xi ħaġa, jiena nħoss b'mod personali li nixtieq niffoka fuq żewġ kategoriji; it-tfal u l-anzjani.

Naħseb li hemmhekk għandna l-bidu tal-ħajja, fejn għandna realtà li rridu nħarsu lejha bl-iktar mod serju.

U hawnhekk qiegħda ninkludi l-ħajja qabel it-twelid, it-twelid u t-tfal li qegħdin jitwieldu f'sitwazzjonijiet li mhumiex daqshekk pjaċevoli u kif wieħed jixtieqhom.

Imbagħad fuq in-naħa l-oħra għandek dawk il-persuni li taw ħafna lis-soċjetà tagħna u mhux dejjem jispiċċaw jieħdu dak ir-rispett u d-dinjità li jixirqilhom.

Naħseb li din il-kategorija ta' nies irridu nħarsu b'attenzjoni lejha.

Kieku kelli nerġa' nagħsar minn dawn iż-żewġ kategoriji, l-iktar li nixtieq li nressaq lejn dan il-grupp huwa l-vuċi tan-nies li qed jagħmlu l-fostering ġewwa pajjiżna.

Jien għamilt il-kors flimkien mar-raġel tiegħi, bil-pjan li xi darba forsi nagħmlu dan il-pass ukoll.

Nista' ngħid li tgħallimt ħafna minn dak li toffri l-Aġenzija Appoġġ.

U minn hawnhekk nixtieq insellem lil din l-aġenzija għaliex verament hemm nies li jaħdmu ħafna.

Jien għamilt wegħda miegħi nnifsi li jekk nasal sa dan il-punt żgur li nwassal il-vuċi ta' dawn in-nies li qed jagħmlu servizz enormi lis-soċjetà tagħna imma għandhom bżonn l-għajnuna u l-attenzjoni.

Ir-realtajiet tat-tfal li qed jitrabbew minn familji differenti llum il-ġurnata hija xi ħaġa li għandha bżonn tingħata attenzjoni kbira.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Jiena ħadt l-inkarigu li nkun f'dan il-Kumitat partikolari għaliex ġej minn numru ta' snin f'impjiegi li kienu jolqtu b'mod dirett il-politika soċjali u allura stajt inħoss b'mod reali dawn il-problemi u kif nistgħu naslu għalihom.

Irrid ngħid ukoll li jiena ġej mill-ambjent tal-kunsilli lokali u naħseb li għandu jkun hemm link f'dan ir-rigward għax fl-opinjoni tiegħi, apparti l-politiċi, il-kunsilli lokali huma l-ewwel refuġju – biex ngħid hekk – li r-residenti jirrikorru għalihom meta jkollhom il-bżonn.

L-Onor.

Buttigieg tkellmet ukoll dwar kif qegħdin imqassmin ġeografikament u fil-fatt jien ukoll nemmen li l-problemi li jeżistu f'lokalità A mhux bilfors li huma reali f'lokalità B, u għalhekk naħseb li wieħed irid jiffoka proprju fuq fejn hemm dawn il-problemi.

Xi kultant naħseb li jiġu mnedija skemi jew inizjattivi li ma jkunux qegħdin iwasslu għall-iskop li għalihom ġew imwaqqfa.

Forsi jaslu u forsi dan il-Kumitat jista' joħloq aktar modi ta' riżorsi jew ideat ta' kif nistgħu nwasslu dawn il-kwantità ta' għajnuniet jew skemi sabiex nagħmlu l-ħajja tan-nies aħjar milli fil-fatt hi.

Ovvjament xi ħaġa li tmiss lin-nies ukoll bla dubju ta' xejn hija l-qasam tas-saħħa.

Naħseb li għandna nkunu minn ta' quddiem nett sabiex nippromwovu u nsaħħu l-kura primarja fil-komunitajiet tagħna għaliex għalkemm hemm is-servizz tat-trasport pubbliku, tiskanta meta dawn it-tip ta' servizzi nressquhom aktar viċin il-komunitajiet tagħna, kemm nistgħu nagħmlu l-ħajja tan-nies aktar komda u faċli.

Naħseb li dan kien il-ħsieb tiegħi; li ovvjament ikun hemm dawn il-links u li noħolqu aktar kuxjenza sabiex dawn il-ħafna inizjattivi li jeżistu f'pajjiżna nressquhom aktar viċin tan-nies.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Jiena naqbel perfettament mal-kategoriji li s'issa semmew l-Onor.

Buttigieg u l-Onor.

Min-naħa tiegħi xtaqt inżid żewġ kategoriji oħra li forsi huma iktar speċifiċi.

L-ewwel nett naħseb li rridu nagħtu importanza lill-persuni b'diżabilità.

Qed insemmi lilhom għaliex għalkemm semmejna t-tfal u l-anzjani, li huwa importanti li jkollna politika nazzjonali fuqhom, huwa importanti wkoll li ninvestu fil-persuni b'diżabilità.

U rridu ninvestu fihom mhux biss fejn tidħol l-edukazzjoni imma anke f'dak li għandu x'jaqsam mal-independent living.

Kif nafu meta għandek persuna b'diżabilità u din tkun ta' età pjuttost żgħira, ġeneralment se ssib is-sapport tal-familja tagħha - sakemm ma jkunux każijiet partikolari fejn is-sapport tal-familja ma jkunx biżżejjed – u mbagħad aktar ma tibda tikber fl-età, aktar se ssib ruħha waħedha għax anke forsi titlef il-ġenituri tagħha u allura ma jkollha lil ħadd min idur biha.

Area oħra li naħseb li jkun tajjeb li niffokaw ftit fuqha hija dik tat-tfal li għandhom diffikultajiet biex jitgħallmu.

Hawnhekk mhux biss qiegħda nirriferi għal tfal li huma intellectually challanged imma wkoll għal tfal li ġejjin minn ambjent li ma jispirahomx biex ikomplu l-istudji tagħhom.

Naħseb li din hija waħda mill-isfidi li bħala pajjiż, anke demografikament nafu li teżisti u nafu wkoll li għandna bżonn inkomplu naħdmu iktar fuqha.

Fil-jiem li għaddew ingħatajna l-irwoli tagħna bħala shadow spokespersons u wieħed mill-obbligi tiegħi se jkun dak li nara kif nistgħu nisfruttaw aktar il-fondi tal-Unjoni Ewropea, speċjalment fejn jidħlu l-ERDF funds.

Matul dawn is-snin saru diversi proġetti li setgħu jgħinu b'mod dirett kemm lill-persuni b'diżabilità, lit-tfal li għandhom diffikultajiet biex jitgħallmu, lill-anzjani, eċċ. Naħseb li bħala grupp l-ispirtu u l-ideat hemm qegħdin u naħseb li flimkien nistgħu noħorġu b'ideat li jkunu ta' benefiċċju għas-soċjetà.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Għandi pjaċir li se nifforma parti minn dan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali u nagħti merħba lill-kollegi tiegħi.

M'għandix dubju li lkoll flimkien se naħdmu sew biex nipprovaw nagħmlu użu kbir minn dan il-Kumitat u nippreżentaw ix-xogħlijiet u l-ideat tagħna flimkien mal-mistednin li se jiġu mistiedna hawnhekk biex jagħtu l-kontribut tagħhom dwar affarijiet li jmissu l-ħajja ta' kuljum ta' kulħadd.

Huwa importanti li nimxu mal-Istanding Orders u meta l-Kamra tar-Rappreżentanti jew il-House Business Committee jitlobna xi xogħol fuq l-affarijiet soċjali, aħna nkunu hemmhekk biex niddiskutu u noffru s-servizzi tagħna kif ukoll l-ideat u l-policies tagħna f'dan ir-rigward.

L-affarijiet soċjali huma importanti għax hemm ħafna affarijiet li jaqgħu taħtu.

Fil-fatt għandek affarijiet li għandhom x'jaqsmu mat-tfal, mal-anzjani, mal-edukazzjoni, mas-saħħa, mal-housing u mal-istandard of living.

U dawn huma affarijiet li importanti li niddiskutuhom.

Ovvjament aħna ma rridux nagħmlu xogħol ripetut u allura rridu naraw daqsxejn x'sar mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali fil-leġiżlatura li għaddiet u forsi anke dik ta' qabilha meta ġie mniedi dan il-Kumitat.

Fil-fatt saru rapporti fuq "Proposed Amendments to the Dangerous Drugs Ordinance", "Il-Ħidma lejn l-inklużjoni soċjali tfisser ħidma kontra l-faqar; it-tfal l-aktar li jbatu", "L-Edukazzjoni u l-Prevenzjoni, Responsabbiltà u Fedeltà - l-aqwa strateġija nazzjonali favur is-saħħa sesswali", "Aġġornament tal-aħħar tagħlim mediku u morali fuq il-prokreazzjoni assistita".… Veru li kien hemm select committee apposta fuq dan is-suġġett partikolari imma dan il-Kumitat iddiskuta u ħareġ ukoll rapport fuq il-prokreazzjoni assistita.

Sar ukoll rapport fuq "L-Effetti ta' Nuqqas tal-Missier fuq it-Tfal", "Il-Qorti tal-Familja", "Il-Familja u l-Anzjani", "Security and Ordinance in Paceville", "School Uniforms" u "Domestic Violence".

Jien nitlob liċ-Chairperson Deborah Schembri sabiex tippreparalna elenku ta' affarijiet li diġa ġew diskussi mill-Kumitat preċedenti.

Ovvjament jista' jagħti l-każ li jkun hemm xi affarijiet li jkun hemm bżonn ta' updating fuqhom, bħal pereżempju, l-istrateġija favur is-saħħa sesswali għax dik hija l-linja tiegħi.

Nafu li dawn huma affarijiet li jitbiddlu, kemm minħabba l-bidla fil-kultura u kemm minħabba l-bidla fil-progress tax-xjenza medika.

Għalhekk jista' ikun hemm affarijiet li forsi diġa' saru imma aħna nkunu rridu nagħmlu update tagħhom mingħajr ma nirrepetu l-istess affarijiet.

Jien l-iktar żewġ affarijiet li nixtieq li nibdew niffokaw fuqhom hija waħda tal-care orders tat-tfal.

U din qed insemmiha wara li qrajt f'wieħed mill-ġurnali tal-lum li ċ-Chief Executive Officer tal-Foundation for Social Welfare Standards is-Sinjura Sina Bugeja, għamlet stqarrija dwar il-bżonn li ssir update tal-liġijiet dwar il-care orders tat-tfal.

Issa hawnhekk bħala avukati għandna lill-Onor.

Marthese Portelli u lill-Onor.

Joe Sammut ukoll u m'għandix dubju li jifhmu sew fuq dawn l-affarijiet.

Għalhekk ikun tajjeb li nsegwu t-talba li għamlet is-Sinjura Sina Bugeja dwar il-care orders tat-tfal għax din hija xi ħaġa li llum qegħdin nisimgħu ħafna dwarha.

Ħaġa oħra li nixtieq li nitkellmu fuqha hija fuq id-donazzjoni tal-organi.

Jiena tkellimt ma' xi avukati u dawn qaluli li f'Malta m'għandniex leġiżlazzjoni li tkopri l-organ donation.

Issa dan huwa suġġett delikat ħafna u hemm ħafna xi tgħid fuqu.

Pereżempju, wieħed jista' jiddeċiedi jekk jużax il-metodu tal-opt in jew tal-opt out system li bażikament tfisser li jew l-Istat ikollu d-dritt li kif persuna tmut jeħdilha l-organi tagħha jew inkella, jekk persuna tirrifjuta ma tkunx tista' titteħdilha l-organi tagħha.

Barra minn Malta jeżistu databases ta' dawk in-nies li jridu jħallu l-organi tagħhom.

Illum għandna wkoll id-donor cards li minkejja li juru x-xewqa ta' dak li jkun li jħalli l-organi tiegħu m'għandhomx forza legali.

U allura naħseb li dan is-suġġett tal-organ donation għandna niddiskutuh ukoll.

Fl-aħħar nixtieq li nagħmlu wkoll studju u diskussjoni fuq l-abbuż fuq it-tfal.

Dan l-abbuż huwa xi ħaġa komuni.

Bażikament għandek l-abbuż fiżiku, l-abbuż psikoloġiku u n-negliġenza.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

SILVIO PARNIS: Nixtieq l-ewwelnett nagħti merħba lil kulħadd għax milli qed nara kollha ġodda hawnhekk ħlief jiena.

Naħseb li dan huwa Kumitat fejn wieħed irid jaħdem mill-qalb għax issa, wara li smajna l-weġgħat tan-nies hemm barra, irridu nieħdu azzjoni ħalli ntejbu l-kondizzjoni tal-ħajja tan-nies.

Riformi dejjem isiru imma minn dejjem xtaqt li dan il-Parlament jara li tittieħed azzjoni fuq dawn ir-riformi biex verament naraw li qed jitwettqu.

Ma nixtieqx li dan ikun kumitat fejn ngħidu ħafna imma nwettqu ftit.

Jien irrid li nkunu dak il-kumitat fejn ikollna aġenda bil-prijoritajiet tal-ħidma tagħna.

Waħda mill-affarijiet li tweġġagħni u li nixtieq li ssir xi ħaġa fuqha hija l-pensjoni ta' min ikun qed idur bil-ġenituri tiegħu.

Din il-pensjoni hija verament waħda miżera u tlaħħaq ftit aktar minn €400!

Jien nixtieq li ssir riforma fiha biex verament dawn in-nies jgħixu b'dinjità.

Irridu nistudjaw u nwasslu lill-Ministru studju dwar kif tista' sseħħ din ir-riforma għax ma jistax ikun li jkollok numru ta' nies - anke jekk dawn qegħdin fil-minoranza – li minħabba li qatt ma ħadmu minħabba l-mard tagħhom jew inkella għaliex ikunu qed iduru bil-ġenituri tagħhom, u allura ma jkunux ħallsu l-bolol, jispiċċaw jieħdu pensjoni miżera ta' €400.

Kif jista' ikun fiż-żmenijiet tal-lum tgħix b'€400?!

U nixtieq li din il-kwestjoni tkun priorità fil-ħidma tagħna.

Irrid insemmi wkoll lil dawk li jsiefru minħabba l-mard.

Din kienet xi ħaġa li l-Partit Laburista tkellem ħafna fuqha fil-programm elettorali tiegħu.

Kull min isiefer minħabba mard iħalli warajh lill-familja tbati għax ikollu jitlaq mix-xogħol jew ikollu jieħu l-leave kollu u allura rridu nindirizzawha bis-serjetà din l-issue.

M'għandniex nistrieħu biss fuq dawk l-NGOs li jaħdmu f'dan il-qasam, fosthom il-Community Chest Fund imma rridu verament ngħinu lil min isiefer minħabba mard u jħalli lill-familja tiegħu.

Fl-opinjoni tiegħi rridu nagħmlu studju u nisimgħu lin-nies li kellhom jgħixu fil-faqar minħabba din is-sitwazzjoni biex naraw kif se nindirizzaw dawn il-problemi.

Jidhirli li fil-leġiżlatura l-oħra tlesta rapport fuq l-uniformijiet imma għadni m'iniex konvint fuq jekk sarx xi ħaġa fuq l-uniformijiet tal-iskejjel.

Qed ngħid hekk għax kull meta jgħaddi s-sajf u tkun se tibda s-sena skolastika ħafna jkunu dawk il-ġenituri li ma jkollhomx biex iħallsu għall-uniformi tat-tfal tagħhom.

Nafu li llum uniformi tal-iskola tiswa flus mhux ħażin u ħadd ma jrid li t-tfal tiegħu jkunu inqas minn ta' ħaddieħor.

Jien ma naqbilx li dawn il-ġenituri jispiċċaw tallaba għand l-NGOs biex iħallsulhom parti mill-ispejjeż tal-uniformi tat-tfal tagħhom!

Din mhijiex dinjità għall-ġenituri li jkollhom jispiċċaw imorru f'dik l-iskola biex jaraw jekk hemmx uniformijiet ta' tfal oħra li ħallewhom hemmhekk biex jeħduhom tfal oħra.

Ma naħsibx li fis-sena 2013 nistgħu nippermettu dawn l-affarijiet u allura rridu naraw li jkun hemm diskussjoni man-nies fl-Edukazzjoni għax f'dawn l-aħħar snin l-uniformijiet kienu jinbidlu bla ebda pjan ta' xejn.

U allura dak ir-rapport irridu nanalizzawh ħalli naraw jekk sarx xi ħaġa.

Għalhekk fil-bidu għedt li aħna qegħdin f'kumitat fejn irridu naraw li verament issir xi ħaġa u li n-nies hemm barra jħossu li dan il-ħin li nqattgħu hawnhekk verament qed nużawh biex nagħtuhom dak li jixirqilhom.

Xi ħaġa oħra li tinkwetani u li nixtieq nindirizzawha hija fuq dawk il-persuni li jkunu morda bid-dipressjoni u ma jistgħux jaħdmu.

Dawn in-nies ma jkunux qegħdin iħallsu l-bolol u mbagħad meta jidhru quddiem il-bord jgħidulhom li ma jistgħux jieħdu ċerti benefiċċji.

Hemm min - u qed jabbuża meta jagħmel hekk – qiegħed jaqleb l-ID card fuq ħaddieħor biex taparsi mhux qed jgħix mal-ġenituri tiegħu!

Min ma jistax jagħmel hekk għax jgħix mal-ġenituri tiegħu u l-post ma jkunx tagħhom, il-liġi tippermettilu li jekk jaqleb l-ID card tiegħu… Issa aħna mhux qed ngħidu li għandna nagħmlu dan l-abbuż imma rridu naraw kif nilqgħu għal dawn l-isfidi.

Ma jistax inħallu lil dak li jkun ikollu jaqleb l-ID card tiegħu għax imbagħad jekk jiġu neqsin il-ġenituri tiegħu jispiċċa bla dar!

Jekk jirnexxilna nindirizzaw dawn l-affarijiet f'dawn il-ħames snin li ġejjin inkunu għamilna xi ħaġa ta' ġid żgur u naħseb li l-monument inkunu għamilnih f'ħajjitna mhux meta nispiċċaw minn hawnhekk.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Issa kif diġa' għedt fil-bidu għandna magħna l-Ministru tal-Affarijiet Soċjali u l-Familja, l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca sabiex tkellimna ftit fuq l-andament tal-Gvern fuq dan il-qasam u b'hekk ma nispiċċawx naħbtu f'xulxin, anzi rridu naraw li ngħinu lil xulxin fil-ħidma tagħna.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA (Ministru għall-Affarijiet Soċjali u l-Familja): Tassew qiegħda nieħu gost nara daqshekk Membri Parlamentari ġodda quddiemi u li huma wkoll nisa.

Mhux għax mhux qiegħda nieħu gost bl-irġiel imma dan il-kambjament f'dan il-Parlament, biż-żieda tan-nisa fih, jagħtini ħafna balzmu f'qalbi.

Għalkemm xorta l-ammont ta' nisa li għandna fil-Parlament għadu mhuwiex biżżejjed, wieħed jittama li l-ġenerazzjonijiet futuri tagħna jkunu ferm aktar qawwija f'din il-biċċa.

L-ewwelnett nixtieq nirringrazzja lilek Onor. Schembri tal-isedina li għamiltli u issa se naqsam magħkom ftit mill-ħsebijiet ta' dan il-Gvern u b'hekk forsi nistimola xi ftit din id-diskussjoni li qiegħda ssir f'dan il-Kumitat f'dan il-perjodu inizjali fejn wieħed qiegħed jagħmel brain storming session.

L-ewwel nett id-direzzjoni ta' dan il-Gvern hija dik li nħarsu lejn dak li għandu x'jaqsam mal-familja u s-solidarjetà soċjali b'mod integrat u mhux mod spezzettat jew inkella b'piecemeal approach or management by crisis.

L-element tal-prevenzjoni hija fattur.

Dan huwa l-Ministeru li jiġbor fih il-grupp kollu tal-issues li għandhom x'jaqsmu mas-solidarjetà soċjali u l-familja within Government.

X'irrid ngħid biha din?

Ħalli nieħu eżempju prattiku.

Pereżempju, xi ħadd jiġi biex japplika għas-social housing.

Illum meta nħarsu lejn l-applikazzjoni ta' xi ħadd naraw jekk it-tali huwiex eliġibbli according to his financial assets or means u nieqfu hemm.

Qatt ma nistaqsu għalfejn dan ġie għas-social housing.

Xi ħadd jiddeċiedi li jersaq 'il quddiem biex issir solidarjetà soċjali miegħu - għaliex fl-aħħar mill-aħħar is-social housing hekk tfisser - għaliex ma jkunx jista' jagħmel l-affarijiet on his own steam.

U allura hemmhekk irridu nibdew nindagaw.

Waħda mill-affarijiet li żgur se nkunu qegħdin nagħmlu fir-riformi - li aktar tard se nkunu qegħdin inħabbru - għall-Awtorità tad-Djar se tkun dik li nagħmlu social impact assessment.

Ir-raġuni hi li ma nistgħux naffordjaw li jkollna opportunitajiet fejn nistgħu nindagaw x'jistgħu jkunu dawk id-diffikultajiet soċjali li n-nies qed jiltaqgħu magħhom mingħajr ma nindirizzawhom jew agħar minn hekk ma nagħtux kashom.

Mir-riċerki u mill-istudji kollha li jsiru nafu li meta għandek diffikultà soċjali waħda u inti tinjoraha, din tista' timmultiplika ruħha.

Ħalli nieħdu ċerti eżempji.

L-ewwel deċiżjoni ta' malajr li kelli nieħu kienet fuq każ ta' single mother li kienet qiegħda torqod ġo bus shelter b'tarbija ta' madwar sentejn!

Din l-istorja kienet ilha għaddejja għaliex it-tarbija ma kenitx żgħira.

Il-background ta' din it-tfajla kien li din għexet fl-out of home care, jiġifieri fl-istituti, u spiċċat inqabdet tqila mingħajr sapport ta' xejn.

Din ħarġet mill-istitut bla xogħol, bla shelter u bilfors li ma segwejnihiex biex spiċċat torqod ġo bus shelter!

U allura b'mod immedjat ġbarniha mit-triq u tajniha shelter.

Imma dan mhuwiex biżżejjed u żgur li rridu naħdmu ħafna iktar.

Ma nistgħux nistrieħu u nkunu kuntenti li lil din it-tfajla tajniha saqaf fuq rasha u fuq ras it-tarbija tagħha.

Hemm bżonn li nindagaw aktar.

Din it-tfajla żgur li għandha bżonn ta' ħafna iktar sapport u żgur li għandha bżonn tieħu l-iskills meħtieġa ħalli għada pitgħada ma tinqabadx fin-nassa tal-welfare, tal-benefiċċji u sussegwentement fin-nassa tal-faqar għax imbagħad bintha, ir-role model tagħha se jkun ta' xi ħadd li joqgħod jistenna li jassallu ċ-ċekk tal-benefiċċju d-dar.

Jekk aħna ma nintervjenux fil-pront, hekk kif insiru nafu bil-problema se nfallu.

L-early intervention f'dan is-settur huwa importanti ħafna.

Teżisti skema għall-anzjani biex nirranġawlhom id-dar tagħhom u teżisti skema oħra biex nirranġaw u nadattaw id-djar għall-persuni b'diżabilità.

Aħna ma nistgħux inħallu lil dawn in-nies idumu sena jew aktar biex nagħmlulhom l-aġġustamenti li jkollhom bżonn.

Mela jkollok anzjan jew anzjana b'amputation jew inkella bi stroke u allura jkollha ċertu problemi ta' mobilità u din trid iddum sena jew aktar biex isirulha l-modifications li għandha bżonn.

Dak huwa tard wisq għax iċ-chances huma li jekk din il-persuna tkun ħadet it-terapija ġol-isptar tar-rijabilitazzjoni tagħna, u allura nkunu erġajna investejna għal darb'oħra f'saħħitha u tmur lura d-dar mingħajr l-adaptations li hemm bżonn, dak l-investiment se jkun intilef.

Imma agħar minn hekk imbagħad, iktar u iktar se jkun iċ-ċans li dik il-persuna tibda tħossha mhijiex flokha u tispiċċa fi żmien qasir titlob sabiex tidħol f'long term care.

Mela aħna rridu nsibu s-sistema kif permezz ta' multi-disciplinary teams nilħqu nassessjaw dak kollu li hemm bżonn fil-ħin ħalli dik il-persuna tibda tadatta ruħha u jekk jista' jkun, meta toħroġ mill-isptar u tmur ġo darha, issib dak kollu li għandha bżonn.

Hemmhekk irridu nkunu effiċjenti billi l-interventi li rridu nagħmlu, nagħmluhom fil-pront.

Dan jiswa l-ewwelnett għall-kwalità tal-ħajja tan-nies għax fl-aħħar mill-aħħar aħna noffru s-solidarjetà soċjali proprju biex intejbu l-kwalità tal-ħajja ta' dawk li huma l-aktar vulnerabbli - ovvjament min għandu l-mezzi ħafna drabi se jsib it-triq tiegħu – u għaliex fl-aħħar mill-aħħar l-investiment li t-taxpayer Malti u Għawdxi jagħmel irridu nagħtuh il-valur ta' flusu billi nassiguraw li jkollna investiment li jkun qed irendi.

Jekk aħna se ntawwlu biex lil dak l-anzjan jew lil dik l-anzjana ndumu ma nagħtuha l-adaptations li għandha bżonn ġod-dar tagħha, u allura din se tibda tħares lejn il-long term care bħala s-soluzzjoni għall-kumplament ta' ħajjitha, se jkun qed ifisser li l-outlay tal-expenditure tagħna trid tkompli tikber, speċjalment jekk imbagħad tispiċċa f'St Vincent de Paule fejn sodda tiswa €85 kuljum!

Anke jekk tmur ġo home oħra għandek spiża ta' €45 kuljum.

Għalhekk għandna bżonn ta' policies li jkunu integrati u għalhekk ukoll li jagħmel ħafna sens li dan il-Ministeru, minkejja li jiġbor fih ħafna gwaj, ikun b'xi mod flimkien għax b'hekk tiffaċilità ċerti affarijiet.

Jien fil-mument ngħid li għandna kriżi fost it-tfal.

Il-fatt li kibru b'dawn l-ammonti t-tfal fl-out of home care, jiġifieri bejn istituti u foster care, juri li għandna kriżi bis-serjetà and we need to intervene.

Aktar ma ntawwlu aktar se jkollna diffikultajiet.

Fejn jidħlu t-tfal qiegħda ninkwieta ħafna.

Meta mmur fl-istituti jgħiduli li l-ewwel raw in-nannu u mbagħad lit-tifel tiegħu u issa qed jaraw lin-neputi!

Jekk m'aħniex se nieħdu azzjoni fil-pront se naraw ir-raba' ġenerazzjoni!

Issa x'se jiġri?

Irridu naħdmu żgur id f'id mal-Ministeru tal-Edukazzjoni, mal-Appoġġ u man-nies kollha li hemm bżonn sabiex nagħtu s-sapport li hemm bżonn.

U dan mhuwiex biżżejjed, m'għandniex inserrħu qalbna li ddaħħal tifel b'care order ġewwa home.

Lili l-kelma "istitut" iddejjaqni ħafna imma spiċċajt ngħidha għax jisbieħu u nagħmlu l-embellishments kollha li nistgħu nagħmlu f'dawn il-postijiet.… Issa hawnhekk irrid ngħid li fejn mort bqajt impressjonajtha bil-passi ta' ġgant 'il quddiem li għamlu u rrid ngħid grazzi lill-għaqdiet tal-Knisja kollha għax fl-aħħar mill-aħħar most of the homes għadhom f'idejn il-Knisja.

Madankollu dawn xorta waħda jibqgħu istituti.

Jagħtu kemm jagħtu xorta jibqgħu mhumiex l-ambjent ideali fejn suppost jitrabbew it-tfal.

Mhuwiex biżżejjed u allura nserrħu rasna għax issa t-tfal m'għadhomx ma' min kien qed jabbużahom jew mal-perpetrators għax issa qegħdin ġo home u allura qegħdin safe.

Aħna rridu naraw li l-care plan tagħhom qiegħed in place u għandna r-riżorsi, eċċ. Irridu bilfors nagħmlu paripassu ma' dak li qed jiġri ġewwa l-iskola.

THE CHAIRPERSON: Ministru kif jista' ikun ta' għajnuna dan il-Kumitat?

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Se nasal għaliha.

L-approach tagħna trid tkun waħda integrata ħalli meta dawn it-tfal isiru tfajliet u ġuvintur ma jiġrilhomx bħal din it-tfajla li spiċċat bla xogħol, bla saqaf fuq rasha u forsi anke b'emotional turbulance u mal-ewwel persuna li ltaqgħet magħha.… Irridu wkoll li wara li jkunu ġew tal-età naħsbu x'tip ta' care plan se nagħmlulhom biex jintegraw tassew fis-soċjetà.

U hemmhekk jidħlu ħafna affarijiet.

Hemm bżonn ta' policy soċjali li tkun integrata.

Qegħdin naħdmu fuq l-istrateġija tal-faqar u m'hemmx dubju li se joħorġu ħafna u ħafna affarijiet.

L-Onor.

Parnis hawnhekk semma' diversi issues li jekk inħarsu lejhom – dawn jagħmel sens li jkunu diskussi fil-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Soċjali – naraw li dawn jaqgħu taħt is-social security jew inkella taħt il-benefits, jaqgħu taħt is-saħħa, taħt il-konsumaturi, jiġifieri jekk aħna nittekkiljaw l-affarijiet b'mod integrat iċ-chances tagħna jkunu ferm aħjar.

Aħna qegħdin nipprovaw nibnu u nsaħħu l-istrutturi diġa' eżistenti u li rendew ma' strutturi oħra ġodda biex jikkumplimentaw magħhom.

Jien se nibda mill-Kummissjoni Nazzjonali tal-Familja, li kienet twaqqfet taħt l-amministrazzjoni preċedenti, numru ta' snin ilu, u li din kienet maħsuba sabiex tkun kummissjoni konsultattiva.

Aħna nixtiequ li din il-kummissjoni tkun iktar msaħħa billi tkun aktar appoġġjata.

Irriduha tkun kummissjoni konsultattiva imma rriduha tagħmel ukoll policy recommendations.

Irridu li l-irwol tagħha jitwessa' aktar billi tkun entità li tevalwa u tagħmel ir-reviews tal-policies li hemm bżonn.

Ma nistgħux nistrieħu meta nintroduċu policy u nieqfu hemm imma rridu nibqgħu naġġornaw u nagħmlu l-appraisals u r-reviews li hemm bżonn.

Dan għaliex ir-realtajiet tal-ħajja dejjem jinbidlu u forsi llum qegħdin fi żmien fejn ir-realtajiet jinbidlu b'mod kontinwu.

Ma' din il-kummissjoni konsultattiva nixtiequ ninvolvu ħafna u mill-qrib lid-Dipartiment tal-Istudji għall-Familja ġewwa l-Università, liema dipartiment qed jagħmel xogħol kbir u siewi fl-Università bir-riċerka u l-istudju.

L-istudju u r-riċerka li ssir hemmhekk tista' tkun ta' użu akbar għax il-Kummissjoni Nazzjonali tal-Familja tista' iddur lejn id-Dipartiment għall-Istudji għall-Familja u tgħidlu li għandha din l-issue partikolari li tixtiequ jagħmlu r-riċerka xjentifika fuqha.

Hemm ukoll il-wegħda elettorali tal-Partit Laburista li jitwaqqaf forum nazzjonali għall-familja, fejn din il-wegħda elettorali titkellem dwar dak il-perjodu fejn dan il-pajjiż iddiskuta profondament il-bżonnijiet u l-ħteġijiet tal-familja meta konna qegħdin fir-run up tar-referendum fuq id-divorzju.

Issa ma nixtiequx li dak kollu li ntqal jintilef b'xi mod imma rridu li dik il-konsultazzjoni kważi pubblika li Malta kollha kienet qed titkellem minn aspett jew ieħor tal-bżonnijiet tal-familja, jibqa' ħaj.

U allura hemmhekk se jkollna livell ta' konsultazzjoni kontinwa mal-esperti tal-ħajja, li huma proprju l-familja.

Naturalment dan jiffidja lill-Kummissjoni Nazzjonali tal-Familja, liema Kummissjoni tista' titlob lil dan il-forum fejn titolbu jaraw x'qed jiġri fuq it-tali issue.

Mela fuq naħa għandna r-riċerka u l-istudju xjentifiku u min-naħa l-oħra għandna l-esperti tal-ħajja, in-nies li għandhom idejhom fuq il-polz tal-familji li qed jiddiskutu u jtellgħu 'l fuq għand il-Kummissjoni Nazzjonali Familja.

Imbagħad hawnhekk għandna l-istruttura parlamentari u importanti ħafna tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Soċjali kif ukoll il-Kumitat Parlamentari għall-Affarijiet tal-Familja.

Aħna nixtiequ naħdmu mill-qrib ħafna tiegħu għaliex dan il-kumitat importanti għandu l-fakultà kbira li jġib hawnhekk lil min jaħseb li jista' jagħtina kontribut għas-soċjetà ċivili.

U allura nixtiequ li jkun hemm mumenti fejn il-Kummissjoni Nazzjonali Familja taqsam magħkom l-aġenda tagħha, u intom titolbu biex dan il-Kumitat jagħmel ukoll il-konsultazzjoni mas-soċjetà ċivili.

B'dan il-mod inkomplu niddemokratizzaw il-mod ta' kif inkunu qegħdin naħdmu ħalli ninvolvu kemm jista' jkun lil kulħadd.

Se jkun hemm mumenti fejn nitolbu li ssir diskussjoni fl-MCESD fuq dawn l-issues u l-policies li se jkunu qegħdin jiġu rakkmandati.

Dan se nagħmluh għaliex nemmnu li we need that everybody in this country owns dak li nkunu qegħdin nagħmlu fil-qasam soċjali.

Ħafna drabi l-issues ekonomiċi u finanzjarji jieħdu ħafna headlines u ssir ħafna diskussjoni fuqhom u l-poplu jifhem ħafna fejn imiss il-but imma mbagħad, fejn jidħlu issues soċjali ħafna drabi li jiġri hu li jkollok każ li jaqbad il-headlines tal-gazzetti, nagħmlu erbat ijiem sensazzjoni, issir ftit diskussjoni u wara ftit jerġa' jintesa kollox.

Imma l-qasam soċjali huwa l-qasam li jagħti l-kwalità tal-ħajja lin-nies u jkabbar ukoll l-ekonomija tal-pajjiż għax jekk in-nies ikunu mexjin 'il quddiem ikun ifisser li we are empowering them u allura ħa jkunu produttivi u mhux se jkunu iktar ta' piż fuq il-pajjiż minħabba li joqogħdu jistrieħu fuq il-benefiċċji, allura hemmhekk ukoll għandek dak l-element ta' input dirett fl-ekonomija tal-pajjiż.

Dan huwa l-outline ta' kif se nkunu qegħdin naħdmu fil-kuntest tal-familja.

Imbagħad min-naħa l-oħra għandna l-issue tat-tfal li wkoll huwa importanti ħafna.

Hawnhekk qegħdin ukoll naħsbu biex niżviluppaw struttra li tkun iktar b'saħħitha minn dak li għandna llum.

U fil-jiem li ġejjin se nkunu qegħdin inħabbru t-twaqqif ta' National Commission for Child Strategy and Policy li se tkun qiegħda tiżviluppa l-istrateġija u l-politika fir-rigward tat-tfal.

Għandna l-impenn elettorali li niżviluppaw leġiżlazzjoni favur it-tfal, jiġifieri ċ-Childrens' Act, iċ-Childrens' Charter u l-policies l-oħra kollha li hemm bżonn.

Imbagħad għandna regolatur li naħseb li l-amminstrazzjoni preċedenti xtaqitu li jkun regolatur imma li sal-lum lanqas għandu framework legali.

Hawnhekk qiegħda nirriferi għad-Dipartiment tal-Welfare Standards fejn nixtiequ li jkollna regolatur b'saħħtu ħalli niżviluppaw l-istandards li hemm bżonn u nassiguraw li dawk l-istandards kollha ta' welfare jkunu implimentati.

U f'dan il-każ ukoll japplika bl-iktar mod dirett fejn jidħlu t-tfal.

Is-service provider tagħna f'dan il-qasam u fil-qasam tal-familja hija l-Appoġġ, fejn hemmhekk ukoll qed naħsbu fuq riformi ħalli nkunu nistgħu nsaħħu is-servizzi li nkunu qegħdin nagħtu.

Aħna rridu li dawn is-servizzi jkunu skrutinizzati u evalwati minn żmien għal żmien u mhux nistrieħu dejjem meta nagħmlu xi ħaġa u nħalluha għaddejja għat-tul biex imbagħad, wara perijodu ta' żmien, nindunaw li m'għadhiex taħdem.

Aħna rridu li nkunu nistgħu nindirizzaw l-affarijiet fil-pront.

Hemm ukoll il-Kummissarju għat-Tfal li huwa istitut importanti ħafna u li rridu nsaħħuh.

Hemm idea interessanti li qed niżviluppawha u nixtiequ nagħmluha ħalli jkun hemm sehem iktar dirett tat-tfal fil-ħatra ta' dan il-Kummissarju.

Jekk Alla jrid inkunu nistgħu nitkellmu aktar dwarha.

Imma dak kollu li qed idur mat-tfal irridu naraw li nagħtuhom vuċi u viżibilità.

Dawn huma l-istrutturi li fl-aħħar mill-aħħar irriduhom li jagħtu vuċi u viżibilità mill-iktar qawwija lit-tfal.

Mela fuq naħa għandek id-dipartiment tal-istudji għall-familja bir-riċerka li jagħmel, fuq in-naħa l-oħra nerġgħu nitolbu l-għajnuna tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Soċjali biex tkunu ta' appoġġ għal din il-Kummissjoni importanti, fejn imbagħad, wara li jiġi sorted dak kollu li jrid jidħol fiha, kemm mill-esperjenzi prattiċi u kemm mill-konsultazzjonijiet li jsiru f'dan il-livell, inkunu nistgħu nitilqu mir-research base approach sabiex nassiguraw li l-miri tagħna nilħquhom.

Bejn wieħed u ieħor dak kollu li xtaqt ngħid.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: L-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Ministru talli sabet il-ħin li tiġi hawnhekk u tesprimi x-xewqat tagħha.

