KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 5

L-Erbgħa, 15 ta' Jannar, 2014

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 5

L-Erbgħa, 15 ta' Jannar, 2014

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:40 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 4 li saret fit-30 ta' Ottubru, 2013 ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Silvio Schembri): Nistgħu ngħaddu għall-ewwel item fuq l-aġenda li huwa "Central Bank of Malta's conclusions on lending rates by banks in Malta," preżentazzjoni mill-Gvernatur tal-Bank Ċentrali ta' Malta, il-Prof.

Nistieden lilu u liż-żewġ Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta biex jingħaqdu magħna mal-mejda.

Qabelxejn nixtieq nirringrazzja lilek, Prof. Bonnici, u liż-żewġ Deputati Gvernaturi, is-Sur Alfred DeMarco u s-Sur Alexander Demarco, kif ukoll lill-kumplament tad-delegazzjoni mill-Bank Ċentrali, delegazzjoni pjuttost kbira u allura nuru wkoll apprezzament akbar min-naħa tagħna.

Nawgura lis-Sur Alexander Demarco għall-kariga l-ġdida tiegħu li għadha kemm tħabbret ilbieraħ.

Naħseb li m'għandniex għalfejn nitilfu aktar ħin u nistgħu nibdew mill-ewwel bil-preżentazzjoni.

Prof. Bonnici, tista' tibda bil-preżentazzjoni u mbagħad il-mistoqsijiet inkunu nistgħu neħduhom f'daqqa wara l-preżentazzjoni ħalli tkun tista' tirrispondi.

JOSEF BONNICI (Gvernatur tal-Bank Ċentrali): Grazzi.

Din hija forma ta' preżentazzjoni li ppreżentajt parti minnha fil-policy speech li għamilt fl-Institute of Financial Services tard is-sena li għaddiet.

Ilni għaddej b'diskussjonijiet mal-banek fuq diversi punti.

Kemm il-Bank Ċentrali kif ukoll l-MFSA niltaqgħu b'mod regolari mal-Malta Bankers Association u ta' spiss ikollna skambju ta' ideat dwar diversi kwestjonijiet, inkluż dan li se ngħid illum.

Wieħed mill-aspetti li huma relevanti ħafna għall-ekonomija huwa l-abilità li jkollok finanzjament tas-sistema ekonomika għax mingħajr finanzjament malajr ikollok ċertu tnaqqis jew inkella restrizzjoni għat-tkattir ekonomiku.

Jekk wieħed iħares lejn iċ-chart li turi r-rati tal-imgħax jinnota – u hawnhekk qed niffokaw fuq dawk ta' inqas minn €1 miljun u primarjament qed nirreferu għall-core banks, jiġifieri għall-BOV, l-HSBC, l-APS, il-Lombard Bank u l-Banif Bank li huma l-core banks fis-sens li l-bulk tad-depożiti tal-Maltin qegħdin hemmhekk u s-self li jsir lill-ekonomija jsir minnhom għax is-settur internazzjonali mhuwiex daqshekk linked mas-sistema ekonomika – li r-rata tal-imgħax li hija applikata għan-Non-Financial Corporations (NFCs) Maltin hija on the high side.

Fil-fatt, hija l-ħames l-ogħla f'din iċ-chart u hija well above the Euro Zone average.

Ta' min jinnota wkoll li pajjiżi bħal Spanja u l-Italja, li għandhom stressed economies, għandhom rati inqas minn dawk ta' Malta.

Dan joħroġ bl-aktar mod ċar u interessanti l-fatt li l-Lussemburgu, li bħala daqs huwa simili tagħna, għandu l-inqas rata f'din it-tabella.

Chart oħra li hija relevanti ħafna hija dwar l-Main Refinancing Operations (MRO) rate li tistabbilixxi l-ECB.

Din hija r-rata li l-banek jistgħu jissellfu biha jekk ikollhom bżonn u allura hija tieqa minn fejn is-sistema bankarja jista' jkollha aċċess għal fondi billi tpoġġi colateral – bħall-bonds tal-Gvern jekk trid – u tkun tista' tissellef.

Hawnhekk wieħed jista' jara kif ir-rata mill-2008 naqset maż-żmien filwaqt li l-NFCs lending rates baqgħu elevati.

Fejn il-gap kien ta' madwar 2.8% fl-2008/2009, issa qiegħed madwar 4.8%.

Jiġifieri huwa ċar li r-rata li l-banek jiċċarġjaw lill-kumpaniji, speċjalment dawk ta' daqs żgħir għax qegħdin nitkellmu fuq NFCs li l-parti l-kbira tagħhom huma SMEs, ma nbidlitx wisq mill-2009 ʼl hawn.

F'din iċ-chart aħna daħħalna wkoll l-ammont tal-Lussemburgu u interessanti l-fatt li l-Lussemburgu segwa l-MRO rate tagħna b'mod pjuttost relevanti, meta niżlet niżlet u l-gap bejn it-tnejn baqa' kważi l-istess.

Chart oħra turi r-rata tal-imgħax f'setturi differenti u l-aktar rata għolja hija fil-kostruzzjoni.

Fil-fatt, ix-share tas-settur tal-kostruzzjoni hija madwar 5.5% imma għandu l-aktar rata għolja.

Jekk wieħed iħares lejn ir-rati l-oħrajn isib li l-inqas li hawn f'din it-tabella huma tas-settur tal-information and communication u mbagħad tas-settur tal-financial and insurance activities imma r-rati tar-Real Estate activities, tal-Wholesale & Retail, tal-Professional, Scientific & Technical u tal-Accomodation & Food u tal-Manufacturing huma pjuttost ogħla minn 5.2%, 5.3%.

Ir-rata tas-settur tal-Accomodation & Food, li jikkomprendi l-lukandi, u tas-settur tal-Manifattura mhijiex wisq inqas minn dik tal-kostruzzjoni.

Dan huwa punt interessanti li ħafna drabi ma jkunx daqshekk apprezzat.

Issa għandi żewġ charts oħra, waħda fuq id-deposits u waħda fuq il-loans.

L-ewwel chart qed turi d-deposit rates tal-Euro area u d-deposit rates tal-core banks ta' Malta.

Fl-aħħar ftit tal-2003 wieħed jista' jara li l-gap infetaħ ftit, jiġifieri d-deposit rates tal-Euro area naqsu ftit, imma by and large wieħed jista' jikkonkludi li d-deposit rates tagħna huma pjuttost in line ma' dawk li nsibu fil-Euro area.

Għall-kuntrarju, fil-loans is-sitwazzjoni tidher li hija differenti.

Il-loans fil-Euro area ħadu triq differenti u kien hemm gap persistenti, speċjalment fl-aħħar snin.

Forsi wieħed irid jipprova jesplora x'inhi l-ġustifikazzjoni tiegħu dan il-gap.

Issa għandi chart oħra li tkompli fuq l-istess tema u turi l-interest rate margins.

Hawnhekk qegħdin nieħdu d-differenza bejn il-lending u l-borrowing.

Ir-rata għall-Euro area qiegħda taħt it-2% u dik ta' Malta qiegħda fluctuating bejn it-3%.

Fir-rigward tal-loans – hawnhekk ukoll we are dealing with loans up to €1 million – għandna l-istess ħaġa imma minflok ħadna l-average tal-Euro area ħadna r-rati ta' pajjiżna u ta' tliet pajjiżi oħra biss, il-Belġju, l-Awstrija u l-Finlandja.

Dawn mhumiex pajjiżi kbar iżda wieħed jista' jara kif ir-rata ta' Malta hija pjuttost ogħla.

