KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 4

L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 4

L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:29 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 3, li saret fl-10 ta' Ġunju 2013, ġew ikkonfermati.

SKRUTINJU TA' PROPOSTI MILL-KUMMISSJONI EWROPEA

THE CHAIRMAN (Onor. Silvio Schembri): Ngħaddu għat-tieni item fuq l-aġenda, li huwa "Skrutinju ta' Proposti mill-Kummissjoni Ewropea: Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-aċċess ta' prodotti u servizzi ta' pajjiżi terzi għas-suq intern tal-akkwist pubbliku tal-Unjoni, u l-proċeduri li jappoġġjaw in-negozji marbuta mal-aċċess tal-prodotti u s-servizzi tal-Unjoni għas-swieq tal-akkwist pubbliku ta' pajjiżi terzi."

CHRIS FEARNE: Mr Chairman, nipproponi li naqbżu għat-tielet item fuq l-aġenda, sabiex ma nħallux lill-mistieden jistenna sakemm niddiskutu dan l-item.

THE CHAIRMAN: Bażikament m'għandniex wisq x'niddiskutu, u naħseb ħames minuti oħra neħilsu.

Mela, kif konna qed ngħidu, dan id-dokument ġie riferut lilna mill-Grupp ta' Ħidma I, meta kien hemm qbil li jgħaddi dan id-dokument lill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji sabiex jikkonsidra t-tħassib tal-ministeru konċernat fuq il-vantaġġi u l-iżvantaġġi tal-liberalizzazzjoni għas-suq produttiv f'Malta, u fuq kwestjonijiet ta' proporzjonalità.

Il-proposta oriġinali tal-Kummissjoni, flimkien mal-pożizzjoni tal-Gvern u r-rapport tar-Research Analyst, diġà ġew imqassma lilkom.

Apparti hekk, sar kuntatt mal-Ministeru tal-Finanzi sabiex ikollna aġġornament għal din il-proposta speċjalment fid-dawl ta' tħassib u fuq il-konklużjonijiet tar-Research Analyst.

Fil-fatt, il-Grupp ta' Ħidma I irrefera dan ir-rapport lilna sabiex nagħmlu analiżi aktar fil-fond dwar x'impatt jista' jkollu l-liberalizzazzjoni tas-swieq f'dak li għandu x'jaqsam mal-public procurement.

Jidher li x-xogħol fuq din il-proposta jinsab wieqaf fuq livell Ewropew, u għalhekk, jekk intom taqblu wkoll, nissuġġerixxi li nikkomunikaw dan il-fatt lill-Grupp ta' Ħidma I, u fl-istess ħin inkomplu nsegwu din il-proposta u naraw jekk ikunx hemm xi żviluppi oħra dwarha.

Kif tistgħu taraw mid-dokument, fuq livell Ewropew din il-proposta oriġinat f'Marzu tal-2012, u għadha miżmuma s'issa u għadu ma sarx xogħol fuqha.

Din il-proposta qed tipproponi li jkun hemm aċċess għall-public procurement ta' goods and services lil pajjiżi terzi fejn ma jkunx hemm ftehim magħhom.

Fil-każ tagħna, dawn il-pajjiżi huma ċ-Ċina, il-Brażil u l-Indja, jekk miniex sejjer żball.

Il-proposta hija sikkina taqta' minn żewġ naħat.

Hemm il-fatt li tista' tkun qed tiftaħ suq li jista' jagħti aċċess għall-prodott li huwa iktar low in cost, però li jkun low in quality ukoll.

Min-naħa l-oħra, tkun qegħda tieħu mis-suq Ewropew.

Aħna min-naħa tagħna m'għandniex daqshekk suq kbir li nistgħu forsi nibbenefikaw b'mod dirett.

Sinċerament, wara li anke tkellimt man-nies li ħadmu fuq din il-proposta, qaluli li l-probabbilità kbira hi li din kemm tissemma biss, imbagħad, meta tasal fuq livell ta' Parlament Ewropew u ta' Kummissjoni, tieqaf.

Jiġifieri, jekk intom taqblu, aħna nerġgħu nirreferu l-proposta lura lill-Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, u ninfurmawhom bil-pożizzjoni tagħna.

Ma nafx jekk għandkomx aktar kummenti fuqha?

CHARLES BUHAGIAR: Kemm nistaqsi domanda, għall-informazzjoni l-aktar: inti fir-rapport tiegħek għedt li l-proposta tista' twassal biex ċertu prodotti ta' low cost u ta' kwalità baxxa ma jitħallewx jidħlu fis-suq?

THE CHAIRMAN: Le, jekk tgħaddi din il-proposta, dawn il-prodotti se jkunu qegħdin jidħlu fis-suq.

CHARLES BUHAGIAR: Jekk dan se jkun il-każ – għax safejn naf jiena l-Unjoni Ewropea għandha standards għal kollox prattikament – jekk prodott ma jirrispettax l-istandards, ma jidħolx.

THE CHAIRMAN: Bħalissa din hija biss imressqa bħala proposta.

Għad ma kienx hemm diskussjoni fid-dettall, u ma daħlux fin-nitty gritty tagħha.

Jien għalissa naħseb anke għall-fatt li, fuq livell Ewropew, għadhom ma ddiskutewhiex u ma daħlux iktar fid-dettall, ma naħsibx li għandna nkunu aħna li nidħlu fiha.

Jiġifieri, dment, biex ngħid hekk, qisha mhijiex se titkompla tittieħed b'aktar serjetà, naħseb aħna m'għandniex għalfejn inkomplu niftħu aktar fuqha.

Fil-fatt, aħna se nkunu qed insegwu xi żviluppi li jistgħu jseħħu, u jekk imbagħad, ġaladarba naraw li se tkun qegħda timxi aktar 'l quddiem, nerġgħu ntellgħuha fuq l-aġenda u niddiskutuha aktar fil-fond.

KRISTY DEBONO: Fil-fatt, fl-2012 – fil-leġislatura preċedenti – il-Ministru tal-Finanzi ta' dak iż-żmien kien oppona għal ħafna mill-punti li hemm fil-proposta.

Hekk għamlu ukoll ħafna pajjiżi tal-Mediterran – speċjalment dawk li għandhom developed economies – li wassal biex għalissa din twaqqfet u, kif jgħidu, put on the shelf.

THE CHAIRMAN: Fil-fatt, nikkonferma dak li għadek kemm għedt inti, li apparti Malta hemm pajjiżi oħra wkoll li mhux qegħdin jaqblu magħha din.

Nistgħu mmexxu hekk, mela?

Tajjeb.

Nieħdu nota sabiex ninfurmaw lill-Kumitat tal-Affarijiet Barrranin u Ewropej bir-rakkomandazzjonijiet tagħna fuq il-proposta.

Ngħaddu għall-punt li jmiss fuq l-aġenda.

Għalhekk, nistieden lis-Sur Clyde Caruana sabiex jagħmel preżentazzjoni rigward rapport magħmul mill-Unjoni Ħaddiema Magħqudin bl-isem ta' The Next Leap – From Labour Market Programmes To Active Labour Market Policies.

Nitlob lis-Sur Clyde Caruana, wieħed mill-awturi tar-rapport, sabiex jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu.

Wara l-membri jkunu jistgħu jagħmlu l-mistoqsijiet tagħhom.

RAPPORT TAL-UĦM THE NEXT LEAP – FROM LABOUR MARKET PROGRAMMES TO ACTIVE LABOUR MARKET POLICY

IS-SUR CLYDE CARUANA (Unjoni Ħaddiema Magħqudin): Għalfejn hemm bżonn li l-produttività f'pajjiżna tiżdied?

Għandha bżonn tiżdied għaliex bla dubju rridu nżidu s-saħħa tal-pagi tagħna.

Jekk wieħed iħares kif żdiedu l-pagi b'mod reali – jiġifieri s-saħħa tal-pagi fl-Unjoni Ewropea – dawn żdiedu b'rata doppja ta' kemm żdiedu hawn Malta.

Dan x'ifisser?

Dan ifisser li biex Malta tikkonverġi mal-bqija tal-Unjoni Ewropea f'dak li għandu x'jaqsam ma' livell ta' għajxien – u issa se nkun qiegħed naċċenna għal dak il-fatt ukoll – neħtieġu numru kbir ta' snin.

Hawnhekk qed inqabbel mal-medja tal-Unjoni Ewropea, mhux mal-pajjiżi tal-Punent.

Għax jekk tikkonverġi mal-pajjiżi tal-Punent bħall-Ingilterra, l-Italja u l-pajjiżi li huma l-iktar żviluppati, in-numru ta' snin li wieħed jeħtieġ huma bil-ħafna iktar.

Allura kif nistgħu nżiduha l-produttività?

Qabel ma ngħaddi għal "kif", hawnhekk se nqabbel il-produttività ma' proxy tal-ħiliet tal-ħaddiema tagħna.

Il-ħiliet tal-ħaddiema tagħna kif jitkejlu?

Dawn jitkejlu billi naraw il-livell ta' edukazzjoni u l-livell ta' taħriġ tagħhom.

Joħroġ bl-aktar mod ċar li, biex tabilħaqq irridu li jkollna produttività aktar għolja, jeħtieġ li l-ħaddiema tagħna jkunu mħarrġin iktar.

Għalkemm mhux qiegħed inkluż f'dan ir-rapport, però mir-riċerka li qegħda ssir bħalissa joħroġ li f'pajjiżna, minn kull 100 żagħżugħ ta' 24 sena li joħorġu mill-iskola, hemm 33 li l-ogħla livell ta' edukazzjoni tagħhom mhuwiex aktar minn School Leaving Certificate.

Jiġifieri, bażikament qed ngħidu sal-Edukazzjoni Sekondarja.

Hemm 33 oħra li jirnexxielhom itemmu b'suċċess il-livell post-sekondarju jew inkella l-MCAST, u 33 oħra li jirnexxielhom jiggradwaw b'suċċess mill-Università.

Jekk inqabblu din l-istatistika mar-Repubblika Ċeka, pajjiż ċentrali fl-Unjoni Ewropea, naraw li n-numru ta' żgħażagħ Ċeki li jirnexxielhom itemmu l-livell post-sekondarju jew f'livell ta' MCAST ta' pajjiżhom huwa 70%.

Dan ifisser li jekk tabilħaqq irridu nikkompetu ma' dawn il-pajjiżi, hemm bżonn li l-istudenti tagħna jimxu aktar lejn il-livell post-sekondarju jew dak vokazzjonali.

Jekk se nibqgħu bl-istess rata tal-lum, allura l-catching up process se jkun aktar diffiċli għal pajjiżna.

Fil-fatt, bir-ritmu li għaddejjin bih bħalissa, huwa mbassar li sabiex naslu mal-average u nikkonverġu mal-medja tal-Unjoni Ewropea, jeħtiġielna madwar 35 sena oħra, li huwa perijodu twil mhux ħażin.

U għalhekk hemm il-ħtieġa li ninvestu aktar fil-ħaddiema tagħna u fl-edukazzjoni.

Mhux neċessarjament fi flus, imma anke fi kwalità, speċjalment fejn tidħol l-edukazzjoni tagħna.

Allura x'nistgħu nagħmlu sabiex dan il-proċess naċċellerawh?

Bażikament, billi l-Gvern, jew il-partiti politiċi, jħarsu iktar lejn politika li tindirizza s-supply milli d-domanda tal-labour market tagħna.

Il-gvernijiet, wieħed wara l-ieħor, dejjem ikunu nklinati biex jistimulaw l-attività ekonomika billi jagħtu miżuri li jagħtu iktar disposable income lill-familji tagħna.

Minnha nnifisha m'hemm xejn ħażin; però, din twassal sabiex ikollna politika li aktar tħares lejn is-short-term milli lejn il-long-term, għax tkun qed tistimula d-domanda u mhux tistimula l-produzzjoni.

Sabiex din il-konverġenza nakkwistawha fl-inqas żmien, u mmorru iktar lejn il-long-term, hemm bżonn li nħarsu lejn il-miżuri hekk imsejħa active labour market policies.

Għaliex dawn itejbu l-employability tan-nies u jżidu l-produttività.

Kif nistgħu nagħmlu dan?

Dan nistgħu nagħmluh billi istituzzjonijiet, fosthom l-Employment and Training Corporation (ETC), tissaħħaħ permezz ta' servizzi, speċjalment fejn jidħol il-Personal Employment Services.

X'ikunu dawn is-servizzi?

In-nies li jkunu qegħda, jew li jkunu qed ifittxu xogħol alternattiv, jagħmlu kuntatt mal-Employment Advisors sabiex jgħinuhom isibu xogħol.

Illum il-ġurnata, bħala full-time equivalent, l-ETC kulma għandha huma 18-il persuna.

U kull impjegat qed jispiċċa b'workload ta' bejn wieħed u ieħor 350 jew 400 persuna.

B'dan il-mod,ma tistax toffri servizz li jkun ta' kwalità.

Għaldaqstant, waħda mill-miżuri li d-dokument qiegħed jissuġġerixxi – u li naf li qiegħed isir xogħol fuqu – hu li jkun imsaħħaħ il-Personal Employment Services tal-Korporazzjoni billi jiġu reklutati nies addizzjonali.

It-tieni miżura li tista' ssir b'mod iktar koerenti hija bl-Employment Assistance.

Permezz tal-Employment Aid Programme, il-Gvern preċedenti kien qiegħed iwettaq din l-inizjattiva; però, hemm bżonn li nkunu aktar koerenti u nħarsu iktar lejn long-term.

Fil-perijodu li għadda, l-Employment Aid Programme tħaddem fuq 3 snin u mbagħad, meta spiċċaw il-fondi, waqaf.

Imma l-ħteġijiet tal-ekonomija ma jieqfux; għalhekk irridu nirrazzjonalizzaw aktar r-riżorsi, biex skemi bħal dawn ikunu available għall-ekonomija tagħna fuq perijodu twil u mhux għal perijodu qasir.

Min-naħa l-oħra, wkoll hemm il-ħtieġa – u dan inħoss li huwa punt mportanti ħafna – tal-Making Work Pay.

Pajjiżna għandu madwar 18,000 persuna li huma jew fuq il-benefiċċji soċjali jew fuq għajnuna soċjali, li tingħata jew lil nisa li jkunu legalment separati, jew single parents, jew persuni hekk imsejħa not fit for work imma mhumiex invalidi, u dawk li huma long-term unemployed.

Minn dawn it-18,000 persuna, 9,000 minnhom huma taħt l-40 sena.

Naħseb li jkollna 9,000 persuna taħt l-40 sena li jibqgħu hemmhekk għal 25 sena li ġejjin, sakemm jiġu biex jirtiraw bil-pensjoni – għaliex dawn ikollhom il-pensjoni non-kontributorja – huwa minnu nnifsu ħela ta' riżorsi.

Ħela ta' riżorsi umani, kif ukoll ħela għall-istess persuna!

Nemmen li qed nagħmlu disservizz għal dik il-persuna, għaliex biex tgħix bil-benefiċċji soċjali biss qiegħda fil-periklu li taqa' fir-riskju ta' faqar.

Għaldaqstant, l-inizjattiva Making Work Pay fiha diversi miżuri li ta' min wieħed jesplora.

Biex nagħtikom eżempju, ikun hemm persuna qiegħda fuq il-benefiċċju soċjali u tagħżel li tibda taħdem.

Il-benefiċċji ma jinqatgħuliex mal-ewwel, imma jkun hemm perijodu tranżitorju fejn tingħata biżżejjed nifs sabiex tintegra ruħha fid-dinja tax-xogħol.

Ir-raba' fattur huwa l-Human Capital Investment.

Sfortunatament, pajjiżna sar wisq dipendenti fuq il-fondi tal-Unjoni Ewropea.

L-employers – u nerġa' ngħidha b'mod sfortunat – dejjem jistennew li jkun hemm dawn l-fondi.

Mhux għax il-fondi mhumiex tajbin, imma ma jistax ikun li nibqgħu dipendenti biss fuqhom.

Jeħtieġ li mill-baġit nazzjonali ikun hemm aktar investiment f'dak li għandu x'jaqsam mal-kapital uman.

B'hekk biss nistgħu naċċelleraw il-proċess ta' konverġenza mal-Unjoni Ewropea.

Allura, l-qabża fil-kwalità li jmiss trid tħares lejn il-long-term u ssir b'mod strateġiku.

Hemm bżonn li jissaħħu aktar il-ħiliet tal-ħaddiema tagħna sabiex verament ikollna riżultati tanġibbli f'dak li għandu x'jaqsam ma' produttività.

Jekk ikun hemm aktar produttività, bl-ebda dubju dan iwassal sabiex ikun hemm żieda fil-profitti, li jwasslu għal żieda fil-pagi għall-ħaddiema tagħna.

Kif spjegajt qabel, jekk din iż-żieda fil-produttività ma ssirx, il-pagi jibqgħu ma jiżdiedux, kif fil-fatt qed isir illum.

Ikun hemm żieda biss minħabba l-inflazzjoni; imma dak ma jfissirx li l-poter tal-akkwist tal-familji jkun qiegħed jiżdied.

Bla dubju, aħna m'aħniex qed nivvintaw ir-rota, għax dan diġà esperjenzawha diversi pajjiżi oħra.

Il-benefiċċju tagħha kien li wassal għal aktar tkabbir ekonomiku, li wassal għal iktar dħul għall-familji.

Il-ħtieġa ta' dan kollu hija minħabba li d-demografija tagħna dejjem qiegħda tonqos.

Aktarx li minn hawn u 15-il sena oħra, ma nkunux qegħdin nitkellmu fuq kemm qed jiżdiedu nies fil-labour force tagħna, imma pjuttost kemm qegħdin jonqsu.

Dan minħabba l-fattur li l-popolazzjoni tagħna qiegħda tixjieħ.

Fil-fatt, fil-25 sena li jmiss, huwa mistenni li l-workforce tagħna jonqos b'20,000 persuna.

Jiġifieri dawk in-nies kollha li huma kapaċi jirrendu s-servizzi tagħhom fis-suq tax-xogħol mistennija jonqsu b'20,000.

U dan minħabba l-fattur demografiku tagħna li ta' kull sena mal-5,000 persuna qed jispiċċaw mix-xogħol, meta qed jibdew jaħdmu biss mal-4,000 jew inqas.

Dan il-fattur huwa minħabba li fil-passat il-familji kellhom inqas tfal.

(Interruzzjoni)

Parti mill-employment ratio se tkun qiegħda togħla.

Kif tiġi kkalkulata l-employment ratio?

Il-ħaddiema fuq kemm għandek nies available għax-xogħol: dawn se jkunu qegħdin jonqsu.

(Interruzzjoni)

La l-workforce jkun qiegħed jonqos, bla ebda dubju se tiġi impattata l-labour force tagħna u dawk li jkunu available li jagħtu x-xogħol.

Il-workforce se tkun qegħda tonqos b'20,000 persuna, mhux il-labour force.

Jiġifieri hemm differenza.

Il-labour force se tkun qed tiġi impattata għaliex tonqos b'ammont ta' 20,000.

Il-labour force mhux se tibqa' tielgħa bl-ammont li tiela' llum.

Jiġifieri dan huwa fattur demografiku li ma tistax tegħlbu.

Sakemm ma jkollniex aktar tfal, jew inkella niftħu l-bibien tagħna għall-immigrazzjoni.

Bħala fatturi konkreti, x'tista' tattwa u x'tista' tiddiskuti?

Illum l-ogħla rata ta' tassazzjoni li għandna f'pajjiżna hija ta' 35%, anke għal dawk li jaqilgħu aktar minn €60,000.

Jekk persuna li tkun fuq il-benefiċċju soċjali tiddeċiedi li toħroġ taħdem, dak il-ħin li toħroġ taħdem, se titlef il-benefiċċju tagħha u saħansitra jkollha tħallas il-bolla.

Mela mil-lat finanzjarju r-rata ta' taxxa – dik li nsejħulha l-marginal effective tax rate ta' kemm qed jiġi ntaxxat permezz tal-bolla u kemm qed jitlef fil-benefiċċju – tiġi ekwivalenti għal 110%.

L-ogħla rata fuq l-impjegat hija ta' 35%.

Jiġifieri mhux ta' b'xejn li min ikun fuq il-benefiċċji soċjali jaraha tassattiva u li ma jaqbillux li joħroġ jaħdem.

Apparti li l-gap hija żgħira, l-effett psikoloġiku ta' kemm qiegħed titlef huwa qawwi ħafna.

Fl-2007, il-Gvern preċedenti kien ikkummissjona rapport permezz tal-ETC fejn ħafna min-nisa li kienu għadhom ta' età żgħira u li ġew intervistati qalu li lesti li joħorġu jaħdmu, imma l-fatt li l-benefiċċju jieqaf mill-ewwel ġurnata, jiskoraġġihom milli jagħmlu dan.

Dan għaliex jekk jitilfu x-xogħol, kienu ser jispiċċaw lampa stampa, u ma jkollhomx fuq xiex jaqgħu.

Għalhekk jagħmel sens – u nerġa' nirrepeti, mhux se nivvintaw ir-rota – li nesploraw u nagħmlu t-tapering kif għamlu diversi pajjiżi fl-Unjoni Ewropea jew tal-OECD.

Tapering huwa l-mod kif nistgħu nagħtu nifs lil dawn in-nies sabiex jagħmlu dik il-qabża għad-dinja tax-xogħol wara diversi xhur jew snin ma jaħdmux.

Jekk pajjiżna verament irid li jinċentiva lil dawn in-nisa biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol, għandu jesplora inċentivi li jagħtu pajjiżi barranin, u naraw kif jistgħu jiġu nkwadrati fil-qafas tagħna.

Apparti minn hekk, pajjiżna rrid jieħu bis-serjetà l-investiment fil-ħiliet tal-ħaddiema tagħna.

Nitkellmu ħafna fuq il-politika fil-qasam tax-xogħol, però l-investiment huwa dgħajjef.

Hemm bżonn li mmorru lil hinn minn sempliċement korsijiet qosra tal-ETC, u nagħtu iktar impetus fl-investiment tal-ħiliet tal-ħaddiema tagħna.

Għalkemm għandna nagħtu importanza lill-employability, imma mil-lum 'l quddiem, jeħtieġ li nsiru aktar produttivi mill-workforce eżistenti.

B'hekk biss l-ekonomija ta' pajjiżna tista' tikber.

Hemm limitu ta' kemm tista' ddaħħal nies fid-dinja tax-xogħol, mhux minħabba limitazzjoni ta' opportunitajiet tax-xogħol li jistgħu jinħolqu, imma rridu nħarsu kif, mill-istess nies, nikkreaw iktar ġid.

Bażikament, dik kienet il-preżentazzjoni għad-dokument li kien tħejja u li kienet saret diskussjoni aktar dwaru.

Ma nafx jekk hemmx domandi min-naħa tagħkom.

THE CHAIRMAN: Qabel xejn nirringrazzjak tal-preżentazzjoni interessanti li tajtna.

Issa ngħaddu għall-mistoqsijiet min-naħa tal-membri.

Jien min-naħa tiegħi għandi xi punti żgħar, imbagħad tkun tista' tirrispondihom kollha wara.

F'ħin minnhom inti semmejt kif inkejlu t-taħriġ: forsi tista' tgħidilna kif jista' jitkejjel?

IS-SUR CLYDE CARUANA: It-taħriġ jitkejjel billi kull ħames snin il-Eurofound – permezz tal-European Working Conditions Observatory – tiġbor kemm ikunu qegħdin jonfqu l-kumpaniji fuq it-taħriġ tal-impjegati.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri jitkejjel bħala money spent?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Bħala nefqa.

Ikun imkejjel kemm il-kumpaniji qegħdin jonfqu bħala persentaġġ tal-GDP.

THE CHAIRMAN: Mhux bħala numru ta' sigħat?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Bħala nefqa.

Malta qegħda kemxejn lura, għax saħansitra hemm pajjiżi miċ-ċentru tal-Unjoni Ewropea li għaddewna.

THE CHAIRMAN: F'ħin minnhom semmejt li l-Employment Aid Programme twaqqaf.

X'kienet ir-raġuni prinċipali li twaqqaf?

Ta' fondi?

X'effett kellu mil-lat kwantifikabbli?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Ir-raġuni li twaqqaf l-Employment Aid Programme kienet waħda pożittiva.

Meta dan il-programm infetaħ, kien inħataf kollu f'daqqa, u għalkemm ma kienx hemm limitu, il-fondi ġew assorbiti kollha.

Fil-fatt, meta kont qed niddiskuti dan il-punt fil-kumitat mal-imsieħba soċjali, kien hemm qbil li, jekk dan il-programm jerġa' jinfetaħ mingħajr limitu ta' kwota, nispiċċaw li fi żmien tliet snin se jkun eżawrit, bir-riżultat li ma jkun hemm xejn għas-snin sussegwenti.

Għaldaqstant, hemm bżonn li jkun hemm targeting għal min jista' jattendi l-Employment Aid Programme.

Qed ngħid hekk għaliex sezzjoni li setgħu bbenefikaw minn dan il-programm kienu persuni li għad m'għandhomx esperjenza ta' xogħol.

Imma ġara li bbenefikaw ukoll studenti Universitarji.

Fil-fatt, minn analiżi li saret, ħareġ li l-accountants l-aktar li bbenefikaw.

Ma naħsibx li huwa l-aktar mod idoneu kif għandu jintuża dan il-fond sabiex jiġu megħjuna l-accountants.

Naħseb li hemm iktar nies li għandhom bżonn din l-għajnuna, u kif jistgħu jiġu ggwidati għal dawn il-flus.

THE CHAIRMAN: Ġie kkwantifikat kemm kien ta' għajnuna dan il-programm?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Iva, fil-fatt l-aħħar ċifri jindikaw li kien hemm bejn wieħed u ieħor 'l fuq minn 2,200 persuna li sabu xogħol.

Irridu nagħtu ftit ċans ieħor biex naraw kemm minnhom għadhom attwalment fid-dinja tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: L-aħħar punt min-naħa tiegħi.

Semmejt il-Human Capital Investment.

Jiġifieri qatt ma kien hemm allokazzjoni għalih min-national funds?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Il-problema hi li llum il-ġurnata l-programmi ta' taħriġ tal-ETC huma kollha ffinanzjati mill-ESF.

Jekk ikun hemm xi ħaġa urġenti – pereżempju, kumpanija għandha bżonn taħriġ għal ċertu mpjegati speċifiċi – mhemmx flus allokati.

L-allokazzjoni finanzjarja nazzjonali għall-ETC tkopri biss il-pagi.

ONOR STEPHEN SPITERI: Jiġifieri, qed titkellem fuq is-settur privat u li jkun hemm inċentiv għall-apprendistat anke min-naħa ta' kumpaniji privati?

Naħseb dak ikun punt li jista' jwassal għal aktar taħriġ u jkun targeted għax-xogħol ...

IS-SUR CLYDE CARUANA: Fil-fatt, fuq dan il-punt, il-Ministeru qiegħed jistudja r-riforma fl-apprendistat biex ikun aktar relevanti għad-dinja tal-lum.

Fuq il-JobsPlus, intbagħtet e-mail lill-employers kollha f'pajjiżna li jimpjegaw iktar minn 50 persuna.

Wara saru one to one visits lill-employers li esprimew interess li joffru opportunitajiet jew ta' apprendistat, jew ta' traineeship, jew ta' work exposure.

Kien hemm numru sabiħ li kienu interessati, imma issa rridu naraw kemm konkretament se jaċċettaw.

Kif neżawrixxu din il-lista ta' kumpaniji kbar, imbagħad immorru għal kumpaniji li huma iżgħar.

Importanti li jkollna database ta' dawn il-kumpaniji sabiex Early School Leavers, jew persuni li huma avvanzati fl-età imma għandhom bżonn work placement ieħor, inkunu nistgħu nirreferuhom b'dawn il-kuntatti bl-aktar mod faċli possibbli.

STEPHEN SPITERI: Punt ieħor huwa kif dejjem ikun hemm ċertu reżistenza minn settur ta' individwi li jkunu qed jirreġistraw għax-xogħol, u li, kif semmejt inti, toffrilhom x'toffrilhom, qishom qatt ma jridu jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Fil-leġislatura ta' qabel, konna anke offrejna kors ta' taħriġ fejn persuni jħallsu €100 fix-xahar, saħansitra anke lil dawk li jaħdmu b'paga minima, imma applikaw minimu ta' individwi.

Jiġifieri jidher li ma kienx hemm stimulu.

Jien naħseb li rridu nippruvaw ninċentivaw potential workers, għax minn x'imkien irid jiġi il-ħaddiem, mhux se jiġi mill-qamar.

Kif diġà għidt, aktar qed ikun hemm ħaddiema li qed jitilqu mid-dinja tax-xogħol milli jidħlu.

Jiġifieri l-ħaddiema żgur iridu jiġu minn dan il-pool ta' nies li huma inactive.

Hawnhekk irid isir il-brainstorming.

IS-SUR CLYDE CARUANA: Dik l-iskema li semmejt kienet għall-Minimum Wage Earners.

Ir-raġuni prinċipali għalfejn ma kienx hemm konkorrenza qawwija ta' nies, allavolja kienet qed toffri taħriġ, kien għaliex wara l-ħin tax-xogħol tagħhom kienu jippreferu jagħmlu xi part-time job.

Mill-baġit li jmiss tal-Unjoni Ewropea, din l-iskema se nagħmluha aħjar billi se nħallsu lill-ħaddiema rata iktar attraenti għal kull siegħa taħriġ li jieħdu.

Din se tkun qed tinvolvi aktar riżorsi, imma bilfors trid tagħmel hekk biex tħarreġ lil dawn in-nies.

Nixtieq nikkummenta dwar dawk in-nies li, toffrilhom x'toffrilhom, xorta ma joħorġux fid-dinja tax-xogħol.

Parti mir-riċerka li qed nagħmlu bħalissa hija dwar x'qiegħed jiġri fil-low skill employment.

Jirriżulta li, bejn is-snin 2007 u l-2013, il-maġġor parti tal-jobs li nħolqu li għandhom x'jaqsmu ma' cleaners, receptionists u waiters, ittieħdu kollha mill-barranin.

Il-livell ta' ħaddiema Maltin kważi waqa'.

Fil-fatt, fis-sena 2007 jew 2006 kien hemm xi 170 barrani, filwaqt li s-sena l-oħra kien hemm 2,470.

CHRIS FEARNE: Jien miniex xi ekonomista, imma inti għidt li 70% taż-żgħażagħ fir-Repubblika Ċeka huma l-Università.

Safrattant qegħda kważi l-aħħar ...

IS-SUR CLYDE CARUANA: Għaliex din il-graph tirrappreżenta l-istock attwali tal-pajjiż.

Ħa nieħu eżempju b'Malta.

Il-ħiliet ta' nofs il-ħaddiema tagħna hu ta' School Leaving Certificate jew inqas mill-ħaddiema kollha eżistenti.

Però, kif kont qed nispjega l-ewwel, jekk nieħdu l-ġenerazzjoni li ħierġa issa, 33% biss huma livell ta' School Leaving Certificate, jew anqas.

Jiġifieri, fil-graph qed nirreferi għall-ħaddiema kollha tal-pajjiżi li hemm.

Meta rreferejt għas-70%, il-ġenerazzjoni l-ġdida li ħierġa.

CHRIS FEARNE: X'irnexxielhom jagħmlu r-Repubblika Ċeka biex, minn skill level daqshekk baxx, qabżu għal 70%?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Is-sigriet huwa kemm tilħaq studenti fl-ewwel snin tal-edukazzjoni tagħhom.

Huwa ppruvat li persuni li jintilfu minn edukazzjoni fil-primarja ma ġġibhomx lura fis-snin tas-sekondarja, u wisq aktar iktar tard matul iż-żmien.

Għalhekk fil-bidu għedt li mhux bilfors ifisser li jkunu interventi monetarji, imma interventi li jridu jsiru fl-ewwel snin tal-iskola.

CHRIS FEARNE: Sena ilu, kienet ħarġet statistika li f'Malta hawn rata għolja ta' job vacancies.

Din kienet ġiet spinjata – bir-rispett kollu – mill-Partit Nazzjonalista li kien fil-gvern dakinhar bħala xi ħaġa tajba, imma fil-fatt naħseb li kienet xi ħaġa ħażina.

Fil-fatt, naħseb li kienet problema għax ma kellniex biżżejjed skill management għal job opportunities.

Però, din mhix problema biss ta' Malta.

Il-gazzetta The Financial Times kienet qed tilmenta fuq l-istess ħaġa, imma fuq bażi Ewropea.

Hawn xi figuri jew xi statistika li turi liema huma x-xogħlijiet li mhux qed insibu ħaddiema għalihom, u x'nistgħu nagħmlu dwarhom?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Din il-problema hija simili ħafna għall-problema li għandhom l-Ingilterra.

Fil-fatt, hija definita bħala hourglass economy.

Hourglass economy hi fejn il-biċċa ta' fuq u l-biċċa t'isfel huma kbar ħafna, imma fin-nofs ikun dejjaq.

L-analoġija hi li, fil-biċċa ta' fuq, hemm ħafna high-skill jobs, imma li mhumiex qegħdin jimtlew.

Pereżempju, riċentement kelli laqgħa mal-kumpanija Betsson u stqarrew li mhumiex qegħdin isibu ħaddiema kwalifikati biżżejjed sabiex jaħdmu magħhom.

Huma kienu lesti li jimpjegaw tant ħaddiema kieku kellhom it-taħriġ ipprovdut, filwaqt li, kieku jsibu n-nies mħarrġa, lesti li jimpjegawhom anke mill-għada.

Imma bħalissa m'hemmx dawn il-ħiliet.

CHRIS FEARNE: X'kategorija kienu qed jitkellmu, IT, finanzi ...?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Kienu qegħdin jitkellmu dwar nies li għandhom background fil-maths u fl-istatistics.

Issa, mill-Università huma biss il-veru ftit li joħorġu b'dawn ir-rekwiżiti.

Jiġifieri, f'Malta hawn problema ta' ħaddiema li huma high-skilled.

Min-naħa l-oħra hemm problema wkoll fil-kategoriji ta' ħaddiema li huma low-skilled.

Employers lokali mhumiex isibu biżżejjed nies Maltin biex jagħmlu xogħol li hu low-skilled.

Mhux ta' b'xejn li l-ETC ma jistgħux ilaħħqu mal-work permits!

Fil-fatt, xhieda ta' dan hemm in-numru ta' ħaddiema barranin li qed naraw madwarna u li qegħdin jaħdmu dan it-tip ta' xogħlijiet, li mhemmx għalfejn statistika.

Biss biss, jekk tmur f'ċerti restaurants, trid tkun taf titkellem bl-Ingliż, għax inkella ma tinqediex.

Issa din il-problema, kif beħsiebna ...

STEPHEN SPITERI: Din mhux f'Malta biss.

X'qiegħed isir biex speċjalment nilħqu dawk il-ħaddiema li qegħdin fil-klassi ta' fuq?

Mis-sena d-dieħla se jibda jsir an Employability Indicator.

Dan bażikament hu biex naraw fejn qegħdin imorru jaħdmu ż-żgħażagħ li joħorġu mill-istituzzjonijiet edukattivi tagħna.

Il-ħsieb mhuwiex biex nagħlqu l-korsijiet.

Xejn minn dan.

Il-ħsieb kollu hu biex nidentifikaw fejn huma l-problemi sabiex jittieħdu aktar miżuri u inizjattivi, u l-employability ta' dawn iż-żgħażagħ tmur għall- aħjar.

Għaliex, fl-aħħar mill-aħħar, dawn kollha investew biex ikollhom rendiment.

CHRIS FEARNE: Jidhirli li hemm xi proġett – kif qed issemmi inti – fejn kull kors għandu index ta' x'inhu ċ-ċans li ssib xogħol jekk tieħu dak il-kors.

IS-SUR CLYDE CARUANA: Dan il-proġett se jkun qed isir f'dak l-ambitu; però ma jfissirx li ma' kull kors se jkun hemm ippubblikat l-employment index tiegħu.

Għax inkella tkun qed tgħid lin-nies tmorrux hemmhekk, u tkun qed twassal messaġġ ħażin.

U anke forsi toqtol l-Università jew partijiet minnha, li mhuwiex assolutament dak il-ħsieb.

L-aħħar slide tagħti ħafna risposti, għaliex hemm cluster kbir ta' pajjiżi li qegħdin mill-120 'l fuq.

Issa, jekk taqta' lil Ċipru mill-cluster – minħabba li għandu popolazzjoni relattivament żgħira, u minħabba l-impatt tal-financial services – l-element komuni bejn il-bqija tal-pajjiżi huwa li għandhom knowledge economy b'saħħitha ħafna.

Jiġifieri, fir-realtà dak kollu li inti tkellimt fuqu naħseb li jrid jiġi komplementat bi strateġija aktar b'saħħitha marbuta ma' knowledge economy.

Sfortunatament, illum ħafna żgħażagħ qed joħorġu mis-sistema edukattiva bl-impressjoni li jistgħu jaħdmu.

Kieku dak li għedt inti tinterpretah u tpoġġih f'terminoloġija li tinftiehem iktar u li ma tkunx teknika, tara li iktar ma jgħaddi ż-żmien, inqas se jkun hemm opportunità ta' xogħol li joffri outcome produttiv għal żgħażagħ li joħorġu mill-iskola, u forsi jagħmlu foundation course fl-MCAST, u li jkun mingħalihom li għamlu xi Dottorat.

Naħseb li f'dan il-proċess kollu tal-active labour market, policy irridu, għax donnu d-demand side qed tkun bħala kważi konsegwenzjali għal dak li qed jiġri.

Tara pajjiżi li nvestew ħafna fl-infrastruttura tagħhom billi taw prijorità lin-Knowledge Economy.

Il-biċċa l-kbira tal-pajjiżi Nordiċi qegħdin hemmhekk.

Għaliex?

Għax taw enfasi kbira fuq l-aspett tal-innovazzjoni.

Meta naraw x'inhu jiġri llum f'Malta fis-settur tat-teknoloġija, naraw li l-ikbar problema li teżisti biex dan is-settur ikompli jikber hija d-defiċjenza fil-matematika.

Illum, l-istudenti li joħorġu mill-iskola jagħżlu the path of least resistance – li tkun dik tan-networking jew tal-hardware – fejn jispiċċaw jirranġaw basic devices li aħna f'Malta qatt ma nistgħu nkunu kompetittivi fihom.

Jiġifieri, dawn in-nies mingħalihom li qed jersqu lejn l-industrija tal-IT, però fir-realtà aħna mhux industrija tal-IT tal-kaxxi għandna bżonn, imma għandna bżonn the knowledge economy.

Jiġifieri kif iżżid dik il-produttività.

U għaliex għandna nżiduha dik il-produttività?

Għaliex qed iżżid il-valur mal-prodott li qiegħed tagħmel.

Però, hemm nuqqas kbir ta' element importanti li qatt ma jissemma, anke waqt diskussjonijiet li huwa l-argument tal-value added.

Huwa inutli li aħna nibqgħu nħarsu biss lejn dawk il-partijiet u industriji li, come what may, 10 snin oħra xorta mhux se jżidulna l-valur bħala risposta biex aħna nibdew telgħin fuq dik iċ-chart.

Jekk, għall-grazzja tal-argument, jinħolqu 10,000 job minn the very low end tal-aspett tat-tessuti, żgur li fuq dik iċ-chart jew se nibqgħu fejn aħna jew se ninżlu aktar 'l isfel.

Jiġifieri, l-istrateġija trid tkun, kif aħna – u inti għedt punt tajjeb ħafna li rridu nibdew mill-iskola primarja – nistgħu nagħmlu differenza u kif tista' ssir din id-differenza biex, fuq perijodu ta' għaxar, ħmistax-il sena, inkunu nistgħu nitilgħu l-iskaluni tal-value added.

Semmejt il-Betsson.

Jekk nieħdu l-kumpaniji tal-gaming kollha f'Malta, naraw li l-jobs ta' ċertu valur huma kollha mimlija minn barranin.

Illum, l-aħħar statistika tal-impjegati – l-Onor Kristy Debono tista' tikkonferma – hi li 70% jew 65% tal-impjegati huma nies barranin.

Għaliex ġejjin mill-aspett ta' Knowledge Economy.

In-Knowledge Economy mhux biss l-IT jew il-computing, imma huwa l-aspetti kollha marbutin mal-oqsma tal-għerf.

Jekk kollettivament mhux ser jirnexxielna ndaħħlu din il-mentalità fl-iskejjel, u li jkun hemm apprezzament aħjar ta' liema oqsma fil-karriera are going to ultimately pay, jien naħseb li m'aħniex se naslu.

Jiena niftakar meta konna tajna dik l-imbuttatura biex ħafna nies jersqu lejn l-industrija tal-IT, imma llum xorta għad għandna problema kbira li ħafna żgħażagħ qed jagħżlu r-rotta tal-hardware fl-IT.

Ir-rotta tas-software fl-Università ftit jagħżluha, għax fis-sena joħorġu bejn 100 u 110 gradwati biss.

Dan għaliex ir-rotta tas-software hija kollha kemm hi bbażata fuq il-matematika.

U l-matematika hu suġġett li ħafna miż-żgħażagħ Maltin għandhom antipatija kbira lejh.

Jekk forsi tkunu tistgħu tidħlu f'aspett aktar dettaljat tal-value added, u kif aħna bħala pajjiż nistgħu nibdew nitilgħu l-iskaluni tal-value added, jien nemmen li dak ikun ħafna aħjar.

U ngħid għaliex: billi norbtu mal-punt li semmejt qabel tal-EAP.

Il-EAP kien programm li, meta tarah on the top line, vera kien suċċess.

Issa jien hawn mhux se noqgħod nitkellem jekk sarx taħt il-Gvern Nazzjonalista, dak mhux l-argument hawnhekk.

Għamlu min għamlu: fil-fatt finalment kienet għamlitu l-ETC.

L-EAP intuża bħala skema biex employer jieħu l-impjegati bl-irħis.

Meta spiċċa l-EAP, l-impjegati spiċċaw barra.

Jiena naħseb li jekk aħna se nerġgħu naqbdu dan it-tip ta' programmi, we're throwing good money away; but if we invest in value added u jinħolqu il-jobs fil-value added, jew jinħolqu l-jobs fil-gaming b'riżultat li jiġu mpjegati 100 ruħ, ma' dawk il-100 ruħ żgur se jiġu mpjegati 5 segretarji, 4 drivers u 2 messaġġiera.

THE CHAIRMAN: Ħalli nieħdu d-domandi kollha.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Ħalli nkompli ma' dak li qal l-Onor.

Madanakollu naħseb li rridu nkunu wkoll ftit realistiċi.

Il-qasam tal-gaming huwa settur dinamiku ħafna, li l-ispan tiegħu kienet għal dawn l-aħħar disa' snin.

Jiġifieri, l-Gvern ta' dak iż-żmien kien ħataf dik l-opportunità, din l-industrija.

U fil-fatt ħalliet il-frott, b'miljuni ta' ewro f'taxxi u ħafna impjiegi li żiedu l-value added għax dawn in-nies qed jgħixu u jonfqu f'Malta, u relattivament għandhom pagi għoljin ħafna.

Dak iż-żmien madanakollu ma kontx issib impjegati li kellhom dak it-tip ta' skills f'Malta.

Għaliex?

Għax, għalkemm din l-opportunità ħtafniha u ġibniha f'Malta, u kemm jista' jkun we maximized the opportunity, madanakollu 10 snin ilu – għax issa hawnhekk qegħdin nitkellmu fis-snin disgħin – ma kienx hemm din il-viżjoni li jkollna korsijiet fuq dawn is-suġġetti.

Illum hawn korsijiet ta' odds betting pereżempju, odds computation, u affarijiet bħal binary vision li huma affarijiet tekniċi.

Jew inkella li tgħallem il-lingwa Svediża jew dik Fillandiża.

Il-lingwi huma li l-iktar hemm mismatches fis-settur tal-gaming.

Hemm kumpaniji Svediżi li għandhom mal-100 ruħ jaħdmu fis-sezzjoni tal-Customer Care, u dawn iridu jikkomunikaw ma' nies f'pajjiżi bħall-Isvezja jew in-Northern Countries oħrajn.

Issa qed nindunaw bid-domanda u bil-bżonnijiet li dan is-settur għandu bżonn, meta dan qed iħalli l-frott.

Jekk ikun hemm opportunità, trid taħtafha u tinvesti fiha.

Imma wara kulħadd bravu u tgħid li hemm bżonn dan it-tip ta' korsijiet.

Fil-fatt, illum hemm korsijiet tal-gaming li qed jiġu mgħallma fl-Università.

Għalkemm issa mhux daqshekk tard, imma sakemm il-mismatch tonqos u jkun hemm biżżejjed supply minn studenti Maltin, ovvjament we have to depend on foreigners.

Din hija xi ħaġa li, tagħmel kemm tagħmel, qatt mhu ser jirnexxielek tissuperaha, għax settur dinamiku bħall-gaming u l-IT qiegħed dejjem jiżviluppa.

Kif qal l-Onor.

Claudio Grech, studenti bdew imorru għall-hardware għax 10 snin ilu l-iktar li kien fih potenzjal.

Imma issa s-settur qed jinbidel, u llum mhux se ssib xi ħadd speċjalizzat b'software u jkun daqshekk avvanzat li ħiereġ mill-Università dak il-ħin u tagħtih dak it-top job.

Fil-fatt, il-Gvern preċedenti kien ħareġ bl-inizjattiva ta' High Net Worth Individuals li jkunu nies b'salarju ta' aktar minn €70,000 li, biex tattirahom li jiġu jaħdmu f'Malta, kellhom inċentivi kbar mhux ħażin.

Dawn jidher li qed jirnexxu, kemm fil-gaming, fil-financial services, kif ukoll ma' Transport Malta.

Il-Gvern preċedenti kellu wkoll l-isfida biex jinkoraġġixxi lin-nisa joħorġu mid-dar u jġibhom lura fil-labour force, u kien ukoll iffaċċjat bil-problema tal-ageing population, li semmejt inti wkoll.

F'dawn iż-żewġ oqsma, nemmen li l-Gvern preċedenti rnexxielu jegħleb dawn iż-żewġ sfidi, kif fil-fatt ukoll għandek fir-rapport li ppreżentajt, fejn urejtna li l-parteċipazzjoni tan-nisa żdiedet ħafna u anke laħqet il-medja Ewropea.

U dan minħabba bosta inċentivi, bħal pereżempju, il-Government Tax Incentives biex in-nisa jmorru lura fid-dinja tax-xogħol, u anke Family Friendly Measures.

Rigward l-ageing population, kien hemm tax incentives biex, wara li jkunu għalqu l-età tal-pensjoni, l-anzjani jibqgħu jaħdmu u jżommu l-pensjoni sħiħa.

Jidher imma li l-isfida fuq dawk in-nies li huma inattivi, nies li ma jarawx il-bżonn jew inkella l-ħtieġa jew inkella l-inċentiv biex jaħdmu, għadha hemm.

Allura biex negħlbu wkoll din it-tielet sfida – tnejn minnhom għelebnihom, issa fadal sfida oħra – x'inhu dak li inti qed tipproponi?

Tax holiday, pereżempju?

Li ma jitħallsux Nis, meta wkoll irridu nżommu f'moħħna l-problema kbira li hemm tal-ageing population, li hemm question mark kbira fis-sitwazzjoni tal-pensjonijiet li se tkun kważi impossibbli?

Mistoqsija oħra: fir-rapport ipproponejt il-ħatra ta' Skills Council biex ikun hemm koordinazzjoni bejn s-settur edukattiv u anke żvilupp industrijali tal-futur.

Nixtieq nistaqsi x'qed isir minnu, u wkoll dwar il-fondi li semma l-Onor.

Schembri fejn semmejna li ħafna skemi huma tal-Unjoni Ewropea u dawn, ladarba jiġu exhausted, f'daqqa waħda qisu kollox jaqa' inoperattiv?

F'dan il-każ, inti semmejt ukoll li hemm 0.15% tal-GDP li huwa dovut għall-active labour market policy.

Dan huwa strettament il-baġit tal-ETC?

U l-proposta tiegħek li dan jikber għal 0.7% tal-gross domestiku?

CHARLES BUHAGIAR: Hemm ħaddiema li, minkejja li jaħdmu, imma l-paga li jaqilgħu mhux biżżejjed.

Kif qed taħsbu li għandna nindirizzawha din is-sitwazzjoni?

Hemm fenomenu ieħor ta' nies, li huma past retirement age, imma xorta jibqgħu jaħdmu għax bil-pensjoni ma jkampawx.

Ma nafx jekk għandkomx statistika.

Filwaqt li qed nitkellmu dwar il-bżonn li ngħollu l-iskills tagħna, però xorta waħda għandna faxex kbar ta' nies li qed jibqgħu jaħdmu wara l-età tal-pensjoni.

U dawn qed jagħmlu xogħol li qed jirrendilhom biex jgħixu, mhux komda, imma ħajja diċenti.

B'din is-sistema, kif se nindirizzaw lil dawn in-nies?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Ħalli nkun telegrafiku, u nwieġeb għall-mistoqsijiet kollha kemm jista' jkun malajr.

Dak kollu li beda jsemmi l-Onor.

Grech għandu x'jaqsam ma' supply side economics.

Jiġifieri, l-fatt li għandna nindirizzaw in-Knowledge Economy bla dubju ikun qiegħed jaċċenna għall-valur miżjud, u għal dak kollu li għandu x'jaqsam mal-ekonomija min-naħa tas-supply side.

Niġi għall-aħħar żewġ punti, ħalli mbagħad namplifika aktar fuq il-punti l-oħra: il-pensjonanti li qegħdin jaħdmu għax il-pensjoni tagħhom mhijiex biżżejjed u mhux qed ilaħħqu mal-ħajja.

Żgur u mhux forsi li, fil-futur prevedibbli, se jkollna aktar minn dawn in-nies.

U din għal raġuni sempliċi.

Pajjiżna huwa l-uniku pajjiż li għadu jiddependi biss mill-ewwel pilastru tal-pensjonijiet, għalkemm issa veru qed nisimgħu bit-tielet pilastru.

Però, li hu żgur biex ikun hemm biżżejjed flus akkumulati għall-individwu fit-tielet pilastru, iridu jgħaddu numru ta' snin.

Il-fatt li pajjiżna għandu din il-problema hi attribwita għax, fis-snin imgħoddija, qatt ma ġiegħlna lill-ħaddiema tagħna ifaddlu iktar.

F'dan il-każ, l-uniku rimedju hu li l-pensjonanti jkomplu jaħdmu iktar jekk m'għandhomx tfaddil personali.

Qed ngħid hekk mill-punto di vista ta' ekonomista, u ukoll l-opinjoni tiegħi.

Huwa impossibbli li l-Gvern jispiċċa joħroġ aktar flus biex iżid il-pensjoni, speċjalment minħabba d-defiċit li għandna fil-pensjonijiet.

CHARLES BUHAGIAR: Allura la nafu kif se tkun is-sitwazzjoni fil-futur qarib, naħseb li l-Gvern se jkun tenut illi jilqa' għal din l-isfida.

Pereżempju, aħna nafu li jekk tibqa' taħdem wara ċertu żmien, il-bolla ma tibqax tħallasha.

Forsi jistgħu jittieħdu ċertu miżuri biex jiġu ffaċilitati ċeru affarijiet.

Minn rapport li kien ikkummissjona l-Gvern preċedenti, is-saħħa tal-pensjonijiet ser ikompli jiddgħajjef maż-żmien li ġej, anke minkejja li kienet saret r-riforma fil-valur tal-pensjonijiet fl-2007.

Kemm nagħtikom eżempju: il-pensjoni medja fl-2010 kellha valur ta' 55% tal-paga medja.

Fis-snin li ġejjin, dawk il-55% mistennija jinżlu għal 45%.

Jiġifieri l-poter tal-akkwist tal-pensjoni bla dubju se jkompli jinżel.

Ħa ngħaqqad l-argument tal-making work pay ma' li qalet l-Onor.

Debono dwar kif nistgħu ninċentivaw iktar nies li huma fuq il-benefiċċji soċjali biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Pajjiżi barranin għandhom dak li jissejjaħ in-work benefits.

Is-sistema ta' benefiċċji f'pajjiżna tagħti kollox lil kulħadd, sakemm mhux qiegħed jaħdem!

Huwa propju l-fenonemu tal-working poor.

Aħna m'għandna xejn li jgħin lil dawk in-nies li huma fuq il-paga minima.

Nies li jaħdmu huma kompletament esklużi minn kull benefiċċju!

Pereżempju, nsemmi l-benefiċċju għad-dawl jew benefiċċju għall-kera, li huma b'rati ħafna inqas vantaġġużi.

Is-sistema tal-welfare tagħna hija kompletament irrankata illi tgħinek jekk ma taħdimx!

Allura dawk in-nies li huma working poor, jew biex inħajjru lill-inattivi joħorġu jaħdmu, hemm bżonn li jkollna sistema ta' in- work benefits.

Ma jfissirx li niffrankawlhom kompletament il-bolla, jew li ma jħallsuha qatt, imma jeħtieġ li jkun hemm xi forma ta' benefiċċji li, għal tal-inqas for the short and medium term, dawn in-nies jiġu mħeġġa jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Ma jistax ikun li jekk tkun fuq il-benefiċċji nagħtuk kollox, imbagħad malli toħroġ taħdem ma nagħtuk xejn!

Is-sistema ma taħdimx b'dak il-mod.

Biex nindirizza l-aħħar ftit punti li qajjmet l-Onorevoli Debono.

L-ispiża li kienet aċċennata fid-dokument hija l-ispiża li wieħed jixtieq li jkun hemm sabiex nilħqu l-livell medju tal-Unjoni Ewropea.

Għalissa, dak il-commitment tal-ispiża għadu mhux hemm.

Ma nafx iniex qed inwieġeb għan-numru li rreferejt.

(Interruzzjonijiet)

KRISTY DEBONO: Skont ir-rapport, preżenti huwa 0.15% tal-GDP, filwaqt li r-rapport qed jipproponi li jitla' għal 0.7%.

Jiġifieri, l-0.15% huwa l-baġit tal-ETC?

IS-SUR CLYDE CARUANA: Iva, flimkien ma' inizjattivi oħra ta' disbursement li jkun hemm mill-ESM, kif ukoll ma' fondi addizzjonali oħra.

Speċjalment għal dawn is-seba' snin li ġejjin, għandu jkun hemm iktar focus fuq min għandu jingħata l-għajnuna fil-programm tal-EAP.

Għandu xi ħadd li ggradwa bħala accountant u li diġà għandu l-kuntratt tiegħu lest mit-tieni sena tal-Università, jiggwadanja mill-EAP?

Ħaġa oħra huma l-fondi.

Il-fondi qegħdin hemmhekk għal seba' snin.

Allura rridu naraw li, jekk ikun hemm bżonn, ikun hemm quotas ta' flus għal kull sena.

B'hekk nassiguraw li mhux jinħataf kollox fl-ewwel tliet snin, imbagħad għall-erba' snin ta' wara ma jibqa' xejn!

Nitgħallmu mill-esperjenzi tal-passat u, fejn nistgħu, nirranġaw sabiex nimmassimizzaw l-utilità tal-flus li għandna għaż-żmien li ġej.

Nirringrazzjakom.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna, Sur Caruana.

Min-naħa tagħna, eżawrejna l-mistoqsijiet u eżawrejna l-ħin ukoll.

Din il-laqgħa għalhekk hija konkluża.

Ninfurmakom bid-data u bl-aġenda għal-laqgħa li jmiss iktar 'l quddiem.

Nirringrazzjakom.

Fit-8.30 pm, il-Kumitat aġġorna għal data li tiġi kkomunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET EKONOMIĊI U FINANZJARJI

LAQGĦA NRU 4

L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru 2013

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.29 p.m.

L-Onor.

Silvio Schembri, President tal-Kumitat, ippresieda.

PREŻENTI: l-Onor.

Edward Scicluna, Ministru għall-Finanzi), l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 3 li saret fl-10 ta' Ġunju 2013 kienu kkonfermati.

SKRUTINJU TA' PROPOSTI MILL-KUMMISSJONI EWROPEA

Il-Kumitat ħa nota tal-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-aċċess ta' prodotti u servizzi ta' pajjiżi terzi għas-suq intern tal-akkwist pubbliku tal-Unjoni u l-proċeduri li jappoġġjaw in-negozjati marbuta mal-aċċess tal-prodotti u s-servizzi tal-Unjoni għas-swieq tal-akkwist pubbliku ta' pajjiżi terzi li ġiet referuta lilu mill-Grupp ta' Ħidma I fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Minn kuntatti li saru mal-Ministeru tal-Finanzi rriżulta illi d-diskussjonijiet fuq din il-proposta fuq il-livell Ewropew jinsabu wieqfa.

Il-Kumitat għalhekk qabel li jinforma lill-Grupp ta' Ħidma I dwar dan u ddeċieda wkoll li jkompli jsegwi żviluppi li jista' jkun hemm, u meta opportun jerġa jtella' din il-proposta fuq l-aġenda tal-Kumitat għad-diskussjoni.

RAPPORT TAL-UĦM THE NEXT LEAP – FROM LABOUR MARKET PROGRAMMES TO ACTIVE LABOUR MARKET POLICY

Il-President tal-Kumitat stieden lis-Sur Clyde Caruana, f'isem il-Union Ħaddiema Magħqudin, biex jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu dwar ir-rapport The Next Leap – From Labour Market Programmes to Active Labour Market Policy, liema rapport kien ġie ppreżentat lill-Ispeaker tal-Kamra waqt laqgħa li huwa kellu ma' uffiċjali tal-Union Ħaddiema Magħqudin.

Wara l-preżentazzjoni, il-Membri għamlu l-mistoqsijiet tagħhom lis-Sur Caruana.

Fit-8.30 pm il-Kumitat aġġorna għal data li tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees fin


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 10

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru 2013 fis-6.45 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra

28 ta' Ottubru 2013 SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


Laqgħa Nru 10

L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru, 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 10

L-Erbgħa, 30 ta' Ottubru, 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.55 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa numru 9 li saret fis-17 ta' Ottubru 2013 kienu kkonfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

MR SPEAKER: Ejja mmorru mill-ewwel għas-suġġett tal-laqgħa tal-lum.

Nixtieq nistieden lin-naħa tal-Gvern biex immorru mill-ewwel fuq l-iskeda tal-baġit u naraw jekk hemmx xi ftehim dwar meta għandhom jittieħdu l-votazzjonijiet.

L-Onor.

LOUIS GRECH (Deputat Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Twettiq tal-Manifest Elettorali): Sur President, naħseb kull Membru għandu kopja tal-iskeda tal-baġit li qed nipproponu.

Kif qed nifhem jien, jidher li hemm qbil fuq id-dati.

Fejn qabel kien se jispiċċa t-Tlieta 19 ta' Novembru issa se jispiċċa fil-21 ta' Novembru.

Jidher li hemm qbil ukoll fuq il-ġranet ta' meta jkollna seduti filgħodu u filgħaxija u anke meta se jkollna waranofsinhar.

Punt li probabbilment rridu niċċaraw huwa meta għandu jittieħed il-vot.

Issa qed ngħidu li l-proposta tagħna hija li nistgħu niġbruhom, però hemm proposta oħra li forsi nagħmluhom filgħaxija wara li tispiċċa s-sessjoni ta' filgħaxija.

MR SPEAKER: L-Onor.

DAVID AGIUS: Jidher li dejjem nistgħu nieħdu vot filgħaxija u jekk ikun il-każ, anke niftiehmu mal-Gvern li niġbru xi numru ta' seduti oħrajn, u hemm il-probabbiltà wkoll li ma jkunux kull filgħaxija.

LOUIS GRECH: Fuq dik il-bażi naħseb li hawn ftehim.

MR SPEAKER: Jiġifieri hawn ftehim?

DAVID AGIUS: Fl-iskeda għandna wkoll – għax naħseb tajjeb nivverbalizzawha – li mhux dejjem għandna l-mistoqsijiet parlamentari u mhux dejjem għandna l-aġġornamenti.

MR SPEAKER: Hekk hu.

DAVID AGIUS: Jew inkella jkollna l-mistoqsijiet parlamentari imma jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra, ma neħdux il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari; u wkoll naqblu ż-żewġ naħat.

MR SPEAKER: Araw jekk naqblux fuq id-dati.

Ovvjament meta jinqara l-baġit hemm il-mistoqsijiet parlamentari, jiġifieri l-4 ta' Novembru.

DAVID AGIUS: Nistgħu naqblu fuq l-iskeda li għandna quddiemna.

LOUIS GRECH: L-iskeda tirrifletti kollox.

MR SPEAKER: Kollox sew, l-iskeda tirrifletti kollox.

DAVID AGIUS: Ippermettuli punt wieħed.

Hawnhekk qed ngħidu li mill-Erbgħa 13 ta' Novembru sal-Ħamis 21 ta' Novembru ma neħdux l-aġġornamenti.

(Interruzzjonijiet) Le, il-5 u 6 ta' Novembru qabel, u dawk kollox sew.

MR SPEAKER: Bejn it-13 ta' Novembru u l-21 ta' Novembru qatt ma jkun hemm aġġornament.

DAVID AGIUS: Eżatt iżda ppermettuli li jekk ikollna bżonn ta' aġġornament wieħed f'dawk il-ħmistax, allura jittieħed wieħed jew wieħed kull naħa.

Jista' jkun li ma jkunx il-każ.

Imma qed ngħidu wieħed.

MR SPEAKER: Qed nitkellmu b'riżerva ta' aġġornament wieħed.

LOUIS GRECH: Wieħed għal kull naħa.

MR SPEAKER: Iva, wieħed għal kull naħa.

DAVID AGIUS: Jekk ikun hemm bżonn.

MR SPEAKER: Hekk hu, jekk ikun il-każ.

LOUIS GRECH: Iva, jekk ikun meħtieġ.

Naħseb li nistgħu nagħlquh.

MR SPEAKER: Jekk hawn qbil m'hemmx għalfejn nagħmlu mozzjoni.

Se nagħmluha ċara ħalli tkun minuted kif qed jgħid l-Onor.

Hawn qbil u la hawn qbil m'hemmx għalfejn issir mozzjoni.

Jiġifieri jekk ikun il-każ ikun hemm aġġornament wieħed għall-Oppożizzjoni u jekk ikun il-każ aġġornament ieħor għan-naħa tal-Gvern.

DAVID AGIUS: M'għandna l-ebda diffikultà.

MR SPEAKER: U l-istess ħaġa għad-division hux hekk?

MR SPEAKER: Importanti din għax irrid nirreġistraha.

DAVID AGIUS: Hekk hu.

MR SPEAKER: L-Onor.

CARMELO ABELA: Kif qed nifhem qed ngħidu li maximum ikun hemm vot fis-seduta ta' filgħaxija kuljum però jista' jkun li jkun hemm aġġustamenti oħrajn.

DAVID AGIUS: Hekk hu, naqblu.

MR SPEAKER: Jiġifieri hemm ftehim anke fuq id-division.

DAVID AGIUS: Iva, u jekk il-Gvern iħoss li jrid iressaq din il-mozzjoni llejla wara li nagħtuha daqqa t'għajn, naqrawha sew, biex ma neħdux il-ħin tal-Kumitat minn issa sa xħin jidhirlu li jrid iressaqha, naraw li taqbel ma' din l-iskeda u nistgħu nagħtu l-approvazzjoni min-naħa tal-Oppożizzjoni biex issir illejla.

MR SPEAKER: Tajjeb ħafna.

Issa jekk ma jimpurtax immexxu għax bdejna tard u nixtieq li nimxu.

Kulħadd ikollu l-impenji.

Nixtieq li jkun hemm preavviż imma mhux dejjem ikun possibbli.

Mela l-ewwel item kien fuq l-iskeda tal-baġit.

Issa rrid nimxi għal item ieħor ukoll fuq il-baġit biex nara jekk hemmx qbil – bħas-soltu imma din hija xi ħaġa li rrid nagħmilha bilfors – dwar il-preżenza ta' fotografi u camera persons fil-Kamra għall-ewwel tliet seduti, jiġifieri meta jinqara l-baġit fl-4 ta' Novembru, ir-risposta tal-Kap tal-Oppożizzjoni u dik tal-Prim Ministru.

Dan biex naraw li l-arranġamenti jkunu fis-seħħ kif għamilna fis-seduti tal-baġit fis-snin ta' qabel.

Jiġifieri naraw li primarjament ikun hemm dik li ngħidulha clean feed tal-PBS biex meta l-media titlob għal dan ikun hemm aċċess, li tingħata wkoll clean feed tal-PBS biex is-seduti jkunu anke video streamed minn fuq websites ta' gazzetti eċċ. u t-tielet, il-preżenza ta' fotografi u camera persons fil-Kamra għandha tkun limitata għall-ewwel ftit minuti, dejjem fl-ewwel parti.

DAVID AGIUS: Ippermettili dwar l-ewwel biċċa.

MR SPEAKER: Qsamtu fit-tlieta jien.

DAVID AGIUS: Hemm il-feed...

MR SPEAKER: Il-PBS toħroġ link biex inti tqabbad magħha, li jgħidulha clean feed.

MR SPEAKER: Iva, lill kull media li titlob.

Jiġifieri n-NET, is-Super One eċċ.

DAVID AGIUS: Imbagħad għamilt distinzjoni għal...

MR SPEAKER: Ovvjament.

Kelli nagħmilha għax għandek clean feed għal...

DAVID AGIUS: Jiġifieri dak mhux mill-istess wieħed jittieħed?

MR SPEAKER: Kelli nidħol fiha.

Jien m'iniex tekniku Onor Agius, imma hawnhekk ikollok tidħol f'ħafna affarijiet!

Allura ridt inkun korrett ukoll kif ngħidha u fil-fatt ktibtha biex inkun preċiż għaliex il-clean feed hija kemm biex tittrasmetti b'mod televiżiv kif ukoll għall-video streaming minn fuq websites tal-gazzetti.

Imbagħad għandek ukoll it-tielet waħda li hija l-prassi li jkun hemm il-preżenza tal-camera persons tat-televiżjonijiet li jkunu preżenti.

Dawn ikunu hemm għall-ftit minuti meta jkun hemm il-qari tal-baġit, fir-risposta tal-Kap tal-Oppożizzjoni u tal-Prim Ministru.

Fuq dawn qegħdin naqblu?

MR SPEAKER: Kollox sew, hawn qbil.

Mela issa ngħaddi għat-tielet item li wkoll huwa fuq il-baġit.

Irrid nara li tiġi adottata s-sistema – u qed nagħmel riferenza diretta għaż-żewġ Whips għax aħjar nitkellem mal-Whips f'dan ir-rigward – li ntużat fis-snin preċedenti fejn iż-żewġ naħat jingħataw mitt biljett kull wieħed għall-istrangers gallery.

(Interruzzjonijiet) Nagħtihomlok b'xejn toqgħodx tinkwieta, imma nimxu bi proċedura tajba ħalli ma jkollniex problemi.

DAVID AGIUS: Qed nirreferu għall kull seduta b'mod ugwali hux hekk?

MR SPEAKER: Iva, għal kull seduta b'mod ugwali, però dejjem qed nagħmlu riferenza – qed jgħidli l-Iskrivan tal-Kamra – għal dawn it-tliet seduti, jiġifieri tal-4 ta' Novembru, tat-Tnejn meta jkun hemm id-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni u tal-għada, it-Tlieta, meta jkun hemm id-diskors tal-Prim Ministru.

Mela fuq dik qbilna wkoll.

Issa nixtieq li tittieħed deċiżjoni miż-żewġ gruppi dwar fejn se jsiru l-press conferences.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Kellna abbokkament żgħir jien u l-Onor.

Jien se nkellem persuni inkarigati mill-organizzazzjoni tal-press conferences min-naħa tal-Gvern biex inkun nista' nitkellem anke mal-Oppożizzjoni biex mhux biss niftiehmu fejn se jsiru imma anke l-ħinijiet tagħhom, kemm ikunu twal, biex wieħed ma jtellifx lill-ieħor u kulħadd ikollu l-ispazju tiegħu.

MR SPEAKER: Jiġifieri hemm ftehim fuq kif se taħdmu.

Se jkun hemm dan il-ftehim.

Għada naħseb insibu s-soluzzjoni għat-tliet seduti partikolari, kemm ta' nhar it-Tnejn, kemm tat-Tnejn ta' wara kif ukoll tat-Tlieta.

Mela hawnhekk nistgħu mmexxu wkoll.

DAVID AGIUS: Fejn ma naslux niġu għandek!

MR SPEAKER: Iva, imma jekk ikun hawn ftehim fuq dan aħjar.

Issa nixtieq ninforma lil dan il-Kumitat li jien ħadt deċiżjoni li rrid niddiskutiha magħkom u naħseb li hija xi ħaġa li għandkom taraw jekk taqblux magħha jew le.

Imma dik hija deċiżjoni li nifhem li kelli nieħu.

Għal tliet seduti, jiġifieri meta jinqara l-baġit, meta jkun hemm il-Kap tal-Oppożizzjoni u meta jkun hemm il-Prim Ministru, jien se nara li jkun hemm press room f'waħda mill-kmamar tal-Kumitati – din se ssir l-ewwel darba, hija innovattiva u naħseb għandi nimxi dwarha – fejn il-membri tal-press kollha jingħataw ugwalment il-faċilità li jsegwu dak li jkun għaddej fil-Kamra filwaqt li jkollhom il-faċilitajiet ta' wi-fi b'saħħtu biżżejjed biex jagħmlu l-loading u l-uploading biex jikkomunikaw direttament mal-press rooms rispettivi tagħhom, jiġifieri Super One, Net eċċ. u dan is-servizz se nħabbru uffiċjalment.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Dan minflok li l-ġurnalisti jkunu fil-Kamra jew plus li jkunu fil-Kamra?

MR SPEAKER: Din hija xi ħaġa innovattiva.

Ser ikun hemm press room.

Bħalma jsir f'fora oħrajn.

DAVID AGIUS: Il-ġurnalist li ġie llum jsegwi fil-Kamra u qagħad fil-bankijiet fejn illum hemm il-ġurnalisti, dik jista' jibqa' jagħmilha; però jekk minflok jaħdem hemm irid jaħdem ġo dik il-kamra li se tipprovdi fil-Parlament, għandu dik il-faċilità wkoll.

MR SPEAKER: Iva, dik jista' jibqa' jagħmilha iżda se jkollu wkoll il-faċilità li dak il-ħin jista' jagħmel il-loading fuq il-websajt eċċ. Se jkun hawn press room.

Min ħadem barra jaf.

Ħdejja hawn l-Onor.

Fil-Parlament Ewropew din hija xi ħaġa permanenti.

Jiġifieri se jkollna press room ġol-bini tal-Parlament.

Dan l-eżerċizzju se nagħmlu għat-tliet seduti.

Se nagħti faċilità lil kull min irid.

Il-wi-fi se jkun b'saħħtu biżżejjed għax kif tafu jekk ma jkunx b'saħħtu ma tkunx tista' tagħmel il-loading dak il-ħin u joħroġ.

DAVID AGIUS: U qed niftiehmu li din il-faċilità se tkun għall-4, 11 u 12 ta' Novembru u mbagħad tieqaf.

Ridt nara li l-Kumitat jaqbel ma' dan is-servizz għaliex dan se jitħabbar uffiċjalment, se jkun hemm press call, u nistieden minn issa l-Whips tal-gruppi parlamentari biex ikunu miegħi meta nagħmlu din it-tħabbira.

Mela fuq din hawn qbil ukoll.

Nirringrazzjakom.

DAVID AGIUS: Xtaqt nagħmel żewġ domandi żgħar.

Ovvjament l-4 ta' Novembru huwa nhar it-Tnejn u l-5 u s-6 ta' Novembru huma ġranet parlamentari normali.

MR SPEAKER: Iva, minħabba x-xogħol.

LOUIS GRECH: Aħna qed nissuġġerixxu li nibqgħu għaddejjin b'taċ-ċittadinanza fil-5 ta' Novembru u fis-6...

DAVID AGIUS: Iva, imma għandkom xi liġi urġenti li tkellimna fuqha u trid tgħadduha, jew le?

CARMELO ABELA: Naturalment jiddependi minn kemm ikun fadal kelliema fuq taċ-ċittadinanza.

CARMELO ABELA: F'dak il-każ jista' jkun hemm bżonn li nagħmlu xi seduta filgħodu jew fil-5 ta' Novembru jew fis-6 ta' Novembru jekk naraw li se ttawwal.

Jidher li hemm bżonn xi tliet seduti skorruti għan-naħa tal-Oppożizzjoni, hux hekk?

Però qed nitolbu wkoll li l-Kumitat tagħha jsir fil-Plenarja.

CARMELO ABELA: Iva, dik it-talba saret illejla u ma nistgħux inweġbuha għax irridu niddiskutuha fil-grupp parlamentari.

DAVID AGIUS: Eżatt.

CARMELO ABELA: Però fil-5 ta' Novembru jew fis-6 ta' Novembru hemm il-possibbiltà li niltaqgħu filgħodu u filgħaxija fuq taċ-ċittadinanza.

DAVID AGIUS: Mela issa tkellmu u għidulna.

LOUIS GRECH: Skont kemm jaħsbu li se jkollhom bżonn seduti.

CARMELO ABELA: Biex nakkomodaw lill-kelliema kollha.

LOUIS GRECH: Intom taħsbu li f'żewġ sessjonijiet nispiċċaw il-kelliema kollha?

MARIO DE MARCO: Kważi.

CARMELO ABELA: Sur President, aħna qed ngħidu sat-Tieni Qari.

Napprezza l-punt li qed iqajjem l-Onor.

Agius però dan tqajjem illejla u allura ma nistgħux nagħtu risposta għax trid issir diskussjoni fi ħdan il-grupp parlamentari tal-Gvern fuq il-kwestjoni ta' Kumitat.

Aħna qed naslu biss sat-Tieni Qari, jiġifieri li fil-5 jew fis-6 ta' Novembru naslu għall-konklużjoni tat-Tieni Qari.

LOUIS GRECH: U qed nassumu li mbagħad kulma jkun hemm bżonn huma tliet sessjonijiet.

CARMELO ABELA: Fuq il-kwestjoni tal-Kumitat we have to come back wara diskussjoni fil-grupp parlamentari.

MR SPEAKER: Jiġifieri x'se jsir fil-5 u s-6 ta' Novembru?

CARMELO ABELA: Aħna qed nippruvaw naraw jekk naslux biż-żewġ seduti ta' filgħaxija biss jew inkella jkollniex inżidu xi seduta jew tnejn filgħodu, fil-5 jew fis-6 ta' Novembru, biex il-kelliema kollha li jkun għad fadal jiġu akkomodati biex jitkellmu.

CARMELO ABELA: Jekk ngħidu li hemm tliet seduti biss, allura jsiru fil-5 u s-6 ta' Novembru filgħaxija plus seduta waħda t-Tlieta jew l-Erbgħa, anke skont kif tindikalna l-Oppożizzjoni.

DAVID AGIUS: Staqsejt hekk biex ma jmurx hemm xi liġi urġenti u toħdilna mill-ħin ta' din u allura mbagħad niġu li għandna bżonn...

CARMELO ABELA: Le, il-liġijiet ta' wara mbagħad bħal tal-provvdituri ta' servizzi lil kumpaniji ovvjament se jkun hemm anke abbokkament mal-Oppożizzjoni fuqha minħabba li hija ta' natura finanzjarja.

Mid-dehra hemm xi infringement tal-Unjoni Ewropea fuqha li ilu ġej mhux ħażin, però mhux li hemm bżonn jgħaddi daqshekk malajr.

CARMELO ABELA: Mhuwiex imperattiv li jgħaddi l-ġimgħa d-dieħla.

Għall-inqas hekk infurmat.

CARMELO ABELA: Imbagħad immorru għall-aħħar ġimgħa ta' Novembru, wara l-baġit.

Il-25 ta' Novembru.

DAVID AGIUS: Iva u għandek ukoll l-abbozz ta' liġi dwar il-Kostituzzjoni ta' Malta.

Jiġifieri mhux se nilħqu ngħadduh.

CARMELO ABELA: Għal wara.

MR SPEAKER: Għall-5 u s-6 ta' Novembru allura nistgħu nimxu fuq il-ftehim li għandna, jiġifieri naħdmu filgħaxija, però hemm il-possibbiltà li jkun hemm seduta filgħodu.

LOUIS GRECH: Seduta jew tnejn filgħodu.

CARMELO ABELA: Napprezza li jkollna daqsxejn indikazzjoni min-naħa tal-Oppożizzjoni fuq dan biex naraw jekk żewġ seduti hux se jkunu biżżejjed biex nagħlqu t-Tieni Qari biss.

Aħna għandna kelliem wieħed se jitkellem illejla, kelliem ieħor u winding up.

Jiġifieri teknikament nistgħu ngħidulek tnejn.

MR SPEAKER: Jiġifieri qegħdin ngħidu li hemm il-possibbiltà li l-Erbgħa, 6 ta' Novembru, tingħalaq il-liġi taċ-ċittadinanza.

CARMELO ABELA: Hemm il-possibbiltà li sas-6 ta' Novembru nagħlqu t-Tieni Qari tagħha.

Fuq il-kwestjoni l-oħra tal-Kumitat we have to come back fuqha.

MR SPEAKER: Tajjeb hekk?

Mela fuq il-5 u s-6 ta' Novembru qbilna wkoll.

Issa xtaqt ngħid ukoll li bħas-snin ta' qabel, il-Parlament, meta jinqara l-baġit, jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni u jitkellem il-Prim Ministru, jieħu ħsieb li dawn jiġu mxandra wkoll bil-lingwa tas-sinjali għall-persuni li huma neqsin mis-smigħ.

Naħseb li fuq din naqblu wkoll.

L-aħħar darba kont daqsxejn mgħaġġel u allura ma ddiskutejniex il-Parlament il-ġdid.

Illum mgħaġġel imma rrid ninforma lil dan il-Kumitat li jien iltqajt mal-Perit Belvedere, li huwa mill-uffiċċju ta' Renzo Piano.

Kellna laqgħa fl-uffiċċju tiegħi, kien hemm preżenti l-Iskrivan tal-Kamra u ċ-Chairman tal-GHRC Dr Stefan Zrinzo Azzopardi, u l-proposta kienet biex parti mis-sotterran tal-Parlament il-ġdid, fejn kien hemm l-ex stazzjon tal-ferrovija, tintuża bħala area minn fejn jgħaddu t-turisti.

Aħna oġġezzjonajna għaliex għal konna diġà għamilna s-suġġerimenti tagħna b'mod dettaljat dwar kif għandu jinqasam hemmhekk.

Aħna oġġezzjonajna għal dan u għamilna komunikazzjoni fis-sens li din l-area hija indikata għal erba' għanijiet.

Waħda, għandek l-arkivji tad-dokumenti parlamentari, il-librerija tar-referenza, area fejn jista' jiltaqa' r-raba' kumitat, u mbagħad għandek open space għall-pool ta' research analysts li se jiġu ingaġġati aktar tard din is-sena.

Fil-fatt se jiġu ingaġġati bejn tnejn u tliet research analysts oħra.

Aħna dan spjegajnieh lill-Perit Belvedere imma dan qabad din il-wisgħa, kellu kollox maqsum eżatt u qabad il-lapes u beda jgħid li hawn jgħaddu t-turisti – qed nagħmel hekk biex nurikom kif għamel hu – hawnhekk noħorġu l-imwejjed, eċċ. Qed jipproponi li parti minn din l-area… Hemm isfel jiġi l-bokka tat-tunnel.

Hemmhekk, apparti li tibża' tgħaddi kif inhu bħalissa, imma ejja ngħidu li meta jitlesta jkun aħjar, huwa parti mill-Parlament li se nokkupaw.

Hu qed jgħid li storikament għandu valur – kollox għandu valur, il-Belt kollha għandha valur – u li hemmhekk allura t-turisti għandhom ikollhom aċċess; joqogħdu jaraw lilna naħdmu, jgħaddu mill-qalb il-Parlament.

(Interruzzjonijiet)

Le, ma jagħmluhiex u semmejthielu u se nikkwota x'għamilt.

Onor. Carmelo Abela, kellna ritratt tal-Parlament Taljan peress li ħafna minna kellna l-vantaġġ li morna hemmhekk, u għedtlu li hemm imwejjed fejn jiltaqgħu l-Parlamentari biex waqt li qed tieħu kafè u titkellem ma' parlamentari ieħor, tista' taħdem ukoll, bħal librerija.

Dan ir-ritratt tajthulu u għoġbu.

Għedtlu: jiġifieri intkom l-Italja għandkom u lili trid titfagħli t-turisti waqt li għandi l-impjegati jagħmlu r-riċerka hemmhekk!

Qed ngħidilkom biex tkunu tafu l-pożizzjoni.

Għandi email li se ngħaddilkom kopja tagħha li bgħatna fid-29 ta' Ottubru, wara l-laqgħa, u għedtlu li l-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra ser jerġa' jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 30 ta' Ottubru u hu se jiġi lura bil-proposta.

Kellna informazzjoni li Renzo Piano se jiġi personalment hawn Malta.

Se jiltaqa' miegħi u magħkom fuq din, u fuq kollox, għaliex le?

Jien nieħu pjaċir li jisma' lilna wkoll.

Il-laqgħa se ssir is-Sibt, 9 ta' Novembru bejn l-10.30 a.m. u l-11.00 a.m. Nixtieq li kull min jista' jkun preżenti jkun preżenti fl-uffiċċju tiegħi.

Dak huwa l-uniku ħin li tana.

Naħseb li nifhmu li għandu jkollna dak li diġà ftehemna li se jsir imma m'għandux ikollna dik il-bużullotta.

It-turisti se jkollhom minn fejn jaraw ħafna affarijiet, m'għandhomx għalfejn jinżlu fil-bokka tat-tunnel ukoll.

CARMELO ABELA: Aħna nafu li hemmhekk kien hemm ippjanat li jsir restaurant imma mbagħad spiċċa kollox u qalu li mhu se jsir xejn.

Issa għax issuġġerejna xi ħaġa bħala kumitat parlamentari se joħorġu bis-suġġerimenti huma?

Hemmhekk jew huwa Parlament u jiddeċiedi l-Parlament, inkella nikkunsidraw kollox.

MR SPEAKER: Tajna l-qisien li għandu jkollna.

Issa dan l-inqas possibbli.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Jien qed nifhem li inti bqajt miexi ma' dak ir-rapport li għamilna bi qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra flimkien mal-Iskrivan tal-Kamra.

MR SPEAKER: Mhux hekk!

Mela jien se mmur kontra l-parametri tar-rapport li ddiskutejna hawn!

Mhux ovvja.

MARIO DE MARCO: Int se jkollok areas tal-Parlament li se jkunu dejjem miftuħin u aċċessibbli għall-pubbliku.

Jien nista' nifhem l-argument tal-Perit, jiġifieri li dan it-tunnel għandu sens storiku u jekk wieħed jista' jara l-kuntest tat-tunnel, li essenzjalment hija l-aħħar parti tal-ferrovija tagħna, għandu ċertu valuri kulturali storiku.

Forsi wieħed jista' jiftiehem li jkun hemm ġranet fis-sena fejn ovvjament ikun hemm aċċess.

MR SPEAKER: Jien għaddejtilkom kopja tal-email li jien u l-Iskrivan tal-Kamra ħassejna li għandna nirrispondu fiċ-ċirkostanzi.

F'dan il-mument xtaqt li ninforma lil-Kumitat anke biż-żjara ta' Renzo Piano li ġej il-Ġimgħa, imma se jkun qiegħed hawn is-Sibt u tana nofs siegħa, niltaqgħu miegħu u nimxu minn hemm.

LOUIS GRECH: Naħseb li lkoll naqblu li l-gwidi li għandu jkun hemm huma dawk li aħna konna ftehemna hawnhekk.

MR SPEAKER: Iva, mela qegħdin naqblu li nimxu ma' dak ir-rapport konġunt.

DAVID AGIUS: Issa, Sur President, jekk tħoss li għandna bżonn nagħmlu xi follow-up fuq dak bil-qbil taż-żewġ naħat u tiegħek, jew naġġustawh, niltaqgħu, nagħmlulu addenda u fejn ikun hemm bżonn isir.

MR SPEAKER: Kollox sew, fuq dik ftehemna wkoll.

Issa xtaqt ir-reazzjoni mill-grupp parlamentari fuq l-ittra li għaddejtilkom l-aħħar darba mingħand il-Kummissarju Elettorali Ewlieni dwar proposta biex isiru emendi fil-Kostituzzjoni, fl-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali, Kap. 354 u fl-Att dwar l-Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew, Kap. 467 biex ir-residenti tad-djar tal-anzjani, anke dawk privati, ikunu jistgħu jivvutaw mill-istess residenzi.

Kellkom tagħtuni r-reazzjoni tagħkom.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Naħseb hemmhekk il-Kummissarju Elettorali Ewlieni qed jissuġġerixxi żewġ tipi ta' emendi.

Waħda naħseb tista' ssolviha l-Kummissjoni Elettorali, m'hemmx għalfejn jintervjeni l-Parlament.

It-tieni waħda hija ta' natura fejn il-partiti jridu jidħlu f'diskussjoni għax hija fuq proċess aktar milli fuq tibdil fil-liġi.

It-tibdil fil-liġi, se mai, jiġi wara li jkun hemm qbil fuq il-proċess.

Kif nafu, il-partiti dejjem tkellmu fuq il-proċess bejniethom – mhux qed nirreferi biss għall-partiti rappreżentanti fil-Parlament imma għall-partiti kollha – u jekk ikun hemm qbil fuq il-proċess li jista' jwassal għal ċerta tibdil… Jiġifieri ma nistgħux niġu fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra u nissuġġerixxu xi tibdil.

Li nistgħu nissuġġerixxu hu li jkun hemm diskussjonijiet bejn il-partiti fuq il-proċess elettorali bejn nies esperti miż-żewġ partiti, jew il-partiti kollha, imbagħad nimxu minn hemmhekk.

Aħna ħadna nota tal-ittra u naħseb li l-ittra hija maqsuma fuq żewġ livelli.

MR SPEAKER: L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, kif taf, l-ittra hija indirizzata kemm lilek, kemm lill-Prim Ministru kif ukoll lill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Jien infurmat li l-Kap tal-Oppożizzjoni se jikteb ittra uffiċjali bil-pożizzjoni tal-grupp tagħna u se tintbagħat lill-Kummissjoni Elettorali.

MR SPEAKER: Ovvjament jikkopja lili.

Grazzi ħafna.

Ma nixtieqx indum ħafna imma għandi bżonn data għal meta dan il-Kumitat se jikkunsidra l-Ombudsplan għas-sena 2014.

L-Onor.

Min-naħa tagħna l-Membri huma l-istess Membri li qegħdin fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Jista' jkun li jkun hemm replacement tad-Deputat Prim Ministru, però m'għandniex xi data partikolari.

Li rridu hu li nsibu data adattata minħabba l-aġenda.

MR SPEAKER: Insib data jien u nikkomunika magħkom?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Jien tkellimt maż-żewġ kollegi tiegħi li qegħdin jaqrawh u jarawh.

Għandhom bżonn ftit aktar ħin għax għaddejjin b'affarijiet oħrajn imma naħseb li jekk nagħmlu data aħjar għax jekk tagħtihom target aħjar.

MR SPEAKER: Mela ejja naqblu fuq data.

DAVID AGIUS: Naqblu fuq data imma nikkonsultaw ftit bejnietna ħalli nikkonsulta ma' dawn iż-żewġ Membri partikolari.

MR SPEAKER: Nikkomunika data lilkom it-tnejn u nimxu minn hekk.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Skużani, żewġ affarijiet żgħar ħafna.

Xtaqt nipproponi li meta jkollna stqarrija ministerjali – qajjimtha d-darba l-oħra u qed nerġa' nqajjimha ħalli meta nkunu fil-Kamra kulħadd ikollu rasu mistrieħa dwar x'se nagħmlu – il-persuna li tkun qed tagħmel l-istqarrija flimkien max-shadow minister tagħha ma jkunux marbuta b'ħin.

U lanqas il-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni.

Imbagħad, il-kelliema l-oħra li jridu jagħmlu xi mistoqsijiet ikollhom ħames minuti kif qed nagħmlu llum.

Qed ngħid hekk għax li jkollok il-Prim Ministru jew il-Kap tal-Oppożizzjoni jew il-Ministru jew shadow minister li qed jitkellmu fuq suġġett bħal tal-immigrazzjoni jew tas-summit li kellna dan l-aħħar u nirristrinġu, hemm barra qed nidhru li ma nixtiqux nagħtu l-verżjonijiet taż-żewġ naħat iżda mhux il-każ.

Forsi l-Gvern joħroġ bil-pożizzjoni tiegħu u anke int, Sur President, forsi naqblu ftit dwarha.

Jien ma nistax immur kontra r-rulings li writt jew rulings li bbażajt fuq dak li writt jew rulings li addirittura jkunu ġew mogħtija minn dis-Sedja fuq dal-punt.

Il-proċedura parlamentari dwar l-istqarrijiet ministerjali hija ċara ħafna.

Fil-fatt qabel l-istqarrija li għamel il-Prim Ministru din il-ġimgħa jien bgħattlu messaġġ mal-Iskrivan tal-Kamra biex ngħidlu li jekk se jaqbeż l-għaxar minuti rrid nara li se jkun hemm ftehim u fil-fatt għamel disa' minuti u ftit sekondi.

L-għaxar minuti ma qabiżhomx.

Tinsewx li meta jkun hemm stqarrija ministerjali jridu jsiru domandi mhux diskorsi jew isir dibattitu għax jekk inti trid tagħmel dibattitu, Onor. Agius, hemm il-proċedura tal-mozzjoni.

Jiġifieri xi ħadd iressaq mozzjoni, jista' jressaqha Membru Parlamentari jew il-Kap tal-Oppożizzjoni eċċ., imbagħad hemmhekk isir dibattitu fuq il-mozzjoni imma din mhijiex mozzjoni, hija stqarrija ministerjali u l-proċedura parlamentari hija ċara ħafna; isiru d-domandi li m'għandhomx jaqbżu l-ħames minuti.

Issa jien lill-Kap tal-Oppożizzjoni waqqaftu għax kien se jaqbeż il-ħin imma xħin qalli li hemm ftehim, anke mal-Prim Ministru, ħallejtu għaddej għal 15 minuta u xi ħaġa fuqhom.

Issa jekk trid tibdlu l-Ordnijiet Permanenti hemm ħafna fuq x'wieħed jitkellem dwar il-kwestjoni tal-ħin, pereżempju fuq l-40 minuta, is-siegħa u nofs, eċċ. Jien naħseb li hija tajba għax jien fir-ruling tiegħi għedt li jekk ikun ftehim, allura din il-kwestjoni tal-ħin ma tkunx daqshekk ristretta u naħseb imxejna tajjeb għaliex meta l-Prim Ministru u l-Kap tal-Oppożizzjoni ħassew il-bżonn li l-ħin ikun itwal, anke ż-żewġ Whips … allura la hemm ftehim hemm ftehim.

Madankollu tridu tapprezzaw li jien għandi r-responsabbiltà li nara li x-xogħol ma jeħilx, ix-xogħol jimxi fil-Kamra, għaliex inkella nkun qed nagħmel disservice lil dan il-Parlament.

Min-naħa l-oħra jien ma nsib ebda oġġezzjoni, jekk ikun hemm ftehim, tkun xi tkun l-okkażjoni.

Jekk hemm ftehim, allura hemm ftehim.

Jien bħala Sedja rrid nirrispetta l-ftehim tal-partijiet imma in the absence of, meta jkollna stqarrija fejn il-Prim Ministru stess jgħid li m'għandux bżonn aktar minn għaxar minuti jien ma nistax niftaħ il-ħin.

Qiegħda ċara li stqarrija ministerjali m'għandhiex tkun itwal minn għaxar minuti u din hija a standard procedure.

Mhux se noqgħod ngħid dak u l-ieħor imma ġieli damu 45 minuta u mbagħad issir id-domanda fl-aħħar.

L-Oppożizzjoni u l-Gvern, huma min huma, għandhom jagħmlu domandi fuq l-istqarrija ministerjali u mhux diskorsi.

L-Onor.

LOUIS GRECH: Waqt li aħna nemmnu li għandna nagħtu l-flessibilità kollha neċessarja, u naħseb li għandu jkun hemm qbil on an ad hoc basis.

Nifhem il-pożizzjoni li qed tgħid int u aħna għandna nkunu nafu li qed ninterpretaw l-Ordnijiet Permanenti b'mod korrett u mhux qed inneħħu l-iskop oriġinali.

Aħna, però, fl-istess ħin nixtiequ li meta jkun hemm il-bżonn u l-ħtieġa, lill-Kap tal-Oppożizzjoni nagħtuh il-ħin kollu meħtieġ.

MR SPEAKER: Onor. David Agius u Onor Mario de Marco, min se jkunu l-membri min-naħa tagħkom fuq l-Ombudsplan?

DAVID AGIUS: Jien qed nifhem li se jkunu l-Onor.

Il-punt l-ieħor li ridt nagħmel huwa dwar l-ilbies ta' min jidħol fil-Parlament.

Mhux tagħna d-Deputati imma ta' min jiġi mistieden biex jiġi ġo dan il-Parlament.

Naħseb ikun xieraq li nżommu l-livell ta' din l-istituzzjoni u naħseb nies li jidħlu ġo dan il-Parlament iridu jkunu lebsin b'mod xieraq.

M'hemmx għalfejn noqgħod nagħti eżempji imma nixtieq li nżommu ċerta livell.

MR SPEAKER: Qed nieħu pjaċir li qed tgħidli.

Ilbieraħ stess jien tajt istruzzjonijiet biex tnejn min-nies joħorġu barra mill-Parlament.

DAVID AGIUS: Naqbel miegħek, Sur President.

Naħseb konna qed naraw l-istess nies.

MR SPEAKER: Grazzi talli osservajtha imma qed nieħdu azzjoni min-naħa tagħna.

DAVID AGIUS: Iva, imma naħseb li anke n-nies li qegħdin isfel jew is-suldati m'għandhomx iħalluhom jidħlu fil-Parlament.

Jew inkella min stedinhom jinżel hu.

Stajt stedinthom jien jew anyone.

MR SPEAKER: Għamilt sew li qajjimtha Onor. Agius.

Xi ħaġa oħra?

Grazzi ħafna.

Fit-8.18 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hbc