Wara kollox, kif għedt tajjeb inti, Onor. Schembri, huwa importanti li x-xogħol li nagħmlu aħna jkun in line ma' dak li għandu f'moħħu l-Gvern.

Ħafna mill-punti li semmejt inċidentalment semmejnihom ukoll fl-introduzzjoni tagħna.

At the outset dan diġa' juri li anke aħna l-Membri ta' dan il-Kumitat qegħdin naraw l-istess linji li qed jara l-Gvern.

Min-naħa tagħha naħseb li l-Ministru spjegat it-tlett oqsma li tixtieq li aħna nikkonsolidaw fuqhom.

U naħseb li għandna mill-ewwel naqbdu u naħdmu fuqhom.

Ħadt pjaċir ħafna wkoll li semmiet il-kummissjonijiet u n-nies li tixtieq li aħna ninvolvu fid-diskussjonijiet tagħna.

THE CHAIRPERSON: Biex ngħid il-verità dejjem impressjonani l-fatt li xi kultant ikollna liġijiet li jidhru sbieħ u li meta tarahom bil-miktub ma ssib xejn ħażin fihom.

Imma mbagħad, bħala avukat tal-familja, jiġu għandi n-nies biex ikellmuni u nibda nirrealizza kemm dawn il-liġijiet ma jaħdmux kif suppost.

Ovvjament kull kummissjoni, kull għaqda, kull bord, kull aġenzija tal-Gvern hija magħmula min-nies.

U ssib lil min forsi qed jistenna xi ħaġa differenti minn dak li qed isib imma dan ma jfissirx li l-istruttura mhijiex tajba imma għax ċerti persuni forsi ma jkunux l-aktar nies addattati jew ma jkollhomx l-aktar policy tajba.

Nistqarr li waħda mill-iktar affarijiet li naħbat magħha u li nisma' in-nies igergru fuqha - għalkemm isir xogħol siewi – hija l-Aġenzija Appoġġ.

Hemm min iħoss li din l-aġenzija mhux qiegħda timxi kif wieħed jixtieq jew kif wieħed jistenna.

Għalkemm isir ħafna xogħol minn din l-aġenzija, xi kultant ikun hemm ukoll bżonn ta' bidla fl-attitudni u fid-direzzjoni ta' kif isiru ċerti affarijiet.

Napprezza d-diffikultà tal-Ministeru tiegħek Onor. Coleiro għaliex nifhem li inti se tkun qiegħda tara ż-żewġ lati.

Naħseb li waħda mill-affarijiet li togħġobni f'kumitat bħal dan hija l-abilità li nisimgħu lin-nies bil-veritajiet tagħhom.

Xi kultant jgħiduli li dawn ikunu qed jitkellmu mill-perspettiva tagħhom.

Veru għax fuq kollox kulħadd jara l-affarijiet mil-lenti tiegħu!

Issa jekk aħna naraw biss l-affarijiet mil-lenti tal-aġenzija jew tal-kummissjoni, naħseb li nkunu wisq one sided!

Fl-aħħar mill-aħħar il-Gvern qiegħed hemm għas-servizz tal-poplu u rridu naraw jekk dak il-poplu huwiex qed jieħu s-servizz li għandu bżonn.

Qabel kont qed ngħid li għandna kumitat varjat anke fil-professjonijiet.

L-Onor.

Claudette Buttigieg semmiet li lkoll kemm aħna ġejjin min-naħat differenti ta' Malta u dan huwa wkoll importanti.

Meta nkunu qegħdin nagħtu l-input tagħna nkunu qegħdin inġibu esperjenzi differenti.

Min-naħa tiegħi nixtieq li n-nies isiru jafu aktar b'dan il-kumitat u li jersqu aktar lejna.

Jekk ikollhom xi ħaġa x'jgħidulna nħoss li n-nies għandhom ikunu jafu li aħna disponibbli biex nisimgħuhom jew inkella jistgħu wkoll jiktbulna.

Naħseb li nistgħu ngħinu lil xulxin b'dan il-mod.

Nixtieq ninformak b'xi suġġetti li qamu fil-bidu tad-diskussjoni tal-lum, fejn fost l-oħrajn issemmew il-fostering, li flimkien mal-care orders naħsbu li għandha tkun fuq quddiem nett tal-aġenda tagħna.

L-Onor.

Cutajar semma' kif ċerti inizjattivi għandhom jaslu għand il-poplu permezz tal-kunsilli lokali.

Naħseb li dan huwa l-forum addatat fejn nistgħu naraw il-ħajja soċjali tan-nies tagħna u jekk nistgħux ngħinuha anke permezz tal-kunsilli lokali.

Intqal ukoll li forsi jkun hemm policies li jkunu iktar miftuħin b'firxa wiesgħa.

Naħseb li dik hija xi ħaġa interessanti wkoll.

Ovvjament issemmew il-persuni b'diżabilità u kif nistgħu nagħmlu iktar użu mill-fondi tal-Unjoni Ewropea biex dawn l-areas ngħinuhom ukoll b'dan il-mod.

L-Onor.

Marthese Portelli se tkun l-ispokesperson fuq dan il-qasam.

Kien hawn ukoll diskussjoni fuq l-organ donation li wkoll kienet fil-programm elettorali u li għalija nsibha partikolarment ta' interess u li għandna bżonnha.

Jien inħoss li fil-bioteknoloġija għamilna ftit passi żgħar 'il quddiem għaliex qegħdin niddiskutu affarijiet relatati ma' dan is-suġġett; suġġett li sa ftit snin ilu ma kienx jeżisti.

Niftakar li l-ewwel darba li dħalt f'dan il-Parlament kien proprju biex nindirizza dan il-Kumitat rigward is-surrogate motherhood meta kienu qegħdin jitkellmu fuq il-bioteknoloġija.

U naħseb li dik kienet waħda mill-iktar konsultazzjonijiet wiesgħa, profondi u li hemm annotamenti tagħha f'dan il-Parlament.

Kienet xi ħaġa tajba ħafna u naħseb li lejn dik id-direzzjoni irridu nimxu.

Min-naħa tiegħi nħoss li din l-integrated policy li tkellimt fuqha inti Ministru, hija waħda mill-iktar affarijiet bżonnjużi għax xi kultant, nies differenti jkunu qed jagħtu l-almu tagħhom u jkunu qegħdin jaħdmu imma ma jkunux qegħdin jiġbdu ħabel wieħed u allura l-forzi tagħhom jkunu mdgħajfa.

Naħseb li hija idea tajba ħafna li naħdmu b'dan il-mod.

Nirringrazzjak ħafna talli sibt il-ħin biex tiġi tkellimna f'dan il-Kumitat.

L-Onor.

SILVIO PARNIS: Naf li l-Ministru Coleiro Preca għandha għal qalbha l-qasam soċjali u naf x'biċċa xogħol għandha bil-housing għax dan il-qasam joffri sfida kbira.

Jiena naħseb li xi kultant noħolqu burokraziji żejda u nixtieq li iktar milli noqogħdu niddiskutuha bħala Kumitat, għandna naqbdu u nieħdu azzjoni mill-ewwel fuqha.

L-Awtorità tad-Djar għandha skemi li bihom nagħtu sussidju lil dawk li għandhom id-djar u jixtiequ jikruhom.

Li qed jiġri hu li qed imorru l-inspectors tal-Housing jiċċekkjaw id-djar u għax isibu li dik id-dar m'għandhiex pereżempju tieqa jgħidulha li ma jistgħux jagħtuha sussidju.

Li kieku f'dan il-pajjiż qegħdin nixxalaw għax il-Gvern għandu d-djar vojta allura nistgħu noqogħdu nilagħbu b'dan il-mod.

Naf li din il-kwestjoni qiegħda tiġri ħafna u dan l-aħħar qegħdin imorru jiċċekkjawlhom l-affarijiet u jaqtgħulhom is-sussidju.

Nifhem li l-Ministru ma tistax tkun taf b'dak kollu li jkun qed jiġri u rridu nkunu aħna li nwasslulha dawn l-ilmenti.

Għalhekk naħseb li jkun tajjeb li wieħed jara ftit din il-biċċa u forsi l-inspectors ma jkunux daqshekk ħorox għax dawn qegħdin jaqtgħulhom is-sussidju.

Kien hemm lil min ġiegħltu jiktiblek ittra dettaljata - dan jaħdem fil-Housing - għax ġibidli l-attenzjoni fuq dawn l-affarijiet.

Nixtieq Ministru li tiċċekkja ftit din il-problema għax anke għall-istess dipartiment ma naħsibx li għandu wisq fejn jixxala bħala Housing u allura ejjew ma nipprovawx inkabbru din il-pjaga tal-Housing.

Nitolbok biex tieħu azzjoni fuqha.

Nirringrazzjak.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Fir-rigward tal-Awtorità tad-Djar qegħdin nagħmlu r-review tal-policies kollha tagħha għax hemm ċerti policies li bilfors iridu jiġu indirizzati.

Pereżempju, jumejn ilu ġie quddiemi każ ta' - tkun tista' tiġi in touch with reality meta tiġi wiċċ imb'wiċċ mas-sitwazzjoni - raġel separat u li dan imantni lit-tfal tiegħu u spiċċa prattikament fqir.

Dan mar il-housing soċjali u qalulu li mhuwiex eliġibbli għax ġie assessed fuq dak li jaqla' finanzjarjament.

Dan baqa' jinsisti li qiegħed f'qagħda fejn m'għandux biex iħallas il-kera u lanqas għandu biex jiekol.

Jien tlabt biex nara ftit l-affarijiet u dan kien fil-frame ta' kif isir normalment ix-xogħol għax meta tevalwa biss kemm jaqla' se tgħid li dan għaddej komdu imma fil-verità, wara li jagħti l-manteniment ta' tlett itfal jifdallu biss mat-€300 fix-xahar!

Biex inkunu onesti anke jekk wieħed jgħid li se nagħtuh unit ta' social housing, xorta waħda se jibqa' bil-problema ta' kif se jiekol għax bi €300 fix-xahar, wara li tħallas is-servizzi tad-dawl u l-ilma, tħallas il-kera u xi spejjeż oħra, se tkun problema kbira biex jifdallu xi ħaġa biex jiekol.

Ma nistgħux nibqgħu navviċinaw l-affarijiet b'ċertu mod imma rridu nħarsu mhux biss lejn id-dħul ta' dak li jkun imma rridu nħarsu wkoll lejn il-piżijiet u lejn is-sitwazzjonijiet li kien qed isemmi l-Onor.

Pereżempju, hemm regola li jekk inti għandek dar li tiswa iktar minn €100,000, allura l-Housing Authority ma tgħinekx biex tirranġaha.

Meta ngħidu tirranġaha qed nirriferu għall-affarijiet bażiċi għax l-awtorità ma tidħolx biex tirranġalek kollox.

Fost l-affarijiet mill-aktar bażiċi huma jekk għandek kamra tal-banju li mhijiex taħdem jew inkella jekk għandek xi saqaf li qed jagħmel l-ilma.

Issa meta forsi nbniet dik id-dar x'aktarx li kien hemm nies li kienu produttivi u li kienu qegħdin jaqilgħuha sew.

Apparti minn hekk jekk illum din id-dar tiswa €100,000, dak iż-żmien żgur li ma kenitx tiswa daqshekk.

Jekk issa għandek koppja anzjana li qed jgħixu b'pensjoni medja, inutli tgħidilhom li għandhom dar li tiswa €100,000 jekk dawn imbagħad m'għandhomx il-mezzi biex iduruha.

Allura x'se nagħmlu?

Se nħalluha taqa' fuqhom dik id-dar għax dawn m'għandhomx il-mezzi biex iduruha?

Irid ikollna iktar focus fuq kull każ u għalhekk irid ikollna social assessments tal-affarijiet għax jekk se timxi bir-riga se taqta' ħafna nies 'il barra u kif taqta' lil dawk in-nies 'il barra se jkollok ħafna minnhom li se jaqgħu 'l isfel.

Din hija r-raġuni.

THE CHAIRPERSON: Normalment jiġrilhom ħafna hekk dawk in-nisa - għalkemm tista' tkun bil-kontra wkoll - li jkunu għaddejjin minn separazzjoni, fejn ir-raġel tagħhom ikun qed jaqla' paga tajba jew ikollhom dar tajba, u minħabba l-abbuż li jkun għaddej il-mara tiddeċiedi li għandha toħroġ minn dik id-dar.

U d-dar ma tkunx ingħatat lill-mara u allura ma tkunx tista' toqgħod fiha.

B'hekk tispiċċa ma jkollhiex biex tgħix.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Ministru xtaqtek tispjegali ftit - ħalli bħala frame of mind nifhmu aħjar – dwar is-social impact assessment li se tkun qiegħda twettaq il-Housing Authority.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Mhux impact assessment imma social assessment.

MARTHESE PORTELLI: Jiġifieri at a high level se jara x'impatt għandu l-effett tan-nuqqas ta' housing jew inkella qegħdin ngħidu li se jkun social assessment on each individual case?

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: Forsi ma spjegajtx ruħi tajjeb.

Meta qegħdin nitkellmu fuq social assessment irridu nfissru li jien mhux ħadt l-applikazzjoni tiegħek, rajt x'għandek assi u npoġġik f'dak il-frame.

Irridu naraw b'mod ħolisitku ħalli naraw x'inhi r-raġuni għaliex ġejt għas-social housing.

Bħal dan ir-raġel li għadni kif semmejt, li ssepara u qed jagħti l-manteniment tat-tfal tiegħu.

Ejjew ngħidu li se nibqgħu ngħidulu le għas-social housing għax id-dħul tiegħu jeċċedi t-threshold stipulat.

X'se jiġri?

Probabilment dan se jiġi f'qagħda li jispiċċa b'xi problema ta' saħħa mentali, jaf jispiċċa bla xogħol u allura ma jkunx jista' ikompli jmantni lill-uliedu.

Issa dan il-missier qiegħed iġorr il-piż tat-tfal tiegħu.

Jekk m'aħniex se nqisu dan kollu se nkunu qed nikkastigawh talli qed jagħmel dmiru.

Issa jekk dan se jieqaf imantni lit-tfal tiegħu probabilment il-mara tiegħu se tagħmillu xi kwerela, jispiċċa l-ħabs u t-tfal tiegħu jispiċċaw bi problema għax missierhom qiegħed il-ħabs u mhux qed jieħdu l-manteniment.

So this will mushroom up jekk nibqgħu ngħaddsu rasna.

Dalgħodu fil-5.30 ta' filgħodu rċevejt l-ewwel telefonata mingħand raġel li huwa a single parent li qed irabbi t-tifel tiegħu ta' erba' snin.

Dan spiċċa homeless u meta, sfortunatament, mar quddiem uffiċjal minn tal-Housing, dan l-uffiċjal qallu biex imur jagħmel rapport l-għassa.

Dan ir-raġel ċempilli u qalli li hu mhux se jmur jagħmel rapport għand il-pulizija għax jeħdulu t-tifel.

Dan il-missier qalli li spiċċa f'din is-sitwazzjoni biex irabbi lit-tifel tiegħu li rabbih minn tarbija u allura kellu jitlaq mix-xogħol.

Allura min se jkun qiegħed jitratta affarijiet bħal dawn irid ikollu ftit taħriġ u l-iskills meħtieġa ħalli nkunu nafu kif nittrattaw każijiet simili.

Hemm ċerti każijiet li huma very painful, fosthom ta' dan ir-raġel li għamel dan il-pass f'ħajtu u ħa din id-deċiżjoni kbira li jitlaq mix-xogħol biex irabbi lit-tarbija tiegħu.

Hemm ħafna rġiel - bir-rispett kollu lejn l-irġiel kollha - li jaqbdu u jdawru rashom qisu qatt ma saru missirijiet!

Allura meta għandna missier li qed ikun missier se nikkastigawh?!

Xi ħadd bħal dan ir-raġel irridu nkomplu nimmotivawh biex jibqa' missier.

MARTHESE PORTELLI: Bħalissa l-Housing Authority qiegħda tagħmel...

Kull m'għandna hija social worker waħda li kienet tintuża b'mod sporadiku.

Issa jrid ikollna nies professjonali...

MARTHESE PORTELLI: Nimmaġina li se jkollhom benchmarks li jridu jiġu salvagwardjati.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: B'dan il-mod anke s-sistema tal-punti kif tingħata tkun iktar ġusta.

Ma ninsewx li dik mhijiex an estate agency imma hija social housing, u dak hu l-iskop tal-awtorità, li tagħti social housing u l-affordability tal-housing.

Għalhekk every now and then toħroġ għal bejgħ numru ta' units biex dawk il-koppji żgħażagħ u anke koppji oħra li forsi mhumiex daqshekk żgħażagħ, li jixtiequ jsiru sidien ta' darhom imma l-mezzi tagħhom huma xi ftit limitati, tagħtihom dik l-opportunità ukoll.

Imma essenzjalment dan huwa social housing.

Hawnhekk qed nitkellmu on a tall order għax għandek waiting list ta' 2,848 u stock hemm mill-inqas.

Apparti minn hekk hemm piż finanzjarju li għandha fuqha ta' €15-il miljun għas-snin li ġejjin minn skema waħda li, sfortunatament, daħlet għaliha u li mhijiex sostenibbli!

U probabilment se nispiċċaw għaxar snin oħra b'ammont ta' nies li jkunu ġew mogħtija units u li jkollna nerġgħu inċaqilquhom peress li l-leases li ttieħdu huma leases ta' għaxar snin.

Dawn il-€15 miljun għal għaxar snin oħra mhux se jibqagħlna ass wieħed minnhom!

U fuqha din hemm implikazzjonijiet soċjali - mhux biss finanzjarji - għax tfal żgħar li daħlu llum f'komunitajiet għax il-ġenituri tagħhom ġew allokati postijiet, għaxar snin oħra minn issa dawn it-tfal se jkunu addolexenti u probabilment se jkollna naqilgħuhom mill-għeruq tagħhom fil-komunitajiet li jkunu integraw fihom!

U dan se jkollu mpatt soċjali fuq dawn it-tfal.

Min-naħa tiegħi dejjem se nkun disposta u se nkun qiegħda nserraħ ħafna fuq dan il-Kumitat.

Nirringrazzjakom.

THE CHAIRPERSON: Grazzi Ministru.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Id-diskors li għamlet l-Onor.

Fil-fatt semmiet ħafna aġenziji, fondazzjonijiet u awtoritajiet li, kważi kważi qiegħed nibda ngħid ġo qalbi kemm għandna x'nagħmlu hawnhekk.

Waqt li l-Ministru kienet qiegħda titkellem ġie f'moħħi s-suġġett tal-pensjonijiet.

Il-pensjonijiet huma xi ħaġa li rridu nżommuhom sostenibbli biex ma jkollniex għalfejn ngħollu l-età tal-pensjoni.

Issa hawnhekk irridu naraw il-mod li bih se nimxu, jekk aħniex se nimxu suġġett suġġett, liema suġġett se nagħżlu, kemm se nagħmlu żmien niddiskutu dak is-suġġett eċċ. It's such a vast field li rridu niftiehmu kif se naħdmu fuq kull suġġett għax hemm ħafna suġġetti x'tagħżel imma ovvjament irridu nagħmlu xi sessjoni biex nagħżlu s-suġġetti li rridu niddiskutu.

THE CHAIRPERSON: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Ma rridx inżomm lill-Ministru hawnhekk imma naħseb li l-punt kardinali huwa li kemm jista' jkun dawn huma issues li qed imissu mal-problemi reali tan-nies u allura ma rridux nipprovaw nippolitiċizzawhom.

Issa mhux qed ngħid li għamilna hekk ħalli nkun ċar, imma naħseb li għandna nħarsu 'l quddiem fl-aġenda tagħna.

Fil-fatt dak li kienet qed tgħid il-Ministru, ma kellix iċ-ċifri quddiemi imma toħloqli ftit tad-dubju kemm huma korretti għax ma nistax nifhem kif esperti mqabbda apposta, anke fl-amministrazzjoni preċedenti, se jagħtu dawn it-tip ta' pariri!

Issa jiena qed ngħid dak li qalet il-Ministru imma hawnhekk – u għandi d-dubji tiegħi – qegħdin ngħidu li dawn l-iskemi prattikament fallew qabel ma bdew!

Nerġa' ngħid li għandi d-dubji tiegħi kemm hu minnu dan.

Ma kellix id-dettalji ta' dawn l-iskemi quddiemi biex nara kemm minnhom fil-verità mhux se jrendu imma jekk hu hekk allura ninkwieta.

U jekk hu verament hekk, allura jeżistu problemi serji imma ma kellniex l-aġenda f'idejna tas-suġġetti li setgħu jitqajmu għad-diskussjoni llum u allura just biex inkunu fair mal-verità tal-fatti jekk huwiex minnu jew le, filwaqt li nirrispetta dak li qalet il-Ministru, ikolli ngħid li għandi ċerti dubji dwar dak li qalet.

ETTIENNE GRECH: Għal liema skemi kienet qed tirreferi?

THE CHAIRPERSON: Naħseb li kienet qed tirreferi għall-iskema tal-kiri, tat-tenure leases.

ETIENNE GRECH: Mingħand il-privat.

ROBERT CUTAJAR: Ma nistax nifhem kif skema falliet qabel ma bdiet.

THE CHAIRPERSON: Naqbel ħafna miegħek u din kienet xi ħaġa li m'għedthiex fil-bidu għax kważi kważi kont qiegħda neħodha for granted.

Imma f'dan il-Kumitat sinċerament minix interessata miż-żewġ fazzjonijiet tal-politika għax naħseb li kulħadd, kollha kemm aħna, irrilevanti x'kulur politiku nħaddnu, kollha nħossu li hemm problemi soċjali li mhumiex problemi li neċessarjament inħolqu mill-amministrazzjoni preċedenti jew li l-amministrazzjoni preċedenti ma ħadmitx biżżejjed fuqhom.

Il-problemi soċjali tant huma vasti li jista' jkun li ma kellekx ħin biżżejjed biex tindirizzahom kollha jew inkella ma kellekx in-nies meħtieġa biex tindirizzahom.

Jien nixtieq inħares fuq dak li hemm mhux biex ngħid x'ma sarx għax dak ma jinteressanix imma biex nara dak li hemm bħalissa.

Għalkemm dan il-Gvern għadu fil-bidu tiegħu, aħna bħala Kumitat se nibqgħu għaddejjin u se nkunu qegħdin fi stadju later on fil-leġiżlatura fejn se nkunu qegħdin jew nikkritikaw jew naraw xi problemi hemm bl-affarijiet li jkun għamel dan il-Gvern stess.

Ma nħossx li f'dan il-Kumitat ma nistgħux nagħmlu hekk għax bħalissa hemm Gvern li qisu ma jistax jintmiss.

Fil-verità inħoss li dan huwa Kumitat li qiegħed hemm biex jara x'inhuma l-problemi, irrispettivament minn fejn ġejjin, jekk qegħdin hemm dawn iridu jiġu indirizzati.

Naħseb li b'dak il-mod irridu nimxu hawnhekk.

Barra minn hekk naħseb li wasalna fi stadju li, għalkemm iddisksutejna, irridu nsibu soluzzjoni ta' x'se nibdew niddiskutu l-ewwel għax naħseb li mhijiex sitwazzjoni fejn ikollok ġurnata fil-Kumitat biex niddiskutu suġġett u mbagħad nitilquh biex nibdew xi ħaġa oħra.

Irridu nibdew xi ħaġa u nispiċċawha għax inkella se jkollna problema.

Jista' jkun li t-timeframes li nagħmlu ma jinżammux eżattament għar-raġuni li jista' jkun li waqt li tkun għaddejja d-diskussjoni ma' diversi mistiedna, nirrealizzaw li l-problema hija ikbar jew li għandna bżonn nitkellmu ma' ħaddieħor.

Jiġifieri ma nixtieqx li tkun kompromessa l-integrità ta' rapport minħabba l-issue taż-żmien.

Xi ħaġa li kienet togħġobni fil-Kumitat tal-leġiżlaturi l-oħra kienet li pereżempju, ikollok ċertu ammont ta' rapporti fis-sena biex għallinqas tgħid li indirizzajt dawn it-tip ta' problemi.

Issa jekk ikunux erbgħa f'sena jew tlieta f'sena mhuwiex daqstant importanti imma jien tal-idea li dan il-Kumitat jibda jitlaqqa' darba fil-ġimgħa.

Naħseb li jista' jkun hemm ukoll drabi fejn - bħalma naf li kien hemm okkażżjonijiet fejn il-Kumitat preċedenti tlaqqa' iktar minn darba – ikollna niltaqgħu aktar minn darba waħda fil-ġimgħa, l-aktar jekk dak li qed jiġi diskuss ikun fadallu ftit ieħor biex nispiċċawh.

Jiġifieri ma nneħihiex kompletament mill-aġenda tagħna li nagħmlu hekk.

Imma naħseb li darba fil-ġimgħa huwa the minimum li dan il-Kumitat jista' jiltaqa' meta nafu li għandna suġġett daqshekk vast quddiemna.

Nissuġġerixxi li għad-darba li ġejja, li se tkun nhar l-Erbgħa li ġejjin, kollha kemm aħna nippreparaw a very short half page fuq l-aktar suġġett li nixtiequ li jiġi diskuss, għalfejn naħsbu li teżisti din il-problema u nkunu wkoll speċifiċi kif sirna nafu fuq din il-problema; jew għax iltqajna magħha personalment jew għax tkellem magħna xi ħadd.

Imma rridu ninformaw lil xulxin għalfejn qiegħda tinħass din il-ħtieġa daqshekk qawwija li għandna niddiskutuha f'dan il-Kumitat.

Li nissuġġerixxi wkoll huwa li ma nkunux wiesa' ħafna fir-remits tagħna.

Nistgħu ngħidu l-problema tal-faqar imma rridu nkunu aktar speċifiċi għax inkella fuq suġġett daqshekk vast nispiċċaw inqattgħu ħames snin niddiskutuh!

Għalhekk irridu nkunu ftit aktar speċifiċi fis-suġġetti li nsemmu.

Meta konna qegħdin niddiskutu fil-bidu ta' din il-laqgħa ma kontx għadni tkellimt fuq l-affarijiet li jinkwetaw lili.

L-affarijiet tal-care orders bħalissa verament qegħdin jinkwetawni, speċjalment dwar il-mod ta' kif qed jittieħdu t-tfal, kif mingħajr lanqas biss jgħidu lill-ġenituri li se jeħdulhom lit-tfal tagħhom, dawn jaqbdu u jieħdu t-tfal mill-iskola!

Kellna każ madwar ġimagħtejn ilu fejn it-tfal lanqas jafu x'qed jiġri u poġġewhom ma' nies differenti.

Dawn kienu erbat aħwa lanqas jafu x'ġara għax filli qegħdin l-iskola u filli qegħdin ma' familji differenti.

L-omm tpoġġiet f'ċella għal ammont ta' sigħat u din hija kollha prassi ħażina min-naħa tal-Aġenzija.

Ma rridx immaqdar l-Aġenzija u rrid nipprova nifhem l-Aġenzija għax jista' ikun li qed tagħmel hekk b'raġuni li jien ma nistax nifhimha.

Imma nħoss li l-care orders hemm ħafna xi jsir fuqhom u naħseb li l-priorità tagħna għandha tkun it-tfal.

Ħaġa oħra li tinkwetani ħafna u li sibtha kemm-il darba hija l-attitudni ta' ċerti pulizija tad-distrett ma' vittmi ta' vjolenza domestika.

Dawn minflok iħajru lil dak li jkun biex jieħu l-passi neċessarji legali biex din il-vjolenza domestika tiġi indirizzata, jagħmlu bil-kontra u jiskoraġġuhom milli jieħdu dawn il-passi bi skuża jew oħra.

Issa mhux qed ngħid li kulħadd jagħmel hekk għax ma rridx ninftiehem ħażin, imma peress li jien avukat fil-kamp tal-familja naraha ħafna din il-problema u naħseb li, b'xi mod jew ieħor trid tiġi indirizzata.

Ġieli tkun problema ta' vjolenza domestika minn Maltin fuq nies Maltin u ġieli minn barranin.

U nħoss ukoll li meta l-persuni ma jkunux Maltin issir daqsxejn ta' diskriminazzjoni wkoll fuq kif jiġu trattati.

Il-Kunsill tal-Ewropa bħalissa qed jiddiskuti d-diskriminazzjoni, il-minoranzi eċċ. Jiġifieri ma naħsibx li din hija xi ħaġa partikolari għal Malta imma naħseb li għandna nindirizzawha wkoll.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Ħalli nerġa' immur lura għal dak li għidt inti vis-à-vis dak li qalet il-Ministru.

Donni fhimt li l-Ministru diġa' għandha l-aġenda ssettjata dwar il-passi 'l quddiem li trid tieħu.

U fost l-affarijiet li tkellmet dwarhom semmiet ir-riforma tal-Housing u l-istrateġija tal-faqar.

Issa hawnhekk xtaqt nagħmel suġġeriment; il-fatt li aħna rridu nkunu in line mal-aġenda tal-Gvern, nistgħux b'xi mod inkunu nafu t-timeframes tal-linji li l-Gvern se jkun qiegħed jimxi magħhom fuq suġġetti li jolqtu lilna direttament.

Il-Ministru semmiet madwar tlieta jew erba'.

Qed ngħid dan biex ir-riżultat tagħna jkun jista' jinħass anke fil-ħidma ta' dan il-Parlament u allura l-kontribut tagħna jkun verament reali u jinħass.

Allura nistgħux bil-permess tiegħek u tal-kollegi membri li l-aġenda tagħna tkun issettjata in line mal-ħidma tal-Gvern?

Il-fatt li aħna niġbdu l-istess ħabel se jkun ifisser li l-kontribut tagħna jista' jagħti aktar valur għall-ħidma ta' dan il-Kumitat.

Dan huwa biss suġġeriment u mhux bilfors tridu taqblu miegħi.

THE CHAIRMAN: Fl-opinjoni tiegħi dan huwa suġġeriment tajjeb.

Il-Ministru Coleiro Preca hija l-Ministru responsabbli mill-affarijiet soċjali imma fl-affarijiet soċjali ma jaqgħux biss l-affarijiet li qegħdin taħt dan il-Ministeru.

Pereżempju l-Onor.

Helena Dalli għandha wkoll issues partikolari ta' social affairs u allura għandha wkoll suġġetti li jista' ikun li dan li qed tgħid inti, hemm timeframes li aħna nistgħu nagħmluhom ukoll.

Hemm affarijiet oħra li se jitressqu issa fil-Parlament bħal pereżempju fuq it-transgenders eċċ, li huma ta' malajr imma jista' ikun hemm affarijiet oħra li huma miftuħin.

Jiena naqbel perfettament miegħek u nistgħu niktbu lill-Ministru b'dan il-mod.

Li xtaqt ngħid ukoll hu li naħseb huwa doveruż li ġaladarba issa hemm il-ministri li għandhom ix-shadow ministers, naraw ukoll in-naħa tal-Oppożizzjoni jekk għandhiex xi ideat fuq dak li aħna nistgħu naħdmu fuqu.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra jista' ikollhom ideat tajbin biex aħna nimxu fuqhom.

We can't discount il-fatt li hemm naħa oħra tal-Parlament.

U li nista' nipproponi minbarra dan li għidna diġa' hu li għallinqas, dak li aħna naħsbu li hu l-aktar li għandna niddiskutu, nagħmlu brief żgħira biex niddiskutuh bejnietna u nagħżlu suġġett ħalli nibdew naħdmu.

Issa għad-darba li ġejja naħseb li nistgħu nistiednu lill-ispokesperson tal-Oppożizzjoni fuq l-affarijiet soċjali ħalli nisimgħu dak li qiegħed on top of their minds.

Naħseb li hija idea tajba imma ma nafx jekk taqblux miegħi.

(Onor. Membri: Iva) Jidher li hawn qbil.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Aħna se naħdmu billi nagħmlu xi forma ta' rapport jew se nagħmlu sempliċement diskussjoni bejnietna u forsi fl-aħħar ikun hemm xi forma ta' qbil jew jittieħed vot?

THE CHAIRPERSON: Li nissuġġerixxi – għax naħseb li kienet sistema tajba – hu li l-ewwelnett, wara li nkunu għażilna suġġett partikolari bejnietna u niddiskutu dak li aħna naħsbu li hemm problemi fuqu u nagħmlu brainstorming iktar akut minn dak tal-lum fuq dak is-suġġett partikolari, niddiskutu wkoll lil min għandna nistiednu bħala persuni minn areas differenti.

Li nixtieq hu li jkun hawn bilanċ bejn min qed joffri s-servizzi u min qed jieħu s-servizzi għaliex naħseb li l-perspettiva tagħhom tant tvarja li nkunu qegħdin nonqsu lil wieħed jew lill-ieħor jekk ma nkunux qed nagħmlu dan.

Min qed jieħu s-servizz kważi kważi l-input tiegħu jrid ikun iktar bħala nies għax jista' ikun li aġenzija waħda tkun qiegħda toffri servizzi differenti, jiġifieri rridu nkunu ġusti ma' dik ukoll.

U mbagħad wara nagħmlu rapport.

Dwar ir-rapporti għandna r-Research Analyst li se tkun tista' tiġbor f'daqqa dak kollu li aħna ngħidu flimkien mal-istudji li forsi jsiru u nkunu nistgħu nutilizzaw ukoll lir-Research Analyst sabiex tilluminana b'xi studji li diġa' kien hemm biex aħna nkunu nistgħu nagħmlu l-mistoqsijiet tagħna u mbagħad jinġabar kollox f'rapport.

ETIENNE GRECH: Ir-rapport irid ikun maqbul minn kulħadd?

Niktbuh, narawh u mbagħad inkunu nistgħu nippreżentawh u niddiskutuh flimkien.

ETIENNE GRECH: U nkunu nistgħu naġġustaw id-dettalji.

THE CHAIRPERSON: Iva, niddiskutuh, naġġustawh u mbagħad meta jkun lest jiġi ppubblikat, jiġifieri hopefully dak inkunu nistgħu nagħmluh at a later stage.

Issa jekk nagħmlux bħalma kienu għamlu f'dawn l-aħħar sentejn, u ċioè erba' rapporti f'sena, jiddependi liema suġġett inkunu se niddiskutu.

Jien naħseb li m'għandniex nillimitaw ruħna għal kemm ir-rapport irridu noħorġu għax inkella naħseb li nkunu qegħdin nillimitaw ruħna wisq.

Naħseb li rridu naraw liema suġġett se niddiskutu u mbagħad nagħtu timeframes u hopefully nilħquhom u jekk ikun fadal ftit xogħol xi jsir, jittieħdu ftit sessions oħra.

ETIENNE GRECH: Imma ma rridux nagħżlu a broad subject.

Ma nixtieqx li nintefgħu fuq a broad subject biex imbagħad nintilfu.

Nippreferi li jkun suġġett iffukat u pertinenti għal dak li jkun qed isir.

Mela naħseb li għal-lum nistgħu nieqfu hawnhekk u naġġornaw għal darb'oħra.

Il-laqgħa li jmiss se ssir nhar l-Erbgħa fl-istess ħin.

Grazzi.

Fid-8:09 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata iktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 1

L-Erbgħa, 15 ta' Mejju, 2013

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.30 p.m.

L-Onor Deborah Schembri, President tal-Kumitat, ippresediet.

Dr Elaine Birmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

DISKUSSJONI MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT DWAR IL-PJAN TA' ĦIDMA GĦALL-KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI GĦAL DIN IL-LEĠIŻLATURA

L-Onor Deborah Schembri, President tal-Kumitat, għamlet introduzzjoni qasira dwar il-pjan ta' ħidma għall-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali għal din il-Leġiżlatura.

Wara, l-Onor Schembri stidnet lill-Membri sabiex jagħtu l-veduti tagħhom dwar xi suġġetti partikolari li jaħsbu li għandhom jiġu diskussi fil-Kumitat.

Bħala prioritajiet l-Onor Claudette Buttigieg semmiet it-tfal u l-anzjani kif ukoll il-qasam tal-fostering.

L-Onor Robert Cutajar semma' il-problemi partikolari li jeżistu f'lokalitajiet differenti ta' pajjiżna kif ukoll is-saħħa primarja u l-kunsilli lokali bħala l-ewwel refuġju għar-residenti u kif ċerti inizjattivi jistgħu jaslu għand il-poplu permezz tal-kunsilli lokali.

L-Onor Marthese Portelli semmiet il-persuni b'diżabilità, it-tfal li għandhom problemi biex jitgħallmu u l-ERDF funds tal-Unjoni Ewropea.

L-Onor Etienne Grech semma' l-care orders fuq it-tfal, l-abbuż fuq it-tfal kif ukoll dwar il-bżonn li jkollna leġiżlazzjoni dwar id-donazzjoni tal-organi.

L-Onor Silvio Parnis semma' il-pensjoni ta' min idur bil-ġenituri tiegħu, dawk li jsiefru minħabba xi mard, il-persuni li jkunu morda u li ma jkunux jistgħu jaħdmu u b'hekk jispiċċaw bla bolol imħallsa u semma' wkoll l-uniformijiet tal-iskejjel.

Wara, iċ-Chairperson stiednet lill-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, l-Onor.

Marie Louise Coleiro Preca, sabiex tagħti lill-Kumitat ħjiel dwar il-ħidma tal-Gvern fil-qasam soċjali.

Ġie deċiż li l-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali jibda jiltaqa' darba fil-ġimgħa sakemm ma jiġix deċiż mod ieħor.

Għal-laqgħa li jmiss għandu jiġi mistieden ix-Shadow Minister għall-Familja u Solidarjetà Soċjali, l-Onor Chris Said, sabiex jagħti preżentazzjoni lill-Kumitat dwar l-ideat li għandha l-Oppożizzjoni fuq dan is-suġġett.

Fid-8:09 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 1

It-Tlieta, 21 ta' Mejju 2013 fis-7.00 p.m.

L-Onor.

Silvio Schembri, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 21 ta' Mejju 2013 fis-7.00 p.m. filKamra tal-Kumitati fil-Palazz, il-Belt, b'din l-aġenda:

Preżentazzjoni ta' Karti

Programm ta' Ħidma tal-Kumitat

Mission Concluding Statement tal-Fond Monetarju Internazzjonali (IMF) għal Malta għas-sena 2013 - Preżentazzjoni mill-Prof.

Josef Bonnici, Gvernatur talBank Ċentrali ta' Malta

Affarijiet oħra.