(Interruzzjonijiet)

TONIO FENECH: Kien hemm xi raġuni għaliex għażiltu dawn it-tlieta?

JOSEF BONNICI: Biex ma nagħmlux ħafna linji.

Stajna daħħalna l-Lussemburgu wkoll u ma kenitx se tagħmel wisq differenza però ma tridx tinkludi pajjiżi kbar u ngħidilkom il-verità pprovajt nevita l-pajjiżi stressed għaliex pajjiż stressed nifhem għaliex ikollu rata aktar għolja u fil-fatt l-Awstrija u l-Belġju mhumiex stressed.

Hemm min jargumenta li l-banek tagħna għandhom kompetizzjoni – speċjalment il-core banks – minn banek li qegħdin jiġbru l-flus u jinvestu barra.

Dawn qegħdin dejjem joffru rata ta' imgħax aktar għolja u allura l-core banks iridu jibqgħu f'kompetizzjoni magħhom.

Issa meta wieħed iħares lejn iċ-chart dwar id-deposit funding isib li l-bulk tas-savings qiegħed fil-core banks, in-non-core banks l-aktar li ppenetraw huwa fid-depożiti li huma over three years.

Dan ifisser li fl-over three years il-core banks għandhom aktar kompetizzjoni imma fl-areas l-oħra għandhom il-bulk tad-depożiti f'pajjiżna.

Veru li hemm l-argument tal-kompetizzjoni u allura l-argument li jridu jżommu r-rati daqsxejn aktar għoljin minħabba li għandhom din il-kompetizzjoni imma forsi din qed turi li dak l-argument mhuwiex daqshekk b'saħħtu fiċ-ċirkostanzi tal-lum.

Għaliex għandna ninkwetaw fuq kif qed jiżviluppaw iċ-ċirkostanzi?

Waħda mill-issues li ħarġet dan l-aħħar hija dwar it-tkabbir fil-lending tal-banek.

Jekk wieħed iħares lejn il-growth in bank lending jara li it's been on a declining path since 2009 u issa wasal għal zero growth u fiċ-chart li jmiss din se niftaħha in the various sectors.

Veru li r-rata tal-Euro area hija negattiva imma l-verità hi li din hija l-ewwel darba f'ħafna snin li l-growth fil-credit qiegħed joqrob rata ta' żero.

THE CHAIRMAN: Meta tgħid growth jiġifieri year on year?

Jekk tqabbel iż-żieda fil-growth fl-aħħar tal-2013 mas-sena ta' qabel issib li huwa żero.

Veru li dan qed jidher negattiv imma huwa negattiv minħabba l-istressed countries, jiġifieri l-Greċja, Spanja, Ċipru, il-Portugall, l-Italja u l-Irlanda.

L-average growth tal-pajjiżi unstressed, fosthom il-Ġermanja, l-Olanda u s-Slovenja, aħna ġieli konna ħafna ogħla minnu imma bħalissa qegħdin taħtu.

Din il-kwestjoni hija of some concern għaliex in-nuqqas ta' growth in lending jista' jaffettwa t-tkabbir tal-ekonomija.

Issa għandna chart oħra li tħares lejn growth in loans to NFCs in Malta.

Hawnhekk ukoll morna fin-negattiv u fil-fatt, fl-2013 lħaqna ċ-ċifra ta' -10%.

Hemm diversi kategoriji ta' kumpaniji u ċ-chart li jmiss taqsam dan bejn il-kostruzzjoni u setturi oħra ewlenin.

Wieħed jifhem għaliex fil-kostruzzjoni l-growth niżlet.

Fil-fatt, jekk wieħed iħares lejn in-non-performing loans tal-banek isib li l-bulk qegħdin fil-kostruzzjoni u allura qegħdin isellfu inqas lill-kostruzzjoni però hawnhekk ma rridux ngħidu mortgages, hawnhekk qed ngħidu kostruzzjoni għal business property development.

Madankollu jekk wieħed jara the other sectors, jiġiferi l-bqija tal-kumpaniji fl-kummerċ, isib li wkoll qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-growth huwa negattiv.

Argument ieħor li ġieli jintuża huwa li dan qed ikun negattiv għax id-domanda tal-loans hija batuta u jeżisti dan l-element.

Meta l-ekonomiji inġenerali ma jkunux qed jikbru ħafna, l-investiment ikun inqas u allura jkollok inqas domanda għall-investiment.

Din iċ-chart hija bbażata fuq bank lending survey fejn kienu qegħdin jistaqsu jekk id-domanda tal-loans kenitx qed tiżdied jew tonqos.

Hawnhekk wieħed jista' jara li lejn l-aħħar tal-2013 kien hemm increase.

Li kieku kien d-domanda kienet negattiva kont ngħid li hemm element bħalma kien hemm f'postijiet oħra, pereżempju fl-2012 wieħed jista' jgħid li d-domanda għal-loans kienet fjakka, però hawnhekk ma jidhirx li huwa l-każ.

Sadanittant kien hemm ukoll ir-riżultat interessanti tal-BOV.

Meta ħareġ il-programm JEREMIE dan ittieħed kollu u kellu jiġi estiż.

U dak huwa suċċess u juri li there is some demand.

Jiġifieri mhix kwestjoni li d-domanda hija fjakka u għalhekk mhux qegħdin isellfu.

Argument ieħor li kultant jintuża huwa li forsi d-dejn tas-settur privat huwa għoli ħafna u qed ikollna correction.

Iċ-chart li jmiss veru turi li għanda 150% tal-GDP private debt imma dan huwa simili għall-medja tal-Unjoni Ewropea.

Għalhekk, u anke minn surveys oħra li saru dwar il-ġid tal-households, ma jidhrix li għandna households li tant huma midjunin li għandna problema.

Niġi issa għall-argument dwar ir-return tal-banek; il-profitti.

Hawnhekk wieħed jista' juża żewġ miżuri.

L-ewwel nett għandna r-return on assets u Malta hija t-tieni wara l-Estonja li għandha l-ogħla return on assets.

Naturalment il-pajjiżi stressed bħal Ċipru, is-Slovenja, il-Portugall, l-Irlanda u sa ċertu punt anke l-Italja, qegħdin at the other end of the scale għax dawn ikollhom ipattu għall-bad loans li jkunu għamlu u allura jkunu qegħdin jassorbu ħafna losses u r-return on assets ikun negattiv ukoll.

Fiċ-chart li jmiss għandna ċifra impressjonanti ħafna.

Ir-return on equity – jiġiferi r-return on investments mix-shareholders – ta' pajjiżna hija l-ogħla.

Jista' jkun li hawn tendenza li ma jkunx hemm equity biżżejjed, is-soltu storja, u dan jolqot xi ftit anke lill-banek li forsi jridu jsaħħu, – għax jiżdied id-denominator, ir-return on equity – jiġiferi jekk ikun hemm aktar shareholders funds jissaħħu aktar.

Fil-fatt aħna ilna żmien – u anke l-predeċessur tiegħi s-Sur Michael Bonello – nagħtu l-parir li l-banek għandhom jagħmlu aktar provisions, għandhom iqassmu inqas profitti u jsaħħu aktar il-bażi kapitali tagħhom imma in any case, ir-return on profits qiegħed ʼl fuq minn 20% and that is pretty healthy.

Fl-asset quality review dawn l-affarijiet huma pożittivi u se jgħinu lis-sistema.

Mela l-konklużjonijiet tagħna huma dawn li ġejjin.

L-ewwel nett ir-rati tal-imgħax fuq il-loans to NFCs huma ogħla mill-medja tal-Euro area u ma jidhirx li dawn huma ġustifikati minħabba xi differenzi fid-deposit rates anzi, pjuttost jidhru in line ma' dawk ta' pajjiżi oħra tal-Euro area.

Il-margins fuq l-NFC loans jidhru ʼl fuq minn dawk tal-Euro area.

Il-credit growth f'Malta naqas u laħaq iż-żero u anke jekk wieħed ineħħi s-settur tal-kostruzzjoni, it-tkabbir tal-credit xorta huwa baxx ħafna, fil-fatt overall qiegħed -10%.

L-evidenza mill-bank lending survey ma tissapportjax it-teżi li hemm xi slowdown fid-domanda għall-credit.

Il-profitabilità tal-banek turi li hemm lok biex il-lending rates ikunu aktar baxxi u aħna ilna għaddejjin b'diskussjonijiet f'dan ir-rigward.

Il-BOV iċċaqlaq xi ftit u jista' jkun ikun hemm xi ċaqliq xi mkien ieħor imma forsi hemm skop fejn ikun hemm aktar.

Wieħed jista' jgħid li Malta tant għandna excess liquidity li ma naċċessawx l-ECB funds u allura meta tonqos l-MRO rate tal-ECB dawn ma jraħħsuhx.

Min-naħa l-oħra, il-Lussemburgu, li wkoll għandhom ħafna likwidità, ir-rati tagħhom jinżlu b'mod konsistenti kif rajna f'waħda miċ-charts, probabbli għax hemm aktar kompetizzjoni minħabba li għandhom il-Ġermanja, il-Belġju, u l-Franza madwarhom però r-rati tagħhom jorħsu.

L-ECB qed jagħti forward guidance u wieħed jrid jieħu kont tiegħu.

Fl-aħħar press conference Mario Draghi qal li r-rati mhumiex se jitilgħu qabel ma jkunu żguri li l-ekonomija qed terġa' tibda tikber b'ritmu sostenibbli u qawwi.

Jiġifieri s-sitwazzjoni hija li hemm xi jsir u huwa importanti li l-banek tagħna jaraw aktar medium to long term.

Dejjem se jkun hemm id-dilemma bejn maximising shareholders returns against supporting further growth which increases returns in the future u jien nifhem li din is-sena l-banek għandhom ħafna sfidi bħal, pereżempju, l-Asset Quality Review.

Kif tafu f'Jannar tas-sena li għaddiet twaqqaf Joint Financial Stability Board u issa qiegħed fil-liġi tas-Central Bank u aħna f'dan il-Bord kellna diskussjonijiet biex insaħħu l-buffers tal-banek.

Fil-fatt, fl-aħħar ta' Diċembru ġiet riveduta l-banking rule nru 9 li tipprovdi kif il-banek għandhom jittrattaw aħjar fin-non-performing loans b'aktar evalwazzjonijiet spissi u billi jipprovdu ċerti buffers fejn ikun il-każ u b'hekk isaħħu l-pożizzjoni tagħhom għax din kienet parti mill-kritika li għamlu l-IMF u l-Kummissjoni dwar il-banek tagħna, ċjoè li mhux qed jagħmlu provisions biżżejjed għal meta jkollhom loans li jkunu non-performing.

Veru l-banek għandhom dawn l-isfidi imma naħseb li jridu jżommu wkoll mal-punt li l-ekonomija tagħna trid tikber u biex tikber trid tiġi ffinanzjata u dan jirrikjedi li wieħed inaqqas il-cost tal-borrowing biex b'hekk inaqqas il-piż li jiffaċċjaw il-businesses tagħna u allura jkunu aktar kompetittivi mal-counterparts tagħhom li għandhom costs of credit li jidhru li huma inqas.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna tal-preżentazzjoni tiegħek u talli żammejt mal-ħin.

Ngħaddu għal round ta' mistoqsijiet u rimarki u mbagħad tkun tista' tirrispondihom kollha f'daqqa.

L-Onor.

TONIO FENECH: L-ewwel nett nirringrazzjak tal-preżentazzjoni dettaljata li tajtna dwar is-sitwazzjoni, kif qed jaraha l-Bank Ċentrali, f'dik li hija d-domanda u dawk li huma realtajiet tas-settur bankarju f'pajjiżna.

Wieħed irid jirrikonoxxi li s-settur bankarju huwa b'saħħtu.

Naħseb li dan huwa pożittiv, anke għaliex għen biex l-ekonomija tagħna baqgħet stabbli anke meta pajjiżi oħrajn kienu fi kriżijiet ikbar.

Ħafna kienu jgħidu għaliex il-banek kienu dejjem konservattivi u dan iwassalni għall-mistoqsija tiegħi.

Kif qed tara l-banek jirreaġixxu għar-regoli ġodda li deħlin u kif qed japplikawhom internament?

Il-fatt li qed naraw inqas attività ta' self, il-Bank Ċentrali minn fejn qed jaraha ġejja?

Jista' jkun l-banek qegħdin joqogħdu lura minħabba ċerti regoli li hemm?

Jista' jkun li biex isaħħu l-kapital tagħhom qegħdin joqogħdu aktar attenti fuq il-livell tas-self?

Jien rajtha ftit stramba li l-credit growth prattikament ġie żero, speċjalment f'din l-aħħar sena, u s-survey qed juri li hemm propensità ta' nies li jridu jissellfu.

Wieħed huwa survey u l-ieħor qed nifhem li huwa fattwalment x'qed jirrapportaw il-banek li qed ikollhom bħal domanda għal self ġdid u għaldaqstant xtaqt li forsi telabora ftit aktar għax jekk iridu jisselfu għaliex mhumiex qegħdin jersqu lejn il-banek?

Kif qed tħares lejha din is-sitwazzjoni jekk tibqa' tippersisti?

X'impatt jista' jkun hemm fuq l-ekonomija tagħna jekk id-domanda ta' self mill-banek se tibqa' fuq dan il-livell ta' tkabbir u kważi ta' contraction?

Ma nafx jekk sarx aktar assessment fuq kif il-banek qegħdin jassessjaw ir-risk profile tagħhom però jien kont ftit sorpriż bit-tabella dwar il-lending rates.

Nifhem li l-banek qed ikunu kawti ħafna biex isellfu lis-settur tal-proprjetà, mhux daqshekk lil min irid jixtri għax dak donnu l-banek baqgħu jaġixxu b'mod normali u jikkompetu fis-suq anke b'ċerti rati biex iħajru n-nies jixtru, imma aktar lil min irid jagħmel investiment ġdid ta' proġetti ta' ċerta portata, però kont sorpriż li meta tqabbel ma' setturi oħrajn ir-rata ftit tvarja.

Qisu qed jiġi assessed li kollha għandhom l-istess riskju bħala setturi ekonomiċi.

Ma nafx tistax telabora ftit min-naħa tiegħek f'dan is-sens.

Int semmejt il-forward guidance li qed jagħti l-ECB.

Hija xi ħaġa naqra ġdida li l-ECB jagħti forward guidance.

Hija xi ħaġa tajba fl-opinjoni tiegħi, imma hija xi ħaġa li preċedentement l-ECB kien iżommha ħafna aktar għalih innifsu, kien jgħid se jċaqlaq ir-rata meta jiddeċiedi li jċaqlaqha, qatt ma kien jgħid: Qabel ma nara l-ekonomija tirpilja mhux se nċaqlaq ir-rata tiegħi.

Però f'din il-pożizzjoni u anke l-pożizzjoni li qed jieħu l-Federal Reserve Amerikan, – fejn bħalissa nafu li għaddej dibattitu sħiħ fuq il-quantitative easing li qed jagħmel ta' kważi €85 biljun fix-xahar, suppost għandu jibda jnaqqas €10 biljun fix-xahar imma s-sitwazzjoni donnu li qed tipprolonga u kull skuża qed tinstab biex effettivament dan ma jsirx – fit-tul x'impatt qed taraw fuq l-ekonomija dinjija u eventwalment x'impatt jista' jkollu fuq pajjiżna?

THE CHAIRMAN: Grazzi.

JOSEF BONNICI: M'hemmx dubju li l-banek tagħna huma b'saħħithom però jibqa' l-fatt li ilna żmien ninkoraġġuhom biex isaħħu l-kapital tagħhom billi meta jiġu biex jagħmlu d-distribution tal-profitti tagħhom, jitfgħu aktar buffers.

Dan ġej anke minn kritika li kienet qed issir għax meta wieħed iqabbel ma' x'jiġri barra minn Malta jara li jiddependu ħafna fuq il-collateral u jagħtu haircuts fuq il-collateral u dan huwa veru għax il-proprjetà tagħna hija the main collateral li jkollhom.

Hemm ċerti riskji minħabba l-concentration li hemm għax wara kollox is-suq tal-proprjetà hu li hu u jekk inti jkollok bejgħ li jrid isir f'daqqa, il-prezz jiġi affetwat u għalhekk, il-parir tal-IMF, tal-Kummissjoni, tagħna u tal-MFSA huwa li għandhom isaħħu l-pożizzjoni tagħhom.

Naturalment dan ifisser li jkollhom inqas xi jqassmu meta jiġu biex iqassmu l-profitti tagħhom.

Kultant kienu qed jirbħu wisq l-aspetti to increase shareholder value u ma kienx qed ikun hemm biżżejjed investiment.

Din il-problema mhux fil-banek biss, hija problema ġenerali li l-kumpaniji f'Malta ma jridux jagħmlu ħafna kapital u jridu jużaw flus li jissellfu u naturalment dan iġib ċerti perikli wkoll.

X'qed iġegħelhom inaqqsu?

Huwa veru li ġej dan l-Asset Quality Review u se jsir tip ta' sampling tal-loans li għandhom minn esperti, anke esterni, li mbagħad jagħmlu evalwazzjoni ta' dawk il-loans u jaraw jekk humiex ideali u jekk il-banek wara 90 jum humiex jagħmlu biżżejjed ammonti… Ir-regola li għaddejna hija proprju biex innaqqsu din il-kritika imma naturalment xi ftit concerns ikollhom u jista' jkun li għalhekk hemm dan l-element li qed ikunu kawti.

Min-naħa l-oħra, l-ekonomija tagħna trid tiġi finanzjata u jien konċernat li l-growth fil-credits qiegħed daqshekk baxx.

Jekk qed jiġri hekk għax forsi qed jippreparaw għal dak li ġej nifhem però ma nafx hux dan il-każ kollu u għalhekk qegħdin nipprovaw ninkoraġġixxu l-banek biex inaqqsu r-rata.

Meta jkollok excess ta' xi ħaġa, u l-banek għandhom excess liquidity, normalment il-prezz jonqos, f'dan il-każ hija r-rata li tonqos imma qed ikun reżistenza biex dan isir.

Aħna qegħdin f'sitwazzjoni partikolari fejn we are self-funding il-likwidità tagħna biżżejjed għas-settur privat, għas-settur pubbliku u għal ta' barra wkoll u allura dawn il-flus kultant aktar joqogħdu reqdin meta forsi jistgħu jintużaw aħjar.

Jiġifieri xi domanda li mhijiex qed tiġi milqugħa naħseb hemm.

Qatt ma tista' tkun taf preċiż imma l-bank lending survey juri li hemm dan il-pickup.

Kumment li sar huwa li meta tħares lejn is-setturi differenti tara li r-rata mhijiex daqshekk differenti u dan huwa preokkupanti.

M'għedtiex b'mod ċar din però r-rata tal-mortgages tagħna titqabbel tajjeb ħafna mal-pajjiżi tal-Ewropa.

Jiġifieri aħna għandna sitwazzjoni fejn meta jiġu biex isellfu l-households jagħtuhom rata komparabbli għax hemmhekk iħossu li għandhom inqas riskju, però meta jiġu biex isellfu lill-businesses, speċjalment l-SMEs, qed japplikaw rata ferm aktar għolja.

Għalhekk, l-assessment tagħhom qed ikun ta' riskju aktar u forsi din hija xi ħaġa li wieħed għandu jipprova jifhem aħjar.

Rigward il-forward guidance rrid ngħid li fil-verità li qed jiġri hu li l-ECB qed jipprova jiddistakka ruħu kemm jista' jkun minn dak li qed isir l-Amerka.

Dan għaliex ir-recovery fil-Euro zone mhijiex qawwija daqs tal-Amerka.

It-tendenza hi li kif il-Federal Reserve jwaqqaf jew inaqqas ix-xiri ta' dawn il-bonds li semmejt, fil-fatt beda jnaqqas b'€10 biljun, jibda jsaħħaħ il-forward guidance u kważi l-politika monetarja ġiet aktar akkomodattiva.

Jiġifieri għalkemm naqqas b'€10 biljun żied l-ammont u hemm l-indikazzjoni li se jżomm ir-rata tal-imgħax… (Interruzzjonijiet)

Waħda mill-fatturi ewlenin wara dan kollu hija r-rata tal-kambju u lil pajjiżna tinteressah ħafna.

Kważi kważi l-impatt fuq l-ekonomija huwa akbar mill-impatt bir-rata tal-imgħax skont l-istudji ekonomettriċi li għamilna.

Naturalment, jekk fl-Amerka se jogħlew ir-rati tal-imgħax dan se jwassal biex xi ftit id-Dollaru jissaħħaħ però jekk inti ddgħajjef għax tgħid li fil-futur se tkompli żżomm easy monterary policy, se jkollok a counter reaction.

Għalhekk, l-ECB iddeċieda li jagħti l-messaġġ li aħna għandna forward guidance wkoll u l-forward guidance tagħna hija bbażata fuq l-economic recovery fil-Euro zone u l-inflazzjoni li hija taħt il-1% u allura ftit ʼil bogħod mill-ideal li huwa close to but around 2%.

Mela bħalissa hemm dan l-element li wieħed isegwi mill-qrib x'qed jiġri mill-Amerika u jipprova kemm jista' jkun jiddistakka dak li qed jiġri fuq ir-rata tal-imgħax fl-Amerika minn dak li qed jiġri fl-Ewropa.

Sadanittant però, huwa interessanti li fl-aħħar tas-sena li għaddiet u l-bidu ta' din is-sena r-rati tal-imgħax tal-periferija naqsu b'mod sostanzjali, l-ispread mal-core countries naqset sew.

Pereżempju l-Italja qed toħroġ two year bonds b'rata ta' imgħax ta' inqas minn 1%.

Din hija bidla radikali u li tagħti boost lil dawn il-pajjiżi biex jirkupraw l-ekonomija.

Jiġifieri dan huwa sinjal pożittiv u qed ikompli jsaħħaħ il-bidliet li hemm.

Spanja wkoll li qed turi diversi elementi ta' recovery, il-Ġermanja baqgħet għaddejja at a strong pace u Franza hija daqsxejn kajmana però l-volatilità li kellna qabel prattikament ġiet lura għal-livelli li kellna qabel l-2008.

Hemm indiċi li jkejjel il-volatilità u huwa impressjonanti kif dan – u ħadu ħafna fatturi – qed juri li l-volatilità reġgħet lura għal-livell pre-crises.

Jibqa' l-fatt li l-ECB huwa konċernat li l-SMEs inġenerali mhux qed isibu sors ta' funding biżżejjed, bħalma qed nargumenta jien u l-istess qed jagħmlu l-kollegi tiegħi madwar il-governing council li meta jħarsu lejn pajjiżhom huma konċernati li l-SMEs qed ikollhom problemi biex jiffinanzjaw xi proġetti tagħhom, inqas joħorġu bonds fil-capital market għax ikunu għadhom żgħar u allura jispiċċaw constrain fuq it-tkabbir ekonomiku.

THE CHAIRMAN: Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Għalkemm dan l-eżerċizzju primarjament qiegħed biex jara l-behaviour tal-core banks Maltin vis-à-vis dawk barranin f'dawk li huma profitti, ir-rati tal-imgħax li jsellfu bihom, id-distanza jew il-margins bejn id-depożiti u l-loans eċċ. ma tistax ma tarax ukoll l-ekonomija ta' Malta.

Huwa interessanti li għal dawn l-aħħar ħames snin, minn qabel l-2009, jiġifieri kważi mal-kriżi tal-2008, it-tkabbir fil-loans beda jmajna.

Għall-bidu kien b'saħħtu u kien qed jiżdied bi 13%, wara sena waqa' għal 10%, wara xi sentejn u nofs waqa' għal 5% u baqa' sakemm waqa' għal 0%.

Hawnhekk qed nirreferi għaż-żewġ charts li jidhru f'paġna 6.

Aħna nafu li r-rata ta' investiment qiegħda verament baxxa, fis-sens li għadna ma rkuprajniex minn din ir-rata ta' investiment vis-à-vis il-GDP.

Meta konna għadna studenti kienet fit-35 level u issa mingħalija qiegħda xi 15% jew 16%.

Jiġifieri dan jaffettwa l-loans mal-investiment?

It-tieni, qed nara ħafna graphs però xi ġimgħa ilu rċevejt l-aħħar month monetary report mingħandkom u jekk m'iniex sejjer żball ġie rapportat li għal dak ix-xahar – ma nafx għal-liema xahar kien – it turned positive, meta teskludi l-Gvern.

Hawnhekk qegħdin ngħidu, "credit" imma credit lil min?

F'paġna 7, pereżempju, għandna s-settur tal-kostruzzjoni u other sectors imma għall-NFCs qegħdin ngħidu, jiġifieri qed neskludu l-mortgages u qed neskludu l-Gvern.

Ejja ninjoraw ftit il-Gvern għax il-private sector huwa l-private sector u huwa interessanti.

Hawnhekk m'għandniex iċ-charts tal-private sector li sa fejn naf jien beda jmajna f'dawn l-aħħar ħames snin, niżel negative fil-bidu tal-2013 u fl-aħħar xahar li intom irrapportajtu it turned positive.

Dan sa fejn naf jien jekk ninkludu l-mortgages miegħu għax hija attività ekonomika wkoll.

It-tielet xtaqt nistaqsi għaliex taħseb li l-kumpaniji, speċjalment dawk naqra akbar mill-micro u forsi anke barranin, ma marrux barra meta hemm tant rati kompetittivi?

Aħna mhux qegħdin f'banking union imma fl-Unjoni Ewropea u allura għandhom kull ċans imorru barra, m'hemmx exchange control reasons biex ma jmorrux barra.

Tħossu li setgħu marru barra, jew forsi marru barra jew għad hemm diffikultajiet?

L-aħħar punt tiegħi huwa dwar il-landscape Ewropew finanzjarju.

Dan qed jinbidel u bil-banking union se jinbidel żgur.

Il-fatt li se jsir l-Asset Quality Review mill-ewwel jibgħat sinjali lill-banek biex jieħdu ċerti azzjonijiet.

Qegħdin tinnutaw response f'dik li hija aspettattiva għal li jista' jinqala'?

Biss biss qegħdin ninnegozjaw is-single resolution fund jew inkella l-intergovernmental agreement – dan irid jgħaddi mill-Parlament ta' Malta biex jiġi approvat – u l-banek iridu jikkontribwixxu għalih.

Għalhekk, qegħdin tinnutaw xi ċaqliq jew inkella xi manuvrar jew reazzjoni minn dawn il-banek jew taħsbu li għadu kmieni wisq biex forsi wieħed jista' jgħid biċ-ċar li l-banek qegħdin jirrispondu għal din l-aspettattiva?

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-investiment veru li huwa at a lower rate u naturalment dan jista' jfisser li jkollok inqas domanda, però it is the usual issue.

Bħala kontributuri ewlenin tal-investiment għandek il-foreign owned companies, li ħafna drabi jkunu qed jiffinanzjaw anke mir-retained earnings tagħhom, u għandek ukoll is-settur tal-kostruzzjoni fejn ċertament kien hemm slow down, speċjalment fil-property development; mhux però fil-loans tal-mortgages.

Il-loans tal-mortgages bażikament huwa l-uniku komponent li baqa' jikber b'mod kostanti at a very decent rate ta' xi 3% jew 4% jew 5%.

Jiġifieri din il-growth li qed tara hija ġejja kważi kompletament mill-mortgages u din hija xi ħaġa tajba għall-ekonomija però bħala abilità li tipproduċi aktar u tesporta aktar, naturalment hemm limitazzjonijiet.

Niġi għall-aħħar punt li semmejt dwar jekk il-banek humiex qed ikunu kawti żżejjed.

Il-banek tagħna, speċjalment the major banks, għandhom livelli ta' profitti li huma pjuttost sinifikanti; qed nitkellmu fuq €100 miljun eċċ. Jekk wieħed ipoġġi xi €2 miljun jew €3 miljun aktar buffers ma jfissirx li dawn…

Jekk għandek sitwazzjoni fejn l-ekonomija qiegħda tikber b'ċerta rata u għandha bżonn aktar sapport, u fejn għandek ċerti regulatory changes biex isaħħu l-banek, finalment dawk ikunu qed isaħħu l-pożizzjoni tax-shareholders ukoll għax jidħlu f'xibka aktar protettiva fejn ikollhom inqas perikli, però jista' jkun li l-behaviour irid jiġi aġġustat.

Wieħed ma jistax jistenna li sena wara sena l-profitti jiżdiedu in double digits.

Fl-aħħar mill-aħħar, hawnhekk jista' jkollok aspettattivi li huma għoljin u allura jkun tajjeb li jsir daqsxejn reality check.

Kultant wieħed irid jieħu pożizzjoni u jgħid x'inhu fl-aħjar interess tax-share holders u tal-ekonomija inġenerali għal-long term.

Għalhekk il-Bank Ċentrali qed jieħu daqsxejn din il-pożizzjoni, għalhekk il-Bank Ċentrali qed iħoss li għandu bżonn isir aktar.

Fil-lending rates hemm inklużi wkoll iċ-charges li l-banek jittrattaw.

Jiddispjaċini ngħid li meta mqabbla ma' x'jiġri fil-Lussemburgu, pereżempju, li huwa ċentru finanzjarju ieħor u hemm ħafna kompetizzjoni, iċ-charges tagħna jidhru li kultant ikunu a bit out of line u naħseb li ħafna miċ-charges qed jikkontribwixxu forsi għall-profitt ukoll.

Il-Ministru għamel punt importanti u staqsa għaliex l-operaturi ma jissellfux minn barra.

Sfortunatament, saret ħafna fragmentation fis-settur finanzjarju u li wieħed imur f'bank barrani li jaf ftit fuq is-sistema tiegħu u jieħu loan minn hemmhekk, saret diffiċli.

Għall-kuntrarju, jien naf kumpaniji li huma kbar u qed jissellfu minn Malta.

Il-banek tagħna jkunu kawti, hija tradizzjoni li jkunu kawti, però l-kwestjoni hija jekk f'ċirkostanzi bħalma aħna qegħdin fihom wieħed għandux forsi jirrikonsidra the old formulas li kienu jintużaw dwar xi profitti wieħed għandu jagħmel, kif iqassam u jekk għandux jagħti aktar spazju u anke jieħu into account l-credit risk, filwaqt li jkun hemm sitwazzjoni fejn naraw aktar tkabbir in the productive part of the economy li bħalissa jidher li qiegħed f'livelli negattiva li naħseb ilna ma naraw bħalhom, jekk qatt rajna.

Dan huwa parti mir-raġuni għalfejn jien qed ngħid li hemm bżonn ikun hemm reconsideration min-naħa tal-banek.

(Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Jien għandi xi mistoqsijiet ukoll.

Innutajt li f'ċerti charts il-banek qed ipoġġu lill-SMEs, b'mod partikolari, mal-PIGS jew mal-pajjiżi stressed u hawnhekk qed jiċċarġjaw rati ta interessi ħafna aktar għoljin però mbagħad fiċ-chart fejn il-private debt ikkomparajtu mal-GDP qed nikkomparaw ruħna ma' the best performing countries.

Jista' jkun li għandna sitwazzjoni fejn il-banek Maltin qed jaraw lill-SMEs li qishom qegħdin f'pożizzjoni ħażina u allura qed ipoġġuhom mal-istressed countries iżda mbagħad is-sitwazzjoni tal-pajjiż qed jarawha b'mod differenti u għalhekk qed jitolbu rati ta' ħlas differenti?

Tista' tgħidilna għaliex hemm dik id-differenza kbira?

Inkun korrett jekk ngħid li l-gap u l-ispread bejn il-loans u d-depożiti prattikament qed imur kollu profitt jew hemm xi raġunijiet oħra?

Apparti minn hekk, fil-graph dwar il-loans li tinsab f'paġna 3, wieħed jista' jinnota li qisu għandna range ta' 100 basis points u hemm fluctuation u prattikament il-core banks qishom kuntenti b'dawk ir-rati.

Għaldaqstant nazzarda nistaqsi jekk hemmx xi forma ta' cartel, ovvjament mhux uffiċjali, bejn il-core banks biex ikun hemm non-price competition aktar milli kompetizzjoni bir-rati ta' interess.

Tul dawn l-aħħar ħames snin jew sitt snin ma kienx hemm dik il-kompetizzjoni biex tgħid li t-trend, sena wara sena, kienet tmur fl-istess direzzjoni; qisu dejjem tiela' u niżel, tiela' u niżel, u allura nistaqsi jekk hemmx tip ta' ftehim.

X'inhi r-raġuni li l-SMEs Maltin ma jmorrux barra minn Malta?

Diġà rrispondejt parti minnha u kumbinazzjoni semmejt il-bank charges, però jista' jkun li r-raġuni hija li ċ-charges u l-kundizzjonijiet li qegħdin jiġu imposti fuq in-negozjanti Maltin mill-banek Maltin huma għoljin biżżejjed, jew fihom ħafna restrizzjonijiet, li allura qishom jagħmlu barrier to exit?

Jista' jkun li jagħmluha daqshekk diffiċli biex forsi jorbtu ċertu collateral u jmorrulek f'bank barra minn Malta?

Xi ħaġa oħra li naħseb kienet tkun interessanti – ma staqsejtekx biex tanalizzaha u forsi jkollna okkażjonijiet oħra – huma proprju l-bank charges.

Ta' min jidħol daqsxejn fiha, forsi anke through l-MFSA, u nanalizzaw iċ-charges li qed jitolbu l-banek Maltin u allura naraw ir-real cost of credit u forsi naraw id-diffikultajiet li qed isibu l-SMEs sabiex ikun hemm dak il-moviment minn bank għal ieħor.

JOSEF BONNICI: Qajjimt diversi punti interessanti ferm.

Minn studji li għamilna joħroġ ċar li hemm ċerta propensità fil-businesses tagħna li jiddependu aktar fuq l-overdrafts, jiġifieri minflok ma joħorġu loan ikabbru l-overdraft.

Kulħadd jaf li l-overdrafts huma aktar expensive.

Din hija xi ħaġa li qed ninvestigaw però tista' tkun parti mir-raġuni għaliex dawn il-lending rates qed jidhru aktar għolja.

Forsi wieħed jistaqsi: Għaliex kumpanija tiddependi daqshekk fuq overdraft u ma toħroġx loan?

Jista' jkun li jkollha l-collateral diġà marbut u allura tkun daqsxejn marbuta.

Dan bħal konsumatur, imurlek fuq credit cards biex jissellef minflok ma jmur għand il-bank u jagħmel pakkett ta' loan li jkollu rata inqas u tkun aktar sostenibbli.

Din aħna nnutajnieha.

Hemm element ta' utilizzazzjoni ta' overdrafts li essenzjalment qegħdin iżidu l-cost tal-operazzjoni u jżidu l-profitti tal-banek meta l-banek, jekk jinnegozjaw pakkett, forsi jkollhom profitti inqas però tkun xi ħaġa aktar sostenibbli.

Punt ieħor li l-banek dejjem isemmu, u naħseb għandhom biċċa raġun, huwa li meta jkun hemm każ fejn loan tfalli, il-proċess biex wieħed jirkupra u jirriżolviha fil-qrati tagħna tant huwa twil li chairman ta' bank jiġi għandi u jgħidli: Illum kellna loan li qegħdin nikkontestaw biex nieħdu l-proprjetà u dan kull darba ma jiġix.

U din iddum għaddejja sena wara sena.

Is-sistema mhijiex adattata jew faċli biżżejjed biex tirriżolvi dawn is-sitwazzjonijiet.

Essenzjalment dan ifisser li l-banek ikunu aktar kawti għaliex jafu li jekk ikollhom bżonn jillikwidaw proprjetà, il-proċess se jieħu s-snin tant li kważi kważi jinqabdu biha u ma jkunx hemm riżoluzzjoni għaliha.

Dak kien wieħed mill-punti li kien qajjem il-World Bank fil-fatt u kien punt tajjeb ħafna.

Naħseb li għandu jkollna sistema li tkun effiċjenti u aktar effettiva.

Easier said than done, naf, imma diversi chairmen ta' banek jirriflettu dan l-aspett li qed iwassal biex ikunu ferm u aktar kawti bil-konsegwenza li, sfortunatament, ikollhom bias favur il-kbar u kontra ż-żgħar għaliex il-kbar ikollhom assets ħafna akbar u ma jiġux f'daqshekk pożizzjoni fejn ikollhom jaħtfuhom huma però jkunu jistgħu jillimitaw l-operazzjonijiet tagħhom.

Dak huwa mod ta' kif jissalvagwardaw xi ftit l-interessi tagħhom.

Anke l-collateral kif inhuwa tied eċċ. huwa importanti.

Dwar il-profitti tagħhom jien naħseb li jrid isir studju intens fuq iċ-charges tal-banek.

Mill-esperjenza tiegħi naf li biex tittrasferixxi flus fiż-Żona Ewro hija kważi bla charge sa €5,000 imma mhuwiex il-każ f'Malta.

Jien kont ngħix fil-Lussemburgu u hemmhekk jekk tittrasferixxi sa €5,000 ma tħallasx, tagħmilha bl-internet.

Kritika oħra li għandi hija fir-rigward taċ-cheques.

Hemm moviment biex wieħed inaqqas l-użu taċ-cheques.

Dawn għandhom ċerti costs magħhom u inti, Sur President, semmejt ukoll il-kompetittività tagħhom u ċ-cheques jagħmluhom inqas kompetittivi għaliex huma an old technology process which requires man power, ikun irid isir checking u jekk tmur biex issarraf cheque joqogħdu jaraw il-firma eċċ. Il-mod modern huwa li tuża l-internet u l-internet banking però trid tinkoraġġih dan.

Jekk inti tagħmel charges li huma projbittivi jien, pereżempju, nippreferi nikteb cheque u nibagħtu u nħalli lilhom iġorru l-cost.

Aħna m'aħniex ninnutaw reception biżżejjed għal dan l-aspett ta' bidliet.

Jista' jkun li parti mill-cost structures tagħhom is artificially high għax forsi għadhom ma daħħlux u ma inkoraġġixxewx sistemi li huma aktar effiċjenti.

Peress li 80% tal-banek tagħna bażikament jinkludi ż-żewġ banek prinċipali u l-funding qiegħed kważi kollu għandhom, hija kruċjali li dawn iż-żewġ banek ikunu aktar innovattivi u jimbottaw is-sistemi ʼl quddiem.

Naturalment, kieku jkollok ħafna banek żgħar forsi jkollok aktar tendenza li l-bidliet jiġru aktar malajr imma hemm dan l-aspett li naħseb li huwa relevanti.

Kif għedt, aħna niltaqgħu regolarment mal-banek u jkollna exchanges on these things.

Għaldaqstant nista' ngħid li hemm bidliet li qed isiru però wisq nibża' li kultant il-pass ta' dawn il-bidliet huwa kajman u kultant ma jarawx il-long return process biżżejjed.

THE CHAIRMAN: Nixtieq nagħmillek mistoqsija, aktar u aktar la qed tgħidli li 80% tal-banek jinkludi żewġ banek, – li ovvjament huma l-BOV u l-HSBC – però ma nafx jekk intix komdu li twieġeb, jekk le mhix problema.

Taħseb li huma komdi bis-sitwazzjoni u allura hemm tip ta' ftehim li jibqgħu hekk?

JOSEF BONNICI: Ma nistax ngħid hekk għaliex hemm kompetizzjoni bejniethom.

THE CHAIRMAN: Imma d-differenza tar-rata ta' interess… Għaliex kompetizzjoni tkun wieħed fuq ieħor.

JOSEF BONNICI: Hemm pakketti differenti però meta aħna naggregawhom joħroġ dan ir-riżultat li għandna rati aktar għolja milli għandhom kompetituri tagħna f'pajjiżi oħra.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri price competition xorta tara li hemm?

JOSEF BONNICI: Iva, għalkemm naħseb li hemm lok fejn they sharpen their pencils u jkunu aktar kompetittivi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

KRISTY DEBONO: L-ewwel nett ningħaqad mal-Onor.

Tonio Fenech u nirringrazzjak tal-preżentazzjoni, Prof. Bonnici.

Kont qiegħda fuq il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, u fil-fatt dalwaqt se jkolli nerġa' mmur, u ma nafx jekk spjegajtx fid-dettall però inti għedt li kien hemm slow down fil-credits growth u li fl-2013 the better performing countries outperformed Malta u fil-fatt, fl-islide ta' wara kien hemm li niżel b'10%, imbagħad f'paġna 8 għedt li dan mhux neċessarjament demand driven.

Tista' tispjega naqra aktar dwar x'jista' jkun li qed jiġri?

Hemm xi projections jew din kienet sempliċement a one off?

JOSEF BONNICI: Hija ftit diffiċli għax jekk tħares lejn il-graph maqsuma bejn il-kostruzzjoni u l-other sectors tara li trend ċara toħroġ fil-kostruzzjoni.

Mill-2012 tara li t-trend li l-lending tal-kostruzzjoni...

KRISTY DEBONO: Qisha d-drop xorta qed tiġi aktar sharp in recent months.

JOSEF BONNICI: Hekk hu, u din tidher anke mill-permessi li toħroġ il-MEPA għax hemm indikazzjoni li dawn naqsu wkoll.

SUR ALFRED DEMARCO (Deputat Gvernatur tal-Bank Ċentrali): L-IMF ta parir biex inaqqsu l-concentration tal-lending lill-kostruzzjoni.

Billi n-non-performing loans huma aktar għolja f'dak is-settur, ovvjament iridu jnaqqsu l-exposure tagħhom u allura d-drop fil-kostruzzjoni.

Huma qed joqogħdu lura biex inaqqsu x-share tal-kostruzzjoni mit-total loans tagħhom.

JOSEF BONNICI: Jekk tara the other sectors issib li għamilna żmien konna close to 5% u issa jidher li mill-ewwel jew mit-tieni kwart tal-2013 it is going up.

Hawnhekk għandna s-settur tat-turiżmu, is-settur tar-restoranti, is-settur tal-wholesale u tar-retail eċċ. u f'dawn kollha kien hemm tnaqqis fir-rata ta' loans li qed jingħataw.

Mid-diskussjonijiet li jkollna maċ-Chamber u ma' diversi organizzazzjonijiet ma jidhirx li m'hemmx domanda, speċjalment fis-settur tat-turiżmu fejn qed ikollna aktar numri u aktar dħul.

Huwa importanti li niftakru li l-kompetituri tagħna, bħal Spanja, il-Portugall u anke l-Greċja, qed ikollhom wage reductions.

Jiġifieri dawn qegħdin iżidu l-kompetittività tagħhom, qisu għandhom devalwazzjoni billi jnaqqsu l-core structures tagħhom.

Aħna, biex inkomplu nżommu r-ritmu għaddej irridu nikkonsolidaw u nsaħħu r-restructuring tagħna biex nagħmlu l-prodott tagħna aktar kompettitiv.

Normalment dan ifisser aktar investiment bħal, pereżempju, upgrading ta' hotels biex wieħed itejjeb il-prodott.

F'dan l-istadju s-settur tal-loans jidher kajman, nispera li mhumiex jirreaġixxu żżejjed għax se jsir l-Asset Qualitive Review.

Huma mhux qed jgħidu hekk, qed jgħidu li m'hemmx biżżejjed domanda u li l-proġetti li qed imorru bihom qed ikunu daqsxejn aktar riskjużi però aħna naħsbu li jrid ikun hemm ir-rieda li fiċ-ċirkostanzi tal-islowdown ekonomiku inġenerali li qed niffaċċjaw madwarna, – għalkemm hemm recovery bil-mod, an incipient recovery – wieħed ma jistax iżomm l-element ta' profitt at the highest levels qisu ma ġara xejn.

Din hija waħda mill-affarijiet li kultant aħna nindirizzaw fid-diskussjonijiet li jkollna.

ANTOINE BORG: Jeżisti stock ta' kapital – il-funding – li jinsab għand il-banek għax mhumiex isellfu?

Naf li mir-rendikont finanzjarju tal-bank dan joħroġ imma x'inhu dak il-kapital li huwa speċifikament redundant għax mhux qiegħed jiffaċċja talba mis-suq biex jiġi misluf?

JOSEF BONNICI: Jekk tħares lejn diversi ratios tagħhom, bħal-liquidity ratio, tara li huma għoljin sew.

Jien naħseb li l-banek, speċjalment meta kellna l-kriżi, kultant they play safe.

Kien hemm banek li ħadu t-three year LTROs li ħareġ l-ECB , mijiet ta' miljuni, biex ipparkjawhom magħna.

Jiġifieri kienu lesti li jkollhom aċċess għall-fondi minkejja li kienu qed iħallsu xi ħaġa fuqhom u meta mbagħad iddepożitawhom magħna huma kienu qed jieħdu inqas.

Issa ma jieħdu xejn prattikament.

Iċ-ċifri preċiżi mhumiex faċli.

Aħna naraw it-tranżazzjonijiet li jgħaddu mingħandna għal mal-ECB eċċ. u kultant il-core banks ikollhom trattattivi ma' kumpaniji internazzjonali u jiddepożitawlek mijiet ta' miljuni magħhom u mbagħad jumejn wara jkunu jriduhom lura!

Jiġifieri jkunu qegħdin jiġu pparkjati temporanjament u dan jirrikjedi ċertu ammont ta' likwidità.

Mhijiex xi ħaġa daqshekk faċli li wieħed jgħid kemm huwa l-ammont ta' likwidità però huwa veru li l-banek tagħna għandhom likwidità tajba ħafna meta paragunata mal-banek ta' madwarna.

Meta kien hemm il-kriżi ta' Ċipru, waħda mid-diskussjonijiet li kellna fil-Governing Council tal-ECB kienet dwar il-kwestjoni ta' Malta, kif qed tidher eċċ. u kumment interessanti kien dwar il-likwidità tal-banek tagħna.

Il-profitabilità tal-banek tagħna tant hija għolja li hija buffer ta' konfidenza u ta' strength li fil-fatt ipproteġietna.

Wieħed irid jifhem li fiċ-ċirkostanzi dan kellu valur enormi u għad għandu valur għaliex iċ-ċirkostanzi qed jitjiebu imma hemm frammentazzjoni, mhux biss bejn il-pajjiżi imma anke bejn l-istituzzjonijiet infushom li ma jsellfux lil xuxlin.

Għalhekk, bħala banek ċentrali aħna nsibu li jippreferu jiddepożitaw magħna milli jsellfu at a higher rate lil banek oħra, anke overnight.

Wieħed jispera li s-sitwazzjoni tirpilja bil-mod il-mod, anke b'dawn il-miżuri li qed jieħdu gvernijiet biex jagħmlu s-sistema bankarja ferm aktar b'saħħitha u ferm aktar safe u reżiljenti għal xi impatti li jista' jkun hemm.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna.

Jidher li m'għandniex aktar kummenti.

Nixtieq nirringrazzjak ta' din il-preżentazzjoni ferm utli għal dan il-Kumitat.

Nassigurak li d-diskussjoni fuq dan is-suġġett żgur mhux se tieqaf hawn għaliex anke tajtna food for thought dwar kif ngħinu sabiex wieħed ikun jista' jespandi daqsxejn aktar.

Żgur li fil-futur qarib se nkunu qegħdin nerġgħu nistednuk quddiem dan il-Kumitat sabiex tagħtina aktar preżentazzjonijiet f'dan ir-rigward.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA: Nieħu l-okkażjoni biex f'isem sħabi tal-Kumitat nirringrazzja lill-Gvernatur għal din l-informazzjoni u għall-mod kif ġiet ippreżentata kif ukoll għall-ħin.

Jien naf li kien hemm riċerka kbira u għalhekk, nirringrazzja wkoll lin-nies mill-Bank Ċentrali li kienu involuti f'din ir-riċerka għax-xogħol utli u interessanti li qed jagħmlu.

Irrid ngħid li dan is-suġġett inqala' għax il-Gvernatur ta preżentazzjoni fil-pubbliku u aħna ridna nibnu fuqha però fl-istess ħin jien, permezz tal-baġit, urejt ix-xewqa tal-Gvern li jindaga iżjed fuq dan is-suġġett.

Fil-fatt hija xi ħaġa pubblika li jien tlabt lill-Awtorità tal-Kompetizzjoni kif ukoll lill-MFSA biex jagħmlu rapport fuq dan is-suġġett, mhux biss fuq ir-rati imma anke fuq iċ-charges fost oħrajn, u biħsiebna niltaqgħu ħalli forsi jkun hemm aktar ċarezza dwar x'qed jistenna l-Gvern minnhom.

Madankollu ma tistax ma tkunx diżappuntat li Kumitat ġdid bħal dan jittratta suġġett daqshekk sofistikat u ta' interess għal min qajmu u min qajmu ma kienx preżenti għal din il-preżentazzjoni.

Pereżempju dan qajmuh l-għaqdiet ta' min iħaddem, jiġifieri tan-negozju.

Hawnhekk diġà tfajna dawl fuq dan is-suġġett kif ra min kien preżenti.

L-istess dawk l-istituzzjonijiet li ġew mitluba biex jindagaw.

Hawnhekk setgħu jaraw l-ewwel fażi tar-riċerka, li għamel il-Bank Ċentrali b'mod indipendenti, fiex qiegħda ħalli mbagħad ikunu jistgħu jibnu fuqha jew inkella jidħlu f'areas oħrajn u jkunu jistgħu jikkoperaw.

Jien naf li barra minn dan il-Kumitat nistgħu niltaqgħu u nitkellmu però wieħed kien jistenna li wieħed jagħmel kuraġġ u jattendi għal-laqgħat ta' Kumitat tal-Parlament, Kumitat ta' istituzzjoni importanti bħal din, għaliex dan huwa mod kif iżomm ruħu aġġornat b'mod xjentifiku u ta' ġid għalih.

Però nkunu pożittivi u nisperaw li darb'oħra narawhom hawnhekk.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Filwaqt li naqbel perfettament mal-kumment tiegħek, Ministru, tajjeb li ngħidu li stedina uffiċjali lil għaqdiet oħra ma saritx.

Madankollu ninnota li l-aġenda hija pubblika, dan l-item kien ċar u allura kif qed tgħid inti, naħseb li kull min għandu interess u kellu interessi anke bid-diversi artikli li kien hemm fil-gazzetti, seta' jattendi għaliex l-aġenda tkun pubblika u kienet ilha fuq il-websajt għal diversi jiem.

(Onor. Membri: Le) Naħseb li l-aġenda hija eżawrita.

Għalhekk, naġġorna l-Kumitat għal-laqgħa li jmiss.

Grazzi tal-preżenza tagħkom.

Fit-7.55 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 15 ta' Jannar, 2014

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:40 pm.

L-Onor.

Silvio Schembri, President tal-Kumitat, ippresjeda.

PREŻENTI

Kien hemm preżenti wkoll l-Onor Antoine Borg.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 4 li saret fit-30 ta' Ottubru, 2013 kienu konfermati.

Il-Kumitat stieden lill-Professur Josef Bonnici, Gvernatur tal-Bank Ċentrali ta' Malta biex jagħti preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Il-Kumitat stieden ukoll lis-Sur Alfred DeMarco u lis-Sir Alexander Demarco, Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta.

Il-Prof Bonnici ta' preżentazzjoni intitolata

Waqt il-preżentazzjoni tiegħu, il-Gvernatur tal-Bank Ċentrali, semma fost l-oħrajn is-self b'rata għolja lill-NCFs, il-credit growth, id-domanda għolja għal-loans mill-Banek u l-profitti għolja tal-banek lokali.

Wara kien hemm diskussjoni fejn il-membri preżenti staqsew il-mistoqsijiet tagħhom lill-Prof Bonnici.

Kien hemm preżenti wkoll is-Sur Victor Busuttil, s-Sinja Philomena Meli u s-Sur Mr Peter Baldacchino, membri tal-Bord tad-Diretturi u s-Sur Anthony P Cortis, Director, Statistics and Risk Management Department.

Fit-7:55 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha tiġi kkomunikata aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx