IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 56

Il-Ħamis, 4 ta' Ottubru 2012 fis-2.00p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ħamis, 4 ta' Ottubru 2012 fis-2.00p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra

Affarijiet oħra

3 ta' Ottubru 2012 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

Il-Ħamis, 4 ta' Ottubru 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-2.06p.m.

PREŻENTI

L-Onor Tonio Borg Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin, l-Onor David Agius, l-Onor Frederick Azzopardi, l-Onor Anġlu Farrugia u l-Onor Joe Mizzi.

Il-Kumitat qabel li f'paġna numru 3, fis-seba' paragrafu nru seba' tal-minuti tal-laqgħa nru.

55 li saret fl-1 ta' Ottubru 2012, minflok il-kliem "l-Oppożizzjoni, filwaqt li kienet qiegħda taqbel li s-sejħa għall-offerti ġiet sospiża" kellhom jidħlu l-kliem "l-Oppożizzjoni, filwaqt li ħadet nota li s-sejħa għall-offerti ġiet sospiża".

Il-Minuti, kif emendati, ġew konfermati.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li huwa kien irċieva talba mill-Public Broadcasting Services, mill-media.link communications, minn ONE News u minn "The Times" biex jiffilmjaw u jieħdu ritratti tal l-ewwel parti tal-laqgħa tal-Kumitat.

Il-permess ingħata.

Il-Membri tal-Kumitat għaddew rimarki ta' solidarjetà għall-Onor Franco Debono wara li mill-aħħar laqgħa tal-Kumitat, l-Onor Debono kien informa lil-Kamra li kien irċieva theddida fuq ħajtu.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irrefera għall-Mozzjoni 327 imressqa mill-Onor Joseph Sammut dwar is-sejħa għall-offerti maħruġa mill-Gvern biex jiġu privatizzati l-postijiet tal-parkeġġ madwar il-pajjiż.

Huwa qal li l-fatt li l-Kabinett kien ħareġ id-dikjarazzjoni li nqrat matul il-laqgħa tal-1 ta' Ottubru 2012, ma kienx ifisser li d-diskussjoni fil-Parlament mhijiex se ssir iżda li l-element tal-urġenza tagħha ma kienx għadu hemm.

Huwa informa lill-Kumitat li kien se jissuġġerixxi dati għad-diskussjoni u li għan-nom tal-Gvern huwa kien qiegħed jiddikjara li qabel ma jsir id-dibattitu parlamentari ma kien se jittieħed l-ebda pass dwar is-sejħa għall-offerti.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irrefera għall-Mozzjoni 312 li tawtorizza l-Ħruġ ta' Ordni mill-Prim Ministru dwar l-approvazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew tal-25 ta' Marzu 2011 li temenda l-Artikolu 136 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea fir-rigward ta' mekkaniżmu ta' stabbilità għall-Istati Membri li l-munita tagħhom hija l-euro.

Huwa informa lill-Kumitat li wara li din il-Mozzjoni ġiet approvata unanimament mill-Kamra, se jkunu qiegħdin jiġu ppreżentati l-istrumenti tar-ratifika, liema proċess kien soġġett għall-emenda li ġiet ukoll approvata unanimament mill-Parlament.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irrefera għall-Mozzjoni 294 dwar ir-Ratifika tat-Trattat dwar Sabbilità, Kordinazzjoni u Governanza magħmul fi Brussel fit-2 ta' Marzu 2012, li d-diskussjoni dwarha kienet bdiet fil-Kamra fit-3 ta' Ottubru 2012.

Huwa informa lill-Kumitat li jista' jkun li d-diskussjoni fuq din il-Mozzjoni ma tagħlaqx kif previst, jiġifieri nhar it-Tlieta 9 ta' Ottubru 2012, minħabba li kif ġie informat mill-Whip tan-naħa tal-Gvern kif ukoll mill-Ministru tal-Finanzi, l-Ekonomija u Investiment, kien hemm talba mill-Oppożizzjoni biex it-Trattat jiġi eżaminat klawsola klawsola.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irrefera għall-Abbozz ta' liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru. 3) – Abbozz Nru. 109 – u spjega li dan l-Abbozz jikkonsisti f'emenda għall-Kodiċi Ċivili li tirrigward l-guradianship ta' persuni b'diżabilita.

Huwa qal li kien hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra li dan jgħaddi u ippropona li dan l-Abbozz jiġi mgħoddi mill-istadji kollha tiegħu.

L-Onor Joe Mizzi qal li mhux qed joġġezzjona għall-proposta dwar l-Abbozz 109, imma xtaq jiġbed l-attenzjoni tal-Kumitat li kull meta jkun ġej xi recess jew tinqala' xi problema, ix-xogħol parlamentari li tkun tħalla għal żmien twil fuq l-aġenda jsir urġenti.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin informa lill-Kumitat li kif kien miftiehem fl-aħħar laqgħa, fis-seduta tal-15 ta' Ottubru 2012 il-Kamra kellha tibda tiddiskuti t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni – Abbozz Nru 118 – u li d-diskussjoni tibqa' sejra sakemm jgħaddi dan l-istadju.

Huwa informa lill-Kumitat li hekk kif tispiċċa d-diskussjoni fuq dan l-Abbozz, kellha tibda d-diskussjoni fuq il-liġi tal-koabitazzjoni u li dawn iż-żewġ liġijiet kellhom jieħdu madwar disa' seduti.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin qal li għad trid tiġi diskussa wkoll l-emenda kostituzzjonali dwar l-età tal-irtirar tal-imħallfin u li kien informat li kien hemm qbil dwar din il-liġi min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Semma wkoll li hemm direttiva tal-Unjoni Ewropea li teħtieġ li jiġi mgħoddi l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Probation – Abbozz Nru 116.

Il-Viċi Prim Ministru qal li mbagħad, il-Parlament ser ikun jista' jgħaddi biex jiddiskuti l-Mozzjoni 327 u li dan jista' jsir fis-seduta tat-12 ta' Novembru 2012 jew f'xi ġurnata oħra fit-tieni ġimgħa ta' Novembru skond kif jiddeċiedi l-Kumitat.

L-Onor Anġlu Farrugia irrimarka li huwa kien qiegħed jistenna li l-Mozzjoni 327 kienet se tiġi diskussa fi żmien ġimgħa u mhux fit-12 ta' Novembru 2012 u li allura ma kienx qiegħed jaqbel mal-proposta tal-Viċi Prim Ministru.

Huwa qal li lanqas qiegħed jaqbel li l-element ta' urġenza m'għadux hemm għaliex is-sejħa għall-offerti ġiet sospiża u mhux irtirata.

Huwa ġibed l-attenzjoni tal-Kumitat għad-dikjarazzjonijiet li saru fil-laqgħa tal-Kumitat tal-1 ta' Ottubru 2012 mill-Onor Franco Debono u mill-Onor Jeffrey Pullicino Orlando u rrimarka li teżisti maġġoranza li hija favur li din il-Mozzjoni tiġi diskussa b'mod urġenti.

Huwa qal li l-Oppożizzjoni kienet qiegħda tinsisti li tingħata data għad-diskussjoni, liema data tkun fi żmien ġimgħa.

Huwa ippropona li l-programm tax-xogħol tal-Kamra kif propost mill-Viċi Prim Ministru fir-rigward tal-Abbozz 112 u tal-Abbozz 109 jibqa l-istess u d-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 327 issir il-Ħamis jew il-Ġimgħa tal-ġimgħa ta' wara.

L-Onor Joe Mizzi saħaq li huwa importanti li d-diskussjoni ssir immedjatament u qal li jekk ma tingħatax data għad-diskussjoni kif mitluba mill-Oppożizzjoni, kien qiegħed jiddikjara li l-Oppożizzjoni mhix qiegħda taqbel mal-programm tax-xogħol kif propost mill-Gvern u li m'hemm ftehim fuq xejn.

L-Onor Jeffrey Pullicino Orlando esprima s-sodisfazzjoni tiegħu għall-fatt li l-Gvern waqqaf il-proċess tal-privatizzazzjoni tal-parkeġġi u li wkoll iddikkjara li mhux beħsiebu jipproċedi qabel il-materja tiġi diskussa fil-Parlament.

Huwa mbagħad indirizza lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin u qal li kien qiegħed jitkellem bħala membru tal-koalizzjoni.

L-Onor Pullicino Orlando qal li peress li jidher li l-Prim Ministru, li qiegħed imexxi l-koalizzjoni li huwa jifforma parti minnha, jixtieq li jippreżenta l-budget u jkompli bix-xogħol leġiżlattiv, u minħabba l-atteġjament tal-Onor Franco Debono fir-rigward tal-Onor Austin Gatt, huwa staqsa jekk hux qiegħed jiġi kkonsidrat li l-Onor Austin Gatt jirriżenja.

L-iSpeaker informa lill-Onor Pullicino Orlanda li l-Mozzjoni 327 ma kien fiha l-ebda talba għar-riżenja tal-Onor Austin Gatt u li matul il-laqgħa li għaddiet huwa kien ġibed l-attenzjoni tal-Onor Franco Debono li ried jippreżenta emenda għall-Mozzjoni 327 li kienet titlob tali riżenja, li ma kienx aċċettabli li emenda għal mozzjoni titressaq f'dak l-istadju.

L-iSpeaker Michael Frendo ġibed l-attenzjoni tal-Membri tal-Kumitat li jeżisti ftehim li l-Mozzjoni 327 tiġi diskussa u li kien jonqos biss qbil dwar id-data tad-diskussjoni.

Huwa ssuġġerixxa li l-Kumitat jiġi sospiż għal għaxar minuti sabiex jingħata żmien isiru l-konsultazzjonijiet li hemm bżonn.

Fis-2.50pm il-Kumitat kien sospiż u rriżuma fit-3.03pm.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li matul is-sospensjoni huwa kien issuġġerixxa li d-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 327 issir lejn l-aħħar ta' Ottubru imma kien jidher li dwar din il-proposta ma kienx intlaħaq ftehim.

L-Onor Anġlu Farrugia informa lill-Kumitat li peress li l-Mozzjoni 330, ippreżentata mill-Onor Franco Debono dakinhar stess qabel beda jiltaqa' l-Kumitat, kienet relatata mal-Mozzjoni 327, l-Oppożizzjoni issa kienet qiegħda tinsisti li dawn iż-żewġ mozzjonijiet jiġu diskussi fil-Parlament sal-ġimgħa ta' wara.

Żied jgħid li f'każ li dan ma jiġix aċċettat, l-Oppożizzjoni kienet se timxi mal-proċeduri li hemm stabbiliti.

L-Onor Joe Mizzi qal li t-talba li qiegħda tagħmel l-Oppożizzjoni ma tistax tiġi injorata għaliex hemm Membri min-naħa tal-Gvern li qiegħdin isostnu din l-istess talba.

Huwa qal ukoll li hija ħaġa serja li fl-istess Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, li huwa estensjoni tal-Parlament, saret dikjarazzjoni li l-Prim Ministru m'għandux il-maġġoranza warajh.

