KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 2

It-Tnejn, 8 ta' Lulju, 2013

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru. 2

It-Tnejn, 8 ta' Lulju, 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:47 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 1 li saret fit-3 ta' Ġunju 2013, ġew konfermati.

KUMMENTI/DOMANDI MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT DWAR L-INTERVENTI LI SARU FL-AĦĦAR LAQGĦA

MADAM CHAIR (Onor. Marlene Farrugia): Illum l-ewwel se nisimgħu xi kummenti u domandi mill-Membri tal-Kumitat dwar l-interventi li saru fl-aħħar laqgħa, u wara, il-membri tal-pubbliku li hawn preżenti jkollhom ċans jintervjenu fuq xi suġġetti oħra li huma għal qalbhom.

Wara li nlestu dan l-item, il-Kumitat se jgħaddi sabiex jiddiskuti ċirkolari li ġiet riferita lilu u li tirrigwarda policies li għandhom x'jaqsmu ma' u li jirregolaw iċ-ċertifikati ta' żvilupp skond il-permess.

Preżenti għal din il-laqgħa hawn xi uffiċjali tal-Malta Environment and Planning Authority (MEPA) li forsi jkunu jistgħu jispjegawlna fid-dettall l-implikazzjonijiet ta' dawn il-policies u wara niddeċiedu dati u ħinijiet għal aktar laqgħat ħalli dan il-Kumitat ikun jista' jħejji rapport għall-Kamra biex jiġi mgħoddi lis-Segretarju Parlamentari rilevanti.

Nitlob issa lill-Onor.

George Pullicino sabiex jibda jgħaddi l-kummenti tiegħu dwar dak li ntqal l-aħħar darba.

Nixtieq navża li s-Sur Paul Buttigieg, is-Sindku tal-Qala, talabna niskużawh għax ma setax jattendi għal din il-laqgħa.

GEORGE PULLICINO: Grazzi.

Xtaqt nibda billi nagħmel xi mistoqsijiet liċ-Chairman tal-MEPA.

Perit Cassar, l-aħħar darba inti rriferejt għall-qasma tal-MEPA f'parti li għandha x'taqsam mal-ippjanar fiżiku u oħra li għandha x'taqsam mal-ħarsien tal-ambjent.

Xtaqt nistaqsik xi studju komparattiv għamlet il-MEPA sal-lum fid-dawl tal-esperjenzi u r-relazzjonijiet oħrajn tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea ħalli nkunu nistgħu nifhmu aħjar il-konklużjoni tiegħek, u ċioè li jkun aħjar li jkun hemm diviżjoni bejn is-sezzjoni li għandha x'taqsam mal-ippjanar fiżiku u s-sezzjoni l-oħra li għandha x'taqsam mal-ħarsien tal-ambjent.

IL-PERIT VINCENT CASSAR (Chairman, MEPA): Safejn naf jien ma sarx studju komparattiv.

Li qegħdin nagħmlu bħalissa huwa li qegħdin naraw kif id-diviżjoni tista' ssir u x'inhu l-aħjar mod li bih iż-żewġ awtoritajiet jistgħu jaħdmu flimkien, fis-sens li filwaqt li hemm il-parti tal-ippjanar, hemm ukoll il-parti tal-ambjent li wieħed irid jagħti kasha meta jkun qiegħed jagħmel il-projections jew il-pjanijiet għal-land use u allura wieħed irid ikun konxju wkoll mill-aspetti ambjentali f'dak is-sens.

GEORGE PULLICINO: Ġaladarba għadek kemm għedt li ma sarx studju komparattiv, tista' forsi tispjega allura kif wasalt għall-konklużjoni tiegħek li jagħmel sens li jkun hemm tali diviżjoni?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: L-idea hija li l-ambjent se jkun qiegħed jaħdem aħjar mar-riżorsi.

GEORGE PULLICINO: Mhux dik kienet il-mistoqsija tiegħi.

Il-mistoqsija tiegħi kienet sempliċi ħafna: Ġaladarba ma sarx studju komparattiv tas-sistemi tat-tipi ta' governance f'Malta mqabbel mal-pajjiżi msieħba fl-Unjoni Ewropea u oħrajn, kif wasalt għall-konklużjoni li jagħmel sens li jkun aħjar li ssir tali diviżjoni?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: L-ewwel nett mhux neċessarjament irridu nimxu ma' dak li qiegħed isir fl-Ewropa għax kull pajjiż għandu l-karatteristiċi tiegħu u kull pajjiż huwa fil-libertà li jiddeċiedi hu jekk iridx iżomm l-affarijiet flimkien.

Jien għalija jagħmel sens li jkun hemm iżjed integration bejn l-ambjent u r-riżorsi u allura f'dak l-qafas jidhirli li ż-żewġ oqsma, jiġifieri r-riżorsi u l-ambjent, u l-planning, jistgħu jaħdmu flimkien.

Fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat jien kont għedt li għandu jkun hemm forum fejn dawn il-partijiet kollha jkunu qegħdin jitkellmu flimkien, mhux neċessarjament li jkunu qegħdin f'awtorità waħda.

Lanqas ma jien qed ngħid li r-riżorsi u l-ambjent bilfors iridu jkunu flimkien, imma jekk at the top ta' dan kollu jkun hemm forum fejn dawn l-affarijiet kollha jkunu jistgħu jiġu diskussi, allura jkun jagħmel sens.

GEORGE PULLICINO: Naqbel miegħek li kull pajjiż għandu l-karatteristiċi tiegħu, il-qies tiegħu, u l-istorja tiegħu inkwantu tal-governance li kull pajjiż ikun għadda minnha; hemm min beda s-sistema formali tal-ippjanar fil-bidu tas-snin ħamsin, hemm min beda fil-bidu tas-snin sebgħin, u fil-każ ta' pajjiżna bdejna għall-bidu tas-snin disgħin.

Ġaladarba jeżistu dawn il-karatteristiċi, ma tħossx li kien jagħmel sens li qabel ma tittieħed tali deċiżjoni, il-MEPA nnifisha tagħmel studju komparattiv ma' pajjiżi oħrajn – mhux bilfors ikunu membri tal-Unjoni Ewropea imma jistgħu jkunu pajjiżi tad-dimensjoni tagħna li jkollhom karatteristiċi ta' island state bħalna – biex wieħed ikun jista' jifhem aħjar liema hi l-aħjar triq?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Ovvjament hemm il-programm elettorali li tela' bih il-Gvern preżenti.

Jien naħseb li lanqas meta ttieħdet id-deċiżjoni biex l-ambjent u l-ippjanar jiġu flimkien ma sar ebda studju komparattiv kif qed issemmi inti.

Dak iż-żmien iż-żewġ oqsma kienu separati minn ma' xulxin, ittieħdet id-deċiżjoni biex dawn jiġu flimkien, u llum qed jinħass li jkun aħjar li kieku dawn it-tnejn jinfirdu biex il-parti tal-planning tkun tista' tikkonċentra iżjed fuq il-parti tal-land use u tal-planning, u l-parti tal-ambjent tkun tista' tikkonċentra iżjed ukoll fuq il-parti tal-ambjent.

M'aħniex qegħdin ngħidu li t-tnejn ikunu separati daqstant minn xulxin li ma jitkellmux ma' xulxin, anzi waħda mill-affarijiet li qegħdin naraw, hija kif wieħed jista' jżomm id-djalogu li kien inħoloq matul dawn l-aħħar snin biex b'hekk iż-żewġ awtoritajiet ikunu jistgħu jikkontribwixxu għall-iżvilupp li hemm bżonn.

GEORGE PULLICINO: Jiġifieri inti qed tgħid li ma tafx bi studji komparattivi oħrajn li saru?

GEORGE PULLICINO: Ejjew ninsew l-istudju komparattiv ma' pajjiżi oħrajn.

Għal dak li għandu x'jaqsam ma' administrative capacity, tista' tgħidli sal-lum x'għamlet il-MEPA biex tifhem aħjar għandhiex l-administrative capacity neċessarja li titlob li jkun hemm u li tkun tista' ssostni tali separazzjoni?

Il-Bord tal-MEPA huwa konxju li meta jkollok tali separazzjoni taf tiġi f'sitwazzjoni – m'iniex qed ngħid li se tiġi, imma taf tiġi – li jew f'partijiet ma jkollokx il-capacity li għandek bżonn jew addirittura tista' tiġi wkoll f'sitwazzjoni fejn ikollok overlap ta' personnel amministrattiv li jkun qed jaqdi iktar minn rwol wieħed u li mbagħad ġaladarba jkun hemm is-separazzjoni jkollok bżonn ta' persuni li jkunu ddedikati għall-unit separat jew units separati ġaladarba jkun hemm tali diviżjoni?

U allura xi studju sar min-naħa tal-MEPA biex wieħed jifhem din t-tip ta' diffikultà jew dawn it-tip ta' diffikultajiet li jista' jkun hemm fuq administrative capacity u d-dual role ta' capacity?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Kif għedtlek, id-diskussjonijiet qegħdin isiru u l-issues li semmejt inti qegħdin jiġu ndirizzati.

L-administrative support huwa kwestjoni ta' finanzi, jiġifieri financial unit, u kwestjoni ta' human resources, eċċ… Jista' jkun li hemmhekk ikun hemm bżonn li jiżdiedu l-human resources peress li se jkun hemm qasma, imma din hija xi ħaġa naturali jiġifieri m'għandha tkun tal-ebda xkiel għas-separazzjoni li qed insemmi.

Jista' jkun ukoll li l-MEPA jkollha over resources min-naħa tal-administrative u għalhekk tkun tista' tgħaddi wkoll xi nies lill-parti tal-ambjent, imma dan kollu għadu qed jiġi diskuss.

GEORGE PULLICINO: Tista' tgħidli min kien involut f'tali proċess?

U ġaladarba qed tgħid li huwa naturali li jkollok human resources neqsin, ġaladarba kien hemm id-deċiżjoni minn dan il-Gvern li jnaqqas id-development permit fee (DPF), l-introjtu tal-MEPA se jkun jista' jsostni dan li inti sejjaħtlu "żidiet b'mod naturali ta' human resources" li jkollok bżonn?

U jekk ir-revenue tal-MEPA mhux se jkun suffiċjenti, kif taħseb li se tkun ibbilanċjata tali rikjesta finanzjarja li se jkun hemm?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Id-deficit tal-MEPA, li llum huwa ta' madwar €22 miljun, beda jiżdied mis-sena 2007 'l quddiem, jiġfieri sal-2007 l-MEPA kienet qiegħda tibbilanċja bejn wieħed u ieħor il-finanzi tagħha.

Meta imbagħad ġie l-ambjent magħha, u ma kien hemm l-ebda riżorsi finanzjarji li kienu ġejjin min-naħa tal-Gvern, id-deficit beda jispara 'l fuq sena wara l-oħra.

Wara li ssir l-isplit u allura n-nies li hemm fl-environment imorru għalihom, il-Gvern irid jara minn fejn se jġib dawk il-fondi jew inkella jżid il-fees li hemm marbutin mal-kwestjoni ta' permessi tal-environment, li fl-opinjoni tiegħi huma baxxi, u allura d-deficit tal-MEPA jerġa' jibda jonqos u jista' jagħti l-kas li terġa' tiġi self-sufficient.

Ma jfissirx li għax tnaqqas il-fees tal-permessi, id-dħul se jonqos.

Fil-fatt, minn Marzu 'l hawn rajna li n-numru ta' applikazzjonijiet għall-permessi żdied, u dan jista' jagħmel tajjeb għal dak in-nuqqas.

GEORGE PULLICINO: Hija interessanti n-nota tiegħek li ż-żieda fin-nefqa tal-MEPA saret meta l-EPD ġiet integrata, għalkemm irrid infakkrek li l-EPD ġiet integrata qabel l-2007.

Naqblu li l-ispiża prinċipali tal-MEPA żdiedet, mhux in kwantu ta' personnel fit-taqsima li għandha x'taqsam mal-ippjanar fiżiku, imma żdiedet minħabba x-shouldering ta' responsabilitajiet ambjentali ġodda li dan il-pajjiż kellu bilfors jerfa' ġaladarba sar membru tal-Unjoni Ewropea bir-reporting kollu meħtieġ, eċċ, eċċ. Jiġifieri qiegħed nifhem sew li inti għedt li fl-opinjoni tiegħek tali spiża, ġaladarba jseħħ dak li qed jingħad u ssir separazzjoni, ir-revenue għal dik il-parti tal-ambjent inti taraha bħala waħda mis-soluzzjonijiet li jiżdiedu ħlasijiet għall-permessi ambjentali?

U l-aħħar mistoqsija li għandi hija marbuta ma' dak li għadek kemm għedt meta rriferejt għad-dħul tal-MEPA fl-aħħar xahrejn.

Tista' tgħidli, mhux f'termini ta' numru ta' applikazzjonijiet imma f'termini ta' revenue, x'inhi d-differenza komparattiva bejn Marzu u l-aħħar ta' Ġunju 2013 meta kkomparat mal-istess xhur tas-sena ta' qabel?

Jien ftit jinteressani kemm żdiedu l-applikazzjonijiet għax at the end of the day trid tibbilanċja dak li qiegħed tmexxi, inkella trid iddur fuq il-Ministeru għall-Finanzi ħalli minn flus in-nies li jħallsu t-taxxa tagħmel subvention akbar minn dak li kien qed jingħata sal-lum.

MADAM CHAIR: Wara r-risposta tal-Perit Cassar, se nsejjaħ lill-Onor.

Buhagiar biex jagħmel l-intervent tiegħu.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Figuri ta' ammont ta' flus m'għandix, li naf hu li n-numru ta' applikazzjonijiet żdiedu.

Jista' jkun li, kif qed tgħid int, ma jfissirx li għax jiżdied in-numru ta' applikazzjonijiet, jiżdied ir-revenue għax hemm ħafna fatturi oħra.

Irrid ngħid li minn mindu daħal l-iscreening kien hemm ħafna applikazzjonijiet li għaddew minn dan il-proċess imma n-nies ħassew li ma kellhomx jagħmlu a full development application minħabba li l-fees kienu għoljin.

Dan ifisser li minn mindu daħlet r-riforma, jiġifieri mill-2007, in-numru ta' applikazzjonijiet naqas u dan effettwa r-revenue tal-MEPA.

GEORGE PULLICINO: Nispera li inti konxju li ż-żieda fil-fees tad-DPF ma saritx fl-2007.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Li qed ngħid jien huwa li minn wara l-2007 daħlet il-kwestjoni tal-iscreening u bħala perit kont trid tħallas biss dawk il-€50 biex tagħmel l-applikazzjoni tiegħek għall-iscreening.

Wara li l-applikant ikun ħa l-iscreening letter, seta' joqgħod jaħsibha u jara jekk iridx jitfa' a full development application u joqgħod jikkunsidra wkoll il-finanzjament tiegħu.

Qabel l-2007 ma kien hemm l-ebda screening, kont trid titfa' l-applikazzjoni u tħallas il-full development fee, mentri wara l-2007 ħafna mill-applikazzjonijiet li kien hemm għall-iscreening ma mxewx għall-full development permit.

Jista' jkun li dawk in-nies li kellhom l-iscreening letter...

GEORGE PULLICINO: Naħseb li dik kienet tajba għall-applikant.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Kienet tajba għall-applikant imma żgur li ma kenitx tajba għall-MEPA għax ir-revenue tal-MEPA naqas.

Li qed ngħidlek jiena huwa li jista' jkun li hemm nies li kellhom f'idejhom l-iscreening letter u ma sarrfuhiex f'full development application u issa qegħdin issarfuha into a full development application ladarba l-fees naqsu.

Dawn huma kollha fatturi li wieħed irid jeħodhom into consideration meta jkun qiegħed janalizza kif tkun qiegħda tiżvolġi s-sitwazzjoni.

Jien ngħid li meta fl-2007 għolew il-fees, il-bażi tar-raġunament li kien hemm dak iż-żmien fuq kif il-fees għandhom jogħlew, kien wieħed daqsxejn żbaljat, fis-sens li ħadd ma ħa into consideration li ladarba tgħolli l-fees jista' jkun li jkollok a drop fin-numru tal-applikazzjonijiet.

Id-deċiżjoni jidher li kienet ittieħdet li n-numru ta' applikazzjonijiet se jibqa' kif kien u allura tista' tagħmel l-equation u tgħid li trid "daqshekk" revenue, tagħmel division by "daqstant" u tibqa' l-istess, mentri fil-fatt ġara bil-kontra u d-deficit beda jeskala u tela' għal dak li huwa llum.

MADAM CHAIR: Nitlob lill-Onor.

Buhagiar sabiex jagħmel l-intervent tiegħu.

Onor. Pullicino, naħseb li tajnik ħafna ħin u issa wasal iż-żmien li sħabna jagħmlu l-intervent tagħhom ukoll.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, ma rrispondiex għall-mistoqsija dwar dak li għandu x'jaqsam ma' ħlas fuq environmental permitting.

Perit Cassar, għandek xi ideat?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Fl-opinjoni tiegħi, il-ħlas fuq environmental permitting huwa baxx.

Issa jekk il-Gvern jaqbilx miegħu jew le, hija ħaġa oħra.

Hemm permessi li għalihom tħallas biss €5.

Fejn tisma' llum li għal permess tħallas €5?!

Jiġifieri wieħed irid jagħmel eżerċizzju u jara dawn il-permessi kemm qegħdin jiswew issa in human resources u wkoll fl-amministrazzjoni tal-parti ambjentali.

Trid issir ukoll id-domanda jekk għadux jagħmel sens li nżommu dawk il-fees kif inhuma jew inkella irridux ngħolluhom, jew inkella mmorru għand il-Gvern u nitolbuh li għall-ambjent jagħmel subvention ta' "tant" eluf jew miljuni ta' ewro.

Dawn l-affarijiet wieħed għad irid jiżinhom sew.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Xtaqt ngħaddi xi kummenti fuq id-diskussjoni kif żviluppat s'issa.

L-ewwel nett nirriferi għal dak li qal l-Onor.

Pullicino fejn qal li l-ippjanar f'dan il-pajjiż beda fid-disgħinijiet.

Ma naħsibx li x-xemx telgħet fid-disgħinijiet għall-ippjanar, bħalma ma telgħetx għal affarijiet oħra; l-ippjanar kien ilu jsir ħafna minn qabel dawk iż-żmenijiet.

Jien ili 34 sena perit prattikanti u naf x'sistemi konna nużaw fil-passat, għaddejna mill-Planning Area Permits Board (PAPB) meta kellna l-building schemes, imbagħad wara kellna l-Building Development Areas (BDA), imbagħad il-Planning Authority (PA), imbagħad il-MEPA.

Jiġifieri kien hemm proċess sħiħ ta' żvilupp tas-sistema tal-ippjanar f'dan il-pajjiż.

L-argument jekk l-ippjanar u l-ambjent għandhomx ikunu flimkien jew inkella jinfirdux… Meta saret il-Planning Authority l-ambjent kien dipartiment żgħir fi ħdan ministeru ieħor, imbagħad kienet ittieħdet deċiżjoni politika li l-ambjent jiddaħħal parti mill-Awtorità tal-Ippjanar, u ġiet il-MEPA.

Però fir-realtà nafu li minkejja li għandna Direttorat tal-Ambjent fi ħdan il-MEPA kollox xorta waħda baqa' naqra ta' Cinderella.

U dan rajnih anke bil-permessi għall-iżvilupp li nħarġu li bl-ebda mod ma jirrispekkjaw l-aspett ambjentali.

U meta rajna illi awtorità waħda li tħaddan fiha kemm l-ambjent u l-ippjanar, ma ħadimx, il-pass li kien imiss kien li naraw x'se nagħmlu.

U d-deċiżjoni politika kienet li hemm bżonn li l-ambjent jingħata l-istess weight daqs l-ippjanar billi jkun awtorità huwa wkoll; ikun hemm awtorità waħda għall-ippjanar u awtorità oħra għall-ambjent.

Irrid infakkar ukoll li kienu ttieħdu diversi miżuri oħrajn biex l-ambjent jingħata s-saħħa, anke bil-mod kif ġew maħtura rappreżentanti ambjentali fuq il-bord tal-MEPA.

Jiġifieri hemm diversi miżuri li ttieħdu sabiex jissaħħaħ ir-rwol tal-aspett ambjentali b'deċiżjonijiet tal-ippjanar, u naħseb li d-deċiżjoni li l-ippjanar u l-ambjent jinfatmu minn xulxin u jkunu awtoritajiet it-tnejn b'saħħithom naħseb twassal biex l-ambjent forsi għall-ewwel darba fil-pajjiż jingħata verament is-saħħa li jixraqlu f'deċiżjonijiet li jittieħdu fuq l-ippjanar tal-iżvilupp.

Rigward il-kwestjoni tal-fees naqbel mal-Perit Cassar.

Naħseb li meta l-Gvern preċedenti rriveda l-fees, għamel dan bil-calculator; ra l-ammont ta' applications li kienu qed jidħlu dak iż-żmien, ra x'ried idaħħal minn dawn l-applications, ħadem b'lura u ffissa t-tariffi l-ġodda.

Żgur li hekk inħadmu.

Kif nafu, din ma ħadmitx, għall-fatt li ħafna min-nies bdew jaqtgħu qalbhom mill-fees.

Jien nista' nitkellem mill-esperjenzi tiegħi personali fejn kelli klijent li rċieva kont ta' €210,000 biex idaħħal applikazzjoni.

Jiġifieri t-tariffi kienu counter productive; ngħidu x'ngħidu din hija r-realtà.

L-agħar ħaġa li kien hemm fil-fees qabel kienet li ma kenux capped, jiġifieri jekk inti tapplika u jkollok fee ta' €1 miljun trid tħallas €1 miljun, mentri qabel ma kienu riveduti t-tariffi, dawk il-fees kienu capped u issa reġgħu ġew capped meta reġgħu saru t-tariffi l-ġodda.

Il-kwestjoni ta' jekk mill-fees riveduti, l-ippjanar u l-ambjent humiex se jkollhom biżżejjed fees biex jiġġeneraw lilhom b'mod sostenibbli, jien ngħid li l-ambjent huwa xi ħaġa li jeffettwa mhux biss lil min japplika għall-permessi imma jeffettwa lil kulħadd u ma nara xejn ħażin li l-Gvern jagħti subvention lill-awtorità tal-ambjent li trid titwaqqaf.

Fl-aħħar mill-aħħar ma narax għalfejn l-iżviluppaturi biss għandhom iħallsu sabiex jitwettqu diversi funzjonijiet li jwettaq id-Direttorat tal-Ambjent.

Jiġifieri dwar minn fejn se jiġu l-flus jekk nifirdu ż-żewġ oqsma minn xulxin, naħseb li rrisponda tajjeb ħafna l-Perit Cassar meta qal li l-Gvern irid jara issa kif se jiffinanzja l-ambjent.

Probabbilment meta jinfirdu minn ma' xulxin jista' jagħti l-kas li l-fees li jiddaħħlu mill-applikazzjonijiet ikunu suffiċjenti biex iħallsu l-ispejjeż li jkollha l-awtoritá għall-ipjannar u l-iżvilupp sostenibbli.

Naħseb li d-deċiżjoni li l-ippjanar jinfired mill-ambjent biex imbagħad l-ambjent jifforma awtorità għalih, hija deċiżjoni kuraġġuża u naħseb li twassal ukoll sabiex ikollna ħafna iktar attenzjoni fuq l-issues ambjentali meta jittieħdu deċiżjonijiet tal-ippjanar.

Din hija importanti ħafna u li fil-passat ma saritx.

Jekk wieħed iħares biss lejn il-mod kif saru, pereżempju, il-local plans matul id-darba li għaddiet fejn ġew riveduti l-local plans, wieħed isib li r-reviżjoni tal-local plans prattikament kienet tfisser biss x'artijiet ġodda se ninkludu fl-iskemi, rationalisation tal-boundaries.

Jekk wieħed iħares lejn kif saret ir-rationalisation tal-boundaries isib li dak li sar kien li ddaħħlu artijiet ġodda għall-iżvilupp, u fl-ebda waħda mill-artijiet li ddaħħlu fl-iżvilupp m'hemm, pereżempju, pjazza għall-komunità.

Iddaħħalu artijiet kemm trid imma ma ħsibniex biżżejjed kif nistgħu ndaħħlu ċerti faċilitajiet komunitarji li tgawdi minnhom il-komunità kollha; kulma daħħalna biss artijiet li huma żviluppabbli.

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, safejn naf jien qegħdin fis-sezzjoni ta' mistoqsijiet...

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, naħseb li inti ħadt il-ħin tiegħek; tajjeb li issa jkolli ċans ngħid żewġ kelmiet jiena u l-Onor.

Charlò Bonnici ħalli neżawrixxu l-aġenda kollha.

Ma tgħidx li ma tajtekx ħin biex titkellem għax kellek ħafna ħin!

Għamel l-intervent tiegħek fil-qosor, ħalli nkunu nistgħu nkomplu bil-laqgħa.

GEORGE PULLICINO: Fil-pjani ta' razzjonalizzazzjoni li ġew diskussi ġo dan il-Parlament, li l-Onor.

Buhagiar suppost li jaf x'inhuma, hemm imniżżel ċar u tond li jrid ikun hemm public open space kull fejn hemm aktar minn ħamest itmiem ta' żidiet.

Ma rridx nibda polemika għax kieku ngħidlek li kieku smajna minnek u minn sħabek fuq l-ammont ta' artijiet li tlabt li jiżdiedu f'dak il-proċess u b'dawk ukoll li tlabt li joħorġu 'l barra konna nispiċċaw inżidu iktar artijiet milli fil-fatt għamilna.

Irrid infakkrek ukoll li inti u sħabek...

GEORGE PULLICINO: ...ġejtu miżmuma milli titkellmu fuq pjanta għal dak li għandu x'jaqsam ma' emendi fil-pjanti, sempliċement għax inti u min kellek miegħek kontu qegħdin titolbu aktar żidiet milli tnaqqis f'dawk il-pjanti.

Mela ejjew ngħidu l-fatti.

CHARLES BUHAGIAR: Forsi għandek memorja qasira għax il-fatti ma kenux eżatt hekk.

Il-kritika li kienet qed issir dakinhar kienet li l-kriterji li ntużaw tant kienu miftuħa li prattikament stajt tinkludi Malta kollha, u aħna bdejna nistaqsu għalfejn "din" u mhux "din".

Il-Gvern dakinhar, għal raġunijiet tiegħu, għażel "din" l-art minflok dik l-"art", imma t-tnejn kienu jikkwalifikaw skond il-kriterji li għażiltu biex tagħmlu rationalisation.

Jiġifieri l-argument ma kienx li nżidu l-artijiet, imma l-kriterji li ntużaw fil-rationalisation ta' dakinhar kienu tant wesgħin li prattikament stajt tinkludi kollox.

Nittama li din id-darba – u jien konvint li hekk se jsir – meta jsiru l-local plans il-ġodda nevitaw dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet.

(Interruzzjonijiet) Jien fil-fatt ridt inqajjem dan l-argument aktar 'il quddiem; nixtieq li l-Kumitat ikollu ċans jiddiskuti wkoll ir-revision tal-local plans.

MADAM CHAIR: We make it a point li nagħmlu dan.

L-Onor.

CHARLÒ BONNICI: Aktar xtaqt nagħmel punt ta' kjarifika.

Meta l-Perit Cassar kien qed iwieġeb lill-Onor.

Pullicino dwar il-proċess tad-diviżjoni bejn l-ippjanar u l-ambjent fil-MEPA, ma deherlix li wieġeb dwar min kien involut s'issa fid-diskussjonijiet li qegħdin isiru dwar din il-qasma.

Forsi jista' jelabora ftit.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Id-diskussjonijiet qegħdin isiru fuq ministerial level, jiġifieri jkun hemm l-Onor.

Leo Brincat min-naħa politika, u min-naħa tal-MEPA jkun hemm jien u ċ-Chief Executive Officer (CEO), u jkun hemm ukoll iċ-Chief of Staff taż-żewġ Ministeri.

Imbagħad għamilna sub committee li huwa rappreżentat miż-żewġ naħat biex jaraw ukoll affarijiet bħal kif se tinqasam il-parti amministrattiva, x'hemm bżonn fuq kull naħa, eċċ.

CHARLÒ BONNICI: Però hemm il-ħsieb li jiġi nvolut ħaddieħor fil-proċess?

Hemm il-ħsieb li ssir White Paper iktar tard?

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Le, ma jidhirlix, s'issa ma tkellimniex f'dak is-sens.

Hija xi ħaġa purament amministrattiva għalina li qed taqsam awtorità f'żewġ awtoritajiet separati u allura wieħed irid jara...

CHARLÒ BONNICI: Jiġifieri s'issa tikkonferma li diskussjonijiet interni biss kien hemm.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Iva, però hemm ir-rappreżentanza ta' kulħadd, fis-sens li min-naħa tagħna hemm jien u hemm is-CEO...

CHARLÒ BONNICI: Imma stakeholders oħrajn bħal NGOs...

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Le, ma jidhirlix li għandu għalfejn ikun hemm NGOs.

CHARLÒ BONNICI: Forsi fi stadju iktar tard.

IL-PERIT VINCENT CASSAR: Lanqas fi stadju iżjed 'il quddiem ma jidhirli li hemm għalfejn ikun hemm NGOs involuti fil-proċess.

(Interruzzjonijiet) Mhijiex kwestjoni ta' tajjeb, fis-sens li jekk m'inti se tnaqqas xejn… Illum teżisti struttura u issa qed naraw li dik l-istruttura tinqasam f'żewġ awtoritajiet separati.

Sakemm m'intix qed toħloq xi ħaġa totalment differenti u qed tnaqqas ir-remit ta' waħda jew l-oħra, ma jidhirlix li hemm għalfejn ikun hemm NGOs involuti fil-proċess.

MADAM CHAIR: Onor. Bonnici, għandek aktar mistoqsijiet?

MADAM CHAIR: Biex nikkonkludu din il-parti tal-laqgħa tal-lejla, xtaqt nagħmel l-aħħar intervent jiena.

Infakkar lil dawk preżenti li dan il-Gvern għandu mandat elettorali b'maġġoranza assoluta li jagħmel dak li diġà qed isir fir-rigward ta' kif topera l-MEPA.

U biex il-Gvern Laburista wasal għal dik id-deċiżjoni, kien hemm diversi working groups u kien hemm ukoll pariri ta' kull NGO li xtaqet tagħti l-kontribut tagħha.

Wasalna għal din il-konklużjoni għax il-MEPA, li issa ilha teżisti ormai 20 sena, għalkemm kellha t-tajjeb tagħha, jekk inħarsu daqsxejn madwarna naraw li kien hemm ukoll problemi kbar.

Il-fatt li wara r-riforma tal-2007 id-deficit tal-MEPA tela' għal €22 miljun u tara x'kien ir-riżultat fuq l-industrija, mhux biss tal-kostruzzjoni imma anke tar-restawr… Għandek MEPA iktar midjuna u r-riżultat fil-pajjiż huwa negattiv.

Kieku tgħid investejna u għandna riżultat iktar pożittiv, fis-sens li sar aktar restawr, aktar tisbiħ u aktar pjazez fejn konna ppjanajna li se jsir żvilupp… Jien nistieden lill-Ministru jmur sal-Qajjenza jew sa Buġibba ħalli jara fejn huma dawn il-pjazez li n-nies tant għandhom bżonn.

Jiena naħseb li aktar milli noqogħdu niffukaw fuq is-separazzjoni…

GEORGE PULLICINO: Dan sar minħabba r-rationalisation plan, jew b'deċiżjoni tal-ex Ministru Lorry Sant?

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, meta kont qed titkellem inti ħallejtek fil-libertà tiegħek, issa ħu paċenzja ħalli lili nitkellem.

(Interruzzjonijiet) Dak inti tkun qed titkellem fiction; tant drajt titkellem fiction li lanqas tinduna li qed titkellem fiction, imma ħaddieħor jinduna.

(Interruzzjonijiet) Il-Qajjenza għadha qed tiżviluppa sal-ġurnata mqaddsa tal-lum, imma ejjew ma niddevjawx mill-punt.

Meta tħares lejn ir-riżultati negattivi flimkien ma' riżultati oħrajn li kienu pożittivi tara li kien jitlob li ssir xi ħaġa fir-rigward tal-MEPA, u dak li l-working groups ta' qabel raw li kellu bżonn isir, qed jiġi implimentat in good time.

U llum u fil-laqgħa li għaddiet stedinna lill-NGOs kollha – u se nibqgħu nistednuhom għal-laqgħat kollha – biex ikunu jistgħu l-kontribut tagħhom.

Din kienet xi ħaġa unheard of.

Jiġifieri nista' inserraħ moħħ l-Onor.

Membri u moħħ kull min hawn preżenti li l-miżuri li qed jittieħdu biex il-MEPA tkun tista' tiffunzjona aħjar… Kulħadd qed isemmi l-kelma "separazzjoni".

Jien ma narax separazzjoni, imma nara focus iktar fuq l-individual counterparts tal-MEPA li huma l-ambjent u l-ippjanar biex iż-żewġ partijiet jikkoordinaw ix-xogħol tagħhom aħjar flimkien.

Ma nara l-ebda separazzjoni, nara koordinament aħjar u aktar effiċjenza li jekk Alla jrid nibdew naraw u ngawdu l-frott tagħha mill-aktar fis possibbli.

Nirringrazzja lill-Perit Cassar tal-informazzjoni siewja li tana u ngħaddi għall-item li jmiss fuq l-aġenda.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR ID-DIREZZJONI TAL-POLITIKA TAL-GVERN FEJN JIRRIGWARDA L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP U L-INVOLVIMENT TAL-ISTAKEHOLDERS KOLLHA F'DIN IL-MIXJA – INTERVENTI MILL-PERSUNI MISTIEDNA GĦAL-LAQGĦA U DOMANDI/KUMMENTI DWARHOM MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT

GEORGE PULLICINO: Madam Chair, l-aħħar darba kien hawn seba' kelliema.

MADAM CHAIR: Hekk hu, imma llum mhumiex qegħdin hawnhekk.

GEORGE PULLICINO: Naħseb li kelli raġun l-aħħar darba ninsisti li, kif inhi n-norma f'kull Kumitat tal-Kamra, il-mistoqsijiet u l-kummenti jsiru...

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, biex ma jiġrix bħalma ġara l-aħħar darba fejn ħadtilna laqgħa sħiħa u ma ħallejt lil ħadd jgħid kelma, jiena spjegajtlek…

GEORGE PULLICINO: Imma għandi dritt nitkellem!

THE CHAIR: Ħadd ma qallek li m'għandekx dritt titkellem.

GEORGE PULLICINO: Huwa evidenti li n-nies li ġew jindirizzaw lill-Kumitat l-aħħar darba u li reġgħu ġew mistiedna llum, mhumiex preżenti.

Jien nitlob li dawk li għamlu intervent fl-aħħar laqgħa jkunu preżenti...

MADAM CHAIR: Iġġibhom bilfors?

GEORGE PULLICINO: Ta' bilfors kienu żmenijiet oħrajn!

MADAM CHAIR: Kienu mistiedna, imma llum ma ġewx.

GEORGE PULLICINO: Nitolbok tiġbed l-attenzjoni lill-persuni li ġew fil-laqgħa preċedenti li jien għandi xi mistoqsijiet li xtaqt nagħmlilhom.

MADAM CHAIR: L-aħjar ħaġa li tagħmel hi li tara lil min trid tagħmel id-domandi u nistednuhom biex ikunu preżenti.

GEORGE PULLICINO: Għandi domandi għal kull kelliem li kien hawn.

MADAM CHAIR: Aħna nistednuhom u nieħdu s-suġġeriment tiegħek li jista' ikun kostruttiv.

Jidher li hawn preżenti is-Sur Baldacchino li kien wieħed mill-persuni li għamel intervent fl-aħħar laqgħa.

Għandek domandi għalih, Onor. Pullicino?

MADAM CHAIR: Mela nistieden lis-Sur Baldacchino jingħaqad magħna madwar il-Mejda.

Nitlobkom iżżommu fil-qosor ħalli jekk jista' jkun neżawrixxu l-aġenda li għandna llum.

Is-Sur Alfred E. Baldacchino, ħa postu madwar il-Mejda.

GEORGE PULLICINO: Sur Baldacchino, fl-intervent tiegħek fil-laqgħa preċedenti kont għamilt l-argument li r-responsabilità ta' żvilupp sostenibbli hija responsabilità ambjentali li jġorrha kulħadd, inkluż is-soċjetà ċivili.

Tista', jekk jogħġbok, telabora iktar fuq kif is-soċjetà ċivili ġġorr dik ir-responsabilità għal żvilupp sostenibbli?

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Onorevoli, nixtieq nirringrazzjak għal din il-mistoqsija għax bir-risposta tiegħi xtaqt nibni fuq dawk il-mistoqsijiet li saru qabel.

U nibda billi nispjega li din li qed tissejjaħ il-firda tal-ambjent mill-ippjanar, mhi firda xejn, sempliċement wieħed qiegħed jagħti – kif jiena nifhem, inħoss u naqbel – iktar attenzjoni lill-awtorità kompetenti fuq l-ambjent biex hi tkun tista' tidħol iktar fid-dettall u tmexxi kif kienet tagħmel qabel meta kien dipartiment.

Biss hawnhekk nixtieq inżid ngħid – u niġi għall-mistoqsija tiegħek – li l-fatt li l-ambjent qed jingħad li se jmur f'awtorità separata minn kif qiegħed issa, ma jfissirx li r-responsabilità tal-ambjent taqa' fuq dik l-entità waħedha u fuq il-ministru li fil-portfolio tiegħu għandu din l-awtorità.

Kif naħseb taf tajjeb inti mill-esperjenza tiegħek, ir-responsabilità tal-ambjent ma tieqafx fuq dik l-entità li tkun responsabbli minnha, imma kif spjegajt jien l-aħħar darba u kif għamilt tajjeb inti li rriferejt għall-kummenti tiegħi, ir-responsabilità tal-ambjent hija mifruxa mhux fuq il-ministru responsabbli mill-ambjent biss, imma hija mifruxa anke fuq il-ministru responsabbli mill-ippjanar.

Ir-responsabilitajiet ambjentali huma responsabilitajiet nazzjonali, li kif spjegajt tajjeb int, ħafna minnhom jirriżultaw minn obbligi li l-pajjiż għandu wara li ssieħeb fl-Unjoni Ewropea u l-obbligi mhumiex qegħdin fuq il-Ministru għall-Ambjent biss, imma qegħdin fuq il-pajjiż u l-ministeru, id-dipartiment u l-entitajiet uffiċjali pubbliċi kollha tal-pajjiż ukoll iridu jimxu ma' dawk l-obbligi.

Jiġifieri r-responsabilità ambjentali mhijiex qiegħda tgħajjat biss lill-ministru jew inkella lill-entitajiet li jaqgħu taħtu fuq l-ambjent, imma qiegħda mifruxa fuq ministeri oħrajn u l-entitajiet li jaqgħu taħthom.

L-aħħar darba għedt li l-Ministru għall-Edukazzjoni, il-Ministru għall-Finanzi, il-Ministru għas-Saħħa u l-Ministri l-oħra kollha wkoll għandhom responsabilità ambjentali.

Jien ma naħsibx li min-naħa tiegħek hemm oġġezzjoni fejn qed ngħidu li r-responsabilità tinqasam fuq il-ministri kollha, imma ovvjament ikun hemm il-ministeru li huwa l-awtorità kompetenti.

Fil-mistoqsija tiegħek, jekk fhimtek sew, int mort oltre minn hekk għax għedt is-soċjetà kollha.

Jien ngħid li l-għaqdiet non-governattivi kollha għandhom responsabilità, mhux biss dawk li għandhom għanijiet ambjentali, imma anke dawk li m'għandhomx għanijiet ambjentali, għax l-attività tagħhom tista', mhux bilfors, ikollha impatt negattiv fuq l-ambjent.

U l-ambjent huwa wiesa'; għandek l-ambjent soċjali u ambjent iktar ekonomiku.

Pereżempju, għaliex l-entitajiet kummerċjali ma jġorrux ir-responsabilità ambjentali?

Għaliex m'għandhomx ikunu konxji tal-obbligi li għandu l-pajjiż fil-qasam tal-ambjent, il-biodiversità – biex nużaw il-kelma li qed tintuża lllum – imma jinjorawh?

Għaliex, pereżempju, għandek ministeru jew entità f'ministeru li tinjora l-obbligi ambjentali kollha li l-pajjiż għandu u jkollu jidħol il-ministru li huwa responsabbli mill-ambjent biex jirranġa s-sitwazzjoni?

Għaliex il-Knisja, bħala entità soċjali, m'għandhiex tkun konxja mir-responsabilitajiet li għandu l-pajjiż f'dan il-qasam?

U hawnhekk niġi għall-mistoqsija li għamilt inti lill-Perit Cassar.

L-ambjent mhuwiex qasam li wieħed jaqla' l-flus minnu bħala entità, l-istess bħalma mhumiex l-oqsma tal-edukazzjoni u s-saħħa.

M'għandniex inqabblu l-awtorità tal-ambjent mal-awtorità tal-ippjanar u npoġġu prezz fuq l-applikazzjonijiet biex permezz tal-introjtu tagħhom tkun tista' tiġi amministrata dik l-entità.

GEORGE PULLICINO: Dan il-punt indirizzah lill-Perit Cassar għax mhux jien għamiltu dan l-argument.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Jien qed nirriferi għall-mistoqsija li għamilt inti, m'iniex qed ngħid li l-kumment għamiltu inti; skużani jekk b'xi mod tajt ad intendere li għamilt il-kumment inti.

Issemmew il-flus li ddaħħal il-MEPA u li għandha deficit.

Meta qed nitkellmu fuq awtorità tal-ambjent qisna qed nitkellmu fuq il-Pulizija.

Mela l-Pulizija jdaħħlu l-flus biex jaraw li tiġi osservata l-liġi?

Il-Ministeri għas-Saħħa u l-Edukazzjoni jdaħħlu l-flus biex jaraw li josservaw l-obbligi tas-saħħa u tal-edukazzjoni tal-pajjiż?

U l-ambjent l-istess ħaġa; huwa servizz soċjali li l-poplu – u għalhekk l-aħħar darba enfasizzajt dwar l-entitajiet soċjali kollha – irid jikkontribwixxi għax meta l-ambjent jitmexxa b'mod professjonali u sostenibbli jkun ta' ġid għal kulħadd.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Jekk l-Onor.

Pullicino jaħseb li rrispondejtu fil-mistoqsija tiegħu…

GEORGE PULLICINO: Fuq l-ewwel mistoqsija, iva, imma għandi tliet mistoqsijiet oħra li xtaqt nagħmillek.

Naqbel miegħek fuq l-argument tas-soċjetajiet kummerċjali u ma' dan jorbot il-prinċipju tal-polluter pays.

Fl-opinjoni tiegħek, f'pajjiżna kif għandu jitħaddem aħjar dan il-prinċipju?

Xtaqt nistaqsik ukoll kif taħseb li jista' jitħaddem dan il-prinċipju fejn għandek consumables li huma fi problema jew hemm periklu għalihom.

Mistoqsija oħra li xtaqt nagħmillek hija fuq dak li għedt, ċioè li l-ambjent tippreferi li jkun separat.

Ma nafx jekk intix konxju li meta dan il-Parlament fl-2002/2003 kien qed jiddiskuti t-twaqqif ta' awtorità għall-ambjent, il-partit li kien fl-oppożizzjoni kien stqarr, kelliemi wara l-ieħor, li m'għandux ikun hemm awtorità oħra, imma għandu jkun hemm integrazzjoni biex ma jkunx hemm jobs for the boys.

Jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex niddiskuti jekk id-diviżjoni għandhiex issir jew le.

L-iktar ħaġa li tolqotni hi kif tittieħed deċiżjoni mingħajr ma jkun hemm studju komparattiv, għax ġaladarba aħna ma ngħixux waħedna imma…

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, għandek xi mistoqsijiet oħrajn x'tagħmel?

L-aħħar darba s-Sur Baldacchino qal li f'kull deċiżjoni għandu jkun hemm konsiderazzjonijiet ambjentali u għandu jkun hemm ukoll l-aspett soċjali daqs dawk ekonomiċi.

Meta jkollok deċiżjonijiet li jimpattaw, pereżempju, il-produzzjoni tal-ilma u l-ġenerazzjoni tal-elettriku, taħseb li għandu jkun hemm cost benefit analysis ħalli mhux biss wieħed jieħu konjizzjoni tal-impatt ambjentali, imma wieħed ikun jista' jifhem tajjeb x'jista' jkun ukoll l-impatt ekonomiku u dak fiskali marbut miegħu?

Bħala persuna li tħossok komdu ssejjaħ lilek innifsek struwit fil-qasam ambjentali, nixtieq l-opinjoni tiegħek dwar l-użu jew le ta' cost benefit analysis f'dan il-każ.

L-aħħar mistoqsija hija dwar ir-reviżjoni tal-pjani lokali.

Taħseb li għandu jkun hemm kriterji ċari li jkunu pre-stabbiliti?

Taħseb li jista' ikollok reviżjoni tal-pjan lokali qabel ma jkun hemm ir-reviżjoni tal-pjan sħiħ ta' struttura?

U taħseb li jista' jkollok il-każ li tagħmel reviżjoni, issa bil-leġiżlazzjoni Ewropea, tal-pjani lokali mingħajr ma tagħmel strategic environmental assessment (SEA)?

Xtaqt l-opinjoni skjetta tiegħek fuq dawn il-mistoqsijiet.

MADAM CHAIR: Sur Baldacchino, inti tista' twieġeb biss fuq dawk is-suġġetti li tħaddidt fuqhom l-aħħar darba, jiġifieri mhux bilfors għandek twieġeb l-aħħar mistoqsija fejn id-diskussjoni għad trid tibda f'sessjonijiet oħra.

GEORGE PULLICINO: Ma nistgħux nistaqsu biex insiru nafu mingħandhom dwar x'jaħsbu?

MADAM CHAIR: Iva, meta jkun il-waqt nerġgħu nistednuhom u nieħdu l-opinjoni tagħhom fuq dak is-suġġett.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: M'għandi l-ebda problema li nirrispondih.

MADAM CHAIR: Mela għamel dak li tixtieq int.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Pullicino li jien ma jien qed nirrappreżenta lil ebda NGO u qatt m'għedt li jien naf ħafna; jien dejjem nitgħallem bħal kulħadd.

(Interruzzjonijiet)

MADAM CHAIR: Huwa ambjentalist, għaliex le?

Għandek xi oġġezzjoni li bniedem li jħoss li jista' jikkontribwixxi f'dan il-Kumitat jiġi u jikkontribwixxi?

GEORGE PULLICINO: Le, m'għandi l-ebda oġġezzjoni.

GEORGE PULLICINO: Mhux talli m'għandix oġġezzjoni, talli tant hi diskussjoni miftuħa li fl-opinjoni tiegħi f'dan il-Kumitat...

MADAM CHAIR: Onor. Pullicino, qed turi biċ-ċar li l-intenzjoni tiegħek hi li taħli l-ħin ta' dan il-Kumitat.

GEORGE PULLICINO: Sinjura President, nitolbok tirtira dan id-diskors għax jien m'iniex qiegħed hawnhekk biex naħli l-ħin ta' ħadd; għandi x'nagħmel bil-ħin tiegħi.

Bħala Membru jien għandi dritt nagħmel mistoqsijiet pertinenti li jidhirli li huma ta' interess għal dan il-Kumitat ġaladarba fejn jidħol ir-remit tiegħu morna lil hinn minn dak li tistabbilixxi l-liġi.

MADAM CHAIR: Sakemm tagħmel mistoqsijiet li huma rilevanti… Anke bħalissa qed taħli l-ħin tal-Kumitat.

GEORGE PULLICINO: Id-domandi li qed nagħmel huma rilevanti ħafna.

MADAM CHAIR: Jiena tajtek iċ-ċans li tagħmel il-mistoqsijiet tiegħek.

GEORGE PULLICINO: Jien nitolbok tirtira d-diskors li jien qiegħed hawnhekk biex naħli l-ħin.

MADAM CHAIR: Il-mod kif qiegħed iġġib ruħek u tintervjeni...

GEORGE PULLICINO: Nitolbok tirtira dak id-diskors.

MADAM CHAIR: Ma jien se nirtira l-ebda diskors għax inti qed tmur oltre dak li ġie diskuss l-aħħar darba u qiegħed anke, waqt li qed nintervjenu aħna, taqbeż fuq ħaddieħor, ħaġa li mhijiex permissibbli waqt dan il-Kumitat sakemm qed nippresjedih jien.

Nitolbok twieġeb, Sur Baldacchino.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Nixtieq niċċara punt u ngħid li għalkemm jien ma jien qed nirrappreżenta l-ebda NGO partikolari, jien għandi kuntatt ma' NGOs; dawk li jixtiequ, jagħmlu kuntatt miegħi, imma dawk li ma jixtiequx ma nistax inġegħelhom.

Nibda biex nirrispondi l-mistoqsijiet varji li għamiltli u se niġborhom fi tliet kelmiet, li naħseb li l-Onor.

Membru mill-esperjenza li għandu, jifhimni tajjeb.

Dawn it-tliet kelmiet joħorġu mill-Konvenzjoni tad-Diversità Bioloġika u huma: precautionary principle, sustainable use u externalities.

Se nispjegahom waħda waħda, forsi aktar għall-udjenza għax naħseb li l-Onor.

Membru huwa konxju tagħhom.

Il-Biodiversity Convention li Malta hija membru tagħha – u l-Unjoni Ewropea għandha deċiżjoni biex il-pajjiżi msieħba jkunu membri tagħha – tispjega l-precautionary principle u tgħid li jekk tkun se tittieħed deċiżjoni fejn ma jkunx hemm biżżejjed raġunijiet xjentifiċi li jgħidu li mhux se jkun hemm impatt negattiv fuq il-biodiversità minħabba ċerti raġunijiet, allura hemm il-possibilità li din ma titteħidx.

U din tirrispondi wħud mill-mistoqsijiet li għamilli l-Onor.

L-externalities huwa kunċett ekonomiku u nġib eżempju fattwali biex ma jkunx fittizju.

Nassumu li għandek ażjenda privata jew pubblika li għandha ċumnija li qed toħroġ l-emissions u l-emissions qegħdin jinfirxu u jġorrhom ir-riħ u dawk l-emissions qed jeffettwaw lis-soċjetà minn aspett ta' saħħa, u qed jeffettwaw l-ambjent bioloġiku minn aspett li mhuwiex pożittiv minħabba r-raġuni li min qiegħed juża dik iċ-ċumnija qiegħed imur for the cheapest price biex ikun jista' jħaddem il-makkinarju tiegħu.

L-externalities huwa l-prezz li qed iħallsu s-soċjetà u l-ambjent, u huwa kunċett li joħroġ mill-Convention on Biological Diversity, li skont deċiżjoni tal-EU, il-membri msieħba jridu jaġġornaw u jimplimentaw.

Din tirrispondi ħafna mill-mistoqsijiet li għamilli l-Onor.

Pullicino, inkluż tal-ilma.

Dwar l-ilma ma rridux naraw biss il-produzzjoni , imma anke l-użu.

Jekk inti qed tipproduċi "dan" għal €100 imbagħad tħalli lil min jieħdu u jqassmu 'l hawn u 'l hinn, l-impatt min qed iħallsu?

L-impatt qed iħallsuh l-ekoloġija u s-soċjetà.

It-tielet kelma hija sustainable use li tfisser li meta inti għandek attività – hi x'inhi, kummerċjali, ambjentali, eċċ. – din tiffavorixxi ġeneralment l-aspett ekonomiku a dettriment tal-ambjent soċjali u l-ambjent ekoloġiku, l-istess kif spjegajt fil-każ taċ-ċumnija.

GEORGE PULLICINO: Fl-opinjoni tiegħek għandu jkun hemm cost benefit analysis ta' proġetti bħal dawn li qed issemmi int?

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Kif tista' tikkunsidra l-aspett ekonomiku biss u ma tagħtix kas tal-impatt li se jkollu?

Ovvjament l-externalities li semmejtlek se jħallsuhom dawn biex...

MADAM CHAIR: Sur Baldacchino, nitolbok tikkonkludi, jekk l-Onor.

Pullicino huwa sodisfatt bir-risposti.

GEORGE PULLICINO: Sur Baldacchino, għamiltlek mistoqsija dwar l-SEA.

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Din hija marbuta ma' dak li diġà għedtlek.

GEORGE PULLICINO: Jekk tagħmilx SEA jew le hija kwestjoni ta' proċedura mhux kwestjoni ta' opinjoni!

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Dawk joħorġu minn obbligi tal-Unjoni Ewropea, li aħna bħala membru msieħeb, obbligati li nosservaw.

GEORGE PULLICINO: Jiġifieri li nagħmlu SEA.

Hux hekk?

IS-SUR ALFRED E. BALDACCHINO: Ma nafx min kien iffirma dik il-liġi li ħarġet, imma naħseb li hija liġi tal-pajjiż u wieħed irid jimxi magħha.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak, Sur Baldacchino.

Infakkar li l-Kumitat se jistieden lil dawk l-individwi li għamlu intervent fl-aħħar laqgħa biex ikunu jistgħu jiġu hawnhekk u jiddiskutu mal-Membri.

Hawn xi ħaddieħor li xtaq jagħmel xi intervent qabel ngħaddu għall-item li jmiss?

L-INĠ.

MARIO CREMONA (Malta Water Association): Grazzi tal-opportunità li tajtuni biex nitkellem f'dan il-Kumitat.

Teoritikament suppost li m'iniex qiegħed hawnhekk għax jien se nitkellem fuq l-ilma, u r-remit tal-ilma jaqa' taħt ministeru ieħor, imma se nuża l-opportunità li qiegħed hawn, fejn hawn kemm Membri min-naħa tal-Oppożizzjoni kif ukoll Membri tan-naħa tal-Gvern, sabiex nagħmel il-punti tiegħi li għandhom x'jaqsmu mal-ilma.

L-ewwel nett nappella biex nippruvaw nelevaw id-diskussjoni fuq is-suġġett tal-ilma fil-Parlament.

L-ilma jissemma essenzjalment meta nitkellmu fuq l-estimi tal-Water Services Corporation (WSC), fejn ħareġ li din il-korporazzjoni għandha deficit ta' €5 miljun u dejn ta' €100 miljun.

Imma l-istampa sfortunatament ma tieqafx hemmhekk; id-deficit tal-ilma mhuwiex id-deficit tal-WSC.

Id-deficit tal-ilma huwa l-20 miljun metru kubu li qed intellgħu fis-sena iktar minn dak li huwa sostenibbli u dan Alla jbierek ħadd ma jitfa' prezz fuqu.

Apparti minn hekk, il-1.5 biljun metru kubu ta' ilma li kellna fl-aquifers u li għad hemm illum huwa kkontaminat.

Illum, il-livell ta' nitrat fl-ilma, b'mod ġenerali fl-ilma tal-pjan kollu, qed jaqbeż il-50mg per litre li tfisser li l-ebda ilma mill-ilma tal-pjan li 40 sena ilu kien tajjeb għax-xorb, illum mhu tajjeb għax-xorb.

Jiġifieri jekk nitfgħu figura ta' €1 per cubic metre għal kull valur ta' ilma li tlifna, naraw li għandna dejn ta' €1.5 biljun.

Apparti mill-aspett ekonomiku, hemm ukoll l-aspett strateġiku tal-ilma tal-pjan.

Ma ninsewx li madwar xahar ilu ħarġet storja fil-gazzetta fejn fil-kriżi tal-Libja kellna t-theddida li jekk il-Prim Ministru Gonzi ma jibgħatx dawk iż-żewġ ajruplani lura l-Libja, Gaddafi kellu pjan biex jibgħat vapuri biż-żejt fl-ibħra ta' Malta, u jiddisċarġja ż-żejt biex l-ewwel ħaġa li jagħmel iwaqqaf il-produzzjoni tal-ilma.

Kif nafu, dan il-pajjiż kulma għandu mill-ilma tal-pjan huwa ħażna ta' jumejn, jiġifieri deħlin f'din is-sitwazzjoni fejn qed nittraskuraw l-ilma tal-pjan b'mod gradwali, u wasalna f'sitwazzjoni fejn l-ilma tal-pjan kollu llum huwa kkunsidrat second class water, għax kif inhu mhuwiex tajjeb għax-xorb, u strateġikament għadna deħlin f'dan l-isqaq.

Kieku sta għalina nistgħu nagħmlu li rridu, imma aħna membri tal-EU u bħala membri tal-EU għandna obbligu, skont il-Water Framing Directive, li l-ilma tal-pjan inġibuh tajjeb sas-sena 2015.

Jiġifieri dawn il-1.5 biljun metru kubu ta' ilma li kkontaminajna f'dawn l-aħħar 50 sena u li ġibna minn stadju ta' first class għal second class, issa għandna sentejn biex inġibuhom tajjeb, u m'hemm l-ebda ċans li nilħqu dan it-target.

Il-Gvern Malti talab estensjoni sal-2027, u milli qed nara jien kif sejrin l-affarijiet lanqas dak it-target ma jista' jintlaħaq.

Jekk se nagħmlu bħalma nagħmlu s-soltu u nħallu l-affarijiet jiddeterjoraw imbagħad immorru għal soluzzjoni teknoloġika biex innaddfu, għandna bżonn li l-produzzjoni tal-ilma nirduppjawha, jiġifieri rridu nibdew nipproduċu 16-il miljun metru kubu għall-konsum tal-poplu, u għandna bżonn nipproduċu daqshekk ieħor biex nitfgħuh taħt l-art ħalli nlaħilħu l-imbarazz li tfajna għal 47 sena.

Jekk nikkalkulaw din l-ispiża nsibu li tiġi viċin it-€800 miljun.

Is-sitwazzjoni kif inhi hija beyond prevention, issa it's a case of restoration; in-nitrat li telaq minn dik l-għalqa beda l-vjaġġ tiegħu u se jitfaċċa 40 sena oħra u m'hemm l-ebda mod fiżiku u teknoloġiku biex inwaqqfuh.

Jiġifieri hija kwestjoni ta' restorazzjoni u adaptation iktar milli mitigation at this point in time.

U meta qed ngħid li għandna bżonn ta' produzzjoni mir-reverse osmosis b'rata ta' 16-il miljun metru kubu għal 47 sena, dejjem qed nitkellem provided li ma nkomplux nikkontaminaw.

Jiġifieri jien qed nitkellem fuq x'hemm bżonn isir biex il-pollution load li hemm illum nibblendjawh ma' ilma tajjeb biex nilħqu dawk it-targets tad-direttivi li għandna bżonn nilħqu with the proviso li ma nkomplux nikkontaminaw.

Dan ifisser li rridu naraw x'nagħmlu bis-serjetà fejn tidħol l-agrikoltura f'pajjiżna u l-leakages mis-sistema tad-drenaġġ.

F'pajjiżna għad m'għandniex figura ta’ kemm hemm leakage mis-sistema tad-drenaġġ, għandna bejn wieħed u ieħor idea ta’ kemm is-sistema tal-ilma tillijkja, imma l-leakage mis-sistema tad-drenaġġ mhuwiex imkejjel; l-estimi huma li bejn 30% u 40% tad-drenaġġ kollu li jintefa’ fis-sistema lanqas jasal sal-impjant.

Aħna, il-Malta Water Association, konna proattivi, u malli t-tliet partiti kitbu, fil-manifest elettorali tagħhom, li hemm il-bżonn ta' pjan nazzjonali, bdejna naħdmu fuq terms of reference għall-pjan nazzjonali tal-ilma.

Il-fatt li t-tliet partiti poġġewh fil-manifest elettorali tagħhom, ifisser li huma kommessi għal dan il-pjan nazzjonali.

Għalhekk aħna xtaqna li nkunu proattivi biex inkunu qabel il-gvern tal-ġurnata, li seta' ikun min ikun, biex it-terms of reference joħorġu minn NGO li ovvjament m'għandhiex bażi partiġġjana.

Dawn it-terms of reference ippreżentajnihom lill-ministru u lit-tliet partiti u qed nisperaw li jkun hemm consensus għax dan il-pjan nazzjonali jrid isir fuq medda ta' snin.

It-targets nixtiequ nilħquhom sal-2027, u f'dan il-perjodu se jkun hemm amministrazzjonijiet differenti u allura nixtiequ li f'dan l-istadju jkun hemm consensus on the terms of reference.

Jien naħseb li l-livell ta' diskussjoni fil-Parlament fejn jidħol is-suġġett tal-ilma huwa batut, naħseb li lanqas għadna bdejna niddiskutu l-issues li għandhom x'jaqsmu mal-ilma.

U mmorru way beyond il-WSC għax il-WSC llum hija a minority provider tal-ilma f'dan il-pajjiż, il-parti kbira tal-ilma li qed jintuża f'pajjiżna llum lanqas jiġi mill-WSC.

Jien ma nifhimx fl-amministrazzjoni tal-Parlament però nixtieq nipproponi li jkun hemm xi kumitat parlamentari fejn is-suġġett ikun esklussivament l-ilma.

Nappella ukoll sabiex fuq livell ta' Kabinett… Ministru responsabbli mill-Enerġija u l-Konservazzjoni tal-Ilma waħdu ma jistax isolvi l-problemi tal-ilma, għax bħalma semmejt, l-agrikolutura hija fattur importanti fil-qasam tal-ilma għax huwa l-ikbar konsumatur u huwa l-ikbar polluter tal-ilma.

Aħna, bħala assoċjazzjoni, ilna ngħidu li ma jistax ikun hemm policy jew pjan nazzjonali tal-ilma li se jwassalna fejn irridu naslu qabel ma jkun hemm pjan nazzjonali għall-agrikoltura.

Ma jistax ikollok pjan tal-agrikoltura mingħajr ilma, u ma jistax ikollok pjan tal-ilma li ma jindirizzax il-bżonnijiet tal-agrikoltura.

Nispera li dan l-appell tiegħi jintlaqa', u jekk għandkom xi mistoqsijiet lest li nirrispondihom.

MADAM CHAIR: Hawn mistoqsijiet?

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Jien naħseb li l-problema kbira li għandna fil-qasam tal-ilma hija li għandek ħafna stakeholders fih u huwa fframmentat.

Ir-realtà hija li hemm ħafna nies u istituzzjonijiet involuti fih; id-Dipartiment tal-Agrikoltura, il-WSC, il-Ministeru għall-Infrastruttura li jieħu ħsieb l-ilma fit-toroq, il-Works Department li jnaddfu l-valleys, u l-kunsilli lokali li jieħdu ħsieb il-culverts tagħhom.

Fl-opinjoni tiegħi, li jrid isir, għalkemm mhux in line ma' dak li qed niddiskutu lum, hija a water authority li titratta s-suġġett ta' dan ir-riżors tant importanti li jien ukoll inħoss li għandna nittrattawh tajjeb.

Xi kultant jittieħdu direzzjonijiet politiċi li jkunu żbaljati, bħad-deċiżjoni li nneħħu l-obbligu li kull dar ikollha bir u minflok iwaddbu dritt fid-drenaġġ, meta nafu li meta twaddab l-ilma tal-bjut fid-drenaġġ tkun qed tgħabbi lid-drenaġġ b'load li ma jiflaħx, u meta jkollna x-xita jkun hemm fawran tad-drenaġġ fit-toroq.

Huwa veru li bħalissa għaddejjin bil-proġett tal-istorm water però dan żgur mhux se jindirizza l-problema tal-overflow tad-drenaġġ.

Jiġifieri għalkemm għandna l-proġett tal-istorm water biex inneħħu l-flooding minn ċerti areas, il-problema tal-manholes li jitilgħu meta tagħmel ix-xita u jkun hemm l-overflows, mhix se tkun indirizzata.

Allura rridu nħarsu b'mod ħolistiku lejn is-suġġett tal-ilma.

Sur Cremona, inti smajtna nitkellmu hawnhekk dwar ir-reviżjoni tal-pjan lokali.

Jien naħseb li anke f'dak il-livell iridu nagħtu kas dan ir-riżors importanti tal-ilma u rridu nħarsu lejh fil-mod kif nagħmlu l-ippjanar fiżiku ta' dan il-pajjiż.

Xtaqt nisma' l-kummenti tiegħek dwar x'taħseb fuq kif għandna nittrattaw l-interface bejn il-pjan lokali u dan ir-riżors.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Jien naħseb li sfortunatament dan il-pajjiż jiffoka ħafna fuq proġetti u inqas fuq pjanijiet.

Pereżempju bħalissa għaddejjin fuq applikazzjoni li tiswa €22 miljun biex nirkupraw l-ilma mid-drenaġġ.

Din hija ħaġa tajba u jien ili nitbaqbaq għaliha żmien, imma s'issa, meta diġà ħarġu t-tenders, għadu mhux ċar kif se jintuża u minn min se jintuża dan l-ilma.

Għax inti trid tkun taf min se juża dan l-ilma ħalli tara xi kwalità ta' ilma għandu bżonn.

Saru diskussjonijiet ma' min se juża dan l-ilma biex naraw verament fejn għandu bżonn l-ilma u xi kwalità għandu bżonn, u jekk se nagħtuhom l-ilma aħniex se nagħmlulhom il-kundizzjoni li jridu jagħlqu l-borehole?

Milli jidher, it-tender għall-impjant se jiġri ferm qabel ma jkun hemm il-fondi tad-distribuzzjoni, jiġifieri se nispiċċaw b'impjant li kapaċi jipproduċi 7 miljun metru kubu biex jibqa' fil-confines tal-impjant, għax id-demand has not been assessed.

Anke fi proġetti ta' landscaping.

Dan il-pajjiż jiflaħ jagħmel it-turf ma' kullimkien fil-kuntest tas-sitwazzjoni li semmejt?

Jien ngħid li b'garanzija li kull qatra ilma li għaddejja fuq it-toroq tagħna bil-bowsers bħalissa mhijiex ġejja mill-ilma tax-xita, imma ġejja mill-ilma tal-pjan.

U meta s-sitwazzjoni hija tali, jista' l-Gvern stess joħroġ kuntratti ta' landscaping?

Fl-opinjoni tiegħi, dak l-landscaping extravaganti ma nifilħux għalih.

Irridu ngħixu fil-kuntest ta' dan il-pajjiż li huwa miskin fejn jidħol l-ilma u għandna problemi kbar fejn jidħol dan ir-riżors.

L-istess landscaping u l-istess facilities li nipprovdu lill-poplu have to take into account ir-realtà tas-sitwazzjoni li ngħixu fiha.

Jiġifieri by all means li jrid ikun hemm l-interface bejn ir-regolamenti ta' kif nibnu, mal-ilma.

Ma nafx jekk irrispondejtx il-mistoqsija tiegħek.

CHARLES BUHAGIAR: Iva, irrispondejt forsi b'mod indirett.

Id-deċiżjonijiet ħżiena li ttieħdu fil-passat fejn, pereżempju, is-sewage treatment plants poġġewhom fl-iktar postijiet speċjalment l-iktar waħda kbira tax-Xgħajra...

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Jien wieħed li ili 15-il sena nagħti s-soluzzjonijiet u għal ħafna drabi I have been proven right.

Ma nixtieqx li nibqgħu nitkellmu fuq il-passat, imma nixtieq li dan il-pjan nazzjonali jagħmel stocktake tas-sitwazzjoni – għax lanqas stocktake bis-serjetà ma nistgħu nieħdu – u nimxu 'l quddiem.

Għalhekk nappella sabiex fuq din l-issue ż-żewġ partiti jinsew il-passat, fejn saru affarijiet tajba u anke affarijiet ħżiena.

Dwar il-kalkolazzjoni ta' kemm qed jittella' ilma mill-pjan we are working on estimates għax il-proċess tal-metering fuq il-boreholes reġistrati għadu ma wasalx għall-konklużjoni tiegħu, u daqskemm hemm boreholes reġistrati kapaċi hemm boreholes mhux reġistrati, jiġifieri lanqas biss nistgħu naraw l-istampa ċara.

Qegħdin f'punt fejn lanqas biss stocktake tas-sitwazzjoni ma nistgħu nieħdu, aħseb u ara jekk għandniex enerġija x'naħlu biex noqogħdu nitkellmu dwar x'sar u ma sarx fil-passat.

Dik hija s-sitwazzjoni llum u nappella sabiex inħarsu 'l quddiem.

CHARLES BUHAGIAR: Inħarsu 'l quddiem kemm trid, imma l-fatt hu li d-deċiżjonijiet ħżiena li ttieħdu fil-passat se nbatuhom 'il quddiem.

Jiġifieri jekk inti għandek impjant li jitratta 60% tad-drenaġġ li qiegħed in-naħa tax-Xgħajra ta' Haż-Żabbar, fejn l-agrikoltura hija minima – għax fin-north u fil-west tal-pajjiż hemm l-akbar ammont ta' art agrikola – allura għandna problema għax jekk dan se nużawh għat-tisqija rridu ntellgħuh fejn għandna bżonnu.

Għalhekk jien għedt li l-ippjanar huwa marbut ħafna mal-kwestjoni kollha tal-ilma.

L-INĠ.

Is-saqwi hija għalqa bil-ħamrija li saret saqwi għax għandha l-ilma.

Jiġifieri fir-realtà allavolja d-demand għall-ilma lum fis-south għadha ma teżistix, once that water is available, dak l-ilma se jintuża.

CHARLES BUHAGIAR: Imma n-naħa t'isfel ta' Malta hija aktar urbana.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Naqbel miegħek, u jien kont wieħed li kont ktibt u għedt li rridu nħarsu lejn id-drenaġġ mhux bħala liability, jew bħala problema, imma bħala sors ta' ilma.

Kieku ħarisna lejn id-drenaġġ bħala sors ta' ilma, wisq probabbli d-deċiżjonijiet ta' kemm ikollna impjanti, x'teknoloġija wżajna fl-impjanti u fejn poġġejna l-impjanti, kienu jkunu differenti.

Imma issa dik hija s-sitwazzjoni, hemm dak il-potenzjal u rridu naraw kif dak l-ilma se nagħtuh valur u nqassmuh bl-iktar mod effiċjenti.

Anke hawn, qabel ittieħdet id-deċiżjoni li dan l-ilma jmur għall-agrikoltura, sar cost benefit analysis?

L-uniku rapport li rajt jien huwa rapport tal-2009 tal-WSC li jgħid li the most economic use tal-ilma mid-drenaġġ huwa li jintuża għax-xorb – u jien naqbel ma' dan on an economic basis – imma issa qed nisimgħu li dan l-ilma se jingħata għall-agrikoltura u mhux għax-xorb.

Jiġifieri at some stage, bejn l-2009 u llum saret U-turn, u tfittex kemm tfittex, ma ssib xejn dwar għalfejn inbidlet id-deċiżjoni.

Jiġifieri d-deċiżjoni li kienet ittieħdet fl-2009 has been overturned minn xi ħadd u minn x'imkien u dak il-cost benefit analysis li sar li jgħid li l-aħjar użu tal-ilma huwa għal dak il-għan, sfaxxa.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjak.

CHARLÒ BONNICI: Xtaqt nieħu l-opportunità li nirringrazzja lill-Inġ.

Cremona kif ukoll lill-assoċjazzjoni tiegħu għall-ħidma ma taqta' xejn fuq dan il-qasam.

Kif naħseb li anke l-Inġ.

Cremona jirrikonoxxi, fl-aħħar snin ittieħdu passi fid-direzzjoni t-tajba, tant li l-Kummissjoni Ewropea ddiskriviet numru ta' azzjonijiet li ttieħdu bħala best practise fil-Mediterran f'dak li jirrigwarda dan il-qasam.

Dan ifisser li minkejja li t-triq għadha twila u għad irid isir sforz kollettiv, m'aħniex se nibdew mix-xejn.

Xtaqt allura, anke biex inkunu ġusti mal-verità, li l-Inġ.

Cremona jgħidilna x'sar tajjeb fl-aħħar snin li nistgħu nibnu fuqu.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: L-ewwel nett li sar tajjeb hu li għandna tliet impjanti tad-drenaġġ li jwassluna sal-ewwel fażi tat-tisqija, jiġifieri li jkun tajjeb biex jintrema l-baħar, jiġifieri almenu hemm l-ewwel investiment.

Dwar li l-Kummissjoni Ewropea tirrikonoxxi lil Malta bħala a case of good practice jien nixtieq ngħid li fir-rapport li għamlet il-Kummissjoni dwar il-water catchment management plan li ħareġ f'Novembru 2012, għamlet domandi basiċi bħal, pereżempju, jekk hux qed isir ħlas fuq l-ilma tal-boreholes.

U biex il-Kummissjoni, fir-rapport tagħha, tagħmel dawn it-tip ta' mistoqsijiet ma nafx x'tip ta' informazzjoni qed tingħata.

Jien ma nixtieqx li jkun hemm verżjoni tal-affarijiet li jingħataw lill-Kummissjoni u li jiena nħoss il-bżonn li noħroġ mill-ħin tiegħi fejn suppost qed nagħmel affarijiet oħra biex nikteb lill-Kummissjoni u ngħidilha li l-istampa reali hija "dik" u mhux "dik" għax imbagħad niġi attakkat bħala traditur.

Jiġifieri anke l-istess dikjarazzjonijiet ta' good practice u x'inhi good practice, irridu noqogħdu ftit attenti dwarha għax tiddependi fuq l-informazzjoni li tkun ingħatat il-Kummissjoni dwar dak is-suġġett partikolari.

CHARLÒ BONNICI: Jiġifieri inti qed tgħid li qed tingħata informazzjoni żbaljata lill-Kummissjoni?

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Biex il-Kummissjoni tagħmel dawn it-tip ta' mistoqsijiet verament bażiċi, bħal jekk hux qed isir ħlas għall-ilma tal-boreholes u jekk il-proċess tal-metering sarx… Issa ninsew il-Kummissjoni, għax għalija iktar importanti mill-Kummissjoni huwa aħna.

Dan huwa l-iktar pajjiż li jinsab f'sitwazzjoni estrema fejn jidħol l-ilma.

Pajjiżna huwa l-uniku wieħed mis-27 pajjiż tal-Unjoni Ewropea li huwa klassifikat mill-Kummissjoni Ewropea bħala absolute scarcity, u għalhekk jien inħoss li rridu nmorru oltre milli x'jgħidu d-direttivi għalkemm, kif diġà għedt, huwa mpossibbli li nilħqu t-target tad-direttiva tal-Kummissjoni.

Jekk inħarsu lejn it-teknoloġiji naraw li dawn ma joħorġux mill-pajjiżi l-iktar żviluppati fid-dinja imma joħorġu mill-iktar pajjiżi li għandhom bżonn.

Jiġifieri jekk tara liema huma dawk il-pajjiżi li huma avvanzati fil-qasam tal-ilma ssib li huma l-Iżrael, California u l-Awstralja, mhux il-Ġermanja jew l-Olanda; għalkemm l-Olanda huma magħrufin fil-qasam tal-ilma when it comes to the issue of water scarcity mhuwiex wieħed mil-leading countries.

Jiġifieri l-punt li qed nagħmel jien huwa li nistgħu nieħdu ċertifikat mill-Kummissjoni li aħna case of best practice imma nistenna li nkunu case of best practice because it is intrinsic għax ninsabu fis-sitwazzjoni li ninsabu fiha.

Aħna ninsabu f'sitwazzjoni ta' emerġenza perpetwa, u l-aħjar ideat dwar riċiklaġġ ta' ilma u użu aħjar ta' ilma joħorġu minn dawn it-tip ta' pajjiżi.

MADAM CHAIR: L-Onor.

GEORGE PULLICINO: Grazzi, Sinjura President.

Inġ.

Cremona, qabel xejn xtaqt nirringrazzjak għall-kontribut li tagħti fuq is-suġġett, u għalkemm mhux dejjem naqblu, napprezza l-input li tagħmel, b'mod anke ppassjonat, dwar is-suġġett.

Jien naqbel miegħek li għandu jkun hemm sezzjoni, anke forsi fi ħdan dan il-Kumitat stess – u mhux neċessarjament tkun seduta waħda imma jistgħu jsiru numru ta' seduti – li tkun iddedikata biss għall-qasam tal-ilma.

U dan jorbot mat-tieni punt li xtaqt nagħmel.

Filwaqt li kif taf, l-Oppożizzjoni m'għandna xejn kontra li jkun hemm terms of reference għal pjan nazzjonali ieħor, min-naħa l-oħra rridu nirrikonoxxu bħala fatt li dan il-pajjiż għadda minn eżerċizzju biex sawwar pjan nazzjonali dwar l-ilma, liema pjan ġie ppubblikat f'Ġunju 2012; ġie abbozzat, ħareġ għall-konsultazzjoni pubblikata, wara l-konsultazzjoni pubblika ġie konkluż, sar SEA fuqu, imbagħad ġie konkluż b'mod totali.

Jien ma nsib l-ebda diffikultà li jkun hemm reviżjoni ta' dak il-pjan, però xtaqt nistaqsik jekk ġaladarba hemm pjan li fih mill-inqas 55 miżura ta' azzjoni, fl-opinjoni tiegħek għandniex nistennew biex ikollna pjan nazzjonali ieħor sabiex nibdew nimplimentaw dawn il-miżuri li diġà għandu l-pjan nazzjonali li ġie diskuss ġo dan il-Parlament stess u li ma kien hemm l-ebda vot kontrih.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari fuq waħda minn dawn il-55 miżura, anzi fuq sub ta' waħda minnhom, fejn staqsejt meta l-pajjiż se jagħti lill-familji l-water conservation kits li ż-żewġ partiti fil-programm elettorali qalu li se jagħtu.

U r-risposta li ngħatajt kienet li t-tweġiba tingħatali ġaladarba jkun hemm pjan nazzjonali dwar l-ilma f'pajjiżna.

U allura filwaqt li jien favur li jkun hemm terms of reference maqbula, filwaqt li naqbel li jkun hemm proċess ta' reviżjoni nkluż li jiġi aċċettat li jsir SEA kif inhu obbligu tagħna li nagħmlu, min-naħa l-oħra jien u sħabi m'aħniex propensi li xi ħadd jistaħba wara proċess biex sadanittant il-miżuri ndikati fil-pjan li diġà għandu dan il-pajjiż jispiċċaw fuq l-ixkaffa.

L-Oppożizzjoni, kif kellna l-opportunità ngħidu lill-assoċjazzjoni li inti tifforma parti minnha, filwaqt li hija favur pjan nazzjonali, trid li jkun hemm dikjarazzjoni ċarissima li ħadd mhu se jistaħba wara dan il-proċess ħalli l-miżuri li diġà huma elenkati fil-pjan nazzjonali jitpoġġew fuq l-ixkaffa u nittardjaw fi kwalunkwe azzjoni li jkun hemm.

Punt ieħor li xtaqt nistaqsik dwaru huwa l-proġett ta' għajnuna ta' €22 miljun fondi tal-Unjoni Ewropea biex ikun hemm further polishing tal-ilma li sal-lum qed jiġi estratt mit-tliet sewage treatment plants.

Naqbel miegħek fejn għedt li pajjiżna jrid jieħu– kif jien infurmat li diġà hemm, imma nittama li jkun implimentat – l-miżuri li hemm indikati fil-cost benefit analysis, jiġifieri li jkun hemm sistema ta' moratorium totali fuq spieri ġodda, li kull spiera tkun irreġistrata u jiġi stallat magħha meter, li l-ilma estratt fuq perjodu ta' sena jkun monitored, li jkun hemm kwota ta' estrazzjoni għal kull bidwi maħduma fuq il-qies tal-art u l-uċuħ li jkun se jkabbar u jekk itella' iktar minn dik il-kwota jkollu jħallas, u li jkun hemm ħlas fuq l-estrazzjoni tal-ilma għall-użu kummerċjali.

Diġà kellna statements pubbliċi fejn politiċi, inkluż dak li llum huwa l-Prim Ministru, jgħidulna li m'għandu jkun hemm l-ebda ħlas fuq estrazzjoni ta' ilma anke għal użu kummerċjali.

Jien xtaqt l-opinjoni tiegħek dwar dan.

Kif jista' jkollok impenn li l-ilma li għandna mill-impjanti tat-trattament tad-drenaġġ imur għal further polishing… Għax it-€22 miljun huma biss spiża kapitali; hemm imbagħad l-ispiża rikorrenti biex tħaddem dawk l-impjanti.

Inġ.

Cremona, inti taf daqsi li parti mill-problema li għandha l-WSC hija li mhux biss saret nefqa ta' jekk m'iniex sejjer żball €134 miljun biex għandna tliet impjanti, imma li hemm spiża għall-operazzjoni tal-istess impjanti u li xi ħadd irid iħallas għaliha.

U għalhekk jien wieħed minn dawk li jien kritiku tal-wegħdiet li qegħdin isiru ta' tnaqqis fi ħlasijiet ġaladarba – biex nirriferi għal dak li qal is-Sur Baldacchino aktar kmieni – hemm il-ħlas tal-externalities.

Xtaqt li jkolli l-opinjoni tiegħek dwar dan.

Inġ.

Cremona, nixtieq li tħares ftit lejn l-inizjattiva li ttieħdet biex isir pjan ta' informazzjoni lill-bdiewa fuq l-użu tan-nitrati u l-kontroll tal-użu tan-nitrati.

Inti għandek raġun tgħid li ċ-ċiklu tal-ilma tal-pjan huwa minn tal-inqas 40 sena u peress li l-użu tan-nitrati huwa bl-addoċċ – biex nuża l-espressjoni Maltija – dan mhux biss qed jagħmel ħsara lill-ilma tal-pjan imma qed jagħmel ħsara lill-but tal-bidwi għax ma jafx jagħmel mod ieħor.

Fil-fatt inġabu kważi €3 miljuni f'għajnuna biex isir dan il-pjan li nittama li jibqa' għaddej.

Ħalli ngħaddi għar-raba' punt.

Wara studju dettaljat li kienet għamlet il-British Geophysical Society kien ġie ddikjarat li pajjiżna jista' jkun f'pożizzjoni li jilħaq it-targets tad-direttiva tal-ilma sal-2027 – u biex jilħaq id-direttiva sal-2015 irridu b'mod immedjat, mhux illum imma kellna nieħdu din id-deċiżjoni madwar erba' snin ilu, li ngħidu lill-WSC biex ma ttella' lanqas metru kubu ta' ilma minn taħt l-art li jfisser li l-ilma kollu li nikkunsmaw irid jiġi ġġenerat mill-impjanti tar-reverse osmosis –… Jien nimmaġina li dawn l-istudji inti rajthom u dan ifisser li n-nies iridu jħallsu għalih.

Fl-ideal kulħadd jaqbel ma' dan, imma ġaladarba għandna sitwazzjoni politika fejn anke qed isiru proposti biex jonqos il-ħlas tal-ilma anke fis-sitwazzjoni li għandna… Jien nixtieq l-opinjoni tiegħek ta' kif nistgħu mmorru biex nilħqu t-targets sal-2015; probabbilment irridu nagħmlu impjanti tar-reverse osmosis oħrajn.

Jien ukoll inħossni appassjonat dwar dan is-suġġett u favur li dan il-Parlament jiddiskutih, imma rridu niddiskutu l-affarijiet iswed fuq l-abjad fejn kulħadd ikun jaf x'aħna ngħidu biex nieħdu d-deċiżjonijiet mhux fuq x'jaqbel illum għall-politika partiġġjana biex forsi niskurjaw fuq partit ieħor, imma fuq x'jaqbel għar-riżorsi ta' dan il-pajjiż u għall-ġenerazzjonijiet tal-lum u ta' għada.

Grazzi ħafna.

MADAM CHAIR: L-Inġ.

Cremona, fil-qosor kemm jista' jkun.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Ħalli nibda mill-aħħar mistoqsija.

Meta d-deterjorazzjoni saret fuq 30, 40 sena ma tistax issolviha f'sentejn, tlieta, erbgħa, jew għaxar snin.

Fil-fatt aħna qegħdin nitolbu li l-pjan nazzjonali jkun almenu fuq timeframe sal-2027.

Inti semmejt li waħda mill-miżuri li setgħet ittieħdet biex naċċelleraw il-proċess ta' restawr hija li l-WSC tirdoppja l-produzzjoni mir-reverse osmosis u ma ttella' xejn mill-pjan, imma għalija dak mhuwiex fair fuq dawk li llum qed iħallsu għall-ilma tal-main għax ma ħaffrux borehole huma, għax nafu li hemm boreholes anke fi djar privati.

Mela lil dawn se nbellgħulhom spiża doppja għax se nipproduċu biss ilma mir-reverse osmosis u l-oħrajn li qed jikkawżaw l-ikbar problema jkomplu jtellgħu b'xejn!

Għalija this is a non starter bħala soluzzjoni, apparti li the intended result ma tilħqux.

U l-proċess li tnaqqas l-estrazzjoni, il-WSC mhijiex qed tagħmlu b'għażla, għax f'10 snin il-produzzjoni tal-korporazzjoni mill-ilma tal-pjan naqqset minn 19-il miljun metru kubu għal 13-il miljun metru kubu.

Meta xi tliet snin ilu jien għedt li l-ilma tal-pjan baqagħlu użu ekonomiku ta' 15-il sena, kien hemm min qalli li kont qed inkun sensazzjonali.

Dak huwa kkalkulat fuq the decrease in production tal-WSC; jekk tħares lejn kemm qed tipproduċi ilma l-WSC u kemm qed testrapola tara li fi 15-il sena l-WSC ma tkun qed ittella' xejn mill-ilma tal-pjan, mhux b'deċiżjoni tagħha imma minħabba li l-kwalità sejra lura ħafna.

GEORGE PULLICINO: Imma hemm raġuni għal dak.

Il-WSC illum qed tipproduċi volum inqas mir-reverse osmosis għax investiet il-miljuni biex it-telf tal-ilma kuljum jonqos b'iktar mid-doppju u mhux għax xi ħadd qed jikkonsma inqas ilma.

Permezz tal-investiment li sar fl-infrastruttura, l-ammont ta' telf ta' ilma kuljum, minn 4,000 metru kubu niżel għal 1,000 metru kubu.

Jiġifieri ejjew ngħidu l-istampa sħiħa.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Veru, imma jekk tħares lejn il-konsum tal-WSC tara li dan naqas ukoll għax kien hemm min ħaffer il-boreholes.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidu li l-konsum naqas biss għax naqas it-telf mill-pajpjiet imma għax kien hemm min tħajjar iħaffer borehole.

Dwar il-water policy, jien napprezza li għandna water policy u fiha miżuri tajbin, uħud minnhom marbutin b'timeframes.

GEORGE PULLICINO: Imma taqbel li t-timeframes li hemm għandhom ikunu rispettati nkluż waqt li qed jiġi rivedut il-pjan?

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Iva, imma to be fair, aħna tajna preżentazzjoni lill-Ministru Konrad Mizzi u kellna diskussjonijiet miegħu u meta staqsa l-opinjoni tagħna dwar kemm għandu jieħu żmien il-pjan u aħna għednielu li nantiċipaw li biex tagħmel biċċa xogħol suret in-nies li tista' twassalna fejn irridu naslu sal-2027, hemm bżonn bejn wieħed u ieħor 18-il xahar, ir-reazzjoni tiegħu kienet "bloody hell" għax hu xtaqu li jsir fi żmien sitt xhur.

Aħna għednilu biex ma jippruvax jagħmel dan il-pjan f'sitt xhur għax l-ewwel nett ħafna mill-informazzjoni li fuqha għandu jibbaża d-deċiżjoni lanqas biss teżisti u hemm proċess ta' ġbir ta' dik l-informazzjoni biex wieħed ikun jista' jieħu deċiżjoni infurmata.

Għalkemm ir-reazzjoni tagħna kienet li nippreferu jsir kif għandu jsir bl-informazzjoni għax anke ċerti deċiżjonijiet iridu jittieħdu on the basis of assumptions, m'hemmx ħin biżżejjed biex noqogħdu nġibu l-informazzjoni li għandna bżonn biex nieħdu deċiżjoni "hekk", "hekk" u "hekk" and we have to work on estimates biex naslu għal deċiżjoni f'dak iż-żmien.

Dwar il-private boreholes, ngħid għalija bħala prinċipju ħadd m'għandu dritt għal borehole privata; la bidwi, la kummerċjalment, u lanqas min għandu swimming pool.

Dak huwa ilma pubbliku u għandu jamministrah il-pajjiż u jiddeċiedi fejn għandu jiġi allokat.

Jiġifieri l-kontroll irid jieħdu l-Gvern imbagħad jiddeċiedi f'kuntest, inkluż cost benefit analysis, kif l-aħjar għandu jitqassam dak l-ilma.

Per prinċipju ħadd m'għandu jiġi ppremjat talli ħaffer toqba llegali, ibbenefika minnha għal diversi snin, għadu jibbenefika minnha sal-lum imbagħad nitolbuh iħallas xi ħaġa talli għamel hekk, meta jekk niġi biex napplika jien għall-istess borehole ma jħallunix, lanqas jekk lest inħallas l-istess rata li ħallas dak li ilu jtella' l-ilma 30 sena.

Allura jekk lili mhux se tagħtini l-permess biex inħaffer borehole, kif dak li jkun diġà bbenefika minn sitwazzjoni llegali għal 30 sena se nagħtih the benefit of first refusal jekk iħallas xi ħaġa għall-ilma?

GEORGE PULLICINO: Sinjura President, jien nixtieq li niddiskutu dan il-punt meta jkollna ħafna iktar ħin għax għandi l-opinjoni tiegħi dwaru.

Jien ma naqbel assolutament xejn li tpoġġi spiża fuq il-bidwi għal dak li għandu bżonn jekk ma tagħtihx alternattiva – jekk tagħtih alternattiva allura d-diskors jinbidel – meta llum, f'sitwazzjoni ta' suq liberu ta' prodotti, il-bidwi Malti, bil-prodott tiegħu jrid jikkompeti ma' prodott li ġej min-naħa ta' fuq tal-Italja, prezz bi prezz, meta t-Taljan m'għandux problema fuq użu ta' ilma għax taf daqsi li l-ilma tagħhom huwa b'xejn u huwa naturali.

Jien lest li niddiskuti, li jdejjaqni hu li l-ewwel nett, jittieħdu deċiżjonijiet mingħajr lanqas biss isir cost benefit analysis.

Veru li jista' jkun li l-cost benefit analysis ma jagħtikx ir-riżultati kollha biex tkun tista' tiddeċiedi, imma almenu ejjew nagħmlu l-eżerċizzju biex issir tali analiżi, mhux għax hemm deċiżjoni politika fuq mandat elettorali naqblu u nagħmluh dan mingħajr cost benefit analysis għax inkella l-pajjiż ikun qed jidħol għal deċiżjonijiet b'għajnejh magħluqa.

Nittama li 'l quddiem niddedikaw laqgħa biex inkunu niddiskutu din il-materja.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Imma fl-istess waqt ejjew nikkompetu fejn kapaċi nikkompetu, jiġifieri ejjew ma nippruvawx inkabbru prodotti li jirrikjedu ħafna ilma u nikkompetu mal-istess prodott Taljan fejn l-ilma jiġi b'xejn u xxamplat.

Għalhekk għedt li hemm bżonn pjan nazzjonali tal-agrikoltura qabel ma jista' jkun hemm pjan nazzjonali tal-ilma.

L-aħħar mistoqsija kienet dwar in-nitrati.

Irrid ngħid li sfortunatament, il-parir li jieħdu l-bdiewa fuq in-nitrati mhuwiex ġej from an independent advisory unit fi ħdan il-Gvern, imma ġej mis-suppliers, u s-supplier għandu interess li minflok xkora jbigħ tnejn u allura dik hija s-sitwazzjoni li qed twassal għal dan id-diżastru.

Jiġifieri anke minn element ta' kompetizzjoni, il-bidwi qed jitfa' darbtejn, tliet darbiet iktar milli għandu bżonn, kultant anke jagħmel ħsara lill-istess prodott, u dan minħabba n-nuqqas ta' advisory unit tal-agrikoltura li jagħtih parir indipendenti.

GEORGE PULLICINO: Safejn naf jien, illum teżisti advisory unit fejn hemm, jekk m'iniex sejjer żball, madwar tmienja jew 12-il persuna nvoluti fin-nitrates information programme li għalih ġibna €2 miljun jew €3 miljun.

Dawn iridu jduru 3,800 bidwi biex jispjegawlhom l-użu tan-nitrati, kemm biex imur tajjeb hu għax ma jonfoqx aktar milli hemm bżonn, u anke biex tmur tajjeb il-komunità fuq żewġ aspetti, l-ewwel nett għax il-prodott li jixtri l-konsumatur ma jkollux livell għoli ta' nitrati fih, u anke għaliex innaqqsu l-volum ta' nitrati li qed nitfgħu fil-watertable tagħna.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Soluzzjoni oħra tista' tkun li bħalma nitkellmu fuq kwota għall-ilma, nitkellmu wkoll fuq kwota għall-fertilizzant li jkun proporzjon ta' dak li jkun se jkabbar il-bidwi.

GEORGE PULLICINO: Tista' tkun ukoll.

MADAM CHAIR: Xtaqt nagħmel xi ftit mistoqsijiet biex niċċara ftit dak li ntqal.

Fhimt sew jien li l-water policy eżistenti hija bbażata fuq benchmarks fittizji?

Il-water policy eżistenti trid tiġi riveduta, jew trid issir mill-ġdid?

L-impressjoni li ħadt meta għedt li kellimtu lill-Ministru Mizzi kienet li tant ma jeżistux benchmarks li kważi qtajtu qalbkom li tistabbilixxu l-benchmarks kollha neċessarji biex ikollna pjan nazzjonali għall-ilma fit-tul.

L-INĠ.

MARCO CREMONA: Il-kritika prinċipali tiegħi għall-water policy hija li it is difficult to measure, jiġifieri jekk għandek miżura li, pereżempju, tgħidlek to encourage the conservation of water in homes, kif taf jekk hijiex effettiva jew le?

Għax inkella wieħed jista' jagħmel billboard, jgħid li rawh għaxar min-nies allura he can tick it off.

Għalija din mhijiex sodisfaċenti.

MADAM CHAIR: Inġ.

Cremona, fil-leġiżlatura l-oħra qatt kellek l-opportunità, inti jew l-assoċjazzjoni li tirrappreżenta, tiġi f'Kumitat ta' din ix-xorta u jkollok interaction diretta mal-Membri tal-Kumitat biex tagħmel is-suġġerimenti tiegħek?

L-INĠ.

MADAM CHAIR: Jiġifieri din hija l-ewwel darba.

Nirringrazzjak.

Ngħaddu issa għall-aħħar item li għandna fuq l-aġenda għal-lum.

AFFARIJIET OĦRA – MEPA CIRCULAR 01/13

MADAM CHAIR: Dan il-Kumitat ġie mitlub sabiex jiddiskuti policies li għandhom x'jaqsmu ma', u li jirregolaw iċ-ċertifikati ta' żvilupp skont il-permess, partikolarment MEPA ċirkolari 1 tal-2013.

Din iċ-ċirkolari fiha erba' suġġetti u l-iktar li ġejna mitluba niddiskutu huma n-numri tnejn u tlieta li jitkellmu dwar enforcement policy, infringrements within parts of sites, extension of validity and resubmission periods, u compliance certification.

Li se nagħmlu llum huwa li nisimgħu lill-uffiċjali tal-MEPA jgħidulna, fil-qosor kemm jista' jkun, x'jinvolvu dawn il-policies, imbagħad wara, aħna l-Membri bejnietna nkunu nistgħu nistabbilixxu d-dati, jekk jista' jkun din il-ġimgħa stess, u n-numru ta' laqgħat li għandna bżonn biex niddiskutu dawn l-items ħalli qabel ma jaġġorna l-Parlament inkunu tajna r-rapport tagħna lill-Parlament ħalli jkun jista' jiġi mgħoddi lill-Ministru.

Nistieden lill-uffiċjali tal-MEPA sabiex jiġu jagħtuna l-ispjegazzjoni tagħhom.

IS-SUR JOHANN BUTTIGIEG (CEO, MEPA): Sinjura President, din il-policy għamilniha minħabba li għandna numru ta' binjiet li huma illegali u li għandhom xi forma ta' permess.

Din il-policy ma ġietx integrata biex dawn il-binjiet illegali nissanzjonawhom jew b'xi mod nagħtuhom il-green light li jistgħu jaħdmu mingħajr ma attwalment inkunu qegħdin nirregolaw b'mod iktar speċifiku l-attività li qed issir fuq il-post.

Il-policy, per se, għandha tliet miri.

L-ewwel waħda hija li l-MEPA tiġbor ammont ta' flus li permezz tagħhom tkun f'pożizzjoni li, f'każ li ma joħroġx il-permess, tkun tista' tmur tagħmel l-azzjoni hi jekk l-iżvilupp ma jitneħħiex, it-tieni mira hija li fejn hemm permess inħallu dik il-parti biss taħdem u fejn hemm l-illegalità din tiġi mbarrata, u t-tielet mira hija li f'każ li jkun hemm ksur ta' xi waħda mill-ordnijiet li tagħti l-MEPA rigward fejn hemm l-illegalità dak li jkun jeħel penali ta' €12,000 u jkollu jerġa' jżid il-garanzija bankarja.

Il-garanzija bankarja nħadmet fuq rata ta' €200 kull metru kwadru ta' floor space, b'capping ta' €1 miljun.

Meta ġiet biex tinħadem din ir-rata ġie kkunsidrat li jekk il-MEPA tiġi biex twaqqa', jkollha €100 x'jagħmel tajjeb għal kull kull metru kwadru.

Dawk huma l-punti fuq fuq ta' x'tgħid Section 2 taċ-ċirkolari 1 tal-2013 .

Rigward Section 3 rrid ngħid li sibna li ħafna familji qegħdin jispiċċaw jerġgħu jiġu jitolbu renewal tal-compliance certificate li huwa validu għal sitt ġimgħat u allura ħassejna l-ħtieġa li dak iċ-ċertifikat jiġi estiż għal 12-il ġimgħa.

Fl-istess ħin qed ngħidu wkoll li meta bniedem idaħħal dokument u jkun jonqsu, pereżempju, fire safety ventilation report għax ma jkunx għamlu, minflok jitlef il-flus wara sitt ġimgħat, ikollu tliet xhur ċans biex iġib id-dokumenti ħalli nkunu nistgħu nerġgħu noħorġu compliance certificate.

MADAM CHAIR: Grazzi.

IL-PERIT ALEXANDER BORG (Direttur, Taqsima tal-Infurzar, MEPA): Naħseb li s-CEO ddeskriva tajjeb the main objectives.

Li nista' nżid huwa li din iċ-ċirkolari qed tkompli fuq żewġ ċirkolarijiet li ħarġu fl-1996 u fl-1998.

Issa qed naraw li fejn hemm żvilupp li għandu same ownership u għandu parti legali u parti llegali, dik il-parti li tkun illegali, minbarra li ma tkunx tista' tintuża, se tkun marbuta b'garanzija bankarja pjuttost sostanzjali u b'kuntratt li jgħid li sa tliet snin, dik il-parti trid tkun, jew legalizzata, jew imneħħija mill-owner stess.

F'każ li dan ma jsirx se jkun hemm il-flus diġà għand il-MEPA biex inkunu nistgħu nipproċedu ħalli nneħħu kollox aħna.

MADAM CHAIR: Nirringrazzjakom.

Issa rridu niddeċiedu kemm għandna bżonn laqgħat biex niddiskutu din il-materja.

Jekk taqblu nissuġġerixxi li niltaqgħu nhar l-Erbgħa filgħaxija minħabba li l-Parlament se jaġġorna għall-vaganzi tas-sajf fis-17 ta' Lulju.

(Interruzzjonijiet) Jekk niddeċiedu llum, l-uffiċjali tal-MEPA jkunu jistgħu jikkonfermaw il-preżenza tagħhom u aħna nkunu nistgħu nistabbilixxu ħin biżżejjed ħalli neżawrixxu l-item u nkunu nistgħu nressqu r-rapport tagħna lill-Parlament.

GEORGE PULLICINO: Għalija huwa tajjeb, però l-Onor.

Toni Bezzina xtaq li jkun preżenti u qalli biex nikkomunika miegħu d-dati, jiġifieri ma nistax ngħidlek għalih jekk huwiex tajjeb jew le.

Forsi nistgħu nitolbu lis-segretarja sabiex tiċċekkja mal-Membri li mhumiex preżenti ħalli naraw jekk id-data hijiex tajba għalihom.

MADAM CHAIR: Jien ukoll nixtieq li l-Onor.

Toni Bezzina jkun hawn għax jista' jkollu xi kummenti x'jagħmel.

Nitlob lis-segretarja sabiex tikkomunika ftit miegħu ħalli biex naraw jekk jistax ikun magħna nhar l-Erbgħa.

Bezzina huwa available nhar l-Erbgħa, għalhekk qed naġġorna l-Kumitat għal nhar l-Erbgħa, 10 ta' Lulju, 2013, fis-6:30 p.m. Nirringrazzja lil kull min għoġbu jattendi għal din il-laqgħa.

Fid-8:47 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 10 ta' Lulju, 2013 fis-6:30 p.m. b'din l-aġenda:

Diskussjoni dwar items 2 u 3 tal-MEPA Circular 01/13.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 8 ta' Lulju, 2013.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:47 p.m.

L-Onor.

Marlene Farrugia, Chairperson tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Onor.

Preżenti għal-laqgħa kien hemm ukoll il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, l-Onor.

Leo Brincat u s-Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Simplifikazzjoni Amministrattiva, l-Onor.

Iċ-Chairperson qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 1 li saret fit-3 ta' Ġunju, 2013 kienu konfermati.

KUMMENTI/DOMANDI MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT DWAR L-INTERVENTI LI SARU FL-AĦĦAR LAQGĦA

Il-Perit Vincent Cassar, Chairman tal-MEPA, u s-Sur Alfred E. Baldacchino, persuna nvoluta fil-qasam tal-ambjent, wieġbu għad-domandi li sarulhom mill-Membri tal-Kumitat dwar l-interventi li kienu għamlu fl-aħħar laqgħa.

Peress li kien hemm xi Membri tal-Kumitat li xtaqu jagħmlu domandi lill-persuni l-oħra li kienu ħadu sehem fid-diskussjoni fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat, jiġifieri s-Sur Paul Buttigieg, il-Perit Philip Grech u s-Sinj.

Astrid Vella, però li ma kenux preżenti għal-laqgħa tal-lum, iċ-Chairperson qalet li dawn għandhom jiġu mitluba jattendu f'xi laqgħa oħra tal-Kumitat sabiex jirrispondu għad-domandi li xtaqu jagħmlulhom l-Membri tal-Kumitat.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR ID-DIREZZJONI TAL-POLITIKA TAL-GVERN FEJN JIRRIGWARDA L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP U L-INVOLVIMENT TAL-ISTAKEHOLDERS KOLLHA F'DIN IL-MIXJA – INTERVENTI MILL-PERSUNI MISTIEDNA GĦAL-LAQGĦA U DOMANDI/KUMMENTI DWARHOM MILL-MEMBRI TAL-KUMITAT

L-Inġinier Mario Cremona, f'isem il-Malta Water Association, ħa sehem fid-diskussjoni u wieġeb ukoll għad-domandi li sarulu mill-Membri tal-Kumitat.

Fid-diskussjoni kien hemm is-suġġeriment li l-Kumitat kellu jiddedika xi laqgħat sabiex diskussjoni l-kwestjoni tal-ilma aktar fit-tul u fid-dettall.

AFFARIJIET OĦRA – MEPA CIRCULAR 01/13

Iċ-Chairperson irriferiet għall-ittra datata 3 ta' Lulju 2013 li kienet irċeviet mingħand l-Onor.

Michael Farrugia fejn fiha hemm riferenza għaċ-Cirkolari 01/13 tal-MEPA.

Is-Sur Johann Buttigieg, Chief Executive Officer tal-MEPA u l-Perit Alexander Borg, Direttur fit-Taqsima tal-Infurzar tal-MEPA, ġew mistiedna sabiex jispjegaw lill-Kumitat fiex kienet tikkonsisti din iċ-ċirkolari u x'kien qed jiġi mitlub japprova jew xort'oħra l-Kumitat.

Id-diskussjoni kienet interrotta u ġiet aġġornata.

Fid-8:47 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 10 ta' Lulju, 2013 fis-6:30 p.m. b'din l-aġenda:

Diskussjoni dwar items 2 u 3 tal-MEPA Circular 01/13.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRPERSON TAL-KUMITAT