KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 7

Il-Ħamis, 12 ta' Settembru 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 7

Il-Ħamis, 12 ta' Settembru, 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-1.45 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 6, li saret nhar il-Erbgħa, 10 ta' Lulju 2013, ġew ikkonfermati.

KONSIDERAZZJONI TA' PROPOSTI LEĠISLATTIVI FIR-RIGWARD TAL-OSSERVANZA TAL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ:-

l-opinjoni motivata li ntbagħtet lill-Istituzzjonijiet Ewropej fid-29 ta' Lulju 2013 dwar il-proposta leġislattiva KUMM(2013)296 dwar aċċess għas-suq ta' servizzi tal-portjiet u trasparenza finanzjarja tal-portijiet (Dok E u E1); u

18–il rapport imħejjija mis-research analyst li fil-każ ta' żewġ proposti minnhom, i.e.

KUMM(2013) 409 u 410 jidher li hemm ksur tal-prinċipju tas-sussidjarjetà (Dok F/F1 u Ġ/Ġ1 – rapporti u opinjonijiet motivati) – mehmuża wkoll hemm ir-rapporti li ma jindikawx ksur tal-prinċipju tas-sussidjarjetà).

THE CHAIRMAN (Onor. Chris Fearne): Sakemm tiġi l-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Ghana, se nibdew il-laqgħa mill-qiegħ b'item 4, fejn is-Sur Kenneth Curmi, ir-research analyst tagħna, se jispjegalna l-ewwel nett fuq il-proposta tal-Unjoni Ewropea li f'Lulju ta' din is-sena għamilna opinjoni motivata dwarha.

Imbagħad ngħaddu għaż-żewġ rapporti li qegħdin għall-iskrutinju fejn għandna ċans nirrispondu għalihom sal-lum u sa għada.

Nistgħu nibdew bl-ewwel waħda, jiġifieri l-proposta leġislattiva KUMM(2013)296.

Jekk niddeċiedu li għandna rressqu a reasoned opinion (RO), il-House Business Committee diġà huwa avżat dwarha, kif inhu avżat ukoll id-Deputy Speaker, l-Onor.

Ċensu Galea, biex jiġi jiffirma l-korrispondenza u nibagħtuhom lill-presidenti.

Se nibdew billi nirrapportaw kif il-Working Group 1 għadda u bagħat a reasoned opinion dwar KUMM(2013)296.

IS-SUR KENNETH CURMI (Research Analyst): Mr Chairman, mill-proposta COM(2013)296, l-aħħar darba ddiskutejnieha u għaddejna reasoned opinion fuqha.

Din tittratta dwar is-servizzi fil-portijiet.

Fil-qosor, din il-proposta qed tiftaħ is-suq tal-portijiet, u qisha qed tagħmel single market żgħir fil-qasam tal-portijiet.

Fejn qabel is-suq kien jiffoka fuq prijoritajiet nazzjonali u jimxi fuq a national basis, issa qed jieħu dan l-element supranazzjonali, dejjem skont il-proposta.

Malta, kif ukoll numru ta' pajjiżi oħrajn – kien hemm xi sebgħa oħra, imma dan in-numru mhux biżżejjed biex jiskatta l-mekkanżimu, imma kien hemm biżżejjed pajjiżi biex it validates our concerns – raw li ma kienx hemm bżonn ta' strument leġiżlattiv, jiġifieri kien hemm breach tas-sussidjarjetà.

Ir-raġuni li ngħatat fl-RO li ktibna kienet li, l-ewwel nett, is-servizzi diġà huma miftuħin biżżejjed għax jingħataw permezz ta' tenders u expression of interest, u għalhekk l-argument hemmhekk huwa li ma kienx hemm bżonn ta' azzjoni mingħand l-Unjoni Ewropea.

Waħda mill-kriterji biex tissodisfa ...

THE CHAIRMAN: Nissospendu l-laqgħa.

Il-Laqgħa ġiet sospiża għal ftit minuti u, meta rriżumiet, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Ghana, l-E.T. Hanna Serwaa Tetteh, ingħaqdet mal-Kumitat.

LAQGĦA MAL-MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN TAL-GHANA, l-E.T. HANNA SERWAA TETTEH

Il-Kumitat ġie sospiż għal ftit minuti.

KONSIDERAZZJONI TA' PROPOSTI LEĠISLATTIVI FIR-RIGWARD TAL-OSSERVANZA TAL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ (KONT.):-

THE CHAIRMAN: Mela, Kenneth, kont qed tispjegalna l-RO li bagħtna f'Lulju lill-Kummissjoni dwar is-Servizzi tal-Portijiet.

IS-SUR KENNETH CURMI: Iva, Sur President, kif konna qed ngħidu, l-RO kienet qed tattakka l-intervent tal-Unjoni Ewropea billi tgħid li mhemmx EU added value, li lanqas hemm bżonn li nżidu ma' dak li diġà hemm eżistenti, u li intervent fuq livell ta' Unjoni Ewropea se jkun ta' detriment għall-industrija tal-portijiet.

Din kienet qed tgħid li market access huwa diġà aċċessibbli permezz ta' tenders u expression of interest, li l-kondizzjonijiet lokali jridu jiġu rispettati peress li hemm id-diversità ta' portijiet Ewropej, u allura ma tistax tieħu a one size fits all approach.

Fi ftit kliem, qed tgħid li l-current legislative framework huwa biżżejjed, u mhemmx għalfejn inżidu jew inġeddu.

Kif għedna, dan ikun detrimentali għall-kompetizzjoni fl-industrija.

Intbagħtet l-RO imma l-mekkaniżmu ma ġiex triggered għax ma kienx hemm biżżejjed pajjiżi li qablu dwar dan.

Fil-fatt, kien hemm xi seba' pajjiżi oħra li qablu.

S'issa ma rċevejna xejn min-naħa tal-Kummissjoni, jiġifieri għadna ma rċevejniex risposta.

THE CHAIRMAN: Nistennew li nirċievu.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Qed nipproponu li napprovaw?

THE CHAIRMAN: Din kienet diġà approvata mill-Working Group 1.

Kenneth qed jirrapporta peress li din hija l-ewwel laqgħa tal-Kumtiat wara li bagħtna l-RO.

Issa għandna żewġ ROs oħra li nixtiequ niddiskutu biex naraw jekk għandniex nibagħtuhom jew le.

Dawn għandhom x'jaqsmu ma' żewġ proposti KUMM(2013) 409 u 410 dwar l-ajru u s-Single European Sky.

Kenneth forsi jkun jista' jispjegalna ftit fuqhom.

Id-deadline tagħhom hija waħda llum u l-oħra għada, jiġifieri għalhekk irridu nieħdu deċiżjoni fuqhom llum.

IS-SUR KENNETH CURMI: Kif qal il-President, il-KUMM(2013) 409 u 410 huma parti minn dan il-package tas-Single Euorpean Sky.

Din l-inizjattiva l-ewwel bdiet fl-SES1, fejn qabel l-ispazju tal-ajru kien jimxi fuq national borders, u l-pjan kien – u hekk qed iseħħ bħalissa – li jittieħed fuq bażi reġjonali, jiġifieri jkollok ċerti blokok, il-Functional Air Space Blocks l-FABs, li jgħaqqdu ċerti pajjiżi biex ikun hemm koperazzjoni u biex l-ispazju jiġi mmaniġġjat aħjar.

Fil-każ tagħna, aħna qegħdin Malta, l-Italja, il-Greċja kif ukoll l-Eġittu, it-Tuneżija, l-Albanija u l-Ġordan, jiġifieri għalkemm din hija proposta tal-Unjoni Ewropea, se tinkludi wkoll in-neighbourhood tal-Unjoni Ewropea.

Din hija parti mill-SES2 fejn diġà ħarġet it-tieni fażi tal-inizjattiva.

Din hija recast tal-proposta, jiġifieri kien hemm ċertu simplifikar, ċerti emendi u anke new additions.

Hawn qegħdin nitkellmu fuq Single European Sky u ovvjament din il-proposta se tirrikjedi intervent fuq livell ta' Unjoni Ewropea u fil-fatt qabel ma kellniex oġġezzjoni għaliha.

Fil-bidu, jien ma rajtx li kien hemm breach, imma mbagħad irċevejna mingħand il-Ministeru tal-European Affairs li raw li hemm każ ta' breach.

Tajjeb li ngħidu li bħala parlamenti oħrajn, mill-informazzjoni li għandi, jidher li s'issa l-ebda parlament ieħor ma qal li hemm breach.

Ħafna minnhom jew ma skrutinizzawhiex jew mhux ippjanat li jiskrutinizzawha; hekk jew b'hekk illum hemm id-deadline, jiġifieri x'aktarx l-istatus quo se jibqa'.

Kien hemm erba' pajjiżi oħrajn, li huma Spanja, l-Ingilterra, il-Polonja u l-Olanda li qalu li mhemmx breach, jiġifieri huma skrutinizzawha u raw li mhemmx breach.

L-argument tal-Ministeru huwa li dawn l-FABs diġà huma implimentati, u allura mhemmx għalfejn ikun hemm a new legislative instrument.

Dawn ġew stabbiliti f'Diċembru tas-sena li għaddiet u ma kienx hemm ħin biżżejjed biex naraw kif qed jiffunzjonaw, jekk humiex biżżejjed jew jekk għandniex bżonn inżidu magħhom jew le.

Allura ta' min nistennew biex l-ewwel nieħdu vantaġġ mil-leġiżlazzjoni preżenti, imbagħad wara naraw jekk hemmx bżonn inżidu magħha jew le.

L-argument huwa li din hija azzjoni prematura.

L-argument prinċipali fuq din il-proposta huwa li mhux se jkun hemm added value.

Jista' jkun li l-proposta se tikkumplika l-affarijiet għax is-sistema eżistenti, anke fejn jidħlu national authorisation bodies, diġà qed tagħmel xogħol tajjeb u allura se ddaħħal kumplikazzjoni żejda għalxejn.

Fir-rigward tal-FABs, hemm ftit ambigwità.

Il-problema hija li l-FABs diġà huma implimentati mill-Unjoni Ewropea; din hija xi ħaġa ovvja għax, jekk se jkollok xi ħaġa supranazzjonali, bilfors għandek bżonn ta' body li huwa supranazzjonali bħall-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea qed tikkonferma li l-azzjoni hija tajba at a union level u m'għandhiex issir unilaterally mill-Istati Membri.

Fl-istess ħin, l-argument tagħhom huwa li jekk se żżid dan mhux se jkun tajjeb, għax mhux se jkun hemm valur fil-proposta l-ġdida.

M'iniex ċert jekk huwiex leċitu li tgħid li hemm breach tas-sussidjarjetà, anke jekk forsi ma taqbilx.

Forsi tista' tgħid li, kif qed jgħidu pajjiżi oħrajn, jiġifieri anke l-Franċiżi, ...(Interruzzjonijiet) Il-Ministry for European Affairs bagħtu l-RO.

THE CHAIRMAN: Il-European Affairs qed jgħidulna li hemm breach tas-sussidjarjetà.

IS-SUR KENNETH CURMI: L-FABs, kif inhuma … (Interruzzjonijiet) Din il-proposta se żżid magħhom.

Jien fil-bidu hekk għedt li mhemmx breach.

Bażikament, jekk ma taqbilx li għandek iżżid mal-FABs, li huma diġà eżistenti, għandek tindirizzaha at working party level għax l-Unjoni Ewropea xorta qed taqbel li l-azzjoni għandha sseħħ fuq Union level.

L-FABs xorta se jibqgħu hemmhekk; sempliċement m'għandekx tbiddilhom, u għandhom jibqgħu kif inhuma.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Jekk fhimtek tajjeb, huwa preokkupanti li l-Parlament ta' Malta se jkun waħdu.

IS-SUR KENNETH CURMI: Dik ukoll, li se nkunu waħedna.

THE CHAIRMAN: Il-Gvern qed jgħid li l-SES2 package bħala Ministeru – ma nafx jekk din hijiex ġejja mil-leġiżazzjoni ta' qabel – ma jaqbilx miegħu u allura ma jistax jaqbel ma' din il-proposta.

Issa jekk hemmx breach jew le huwa argument ieħor.

Il-Ministeru qed jgħid li ma jaqbilx mal-proposta tal-SES2 għax din se tbiddel sew il-funzjonament tal-FABs li suppost diġà qegħdin jaħdmu u li hemm liġi dwarhom.

Dak huwa l-argument tal-Ministeru.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Il-fatt li mhemmx qbil mal-proposta ġej minn politika konsistenti mill-amministrazzjoni preċedenti għall-amministrazzjoni preżenti.

Naħseb li d-diskussjoni, kważi kważi, hija strateġika f'dan il-livell.

Jiġifieri, rridu nistaqsu: Fil-każ ta' Malta, il-fatt li jkun hemm il-proċedura ta' breach b'reasoned opinion mill-Parlament ta' Malta se tgħin, jew mhu se twassal għalxejn partikolari, apparti l-fatt li nkunu wisq waħedna?

Naħseb li wieħed irid jiddiskuti dan il-punt fuq livell parlamentari.

THE CHAIRMAN: Irridu niddeċiedu għax, kif għedna, id-deadline huwa llum għall-KUMM(2013) 409 u għada għall-KUMM(2013) 410.

Niftakru li dejjem hemm il-problema tat-tmien ġimgħat sakemm ikollna l-memorandum mingħand il-Gvern, u li dejjem inkunu magħfusin bil-ħin.

Għandna tliet għażliet: nistgħu ngħidu li mhemmx breach tas-sussidjarjetà u nieqfu hawnhekk; nistgħu nibagħtu reasoned opinion kif propost; jew nistgħu, bħal m'għamilna f'każi oħrajn, niktbu lill-Kummissjoni mingħajr ma nkunu bagħtna reasoned opinion.

Ovvjament, din tal-aħħar se tkun qed tnaqqas is-saħħa tal-pożizzjoni tagħna.

Jien naħseb li la għadna fil-ħin, għad għandna l-okkażjoni li nagħtu daqqa t'id lill-policy tal-Gvern.

Ma jimpurtax jekk inkunu waħedna, imma naħseb li rridu nqajmu dan il-punt.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Irridu nissodaw idejn il-Gvern fl-affarijiet li qed jagħmel.

Jekk hemm il-linja ministerjali li qed tgħid li din il-proposta se tnaqqsilna mis-saħħa tagħna, aħna m'għandna l-ebda interess li nnaqqsu mis-sustanza tal-argumenti.

Imma rridu nżommu f'moħħna li, f'dawn iċ-ċirkostanzi, tajjeb li jkun hemm ftit aktar diskussjoni għax, meta niġu waħedna naħseb li l-argumenti li jridu jiġu sostnuti jridu jkunu ferm aktar imlaħħmin.

Il-Parlament Malti huwa istituzzjoni separata u distinta u għalhekk għandu jkollu argumenti sodi fuq dak li jkun qed jgħid.

THE CHAIRMAN: Naqblu mija fil-mija.

Din hija waħda mill-affarijiet li ktibna 'l-COSAC dwarha.

Waħda mill-affarijiet li qegħdin nagħfsu fuqha hija li meta nidħlu għall-affarijiet ta' sussidjarjetà, tmien ġimgħat mhux qed ikunu biżżejjed.

Din mhijiex pożizzjoni li għandna aħna biss, imma hemm numru ta' parlamenti oħrajn li qed ikollhom l-istess problema.

Tmien ġimgħat mhux qed ikunu biżżejjed biex nilħqu niddiskutu fid-dettall dawn il-proposti li huma kumplessi.

Fil-fatt, jekk tara l-website tinduna li l-maġġoranza tal-parlamenti nazzjonali ma ddiskutewhomx u m'għandhomx pożizzjoni.

Hemm xi erbgħa li qalu li mhemmx breach, imma l-maġġoranza lanqas biss għadhom iddiskutewhom għax, bħalma jiġri ħafna drabi lilna wkoll, ma jkollhomx ħin.

Din hija xi ħaġa li naqbel dwarha, u naħseb li dan il-Kumitat irid iwassal messaġġ b'mod b'saħħtu lill-COSAC u lill-Kummissjoni Ewropea dwar dan.

Jien jidhirli li almenu hemm bżonn ta' xahar ieħor.

IS-SUR KENNETH CURMI: Biex inkun ċar, il-problema qiegħda fil-SES2; din hija recast, mhux il-proposta, għax l-inizjattiva hija aċċettata.

Apparti minn hekk, l-argumenti ġew imtellgħin minn pajjiżi oħrajn, imma mhux minn parlamenti oħrajn.

Pereżempju, fil-każ ta' Franza, il-Ministru Franċiż għat-Trasport qed jgħid l-istess affarijiet li qed jgħid il-Ministeru tagħna, jiġifieri se jkun hemm sapport fuq livell fejn qed jgħidu li l-FABs ma kellhomx żmien biżżejjed, u li hemm kondizzjonijiet lokali li jridu jiġu meħuda inkonsiderazzjoni.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Se nagħmel punt ieħor ta' konfort.

Aħna mhux l-ewwel darba li Malta, anke fis-snin li għaddew, tkun qed tagħmel argument fuq suġġett jew ieħor kważi waħedha, imbagħad ikollna l-konfort li niġu pprovati li għandna raġun.

Każ reċenti u frisk huwa l-każ tat-transactions tax.

Illum huwa indikat, anke fuq livell ġudizzjarju, li dik mhijiex sistema li taqbel mal-konċett tas-sovranità.

Jekk l-opinjoni – u għalhekk għedt li din hija deċiżjoni strateġika – raġunata tagħna, u mibgħuta b'unanimità mill-Parlament ta' Malta tgħin anke mil-lat strateġiku l-pożizzjoni tal-Gvern ...… Nifhem li gvernijiet oħrajn qegħdin isostnu wkoll din il-linja.

Allura għaliex ma nagħmluhiex?

THE CHAIRMAN: Għandna xi kummenti oħrajn?

Fil-każ, se nieħu li dan il-Kumitat qed jiddeċiedi li nibagħtu reasoned opinion fuq KUMM(2013)409 u 410 bħalma kellna diġà ċċirkolata, u peress li d-deadline huwa llum, diġà konna avżajna b'antiċipazzjoni lill-Membri tal-House Business Committee biex inkunu nistgħu mmexxu anke mad-Deputy Speaker biex jibgħat il-korrispondenza lill-Presidenti tal-Istituzzjonijiet Ewropej.

IR-RAPPORT TAL-KUNSILL GĦALL-MALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA GĦALL-PERJODU SETTEMBRU 2012 U FRAR 2013 SKONT IS-SUB-ARTIKLU (2) TAL-ARTIKLU 7 TAL-ATT DWAR KUNSILL GĦALL-MALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA (KAP.

THE CHAIRMAN: Illum l-aġenda qbadnieha minn wara minflok minn quddiem, imma dan għax kellna ċirkostanzi ftit differenti u allura, biex inkomplu bl-istess ordni li bdejna minn wara – jekk jaqblu l-Membri – peress li għandna numru ta' rappreżentanti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, kif ukoll tal-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta, nixtieq li mmorru għal dak l-item ħalli ma nżommux lin-nies jistennew.

Mela, għandna magħna lil Dr Raymond Xerri, Miss Maria Calleja, Fr Vella u Miss Rivett, li nitlobhom jingħaqdu magħna fuq il-Mejda tal-Kumitat.

Jidhirli li tnejn minnkom ġejjin mid-Direttorat u tnejn mill-Kunsill.

Forsi tistgħu tagħtuna overview mhux fit-tul wisq dwar ir-rapport tal-Kunsill u x-xogħol tad-Direttorat fil-Ministru għall-Affarijiet Barranin biex imbagħad inkunu nistgħu niddiskutu f'dan il-Kumitat.

Ir-rapport huwa ongoing imma aħna għandna rapport minn Settembru 2012 sa Frar 2013.

Jidhirli li se jkollkom il-laqgħa tagħkom fil-ġranet li ġejjin.

DR RAYMOND XERRI (Kap tad-Direttorat għall-Maltin li jgħixu bara minn Malta fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, fuq in-naħa tax-xellug tiegħi għandi lil Ms Maria Camilleri Calleja, li hija s-segretarja tal-Kunsill għall-Maltin li jgħixu Barra, u fuq in-naħa tal-lemin għandi żewġ membri tal-istess Kunsill, li huma Fr Vella mill-Kummissjoni Emigranti u Ms Rosalie Rivett mill-Ingilterra.

Ir-rapporti tal-Kunsill tal-Maltin ta' Barra ġew ippreżentati, flimkien mal-ktejjeb u r-rapport l-ieħor li ġie ppreżentat mill-koordinatur Dr Gejtu Pace.

L-Att XX tal-2011, jipprovdi ċerta awtonomija bejn il-Kunsill u d-Direttorat.

Id-Direttorat huwa l-fergħa li timplimenta x-xogħol li jiġi mitlub li jsir mill-Kunsill tal-Maltin ta' Barra.

Tajjeb ngħidu li ċ-Chairperson huwa l-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

Bil-liġi, dan il-Kunsill jiltaqa' darba f'sena hawn Malta.

Il-laqgħa li jmiss, bħalma qal tajjeb Fr Vella, se ssir bejn it-3 u l-4 ta' Ottubru 2013, u jista' jkun hemm ukoll iċ-ċans li nagħmlu video conferencing tul is-sena.

Minħabba d-distanzi, huwa tajjeb ukoll li nużaw it-teknoloġija.

Id-Direttorat, min-naħa tiegħu, qed jimplimenta 40 proposta li kienu ħarġu anke minn Konvenzjonijiet li saru fis-snin 2000 u 2010 u, jekk kollox imur kif inhu ppjanat, fl-2015 se jkun hemm il-Konvenzjoni li jmiss.

Aħna qed naħdmu fuq il-proposti li jiġu mressqa lill-Kunsill minn diversi reġjuni u diversi pajjiżi fid-dinja.

Dawn jinkludu problemi li jkunu amministrattivi, ħafna drabi legali, fejn ikun hemm distakk bejn trattament għaċ-ċittadini tagħna li jiġu jżuruna minn barra, u ċ-ċittadini li jgħixu f'Malta.

Ikun hemm problemi relatati mal-kultura, pereżempju, għalliema biex jgħallmu l-lingwa tal-Malti fl-Awstralja u l-Kanada, fejn għandna istituzzjonijiet stabbiliti u hemm għadd mhux ħażin ta' Maltin li qed jitgħallmu l-Malti.

Dawn biex insemmi żewġ eżempji, għax hemm ħafna iżjed problemi, fosthom kif persuna twassal id-data biometrika tagħha sabiex ikun jista' joħroġilha passaport mingħajr ma jkollha bżonn tivvjaġġa ħafna u tonfoq flejjes kbar, dan minħabba li t-talba bilfors trid data biometrika biex jinħareġ passaport Malti ġdid.

Id-Direttorat jaħdem ħafna ma' diversi Ministeri – kważi mal-Ministeri kollha – biex jinstabu s-soluzzjonijiet, u nista' ngħid li gradwalment qegħdin insolvu ħafna minn dawn il-problemi li niltaqgħu magħhom.

Il-problemi dejjem ifaqqsu, kif ukoll jiġu mressqa proposti ġodda, u allura d-dinamika tad-Direttorat tkompli miexja skont il-ħtieġa u l-bżonn li jkun hemm.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Ma nafx jekk min-naħa tal-Kunsill għandkomx xi kummenti.

FR ALFRED VELLA: Sur President, bħalma qal Dr Xerri, din hija ħolqa li nħolqot biex il-Maltin ta' barra jkunu dejjem f'rabta mal-Maltin li jgħixu hawnhekk.

L-atti tal-konferenza qegħdin hawnhekk fit-tul, imma issa wasslulna wkoll, pereżempju, proposti fuq xiri u akkwist ta' proprjetà tal-Maltin ta' barra.

Din hija item ikkumplikata li qegħda fuq l-aġenda għad-diskussjoni.

Din kienet preokkupazzjoni għal ħafna Maltin li jgħixu barra.

Nafu li l-kwestjoni tal-biometric data issa se tiġi solvuta għax jidher li nxtraw, jew ġew ordnati, nurmu ta' portable apparata.

Hemm ukoll il-kwestjoni tar-reġistrazzjoni tal-assoċjazzjonijiet.

Dan ukoll se jiġi diskuss, anke jekk fil-fatt kien diġà beda jiġi diskuss.

Dawn huma kollha interessi tal-Maltin ta' barra.

Nafu li l-ewwel ġenerazzjoni qed tonqos ħafna; it-tieni ġenerazzjoni hija interessata, imma rridu naraw kif se ninteressaw aktar lit-tielet ġenerazzjoni.

Dawn huma kollha problemi, jew aħjar topics, li wieħed irid jara kif jiddiskutihom mal-membri preżenti tal-Kunsill u, għall-futur, anke mal-parlamentari tagħna.

Nirringrazzjak.

MISS ROSALIE RIVETT: Sur President, m'għandix x'inżid ma' dak li qalu l-kollegi tiegħi, imma l-affarijiet li huma f'moħħi se niddiskutuhom fl-aġenda tal-Konferenza.

Dr Xerri semma problemi legali li ħafna mill-membri tagħna jiltaqgħu magħhom barra minn Malta, fosthom diffikultajiet legali u anke personali.

Pereżempju, waħda mill-affarijiet li tikkonċernani huwa l-pariri legali with bilateral jurisdictions għax il-liġi ta' ċerti pajjiżi mhux dejjem taqbel mal-liġi ta' Malta, u allura dawk in-nies li jkunu pereżempju se jiddivorzjaw jew wirtu affarijiet f'Malta, m'għandhomx l-istess claims u rights li jista' jkollhom fil-pajjiż.

Kif tafu, jiena naħdem ħafna fid-diplomazija, ukoll ngħallem id-diplomazija, u wieħed mis-suġġerimenti tiegħi huwa li kull ambaxxata – jew għall-inqas kull regional embassy – jkollha a legal advisor li jkun espert kemm fil-liġi tal-home country u fil-liġi tal-host country għax dan inaqqas ħafna spejjeż għall-Maltin li jridu jieħdu pariri legali fuq l-affarijiet tagħhom.

Hemm ċerti pajjiżi li qegħdin jagħmlu bħal National Citizens' Advice Bureau, fejn ikun hemm avukat li jżur dik l-ambaxxata tliet xhur fis-sena, u jkun available għal dawk li għandhom bżonn parir legali minn dak il-pajjiż.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa dwar id-diskriminazzjoni, li diġà semma Dr Xerri, bejn il-Maltin ta' barra u l-Maltin ta' Malta li jgħixu kemm Malta kif ukoll barra minn Malta.

Jiena bħala mara kelli – u sal-lum għad għandi – ħafna esperjenza ta' diskriminazzjoni kemm fuq bażi ta' razza u anke ta' sess.

Aħna qegħdin naraw li l-Maltin ta' barra – din kienet anke esperjenza tiegħi personali – għandna tabella li aħna Maltin ta' barra.

Nixtieq ngħid punt wieħed żgħir li forsi mhuwiex daqshekk uffiċjali: fir-rigward tal-gazzetti ta' Malta, li issa qegħdin joħorġu ħafna drabi for subscription biex tkun tista' tarahom online, il-Maltin ta' Malta m'għandhomx għalfejn din is-subscription biex jaraw il-gazzetta online, imma l-Maltin ta' barra, bħall-barranin kollha, jridu subscription biex jaqraw il-gazzetta Maltija.

Ħafna gazzetti barranin qegħdin jaddottaw din il-prattika, li mhijiex xi ħaġa ġdida, imma ħafna minnhom qed jispiċċaw li jirtirawha għax qegħdin isibu li hija futile.

Dan għaliex m'għandhomx iżjed riżorsi u dħul ta' finanzi minn din is-subscription.

Dawn kienu l-punti li xtaqt irressaq, u għalhekk se nieqaf hawn.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

GEORGE VELLA (Ministru għall-Affarijiet Barranin): Sur President, mhux se nieħu fit-tul għax l-aġenda hija twila.

Jien xtaqt nagħti ftit informazzjoni mil-lat amministrativ.

Meta tlajna fil-gvern, kien għadu lanqas ġie ppubblikat id-dokumentazzjoni tal-Konvenzjoni ta' qabel u, sa Frar 2013, il-perijodu li qed ikopri dan ir-rapport, kien hemm perijodu ta' transizzjoni.

Kellek Gvern qed jipprepara għall-elezzjoni, u wara Gvern ġdid li għadu dieħel għall-ħidma.

Irrid ngħid li kien hemm l-impressjoni li kien hemm diżgwid enormi – biex inkun fair, kien diżgwid b'intenzjonijiet tajbin – għax kulħadd beda jaħseb li dan il-Kunsill tal-Maltin se jkollu poteri plenipotenzjarji, fejn jista' jagħmel kollox madwar id-dinja.

Għalhekk aħna ridna to cut it down to size.

Niftakar li kont kellimt lid-Direttur li, meta wrieni l-performances u l-ispecific tasks li kellu jagħmel, għedtlu li dan għandu bżonn ministeru sħiħ għalih għax kellu ħafna affarijiet fir-responsabbiltà tiegħu.

Saħansitra kellu anke l-obbligu li, jekk titwieled Maltija x'imkien, irid iniżżilha f'xi reġistru u jirreġistraha – din hija xi ħaġa unthinkable!

Għalhekk wasalna fi qbil li nkunu aktar prattiċi: fil-fatt, naqqasna ħafna mid-doveri li kellu dan id-Direttorat, għax ridna naraw li għall-bidu dan jiffunzjona b'saħħtu, u mbagħad inkomplu nibnu fuqu.

Kellna wkoll diżgwid bejn il-membri għax, at one stage, meta ġejna biex naddottaw dan ir-rapport sempliċi, kelli xi seba' jew tmien verżjonijiet, fejn kulħadd beda' jgħid li ma jaqbilx ma' ħaġa jew m'oħra.

Għalhekk aħna għedna li jkun aħjar li jkun hemm verżjoni waħda, niddiskutu din il-verżjoni, u niddeċiedu minn hemm 'il quddiem, kif fil-fatt għamilna.

Sur President, kif għedt tajjeb inti, dan huwa rapport tas-Sur Gejtu Pace li qed jirrapreżenta lilu nnifsu u lill-Maltin li jgħixu fl-Awstralja u allura hawnhekk għall-inqas għandek lil xi ħadd bħala point of reference.

Kien hemm diskussjonijiet – li mhux se nidħol fihom – dwar fejn jidħol id-Direttorat, fejn jispiċċa l-Kunsill u d-drittijiet tal-Kunsilliera u tad-Direttorat.

Naħseb li llum irnexxielna nwittu xi ftit minn dawn id-diffikultajiet.

Irrid insemmi li fil-fatt kien hemm bidla għax qabel kien hemm segretarja s-Sinj.

Doris Zammit, li llum spiċċat.

Kien hemm ukoll ċerti fatturi personali bejn il-Kunsilliera u anke s-segretarja li issa nispera li għaddew.

Il-pożizzjoni li ninsabu fiha llum hija li qegħdin nifhmu li issa l-affarijiet se jibdew jimxu 'l quddiem; fil-fatt, għandna dan ir-rapport li qed jagħti idea ċara ħafna ta' dak li seħħ bejn il-Konvenzjoni u Frar 2013.

Fir-rigward tal-Konvenzjoni, jekk wieħed jara r-rakkomandazzjonijiet li saru u x'kienu d-deċiżjonijiet li ttieħdu, issa nistenna li fil-Konvenzjoni li ġejja wieħed jeżamina x'ġie attwat u le.

Biss rridu nifhmu li ħafna mill-aspirazzjonijiet tar-rappreżentanti – li irridu ngħidu li huma intenzjonijiet tajba – mhumiex possibbli.

Insemmi, pereżempju, dak li għadha kemm semmiet is-Sinj.

Rivett biex nibdew nipprovdu legal advice fuq problemi li jista' jkollhom.

Dan mhux possibbli!

Malta hija dik li hi, lanqas għandna biżżejjed riżorsi biex inżommu lill-ambaxxati li għandna, aħseb u ara biex ikollna legal adivsors ma' kullimkien.

Forsi tgħidli, illum il-ġurnata bit-teknoloġija li għandna, wieħed jista' jagħmel ċentru fejn persuna tkun tista' tieħu l-pariri jew li jista' jkun li jkollok legal office f'Ministeru li hija idea tajba u wieħed jista' jiddiskutiha.

Biss ma nistgħux nippretendu li jkun hemm xi ħadd fiżikament li jkun qiegħed hemmhekk biex jagħti l-pariri.

Having said that, bħalma qal Fr Alfred Vella, diġà għandna l-aġenda – li kienet ukoll battikata biex naslu għaliha – għall-Konvenzjoni ta' Frar 2013 fejn kulħadd ried jitfa' l-ideat tiegħu.

Issa aħna nifhmu li l-problemi li għandhom in-nies li llum jaħdmu f'istituzzjonijiet fl-Ewropa mhumiex l-istess problemi li għandhom in-nies li joqogħdu l-Awstralja, u għalhekk irridu nġibuhom flimkien.

Irridu nifhmu li dan huwa esperiment li qed jevolvi u jiżviluppa; ma naħsibx li għandna xi mudell li nistgħu ngħidu nimxu eżatt fuqu, imma rridu nfassluh għalina, u se nipprovaw immexxu fuqu.

Naħseb li se jkun hemm diskussjoni wkoll dwar il-fatt li l-Maltin ta' barra qed jippretendu li jkollhom il-vot fl-elezzjonijiet ġenerali f'Malta.

Din hija kwestjoni li wieħed irid jiddiskutiha u jara t-tajjeb u l-ħażin tagħha.

Fir-rigward tad-diskriminazzjoni li semmiet is-Sinj.

Rivett, jiddispjaċini, ma nafx biha.

Jekk inti forsi jdejqek il-fatt li ngħidulek Maltija ta' barra, ma nafx; imma anke dan il-Kumitat iġib l-isem tal-Maltin li Jgħixu Barra …

ROSALIE RIVETT: Mhux minn dak il-lat.

GEORGE VELLA: Jien nifhem id-diskriminazjzoni li saret meta wieħed iħallas il-flus fuq il-karozzi tal-linja.

Imbagħad, hemm il-kwestjoni tal-uffiċċju li semma Fr Alfred Vella.

Nifhem dan l-entużjażmu, u diġà tkellimt ma' ħafna mir-rappreżentanti; imma, ċerti affarijiet irridu naraw kif nistgħu naslu għalihom.

Pereżempju, fir-rigward tal-uffiċċju, m'għandkomx bżonn ta' uffiċċju: aħna diġà għedna li jekk xi ħadd ikun qiegħed hawn Malta, pereżempju, s-Sinjura jew dalwaqt se jkun hawn Dr Stephen Gatt tal-Awstralja, u jkun irid jiltaqa' ma' xi ħadd, hemm l-uffiċċju tal-Ministeru u l-Pardo Hall isfel u għalhekk jista' jinformana u nagħtuh il-permess biex jiġi u jagħmel il-laqgħa hemmhekk.

Biss ma jistax ikollna l-affarijiet kollha!

Issemmew il-passaporti biometriċi: illum it-teknoloġija qed tipprovdilna apparat li jiżen ftit kilogrammi u għalhekk tista' tiġri bih fejn trid.

Pereżempju, jien tkellimt man-nies ta' New Zealand dwar dan u idealment il-High Commissioner, jew xi ħadd ieħor, jista' jaqsam għal hemmhekk darba kull sitt xhur, u jekk xi ħadd ikun irid iġedded il-passaport illum bl-apparat tista' tagħmel dan, u mbagħad kemm idaħħal id-data fis-Central Visa Agency.

Ħaġa li rrid ngħid u nieqaf biha hija l-kwestjoni tal-Istitut Kulturali Malti.

Din kienet kwestjoni li konna ftehmna dwarha, flimkien ma' Dr Tonio Borg, li se tidħol fil-liġi, imma mhijiex parti mil-liġi.

Din konna għamilnieha sempliċement għax kienet konvenjenti li nagħmluha hemmhekk.

Qed ngħid dan għar-raġuni li l-Istitut Kulturali Malti mhux mansjoni tal-Maltin ta' barra.

L-idea tiegħu – u din diġà ddiskutejnieha u żgur li se nidħlu fiha anke fil-Konvenzjoni – hija totalment differenti.

Fl-aħħar parti tal-liġi naqraw li dan l-Istitut Kulturali Malti ma jorbotx bl-ebda mod mad-drittijiet tal-Maltin ta' barra.

Il-konċett tiegħu huwa li jkollok Istitut Kulturali Malti li qiegħed biex jiġġestixxi l-kultura Maltija madwar id-dinja, mhux neċessarjament biss fejn hemm il-Maltin, anzi aktar u aktar fejn mhemmx il-Maltin.

B'dan ma rridx infisser li l-Maltin ta' barra se jkunu maqtugħin mix-xogħol tiegħu.

Fil-fatt, tkellimt dwar dan ma' Gejtu Pace u Lawrence Dimech li fehmu li dan l-Istitut Kulturali Malti mhuwiex hemm biex inġeddu, pereżempju, l-għana, li huma affarijiet tajbin, imma biex immorru oltre minn hekk.

Irridu naraw, pereżempju, l-pitturi Maltin, l-artisti Maltin u l-performers Maltin fost l-oħrajn.

Fil-fatt, diġà kelli diskussjonijiet kif titlob il-liġi mal-Ministru għall-Kultura, għax dan il-Ministeru diġà għandu żewġ istituzzjonijiet oħra li jieħdu ħsieb il-kultura Maltija u allura li jkolli żewġ istituzzjonijiet hemmhekk u istituzzjoni oħra separata hawnhekk ma jagħmilx sens.

L-idea hija li norbtuhom flimkien u jekk hemm bżonn – mhux qed ngħid li se nagħmel hekk – jista' anke jitneħħa minn din il-liġi u jista' jkun ukoll li diġà ġiet emendata l-liġi ħalli nagħmlu istitut kulturali wieħed li jiġġestixxi l-kultura madwar id-dinja.

B'hekk ikollok l-istess nies u l-istess kumitat bil-mansjonijiet u d-drittijiet li tagħtihom il-liġi.

Dawn huma ftit mill-ħsebijiet tiegħi.

Jien qed nistenna bil-ħerqa li jkollna din il-Konvenzjoni, fil-fatt tawwalna ż-żmien tal-Konvenzjoni għax din id-darba se tkun fuq jumejn skorruti.

Naħseb li hemm qbil dwar l-aġenda, għax fil-bidu kien hemm min qed joġġezzjona u jien ma qbiltx li kellhom jidħlu ċerti opinjonijiet.

Jien sostnejt li kull min irid jagħmel mozzjonijiet seta' jibgħathom, imbagħad aħna niddeċiedu x'ikun hemm fuq l-aġenda.

Naħseb li għandna aġenda bilanċjata u qed nittama li se jkun hemm diskussjonijiet tajbin ħafna.

Saru xi tibdiliet fil-pożizzjonijiet u hawnhekk nixtieq nirringrazzja lis-Sur Rigu Bovingdon li ta l-kontribut tiegħu fuq il-Kumitat li, għal raġunijiet ta' saħħa, se jkollu jitlaq.

Aħna pproponejna li jkun hemm Prof. Stephen Gatt, persuna magħrufa sew fl-Awstralja u anestetista ċelebri, li kien diġà attiv ħafna fil-bidu nett ta' dan il-Kunsill, wara l-ewwel Konvenzjoni.

THE CHAIRMAN: Hawn xi kummenti oħrajn?

Forsi tispjegaw kemm lili kif ukoll lill-Kumitat kif jinħatar il-Kunsill.

Ċert li qiegħed x'imkien fil-liġi, imma forsi nispjegaw il-bażi jew il-kredenzjali demokratiċi ta' dan il-kunsill għax għadni m'inix ċert minnhom.

GEORGE VELLA: Il-Kunsill huwa spjegat ċar fil-liġi.

Apparti li l-liġi telenka x'inhuma d-doveri u x'jista' jagħmel il-Kunsill, hemm ukoll li l-Kunsill ikun kompost mill-Ministru, li jkun ex officio Chairman, u ħames membri li jiġu appuntati mill-Prim Ministru għal terminu ta' tliet snin wara li jikkonsulta mal-Kap tal-Oppożizzjoni – dawn ikunu Maltin li jgħixu barra minn Malta u li għandhom għarfien speċjali u esperjenza għall-bżonnijiet u l-interessi tal-Maltin li jgħixu barra.

Ħafna drabi jkunu anke għexu barra u ħadmu fost il-Maltin.

Imbagħad, għandek għaxar membri li jkunu appuntati mill-Prim Ministru għal perijodu ta' tliet snin minn fost il-Maltese nationals li huma membri tal-kumitati tal-Maltin li jgħixu barra.

Dawn huma l-overseas members, jiġifieri għandek għaxar membri li jirrappreżentaw ġeografikament lill-Maltin li jgħixu barra – kien eżerċizzju diffiċli ħafna biex ikollok membri mill-Awstralja, l-Amerika, l-Ewropa u postijiet oħra – u ħames membri li kienu appuntati mill-Prim Ministru minħabba l-oriġini u l-kuntatt li jista' jkollhom.

Kif diġà semmejt, is-Sur Rigu Bovingdon ġie sostitwit mill-Prof.

Stephen Gatt, li huwa wieħed minn dawn il-ħames membri appuntati mill-Prim Ministru.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

DEBORAH SCHEMBRI: Sur President, ġew ippreżentati lili żewġ problemi li għandhom x'jaqsmu mal-Maltin ta' barra u li nixtieq nagħmilkom konxji tagħhom biex forsi nsibu soluzzjoni għalihom.

Pereżempju, każ ta' xi ħadd li għandu dual citizenship u, għax ikun ħa d-divorzju, jew għax sempliċement jibdel il-kunjom, fl-Awstralja hija possibbli li tmur u tibdel kunjomok, waqt li hawn Malta dan mhuwiex rikonoxxut.

Naf nies li ġew hawn Malta, marru r-Reġistru Pubbliku, qalulhom li dawn biddlu l-kunjom u fuq il-passaport Awstraljan għandhom kunjom ta' xebba, mentri hawn Malta għadhom bil-kunjom tagħhom ta' miżżewġin.

Dawn in-nies għandhom dual citizenship, u għalhekk għandhom żewġ passaporti b'żewġ kunjomijiet differenti.

Fil-fatt, qaluli li ġieli jkollhom bżonn isiefru u jieħdu ż-żewġ passaporti magħhom f'każ li jinqalgħalhom xi ħaġa b'wieħed minnhom, imma mbagħad ikollhom il-flight ticket taħt isem u passaport minnhom b'isem ieħor.

Hawn Malta dan mhuwiex rikonoxxut għax ma jkunx b'sentenza ta' Qorti, meta barra sempliċement tmur u tirreġistra u hija xi ħaġa legali f'pajjiżi oħrajn.

Għalhekk, min għandu dual citizenship u jkun iddivorzja jew sempliċement biddel kunjomu – mhux neċessarjament għax iddivorzja – qed isib din il-problema.

FR ALFRED VELLA: Fil-fatt, għal dak li qed tgħid l-Onor.

Schembri, jien kelli każ ta' Malti li żżewweġ Finlandiża, u fil-Finlandja jaċċettaw li r-raġel, jekk huwa foreigner u jekk irid, jista' jibdel għal kunjom tal-mara li żżewweġ fil-Finlandja.

Dan ir-raġel ġie f'dawn id-diffikultajiet li qed insemmu, mhux minħabba divorzju, imma minħabba l-fatt li biddel il-kunjom.

DEBORAH SCHEMBRI: Imbagħad, hemm sitwazzjoni oħra.

Fil-liġi tagħna, nirrikonoxxu divorzju li ttieħed barra minn Malta minn Qorti.

Hemm pajjiżi barranin li ma jkollhomx każi ta' tip estrem – għax aħna dejjem insemmu l-famuż "talaq, talaq, talaq" – imma li l-liġi tagħhom tippermetti li divorzju ma jitteħidx fil-Qorti, imma permezz ta' reġistru.

Pereżempju, fit-Tajlandja għandhom reġistru partikolari li meta żewġ persuni jiddivorzjaw konsenswalment, mhux bil-ġlied, huwa ipprojbit li jieħdu d-divorzju f'Qorti.

Jien naf persuna li mar il-Qorti u, għax kienu ftehmu bejniethom, il-Qorti qaltilhom li dak ma kienx il-post fejn riedu jmorru, imma riedu jirreġistraw dan id-divorzju fir-reġistru.

Issa, peress li dan id-divorzju kien reġistrat permezz ta' reġistru u l-liġi tagħna tgħidlek li jrid ikun mogħti minn Qorti, f'Malta dak id-divorzju mhuwiex aċċettat bil-konsegwenza li dak iż-żwieġ kien irreġistrat hawn Malta u l-persuna hija ddivorzjata t-Tajlandja u, meta se tiġi biex tiżżewweġ lil xi ħaddieħor, dan ir-raġel, jekk jiġi hawn Malta forsi biex jara lill-ommu, se jkun bigamu li hija offiża kriminali.

Din hija xi ħaġa serja ħafna, u naħseb li rridu nieħdu ħsiebha.

GEORGE VELLA: Naħseb li dawn huma kollha punti validissimi; imma jekk se nidħlu fid-dettall ta' ċerti affarijiet, konvint li hemm ruxxmata ta' istanzi bħal dawn.

Issa sta għal nies legali bħall-Onor.

Schembri, li llum tinsab Membru tal-Parlament, biex toħroġhom u, jekk hemm bżonn, wieħed jipproponi emendi fil-liġi.

(Interruzzjonijiet) Nippretendi li tagħmel hekk.

Dawn huma affarijiet li intom tesperjenzaw fil-professjoni tagħkom, għax lili każijiet bħal dawn żgur qatt mhu se jgħadduli mill-garigor ta' moħħi.

Tajjeb li wieħed iressaq dawn it-tipi ta' emendi għal-liġi ħalli wieħed ikun jista' jiġi konformi.

Dawn il-każijiet mhux neċessarjament jiġu mingħand ir-rappreżentanti tal-Maltin ta' barra, għax ħafna minnhom ma jiltaqgħux ma' dawn it-tipi ta' problemi, u għalhekk ma jitkellmux dwarhom.

Kemm-il darba wieħed, fil-professjoni tiegħu, jinduna b'dawn in-nuqqasijiet, by all means għandu jġibhom għall-attenzjoni tagħna l-politiċi.

DEBORAH SCHEMBRI: Tajjeb li nkunu konxji ta' dawn il-problemi biex persuna li hija ċittadina Maltija ma tispiċċax bigama f'pajjiżha meta hija legalment miżżewġa.

Dan ma jfissirx li tkun qed takkomoda lil xi ħadd barrani, imma biex xi ħadd Malti li jgħix barra u għandu ċittadinanza doppja ma jkollux problemi bħal dawn.

THE CHAIRMAN: Jekk ma jimpurtax, għalkemm dawn huma punti validi, ejja niddiskutu dan ir-rapport.

Debattista nixtieq insemmilu l-fatt li kien hemm żmien meta ma kienx possibbli li persuna jkollha dual citizenship, fejn batew il-Maltin li kienu qegħdin l-Awstalja bħala wlied l-emigranti jew addirittura l-emigranti stess li kellhom jitilqu l-passaport tagħhom.

Jekk ikun hemm bżonn, il-liġijiet għandna naddottawhom, sakemm mhux qed nagħmlu ħsara lilna nfusna, biex nakkomodaw l-interessi u l-bżonnijiet ta' min għandu bżonnhom.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Sur President, għalija din hija opportunità biex nerġa' nirringrazzja lill-membri preżenti, li kelli l-opportunità niltaqa' magħhom meta servejt bħala Ministru għall-Affarijiet Barranin.

Kif jenfasizza dan id-dokument li reġa' tqassam illum, u biex nirreferi għall-kummenti li saru qabel, dan kien bidu ġdid biex ma jkunx hemm mentalità ta' diskriminazzjoni.

Għalija, l-aktar kelma importanti fit-titolu tal-Kunsill, fl-aħħar mill-aħħar, tibqa' l-kelma Maltin.

Issa, jekk il-Maltin jgħixux hawn Malta jew barra minn Malta, jibqgħu Maltin u l-link tagħna magħhom trid tkun hemm.

Niftakar ukoll id-diskussjoni li kont ipparteċipajt fiha meta ħadt sehem f'diskussjoni fl-Awstralja bħala parti minn delegazzjoni parlamentari fejn konna qed nantiċipaw l-iżviluppi legali li mbagħad ġraw.

Dakinhar konna għedna li jrid ikun hemm networking f'livell parlamentari u allura d-diskussjoni li qed issir hawnhekk hija pożittiva.

Naħseb li l-messaġġ għandu jibqa' jkun wieħed ta' ħajr u rikonoxximent tal-ħidma kbira tagħkom.

Se naċċenna għal dak li ntqal rigward it-twaqqif tal-Istitut Kulturali Malti, għalija meta Malti qed jgħix barra minn Malta, għandu diffikultajiet addizzjonali.

Għalhekk huwa importanti li jkollok aktar faċilità kif tafferma l-identità tiegħek u wieħed mill-aktar modi importanti kif tafferma dan huwa permezz tal-kultura, inkluż l-ilsien tal-pajjiż.

Allura, ċentri kulturali speċjalment fejn għandna komunitajiet kbar ta' Maltin huma importanti ħafna għax tkun qed iżżomm dik ir-rabta ma' dak li l-aktar jagħtik l-identità.

Dan jinħass l-aktar mhux tant fl-ewwel ġenerazzjoni li ġarrew il-kultura magħhom u għexuha, tkellmuha u esperjenzawha, imma meta tgħaddi minn ġenerazzjoni għall-oħra, mill-ewwel għat-tieni u għat-tielet, ikun hemm diffikultà.

Pereżempju, nisma' bid-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom il-Maltin f'pajjiżi fejn għandek komunitajiet kbar ta' Maltin li ma jsibux biżżejjed materjal bil-Malti.

Hawn mhux qed nirreferi biss għall-pubblikazzjonijiet, għax fl-Awstralja kien hemm diffikultà dwar is-servizzi tar-radju bil-lingwa Maltija fejn ma tħallewx joperaw bl-istess mod bħalma kienu joperaw qabel.

L-appell tiegħi – li m'għandi l-ebda dubju li jkun milqugħ anke mill-Gvern preżenti – huwa li jsir dak kollu possibbli biex dan ir-riżors uman enormi tagħna ta' pajjiż żgħir, fejn il-popolazzjoni Maltija hija ferm ikbar minn dik li għandna fil-konfini ta' Malta – għax, f'dan is-sens, xterdet ħafna lil hinn minnha – mhux biss naffermawh, imma nagħmlu dan b'apprezzament kbir lejn il-ħidma tagħhom.

Nirringrazzjak.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

MARIA CALLEJA: Sur President, nixtieq nallaċċa ma' dak li qalet l-Onor.

Deborah Schembri dwar iż-żewġ każijiet ta' diffikultajiet li semmiet.

Fil-fatt, nixtieq insemmi li l-ewwel diffikultà dwar t-tibdil tal-isem fuq il-passaport Malti se tkun waħda mill-items li se tkun diskussa fil-Konvenzjoni, fejn se jkun hemm ukoll diskussjoni dwar il-karta tal-identità.

Dwar it-tieni diffikultà, din hija xi ħaġa li tilluminana u hija food for thought biex forsi l-membri tal-Kunsill ikunu jistgħu jipproponuha fil-Konvenzjoni li ġejja jew inkella fil-Konvenzjoni sussegwenti.

GEORGE VELLA: Rigward iċ-ċentri kulturali Maltin, altru li mhu se nagħmlu xejn biex inħalluhom jeżistu.

L-Istitut Kulturali Malti qed narah bħala dak li jorbot dawn iċ-ċentri kollha u jmur oltre minn hekk, jiġifieri, jien kont qed nipprova ngħid li dan mhux se jkun ċentru lokali li nitfgħuh f'Sidney, Melbourne, New York jew f'xi belt oħra, imma dan se jkun over and above.

Iċ-ċentri kulturali Maltin se jibqgħu hemmhekk, anzi se jkollhom sinerġija ma' dan l-Istitut li se jkun the parent organisation.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Callus, kumment qasir għax il-ħin qed jagħfas.

RYAN CALLUS: L-ewwel nett nirringrazzjakom tax-xogħol li għamiltu.

Għandi mistoqsija waħda li forsi hija aktar diretta lejn il-Ministru milli lejn il-membri tal-Kunsill.

Issemmiet il-kwestjoni tal-mobile unit tal-passaporti li hija xi ħaġa importanti fil-każ tal-Maltin li joqogħdu ħafna kilometri 'l bogħod mill-ambaxxata u d-distanza fl-Awstralja mhijiex bħal f'Malta.

Forsi l-Ministru jista' jagħtina update ta' fejn wasalna fil-proċess ta' installazzjoni ta' dawn il-units f'numru ta' konsolati fl-Awstralja u pajjiżi oħrajn.

X'inhu l-istate of play fir-rigward ta' din il-kwestjoni?

GEORGE VELLA: Onor. Callus, din l-istorja għadha fil-bidu tagħha.

Fil-fatt, għadna qegħdin inħarrġu n-nies anke permezz ta' korsijiet ħalli jkunu jafu kif iħaddmu l-makkinarju.

Kull min qed imur fl-ambaxxati jew konsolati barra minn Malta qed nuruhom kif dan jitħaddem.

Għalissa għad m'għandniex in-network in place u kif se nħaddmu din l-iskema.

Meta jien kont qed nitkellem mal-Maltin ta' New Zealand għidt li ma nara xejn ħażin li, pereżempju, il-High Commissioner, jew min se jkun inkarigat, imur New Zealand darba kull tliet xhur jew kull sitt xhur għal min għandu bżonn iġedded il-passaport biex jiġi evitat li numru kbir ta' nies ikollhom imorru l-Awstralja biex jagħmlu dan.

S'issa m'għandniex dan in-network lest peress li dan japplika għal ħafna postijiet.

Pereżempju, fir-Russja hemm min li biex jagħmel visa biex jiġi hawn Malta jrid imur l-ewwel Moska fejn ikollu jtir aktar fit-tul milli kieku kellu jiġi hawn Malta.

Għandna problema wkoll, pereżempju, fl-Ukrajna.

Tajjeb li jkollna postijiet b'din il-faċilità fejn xi ħadd imur b'dan il-makkinarju; imma ovvjament ma tistax taqbad u tagħmel din is-sistema kollha mill-ewwel.

L-apparat qiegħed hemmhekk, huwa available, il-prezz mhux sproporzjonat, l-apparat mhux bulky, jiġifieri wieħed jista' jġorru bħala hand luggage, biss ovvjament wieħed irid jidħol anke fis-sistema tal-Visa Facilitation System biex ikollok l-aċċertazzjoni li qed titfa' d-data fis-sistema biex ikollok ir-riżultati.

Illum it-teknoloġija qed tavvanza, u dawn l-affarijiet jiffaċilitaw il-ħajja tan-nies.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Se jkollna nikkonkludu hawnhekk fuq dan l-item għax il-ħin qed jagħfas.

Rivett u Fr Vella, nixitieq nirringrazzjakom ħafna tal-attendenza tagħkom.

L-appell tiegħi huwa biex inkomplu nagħmlu dan ix-xogħol.

Biex anke nallaċċa ma' dak li qal l-Onor.

Zammit Dimech, din il-ħidma għandha tkun two-way, jiġifieri huwa importanti li intom twasslu l-problemi tal-Maltin ta' barra lill-Parlament Malti u lill-Ministeru, imma jista' jkun ukoll li għandna riżors kbir ta' nies kapaċissimi Maltin barra mill-pajjiż u forsi nistgħu naraw kif nużaw is-servizzi tagħhom.

GEORGE VELLA: Jista' jkun item ieħor fuq l-aġenda.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjakom tal-preżenza tagħkom.

Il-Kumitat ġie sospiż għal ftit minuti.

DISKUSSJONI MAL-MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN DWAR:-

Is-Sitwazzjoni fis-Sirja

Il-laqgħa Informali tal-Kunsill tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin (Gymnich) - Vilnius, Litwanja, fis-6 u s-7 ta' Settembru 2013

Laqgħa tas-16 ta' Settembru 2013 fi Brussell dwar is-Somalja bl-isem ta' 'A New Deal for Somalia'

FRANCIS ZAMMIT DIMECH: Qabel ma jibda jitkellem il-Ministru, nixtieq niskuża ruħi miegħu u mal-Kumitat li se jkolli nwarrab dalwaqt għax ma kontx naf li l-laqgħa se ddum daqshekk u allura ffissajt xi affarijiet oħrajn.

Qed ngħidlek li se jkolli nwarrab issa biex ma nwaqqfekx meta tkun bdejt.

THE CHAIRMAN: Nafu li s-sitwazzjoni fis-Sirja qed tevolvi minn minuta għall-oħra, il-pożizzjoni li kien ħa l-Gvern f'Awwissu hija pubblika u probabbilment ġiet superseded.

Forsi l-Ministru jkun jista' jagħtina l-aħħar żviluppi fuq il-kwestjoni tas-Sirja, imbagħad niftħu d-diskussjoni.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin.

GEORGE VELLA: Sur President, jekk trid, nikkonċentra fuq is-Sirja, imma ma ninsewx li kien hemm il-Gymnich meeting li kien aktar miftuħ minn hekk.

Dwar is-Sirja, huwa interessanti li kien hemm il-parteċipazzjoni tas-Segretarju tal-Istat Amerikan, John Kerry, li fit-tieni ġurnata ġie hemmhekk u għamilna dibattitu ta' kważi tliet sigħat miegħu.

Ma naħsibx li għandi għalfejn nirrepeti l-pożizzjoni ta' Malta għax diġà għandna d-dikjarazzjonijiet li saru.

Biss, il-pożizzjoni ta' Malta hija essenzjalment ibbażata fuq numru ta' asserzjonijiet.

L-ewwel nett, aħna assolutament ma naqblu bl-ebda mod mal-użu ta' armi krimiċi.

It-tieni, li kull min jużahom għandu jinżamm responsabbli u b'dan nifhmu li, jekk hemm bżonn, għada pitgħada jiġi mressaq quddiem l-International Criminal Court.

It-tielet, li sal-lum għadu diffiċli biex wieħed jgħid mija fil-mija li dawn l-armi kimiċi żgur intużaw mir-régime ta' Assad.

Kif għedna fit-tieni dikjarazzjoni tagħna, wara li kien hemm d-dikjarazzjoni ta' John Kerry li elenkat b'mod ċar l-informazzjoni li, anke kif qal hu, kienet de-classified biex tasal għand il-poplu, kien hemm satellite imaging ta' rockets li ġew ittraċċjati li qegħdin jintelqu mill-area fejn hemm ir-régime ta' Assad u tniżżlu f'ċertu post minn fejn imbagħad, fi żmien ta' minuti, kellek social media li qalu li kien hemm attakk bl-armi kimiċi.

Apparti l-fatt li hemm provi inkonfondibbli li r-ribelli m'għandhomx la l-faċilità u lanqas l-ammont, aħna wasalna għall-konklużjoni fejn, mingħajr ma għedna li dawk kienu ġejjin mit-tali post, għedna li din ix-xhieda tagħmel l-akkuża li r-régime ta' Assad wettaq dan l-attakk u li tiegħu irid jinżamm responsabbli bħala aktar plawsibbli u kredibbli.

L-aktar issue importanti, li rrepetejt kemm fir-riżoluzzjonijiet kif ukoll fil-laqgħat kollha li kelli, kienet li aħna kontra kull intervent militari għar-raġuni sempliċi li intervent militari, żgħir kemm hu żgħir, qatt ma jista' jagħtik garanzija li ma jkunx ix-xrara li tixgħel ir-reġjun kollu u jkollok conflagration enormi li ħadd ma jkun jista' jikkontrolla.

Jien m'iniex persuna teknika, ma nafx x'mezzi jeżistu, imma dawn kienu qegħdin jikkontemplaw intervent li huwa assolutament surgical.

Il-pożizzjoni tagħna kienet li aħna kontra kull intervent militari.

Dan kien dak li għedna qabel morna għall-Gymnich meeting.

Fil-Gymnich, fl-ewwel ġurnata filgħaxija, kien hemm dibattitu dwar is-Sirja, imbagħad komplejna l-għada meta ġie John Kerry.

Li rrid ngħid huwa li l-ħsieb madwar il-mejda – apparti l-Franċiżi li kienu rrappreżentati minn Laurent Fabius, li kien qiegħed jipprova jbigħ l-idea tagħhom – kien li l-maġġoranza kbira kienu kontra l-intervent militari.

Ovvjament, William Hague, li kien ħdejja, ma setax jitkellem għax huwa marbut bil-leġiżlazzjoni li għamel il-Parlament Ingliż.

Biss, kulħadd qed jibża' minn the day after, jiġifieri illum attakkajt, imma ma tafx x'se jiġri l-għada.

Kulħadd għamel l-interventi tiegħu u jien ovvjament intervjenejt kemm-il darba fid-dibattitu, anke meta kien qed jitkellem John Kerry fejn iddiskutejna l-Middle East Peace Process.

Il-punt tiegħi kien proprju dak li qegħdin ngħidu issa, li wieħed ma jistax ikun ċert x'se jiġri wara l-ewwel intervent.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Isvezja, Carl Bildt, qabel ma' dak li kont qed ngħid li wieħed ma jistax jibqa' b'din is-sitwazzjoni u ma jikkonsidrax li jagħmel approaches anke ma' pajjiżi bħall-Iran u organizzazzjonijiet bħall-Hezbollah biex wieħed jinvolvihom ukoll.

It-teorija tagħna dejjem kienet li trid tipprova tasal biex iġġib lil dawn il-pajjiżi madwar mejda kif stabbilit f'Geneva 2, jiġifieri, irid ikollok il-partijiet kollha involuti preżenti f'dawn il-laqgħat.

Bażikament, din kienet il-pożizzjoni tagħna, jiġifieri, kontra attakk militari u favur li jkun hemm diskussjonijiet diplomatiċi, kif ukoll kundanna assoluta għal min juża armi kimiċi.

Kif konna qegħdin hemmhekk kienet għaddejja l-G20 minn fejn ma ħarġu l-ebda dikjarazzjonijiet.

Imma, fil-margins tal-G20, iltaqgħu 11-il pajjiż, li huma l-Awstralja, il-Kanada, Franza, l-Italja, il-Ġappun, ir-Repubblika tal-Korea, l-Arabja Sawdita, Spanja, it-Turkija, ir-Renju Unit u l-Istati Uniti tal-Amerika, li ħarġu stqarrija.

Li ġara kien li din waslet għandna fl-aħħar siegħa tal-laqgħa tas-Sibt, fejn kien hemm John Kerry, u Catherine Ashton qalet li ma stajniex ma nagħtux kasha, imma bilfors we had to acknowledge it.

Dawn kienu l-elementi importanti li kien hemm fid-dikjarazzjoni.

Jien kelli riżerva waħda żgħira, dwar meta qed jgħidu: "we call for a strong international response to this grave violation".

Għalhekk, avviċinajt lil Ministru Taljana Emma Bonino, li hija waħda mill-firmatarji, u sirt naf li l-Italja għamlu dikjarazzjoni ċara li huma kontra li jkun hemm intervent militari.

M'għedthiex, imma qed ngħidha issa: naturalment, dejjem jekk kemm-il darba ma jkunx hemm il-green light mill-United Nations Security Council, għax imbagħad is-sitwazzjoni tinbidel kompletament.

Emma Bonino assiguratni li qed ngħidu strong international response excluding military intervention, u allura ħassejtni komdu li I subscribe to it.

Fil-fatt, din ħarġet anke f'xi media Amerikana fejn għamlu lista tal-pajjiżi li ħadu din il-pożizzjoni.

Intqal ukoll li Catherine Ashton ma riditx li jkun hemm dikjarazzjoni finali, biss dan ma kienx il-każ għax, bħalma jafu sħabi, l-Gymnich huwa meeting informali.

Din riedet tagħmel il-pożizzjoni tagħha ċara u qalet li trid tagħmel Press Statement – mhux bil-miktub – quddiem il-media biex tgħid fejn wasalna.

Dan ġie diskuss hemmhekk ukoll, fejn inqata' dak kollu li kien kontenzjuż u ma kienx hemm qbil fuqu minn kulħadd.

Il-Press Statement li ħareġ jirrepeti l-istess elementi li hawn hawnhekk, jiġifieri l-kundanna, li wieħed jibgħat għal soluzzjonijiet diplomatiċi, u oħrajn.

Kif tafu, minn dakinhar 'l hawn, il-pożizzjonijiet tbiddlu għax kellek il-kwestjoni tar-Russja – ħalliha li l-Amerikani qegħdin jgħidu li kienet proposta li għamel John Kerry imma, biex inkun onest, meta tkellem magħna John Kerry, fl-ebda ħin ma ssemma l-kwestjoni tal-chemical material li għandhom.

Kien min kien li ħareġ b'din il-proposta, għalija l-kwestjoni hija li llum għandek pożizzjoni fejn ir-Russja qed titkellem rigward li tipprova tikkonvinċi r-régime ta' Assad biex iċedi l-chemical weapons u allura hemmhekk hemm żvilupp li wieħed qed jammetti li Assad għandu chemical weapons, għax kieku ma kenux se jgħidu li se jġiegħluh iċedihom.

Fiha nnfisha, din hija ammissjoni li għandu stock ta' chemical weapons, li jidher li huwa tunnellaġġ kbir.

Min-naħa l-oħra, għandek il-Franċiżi li qegħdin jipprovaw jifformulaw riżoluzzjoni.

L-Amerika mill-ewwel qalet li din għandha tkun studjata, imma daħħlu wkoll ir-rabta ma' Chapter 7 taċ-Charter tal-Ġnus Magħquda.

Dan x'ifisser?

Jekk kemm-il darba jridu jagħmlu proviso li jekk ma jseħħx jew ma jkunx kif qed jippretendu skont ir-riżoluzzjoni li toħroġ mir-riżoluzzjoni li jridu jagħmlu fil-Ġnus Magħquda, allura jkun hemm id-dritt awtomatiku li jmorru għall-intervent militari.

Kulħadd qed jgħid li r-Russja se taċċetta din ir-riżoluzzjoni.

Nispera li din ma tkunx il-blokk li jkun hemm bejn iż-żewġ naħat għax, jekk kemm-il darba jkun hemm ir-riżoluzzjoni tal-Ġnus Magħquda, sempliċement biss ikun l-obbligu u l-commitment tas-Security Council kollu li jġiegħel lir-régime ta' Assad li jpoġġi l-chemical weapons li għandu taħt kontroll immedjat tal-Ġnus Magħquda, u li dan eventwalment jiġi distrutt fi żmien qasir imma raġjonevoli.

Jekk kemm-il darba jkun hemm din id-djalettika jekk humiex se jaċċettaw il-proviso Franċiż li jdaħħlu Chapter 7 fl-istorja kollha, naħseb li hemmhekk se jkollna l-problemi.

Sa dalgħodu kienu għaddejjin diskussjonijiet informali bejn il-pajjiżi ħalli jaraw jekk immorrux quddiem is-Security Council bi proposta li tkun aċċettata minn kulħadd.

Is-sitwazzjoni hija dik bħalissa imma, kif diġà għedt, qed tisvolġi minn mument għall-ieħor.

Il-players prinċipali huma r-Russja, l-Amerika, Franza – l-Ingiltera qiegħda kważi barra mill-istorja kollha – u, fir-rigward tal-Unjoni Ewropea hemm il-pożizzjoni ta' Catherine Ashton li semmejt fid-dikjarazzjoni.

Il-maġġoranza mhux qed tara li għandu jkun hemm attakk militari għax din mhijiex is-soluzzjoni.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, kif qal sewwa l-Ministru, il-fatt li qed ikun hemm aċċettazzjoni li hemm maħżen ta' armi kimiċi hija xi ħaġa gravi għax m'għandux ikun hemm pajjiż li għandu armi kimiċi għad-dispożizzjoni tiegħu in vista tat-trattati kollha internazzjonali li għandna.

Issa, il-fatt li daħlu f'dan il-mekkaniżmu, kif qal ġustament fil-bidu l-Ministru, għandu jkun hemm il-konsegwenza li l-International Criminal Court jidħol fix-xenarju.

Irridu naraw għandux ikun hemm ftit aktar pressjoni fuq din il-linja, jiġifieri, mhux biss fuq ir-régime ta' Assad li qed jagħti raġun lil diversi pajjiżi li kienu qed jgħidu li sar dan l-attakk, imma issa hemm ammissjoni ċara, u allura hemm l-imbekkata ċara, li dan effettivament ġie użat.

Naħseb li, jekk kemm-il darba tibqa' din il-linja internazzjonali li ma jkunx hemm intervent militari li fih 'il fuq u 'l isfel tiegħu, almenu jkun hemm ħruġ ta' ordni mill-International Criminal Court kontra Assad innifsu, jew kontra l-membri tar-régime militari tiegħu li għamlu użu minn dawn l-armi kimiċi.

Għandu jkun hemm talba formali mill-International Criminal Court.

Malta hija firmatarja tal-International Criminal Court u forsi tkun xi ħaġa tajba li wieħed jassenja tali investigazzjoni lill-International Criminal Court li bħalissa għadha għaddejja wkoll fuq il-kwestjoni Kenja.

Niftakar li matul il-gwerra ċivili Libjana kellna talbiet mill-International Criminal Court biex jibdew proċeduri ta' investigazzjonijiet.

Naħseb li f'din il-Qorti hemm aktar affermazzjoni tar-rule of law u, fl-istess ħin, ikun ċar li dawn l-affarijiet m'għandhomx isiru u għandu jkun hemm hemm xi forma ta' sanzjoni.

Żgur li hemm affarijiet li wieħed jista' jmexxi 'l quddiem dwarhom.

Dan huwa s-suġġeriment tiegħi u issa nħalli f'idejn il-Ministru.

GEORGE VELLA: Li wieħed ikollu l-armi kimiċi mhijiex kawża li twasslu quddiem l-International Criminal Court, imma li użahom jew ipprova jużahom hija kwestjoni oħra.

L-argument qiegħed hawn: ir-Russi kienu qegħdin jgħidu li hemm dan il-qbil mar-régime ta' Assad, imma qatt mhu se jammettu li dak ġie użat mir-régime ta' Assad, jiġifieri għad għandek din il-problema għaddejja.

Naqbel mal-Onor.

Mifsud Bonnici li, jekk ikun hemm xhieda rrefutabbli, jiġifieri mija fil-mija, li dan ġie minn hemmhekk, kif diġà għedt, aħna wasalna li ngħidu li din il-verżjoni hija aktar plawsibbli u probabbli.

L-ewwel nett, aħna niddependu fuq l-intelliġenza tal-pajjiżi l-kbar, bħalma hi r-Russja, Franza, l-Ingilterra u l-Istati Uniti tal-Amerika, u meta John Kerry għamel dikjarazzjoni ta' erba' faċċati u beda jagħmel l-argumentazzjoni għaliex l-attakki ħarġu minn hemmhekk minħabba s-satellite imaging u ħaġa jew oħra, ikollok tibda taċċetta ċerti fatti li ma tistax tmerihom.

Għalhekk, ma tistax tasal biex tgħid mela żgur ħarġu minn hemmhekk.

L-Onor.

Mifsud Bonnici huwa persuna legali, u jgħallimni li ma tistax tkun mija fil-mija ċert.

L-għajta biex jiġu quddiem l-International Criminal Court issir meta jkollok xhieda rrefutabbli dwar l-attur ta' dak li ġara.

Forsi wieħed jgħidli: Jekk għandu l-armi kimiċi, x'iżommhom jagħmel dan?

Imma dan bħal meta nżomm pakkett sigaretti fuqi u ma npejjipx.

Kif għedt, jien m'iniex persuna legali, u għalhekk mhux se nargumenta dwar dan.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Ministru, id-distinzjoni li qed nipprova nagħmel hija li l-International Criminal Court għandu jibda jinvestiga biex jara l-affarijiet, għax hemm proċess ta' kif tistabbilixxi l-prova.

Għalhekk, nissuġġerixxu lill-Gvern li jeħodha inkonsiderazzjoni bħala parti mil-linja tiegħu li l-International Criminal Court jibda dan il-proċess ta' investigazzjoni.

M'iniex mija fil-mija ċert dwar jekk wieħed ikollu armi kimiċi hijiex xi ħaġa li hija sanzjonabbli.

Il-Ministru għandu raġun fir-rigward ta' sa liema livell hija sanzjonabbli, jiġifieri jekk hijiex kwestjoni ta' ksur tad-dritt tal-Konvenzjoni ta' Ġinevra jew inkella hijiex materja li tista' teħodha fuq livell ta' attentat għar-rigward tal-ksur ta' diversi dispożizzjonijiet li hemm fuq l-International Criminal Court.

Naħseb li bid-dikjarazzjonijiet Russi li qed jgħidu li hemm dawn l-armi nukleari, hemm bżonn li jkun hemm dan il-kontroll u sussegwentament id-distruzzjoni tagħhom; għalhekk, ta' min jibda dan il-proċess ta' investigazzjoni.

GEORGE VELLA: Il-Konvenzjoni m'għandhiex is-saħħa tal-enforcement biex, jekk ikun hemm ksur tal-Konvenzjoni, ikollok id-dritt li timponi sanzjonijiet u miżuri militari.

Li forsi ma enfasizzajtx kemm fit-taħdidiet li kellna, kif ukoll fid-dikjarazzjoni tal-11-il membru tal-G20, huwa l-fatt ta' responsabilizzazzjoni tal-United Nations Security Council li parti mix-xogħol tiegħu huwa li jindaga li dawn l-allegazzjonijiet jiġu pprovati u allura minn hemmhekk toħroġ ir-responsabilità piena għall-fatti li jiġu stabbiliti.

Nifhem illi kieku kellna provi rrefutabbli, mhemm xejn ħażin li wieħed jibda l-proċess, imma ma jistax jibdieh pajjiż li m'għandux il-fatti f'idejh bħalma għandhom pajjiżi kbar.

Proprju għalhekk qed nagħmlu rikors għall-United Nations Security Council biex jerfa' r-responsabilitajiet tiegħu, jiġifieri qegħdin nirresponsabbilizzawh ħalli ma jdawwarx wiċċu n-naħa l-oħra.

Il-fatt li ma nistgħux naqblu fuq azzjoni militari ma jfissirx li ma nistgħux naqblu fuq affarijiet oħrajn.

Is-Security Council għandu r-responsabilitajiet tiegħu li jrid jerfagħhom.

MARLENE FARRUGIA: Ir-Russja hija wieħed mill-pajjiżi li qed timblokka, meta issa hemm ammissjoni ċara li s-Sirja mhux biss għandhom il-chemical weapons, imma weapons arsenal.

Jien nistaqsi: Kif jista' l-United Nations Security Council iżomm id-dinjità tiegħu quddiem il-komunità internazzjonali jekk qed jaċċetta li pajjiż bħar-Russja, li hija l-ikbar alleat li għandha s-Sirja, u li hija konxja li għandhom il-chemical weapons arsenal, qed iżomm milli jittieħdu passi biex jipproteġu lil dawk in-nies li potenzjalment jistgħu jmutu?

Hawnhekk, għalija, il-United Nations Security Council tilef id-dinjità tiegħu.

GEORGE VELLA: Dan joħloq l-argument li qam anke waqt id-diskussjonijiet dwar x'hemm differenti milli tarbija tmutlek iggassjata bis-sarin gas jew tmut b'bullet?

Li jkollok 200,000 ruħ li nqatlu bil-bullets ma jimpurtax, imma għax inqatlu bil-kimika tqum l-għagħa.

Hemm argumenti minħabba konvenzjonijiet, l-istorja u l-konnotazzjonijiet li hemm mal-użu tal-gass kimiku, jiġifieri hemm ċerta – jiddispjaċini se nuża l-kelma – ipokrezija.

Se niċċaqlaq issa għax mietu 1,400 ruħ bil-gass, imma li mietu 200,000 ruħ qisu ma ġara xejn!

Sfortunatament, din hija l-logħba politika li ilna naraw żmien twil.

Nafu li hemm riżoluzzjonijiet oħrajn tal-Ġnus Magħquda li ġew maqbula 40, 50 u anke 60 sena ilu u li lanqas ġew imposti għax dejjem ikollok lil xi ħadd li jagħmel veto.

Dan huwa l-mod kif jaħdem is-Security Council.

Għalhekk, hemm dan id-drive biex il-mod ta' kif jaħdmu l-Ġnus Magħquda u s-Security Council jiġu mibdula u aġġornati, għax qegħdin nitkellmu fuq sistemi li ġejjin miż-żmien ta' wara l-Gwerra eżatt fejn ċerti pajjiżi għandhom ċerta saħħa u oħrajn m'għandhomx.

Dan iwassal għal din is-sitwazzjoni redikola – kif qed tgħid ġustament l-Onor.

Farrugia, u naqbel magħha – imma sfortunatament ma tistax tagħmel mod ieħor.

THE CHAIRMAN: Naħseb li nistgħu nagħmlu winding up fuq dan is-suġġett.

Qed ngħidu li l-Kumitat qed jaqbel mal-pożizzjoni tal-Gvern li, għalkemm nikkundannaw b'mod mill-aktar qawwi l-armi kimiċi u l-użu tal-armi kimiċi, ma nistgħux inkunu selettivi fil-kundanna tagħna ta' kif imutu n-nies, u allura ma nistgħux nirrispondu jew nagħtu l-kunsens tagħna li jkun hemm response militari għall-użu tal-armi kimiċi.

GEORGE VELLA: X'tista' tagħmel aktar milli tikkundanna?

Aħna m'aħniex super power li nistgħu nużaw il-politika tagħna biex nirranġaw sitwazzjoni de facto.

Bħala pajjiż membru tal-komunità internazzjonali u tal-Ġnus Magħquda, l-aktar li nistgħu nagħmlu huwa li nikkundannaw, nippontaw subgħajna, nitolbu l-protezzjoni u nesiġu li min għandu responsabilità jrid jerfagħha.

Imma aktar minn hekk ma nistgħu nagħmlu.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjakom.

Naħseb li t-tieni punt dwar il-laqgħa ta' Vilnius iddiskutejnieh ukoll.

Qed isir ħafna ħin, forsi l-Ministru jista' jallaċċja fuq il-meeting li ġej tas-Somalja, ħalli mbagħad inkunu nistgħu nagħlqu.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Forsi l-Ministru jkun jista' jagħaqqad iż-żewġ items f'daqqa.

GEORGE VELLA: Sur President, li jkollok lil John Kerry quddiemek u tagħmel tliet sigħat tisimgħu jitkellem, mhijiex okkażjoni tas-soltu.

Fil-fatt, ninforma lill-Kumitat li John Kerry għamel ħafna ħin jitkellem fuq il-Middle East Peace Process li lilna jinteressana għax huwa kruċjali fil-Lvant Nofsani.

Fil-qosor, irrid ngħid li diġà kelli okkażjoni li nitkellem ma' John Kerry anke permezz ta' video conferencing qabel ma ltqajna personalment, u huwa qed ikun pożittiv ħafna fis-sens li qed tingħata l-impressjoni li l-affarijiet jinsabu mexjin.

Kerry qed isemmi s-sagrifiċċju li qed jagħmel Il-President Palestinjan Abbas u s-sagrifiċċju li qed jagħmel il-Prim Ministru Israeljan Netanyahu.

Hemm żewġ affarijiet li huma differenti mis-soltu: l-ewwel nett, Kerry irrepeta li huwa ma marx biex jaħlu ż-żmien jiddiskutu s-settlements għax qal li kieku għamel hekk kienu jispiċċaw bħal m'għamel George J Mitchell, fejn għamlu tliet snin ipaċpċu bla ma waslu mkien.

Huwa qed jadotta l-approach li jitkellmu dwar il-borders għax, meta taqbel fuq il-borders, awtomatikament tkun solvejt il-problema tas-settlements, għax min hu ġewwa ġewwa u min hu barra barra.

It-tieni, dwar l-akkuża li s-settlements baqgħu għaddejjin, hu qed jikkontendi li Netanyahu għandu pressjoni tremenda minn ġewwa, minn ċertu Uril Ariel li huwa nkarigat mis-settlements u li ma jemminx li m'għandhomx jieqfu s-settlements f'dawn il-partijiet okkupati, imma qed jipprova jbellgħalhom l-idea li, bi bniedem bħal Abbas, fi tmien snin ma mietx suldat wieħed Iżraelita mit-terroriżmu Palestinjan.

Kerry qal li jekk nitilfu din l-okkażjoni, mhu se nsibuha qatt aktar.

Il-fergħa l-oħra li qed jaħdem bis-serjetà fuqha huwa l-konċett ta' economic development għall-Middle East, li darba kien semmieh ukoll Shimon Peres.

Fil-fatt, huwa għamel eloġju għax hemmhekk għandek cultural heritage, potenzjal ta' nies intelliġenti u teknoloġija fost l-oħrajn, jiġifieri dan kollu jista' jitħallat mar-riżorsi tal-art li huma kbar.

Meta konna tkellimna permezz ta' video conferencing l-aħħar darba, kien qal li qabbdu team ta' esperti – fosthom nies bħalma huwa s-CEO tal-Coca Cola McKinsey - biex jagħmel rapport fuq l-economic prospects tal-Middle East.

Huwa qal li din hija xi ħaġa parallel mad-diskussjonijiet li għaddejjin bħalissa.

Qal ukoll li, pereżempju, biex jipprovaw irattbu n-nies ta' Gaza, għamlu mezz biex ikun assigurat ammont ikbar ta' ilma li jissupplixxi lil Gaza – bħalma tafu, waħda mill-problemi hemmhekk hija l-iskarsezza tal-ilma.

Huma kkonvinċew ukoll lill-Iżraeliti biex ma tantx jissikkaw fuq il-border controls biex ikunu jistgħu jdaħħlu l-building materials ħalli Gaza tieħu l-avvjament tagħha.

Il-punt li għamilt jien, fost affarijiet oħrajn, kien li fid-diskors tiegħu nnotajt li huwa semma kemm hu tajjeb u kemm qed jaħdem Abbas, imma ma qalilniex jekk huwiex se jinvolvi lill-Hamas fl-istorja kollha.

Se nkun onest li Kerry deher qisu miġbud u qal li l-Hamas issa mħarbtin għax tilfu l-appoġġ li kellhom tal-Muslim Brotherhood fl-Eġittu u aktar ma jkun hemm żvilupp ekonomiku, aktar qed isiru mhux popolari.

To be fair, jien m'iniex sodisfatt bil-fatt li ma tinvolvihomx fid-diskussjonijiet, anzi għedtlu wkoll li, jekk hemm bżonn, ninvolvu anke lill-Hezbollah ħalli wieħed ikun jaf x'inhu għaddej.

Rigward il-konferenza li ġejja tas-Somalja, din hija waħda mill-konferenzi li l-Unjoni Ewropea qed tagħmel ħafna enfasi fuqha għar-raġuni li fl-EU Policy għall-Afrika għandek is-Central Africa fejn għandek il-Kongo, imma mbagħad għandek is-Somalja li kienet stat fallut u llum il-ġurnata, bħalma tafu, l-Unjoni Ewropea investiet ħafna biex tipprova tagħmel institution-building f'dan il-pajjiż.

Ma ninsewx li s-Somalja hija maqsuma fi tliet partijiet: il-biċċa t'isfel, is-Somaliland u l-Puntland.

Somaliland u Puntland jinsabu fi stat mhux ħażin, imma l-parti fis-Somalja fejn għandek il-kapitali Mogadishu għadha no man's land.

Hemm Gvern li qed jgħid li għandu kontroll ta' din iż-żona, imma mbagħad hemm l-Al Shabaab li qegħdin kontinwament jisplodu 'l hemm u 'l hawn, kif anke rajna f'dawn l-aħħar ġranet.

L-Unjoni Ewropea investiet ħafna f'missjonijiet ta' border control u anke biex tissorvelja l-piraterija li kien hemm max-xtut tal-Horn of Africa li, sa ċertu punt, dan ta ċerti riżutlati.

Bħala Maltin aħna ninsabu involuti, flimkien mad-Daniżi, fuq vapuri ħalli jagħmlu dan it-tip ta' kontroll.

Din il-konferenza qed issir ħalli wieħed jitkellem fuq x'hemm bżonn isir bħala institution-building ħalli nagħtu ċertu appoġġ lis-Somalja.

Se jkun hemm ukoll Pledging Conference, fejn aħna, mill-ftit li għandna, se noffru €50,000 kull sena għal tliet snin.

Din hija a pittance komparata ma' pajjiżi oħrajn, imma għalina tfisser li għall-inqas se nkunu qegħdin nagħmlu l-kontribut tagħna.

L-iskop huwa li, l-ewwel nett, wieħed iwassal il-messaġġ li Europe cares.

It-tieni, għalina din għandha importanza kbira għax, meta nirrealizzaw li għandek is-Somalja, apparti l-Etjopja u l-Eritrea, li through is-Sudan u l-Eġittu jiġu mal-fruntiera tal-Libja, minn hemmhekk qed jaslulna terz tal-immigranti illegali kollha tagħna.

F'dawn l-aħħar snin, terz tal-immigranti illegali li ġew pajjiżna kienu kollha Somali.

Proprju għalhekk huwa importanti li aħna jkollna preżenza f'din il-konferenza.

Jiddispjaċini ngħid li ħafna pajjiżi mhux se jibagħtu l-Ministri għall-Affarijiet Barranin, imma se jibagħtu lill-funzjonarji.

Għalina aktar ma naraw il-pajjiż jissaħħaħ demokratikament, u inqas ma jkollok fatturi li jkeċċu lin-nies mill-pajjiż, aktar se mmorru tajjeb.

Barra minn hekk, dan jorbot ħafna mal-missjoni li għandha l-Unjoni Ewropea fl-Afrika, anke ġewwa l-Libja, magħrufa bħala EUBAM, li hija l-EU Border Assistance Mission.

L-Unjoni Ewropea għandha programmi biex tgħin ħalli jissaħħu l-fruntieri.

Ma ninsewx li meta kien hawn President Van Rompuy hawn Malta, aħna rnexxielna nġibu d-Deputat Prim Ministru Libjan Bir Rahman malajr hawn Malta fejn tkellmu bejniethom u d-diskors kien jikkomprendi proprju l-għajnuna li qegħdin jistennew il-Libjani mingħand l-Ewropa ħalli jsaħħu l-fruntieri tagħhom.

Aħna m'għandniex refuġjati irregolari Libjani, imma għandna dawk ir-refuġjati irregolari miċ-Chad, min-Niġer, mill- Mali, mill-Etjopja u l-aktar mis-Somalja li qegħdin jidħlu fil-Libja biex joħorġu min-naħa l-oħra.

Il-Libjan m'għandu l-ebda interess li jagħlaq il-fruntiera tal-baħar għax jibqa' kollox f'pajjiżu.

Għall-kuntrarju, huwa għandu interess li jsaħħaħ il-fruntieri tal-madwar, ħalli anqas immigranti jidħlu fil-pajjiż.

Għalhekk, l-għajnuna tal-Ewropa hija importanti ħafna.

Dan japplika wkoll għas-Somalja fejn illum il-ġurnata qed isir institution-building u democratisation, u qed ikollhom għajnuna finanzjarja ħalli jkunu jistgħu jħajru foreign direct investment u, fl-istess ħin, ikun hemm il-kontroll ħalli dawn l-immigranti ma jibqgħux sejrin kullimkien.

Fir-rigward tal-piraterija, hemm żewġ programmi tal-Unjoni Ewropea u aħna jimpurtana ħafna kif se jiżvolġu l-affarijiet.

Dan ma jfissirx li se mmorru għal din il-konferenza u se nsolvu l-problema.

Illum fl-Afrika ta' Fuq għandek t-terroriżmu internazzjonali, speċjalment fejn għandek il-Muslim Brotherhood u l-estremisti bħal al-Nusra u Al-Qaeda, li qegħdin kullimkien.

Sfortunatament, ngħid ukoll li hemm pajjiżi, anke pajjiżi tal-Golf, li għandhom interess li jissovvenzjonaw l-inkwiet fil-pajjiżi.

Ma nistax nifhem ir-raġuni għal dan, imma nafu li din is-sitwazzjoni hija reali.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, qed nieħu pjaċir nisma' li l-Ministru se jmur għal din il-laqgħa tas-Somalja.

GEORGE VELLA: Se mmur Brussell mhux is-Somalja.

Importanti li ma nagħtux din l-impressjoni żbaljata.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, bħala Oppożizzjoni, nixtieq nagħmel aktar pressjoni fuq il-Gvern, għax aħna nafu li s-Somalja hija determinanti biex tnaqqas ħafna mill-immigration flows fejn qed ikun hemm sfruttament enormi minn organizzazzjonijiet kriminali.

Ilna nsegwu din is-sitwazzjoni fejn għandek massa kbira ta' persuni Somali li jiġu Malta li jingħataw rikonoxximent ta' status ta' protezzjoni.

Forsi jista' jagħti l-każ li l-pakkett li l-Gvern Matli se jagħmel ikun ftit aktar multidixxiplinarju, b'aktar ministeri involuti minflok ma jkun sempliċement ħlas ta' ammont ta' flus.

Nafu d-diffikultajiet li jeżistu, imma li tagħti €50,000 bħala ġest simboliku mhuwiex biżżejjed meta nafu bl-ammont ta' persuni li qegħdin jiġu minn dak il-pajjiż lejn pajjiżna.

Forsi hemm il-possibilità li wieħed jgħin aktar.

Il-Gvern li hemm, b'xi mod jew ieħor, irnexxilu jagħmel xi forma ta' survival.

Fatt determinanti kien meta, madwar sentejn ilu, ma baqax aktar Mogadishu u al Shabaab.

Issa hemm diversi żoni fis-Somalja, anke fil-belt kapitali, fejn qed isir żvilupp bil-mod u għandek return ukoll ta' ħafna gradwati Somali mill-Amerika u minn pajjiżi oħrajn li qed jerġgħu jipprovaw iqabbdu l-ekonomija tal-pajjiż.

Għalhekk, bħala pajjiż irridu naraw jekk kemm-il darba huwiex aħjar li nagħmlu aktar pressjoni fuq l-Unjoni Ewropea għal cash payments, għal aktar għajnuna, jew li jkun hemm approach mal-Organizzazzjoni Palestinjana li qed issir mill-Unjoni Ewropea.

It-tieni nett, li pajjiżna jidħol jagħmel pressjoni aktar qawwija biex numru ta' persuni li ġejjin mis-Somalja lejn pajjiżna u li jew għadhom Malta, jew iċċaqilqu f'pajjiżi oħrajn, jaraw il-possibilità li jerġgħu jmorru lura f'pajjiżhom, għax hemm partijiet mill-pajjiż li huma stabbli.

Forsi dan huwa argument li diġà ġie diskuss, imma jien inħajjar lill-Ministru jagħmel aktar enfasi dwar dan il-punt għax nafu bl-istabbilità tal-parti ta' fuq tas-Somalja.

Proprju għalhekk irridu naraw jekk għandniex nagħmlu aktar interaction sabiex titkabbar is-sigurtà ta' dak il-post biex jaċċettaw li jiġu ritornati persuni li huma mis-Somalja tal-parti t'isfel u jgħinuhom biex ikabbru l-kummerċ u n-negozju tagħhom.

It's a long shot, imma nixtieq nirrimarka lill-Ministru li għalina huwa ta' prijorità kbira li l-Gvern jagħti importanza għall-istabbilità fis-Somalja għax b'hekk taqta' ħafna mill-isfruttament li qed isir u mid-diversi persuni li jitilfu ħajjithom meta jitilgħu mid-deżert u jispiċċaw fil-baħar.

GEORGE VELLA: Naqbel miegħek mija fil-mija, imma mhux daqshekk faċli tgħid lil individwu li għadu kif wasal hawnhekk biex jirritorna lura.

Bħalma taf, hemm il-voluntary return u l-forced return.

Forced return lejn pajjiż li għadu mhux sod demokratikament ma tistax issir, filwaqt li ħafna ma jaċċettawx voluntary return.

Forsi wieħed jista' jgħid li Somalu ma jmurx is-Somalja, imma jmur Somaliland: imma, bħalma taf, dawn ġeneralment jappartjenu lil ċerti tribujiet u drawwiet differenti, u għalih Somaliland u s-Somalja huma differenti daqskemm għalija huma differenti Malta u l-Amerika, jiġifieri hemm dik il-mentalità li diffiċli tbiddilha.

Il-bqija naqbel miegħek li nagħtu l-kontribut tagħna kull fejn nistgħu.

Jien kont se nżid ukoll li, jekk hemm bżonn, inkunu nistgħu noffru scholarships, bħal mhuma fil-MEDAC jew f'postijiet oħrajn, biex ngħinuhom b'dak il-mod.

Dan huwa proċess fejn wieħed qed jara x'jista' jsir.

Għalhekk, aħna għandna dan l-interess li nipparteċipaw f'din il-Konferenza li, wara kollox, jisimha New Deal for Somalia, jiġifieri se naraw kif nistgħu nittrattaw din ir-realtà b'mod differenti.

THE CHAIRMAN: Ministru, nirringrazzjak ħafna tal-ħin, tal-kummenti u tal-mod kif aġġornajtna dwar ċerti deċiżjonijiet li qed jieħu l-Ministeru.

Napprezzaw ħafna li mhux biss tirrapporta dak li kollu li jkun sar, imma, bħal fil-każ tal-meeting li se jsir il-ġimgħa d-dieħla fi Brussell, tiddiskuti magħna qabel ma jsir il-meeting.

Nipproponi li naġġornaw din il-laqgħa hawnhekk.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, il-Membri qed isibu diffikultà biex ikunu jistgħu jattendu għal dan il-Kumitat.

Jekk nistgħu niftehmu ftit, forsi nkunu nistgħu nagħmluha aktar faċli għal kulħadd.

THE CHAIRMAN: Illum bilfors kellna nagħmlu l-laqgħa matul dan il-ħin minħabba l-preżenza tal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Ghana.

Il-laqgħa li jmiss se tkun wara li l-Parlament jerġa' jiltaqa' wara l-ferja tas-sajf u tkun filgħaxija.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Jekk jista' jkun, il-laqgħa ssir fit-tard biex il-Membri tal-Kumitat ikunu jistgħu jattendu.

THE CHAIRMAN: Jiddependi, għax dakinhar irridu niltaqgħu mal-Avukat Ġenerali.

Żgur li dejjem se jkun hemm xi ħadd li jsib il-ħin tal-laqgħa ta' inkonvenjent.

Nipprovaw invarjaw ftit, biex forsi nagħtu okkażjoni lil kulħadd jattendi.

GEORGE VELLA: Sur President, nixtieq inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra għall-informazzjoni tal-Membri l-parteċipazzjoni ta' Malta f'dawn il-missjonijiet tal-Common Security and Defence Policy, ħalli nżommkom aġġornati għax inħoss li huwa importanti li wieħed ikun jaf fejn qegħdin il-missjonijiet tagħna barra mill-pajjiż, u kopja tal-Memorandum of Understanding bejn il-missjoni ta' difiża tan-Netherlands u ta' Malta rigward il-kontinġent li hemm fuq in-NAVFOR, u dak li kont qed nitkellem fuqu fis-Somalja.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, żewġ laqgħat ilu konna approvajna questionnaire dwar jekk kemm-il darba konniex iddiskutejna l-applikazzjonijiet ta' numru ta' pajjiżi biex isiru membri tal-Unjoni Ewropea, u minnhom kien irriżulta li konna se niddiskutu l-applikazzjoni tal-Montenegro.

Forsi nistgħu naraw jekk huwiex ta' min itella' pajjiż ieħor mill-applikanti biex niddiskutu fil-laqgħa li jmiss jew f'ta' warajha.

Qed ngħid dan ħalli, meta jiġi questionnaire ieħor, almenu nkunu nistgħu nwieġbu li ddiskutejna.

THE CHAIRMAN: Dak kien questionnaire għax qed isir stħarriġ fost il-parlamenti nazzjonali dwar il-kumitati nazzjonali; fil-fatt dakinhar konna għedna li ddiskutejna l-applikazzjoni tat-Turkija.

Minn dakinhar 'l hawn iddiskutejna tal-Montenegro, u nistgħu nieħdu s-suġġeriment tal-Onor.

Mifsud Bonnici biex 'il quddiem niddiskutu l-applikazzjoni tas-Serbja jew tal-Albanija.

Nirringrazzjakom u naġġornaw.

Fit-3.47 pm, il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu kkomunikati aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees bar