Żied jgħid li kien għalhekk li l-Oppożizzjoni qiegħda tinsisti li t-talba tagħha tiġi milqugħa.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Intern qal li peress li l-Mozzjoni 330 kienet għadha kif daħlet, il-Gvern kien se jagħti l-opinjoni tiegħu dwarha aktar tard.

Dwar il-Mozzjoni 327 huwa qal li l-proposta tal-Gvern hija raġonevoli in vista tal-leġiżlazzjoni prioritarja li għandha tgħaddi mill-Parlament u li allura se jibqa' jżomm il-pożizzjoni li ħa.

Irrimarka wkoll li l-proposta tal-iSpeaker li d-diskussjoni fuq Mozzjoni 330 issir lejn l-aħħar ta' Ottubru ġiet miċħuda mill-Oppożizzjoni.

Dwar il-kwestjoni tal-maġġoranza il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin qal li huwa l-Parlament li jiddeċiedi fejn qiegħda l-maġġoranza.

L-iSpeaker għalaq id-diskussjoni billi informa lill-Kumitat li kien se jkompli bl-isforzi tiegħu biex jintlaħaq ftehim.

Fis-3.08pm il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-familja

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 11

It-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2012 fis-7:00pm

L-Onor Jean Pierre Farrugia, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet tal-Familja, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 9 ta' Ottubru, 2012 fis-7:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti.

Affarijiet oħra.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-Familja

LAQGĦA NRU 11

It-Tlieta, 9 ta' Ottubru, 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:32 p.m.

L-Onor Jean Pierre Farrugia, President tal-Kumitat, ippresieda.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nr.

10, li saret nhar it-Tlieta 10 ta' Lulju 2012, ġew konfermati.

Il-Kumitat stieden lis-Sinj Micheline Sciberras, Direttur Ġenerali fid-Direttorat tas-Servizzi Edukattivi u lis-Sinj Sandra Cortis, Service Manager għas-Servizzi Edukattivi Psiko-Soċjali biex jagħtu preżentazzjoni dwar is-suġġett.

Is-Sinj Micheline Sciberras u s-Sinj Sandra Cortis spjegaw id-diversi servizzi li d-Dipartiment tal-Edukazzjoni joffri lill-tfajliet li joħorġu tqal waqt li jkunu għadhom qed jattendu l-iskola.

Is-Sinj Sciberras indikat li ftit huma dawk it-tfajliet li jirritornaw lura l-iskola wara li jkollhom it-tarbija.

Hija spjegat ukoll kif ċertu tfajliet jippreferu li jgħixu bis-servizzi soċjali milli jkomplu l-edukazzjoni jew isibu xogħol.

Fost oħrajn ġie diskuss wkoll is-sitwazzjoni f'Għawdex, il-counselling għal ġuvintur, attenzjoni iktar għal dawk it-tfajliet li huma vulnerabbli, l-użu tal-kontraċettivi, sexual education kif ukoll il-ħtieġa li fil-futur il-counselling ikun fuq bażi individwali.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fid-9:05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha titħabbar iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 57

Il-Ħamis, 11 ta' Ottubru 2012 fis-2.00p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ħamis, 11 ta' Ottubru 2012 fis-2.00p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra

Affarijiet oħra

9 ta' Ottubru 2012 SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

Il-Ħamis, 11 ta' Ottubru 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-2.08 p.m.

PREŻENTI

L-Onor Tonio Borg Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin, l-Onor David Agius, l-Onor Frederick Azzopardi, l-Onor Anġlu Farrugia u l-Onor Joe Mizzi.

Il-Kumitat qabel li fir-raba' paragrafu ta' paġna numru 2 tal-minuti tal-laqgħa nru.

56 li saret fl-4 ta' Ottubru 2012, il-kliem "f'seduta waħda" jiġu mħassra.

Il-Minuti, kif emendati, ġew konfermati.

PERMESS LILL-MEDIA

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li huwa kien irċieva talba mingħand "Public Broadcasting Services", "Media.Link Communications", "ONE News", "The Times", "DI-VE.com" u "Malta Independent" biex jiffilmjaw u jieħdu ritratti tal-ewwel parti tal-laqgħa tal-Kumitat.

Il-permess ingħata.

XOGĦOL TAL-KAMRA

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kien sejjaħ din il-laqgħa skond ir-ruling li kien ta fis-Seduta 505 tat-8 ta' Ottubru 2012.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irrefera għall-Mozzjoni 294 dwar ir-Ratifika tat-Trattat dwar Stabbilità, Kordinazzjoni u Governanza magħmul fi Brussel fit-2 ta' Marzu 2012, li kienet bdiet tiġi diskussa fil-Kamra fit-3 ta' Ottubru 2012.

Huwa informa lill-Kumitat li kien hemm commitment li fl-1 ta' Jannar 2013 dan it-Trattat kellu jidħol fis-seħħ fiż-żona ewro.

Qal ukoll li malli jiffirmawh 12-il pajjiż mis-17-il Stat Membru fiż-żona ewro, dan it-Trattat kellu jidħol fis-seħħ.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin qal li l-ħsieb tal-Gvern huwa li l-Kamra kellha l-ewwel tkompli bid-diskussjoni fuq it-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet li għandhom x'jaqsmu mal-klassifikazzjoni tal-films u l-palk – Abbozz Nru 106 - u li hekk kif tispiċċa d-diskussjoni fuq dan l-Abbozz, tkompli d-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 294 dwar ir-Riżoluzzjoni għar-Ratifika tat-Trattat dwar Stabbilità, Koordinazzjoni u Governanza magħmul fi Brussell fit-2 ta' Marzu 2012.

Minnufih wara kellha tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili – Abbozz Nru 117, mbagħad kellha tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni – Abbozz Nru 118 – u wara kellha tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari tal-Abbozz ta' liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili (Emenda Nru. 3) – Abbozz Nru. 109.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin żied jgħid l-Gvern kien beħsiebu wkoll iressaq għad-diskussa l-emenda kostituzzjonali biex tiġi miżjuda l-età tal-irtirar tal-imħallfin minn 65 sena għal 68 sena.

L-Onor Joe Mizzi qal li min-naħa tal-Oppożizzjoni kien għad m'hemmx qbil dwar dan il-programm leġiżlattiv.

L-Onor Mizzi staqsa lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin meta hemm il-ħsieb li jitressaq il-Budget.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin qal li kien għadu mhux f'pożizzjoni li jindika d-data tal-Budget u li hekk kif ikun jaf, kien se jinforma mill-ewwel lill-Oppożizzjoni, bħal ma dejjem għamel.

L-Onor Anġlu Farrugia qal li l-Kumitat kien qiegħed jitlaqqa' mis-Sedja biex skont kif ġie espress fir-ruling tagħha mogħti fis-Seduta tat-8 ta' Ottubru 2012, jintlaħaq ftehim dwar il-Mozzjoni 327 imressqa mill-Onor Joseph Sammut dwar is-sejħa għall-offerti maħruġa mill-Gvern biex jiġu privatizzati l-postijiet tal-parkeġġ madwar il-pajjiż.

L-Onor Farrugia staqsa jekk il-Gvern kienx beħsiebu jiċċaqlaq mill-pożżizzjoni li kien ħa fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat li din id-diskussjoni ssir fit-12 ta' Novermbru 2012.

L-iSpeaker ġibed l-attenzjoni li r-ruling ma kienx jitkellem biss dwar mozzjoni partikolari iżda dwar il-kunċett li hemm fl-Ordnijiet Permanenti li jagħti żvog għal xogħol inizjat minn deputat individwali.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin ġibed l-attenzjoni tal-Kumtiat li ma kienx il-Gvern li waqqaf milli kull Ħamis alternattiv ikun hemm Private Members Day għaliex fil-prattika ilu jiġri hekk, anke qabel ma kien hemm il-Mozzjoni ta' proċedura numru 78.

Huwa żied jgħid li madanakollu huwa kien qiegħed jipproponi li jsir ordni permanenti li jgħid li Ħamis iva u Ħamis le il-Kamra jkollha Private Members Day.

Huwa mbagħad ippropona li l-Mozzjoni 327 tibda tiġi diskussa nhar il-Ħamis, 8 ta' Novembru 2012.

L-Onor Anġlu Farrugia qal li l-Oppożizzjoni ma kenitx qiegħda taqbel ma' din id-data u li minflok kienet qiegħda tipproponi tliet dati, it-18 ta' Ottubru, il-25 ta' Ottubru u l-1 ta' Novembru.

Il-Kumitat baqa' ma laħaqx ftehim dwar data li fiha kellha tiġi diskussa l-Mozzjoni 327.

Bil-permess tal-Kumitat l-Onor Franco Debono għamel referenza għall-ħames mozzjonijiet li huwa kien ressaq matul il-leġiżlatura, spjega l-urġenza ta' uħud minnhom u ġibed l-attenzjoni tal-Kumitat li l-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin ma kien għamel aċċenn għall-ebda waħda minn dawn il-mozzjonijiet.

Bil-permess tal-Kumitat intervjena l-Onor Jeffrey Pullicino Orlando u filwaqt li rrefera għall-kummenti li ghamel l-Onor Franco Debono issuġġerixxa li bħal ma sar fir-rigward tal-Mozzjoni 327 dwar il-postijiet tal-parkeġġi, il-Gvern għandu jwaqqaf il-proċess dwar l-iSptar St Philip sakemm din il-materja tiġi diskussa fil-Kamra.

L-Onor Joe Mizzi irrimarka li l-kuntratt dwar l-iSptar St Philip jista' jitressaq quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin qali li kien qed jieħu nota ta' dak li kien qiegħed jintqal.

L-iSpeaker appella biex kemm jista' jkun malajr jintlaħaq ftehim.

XOGĦOL IEĦOR

L-iSpeaker ġibed l-attenzjoni tal-Kumitat li aktar ma kien qed jisma' x'qed jingħad waqt fid-dibattitu fuq it-Trattat dwar Stabbilità, Kordinazzjoni u Governanza li kien qed jiġi diskuss fil-Kamra, iktar kien qed jikkonferma kemm kienet f'waqtha t-talba li kien ressaq biex jitwaqqaf Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji.

Għaldaqstant huwa talab lill-Membri jagħmlu l-abbokkamenti meħtiega biex anke jekk dan il-Kumitat ma jitwaqqafx għalissa, għallinqas ikun hemm l-infrastruttura f'postha billi jiżdied ordni permanenti li kopja tiegħha kienet ġiet mgħoddija lill-Membri flimkien ma' memorandum dwar din il-materja.

L-iSpeaker saħaq fuq il-bżonn li l-Parlament ikollu dan il-Kumitat partikolarment fil-kontest tal-mod kif il-budgeting fil-pajjiż inbidel u kif kien se jkompli jinbidel fil-qafas ta' dak li qed jiġi mitlub mill-pajjiżi li qegħdin fiż-Żona Ewro u li huma Membri tat-Trattat dwar Stabbilità, Kordinazzjoni u Governanza.

Fit-3.20 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 141

It-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2012

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2012 fil-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Affarijiet oħra.


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru 141

It-Tlieta 16 ta' Ottubru, 2012

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru 141

It-Tlieta 16 ta' Ottubru, 2012

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:00 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 139 li saret nhar it-Tlieta, 10 ta' Lulju 2012, kienu kkonfermati.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 140 li saret nhar l-Erbgħa, 11 ta' Lulju 2012, kienu kkonfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Nixtieq ninforma lill-Kumitat li rċevejna din il-korrispondenza:

Ittra datata 20 ta' Lulju 2012, mingħand il-Ministru Chris Said, dwar il-ħatra ta' Ms Miriam Muscat fil-Malta Council for the Voluntary Sector wara r-riżenja minn din il-kariga tas-Sur Reuben Buttigieg; u

Email datata 16 ta' Ottubru 2012, mingħand Mr David McKenna, President ta' Victim Support Europe, fejn qed jistieden liċ-Chairman, l-Onor.

Edwin Vassallo, għall-Konferenza "Putting Victims' Rights into Practice", li se ssir fil-Parlament Ewropew fis-26 ta' Novembru.

SUĠĠERIMENT

THE CHAIRMAN: L-Onor.

CARMELO ABELA: Sur President, nixtieq nissuġġerixxi lill-Kumitat li nerġgħu nagħmlu laqgħa oħra fuq l-issue ta' Paceville.

Fil-fatt jien ġejt avviċinat minn persuni interessati f'dan is-suġġett li talbuni biex issir tali laqgħa fil-Kumitat, wara li dan is-suġġett ġie diskuss bejniethom fil-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan.

Naħseb li jkun tajjeb li għal din il-laqgħa jiġu mistiedna wkoll persuni li ma kienux preżenti fil-laqgħat preċedenti, ħalli huma wkoll ikunu jistgħu jagħtu l-veduti tagħhom.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Hawn qbil?

Jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni biex nagħmlu din il-laqgħa, u naħseb li huwa fl-interess ta' dan il-Kumitat li jerġa' jiddiskuti issue daqshekk interessanti.

Safejn naf jien – jikkorreġuni l-iskrivani tagħna li qegħdin jassistuna – kellna xi possibilità ta' data biex issir laqgħa li fiha nistiednu lill-Ministri konċernati, fosthom lill-Ministru Chris Said u l-Ministru Mario de Marco, biex formalment nippreżentawlhom ir-rapport li konna għamilna fuq Paceville.

Għaldaqstant, ma niddejjaq xejn li nsibu ġurnata – it-Tnejn, it-Tlieta jew l-Erbgħa, għax dawk huma l-ġranet li fihom jiltaqa' il-Parlament – meta l-Ministru Chris Said u l-Ministru Mario de Marco jkunu jistgħu jiġu għal din il-laqgħa.

Imma ġurnata qabel nagħmlu laqgħa oħra – u jekk hemm bżonn anke aktar – biex nistiednu lil dawk li huma interessati li jiġu jitkellmu fuq dan is-suġġett, u hawnhekk nitlob lill-Onor.

Carmelo Abela sabiex jagħtini lista tal-kelliema li jixtiequ jitkellmu f'din il-laqgħa.

B'hekk meta nkunu se nressqu r-rapport kif kien indikat, inkunu kapaċi nressquh ukoll bl-aħħar suġġerimenti li jkunu ħarġu minn dawn l-aħħar laqgħat.

Kieku jien, għal dik il-laqgħa, kont nistieden ukoll lir-rappreżentanti taż-żewġ ministeri konċernati, għaliex dan huwa suġġett li għandu x'jaqsam mal-Ġustizzja u l-Intern, u nistiednu wkoll lil xi ħadd li huwa responsabbli mill-Pulizija, xi ħadd mill-Uffiċju tal-Prim Ministru, u xi ħadd mill-Uffiċċju tal-Ministru Mario de Marco li għandu x'jaqsam mas-settur tat-turiżmu.

Dawn is-suġġerimenti, filwaqt li qiegħed nesprimihom biex kulħadd ikun jaf x'konna qegħdin nippreparaw, insibu l-ħin sabiex inkomplu niżviluppawhom ħalli finalment nagħmlu din il-laqgħa.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Grazzi.

Jekk tippermettili, jien ukoll xtaqt nagħmel suġġeriment.

Jiena nifhem li l-Ministri diġà huma konxji ta' dan ir-rapport li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra u li ġie wkoll ippubblikat, imma jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni li formalment nippreżentawlhom dan ir-rapport, u naħseb li din nistgħu nagħmluha fl-istess laqgħa.

THE CHAIRMAN: Tajjeb ukoll.

CARMELO ABELA: Naturalment, mhux qed nippretendu li l-Ministri jibqgħu għal-laqgħa kollha, imma jista' ikollhom ir-rappreżentanti tagħhom jekk iħossu li hemm din il-ħtieġa.

U mhux qed nimmaġina li se nagħmlu aktar minn seduta waħda.

THE CHAIRMAN: Tajjeb.

CARMELO ABELA: Naħseb li l-aħjar ħaġa hi li naraw xi żviluppi ġodda kien hemm u mbagħad niddeċiedu jekk hemmx il-ħtieġa li nerġgħu niltaqgħu, jew inkella li jkun hemm żieda mar-rapport li diġà ġie approvat u ppubblikat bħala addendum miegħu.

(Interruzzjonijiet) Ma jimpurtax, imma jekk il-booklet ma jkunx għadu lest … Aħna naraw safejn naslu, l-importanti – aktar milli jekk isirx il-booklet jew le – hija s-sustanza tal-laqgħa li se nagħmlu.

U jidher li l-Kumitat m'għandux oġġezzjoni biex issir din il-laqgħa.

Inkomplu nikkomunikaw flimkien biex finalment l-Onor.

Carmelo Abela jagħtina l-lista tal-ismijiet, u aħna nikkomunikaw ma' min naħsbu li jista' jkun hawnhekk biex nagħmlu din il-laqgħa u nitkellmu fil-preżenza tal-Ministri.

Jien irrid nikkonkludi fuq dan il-ħsieb, għax qatt ma kont qed naħseb li se nagħmlu preżentazzjoni ta' xi ħaġa miktuba u nieqfu hemm!

Meta kont qed ngħid li għandna nagħmlu preżentazzjoni lill-Ministri konċernati, kont ridt infisser li għandna niddiskutu magħhom dan is-suġġett u fuq dawn il-proposti li hawn miktuba, u b'hekk nerġgħu nqajjmu interess f'dak li kien qed jiġi propost f'dan id-dokument.

Issa jekk nistgħu nsaħħu dan id-dokument b'iktar interess min-nies li se jiġu hawnhekk, naħseb li tkun xi ħaġa ferm aħjar milli konna se nagħmlu.

Għaldaqstant m'għandi l-ebda oġġezzjoni, u nistgħu nipproċedu fuq dan is-suġġeriment u naħdmu fuqu.

CHRIS SAID (Ministru tal-Ġustizzja, Konsultazzjoni Pubblika u l-Familja): Sur President, m'iniex se ndum għaddej ħafna bil-preżentazzjoni, anzi naħseb li huwa iktar importanti li ssir diskussjoni milli preżentazzjoni.

Qegħdin hawnhekk illum għaliex, fir-riforma li saret fl-2007, kienu saru emendi importanti għal-liġijiet tal-pensjonijiet tagħna, u kienu daħlu numru ta' inizjattivi, fosthom l-aktar waħda popolari – għaliex kienet l-aktar waħda li ssemmiet – u ċjoè, dik taż-żieda tal-età tal-pensjoni minn 61 sena għal 65 sena fuq perijodu ta' snin.

Waħda mill-affarijiet li kien hemm inkluża fil-liġi kienet dik li, kull ħames snin, irid isir rapport fuq l-istat tal-pensjonijiet, x'riformi jridu jsiru u kif qed jaħdmu dawk ir-riformi, kif ukoll x'riformi oħra jridu jsiru.

B'hekk dan il-proċess huwa wieħed ongoing.

L-ewwel rapport kellu jitlesta sal-aħħar tal-2010, u fil-fatt twaqqaf Pensions' Working Group li ħejja dan ir-rapport fil-ħin.

U issa ilna għal dawn l-aħħar xhur għaddejjin b'konsultazzjoni wiesgħa fuq dan ir-rapport.

L-ewwel proċess li sar meta tlesta dan ir-rapport fl-aħħar tal-2010 kien proprju konsultazzjoni mal-imsieħba soċjali u mas-soċjetà ċivili kollha, fejn kulħadd ingħata l-opportunità li jwassal is-sottomissjonijiet tiegħu fuq dan ir-rapport, li kien fih numru ta' rakkomandazzjonijiet.

Kien hemm diskussjoni u konsultazzjoni wiesgħa, saru laqgħat one-to-one, laqgħat fl-MCESD, kif ukoll laqgħat mal-għaqdiet tal-pensjonanti.

Abbażi ta' dak kollu li daħal, il-Working Group reġa' għamel rapport ieħor, din id-darba bir-rakkomandazzjonijiet li kienu daħlu u b'dak li kien ġie addottat, u allura x'inbidel mir-rapport preliminari, li issa sar ir-rapport finali tal-Working Group.

Fejn kien hemm rakkomandazzjonijiet li ma ġewx addottati, intqal għalfejn dawn ma ġewx addottati.

Issa f'dan ir-rapport, apparti l-Working Group li huwa ffurmat minn numru ta' esperti f'dan il-qasam tal-pensjonijiet u tas-servizzi soċjali, kien hemm ukoll l-għajnuna tal-World Bank u esperti oħra, anke barranin, li taw l-għajnuna tagħhom sabiex seta' jsir rapport bl-aħjar u bl-aqwa mod possibbli.

Ir-rapport fih iktar minn 50 rakkomandazzjoni u, wara li ġie ppreżentat lili bħala l-Ministru responsabbli f'April tal-2012, kienet saret diskussjoni fl-MCESD.

Imma l-liġi stess tistipula li mbagħad dan ir-rapport irid jiġi ppreżentat lill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, kif fil-fatt qiegħed isir illum.

Issa ma jfissirx li r-rakkomandazzjonijiet li hemm fir-rapport huma addottati kollha mill-Gvern.

Fil-fatt il-Gvern qiegħed fi proċess sabiex jara dawn ir-rakkomandazzjonijiet u jitkellem fuqhom mal-imsieħba soċjali u mal-partiti politiċi, sabiex jekk jista' jkun ikollna qbil fuq il-passi li rridu nieħdu fuq din il-materja.

Issa fuq il-prinċipju li rridu nilħqu, jiġifieri li rridu naħdmu, ħalli f'pajjiżna jkollna pensjonijiet adekwati u sostenibbli, mibnija fuq il-prinċipju tas-solidarjetà.

Dan kulħadd qed jaqbel fuqu, għax kulħadd jixtieq li jkollna pensjonijiet adegwati u kulħadd jixtieq li jkollna pensjonijiet sostenibbli.

Kulħadd jaqbel ukoll mal-prinċipju tas-solidarjetà.

Però imbagħad għandek il-kif se naslu f'pożizzjoni li nattwaw tibdil u riformi f'dan il-qasam sabiex nassiguraw li naslu għal dawn l-għanijiet.

Mela fejn irridu naslu kulħadd qed jaqbel.

Kulħadd jaqbel ukoll li se jkollna problema numru ta' snin oħra jekk ma nieħdux passi oħra ma' dawk li diġà ħadna.

Din il-problema ġejja mill-fatt li għandna an aging population, jiġifieri llum in-nies qegħdin jgħixu aktar.

U din hija parti mis-suċċess li għamel pajjiżna.

Din il-problema nħolqot mis-suċċess li għamel pajjiżna fl-aħħar snin.

Għandek l-avvanzi fil-qasam tas-saħħa, l-avvanzi fil-qasam tal-ikel u fil-qasam tal-kwalità tal-ħajja, imma b'mod partikolari l-avvanzi fil-qasam tas-saħħa, li wasslu sabiex il-Maltin u l-Għawdxin, bħal popli oħra Ewropej, żdiedet il-life expectancy tagħhom.

Fil-fatt, pajjiżna huwa wieħed mill-aktar pajjiżi li l-life expectancy żdiedet b'mod qawwi.

Dan ifisser li inti għandek iżjed pensjonanti.

Hemm ukoll il-problema l-oħra, dik tal-fertility rate, fejn hawnhekk inżilna mhux ħażin.

Illum pajjiżna għandu waħda mill-inqas rati baxxa ta' fertilità fl-Ewropa!

Jekk m'iniex sejjer żball, il-medja tagħna hija ta' 1.4, meta l-medja Ewropea hija ħafna aktar minn hekk.

Dan qed iwassal sabiex jitwieldu inqas tfal, u allura fis-snin li ġejjin se jkollna inqas ħaddiema li jkunu qed jagħmlu tajjeb għall-pensjonijiet tan-numru kbir ta' pensjonanti li se jkollna.

ANTHONY ZAMMIT: Għandna wkoll rata baxxa ħafna ta' infantile mortality.

Imma dik hija parti mis-suċċess ukoll tal-qasam tas-saħħa u tagħkom li taħdmu f'dan il-qasam li llum pajjiżna għandu fost l-inqas mortality rates fit-trabi tagħna.

Dawn kollha qegħdin ipoġġu quddiemna din l-isfida.

Iktar milli problema, jien naraha bħala sfida li rridu nirrispondu għaliha.

Pajjiżna kien dejjem kapaċi jirrispondi għal dawn it-tip ta' sfidi bil-għaqal, u fejn kien hemm bżonn poġġejna bilqiegħda u ddiskutejna.

Fl-2007 hekk għamilna; saret diskussjoni matura ħafna mal-imsieħba soċjali, u kien hemm kważi qbil totali fuq l-emendi li saru fl-2007.

Dawk l-emendi diġà qed iħallu l-frott tagħhom, għax tajjeb ngħidu li kienu ttieħdu diversi inizjattivi.

Pereżempju, emenda li saret mill-2007 'il quddiem kienet dik li l-pensjonanti li jilħqu l-età tal-pensjoni jistgħu jibqgħu jaħdmu u ma jitilfux il-pensjoni tagħhom.

Dik wasslet sabiex illum għandna kważi 14,000 pensjonant li baqgħu jaħdmu u li qed jikkontribwixxu għall-ekonomija tagħna.

Dawn xorta qed jieħdu l-pensjoni, imma għadhom jaħdmu.

U la għadhom jaħdmu, qed iħallsu l-kontribuzzjonijiet, qed iħallsu t-taxxa fuq id-dħul tagħhom, u żidna l-parteċipazzjoni tal-anzjani fid-dinja tax-xogħol.

Ittieħdu diversi inizjattivi oħra: pereżempju l-inizjattiva ta' kif inħajjru iktar nisa jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Hawnhekk għandna ħafna x'nagħmlu, u wħud mir-rakkomandazzjonijiet huma bbażati fuq dan.

Ħalli mmur pass lura: hemm 53 rakkomandazzjoni, li ħafna minnhom m'hemmx kwestjoni fuqhom, anzi hemm qbil totali, u allura l-Gvern se jimxi fuq dan il-binarju.

Aħna mhux se noqogħdu nistennew li jkun hemm qbil fuq ir-rakkomandazzjonijiet kollha, imma bdejna nattwaw dawk ir-rakkomandazzjonijiet li hemm qbil fuqhom.

Pereżempju hemm qbil li titwaqqaf Pension Strategy Unit fi ħdan id-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali, u b'hekk ikollna nies esperti fiċ-Ċivil li l-ħin kollu jkunu qegħdin jaħsbu fuq l-istrateġija tal-pensjonijiet, strateġija fit-tul u mhux għal tlieta, erba' jew ħames snin.

Fil-fatt, din trid tkun tħares lejn 20, 30, 40 u anke 50 sena oħra, għaliex jekk ma naħsbux minn issa, imbagħad jista' jkun tard wisq!

Allura ddeċidejna li din l-istruttura titwaqqaf, u hemm proċess għaddej sabiex din titwaqqaf b'direttur u b'nies esperti fiha biex ikollok struttura li l-ħin kollu qiegħda taħdem fuq dan il-qasam.

Rakkomandazzjoni oħra: id-dokument jitkellem fuq il-first pillar, is-second pillar u t-third pillar.

Hawnhekk jien mhux se noqgħod nidħol fid-definizzjonijiet tagħhom.

Ovvjament, hemm diskussjoni għaddejja fuq jekk għandniex indaħħlu s-second pillar.

M'hemmx qbil fuq din, u allura d-diskussjoni se tkompli għaddejja għax il-Gvern jixtieq li jsib qbil jekk jiġi biex jagħmel xi ħaġa f'dan il-qasam.

Irrid ngħid li, anke jekk ikun hemm qbil biex tidħol is-second pillar, jiġifieri kontribuzzjoni oħra mandatorja fuq dik li diġà hemm tal-NI, din mhux se tidħol mil-lum għal għada.

Pereżempju, pajjiżi bħall-Iżvezja, li huwa pajjiż avvanzat ħafna, daħħal is-second pillar ftit tas-snin ilu.

Minn meta ddeċieda li jdaħħal is-second pillar, sa meta kien f'pożizzjoni li jibda jattwaha, għaddew sitt snin.

Dan għaliex inti trid tipprepara l-infrastruttura, trid tipprepara s-sistema, trid tipprepara lil min iħaddem u trid tipprepara lill-ħaddiema.

Għalhekk din hija xi ħaġa long term.

Imma anke hawnhekk ma kienx hemm qbil; imma l-Gvern huwa kommess li fuq dawn l-affarijiet jipprova jsib il-qbil, u mhux għax hemm rakkomandazzjoni, ifisser li l-Gvern se jaċċettaha bilfors.

Ovvjament, fejn hemm il-qbil se mmexxu.

It-third pillar, jiġifieri l-investiment u t-tifdil li wieħed jagħmel b'mod volontarju matul il-ħajja tiegħu biex, meta joħroġ bl-età tal-pensjoni, jibqa' ikollu dħul qawwi, u allura l-istil u l-kwalità ta' ħajja li jkun qed jgħix biha ikun jista' jibqa' jgħixha, u mhux jieħu daqqa 'l isfel, qegħdin naraw x'jista' isir.

Qed naraw ukoll li l-poplu tagħna huwa poplu li jfaddal, imma jista' ikun li m'għandux il-konoxxenza biżżejjed dwar kif jista' jfaddal bl-aħjar mod possibbli, u dwar kif jista' jinvesti flusu bl-aħjar mod possibbli biex jagħtuh l-aħjar returns meta jiġi għall-età tal-pensjoni.

Allura, numru ta' rakkomandazzjonijiet iduru madwar il-fatt ta' x'irridu nagħmlu biex nedukaw lill-poplu tagħna sa minn età żgħira, anke mill-iskejjel, għal dik li tissejjaħ il-financial literacy.

Għal dan il-għan, waqqafna Kummissjoni msejħa Financial Literacy Commission fejn, sal-aħħar ta' din is-sena, se tkun lestiet rapport dwar l-istrateġija ta' kampanja ta' edukazzjoni fuq diversi livelli, mhux biss fl-iskejjel, imma anke mal-ħaddiema u man-nisa, biex inkunu nistgħu nwasslu lil dawn in-nies l-aħjar mod ta' kif jistgħu jinvestu għall-futur tagħhom, u ċjoè għal meta jilħqu l-età tal-pensjoni.

L-active aging: hawnhekk ukoll qed naraw it-twaqqif ta' kumitat li jħares kif l-anzjani u l-pensjonanti tagħna … Diġà tajt eżempju ta' inizjattiva li ttieħdet fl-2007, u li din ħalliet riżultat eċċezzjonali.

Imma allura għandna nieqfu hemm?

Le, irridu naraw x'inizjattivi oħra nistgħu nieħdu biex nassiguraw li jkollna l-ikbar parteċipazzjoni possibbli tal-anzjani tagħna, mhux biss fid-dinja tax-xogħol, imma anke fil-qasam tal-volontarjat, li wkoll huwa qasam importanti ħafna u li l-anzjani għandhom minjiera x'jagħtu f'dan il-qasam permezz tal-esperjenzi li jkunu akkwistaw matul ħajjithom.

U allura, jekk m'iniex sejjer żball, hemm xi sitta minn dawn it-53 rakkomandazzjoni li jitkellmu dwar kif se nżidu r-rata tan-nisa fid-dinja tax-xogħol.

Issa, fl-aħħar snin din ir-rata żidniha b'mod qawwi ħafna.

Dan ma ġiex b'kumbinazzjoni, imma ġie għal ħafna raġunijiet.

Se nsemmi wħud minnhom: l-ewwel ħaġa kien l-investiment li għamilna fl-edukazzjoni, fejn illum għandna 60% tal-popolazzjoni tal-Università li huma nisa.

Dan kien possibbli grazzi għall-investiment qawwi li sar.

Jekk inkunu bil-għaqal u nibnu fuq dan is-suċċess, kważi kważi għandna garanzija li, fis-snin li ġejjin, fid-dinja tax-xogħol se jkollna nisa daqskemm għandna rġiel, jekk ma jkollniex iktar ukoll.

Dan nistgħu narawh mill-ammont kbir ta' nisa li qed ikomplu jistudjaw.

Issa huwa f'idejn l-Istat u għall-Gvern li jara kif dawn in-nisa ma jintilfux, li dak li investa fihom il-pajjiż ikun qed jieħu r-return tiegħu billi jidħlu fid-dinja tax-xogħol u jagħtu l-kontribut massimu li jistgħu jagħtu fid-dinja tax-xogħol.

This is easier said than done minħabba ċ-ċirkostanzi tal-familja, tat-tfal eċċ, imma għalhekk matul is-snin daħħalna l-family-friendly measures.

Nistgħu ngħidu li dawn il-miżuri kellhom suċċess.

Pereżempju tajna krediti ta' taxxa lil min ikollu t-tfal u jerġa' jidħol lura għax-xogħol.

Fil-fatt kien hemm kważi 9,000 omm li bbenefikaw s'issa minn din l-iskema.

Tajna t-telework, il-flexitime, ir-reduced hours, li kollha huma inizjattivi li daħħal il-Gvern bħala l-model employer, u issa qed nipprovaw naraw ukoll kif jistgħu jinfirxu bl-aħjar mod possibbli fis-settur privat.

Dan biżżejjed?

Illum, fejn jidħlu nisa taħt il-35 sena li jaħdmu, nistgħu ngħidu li pajjiżna għandu ftit aktar mill-medja Ewropea.

Issa, nistgħu nitilgħu iżjed 'il fuq mill-medja, imma dan kien riżultat li ksibnih permezz tal-investiment li sar fl-edukazzjoni u b'dawn il-miżuri li ttieħdu fl-aħħar snin.

Huwa ovvju li, jekk tmur għal nisa li għandhom età ta' bejn il-45 u l-55 sena, li qatt ma ħadmu f'ħajjithom, se jkun diffiċli ħafna li tattirahom fid-dinja tax-xogħol.

Imma, iktar ma jgħadddi ż-żmien, iktar se tkompli tiżdied il-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol jekk inkomplu nibnu fuq dak li għamilna fl-aħħar snin.

Għalhekk, biex nimxu ma' dawn ir-rakkomandazzjonijiet, waqqafna Interministerial Committee fuq l-active female participation biex naraw minn hawn 'il quddiem liema huma dawk l-inizjattivi li nistgħu nieħdu sabiex nassiguraw li fil-pajjiż ikollna l-ikbar parteċipazzjoni possibbli ta' nisa fid-dinja tax-xogħol.

Din hija waħda mis-soluzzjonijiet.

Mhijiex l-unika soluzzjoni biex insolvu u nattakkaw il-problema u l-isfida tal-pensjonijiet, imma iktar ma jkollna nies jaħdmu, iktar innaqqsu l-piż u l-problema tal-pensjonijiet.

Allura l-irwol ta' dan il-Working Group huwa proprju li jassigura li joħroġ b'inizjattivi oħra – uħud minnhom jinsabu diġà fir-rapport – li jistgħu jiġu implimentati bl-aħjar mod possibbli sabiex inkomplu nżidu din ir-rata.

Dan il-Post-Consultation Report li ġie ppreżentat lill-Gvern minn dan il-Working Group fih 55 rakkomandazzjoni li l-Gvern qiegħed bħalissa jikkonsidrahom.

X'għamilna wkoll?

Ippreżentajna dan ir-rapport lill-MCESD f'Ġunju tal-2012.

L-imsieħba soċjali kollha ingħataw żmien sabiex jagħtu l-feedback tagħhom, u b'hekk daħal il-feedback mingħand l-imsieħba soċjali kollha.

Issa, minn hawn 'il quddiem irridu nibdew, kif diġà qed nagħmlu, inħarsu lejn kull rakkomandazzjoni b'mod individwali u nibdew nattwaw.

Se jkun hemm rakkomandazzjonijiet li jkollhom ukoll bżonn xi emendi fil-liġi, u allura hemmhekk ikollha ssir diskussjoni fil-Parlament.

Però, fejn hemm rakkomandazzjonijiet li huma kontroversjali, se nkomplu għaddejjin bid-diskussjonijiet fuqhom sabiex nassiguraw li nkunu f'pożizzjoni li nsibu qbil fuqhom.

L-isfida tal-Gvern, li hija l-isfida tal-pajjiż kollu, hija dik li jirnexxilna nassiguraw li nieħdu l-passi f'waqthom illum biex, 20 sena oħra, inkunu nistgħu nassiguraw li jkollna pensjonijiet adegwati u sostenibbli.

Nagħmlu żball kbir jekk ngħidu li l-problema tinsab 'il bogħod u allura nistgħu nħalluha għal ta' warajna!

Naħseb li dak ikun żball kbir.

Għalhekk irridu nwettqu dak kollu li nistgħu nwettqu bil-mod il-mod, bil-għaqal u, kull fejn jista' jkun, bi qbil, għax fl-aħħar mill-aħħar, din mhijiex xi ħaġa li se tolqot biss lil xi parti mill-poplu, imma hija xi ħaġa li kull min jasal għall-età tal-pensjoni se tkun qed tħallilu effett fuq il-but tiegħu, u fuq il-kwalità tal-ħajja tiegħu.

Nirringrazzjakom.

THE CHAIRMAN: Grazzi, Ministru.

Issa ngħaddu għall-kummenti tal-Membri tal-Kumitat, u se nibda billi nagħmel il-kummenti tiegħi.

L-ewwel ħaġa, irrid nirringrazzja lilek Ministru, kif ukoll lill-Working Group li magħhom għamilna żewġ laqgħat, li kważi bejniethom kienu jlaħħqu s-sitt sigħat ta' diskussjoni.

Nittama li wara din il-laqgħa u l-kummenti li se jingħataw illum, bħala Kumitat inkunu nistgħu nipprovdu l-kummenti tagħna waqt dawn il-laqgħat.

Fil-fehma tiegħi, il-pensjoni hija importanti fid-dinja tal-lum sabiex inkunu nistgħu niġġieldu l-fenomenu tal-faqar relattiv jew tal-faqar reali.

F'soċjetà li aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qiegħda tfaddal inqas, qed naraw kemm huwa importanti li naħdmu sabiex nerġgħu nqajjmu l-interess fil-kultura tat-tfaddil.

Kontra din il-kultura għandek il-kultura tal-konsumiżmu, u allura min se jkun f'din il-Kummissjoni sabiex jagħtik strateġija ta' kif se nedukaw lin-nies tagħna biex ifaddlu, aktar se jsibu kontra tagħhom soċjetà li tippromwovi l-konsumiżmu u l-infiq immedjat.

Jiena nemmen li, meta se nħarsu lejn il-mara, m'għandniex nibqgħu nitkellmu fuq il-mara mil-lenti ta' kif se nżidu n-numru tan-nisa fid-dinja tax-xogħol.

Ma ninsewx li hawnhekk qegħdin fis-Social Affairs Committee, u naħseb li, xi kultant, meta nitkellmu b'dan il-mod, qegħdin inpoġġu fi żvantaġġ lill-mara li b'libertà sħiħa tiddeċiedi li tibqa' d-dar sabiex trabbi lill-uliedha.

Meta nitkellmu l-ħin kollu fuq kif se nżidu n-numru ta' nisa fid-dinja tax-xogħol, naħseb li nkunu qegħdin niżvantaġġjaw lil dik il-mara li, minn rajha, tkun għamlet għażla konxja li trabbi 'l uliedha.

Jiena naħseb li, fl-aħħar mill-aħħar, jekk se jkollna iktar ommijiet li jrabbu 'l uliedhom, in the long run, dan se jkun ta' benefiċċju soċjali għall-pajjiż, għax iktar se jkollna ċittadini li se jikbru konxji għax trabbew – issa hawnhekk forsi qed inkun konservattiv – taħt id-dell tal-ġenituri tagħhom, taħt id-dell ta' ommhom.

Filwaqt li jiena naħseb li wieħed għandu jaħseb ftit dwar dan, ma rridx nippreġudika kontra xi ħadd – allaħares ninftiehem ħażin – għax daqstant ieħor jitrabbew tajjeb it-tfal minn dawk in-nisa li joħorġu jaħdmu.

Issa niġi għas-suġġeriment tiegħi: il-pensjoni hija strument tas-sostenibbilità fil-ħajja tal-mara, tal-persuna, tar-relazzjoni jew tal-familja li dik il-persuna tkun qiegħda fiha.

Fid-dinja fejn għada pitgħada jista' jkollok iktar persuni f'koabitazzjoni jew li jkunu żżewwġu aktar minn darba, inti jista' jiġrilek il-koinċidenza li raġel ikun ħallas il-pensjoni, imma sakemm jasal biex jirċievi l-pensjoni, ikun qiegħed ma' mara oħra għax ikun reġa' iżżewweġ.

F'dak il-każ, liema mara se tgawdi mill-benefiċċju li dak ir-raġel ikun ħallas għalih waqt li kien qed jaħdem?

CHRIS SAID: Dik diġà hija maħsuba fl-emendi li għamilna … (Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Però, il-liġi taħseb għal ċerti konsegwenzi u tagħmel sewwa.

Aħna nafu li bil-liġi tista' issir separazzjoni bonarja, imma anke f'separazzjoni li ma tkunx bonarja, il-mara xorta tieħu l-inqas li tista' tieħu minkejja li jkun hemm qbil.

Filwaqt li l-liġijiet ħasbu għal kull sitwazzjoni, fir-realtà xorta naraw ċerti nuqqasijiet li qegħdin joħolqu diffikultajiet finanzjarji, speċjalment fost in-nisa, għax huma n-nisa l-aktar li jbatu minn diffikultajiet finanzjarji.

Allura, li kieku aħna kellna nbiddlu l-ħsieb tagħna, mhux tant iktar fuq kif ikollna iktar nisa fid-dinja tax-xogħol, filwaqt li dik tibqa' prijorità, imma li naħsbu li jkollna pensjoni li tolqot lil kull mara.

L-irġiel awtomatikament kważi kollha huma suġġetti għall-ħlas tan-National Insurance jekk ma jagħżlux li ma jħallsuhiex.

Ma nafx għaliex, imma inti jista' jkollok nies li jkunu self-employed li jagħżlu li ma jħallsux il-bolla.

Dawn f'ħajjithom ħadd ma jiġri warajhom għalkemm ikunu qed jiksru l-liġi, imma jekk inti ma tħallasx, il-Gvern imbagħad mhux se jagħtik lura.

U b'hekk ikunu jridu jaħsbu għall-pensjoni tagħhom infushom.

Immaġina n-nisa ta' dawn in-nies kif se jaħsbu għal rashom jekk lanqas l-irġiel tagħhom ma jkunu ħasbu għalihom!

Mela allura, iżjed u iżjed, nissostanzja l-argument tiegħi fuq kemm jeħtieġ li jkollna sistema li kważi kważi timbotta u tixpruna lil kull mara sabiex ikollha sistema ta' pensjoni biex din tkun indipendenti mis-sostenn tal-parti l-oħra, hi x'inhi r-relazzjoni li qiegħda tgħix fiha.

Dak huwa punt li naħseb irridu nkomplu niżviluppawh fl-opinjoni tiegħi.

Xi ħaġa oħra importanti hija l-kultura tat-tfaddil.

Mas-sistema tal-bidla fil-pensjoni, jeħtieġ li jkollok servizzi oħra li jissostanzjaw is-sistema tad-dħul tal-Gvern fil-ħlas tan-National Insurance bil-first jew second pillar, tkun liema tkun.

U daqs kemm jeħtieġ li jkollna kultura ta' tfaddil, daqshekk ieħor irridu naraw kif se nżidu r-rata tal-fertilità.

Hawnhekk irid ikollna inizjattivi finanzjarji min-naħa tal-Gvern li jixprunaw it-tfaddil.

Issa, waħda mill-iktar sistemi ta' kif inti tfaddal hija billi tkun is-sid ta' darek.

Mela, f'kultura fejn il-Gvern għamel żmien jixpruna l-kultura sabiex dak li jkun jgħix bil-kera minflok jixtri d-dar tiegħu … Meta lanqas inti s-sid ta' darek, inti l-inqas ħaġa li tkun għamilt hu li tkun faddalt.

Filwaqt li jekk tkun sid ta' darek, inti tkun faddalt b'kemm tkun tiswa d-dar tiegħek.

Fiha nnfisha l-fatt li għandek id-dar tiegħek, inti għandek il-valur ta' kemm tiswa dik id-dar.

Mela naħseb li rridu nerġgħu nqajjmu l-kultura biex iktar nies ikunu sid ta' darhom, mingħajr ma noħolqu kontradizzjoni mal-inizjattivi li kien qed joħloq il-Gvern sabiex ikun hawn iktar kultura fejn in-nies jgħixu fil-kera wkoll.

Fl-aħħarnett, ngħid li aħna konna ddiskutejna wkoll kif jista' jkun hemm inizjattivi sabiex inżidu r-rata tal-fertilità.

U naħseb li huwa importanti li naħsbu fuq dawn l-affarijiet.

L-Onor.

ANTHONY ZAMMIT: Ministru, l-ewwelnett nirringrazzjak tal-kummenti tiegħek.

Ħadt gost li qed iddaħħal il-kunċett li għandna naħsbu issa għall-futur tal-pajjiż.

Dan huwa minnu għaliex jien dejjem ngħid li, fil-management, meta jkollok il-problemi, trid iddaħħal ideat ta' management li jikkonċernaw il-preżent, kif ukoll ideat li jaħsbu fit-tul, on a far more even longer period.

X'se jiġri ma tkunx taf, imma inti trid tkun ippreparat għal kull eventwalità.

Fil-fatt, hawnhekk issemma wkoll il-faqar relattiv u l-faqar reali.

Jien dejjem kont viċin in-nies, u dejjem kont u għadni nżur in-nies fid-djar tagħhom.

Fil-fatt, qed ninduna li l-faqar, kemm dak relattiv u kemm dak reali, qiegħed jiżdied, kemm fin-nies ta' ċertu età, jiġifieri dawk anzjani, u kemm fin-nies ta' età iżgħar.

Issemma l-konsumiżmu, u fil-fatt meta titkellem ma' nies ta' ċertu età, dawk li għandhom 'il fuq minn 60 sena, eċċ, tinduna li l-konsumiżmu ta' dik l-età jkun għadu ma daħalx daqs kemm daħal fin-nies ta' età iżgħar.

Għalhekk huwa importanti li minn issa naħsbu għall-effett ta' din l-idea tal-konsumiżmu li dieħla bil-mod il-mod fis-soċjetà Maltija.

Għandna bżonn nerġgħu ndaħħlu l-idea vera tat-tfaddil li kellu l-Malti, li kien dejjem moħħu biex jaħdem u jipprova jfaddal dak is-sold żejjed għal meta jkollu bżonn.

Hawnhekk l-Onor.

Vassallo tkellem ukoll fuq l-irwol tal-mara.

F'din is-soċjetà, qed ikollna tibdil fejn il-mara qiegħda dejjem tieħu iktar importanza fil-familja, mhux biss biex trabbi 'l uliedha, imma anke sabiex iġġib l-għixien għall-familja tagħha minħabba li l-familja m'għadhiex tista' issostni ruħha aktar minħabba ċerti żidiet bħalma huma l-għoli tal-ħajja.

L-irwol tal-missier tbiddel ukoll minn kif kien dahri.

Qabel il-missier kien imur jaħdem biex iġib il-flus għall-familja, u l-omm kienet tagħti kas tat-tfal.

Illum sar għandna x-sharing of responsibilities of the family, li jien naqbel ħafna miegħu, fejn il-missier mhux qiegħed hemmhekk biss biex imur jaħdem, imma għandu rwol importanti anke fl-edukazzjoni tat-tfal u fit-trobbija tagħhom.

Allura huwa importanti li nħallu d-deċiżjoni f'idejn il-mara stess sabiex tiddeċiedi hi jekk hijiex se tagħmel il-pass importanti biex tgħin finanzjarjament lill-familja tagħha, jew inkella hijiex se tibqa' tieħu ħsieb li trabbi lil uliedha.

Għandna wkoll nagħtuha kull possibilità lill-omm sabiex tagħmel it-tnejn f'daqqa.

Jiena niftakar li l-mara tad-dar fl-imgħoddi, apparti li kienet trabbi lill-familja, kienet ukoll tħit jew tagħmel xi affarijiet oħra li bihom kienet tgħin biex tgħajjex lill-familja tagħha.

Għalhekk huwa importanti li lill-mara nagħtuha din il-possibilità.

Il-mara mhijiex qiegħda hemm biex toqgħod quddiem il-forn, imma llum qiegħda tiggradwa u qiegħda żżid il-livell tal-edukazzjoni tagħha.

U allura tkun sfortuna jekk din tiddeċiedi li tmur hemmhekk biex trabbi l-familja u tibqa' hemmhekk quddiem il-forn.

Għandna nagħtuha kull possibilità sabiex tkun tista' tagħmel ix-xogħol mid-dar tagħha u b'hekk ittejjeb is-sitwazzjoni finanzjarja tal-familja tagħha.

Meta niġu għas-sid tad-dar, jiena ngħid li huwa tajjeb li jkollok idea tal-investiment tiegħek u li dak li tkun faddalt titfgħu biex tixtri l-proprjetà tiegħek: imma, fl-aħħar mill-aħħar, meta tasal għall-pensjoni tiegħek u tiġi dahrek mal-ħajt, inti mhux se tiekol il-ġebel!

Mela jrid ikun hemm dak is-sostenn finanzjarju wkoll.

Għalhekk huwa importanti li, bħalma għidt inti stess, minn issa nibdew indaħħlu l-idea fil-Maltin li telgħin dwar il-possibilità tat-third pillar pension.

Grazzi.

FREDERICK AZZOPARDI: L-ewwelnett, nixtieq jien ukoll nirringrazzja lill-Ministru tal-intervent tiegħu.

Minn dak li smajna, jidher biċ-ċar li ż-żmien qed jagħfas bil-kbir biex din ir-riforma ssir fl-inqas żmien possibbli.

Dan jaqbel ukoll ma' dak li ntqal mill-kelliema preċedenti.

Ministru, tista' tgħidilna ftit x'inhu jsir biex kemm jista' jkun jitnaqqas iż-żmien qabel ma jidħlu dawn ir-riformi?

Mela hawnhekk qed jingħad li m'għandniex noqgħodu nistennew li tgħaddi s-second pension qabel ma ndaħħlu u nintroduċu t-third pension.

Meta nitkellmu fuq il-Private Retirement Scheme, nafu li l-wegħda kienet li dawn jitħallsu mill-kumpaniji, fejn dak li jkun jingħata xi ftit mill-investiment li jkun għamel ma' din il-kumpanija meta jasal iż-żmien biex jirtira.

Imma, minħabba l-inċertezza ekonomika li għaddejja bħalissa fid-dinja, donnu li hawn ċertu biża' biex wieħed jinvesti f'kumpaniji privati.

Ma nafx jekk ir-rapport jieħux in konsiderazzjoni ta' dawn l-affarijiet?

THE CHAIRMAN: Konna semmejna xi ħaġa dwar li tiżdied ir-retirement age waqt li kellna d-diskussjoni, u konna sostnejna, bħala grupp, li jekk ikun hemm iż-żieda, din tkun volontarja.

Ma nafx jekk kienux dawk il-kummenti li konna qegħdin ngħaddu bħala Kumitat għall-Affarijiet Soċjali.

Fil-fatt insibu rakkomandazzjoni li l-età tal-irtirar titla' skont kemm tiżdied il-life expectancy tal-Maltin.

Ir-rapport jgħid li din tista' titla' sa 68 sena jekk il-life expectancy over the next 20, 25 years tkompli tiżdied, kif inhu mistenni li tagħmel.

Però din ma jaqbilx magħha l-Gvern.

Fil-fatt, anke fl-istrutturi tal-Unjoni Ewropea għamilniha ċara li aħna għandna mekkaniżmu f'postu biex l-età tal-irtirar tagħna titla' għal 65 sena gradwalment.

Fil-fatt, minn issa telgħet għal 62 sena, u matul is-snin li ġejjin se titla' ftit ftit għal 65 sena.

Dik hija l-pożizzjoni tagħna.

Aħna qed ngħidu li rridu nieħdu inizjattivi oħra biex nassiguraw pensjonijiet adegwati u sostenibbli, u dan għandna nagħmluh mhux billi nibqgħu ntellgħu l-età tal-irtirar.

Ovvjament, qed ngħidu li min, wara l-età tal-irtirar mandatorju, irid jibqa' jaħdem, jista' jibqa' jaħdem.

Anzi aħna rridu niffaċilitaw l-affarijiet biex dak li jkun jibqa' jaħdem, kif diġà għamilna u rridu nkomplu nagħmlu permezz ta' aktar inizjattivi.

Ngħaddi issa għal xi kummenti li għamel l-Onor.

Vassallo dwar il-kultura tat-tfaddil, xi ħaġa li tkellem fuqha wkoll l-Onor.

L-ewwel ħaġa hija l-edukazzjoni u t-tieni hija l-inċentivi.

Ir-rapport għandu rakkomandazzjonijiet dwar li jingħataw inċentivi fiskali lil min ifaddal, lil min jinvesti u lil min jaħseb f'pensjonijiet privati.

Din norbot magħha l-mistoqsija li għamel l-Onor.

Azzopardi, fejn il-Pension Group qed jgħid li mhux bilfors li t-third pillar tiġi wara li nkunu ntroduċejna s-second pillar.

U l-Gvern jaqbel ma' dan.

Però, li ġara hu li kieku mhux għax kellna dan ix-xenarju ta' kriżi ekonomika u finanzjarja madwarna, fejn ukoll ikkrollaw ċerti istituzzjonijiet finanzjarji li kienu jħaddmu dawn il-mekkaniżmi ta' tfaddil, kieku kien ikun iktar faċli li aħna nidħlu b'iktar aggressività biex indaħħlu dak li qed insejħulu t-third pillar f'pajjiżna.

Sfortunatament, ix-xenarju ma kienx addattat, imma żgur li jiġi żmien fil-qrib fejn ix-xenarju jkun addattat sabiex dawn jibdew bl-edukazzjoni u b'kampanji ta' informazzjoni, kif ukoll b'inċentivi li hemm bżonn li jingħataw min-naħa tal-Istat biex tidħol dik li nsejħulha t-third pillar pension, u allura l-investimenti privati f'pensjonijiet privati.

THE CHAIRMAN: Però, irridu nkunu ċerti li nkunu kapaċi li nafdaw lil dawn is-swieq biex ma jerġax jiġri dak li ġara ftit ilu …

CHRIS SAID: Irid ikun hemm is-serħan tal-moħħ.

ANTHONY ZAMMIT: Barra minn hekk, irid ikollok biżżejjed flus biex tinvesti hemmhekk!

Jekk tistaqsi lin-nies jgħidulek li m'għandhomx biżżejjed biex ifaddlu xi ħaġa!

CHRIS SAID: Fuq ir-rata ta' fertilità li semma l-Onor.

Vassallo, irrid ngħid li din il-kwestjoni qiegħda tiġi indirizzata wkoll.

Għalkemm jidher li fl-aħħar snin ma bqajniex neżlin f'din ir-rata, għamilna snin bir-rata tal-fertilità tagħna nieżla b'mod goff meta kkomparat ma' pajjiżi oħra.

Però issa kif se nżiduha?

Waħda mir-rakkomandazzjonijiet hija li jkollna dak il-famuż child rearing credit, fejn jekk inti għandek tarbija, fis-snin li tagħmel barra mix-xogħol sabiex tieħu ħsiebha xorta titħallaslek il-kreditu tan-National Insurance tiegħek.

Bir-riforma, inti għandek bżonn 40 sena ta' kontribuzzjonijiet tal-NI mħallsa.

Issa jekk ikollok tlitt itfal ...

ANTHONY ZAMMIT: Illum m'għandekx ċans!

CHRIS SAID: U j'alla kulħadd ikollu tlitt itfal jew aktar!

Ommi kellha 13 tfal!

CHRIS SAID: Insomma mhux daqshekk ilu, għax oħti ż-żgħira għad għandha 19-il sena.

Fil-fatt jien il-kbir!

Imma għenet żgur biex iżżid il-familja tagħna!

(Interruzzjonijiet)

Il-kwestjoni tar-rata tal-fertilità.

Jekk inti qed tistenna minn familja li jkollha żewġt itfal jew tlitt itfal, u din l-omm tagħmel sentejn, tliet snin barra għal kull tifel jew tifla li jkollha, se jkun diffiċli ħafna li tilħaq l-40 sena ta' kontribuzzjonijiet.

Mela hawnhekk il-Gvern irid jistudja sew ir-rakkomandazzjoni taċ-child rearing credit, fejn għal kull tifel jew tifla inti jkollok tant snin National Insurance mħallsa, anke jekk ma taħdimx!

Għal kull tifel jew tifla b'diżabilità, minflok tliet snin, inti tieħu sitt snin.

Hawnhekk qiegħed nagħti eżempji, għax fuq is-snin għad iridu jiġu studjati aktar fid-dettall.

Imma l-prinċipju hu li inti għandek bżonn input ikbar jekk ikollok tfal b'diżabilità.

Allura hemm x'jista' jagħmel l-Istat biex jgħin anke f'dan is-sens.

Allura rakkomandazzjoni 4 tar-rapport titkellem proprju fuq ir-rata ta' fertilità, u x'jista' jsir u x'inċentivi jistgħu jingħataw.

Waħda mill-inizjattivi li ħadna fir-riforma tal-2007 kienet dik li l-pensjonanti jingħataw ż-żieda kollha tal-COLA.

Dan fisser li, fl-aħħar erba' snin, il-pensjonijiet żdiedu b'€1,000 kull sena għax ingħatat il-COLA sħiħa, fejn qabel kienet tingħata żewġ terzi.

Issa jkun hemm min jargumenta x'se jsir fuq dawk is-snin kollha li kienu jieħdu biss żewġ terzi.

Ovvjament diffiċli li tmur lura u tagħti dawk ukoll, imma almenu minn ċertu żmien 'il quddiem qiegħda tingħata l-COLA kollha lill-pensjonanti.

Għandek ukoll iċ-child care, l-after school, il-flexitime u t-teleworking li kollha huma inċentivi kif tista' żżid il-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol.

Rakkomandazzjonijiet 11, 12 u 13 jitkellmu dwar dawn l-issues, u dawn se jidħlu taħt ir-responsabilità tal-active female participation.

Punt importanti li għamel l-Onor.

U iva, hawnhekk għandna bżonn ta' bidla fil-mentalità.

Fil-fatt, hemm rakkommandazzjoni proprju fuq hekk.

Jekk aħna rridu l-parteċipazzjoni tal-koppja fid-dinja tax-xogħol – u hawn qed nitkellem biss mil-lat ekonomiku biex aħna jkollna pensjonijiet adegwati u sostenibbli, imma hemm issues oħra – irridu naraw li jkun hemm l-edukazzjoni meħtieġa u tibdil fil-mentalità biex iż-żewġ partners jagħrfu l-bżonn li t-tnejn iridu jagħtu s-sehem tagħhom fit-trobbija tal-familja.

U proprju rakkomandazzjoni 15 titkellem fuq il-bżonn li jkollna l-equal sharing tar-responsabilitajiet familjari bejn il-mara u r-raġel.

Jekk aħna rridu nkomplu nimxu f'din id-direzzjoni ...

THE CHAIRMAN: Ministru, ippermettili nwaqqfek ftit.

Jekk lill-mara se nibqgħu ninkluduha biss fid-diskors tagħna bħala li trid tipparteċipa fid-dinja tax-xogħol dirett …

CHRIS SAID: Ma tkellimtx hekk jien.

Anzi għedt li għandna rakkomandazzjoni ċara li qiegħda tħares lejn iċ-child rearing credit.

THE CHAIRMAN: Imma għandi problema oħra.

Jien qed nipprova nġib għall-konsiderazzjoni tiegħek xi ħaġa li jidher li l-Kumitat ma ħasibx fuqha, u ċjoè fuq dawk in-nisa li ddeċidew li jibqgħu d-dar.

Inti għandek numru ta' nisa miżżewġa lil self employed, għandek nisa raħħala u nisa fil-biedja, li kollha qegħdin jaħdmu fin-negozju tal-familja tagħhom daqskemm qiegħed jaħdem ir-raġel tagħhom.

Imma ovvjament dawn ma jidhru mkien!

Jiena ngħid li persentaġġ kbir minn dawn in-nisa jidhru li mhumiex qegħdin fid-dinja tax-xogħol, mentri fir-realtà huma fid-dinja tax-xogħol.

Kif jista' jkollna sistema bħal dik tat-third pillar … ?

U allura lil din il-mara, anke jekk mhijiex direttament fid-dinja tax-xogħol, trid tara kif se ġġiegħlha tagħmel xi tip ta' tfaddil għall-pensjoni tagħha.

Huwa importanti li jkollna din is-sistema biex ma tħallihiex dipendenti fuq is-sieħeb tagħha jew fuq xi ħadd ieħor!

CHRIS SAID: Hemm rakkomandazzjoni 5.

THE CHAIRMAN: Il-mara tkun iktar awtonoma u sostenibbli fiha nnfisha.

CHRIS SAID: Hemm rakkomandazzjoni fejn jidħlu dan it-tip ta' xogħolijiet, kif spjegajt, fejn l-esperjenza ta' mara li tkun self-employed tista' tiġi meqjusa li qiegħda fid-dinja tax-xogħol.

L-importanti għal dik il-mara hu li jkollha l-kontribuzzjonijiet soċjali tagħha mħallsin minnha stess, jew inkella b'xi mod jew ieħor ikun ħallashomlha xi ħadd, biex hekk tiġi assigurata li jkollha pensjoni adegwata meta tiġi għall-età tal-irtirar.

Rigward il-private retirement schemes, li diġà għamilt riferenza għalihom, irrid ngħid li dawn huma mezz ieħor ta' kif – biex niġi għall-kwestjoni li semma l-Onor.

Azzopardi – tħeġġeġ lin-nies biex imorru għal dik li nsejħulha t-third pillar.

Din tkun over and above l-pensjoni tiegħek u b'hekk, meta tirtira, minbarra l-pensjoni tal-Istat, li tkun ħallast għaliha permezz tal-kontribuzzjonijiet soċjali, ikollok dħul ieħor li ġej minn investiment privat li tkun għamilt inti.

Kull tip ta' investiment jgħodd, imma aħna qed nieħdu tip wieħed minnhom, li huwa l-private investment schemes.

Issa x'inċentivi se tagħmel biex tħajjar lin-nies sabiex jagħmlu dawn it-tip ta' private investment schemes matul ħajjithom?

L-ewwel ħaġa, billi tgħidilhom x'inhuwa l-vantaġġ tagħhom, imma aktar minn hekk, billi jkollhom inċentivi fiskali.

Dawk huma wħud mir-rakkomandazzjonijiet li ħarġu bihom il-Working Group.

CARMELO ABELA: Dwar ir-rakkomandazzjonijiet tal-Working Group, f'liema stadju wasal il-Gvern sabiex issa jgħaddi għall-implimentazzjoni ta' dawn ir-rakkomandazzjonijiet?

CHRIS SAID: Għandna 55 rakkomandazzjoni, u issa l-Working Group għalaq ix-xogħol tiegħu.

Kif spjegajt fil-bidu, dan huwa proċess twil; morna għand l-MCESD li, min-naħa tagħhom, reġgħu tawna lura l-feedback tagħhom.

Il-Gvern issa miexi sabiex jattwa dawk ir-rakkomandazzjonijiet li hemm qbil fuqhom.

Hemm rakkomandazzjonijiet li m'għandniex qbil fuqhom, lanqas mal-imsieħba soċjali, u allura hemmhekk se nkomplu niddiskutu sabiex nipprovaw naslu għal qbil.

Għalina din hija riforma kruċjali għas-snin li ġejjin u li, jekk ma nieħdux il-passi meħtieġa fix-xhur u fis-snin li ġejjin, nafu nkunu tard wisq biex imbagħad nagħmlu xi ħaġa.

Għalhekk qegħdin nimxu fuq dan il-binarju, li fejn għandna qbil immexxu.

Diġà tajt lista ta' rakkomandazzjonijiet li attwajna; hemm oħrajn li trid tittieħed deċiżjoni minn naħa fiskali, jiġifieri jirrikjedu ammont ta' flus u li allura jkollhom jidħlu matul iż-żmien skont dak li jippermetti l-Budget tal-pajjiż.

Hemm ukoll kunċetti li għad m'hemmx qbil fuqhom.

Pereżempju, l-iktar kunċett importanti li għad m'hemmx qbil fuqu – u allura l-Gvern mhux se jattwah qabel jiddiskuti ħafna iktar mal-partijiet kollha nvoluti, inkluż l-Oppożizzjoni, il-partiti politiċi, l-imsieħba soċjali u s-soċjetà ċivili – huwa l-introduzzjoni tas-second pillar, fejn ikollok kontribuzzjoni oħra mandatorja, li bla dubju ta' xejn din timporta fuq min iħaddem, timporta fuq il-ħaddiem u fuq il-pajjiż kollu.

Biex naslu għal din ir-rakkomandazzjoni hemm rakkomandazzjoni oħra li tgħid li l-età tal-pensjoni għandha titla' skont il-longevity tal-Maltin u l-Għawdxin.

U allura, jekk tkompli tiżdied il-life expectancy tal-Maltin u l-Għawdxin, kif inhuwa pproġettat li tagħmel, l-età tal-pensjoni titla' għal 66, 67 u 68 sena!

Bħala Gvern m'aħniex naqblu ma' dik ir-rakkomandazzjoni tal-Pensions Working Group.

Ejja nattwaw ir-rakkomandazzjonijiet l-oħra li jistgħu jwassluna xorta waħda sabiex inżidu l-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol, li nżidu l-parteċipazzjoni tal-pensjonanti fid-dinja tax-xogħol, li nżidu r-rata tal-fertilità u li nżidu kemm jista' jkun in-numru ta' ħaddiema f'pajjiżna biex allura jkun hemm aktar nies li qed jikkontribwixxu.

Għalhekk, biex nikkonkludi, aħna qegħdin immexxu fuq dak li hemm kunsens dwaru biex ma nitilfux żmien.

Issa fejn għad m'għandniex qbil, u fejn hemm diverġenzi li mhumiex żgħar fuq ċerti rakkomandazzjonijiet, aħna se nkomplu niddiskutu mal-partijiet kollha nvoluti biex nifhmu aħjar x'nistgħu nagħmlu jekk ma mmorrux għal dawn ir-rakkomandazzjonijiet.

Għax jekk dawn ir-rakkomandazzjonijiet m'hemmx bżonnhom bilfors, forsi hemm xi inizjattivi oħra li nistgħu nieħdu.

CARMELO ABELA: Hawnhekk aħna għandna 55 rakkomandazzjoni: jista' l-Kumitat ikollu rapport żgħir ta' xi twettaq minnhom u fejn hemm diverġenzi?

CHRIS SAID: Mela, intom għandkom summary, però imbagħad ...

CARMELO ABELA: Imma jekk, pereżempju, dak li hemm qbil fuqu qed jiġi implimentat, ikollna speċi ta' aġġornament fuq ir-rakkomandazzjonijiet.

Dik waħda.

Issa inti semmejt ukoll il-longevity u li tkompli tiżdied l-età tal-pensjoni.

Il-Gvern qisu kommess mal-Unjoni Ewropea fuqha din, għaliex f'rapport minnhom rajna anke l-firma tal-Gvern fuqha.

CHRIS SAID: Anzi bil-maqlub.

Fuq il-country specific recommendations, kien hemm żewġ issues li ma qbilniex fuqhom: it-tneħħija tal-COLA, fejn aħna qed insostnu li l-COLA għandna nżommuha, u t-tieni waħda li nirrevedu l-età tal-pensjoni, fejn aħna bqajna ngħidu li aħna ma rridux ngħolluha.

Malta għamlet riserva fuq dawn it-tnejn, u jien kont preżenti fid-diskussjonijiet tal-EPSCO, fejn hemmhekk għamilna l-pożizzjoni ta' Malta ċara.

Aħna qed ngħidu li f'pajjiżna għamilna riforma fl-2007, riforma li kellha qbil wiesa' u li se nkomplu naħdmu fuqha.

F'dan il-mument, żgur naħsbu li din qiegħda tagħtina l-aħjar riżultati possibbli, u għalhekk m'għandniex l-intenzjoni li ngħollu l-età tal-pensjoni, imma se naħdmu fuq inizjattivi oħra, fosthom billi nżidu l-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol, billi nżidu l-parteċipazzjoni tal-anzjani fid-dinja tax-xogħol, kif ukoll billi nżidu inċentivi oħra sabiex nassiguraw li n-nies li jaħdmu f'pajjiżna u li allura qegħdin jikkontribwixxu, ikomplu jiżdiedu biex nassiguraw li jkollna pensjonijiet adegwati.

Issa, x'jiġri 30 sena oħra ma naħsibx li se nkunu hawnhekk biex narawh.

CARMELO ABELA: Jekk jibqgħu l-affarijiet kif inhuma, jien inkun bil-pensjoni.

ANTHONY ZAMMIT: F'Ġunju tal-2011, meta l-Prim Ministru Gonzi kien qiegħed Brussell u qamet din il-kwestjoni, huwa ta x'jifhem li qed jaqbel!

ANTHONY ZAMMIT: Hekk kienet, imma!

CHRIS SAID: Meta Malta ġiet biex titkellem fuq l-SCRs, inkluż fis-Summit, il-pożizzjoni tagħha kienet ċara li aħna ma naqblux maż-żieda tal-età tal-pensjoni.

Fuq żewġ issues ma qbilniex, u dawn qegħdin dokumentati fid-dokument finali.

Fl-aħħarnett, nixtieq nirringrazzjakom talli tajtuni din l-opportunità, u ma nsib l-ebda diffikultà sabiex nerġa' niġi hawnhekk jekk tridu li nkomplu niddiskutu dan is-suġġett.

THE CHAIRMAN: Hawn xi aġġornament partikolari fejn wasal …

Jista' jkun li dak ilu ftit għax ilna daqsxejn li bagħatnih hawnhekk.

Irrid nirringrazzja wkoll lill-membri tal-Pensions' Working Group għaliex għamlu biċċa xogħol eċċezzjonali.

Ħadmu ħafna fuqu u għamlu rapport professjonali ħafna.

Issa mhux bilfors li kulħadd jaqbel ma' kollox, kif wara kollox anke l-Gvern mhux qed jaqbel ma' ċerti affarijiet.

Imma, b'mod ġenerali, fuq ħafna mir-rakkomandazzjonijiet hemm qbil fuqhom, mentri fuq oħrajn għad irridu nkomplu nfittxu fil-fond biex nilħqu kunsens.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Naġġorna din il-laqgħa għal data oħra li tiġi kkomunikata lilkom aktar 'il quddiem.

Nirringrazzjakom.

Fit-8.15 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 141

It-Tlieta, 16 ta' Ottubru, 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-19.00 p.m.

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat, ippresieda.

Frederick Azzopardi u l-Onor.

Ċensu Galea (sostitut).

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Iċ-Chairman informa lill-Kumitat li kien irċieva din il-korrispondenza:

Dok 180 Ittra datata 20 ta' Lulju, 2012 mingħand il-Ministru Chris Said dwar il-ħatra ta' Ms Miriam Muscat fil-Malta Council for the Voluntary Sector wara r-riżenja minn din il-kariga tas-Sur Reuben Buttigieg.

Dok 181 Email datata 16 ta' Ottubru, 2012 mingħand Mr David McKenna President Victim Support Europe, fejn qed jistieden liċ-Chairman l-Onor.

Edwin Vassallo għall-konferenza "Putting victims' rights into practise" li se ssir fil-Parlament Ewropew fis-26 ta' Novembru.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 139 li saret nhar It-Tlieta, 10 ta' Lulju, 2012 ġew konfermati, u

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 140 li saret nhar l-Erbgħa, 11 ta' Lulju, 2012 ġew konfermati.

SUĠĠERIMENT

L-Onor.

Carmelo Abela ssuġġerixxa lill-Kumitat li għandha terġa' issir laqgħa oħra dwar l-issue ta' Paceville.

Fil-fatt persuni interessati f'dan is-suġġett avviċinaw lill-Onor.

Carmelo Abela sabiex issir tali laqgħa fil-kumitat wara li dan is-suġġett ġie diskuss bejnithom fil-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan.

Ikun tajjeb li għal din il-laqgħa jiġu mistiedna wkoll persuni li ma kienux preżenti fil-laqgħat preċedenti ħalli jkunu jistgħu jagħtu l-veduti tagħhom.

Il-Kumitat qabel ma' dan is-suġġeriment u ċ-Chairman talab lill-Onor.

Carmelo Abela sabiex jagħtih lista tal-kelliema interessati li jiġu għal din il-laqgħa.

Wara l-membri tal-kumitat għamlu l-mistoqsijiet tagħhom lill-Ministru.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fit-20.15 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 142

It-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2012

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2012 fil-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Preżentazzjoni mill-Kumitat Nazzjonali responsabbli mis-sena Ewropea 2012 f'Malta ddedikata lill-Anzjanità Attiva u s-Solidarjetà bejn il-Ġenerazzjonijiet.

Affarijiet oħra.


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-familja

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 12

It-Tlieta, 30 ta' Ottubru 2012 fis-7:00pm

L-Onor Jean Pierre Farrugia, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet tal-Familja, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2012 fis-7:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Konferma tal-Minuti.

Il-Familja tar-Refuġjat f'Pajjiżna.

Diskussjoni ta' Mons Philip Calleja.

Affarijiet oħra.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET tal-Familja

LAQGĦA NRU 11

It-Tlieta, 30 ta' Ottubru, 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet tal-Familja ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:35 p.m.

L-Onor Jean Pierre Farrugia, President tal-Kumitat, ippresieda.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nr.

11, li saret nhar it-Tlieta 9 ta' Ottubru 2012, ġew konfermati.

Il-Familja tar-Refuġjat f'Pajjiżna

Il-Kumitat stieden lill-Mons Philip Calleja, President tal-Kummissjoni Emigranti, biex jagħti preżentazzjoni dwar is-suġġett.

Mons Calleja ċċirkola lill-Kumitat:

Dokument 14 – Problemi reali li jeħtieġu soluzzjonijiet prattiċi

Mons Calleja beda l-introduzzjoni tiegħu billi ta rendikont lill-Kumitat tan-numru tar-refuġjati li applikaw għal-status ta' refuġjat, minn meta nfetaħ l-Uffiċċju tal-Kummissarju tar-Refuġjati f'Malta.

Huwa kompla billi ta spjegazzjoni dettaljata dwar kif ir-refuġjat li jkunu Malta jiġu kklassifikati.

Mons Calleja fisser il-preokkupazzjoni tar-refuġjati li ilhom jgħixu Malta s-snin, u wera x-xewqa li l-Gvern Malti jikkonsidra l-possibbiltà li dawn ir-refuġjati jingħataw temporary humanitarian protection, biex ikunu jistgħu jaħdmu regolari kif ukoll isiefru.

Mons Calleja wera x-xewqa wkoll li ċ-ċittadinanza lir-refuġjati tingħata wara ħames snin, minflok wara għaxar snin.

Huwa fisser li b'dan il-mod refuġjat ikun jista' jitlaq minn Malta flimkien mal-familja tiegħu.

Wara kien hemm diskussjoni fejn fost l-oħrajn ġie diskuss jekk ir-refuġjati u t-tfal tagħhom għandhomx dritt għall-passaport Malti, il-ħlas għal-benefiċċju soċjali, ix-xogħol bla permess li jingħata lir-refuġjat, ir-reġistrazzjoni tat-twelid tat-tfal, u n-nazzjonalità ta' ulied ir-refuġjati li jitwieldu Malta

Kien hemm preżenti wkoll Fr Alfred Vella, Direttur tal-Kumissjoni Emigranti.

Fid-9:05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha titħabbar iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT