LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 19 ta' Novembru 2013

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:40 p.m.

L-Onor.

Christopher Fearne, President tal-Kumitat, ippresieda.

PREŻENTI: L-Onor Ryan Callus, l-Onor.

Marthese Portelli u l-Onor.

ASSENTI: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 10 li saret fis-6 ta' Novembru, 2013 kienu konfermati.

Ittra ta' invit datata l-15 ta' Novembru 2013 miċ-Chairperson tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Ewropej Ċiprijott għall-laqgħa tal-Presidenti tal-Kumitati dwar l-Affarijiet Ewropej tal-Parlamenti tan-naħa t'isfel tal-Unjoni Ewropea f'Jannar 2014 qabel ma' tinżamm il-laqgħa tal-COSAC li kien imiss: Iċ-Chairman spjega li waqt l-aħħar laqgħa tal-COSAC kienet saret proposta li l-Presidenti tal-Kumitati għall-Affarijiet Ewropej tal-Parlamenti Nazzjonali tal-Istati Membri tan-naħa t'isfel tal-Unjoni Ewropea, jiġifieri, Italja, Franza, Spanja, Greċja, Portugall, Ċipru u Malta, jibdew jiltaqgħu qabel kull laqgħa sabiex jieħdu pożizzjoni komuni fuq kwestjonijiet li jolqtu r-reġjun tan-nofinhar tal-Unjoni Ewropea kif fil-fatt jagħmlu blokki ta' pajjiżi fin-naħa ta' fuq u fil-lvant tal-Ewropa.

Il-Kumitat qabel li ċ-Chairman jattendi dawn it-tip ta' laqgħat.

Ittra mill-President tal-Kumitat Speċjali tal-Parlament Rumen dwar id-Dħul fiż-Żona Schengen fejn qiegħed jintalab l-appoġġ tal-Parlament Malti għad-dħul tar-Rumanija fiż-Żona Schengen, liema ittra ġiet mgħoddija lill-Kumitat mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin fit-8 ta' Novembru 2013: Iċ-Chairman informa lill-Kumitat li skont background note datata l-15 ta' Novembru 2013 tal-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u t-Twettiq tal-Manifest Elettorali, ir-Rumanija kienet teknikament ippreparata biex tissieħeb fiż-Żona Schengen u allura fil-laqgħa tal-Kunsill ta' Diċembru 2013 Malta kienet se tiffavorixxi kunsens sabiex id-dħul tar-Rumanija u l-Bulgarija ma jerġax jiġi pospost.

Il-Kumitat qabel li għandha tintbagħat ittra fejn jintwera appoġġ għad-dħul tar-Rumanija fiż-Żona Schengen filwaqt li tkompli bil-progress li qegħda tagħmel f'dan il-qasam.

Ittra ta' risposta mill-Kummissjoni datata t-12 ta' Novembru 2013 fir-rigward tal-proposta leġislattiva fuq l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (Kumm(2013)534) fejn kien intlaħaq in-numru ta' voti meħtieġ (opinjonijiet motivitati, fosthom, dik tal-Parlament Malti) sabiex il-Kummissjoni tiddeċiedi jekk iżżommx, timmodifikax jew tirtirax din il-proposta.

Ittra datata t-8 ta' Novembru 2013 fejn il-Kummissjoni kkomunikat il-ġustifikazzjonijiet tagħha għall-proposta tagħha dwar aċċess għas-suq għas-servizzi portwali (Kumm(2013)296): Iċ-Chairman fakkar li l-Parlament Malti kien bagħat opinjoni motivita fid-29 ta' Lulju 2013 imma ma kienx intlaħaq in-numru ta' voti meħtieġ biex tiġi riveduta.

Iċ-Chairman informa lill-Membri li fis-7 ta' Novembru 2013 il-Parlament kien bagħat opinjoni motivata dwar miżuri biex jitlesta s-Suq Uniku Ewropew għall-Komunikazzjoni Elettronika (Kumm(2013)627) kif kien irrakkomanda l-Kumitat fil-laqgħa tiegħu tas-6 ta' Novembru 2013 imma ma kienx intlaħaq in-numru ta' voti meħtieġ biex din tiġi riveduta.

DISKUSSJONI SKONT L-ART.

4 (2) TAL-ATT DWAR L-UNJONI EWROPEA FUQ ĦAMES FTEHIM DWAR L-AVJAZZJONI BEJN L-UNJONI EWROPEA U L-ISTATI MEMBRI MAL-KANADA, GEORGIA, ĠORDAN, STATI UNITI TAL-AMERIKA U MOLDOVA LI MALTA SE TIRRATIFIKA.

Il-Kumitat kellu għall-konsiderazzjoni tiegħu dawn id-dokumenti:-

Dok 53 Memorandum tal-Ministeru għat-Trasport u l-Infrastruttura approvat mill-Kabinett fid-9 ta' Lulju 2013 dwar il-ħames ftehim imsemmija hawn taħt;

Dok 54 Ftehim dwar Area Komuni għall-Avjazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri u Georgia, iffirmat fit-2 ta' Diċembru 2010;

Dok 55 Ftehim Ewro-Mediterranju dwar l-Avjazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri u l-Ġordan iffirmat fil-15 ta' Diċembru 2010;

Dok 56 Protokoll biex jemenda l-Ftehim dwar Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Membri u l-Istati Uniti tal-Amerika ffirmat fl-24 ta' Ġunju 2010;

Dok 57 Ftehim dwar Area Komuni għall-Avjazzjoni bejn l-UE u l-Istati Membri u Moldova ffirmat fis-26 ta' Ġunju 2012; u

Dok 58 Ftehim dwar Trasport bl-Ajru bejn l-UE u l-Istati Membri u l-Kanada ffirmat fit-30 ta' Novembru 2009.

Fid-diskussjoni ħadu sehem ukoll is-Sur Joseph Callus, Segretarju Permanenti, u s-Sinj.

Lucienne Meilak, Direttur għall-Affarijiet Ewropej, fil-Ministeru għat-Trasport u l-Infrastruttura.

Il-Kumitat, wara li kkonsidra d-dokumenti li kellu quddiemu, sema' l-ispjegazzjonijiet li taw ir-rappreżentati tal-ministeru kkonċernat u wara li nnota li Malta diġa' ffirmat dawn il-ħames ftehim, ikkonkluda li Malta kellha biss x'tibbenefika minn dawn il-ħames ftehim u għaldaqstant il-Kumitat unanimament qabel mar-ratifika tagħhom.

DISKUSSJONI DWAR JEKK PROPOSTI LEĠISLATTIVI JISSODISFAWX IL-PRINĊIPJU TAS-SUSSIDJARJETÀ

Il-Kumitat ikkonsidra r-rapporti mħejjija mir-research analyst fir-rigward tat-tliet proposti leġislattivi li ġejjin u qabel li fir-rigward tagħhom ma kienx hemm ksur tal-prinċipju tas-sussidjarjetà:-

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 1013/2006 dwar vjeġġi ta' skart (Kumm(2013)516);

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1215/2012 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta' sentenzi f'materji ċivili u kummerċjali (Kumm(2013)554); u

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 718/1999 dwar il-politika ta' kapaċità talflotta tal-Komunità biex tippromwovi t-trasport bil-passaġġi fuq l-ilma interni (Kumm(2013)621).

Il-Kumitat qabel li ż-żewġ proposti leġislattivi li ġejjin għandhom jerġgħu jidhru fuq l-aġenda għal aktar konsiderazzjoni:

Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Deċiżjoni Qafas tal-Kunsill 2004/757/ĠAI tal-25 ta' Ottubru 2004 li tistabbilixxi dispożizzjonijiet minimi dwar l-elementi kostitwenti ta' atti kriminali u ta' pieni fil-qasam tat-traffikar illeċitu ta' drogi, rigward id-definizzjoni ta' droga (Kumm(2013)618); u

Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fuq sustanzi psikoattivi ġodda (Kumm(2013)619).

Fit-8:20 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li kellhom jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru 12

L-Erbgħa, 27 ta' Novembru, 2013

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tavża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 27 ta' Novembru, 2013 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Affarijiet Oħra

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru 12

L-Erbgħa, 27 ta' Novembru, 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 12

L-Erbgħa, 27 ta' Novembru, 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.42 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 11 li saret nhar l-Erbgħa 6 ta' Novembru 2013 ġew konfermati.

VJOLENZA DOMESTIKA - Diskussjoni ma' DR lARA DIMITRIVEC MILL-FONDAZZJONI DRITTIJIET TAN-NISA

THE CHAIRPERSON (Onor. Deborah Schembri): Mela nistgħu nibdew bid-diskussjoni tagħna għal-lum u għalhekk nistieden lil Dr Dimitrivec sabiex tieħu postha madwar il-mejda.

Nixtieq navżak Dotoressa li dawn is-seduti jiġu screened live permezz tal-internet u għalhekk jekk għandek xi oġġezzjoni tista' tgħidilna u aħna nwaqqfu r-recording.

Jekk m'għandekx oġġezzjonijiet nistgħu nibdew bil-laqgħa tagħna.

L-ewwelnett nirringrazzjak talli qiegħda tattendi din il-laqgħa at such short notice imma ovvjament, la sirna nafu bik ma stajniex inħalluk barra!

Nitolbok biex tagħtina preżentazzjoni qasira fuq min qiegħda tirrapreżenta u mbagħad inkunu nistgħu nagħmlulek xi mistoqsijiet.

L-għan ta' dawn id-diskussjonijiet huwa proprju sabiex niddiskutu kif l-istituzzjonijiet Maltin jitrattaw lill-vittmi tal-vjolenza domestika.

Fil-fatt fuq is-suġġett tal-vjolenza domestika smajna naqra mhux ħażin u għandna wkoll xi studji imma issa aktar jinteressana kif jiġu trattati l-vittmi mill-istituzzjonijiet.

Dan il-Gvern qiegħed jipprova jirratifika kemm jista' jkun malajr l-Istanbul Convention u allura, dan il-Kumitat qiegħed jipprova jagħmel ukoll tħejjijiet minħabba dan il-fatt.

DR LARA DIMITRIVEC (Fondazzjoni Drittijiet tan-Nisa): Il-fondazzjoni jisimha Fondazzjoni Drittijiet tan-Nisa u l-għan tagħha huwa biex nipprovdu informazzjoni legali kif ukoll rappreżentazzjoni legali fil-qrati tagħna kemm-il darba jkun hemm każijiet ta' vjolenza domestika, ta' abbuż sesswali u ta' human trafficking.

L-idea ġiet għaliex aħna ħassejna li hemm ħafna nuqqas u anke miżinformazzjoni għal dawn il-vittmi u għalhekk riedna nipprovdulhom l-informazzjoni meħtieġa biex ikunu jafu bid-drittijiet tagħhom u biex ikunu jafu x'se jiġri kemm-il darba jibdew il-proċeduri, x'se jippretendu, x'għandhom jagħmlu u fejn għandhom imorru biex tingħatalhom l-assistenza.

THE CHAIRPERSON: Dwar il-persuni li jiġu għandkom u n-nies li tirrapreżentaw intom, kif ukoll bħala avukata nassumi li fil-Qrati tal-Familja għandek esperjenza wkoll barra mill-fondazzjoni; allura tista' tgħidilna jew turina għallinqas jekk hemmx xi affarijiet li normalment ikollok complaints fuqhom rigward l-istituzzjonijiet?

L-iktar li qegħdin nitkellmu hawnhekk - għalkemm mhux limitati għalhekk biss – huwa fuq il-Pulizija, fuq l-aġenziji bħalma hi l-Appoġġ, ix-shelters, l-isptarijiet, il-policlinics, il-legal aid, eċċ. Tista' tgħidilna xi ħaġa fuqhom jekk jogħġbok?

DR LARA DIMITRIVEC: Ħalli nibda bil-pulizija.

Jiġuni ħafna u ħafna complaints min-naħa tal-vittmi fuq kif jiġu trattati mill-Pulizija u fuq kif jiddaħħlu r-rapporti tagħhom.

Fuq l-għassa jekk inti sejra tagħmel rapport fuq abbuż sesswali jew minħabba li ġejt vjolentata mir-raġel, il-fatt li x'ħin tidħol ġol-għassa kulma għandek bank bin-nies deħlin u ħerġin, żgur li ma jagħtikx dik il-privatezza li għandek bżonn.

Jien mort għax kien hemm ċerti każijiet fejn kelli mmur personalment ma' klijent.

Anke meta jidħol rapport jgħidulek; "allright… iva, eħe, ġralek hekk?

Mela stenna ftit ħa nara fis-sistema."

Jidher li għandhom lista ta' tipi differenti ta' vjolenza domestika u inti trid tagħżel waħda!

Il-pulizija jistaqsik jekk kellekx vjolenza fiżika, emozzjonali, psikoloġika jew verbali.

U inti trid tagħżel waħda!

X'jiġifieri rrid nagħżel waħda?

Meta nitkellmu fuq vjolenza domestika x'aktarx li tkun ġejt ivvjolentata fiżikament, żgur emozzjonalment u anke psikoloġikament.

U kważi dejjem verbalment!

Anke bil-mod ta' kif qegħdin jidħlu r-rapporti, kemm-il darba nisimgħu ċerti lmenti mill-vittmi, fosthom li jmorru l-għassa u min ikun bix-shift dak il-ħin jgħidilhom; "u iva, mhux għax qed tisseparaw bħalissa!

Issa jgħaddilu!".

Jew inkella; "dak għax qam b'burdata ħażina, erġa' mur id-dar.

Mhux aħjar tipprova tgħaqqad il-familja.".

Dawn il-kummenti huma assolutament inaċettabbli!

U hawn nuqqas ta' sensittività f'dawn il-każijiet.

Anke kien hemm xi klijenti li marru diversi drabi jagħmlu rapporti u kellna nintervjenu aħna b'mod iktar aggressiv, partikolarment f'każijiet ta' stalking.

Ħa nsemmi każ wieħed tal-eks raġel ta' klijenta.

Dan l-ammont ta' telefonati kontinwi li kien jagħmel kien iġennek!

Dan kien jagħmel iktar minn 60 telefonata f'minuta!

Aħseb u ara ġurnata sħiħa kontinwament iċempel fuq il-post tax-xogħol u saħansitra jammetti li qed jieħu r-ritratti minn ġol-letter box tar-residenza tagħha!

U jsuq warajha b'mod kontinwu.

Dan kien stalking b'mod aggressiv ħafna.

Imbagħad isir ir-rapport u l-pulizija jgħid lill-vittma; "u iva, bħalissa qiegħed b'dik il-burdata."!

Again din hija inaċċettabbli!

L-istalking għandu jiġi rikonoxxut ukoll bħala att ta' vjolenza domestika.

Fuq il-pulizija hemm ħafna xi tgħid imma naf li limitati bil-ħin u għalhekk se ndur fuq affarijiet oħra.

Dan is-servizz għandu jidħol awtomatikament f'każ ta' vjolenza domestika, partikolarment meta l-vittma trid tiġi rappreżentata fil-qrati kriminali, fejn inti bħala xhud ma tikkwalifikax għall-għajnuna legali għal kuntrarju tal-akkużat, fejn dan għandu d-dritt tal-għajnuna legali.

Mhux l-istess ħaġa nistgħu ngħidu għall-vittma.

Diġa' huwa pass enormi l-fatt li l-vittma marret tagħmel ir-rapport tagħha!

Mela din għamlet ir-rapport u spiċċat tistenna x-xhur.

Din ukoll hija problema oħra li trid tiġi indirizzata; li meta jidħol rapport qed idumu tlieta, erba' u anke sitt xhur sabiex jitressqu l-Qorti.

Li l-vittma tkun daħlet fl-ambjent tal-Qorti għaliha diġa' huwa intimidanti; fejn tkun qiegħda ġo kamra mal-istess persuna li tkun ivvjolentatha u jkollha tixhed quddiemu f'dak l-ambjent tal-awla tal-Qorti.

Apparti minn hekk lanqas biss ikollha lil xi ħadd biex jiggwidaha u forsi jagħmel il-mistoqsijiet kemm-il darba l-akkużat jitla' biex jixhed.

THE CHAIRPERSON: Skużani ftit għax nixtieq nenfasizza l-punt għal min qiegħed jismagħna u mhuwiex daqshekk midħla tal-liġi; hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq meta l-vittma – inti għedtha wkoll – tkun xhud u mhux meta tkun hi l-vittma u attwalment għandha bżonn lill-pulizija f'dak l-istadju li tkun marret tagħmel ir-rapport.

Kien hemm rapporti fil-gazzetta dwar dan - u għalhekk xtaqt nenfasizza fuqha - u ma ġietx magħmulha distinzjoni għal dak li aħna nsibuh bħala l-parte civile.… U allura kien hemm min ċempilli għax ħaseb li mhux se jibqa' jiġi rappreżentat.

Tista' tkompli.

Grazzi.

DR LARA DIMITRIVEC: Dejjem nikkjarifika li hawnhekk qed nitkellmu fuq każijiet kriminali u mhux fuq każijiet ċivili jew fuq każijiet ta' separazzjoni fil-Qorti tal-Familja.

Imma anke hemmhekk hemm xi ngħidu.

Kemm-il darba persuna applikat – dejjem qegħdin nitkellmu f'ambitu ta' vjolenza domestika – għall-għajnuna legali dawn qed isibu li biex jiġu appuntati avukat tal-għajnuna legali qed idumu l-ġimgħat.

Ġieli għadda għall-widnejja li dan idum bejn wieħed u ieħor erba' jew ħames ġimgħat biex jiġi appuntat.

Anke kemm-il darba jingħata avukat tal-għajnuna legali qed isibuha diffiċli wkoll sabiex jagħmlu kuntatt mal-avukat.

U jħossu li hemm nuqqas ta' sensittività għall-każ partikoli tagħhom jew inkella saħansitra lanqas jitla' l-avukat meta jkollhom il-Qorti u l-vittma jkollha tidher mingħajr l-avukat.

Din hija problema kbira speċjalment meta jkunu fi proċeduri ta' medjazzjoni; fejn inti qiegħda f'kamra żgħira mal-aggressur u wisq probabli mal-avukat tiegħu, u li dawn ikunu kollha ppreparati mentri inti, bħala vittma, issib ruħek f'dak l-ambjent fejn qed tħoss li kulħadd qiegħed jaqbeż fuqek!

Jien ukoll nappella sabiex ladarba japplikaw għall-għajnuna legali, din tingħata b'mod awtomatiku u kemm jista' jkun malajr u li tittieħed bis-serjetà daqs li kieku kien kwalunkwe klijent ieħor.

Kont qiegħda nsemmi x-xhieda, partikolarment f'dawk il-każijiet kriminali u fuq is-sistema tal-video conferencing.

Jiena naħseb li kemm jista' jkun, jekk kemm-il darba l-vittma jkollha tixhed f'każijiet kriminali, għandu jintuża l-video conferencing.

Din hija sistema li diġa' qiegħda in place u għalhekk għandha tintuża.

Din mhijiex xi ħaġa li għandek tistaqsi għaliha, anzi pjuttost għandha tkun bil-kontra; il-parti għandha tagħżel jekk hijiex se tixhed bil-video conferencing jew le.

U f'dawk il-każijiet fejn minħabba l-investigazzjonijiet li jkunu saru u jkun hemm biżżejjed provi biex il-vittma ma tixhidx, allura din m'għandhiex tiġi mġiegħla tixhed.

Il-liġi tagħna bħalissa ssemmi każijiet partikolari bħal pereżempju l-mara tista' ma tixhidx kontra r-raġel.

Issa meta qed nitkellmu fuq vjolenza domestika m'aħniex qed nitkellmu biss fuq koppji miżżewġin imma hemm ukoll każijiet fejn persuna jkollha relazzjoni intima ma' persuna oħra u jkollok il-vjolenza domestika.

F'dak il-każ ma tistax ...

THE CHAIRPERSON: Ħalli nistaqsik mistoqsija.

Mill-esperjenza tiegħek, meta jkollok każijiet ta' vjolenza domestika u x-xhud l-aktar importanti li hija l-vittma se tħalliha barra mill-equation ma taħsibx li qed ikun hemm nuqqas gravi tal-iktar prova skjaċċanti kontra l-imputat?

Kif se ssolviha din jekk il-vittma mhux se tixhed?

DR LARA DIMITRIVEC: Skont l-investigazzjonijiet li jkunu saru dejjem għandek il-provi u l-każ.

Wieħed irid jara dak dejjem.

Jekk għas-saħħa tal-argument qed ngħidu li kien hemm vjolenza domestika fis-sens ta' stalking qawwi, kif semmejt aktar qabel permezz tat-telephone jew forsi permezz ta' xi ritratti jew screen shots tat-triq jew saħansitra kien hemm xi aggressjoni fiżika, allura għandek iċ-ċertifikat mediku, naħseb li f'dak il-każ diġa' għandek ħafna fuqiex tmexxi.

Forsi jista' jiġi suġġerit ukoll li l-vittma tkun diġa' tat ix-xhieda tagħha minn qabel, jiġifieri x-xhieda tagħha tkun diġa' ġiet recorded minn qabel.

Imbagħad il-kontro-eżami jekk xejn isir - għaliex nifhem li hemm id-dritt tal-kontro-eżami - bil-video conferencing.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jekk qiegħda nifhmek sew li qiegħda tissuġġerixxi inti huwa li jitnaqqas il-konfront fil-Qorti bejn il-vittma u l-perpetrator fl-istess ħin.

DR LARA DIMITRIVEC: Iva għax f'dak l-ambjent il-perpetrator jista' jagħmel ħafna u ħafna ħsara fuq il-vittma.

F'dan il-kuntest ukoll aħna qegħdin nissuġġerixxu li kemm jista' jkun il-vittma u l-perpetrator ma jinżammux fl-istess waiting room imma jkunu separati.

Dan għaliex f'dawn il-każijiet naħseb li ssir ħafna pressjoni fuq il-vittma waqt li jkunu qed jistennew sabiex jinstema' il-każ tagħhom.

ETIENNE GRECH: Anke fl-għases m'għandhomx ikunu fl-istess waiting room.

DR LARA DIMITRIVEC: Hekk hu.

Fl-għases ukoll m'għandhomx ikunu fl-istess waiting room imma l-ewwel jibagħtu għal parti u mbagħad jibagħtu għall-parti l-oħra.

THE CHAIRPERSON: Inti kont qiegħda tgħid li l-vittmi m'għandhomx jiġu mġiegħla jixhdu.

Meta qiegħda tgħid li jiġu mġiegħla jixhdu, as such minn min jiġu mġiegħla?

DR LARA DIMITRIVEC: Kif semmejt il-liġi tagħti lok għal ċerti persuni biex ma jixhdux kontra l-parti l-oħra.

U hawnhekk nerġa' ngħid li aħna qegħdin nitkellmu fuq vjolenza domestika, fejn mara tista' tagħżel biex ma tixhidx kontra r-raġel.

Hemmhekk diġa' għandek kuntest ta' għażla, fejn il-persuna tista' tagħżel hi jekk tixhidx jew le.

Dak għandu japplika wkoll għal sitwazzjonijiet oħra fejn għandek vjolenza domestika f'relazzjoni intima bejn żewġ partijiet.

Setgħet ma kenitx relazzjoni intima imma setgħet kienet a one off u mbagħad eventwalment il-biċċa eskalat fi vjolenza domestika fis-sens tal-liġi tagħna.

Jien għal dawk il-każijiet kont qiegħda nirreferi.

Ma nafx jekk irrispondejtx il-mistoqsija tiegħek.

THE CHAIRPERSON: Qed nifhem il-punt.

Filwaqt li fil-verità meta ngħidu għall-grazzja tal-argument li għandek mara u din ma tixhedx kontra r-raġel tagħha għax il-prosekuzzjoni tkun estranja, din ma tkunx qiegħda għall-mara li hija l-vittma u allura trid iġġiegħel lil xi ħadd jixhed għax huwa għall-benefiċċju tal-vittma.

Imma meta hemm il-prosekuzzjoni li hija l-Pulizija u għandha l-vittma, din tista' tiddeċiedi li dik il-vittma ma tixhedx.

Li naqbel miegħek hu li din tista' tkun ta' trawma għaliha u jista' jkun li jkun hemm xi każijiet fejn m'għandekx bżonn.

U forsi li nistgħu nissuġġerixxu hu li mhux ma tiġix imġiegħla tixhed għax ma nħossx li hija mġiegħla at that point imma li jekk ma tixhedx ma jkunx hemm a negative inference li hi ma tatx ix-xhieda tagħha.

Ma nafx jekk aħniex qegħdin niftiehmu?

DR LARA DIMITRIVEC: Li jkun hemm negative inference żgur li naqbel miegħek però anke min-naħa tal-prosekuzzjoni tismagħha ħafna li għax ma titlax tixhed il-vittma, allura daqs li kieku l-każ waqa'.

U din l-attitudni għandha tinbidel.

Mhux għax il-vittma għażlet biex ma tixhedx, allura inti m'għandekx iktar fuqiex tmexxi.

Dak huwa l-punt tiegħi.

Jekk kemm-il darba l-każ tiegħek qiegħed iħoll u jorbot max-xhieda tal-vittma, hemmhekk ovvja li trid titla' imma jekk inti għandek biżżejjed fuqiex tmexxi, allura mhux għall-prosekuzzjoni daqshekk, spiċċa kollox!

Xtaqt ngħid ukoll li għalina bħala Fondazzjoni għad-Drittijet tan-Nisa nixtiequ li tidħol il-protection order.

Kif inhi s-sistema bħalissa l-ordni tal-protezzjoni tingħata fil-kamp kriminali u tista' titlobha fil-kamp ċivili, mill-Qorti tal-Familja meta jkollok il-bidu ta' proċeduri f'każ ta' separazzjoni.

Aħna nħossu li din hija daqxejn diskriminatorja.

L-ewwel ħaġa anke koppji li mhumiex miżżewġin imma għandhom it-tfal jista' jkun li jkollok il-vjolenza domestika.

U allura jekk dawn bdew il-proċeduri biex jiġu regolati l-aċċess, il-manteniment, il-kura u l-kustodja tat-tfal tagħhom, u hemm il-vjolenza domestika, sa ċertu punt dawn ma jistgħux japplikaw għall-protection order.

Jiena mhux qed ngħid li din ma saritx imma l-liġi kif inhi tgħid speċifikament f'każijiet ta' separazzjoni.

Għalhekk inħossu li l-liġi għandha tiġi regolata aktar f'dan is-sens.

Il-protection order f'każijiet ta' vjolenza domestika jew ta' abbuż sesswali aħna nħossu li għandha tiġi b'forma ta' application li tagħmel il-vittma u li din tkun bla ħlas u kemm sempliċement tapplika għaliha u tinħareġ awtomatikament.

Imbagħad jiġi appuntat il-każ sabiex il-Qorti tara jekk hemmx lok għalih jew le.

Jiġifieri s-sistema tinqaleb bil-kontra u allura mhux li jien nagħmel applikazzjoni, jinstema' l-każ u mbagħad tiddeċiedi l-Qorti imma tinħareġ awtomatikament u mbagħad il-Qorti tara jekk hemmx lok għalih jew le.

Din tiġi bħall-każijiet ta' mandati ta' inibizzjoni jew fil-mandati.

Aħna nemmnu li jekk kemm-il darba l-vittma jkollha dik l-ordni ta' protezzjoni, hi aktar se tħossha safe u aktar se jkollha kuraġġ biex tmexxi, b'mod partikolari fuq dawk il-każijiet fejn hemm involuti l-minuri.

F'dan il-kuntest ikun hemm inqas biża'.

Mill-każijiet li rajna aħna ħassejna li s-saħħa li tagħti lill-mara hija enormi.

Ifhimni, jekk hu se jasal biex iweġġa' lill-mara, xorta se jweġġagħha, bl-ordni ta' protezzjoni jew le!

Imma l-kuraġġ li tagħti lill-mara huwa enormi!

Dawk kollha li għandhom x'jaqsmu mal-qrati, kemm avukati, ħaddiema li jaħdmu l-Qorti, eċċ aħna nemmnu li għandu jkun hemm sensitivity training b'mod regolari għal kulmin ikollu kuntatt ma' dawn it-tip ta' każijiet.

Inħossu wkoll li anke meta niġu f'kuntest ta' talba dwar aċċess, kura u kustodja tal-minuri, din għandha tiġi dejjem meqjusa fuq jekk hemmx vjolenza domestika jew le.

F'ħafna mill-każijiet kemm-il darba bdew il-proċeduri ta' separazzjoni jew il-proċeduri legali biex jiġu regolati l-kura u l-kustodja u l-aċċess u l-manteniment tal-minuri, f'dawk il-każijiet fejn il-koppja mhumiex miżżewwġa, kemm-il darba kien hemm vjolenza domestika u kif appena bdew il-proċeduri din se tiskala għax dak li jkun se jirrabja għax ma jkollux aktar dak il-kontroll li kellu qabel.

Inħossu li f'ħafna minn dawn il-każijiet jibdew jintużaw it-tfal sabiex jikkontrollaw u jweġġgħu lill-vittma; li f'dan il-każ hija l-mara.

Għalhekk aħna qegħdin nappellaw sabiex f'dawn iċ-ċirkostanzi l-Qorti żżomm dejjem għajnejha fuq x'inhuwa l-aħjar interess.

L-ewwelnett il-kura u l-kustodja matul il-proċeduri se tiġi fdata f'idejn dik il-parti li tkun soġġetta għall-vjolenza domestika u li l-aċċess isir regolat.

Li jiġri kemm-il darba hu li t-tfal jispiċċaw f'dawn il-mind games u jibdew idawwruhom kontra l-omm!

B'hekk jispiċċaw b'riperkussjonijiet gravi ħafna.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: Li qed tgħid inti naqbel miegħu imma frankament naħseb li huma l-Qrati li jridu jieħdu dik il-pożizzjoni.

Dan għaliex jiddependi ħafna mill-Imħallef li jiddeċiedi accordingly.

M'hemm xejn fil-liġi li effettivament tissalvagwardja dejjem l-interessi tat-tfal u allura dejjem trid tħallih f'idejn il-Qrati.

X'se nagħmlu biex il-Qrati tagħna jkunu qegħdin jieħdu din il-pożizzjoni?

Kif tara li din tista' tissolva?

Dejjem għandu jkollhom taħriġ aġġornat.

Anke jekk forsi tista' tidħol xi dispożizzjoni f'dan is-sens fid-Domestic Violence Act.

Jiena nemmen li bħala Domestic Violence Act għandha definizzjoni ta' x'inhi vjolenza domestika.

U għalkemm titkellem fuq dak li huwa fiżiku u morali, nemmen li dan mhuwiex biżżejjed.

Għandna bżonn ninkludu wkoll il-kontroll finanzjarju bħala forma oħra ta' vjolenza domestika.

U kemm-il darba dawn jiġu ċari fid-dispożizzjoni tal-liġi, allura naħseb li anke l-Qrati jkollhom iktar gwida.

F'każijiet ta' vjolenza domestika, jekk kemm-il darba l-Qorti tkun sodisfatta li veru hemm vjolenza domestika, l-aċċess għandu jsir taħt superviżjoni u l-kura u l-kustodja għandha tiġi fdata f'idejn l-omm.

THE CHAIRPERSON: Peress li ovvjament inti qed tgħidilna b'dawn is-suġġerimenti u qiegħda napprezzahom għax ħafna minnhom naqbel magħhom u nsemmihom jiena wkoll imma fir-riforma li qiegħda ssir tal-Qrati tagħna u fil-leġiżlazzjoni li tirrigwardja dawn l-affarijiet, il-fondazzjoni tagħkom tat l-input tagħha sabiex ikun hemm dawn it-tibdiliet?

Qiegħda nistaqsi biex inkun naf x'qed isir ukoll min-naħa tagħkom.

DR LARA DIMITRIVEC: Biex inkun onesta bħala fondazzjoni aħna ġejna reġistrati uffiċjalment fil-11 ta' Novembru 2013 u allura bħala fondazzjoni għadna pjuttost ġodda.

Imma iva, konna diġa' bagħatna l-komunika tagħna lill-Kummissjoni tar-Riforma tal-Ġustizzja.

L-aħħar punt li xtaqt insemmi ladarba qed nitkellmu fuq it-tfal huwa fuq il-manteniment.

Fuq il-manteniment qed insibu ħafna diffikultajiet għax qed ikun hemm każijiet fejn dan ma jitħallasx.

Din għalina wkoll hija forma oħra ta' vjolenza domestika u qed ikun hemm id-diffikultajiet fil-konfront tal-vittma.

Mela jridu jsiru r-rapporti u jinħarġu l-akkużi kriminali.

Din l-omm - li bi tliet itfal fl-aħħar sabet xogħol - trid tieħu ġurnata leave biex titla' l-Qorti u r-raġel jispiċċa ma jitlax!

Aħna qegħdin nissuġerixxu li titwaqqaf iċ-Child Support Agency, fejn ikun il-Gvern li jħallas u mbagħad din l-aġenzija ddur fuq il-persuna li għandha tħallas u tieħu l-passi hi kontra tagħha.

Dan għaliex f'ħafna mill-każijiet li rajna, meta niġu għall-manteniment, qed insibu ħafna din id-diffikultà.

Peress li l-aggressur ikun jaf li l-vittma ħadet ġurnata leave biex titla' l-Qorti, u forsi jkunu jafu li ma fadlilhiex aktar leave, jaraw kif jagħmlu biex jew ma jidhrux il-Qorti jew inkella biex ma jiġux notifikati.

Biex tiġi evitata din is-sitwazzjoni u anke biex forsi jkollna ftit aktar pressjoni fuq l-aggressur għandha tkun l-aġenzija li tħallas lill-vittma u mbagħad l-aggressur ikollu jagħti lil din l-aġenzija.

U allura jkun hemm aktar serjetà f'dan is-sens.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Taħseb li l-liġijiet dwar l-istalking huma biżżejjed jew inkella rridu nagħrfu dan il-fenomenu ġdid?

X'tissuġġerixxi?

Jien għandi żewġ kostitwenti tiegħi li huma nisa u li għandhom każijiet differenti minn xulxin u huma ta' etajiet differenti.

Dawn l-irġiel tagħhom kienu abbużivi u vjolenti magħhom u jixtiequ jisseparaw minn mal-irġiel rispettivi tagħhom.

Madankollu m'għandhomx fejn imorru.

Peress li r-raġel ma jridx jissepara u m'għandix dubju li kieku r-raġel ukoll ried jissepara din kienet tkun bonarja u l-affarijiet kienu jimxu b'mod differenti imma bħalissa dawn in-nisa qegħdin f'sitwazzjoni fejn ma jieħdux relief mingħand il-Gvern għax l-irġiel tagħhom qed jagħmlu minn kollox kontrihom; ma jitilgħux il-Qorti, eċċ u lanqas jagħtuhom xi ħaġa biex jgħixu!

U allura prattikament dawn in-nisa qed jgħixu bix-xejn.

Kif tista' taħdem is-sistema tas-sigurtà soċjali f'dan il-pajjiż biex nisa bħal dawn, li jkunu qegħdin f'din is-sitwazzjoni, ikollhom imqar sostenn bħala relief?

X'taħseb li jista' jsir f'każijiet bħal dawn?

DR LARA DIMITRIVEC: Semmejtli li dawn in-nisa ma jiedħux relief imma jiena qiegħda nassumi li ma jikkwalifikawx għar-relief għax għadhom jgħixu taħt l-istess saqaf hux hekk?

ETIENNE GRECH: Hekk hu.

U jibqgħu hemm għax m'għandhomx fejn imorru.

DR LARA DIMITRIVEC: Iva, din hemm bżonn li tiġi indirizzata kemm jista' ikun malajr għax hemm ħafna minn dawn il-każijiet.

Kemm-il darba jkun hemm biżżejjed prova għas-sigurtà soċjali u fil-fatt din hija s-sitwazzjoni f'każijiet ta' vjolenza domestika għax ikollok kontroll finanzjarju minn parti fuq oħra, allura l-vittma għandha tibda tikkwalifika għas-social relief.

Rigward l-istalking ikolli ngħid li sfortunatament il-liġi ma ssemmi xejn!

Li ġeneralment jiġri hu li meta jinħarġu l-akkużi, dawn jinħarġu taħt fastidju imma din hija xi ħaġa vaga ħafna.

U għalhekk l-ewwel għedt li anke d-definizzjoni tal-vjolenza domestika għandha bżonn li tiġi dettaljata aktar ħalli tkun tirrifletti aktar ir-realtà tal-lum.

Jiġifieri mhux biss kif rajna l-bieraħ fejn kien hemm ħafna diskors fuq l-Istanbul Convention li Malta ffirmat imma anke d-Direttiva tal-Unjoni Ewropea għandha tifforma parti mil-liġi tagħna sal-2015.

L-istalking hija realtà kbira u dan isir mhux biss bit-telefon imma llum għandek ukoll is-cyber stalking bl-użu tal-Facebook, bl-emails, bil-Hi5 u ma nafx x'hemm iktar.

U għalhekk iva hemm bżonn li din tidħol fil-liġi wkoll.

ETIENNE GRECH: Jekk inti pereżempju mara u għandek ir-raġel tiegħek - issa din taffettwa mhux biss lill-miżżewġin imma anke lill-għarajjes – li qiegħed jiġri warajk il-ħin kollu.

Jekk inti tmur għand il-pulizija u tgħidilhom li hemm xi ħadd li qed jiġri warajk il-ħin kollu, kif inhi s-sitwazzjoni tal-lum f'dawn il-każijiet?

Il-Pulizija jagħrfu jieħdu passi kontrih?

DR LARA DIMITRIVEC: Kien hemm każijiet fejn le, il-Pulizija ma rrikonoxxewx din is-sitwazzjoni u lill-vittma qalulha li ladarba mhux qed ikellimha u mhux qiegħed imur fuqha fiżikament allura mhijiex problema.

U għalhekk kien hemm bżonn tal-intervent tagħna.

Naħseb li l-istalking, għalkemm mhuwiex fiżiku, jista' jfarrkek psikoloġikament daqs li kieku tak daqqa ta' ponn u ħallik taħtha!

THE CHAIRPERSON: Dottoressa xtaqt nerġa' immur lura għall-istituzzjonijiet għax min-natura tiegħu dan is-suġġett tant għandu faċċati li faċilment nispiċċaw nitkellmu fuq ħafna aspetti tiegħu, li huma kollha importanti imma jiena l-aktar li xtaqt niffoka huma proprju fuq l-istituzzjonijiet.

Nixtieq inkun naf - peress li kellimtna fuq il-Pulizija u l-legal aid – jekk hemmx xi complaints li bħala fondazzjoni smajtu bihom jew anke mill-esperjenza tiegħek bħala avukat fejn jidħlu polyclinics jew tobba u rigward jekk inti taqbilx li jkun hemm ċentri apposta li jkunu all inclusive.

DR LARA DIMITRIVEC: Mhux dejjem però kien hemm ċertu każijiet ta' stupru li ltqajt magħhom jien personalment fejn meta l-vittma marret l-isptar kellha tagħmel ir-rape kit.

Issa wara dak kollu li tkun għaddiet minnu l-vittma tkun diġa' tilfet id-dinjità kollha tagħha, aħseb u ara mbagħad ikollha terġa' tgħaddi minn dak l-aspett mediku sabiex isirulha t-testijiet.

U aħna ħassejna li fuq dan il-każ partikolari kien hemm nuqqas ta' sensittività.

Aħna nemmnu li iva, għandu jkun hemm rape crisis unit jew xi unit ieħor sabiex jilqa' fih lill-vittma, fejn hemmhekk ikollok ukoll social worker li se tkun aktar sensittiva mal-vittma u jkollok ukoll psychologist.

Hemm bżonn ħafna li jiġi introdott l-aspett psikoloġiku f'kull qasam.

Fejn tidħol vjolenza domestika jew abbuż sesswali hemm bżonn li jkun hemm is-psychologists u forsi jkunu anke fil-Qrati.

Il-waiting lists huma ħafna u jiena nħoss, anke mill-esperjenza tiegħi, li meta jkolli każijiet ta' domestic violence u naf li hemm social worker u psikologu, mela naf li l-klijenta għandha iktar fuq min iddur, għandha iktar għajnuna u allura se tkun iktar b'saħħitha.

Jien dejjem ngħidilhom li nista' niġġieled għalihom imma ma nistax nagħmel nofs battalja!

U għalhekk għandi bżonn lill-vittma sabiex tgħinni niġġieled!

Allura jekk ikun hemm din l-għajnuna, il-vittma aktar se tkun b'saħħitha.

THE CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Hemm xi mostoqsijiet oħra?

L-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: Bħala fondazzjoni, jekk jiġu persuni quddiemek – li ġeneralment aktar ikunu nisa – li m'għandhomx il-kuraġġ li jirrapportaw din il-vjolenza domestika li jkunu qed jissubixxu, x'tagħmlu intom biex jekk jista' jkun tikkonvinċu lil dik il-persuna?

Jekk tibqa' din ma tridx tirraporta u l-fatt li inti tkun taf bil-każ, tieħdu xi forma ta' azzjoni min-naħa tagħkom?

DR LARA DIMITRIVEC: Kemm-il darba jkollna każi simili aħna nemmnu li ġaladarba huma ġew biex ikunu jafu x'inhuma d-drittijiet legali tagħhom, diġa' qed jagħmlu pass enormi.

Jekk huma jkunu għadhom mhux deċiżi jekk humiex se jmexxu jew le bil-proċeduri, aħna dejjem ngħidulhom sabiex imorru l-Appoġġ, u jekk ma jixtiequx imorru l-Appoġġ, imbagħad hemm social workers oħra li nistgħu nikkomunikaw magħhom ħalli jitkellmu magħhom.

Jiġifieri aħna nibqgħu naħdmu magħhom imma qatt ma nistgħu nikkonvinċuhom.

Hija xi ħaġa li trid tiġi min-naħa tagħhom.

Aħna nemmnu li biex tagħtihom is-saħħa u l-poter trid tagħtihom l-informazzjoni.

U għalhekk nibqgħu naħdmu magħhom kemm-il darba jiddeċiedu li jridu jagħmlu dak il-pass - għax huwa pass kbir ħafna - jew le.

THE CHAIRPERSON: Dottoressa nirringrazzjak ħafna ta' din il-preżentazzjoni.

Issa nistgħu ngħaddu għall-mistiedna l-oħra u nsejjaħ lis-Sinjura Grace Gatt sabiex tingħaqad magħna madwar il-mejda.

VJOLENZA DOMESTIKA – Diskussjoni MAS-SINJURA GRACE GATT

THE CHAIRPERSON: L-ewwelnett nixtieq nirringrazzjak Sinjura Gatt talli lqajt l-istedina tagħna.

Naf li ilna ftit li tkellimna u kont għidtlek li se nistiednek għax għoġbitni l-proposta li kellek.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li s-Sinjura hija wkoll eks pulizija u b'hekk għandna aspett ieħor li tista' tidhol fih.

Inti tagħmel ukoll xi investigazzjonijiet privati.

Tista' tintroduċi ftit ruħek?

IS-SINJURA GRACE GATT (EKS PULIZIJA U COUNCELor): Illum il-ġurnata ggradwajt fil-counselling.

Kont nagħmel private investigations u kont ukoll eks pulizija.

Illum ġejt hawnhekk għalija personali u mhux biex ingerger fuq dak jew fuq l-ieħor.

Anzi se nipprova nkun newtrali kemm jista' jkun.

Imma bħala eks pulizija u anke f'isem il-vittmi li ltqajt magħhom maż-żmien nixtieq inwassal messaġġ u nittama li wara tant snin forsi jsir xi ħaġa.

L-ewwel ħaġa li nixtieq ngħid hi li jiena ilni 22 sena niltaqa' ma' persuni li għandhom bżonn l-għajnuna u għajnuna minn kull aspett.

Semmejna r-rape u se ngħid xi ħaġa li għandha twassalni għalxiex irrid nitkellem fuqu llum.

Ikkoreġuni jekk forsi llum il-ġurnata ċerti affarijiet ġew upgraded imma xorta nemmen li għadna lura.

Tkellimna fuq rape.

Mela għandek mara li ġiet raped, normalment f'St George's Bay jew f'dawk l-akkwati, wara xi xarba, eċċ u din forsi tispiċċa tmur l-għassa u fl-għassa jkollok is-surġent li jew ikun għadu xogħol barra jew ikun fuq xi xogħol ieħor.

Imbagħad mill-għassa jgħidulha li se jeħduha l-isptar.

L-isptar forsi jċemplu lill-Vice Squad, li ma jaħdmux 24/7 u l-isptar tagħmel is-sigħat tistenna għax għalkemm it's a police case xorta trid tistenna għax jaf ikollok pazjenti aktar urġenti, bħal xi ċesarja.

Mela din trid toqgħod tistenna hemm wara li ġiet raped!

God only knows kif qiegħda stripped u qiegħda hemm mal-pulizija, bil-pulizija li jew ħareġ barra jpejjep sigarett jew ħaġa jew oħra.

In the mean time daħlet ġewwa u sar it-test li għandu jsir, ittieħdu sett ta' ritratti wkoll għax minbarra li jrid isir forma ta' smear test biex jieħdu l-iswaps, iridu wkoll jieħdulek sett ritatti.

Minn hemm, in the middle of the night - għax normalment bil-lejl isiru dawn għalkemm jistgħu jsiru wkoll matul il-ġurnata – terġa' tispiċċa l-għassa.

Mill-għassa jiddeċiedu li jieħduk id-Depot il-Furjana, u l-Vice Squad jieħdu l-istatement tiegħek, b'min dieħel u min ħiereġ u inti għadek hemm, bħal ħmar trid toqgħod tagħti l-istatement tiegħek.

Wara li tlesti l-istatement trid tmur post ieħor ġod-Depot biex tagħmel l-identification photo kit u mbagħad fl-aħħar, wara forsi xi sitt sigħat tkun tista' tmur id-dar!

Dak każ wieħed.

Fejn jidħol swat u vjolenza domestika naħseb li smajtu biżżejjed.

Imma hawnhekk għandek ukoll il-problema tat-tobba li semmietha Dr Dimitrivec qabli.

Mela daħal każ ta' swat, mort l-għassa u ssib is-surġent quddiemek għax as such mhux il-pulizija.… Ngħidu kontra l-pulizija imma - mhux għax jien kont pulizija qiegħda ngħid hekk - xi kultant dan vera povru għax irid ilaħħaq mas-serq, mal-ġlied tal-ġirien, ma' xi festa, ma' xi mass meeting u ma' kull ħaġa oħra u mbagħad tmur inti u tgħidlu li sawwtek ir-raġel!

Mela dak inkorlat fuq il-każijiet li għandu quddiemu, forsi qed jarresta lil xi ħadd jew ħarablu xi wieħed jew fuq kull ħaġa oħra li jista' ikollu dik il-ġurnata u tmur inti tgħidlu li sawwtek ir-raġel u dik ikun jonqsu!

Qegħdin tifhmu?

Surġent irid ilaħħaq mad-distrett kollu!

Ara kif jista' jkun surġent wieħed ilaħħaq mad-distrett!

Kull distrett fih tiegħu u mhux għax dak jew l-ieħor, kollha huma busy u kollha hemm bżonn li jkun hemm aktar minn surġent wieħed sabiex jieħdu r-rapporti.

Jista' ikun li mort f'nofs ta' lejl l-għassa u l-pulizija jistaqsik jekk tridx tmexxi bil-każ.

U kif tgħidlu li trid tmexxi jgħidlek biex tmur il-policlinic ħalli tagħmel ċertifikat mediku.

X'ħin tasal hemm taf issib xi tabib jibża' biża' ma ngħidlekx biex joħroġlok ċertifikat suret in-nies u minflok iniżżel li għandek slight injury meta inti tkun imbenġla kullimkien!

Tmur l-għassa u ma ssibx is-surġent li sibt l-ewwel darba għax ikun inbidel ix-shift u s-surġent li ssib jeħodħlok id-dettalji u jagħmillek ir-rapport u daqshekk.

Imbagħad x'se tagħmel inti?

Għax dak il-ħin mhux se jsiblek fejn tmur.

La f'Dar Merħba Bik u mkien.

U inti bħaċ-ċuċ tispiċċa d-dar.

Forsi jarrestaw lill-aggressur jew jagħtuh warning imma mbagħad jibagħtuh lura għax forsi l-lock-up mimli jew m'hemmx fejn iqiegħduh ġoċ-ċella.

Jekk ma jgħidulekx ukoll biex taħfirlu!

Ħalli nsemmi xi ħaġa oħra li qatt ma nsemmuha.

F'dawn it-22 sena li ilni naħdem għiduli ftit kemm kien hemm tfal, ta' kwalunkwe età, li rifsu l-għatba tal-għassa biex jirrapportaw their concerns?

Fuq child sexual abuse normalment isiru għax jissemmew waqt xi talks li l-Appoġġ jagħmlu fl-iskejjel!

U veru nkun ferħana jekk issemmuli mqar każ wieħed ta' tifla li kellha l-kuraġġ tmur l-għassa u tirraporta jew li kellha l-kuraġġ iċċempel!

Issa ssemmulix n-numru tat-telefon 179!

Ċempel fis-2.00 a.m jew fit-3.00 a.m lill-179 u tara jekk jibagħtulekx għajnuna!

Jeħdulek id-dettalji biex imbagħad iċċempillek is-social worker.

Wara forsi ġimgħa, fejn inti tkun insejt li għamilt ir-rapport, iċċempillek is-social worker biex tgħidlek li tista' tarak xahar ieħor għax ma tistax tlaħħaq bix-xogħol!

Mela tajjeb, inti għandek problema – nagħmlu l-advertising over and over again tan-numru 179 - u mhux qed issib l-għajnuna li għandek bżonn!

Xi ngħidu mbagħad fuq l-irġiel li jkunu vittmi?!

Aħna dejjem nitkellmu fuq in-nisa msawwta imma possibbli li ħadd ma jsemmihom lill-irġiel?

THE CHAIRPERSON: Proprju llum għandna magħna rappreżentant dwar id-drittijiet tal-irġiel.

IS-SINJURA GRACE GATT: Għiduli kemm hawn irġiel li jrabbu lit-tfal waħedhom għax il-mara telqet mid-dar biex tmur mal-partner minflok tibqa' mal-familja?!

Jew inkella għax il-mara ppreferiet aktar il-hobbies tagħha!

Kemm għandna rġiel f'din is-sitwazzjoni?

Jien nista' insemmihom wieħed wieħed u jekk tridu anke hawnhekk inġibhom.

Raġel bi tliet itfal u qed irabbihom waħdu!

Lanqas jaf x'se jagħmel u fuq ċerti affarijiet jistħi u jċempel lili biex ngħidlu x'għandu jagħmel!

THE CHAIRPERSON: Aħna kif taf qegħdin niddiskutu l-istituzzjonijiet; as such tagħmel xi differenza jekk ikunx raġel jew mara li marru għall-għajnuna?

Li jmur raġel għall-għajnuna huwa differenti milli kieku tmur mara?

Qiegħda nistaqsik dawn il-mistoqsijiet biex niffokaw u nistradaw kollox fuq l-istituzzjonijiet.

IS-SINJURA GRACE GATT: Jien min-naħa tiegħi qiegħda nsemmi s-sections kollha tal-familja, ir-raġel, it-tfal u l-mara.

Issa peress li normalment in-nisa jmorru jirrapportaw qiegħda nħallihom għall-aħħar.

Mara għandha kuraġġ biex taqbad u tmur tirrapporta.

Allura jien għalxiex ġejt hawnhekk illum?

Illum ġejt hawnhekk għax ilna s-snin nagħmlu d-diskussjonijiet.

Qablek kien hawn l-Onor.

Issa jiena mhux qiegħda ngerger mil-lat ta' politika imma ejjew ħalli nibdew nagħmlu xi ħaġa suret in-nies!

Bħalissa għandna l-police headquarters u għandna l-għases.

Għandna l-Appoġġ u s-CDAU għall-ispecial needs u ċerti tfal imqarrbin.

U għandna wkoll il-Qorti tal-Familja.

Imbagħad forsi għandna l-avukati tat-tfal.

Jiena qed nitlob xi ħaġa li diġa' teżisti f'pajjiżi oħra madwarna.

Hawnhekk qiegħda ngħid li għandha ssir unit apposta u meta vvintajtha dak iż-żmien kont semmejtha ċ-Child Protection Unit.

Imma llum insemmiha l-Family Protection Unit għax tant qed jiżdiedu l-affarijiet li ma bqajniex fuq tfal biss!

Il-problemi żdiedu ħafna!

Mela x'jien ngħid hawnhekk?

Jien qed ngħid li l-ministeri kollha li għandna, tal-Pulizija, tas-social workers, tal-mediċina, eċċ, jaħtru nies professjonali li jaħdmu id f'id flimkien f'entità waħda u mhux kulħadd għal rasu kif qegħdin illum.

Ejjew nibdew mid-distretti.

Għandna 11-il distrett.

Għandu jkun hemm din il-Family Protection Unit, li hija tip ta' għassa apposta għal tal-familja.

Mela jekk inti mort l-għassa u għedt lill-pulizija li għandek kwestjoni fuq familja dan se jgħidlek biex tmur f'dak id-distrett.

U inti se tidħol f'ambjent ta' dar, li tilqek u mhux dħalt u ssib is-surġent qed jarresta lil xi ħadd jew il-pulizija qiegħed jiġġieled ma xi ħadd biex ilibbislu l-manetti.

Le, inti dħalt f'ambjent ta' family protection unit.

l-ispettur u s-social worker jilqgħu lill-vittma f'din il-Family Protection Unit u jilqgħuha quddiem il-bieb.

L-ispettur ikun assistit mis-social worker biex jekk huwa każ ta' rape jew kwalunkwe każ ieħor u jkun irid jillarga ftit biex jiċċekkja ċertu clerical work jew ried jiċċekkja liġi jew inkella ried ikellem lill-Maġistrat, hemm ix-social worker li baqgħet tappoġġja lill-vittma, baqgħet tagħtiha l-handouts ta' x'se jiġri fuq il-każ tagħha.

B'hekk, meta jinqala' każ ta' rape jew ikun hemm bżonn ta' ċertifikati mediċi, anke f'każ ta' tfal, għandek dan il-grupp ta' tobba u esperti tal-Qorti li jkunu qegħdin jaħdmu 24/7 flimkien mas-social worker u l-pulizija f'entità waħda.

U t-tabib ma jibżax joħroġ ċertifikat mediku imma joħroġ ċertifikat dettaljat u fuq kollox.

Dak iż-żmien, qegħdin ngħidu fl-1993, jiena kont sibt dar apposta ġol-Imtarfa, liema dar kienet ideali għal din il-biċċa tax-xogħol.

Issa bħal din id-dar nistgħu nsibu oħrajn.

Din id-dar kienet mikrija biss lira Maltija fis-sena.

Il-mod ta' kif kienet imqassma din id-dar kienet se tippermetti sabiex kulħadd ikollu l-uffiċini tiegħu.

Seta' ikun hemm interrogation rooms bil-cameras kif ukoll clinics fl-istess area.

Fis-sular ta' fuq seta' ikun hemm dik li ngħidulha safe house, fejn inti bil-lejl minflok ma toqgħod tqajjem lis-sorijiet u lil kulħadd biex issib post fejn tista' torqod din il-vittma, hi min hi l-vittma, sew jekk hi raġel u sew jekk hi mara, ikun hemm din it-tip ta' safe house fejn traqqad lill-vittma għal dak il-lejl.

U kif kienet imqassma d-dar seta' ikollok sezzjoni tal-irġiel u sezzjoni għan-nisa.

Issa xi jkun ix-xogħol ta' dawn l-ispetturi, social workers u ta' dawn in-nies li jkunu qegħdin jaħdmu fl-ambitu tal-Family Protection Unit?

Dawn xogħolhom, minbarra li jieħdu ħsieb lill-vittma u ovvjament li jaġġornaw il-liġi bejniethom, isiru wkoll talks fuq is-suġġett.

Xi kultant jaqbadni d-daħk nara t-television!

Tara programmi u ssib grupp ta' tfal ma' mara u mbagħad jiġi l-pulizija jew social worker u jitkellmu qishom qegħdin jitkellmu mal-kbar.

Hemm bżonn nibdew nagħmlu xi cartoons edukazzjonali sabiex ngħallmu lit-tfal how to say no u mhux nitkellmu biss fuq id-drogi.

Anke l-prevenzjoni u spjegazzjoni fuq kif issib l-għajnuna u jkollok customer care fejn jgħidulhom min huwa l-pulizija, min huwa s-social worker; kif għandek issib l-għajnuna, li hemm dan il-Family Protection Unit fejn tista' tmur u tfittex l-għajnuna li għandek bżonn.

Kemm għandna tfal dejjem waħedhom id-dar jew ħaġa jew oħra?

Dejjem jafu li 24/7 se jsibu l-għajnuna u dak il-ħin stess!

Issa tgħiduli kif jien ċerta li din se taħdem?

Iva, ċertissima li taħdem!

Jekk tiċċekkjaw ir-records fil-Pulizija, fi żmien is-Sur Jimmy Abela u Dr Anġlu Farrugia li llum huma l-iSpeaker tal-Kamra, fl-1991 għamilna l-isbaħ perijodu ta' żmien l-għassa ta' Tas-Sliema fejn ipprovajna nagħmlu test.

Tant hu hekk li ċertu spettur kien għamel it-teżi tiegħu fuq ir-rati ta' kif ħdimna aħna - kemm inqalgħu każijiet ta' child abuse, kemm salvanja prostituti mit-triq u kemm salvajna drogati mit-triq – u kif qegħdin jaħdmu bħalissa.

THE CHAIRPERSON: Sinjura Gatt, x'kontu qegħdin tagħmlu as such fl-għassa għax l-għassa mhijiex il-post kif qiegħda tiddeskriviha inti?

IS-SINJURA GRACE GATT: Fl-għassa ta' Tas-Sliema konna għamilna fis-sular ta' fuq sezzjoni apposta – fi żmien is-Supretendent Jimmy Abela u konna ħdimna taħt il-Ministru Louis Galea – fejn ipprovajna naqtgħu l-prostituzzjoni u ċerti drogi.

Imbagħad spiċċajna daħħalna ċ-child abuse u naqra naqra beda dieħel kollox!

Lill-prostituti, minbarra li jitressqu l-Qorti u jieħdu s-sentenza li ħaqqhom, bdejna ngħinuhom u nuruhom li hemm triq oħra għalihom.

Naf li tafu xi tfisser imma aħna ħadna aspett ieħor tagħha għax din mhux għall-flus biss tagħmel li tagħmel.

Kemm hawn nisa tad-dar li għax ir-raġel jilagħbhom spiċċat f'dik it-triq sabiex tipprova tlaħħaq mad-dejn li jkollhom fuq l-idejn!

Għandek tfal li jkunu xebgħu jaraw lill-ġenituri tagħhom jagħmluha ta' prostituti u allura għalihom dik hija xi ħaġa komuni.

Meta inti qed turihom ħajja differenti, tagħtihom anke safeguarding, medical help, eċċ ...

Anke d-drogati jgħidulek "jien għalxiex qed ngħix?

Ommi ma' dak, missieri ma' dik u jien mela għalxiex qed ngħix?"

Imma li inti arrestajtu u offrejtlu biċċa ħobż u tistaqsih għalfejn waqa' f'dik it-triq ukoll taf tagħmel differenza.

Hawnhekk jiena ġibtilkom mill-Amerika kif pulizija jista' jkun social worker ukoll.

Ma jfissirx li pulizija qed jikser il-liġi għax he is safeguarding drogat biex iqum fuq saqajh!

Kelma ta' wens mingħandek tgħin ħafna!

Qegħdin fl-2013 u nixtieq li ssir xi ħaġa u ma nibqgħux inkaxkru - tifhimniex ħażin – mingħajr qatt ma naslu.

It-tfal li qegħdin il-ħabs huma t-tfal tagħna wkoll!

Ħafna minnhom mhux għax huma tfal ta' nies li mhumiex edukati imma huma tfal tagħna li forsi b'nuqqas ta' ċertu mġieba min-naħa tagħna għax aħna busy u għax ħaġa jew oħra, m'aħniex qed ngħinuhom isibu triq aħjar!

Fuq il-bullying; kemm hawn bullying?

Għalfejn hemm bżonn section tal-bullying?

M'għandekx għalfejn!

Għandha tinfetaħ din is-section u kull distrett ikollu josserva l-iskejjel u jħares ukoll lejn il-manteniment, lejn ir-relief u lejn kull ħaġa oħra li taqa' taħt din il-kappa.

Jiena naqbel ukoll li l-Qorti tal-Familja tiġi f'kull distrett.

X'jiġifieri fis-separazzjoni raġel iħallas €800 lill-mara?!

M'aħniex qed insemmu l-estrem l-ieħor fejn issib li jieħdu ħmerija imma qed nitkellmu fuq €800 fix-xahar u mbagħad il-mara tonfoqhom fuq kollox minbarra fuq it-tfal!

U r-raġel jaħdem 24/7 biex ilaħħaq mat-€800 li jrid jagħti lill-mara, mal-kera tal-post fejn qed jgħix għax kellu jitlaq mid-dar matrimonjali u qisu t-tort ħadu hu meta għadu lanqas biss ingħata ċ-ċans jispjega ruħu fuq x'ġara u x'ma ġarax!

Anke l-monitoraġġ tal-manteniment kif qed isir hemm bżonn li nagħmlu xi ħaġa.

THE CHAIRPERSON: Ħa niffoka ftit fuq il-proġett li ovvjament inti għandek ħafna għal qalbek.

Inti qiegħda tissuġġerixxi li jkun hemm pulizija, social worker, psychologist u forma ta' night shelter f'post wieħed.

THE CHAIRPERSON: Ridt ngħid night shelter għal bil-lejl.

B'hekk l-għada, is-social worker – skużani waqqaftek imma qed ngħid safe house biex inkunu mat-termini ta' pajjiżi oħrajn jekk irridu maż-żmien ningħaqdu flimkien ma' pajjiżi oħrajn.

Pajjiżi oħrajn, mhux fl-Ewropa, imma fl-Amerika, in-naħa tal-Asja u n-naħa tal-Afrika għax ġol-Ewropa ma ssibx Family Protection Unit bħal din li qiegħda nsemmi.

Issa mhux għax tiegħi tajba imma kif nixtieq nipproponiha jiena hija intiża ħafna.

U għandna nkunu ta' eżempju!

Anke din tal-abduction; mhux għax kont fiha jien imma x'jiġifieri hawn dawn il-mixed marriages kollha u m'aħniex qegħdin nedukaw bħalma ta' Kana jagħmlu l-kors taż-żwieġ?!

M'aħniex qed nedukaw lill-mara jew lir-raġel li qed jiżżewġu partner barrani biex ikunu jafu għalxiex deħlin?

Għandek it-tradizzjonijiet u l-family laws ta' dak il-pajjiż.

Pereżempju Malti ma' Franċiża, Maltija ma' Ingliż, Malti ma' Taljana, li kollha għandhom il-family laws ta' bejniethom.

Hemm bżonn li ngħallmu fuq dawn l-affarijiet.

Imbagħad noqogħdu ngħidu għax insterqu t-tfal!

Taf li inti tmur mara ġo għassa u tgħidilhom li serqulha t-tifel x'risposta tingħata?

Jgħidulha; "Ħeqq!

Imma aħna ma nistgħux ngħinuk."!

Bil-Malti qishom iridu jgħidulha "mhux inti, għax iżżewwiġt barrani?"!

Hekk ikun jonqos li jgħidulha!

X'tagħmel hi hija affari tagħha imma bħala Gvern, irid jgħin lil dawn in-nies billi jurihom x'inhuma l-liġijiet u t-tradizzjonijiet ta' dak il-pajjiż.

THE CHAIRPERSON: Ħalli nieħu ftit mistoqsijiet min-naħa tal-Membri ħalli nibdew nikkonkludu.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Bla dubju ta' xejn naħseb li din kienet waħda mill-iktar preżentazzjonijiet b'passjoni li qatt kellna f'dan il-Kumitat!

U huwa sabiħ li nisimgħu b'kontribuzzjonijiet daqshekk ċari.

Ovvjament irridu nibqgħu daqsxejn b'saqajna mal-art imma ma narax għalfejn m'għandniex naħdmu kollettivament sabiex nimxu lejn din it-tip ta' sitwazzjoni.

Laqatni wkoll dak li kont qiegħda tgħid issa fuq li jsiru korsijiet apposta ta' qabel iż-żwieġ.

Personalment nemmen fuq il-formazzjoni ta' qabel iż-żwieġ u wisq nibża' li qed inħallu wisq f'idejn l-istituzzjoni tal-Knisja!

Naturalment il-Knisja qiegħda tagħmel biċċa xogħol tajba imma nemmen ukoll li jekk irridu nieħdu ħsieb ċerti sitwazzjonijiet ikkomplikati li qed nidħlu fihom, l-Istat għandu jibda jagħmel ammont żgħir ta' sessions.

Jiena kont attendejt kors xi ftit tas-snin ilu u li dan kien ironikament organizzat mill-Knisja Maltija imma kienu ġabu rappreżentanta mir-Renju Unit fejn kienu joffru dan it-tip ta' servizz.

U skoprew li meta toffri dan it-tip ta' servizz, fl-aħħar mill-aħħar se tgħin lin-nies fl-għażliet li jridu jagħmlu.

Bħalissa qegħdin niddiskutu wkoll l-unjoni ċivili u naħseb li għandna bżonn nedukaw fuq x'inhuma dawn il-forom ta' relazzjonijiet, fejn se jwasslu, eċċ. Dik naħseb li hija l-aħjar forma ta' prevenzjoni u wieħed mill-aħjar suġġerimenti li qiegħda tagħmlilna inti llum.

Issa dak li qiegħda tgħid mhuwiex xi ħaġa iżolata.

Aktar kmieni smajna kif lill-vittmi qegħdin nesponuhom għal iktar uġiegħ li mhuwiex neċċessarju u għalhekk fadlilna ħafna x'nagħmlu.

Aktar kmieni meta konna qegħdin niddiskutu fil-Parlament u qam proprju dan l-aspett, ġbidna l-attenzjoni tal-Ministru fuq kemm huwa importanti li l-pulizija jkunu iktar sensittivi f'dan ir-rigward.

U nerġa' ngħid li hemm ħafna u ħafna xi jsir.

Ovvjament aħna qegħdin naraw l-affarijiet hawn ġew mill-aspett soċjali u mill-aspett tal-vittmi imma mhux kulħadd jara l-affarijiet minn din il-lenti.

U hemm komplessitajiet li rridu nifmuhom.

Madankollu rrid ngħid li veru apprezzajt il-preżentazzjoni li għamiltilna.

IS-SINJURA GRACE GATT: Nixtieq ngħid li meta dħalt pulizija ma konniex mgħallmin how to be caring.

Kien hemm ċerta dixxiplina u nixtieq li kieku din terġa' titrawwem fil-Korp.

Aħna konna mgħallmin li hemm dawk il-liġijiet li trid tosserva għax inkella taqlaqgħha fuq rasek.

Ma tippretendix li tiġi l-vittma u se tkun caring magħha għax imbagħad fl-istess ħin trid tbiddel it-ton x'ħin se tidher quddiem l-aggressur biex tarresstah.

Għalhekk biex tidħol fil-Korp tal-Pulizija, minbarra l-O levels, maż-żmien jingħataw ċerti korsijiet, bħalma jiena bqajt nitgħallem fi xjuħiti.

Aħna bqajna nitgħallmu dwar dak li hemm quddiemek x'inhu, kif għandek tkellmu u ma tkellmux u li ma tħallatx l-affarijiet tal-familja ma' tad-distrett.

Għalija nħossni li huwa importantissimu għax hemm bżonn li nevitaw ħafna żbalji!

Jien nista' nagħtikom lista ta' nies li għadhom għaddejjin bl-affarijiet tagħhom u ma jistax ikun li nibqgħu sejrin hekk!

L-Onor.

Paula Mifsud Bonnici u mbagħad warajha l-Onor.

PAULA MIFSUD BONNICI: Żewġ kummenti żgħar se nagħmel.

Bħala proġett naqbel miegħu u huwa proġett ambizzjuż imma naħseb li għandek bżonn ħafna u ħafna riżorsi sabiex tattwah.

Li forsi tbeżżani ftit huwa l-fatt li dan irridu nagħmluh aktar faċli.

Issa mhux qiegħda ngħid li s-sistema tal-lum hija tajba imma jekk għandek vittma li trid tirrapporta l-abbużi li qiegħda tissubixxi, jien irrid nagħmililha faċli biex din tmur tirrapporta fil-lokalità tagħha.

Jista' ikun li forsi hemm sitwazzjonijiet fejn mara ħarbet u f'nofs ta' lejl marret tagħmel ir-rapport.

Irridu nsibu dak il-link tajjeb fejn il-persuna xorta waħda jkollha l-post aċċessibbli għaliha f'dak il-ħin u f'dak il-mument partikolari.

THE CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

ETIENNE GRECH: Jiena ħadt pjaċir nisma' lis-Sinjura Gatt għaliex għamlet ħafna punti u suġġerimenti tajbin.

Għamlet ukoll kritika tajba dwar is-sistema li tintuża llum għal dak li għandu x'jaqsam mal-abbuż fiżiku, emozzjonali u psikoloġiku tal-lum.

L-argumenti tiegħek kienu tajbin ħafna u fuq uħud minnhom, li kieku nagħmlu lobbying tagħhom aħna stess inkunu nistgħu nagħmlu dawn l-affarijiet realtà.

Imma wieħed irid iqis ċertu affarijiet ukoll.

Pereżempju dan bħal meta xi ħadd imur l-emerġenza u jagħmel sitt sigħat jistenna u aħna ngħidu ejja naraw x'se nagħmlu biex minflok dawk is-sigħat kollha, dak li jkun jeħles f'siegħa.

Imma din ma ssibha fl-ebda pajjiż għax meta xi ħadd imur l-emerġenza jkun irid forsi jieħu x-ray, ikun irid jarah it-tabib, eċċ. Inti semmejt dik il-vittma ta' rape u kemm iddum tintbagħat minn post għal ieħor sakemm fl-aħħar tkun tista' tmur lura d-dar.

Naqbel miegħek li r-rape victims għandhom jingħataw prijorità f'dawn l-affarijiet.

Inti semmejt il-ġinekologu bil-lejl li jista' jkun qiegħed jopera.

Ovvjament fi sptar bil-lejl wieħed jew tnejn l-iktar li se jkollok ġinekologi.

Imma tkun idea tajba li vittma ta' rape tingħata prijorità.

Meta kont naħdem l-isptar, kemm-il darba sejjaħt l-orthopedic surgeon għal xi ħaġa u dan idum biex jiġi għax ikun qiegħed x'imkien ieħor.

Madankollu l-punt tiegħek huwa wieħed tajjeb.

Semmejt ukoll iċ-ċertifikazzjoni tal-injury li huwa importanti ħafna għaliex ġieli jkun hemm nisa li pereżempju jaqilgħu xeba' u r-raġel jaqbadhom minn xagħarhom u jkaxkarhom mal-kuridur kollu.

Fil-fatt għamilt mistoqsija parlamentari llejla stess fuq din il-kwestjoni.

Jekk xi ħadd qabad lil xi ħadd minn xagħaru u kaxkru, meta tabib se jeżamina lil dik il-vittma mhux se jsibilha tbenġil - sakemm ma jkunx ċarrat xi biċċa mill-ġilda – u allura r-rapport tat-tabib aktar se jkun ta' dannu għax x'ħin tmur bih għand il-pulizija dan se jgħidilha li m'għandha xejn!

Inti kkummentajt ukoll fuq id-dettall tal-injury reports.

Veru li t-tobba għandhom jiġu edukati ħalli jagħrfu aħjar it-tipi ta' vjolenza imma aħna dejjem konna mgħallmin biex ma nużawx ħafna kliem mediku biex iċ-ċertifikat mediku jifhmuh fil-Qrati u jifhmuh il-pulizija.

U ħafna drabi l-injuries ikunu maqsumin f'minuri jew gravi.

Semmejt ukoll dawk in-nisa jew irġiel li jagħżlu li jiżżewġu lil xi ħadd barrani u kemm hu importanti li jkunu jafu bil-liġijiet barranin.

Imma allura wieħed irid joqgħod jgħidilhom x'liġijiet għandhom il-Franċiżi, l-Amerikani u l-Għarab?

Veru li wieħed irid ikun ippreparat imma jiena naħseb li dan għandu jkun fl-interess tal-individwu li jsir jaf bihom.

Semmejna wkoll il-Knisja imma dawn mhux bilfors li jkunu se jiżżewġu bil-Knisja.

Jekk pereżempju xi ħadd se jiżżewweġ Musulman, żgur li mhux se jiżżewweġ bil-Knisja.

Allura l-Knisja mhux se tgħallimhom ċerti affarijiet meta dawn se jiżżewġu biċ-Ċivil.

Din naraha diffiċli jien.

Jekk inti se tgħid lil xi ħadd li lil min se jiżżewweġ ġej minn pajjiż dubjuż u ma tatihx parir li jiżżewweġ magħha, inti tkun qed ittellef ...

THE CHAIRPERSON: Sinjura Gatt nitolbok tikkonkludi.

IS-SINJURA GRACE GATT: Aħna bħalissa għandna l-AŻDA u l-Appoġġ.

Issa dawn mhux se jidħlu fi spejjeż oħra għax dawn l-affarijiet diġa' qed isiru.

Fil-preżent diġa' hemm surġent on duty u diġa' hemm social worker on duty.

Mela minflok inħallu s-surġent on duty ġo għassa u s-social worker on duty l-Appoġġ, insibu kamra x'imkien – hawn tant djar magħluqa - u npoġġuhom flimkien minflok kulħadd jaħdem separatament.

Mela inti se jsirlek ir-rapport tal-pulizija u l-medical check-up fl-istess post u se jkollok ukoll is-social worker li jkun diġa' evalwa l-każ tiegħek u jkun diġa' jaf bit-trawma li tkun għaddejt minnha.

Veru li jkun hemm il-ġbid tax-xagħar imma għandek ukoll irġiel li jistħu jmorru għand il-pulizija biex jgħidulhom li qalgħu daqqa ta' sikkina żgħira!

Naf b'wieħed li qala' daqqa ta' sikkina żgħira taħt sidru u morna għand espert mediku u din id-daqqa għadha tidher sal-lum!

Imma dan ma tkellimx għax staħa!

Dawn in-nies nista' nġibhom hawnhekk biex jitkellmu.

Issa li kieku aħna ħdimniha flimkien, pulizija u social worker, mara jew raġel skont il-gender x'ikun, meta naslu biex immorru għand it-tabib, dak li jkun mhux se jistħi jitkellem għax ikun diġa' straħ meta tkellem mas-social worker.

U allura ċ-ċertifikat se joħroġ kif għandu joħroġ.

U dak hu l-kunċett ta' kollox.

ETIENNE GRECH: Illum hemm ir-ritratti wkoll.

IS-SINJURA GRACE GATT: Veru imma fuq ritratt se tara mod mentri meta tmur għand l-espert mediku se jgħidlek dik il-ferita kemm hi fonda u se jgħidlek kif inhuma ċerti injuries.

Dawn huma family cases; rape fiż-żwieġ jew rape barra ż-żwieġ huma family issues.

Is-sexual abuse xorta huwa family issue; mela nitlobkom tikkonsidraw li jsir dan il-unit li jkun jilqa' kollox ġo fih.

Maż-żmien, bid-direzzjoni tan-nies b'kompiti differenti, - nista' niġi kemm-il darba biex nispjega kif għandha ssir din – kollox jaqa' fit-terminu tiegħu.

Imma tiġux tgħiduli għax flus flus flus!

Sibna ħafna flus għal affarijiet oħra!

Issa għall-familja meta se nsibuhom dawn il-flus?!

Meta se nagħmlu xi ħaġa suret in-nies?

Is-social workers hemm qegħdin!

L-istess il-pulizija.

Għandek duty officer id-Depot u allura, dan minflok ma jkun qiegħed fil-control room, inpoġġuh mas-social worker f'din il-kamra apposta.

Ħa nħallilkom kopja ta' din il-preżentazzjoni biex tieħdu kopja.

THE CHAIRPERSON: Sinjura Gatt nirringrazzjak tal-preżentazzjoni li tajtna llejla.

Jiena ġibtek hawn bil-qalb kollha għaliex ilni naħseb fuq xi ħaġa on the same lines ta' dak li semmejt inti.

Niftakat li meta tkellimna kont ħadt pjaċir li inti kont daqshekk ippreparata on the same lines fuq dan is-suġġett.

Għalhekk, anke bl-esperjenza li kellek inti fil-Korp u anke bħala investigatur u councellor, stajt tgħaqqad l-affarijiet minn lati differenti.

Jiena nassigurak li fir-rakkomandazzjonijiet tagħna, għallinqas min-naħa tiegħi, se nkun qiegħda nimbotta li jkun hemm rakkomondazzjonijiet on these lines.

Nista' nassigurak ukoll li ħajra biex issir xi ħaġa, għallinqas biex il-Gvern ikun open li jara x'jista' jsir fid-domestic violence, żgur li hemm għaliex jiena wkoll tkellimt ma' sħabi l-Membri Parlamentari kif ukoll mal-Prim Ministru.

U se naraw ir-rakkomondazzjonijiet kollha ta' dan il-Kumitat x'se jkunu.

Jiena ma xtaqtx li mmur b'idea tiegħi jew b'idea tiegħek meta għandi Kumitat u għalhekk l-ewwel irrid nisma' u nagħġen x'se joħroġ minn dan il-Kumitat.

Hawnhekk għandna nies miż-żewġ naħat tal-Kamra u naħseb li qegħdin naħdmu lkoll flimkien biex nipprovaw nimbottaw xi ħaġa li tagħmel sens.

Hopefully ma ndumux ma naraw l-affarijiet jinbidlu ftit.

IS-SINJURA GRACE GATT: Jimporta ngħaddi kumment off air?

(Off mic) Mela nirringrazzja ħafna lil kulħadd għal din il-laqgħa li kellna llejla.

Nirringrazzja lill-kelliema kollha, kif ukoll lis-Sinjur li qagħad jismagħna, naf li se jitkellem f'laqgħa oħra.

Il-laqgħa li jmiss se tkun nhar it-Tnejn li ġej fl-istess ħin biex inkomplu ovvjament il-programm tagħna.

THE CHAIRPERSON: Fl-aħħar laqgħa tagħna kellna xi vittmi li tkellmu fuq il-każijiet tagħhom ta' vjolenza domestika.

Bħala prassi jiena ngħid lill-mistednin sabiex jekk iridu jidentifikaw ruħhom, jistgħu jagħmlu dan.

Issa wasalli lment fuq dik il-laqgħa li s-Sinjura li kienet qiegħda titkellem kienet qiegħda tgħid dak li ġara lilha u l-partner jew ir-raġel tagħha lmenta li aħna smajna biss naħa waħda tal-istorja.

Just biex nagħmilha ċara rrid ngħid li waqt l-aħħar seduta tagħna, u f'kull seduta oħra, jiena nipprova li kemm jista' jkun nistrada lil kull min ikun qiegħed jitkellem hawnhekk sabiex jitkellem fuq l-istituzzjonijiet u fuq kif dawn jitrattaw il-vittmi li jiġu quddiemhom.

Nipprova kemm jista' jkun nistradahom imma xi kultant in-nies jitilqu at a tangent.

Allura biex inkun ġusta ma' kulħadd irrid ngħid li l-ebda intervista li saret hawnhekk ma saret bl-intenzjoni li xi ħadd jagħmel xi akkużi fuq xi ħadd ieħor.

Nixtieq ngħid li kull ma ntqal hawn ġew u dak li jirrigwarda lilna huwa proprju fuq is-suġġett tagħna, u cioè fuq kif l-istituzzjonijiet jitrattaw lill-vittmi.

Aħna m'għandna l-ebda interess f'xi settur partikolari li nisimgħu kull persuna x'ġaralha.

Għalhekk jekk kien hemm affarijiet li nftiehmu mod ieħor, nagħmel apoloġija, kemm f'ismi u kemm f'isem il-Kumitat li qiegħda mmexxi għax ma kenitx intiża b'dak il-mod.

Nirrepeti li kull ma nqtal hawnhekk minn parti waħda tibqa' dejjem dak li nqtal minn dik il-parti.

L-interess ta' dan il-Kumitat kien proprju biex naraw kif jiġu trattati l-vittmi; xejn inqas u xejn iktar.

Hemm xi kummenti?

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Jekk tippermettili nixtieq nagħmillek rakkomandazzjoni, fejn wara dik id-diskussjoni li kellna llum fil-Parlament, minħabba l-mistoqsijiet parlamentari li semmejna, naħseb li jkun għaqli jekk forsi titkellem daqsxejn inti f'isem dan il-Kumitat mal-Ministru Mallia fuq dak li qed niddiskutu hawnhekk, speċjalment fejn tidħol il-pulizija għax naħseb li m'għandniex inħallu sal-aħħar.

Naħseb li qed inkunu daqsxejn ta' disservice għal dawn il-vittmi jekk inħallu sal-aħħar.

Jien ġbitlu l-attenzjoni fuq każijiet li smajna hawnhekk, fejn anke perpetrators kienu mifthemin mal-pulizija, almenu hekk smajna aħna hawnhekk.

Issa jista' jkun li ma kienx hekk lanqas.

Imma naħseb li nagħmlu tajjeb li ma nistennewx sakemm nagħmlu l-konklużjonijiet tagħna sabiex nagħmlu lill-Ministru aware tal-ilmenti li smajna fuq is-servizz tal-Pulizija.

THE CHAIRPERSON: Jiena naqbel miegħek.

Fil-fatt dan l-aħħar hekk ħassejt ukoll.

U l-bieraħ kont qiegħda nitkellem ma' ministri sħabi sabiex naraw nagħmlux press conference, anke minħabba li hija l-ġimgħa internazzjonali dwar il-vjolenza domestika, ħalli dak li s'issa nafu ngħadduh lill-pubbliku u kif qiegħda tgħid inti, ngħadduh ukoll lil diversi ministri li għandhom x'jaqsmu ma' dan is-suġġett ħalli they will be made aware safejn aħna wasalna s'issa u x'inhuma l-intenzjonijiet tagħna.

Jiġifieri naqbel perfettament miegħek u nirringrazzjak talli fakkartni għax qiegħda nipprova niġbor lil dawn in-nies flimkien biex nagħmlu din il-press conference.

Ovvjament fil-każ nindirizzaha jien f'isem dan il-Kumitat.

Naħseb li hemm bżonn li l-ministri tagħna jkunu aware ta' x'qed isir hawn ġew u m'għandniex għalfejn nistennew sakemm jitlesta r-rapport biex ninformawhom.

Apparti minn hekk naħseb li din hija l-ġimgħa idoneja sabiex nagħmluha.

Nixtieq ngħid ukoll li llum mort il-Verdala flimkien ma' Dr Elaine Burmingham għaliex kif tafu konna mistednin mill-Kummissarju għat-Tfal għal din l-attività partikolari.

Kien hemm ħafna tfal mill-iskola u kienu qegħdin jitkellmu fuq id-drittijiet tat-tfal u kulħadd ħa xi dritt partikolari u beda jitkellem fuqu.

Jiġifieri kien hemm session tajba ħafna.

Kien hemm ukoll session tat-teachers, li filwaqt li kienet qiegħda ssir session tat-tfal kienu qiegħdin jagħmlulhom session dwar l-internet u kif jistgħu jgħallmu lit-tfal fuq safety meta jkunu qegħdin jużaw l-internet u anke biex it-tfal ikunu jafu x'qegħdin jagħmlu.

U għalhekk xtaqt nirrapporta l-eżitu ta' dak il-meeting li kelli magħhom.

Jiena naħseb li aktar ġabuhom aware fuq id-drittijiet tagħhom – u jien għamilt punt fuqha din – milli fuq id-dmirijiet.

Fil-fatt ġieli nisma' ilmenti mingħand il-ġenituri fuq kif xi kultant it-tfal jafu wisq x'inhuma d-drittijiet tagħhom imma mbagħad qegħdin jinsew id-dmirijiet tagħhom!

Naħseb li ma fadlilna xejn iktar għal-lum u għalhekk nistgħu nieqfu hawn.

Aħna nerġgħu niltaqgħu nhar it-Tnejn li ġej.

Grazzi ħafna.

Fit-8.10 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn, 2 ta' Diċembru fis-6.30 p.m.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees soc


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 12

L-Erbgħa, 27 ta' Novembru, 2013

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.42 p.m.

L-Onor.

Deborah Schembri, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI: L-Onor.

L-Onor.

Robert Cutajar kienu skużati għaliex kienu fuq xogħol ieħor.

Dr Elaine Burmingham, Research Analyst mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, kienet preżenti għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qalet it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 11 li saret nhar l-Erbgħa 06 ta' Novembru 2013 ġew konfermati;

VJOLENZA DOMESTIKA - Diskussjoni ma' DR lARA DIMITRIVEC MILL-FONDAZZJONI DRITTIJIET TAN-NISA

Iċ-Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, l-Onor Deborah Schembri, introduċiet lill-mistiedna tal-Kumitat, Dr Lara Dimitrivec mill-Fondazzjoni Drittijiet tan-Nisa.

L-għan ta' din il-fondazzjoni hu li toffri rappreżentazzjoni legali fil-Qrati meta jkun hemm każijiet ta' vjolenza domestika, abbuż sesswali u human trafficking.

Fost affarijiet oħra Dr Dimitrivec semmiet il-pulizija u kif isiru r-rapporti min-naħa tagħhom fuq dawn il-każijiet.

Semmiet ukoll kif l-istalking għandu jiġi rikonoxxut bħala forma oħra ta' vjolenza domestika.

Rigward il-legal aid qalet kif il-vittmi jdumu bejn erba' u ħames ġimgħat sabiex jiġu assenjati avukat tal-legal aid.

Tkellmet ukoll dwar il-bżonn li jitwaqqaf Rape Crisis Unit.

Wara kien hemm diskussjoni.

VJOLENZA DOMESTIKA – Diskussjoni MAS-SINJURA GRACE GATT EX PULIZIJA U COUNCELoR

Is-Sinjura Grace Gatt, li hija ex pulizija u hija ggradwata wkoll fil-councelling semmiet kif ilha kważi 22 sena tiltaqa' ma' nies li għandhom bżonn l-għajnuna minn kull aspett.

Fost affarijiet oħra semmiet x'jiġri f'każ ta' rape u x'tgħaddi minnu l-vittma biex tagħmel ir-rapport tal-każ.

Irrakkontat kif f'każi bħal dawn, sakemm il-vittma tgħaddi mill-proċeduri kollha taf iddum mas-sitt sigħat.

Semmiet kif ir-rapporti tal-pulizija jittieħdu minn pulizija wieħed fl-għases u jekk vittma tintbagħat il-clinic biex iġġib ċertifikat mediku u ddum ftit, taf x'ħin terġa' tmur l-għassa ssib pulizija differenti li jkomplilha r-rapport għax ikun inbidel ix-shift.

Semmiet ukoll kif il-Helpline 179 mhuwiex effiċjenti għax wieħed isib ċerta diffikultajiet sabiex jingħata l-għajnuna minn dan is-servizz.

Is-Sinjura Gatt saħqet fuq il-bżonn li titwaqqaf Family Protection Unit fejn dawn il-każijiet ta' vjolenza domestika, swat, rape u abbuż ieħor jiġu milqugħa f'din il-binja u l-vittma jsib kollox hemmhekk u mhux joqgħod jiġri minn post għall-ieħor.

Wara kien hemm diskussjoni.

Iċ-Chairperson, l-Onor.

Deborah Schembri ġibdet l-attenzjoni dwar l-aħħar laqgħa tal-Kumitat, fejn xi mistiedna preżenti, li kienu vittmi ta' vjolenza domestika tkellmu fuq il-każ personali tagħhom u li r-raġel ta' waħda minnhom ilmenta li l-Kumitat sema' biss naħa waħda tal-istorja.

Iċ-Chairperson għamlitha ċara li l-Kumitat jipprova jistrada d-diskussjoni fuq l-istituzzjonijiet u kif dawn jitrattaw mal-vittmi tal-vjolenza domestika imma xi kultant in-nies isemmu l-każijiet tagħhom.

Imma l-ebda mistieden tal-Kumitat ma ġie bl-intenzjoni li jagħmel xi akkużi fuq xi ħadd u li l-Kumitat jinteressah biss dak li għandu x'jaqsam mas-suġġett li jkun qiegħed jiġi diskuss f'dak il-mument partikolari.

Fl-aħħarnett iċ-Chairperson semmiet l-attività tal-World Children's Day li ġiet imtella' mill-Kummissarju għat-Tfal bejn is-26 u s-27 ta' Novembru fil-Palazz tal-Verdala.

Għal din l-attività attendiet iċ-Chairperson flimkien mar-Research Analyst Dr Elaine Burmingham.

Fit-8.10 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn, 02 ta' Diċembru fl-istess ħin.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 11

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar It-Tnejn, 2 ta' Diċembru 2013 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra

2 ta' Diċembru 2013 SKRIVAN TAL-KAMRA


Laqgħa Nru 11

It-Tnejn, 2 ta' Diċembru 2013

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Laqgħa Nru 11

It-Tnejn, 2 ta' Diċembru 2013

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.47 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 10, li saret fit-30 ta' Ottubru 2013, ġew ikkonfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

MR SPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Nagħti merħba lil kulħadd f'din il-laqgħa tal-lum.

Qabel ma nibda għal xi xogħol li nixtieq nagħmel referenza għalih jien, ngħaddu mill-ewwel għax-xogħol tal-Kamra.

Nista' nsejjaħ lilek, Deputat Prim Ministru, jekk jogħġbok.

LOUIS GRECH (Deputat Prim Ministru u Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Twettiq tal-Manifest Elettorali): Illum se nkomplu għaddejjin bid-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar Ġieħ ir-Repubblika.

Għada huwa intiż li niddiskutu l-emendi tal-Kostituzzjoni ta' Malta u l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Provdituri ta' Servizzi lil Kumpanniji.

Fl-4 ta' Diċembru, se niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali (Emenda Nru 5).

Imbagħad, hemm ukoll id-dibattitu fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Genital Mutilation.

It-Tnejn, 9 ta' Diċembru, qed nipproponu li nkomplu b'dawk l-items li kellna qabel; però, huwa ppjanat ukoll li niddiskutu l-emenda għall-Kodiċi Kriminali (Emenda Nru 3), l-emenda għall-Kodiċi Kriminali (Emenda Nru 4), kif ukoll l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Tfal u Żgħażagħ (Ordnijiet għall-Ħarsien).

Minn hemmhekk imbagħad naraw fejn naslu, għax naħseb li għandna aġenda mimlija.

MR SPEAKER: Għandna ħjiel meta se nieqfu għall-vaganzi tal-Milied?

LOUIS GRECH: Fit-18 ta' Diċembru.

MR SPEAKER: Jiġifieri l-programm tax-xogħol irid jibqa' sejjer żgur sat-18 ta' Diċembru.

Fid-9 ta' Diċembru, fil-lukanda Excelsior, għall-ħabta tal-4.00 p.m., hemm ukoll l-istate visit tal-President tal-Ukrajna.

Naf li għandu jumejn intensivi.

Jiena xtaqt ninforma lilek, Onor. David Agius, u kif ukoll lilek, Onor. Carmelo Abela, li jiena se jkolli laqgħa mal-President, u xtaqt li jkun hemm iż-żewġ Whips miegħi, xi Membri Parlamentari oħrajn u l-Iskrivan tal-Kamra, jiġifieri jkun hemm rappreżentanti kemm mill-amministrazzjoni tal-Parlament, kif ukoll mill-gruppi miż-żewġ naħat tal-Kamra.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Jien m'għandix problema fuq dan.

Inti però kont qed taħseb li jista' jkun hemm xi clash bejn iż-żjara u s-seduta parlamentari fid-9 ta' Diċembru?

MR SPEAKER: Min-naħa tiegħi, bħala President, għandi programm li rċevejtu biex inkun nista' naħdem mal-Uffiċċju tal-Prim Ministru u anke mal-Uffiċċju tal-Viċi Prim Ministru; pero' dan niddiskutih mal-Onor.

Ċensu Galea bħala Deputy Speaker.

CARMELO ABELA: Jekk ma jkunx hemm problemi bejnek u bejn id-Deputy Speaker, is-seduta tista' ssir xorta, hux hekk?

MR SPEAKER: Dażgur.

Ċensu Galea.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, ara l-affarijiet tiegħek.

Fil-każ nitkellmu, u jekk ikun hemm xi problemi, nakkomodaw.

AFFARIJIET OĦRA

MR SPEAKER: Mela dak li kellna dwar ix-xogħol tal-Kamra.

Sakemm jiġi l-Onor. de Marco, nistgħu ngħaddu għal xi ħaġa oħra, imbagħad jidħol fid-dibattitu l-Onor. de Marco, jekk ikun hemm il-ħtieġa.

Jiena ġejt a konoxxenza ta' tliet rapporti li ntbagħtu liċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi – u se naqrahom b'mod kronoloġiku, biex wieħed ikun jista' jifhem is-sekwenza.

(Interruzzjonijiet) Inti għandek tad-29 ta' Novembru, Onor. Agius?

(Interruzzjonijiet) Mela, se nibda naqra l-ewwel l-ittra tad-29 ta' Novembru.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, ħu paċenzja bija.

X'inhi r-raġuni li se niddiskutu ittri li ntbagħtu liċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi f'dan il-kumitat?

MR SPEAKER: Jiena, bħala Speaker, ġejt a konoxxenza ta' dawn it-tliet ittri li ntbagħtu liċ-Chairman, u poġġejtha fl-aġenda peress li bagħatli e-mail l-Onor.

Carmelo Abela, u nifhem li jrid iqajjimha.

Jiena ħassejt il-ħtieġa li, minbarra l-ittra tad-29 ta' Novembru, indaħħal it-tnejn l-oħra għaliex issa qed nitkellmu mhux fuq waħda, imma fuq tliet denunzji liċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

DAVID AGIUS: Fhimtek, Mr Speaker; imma x'inhi r-raġuni li f'dan il-kumitat għandna niddiskutu ittri li jintbagħtu lil kumitat ieħor?

Din se tibda tkun xi prassi jew inkella hemm xi raġuni warajha?

MR SPEAKER: Ħalli niftehmu: inti taf daqsi, Onor. Agius, li l-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra huwa l-kumitat li jorganizza x-xogħol tal-Kamra, inkluż tal-kumitati.

MR SPEAKER: Jekk ma taqbilx, għidli.

DAVID AGIUS: Kemm ili fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, il-kumitati dejjem ħadmu indipendentement mill-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Jekk ikun hemm kumitat li jitlob kjarifika jew ruling mingħandek nagħtuhielu; però, jien ma jidhirlix li l-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi talab xi kjarifika minn dan il-Kumitat.

MR SPEAKER: Inti għandek punt importanti u qed nirrikonoxxih.

Inti taf li kien ingħata ruling f'dan ir-rigward.

Issa, jiena mhux qed nitkellem fuq rulings għax ma tantx inħobb noqgħod nikkwota rulings, imma sew għamilt li qajjimt dan il-punt ta' kjarifika.

Il-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra għandu mhux id-dritt, iżda d-dover li jara li jkun hemm l-ismooth running tax-xogħol tal-Kamra.

DAVID AGIUS: Onor. Abela, inti għandek xi informazzjoni li m'hemmx smooth running fil-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi?

MR SPEAKER: Jiena qajjimt dan il-punt f' dan il-kumitat ħalli kemm jista' jkun kollox jimxi kif għandu jimxi.

Dak hu l-iskop tiegħi.

Mhuwiex l-iskop li jkun hemm xi over ruling ta' xi ħadd.

Jiena kelli talba mill-Onor.

Carmelo Abela biex niddiskutu dak li ġie propost li jsir fil-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, peress li kien hemm data ffissata għal għada t-Tlieta mill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi fuq ittra tad-29 ta' Novembru, li ntbagħtet lill-istess Kumitat dwar il-proposta ...

DAVID AGIUS: Mr Speaker, jiena ma nixtieqx li nidħlu f'dawn l-ittri li jintbagħtu lil kumitati oħra.

Din hija xi ħaġa li qatt ma ġrat f'dan il-Parlament.

Ħalli nesprimi lili nnifsi aħjar.

Jekk hemm xi problema min-naħa tal-Kumitat, jew minn xi membru ta' dan il-Kumitat, jgħidilna li hemm problemi fil-Kumitat, mela le!

Bil-qalb kollha narawha.

Imma jiena, sal-lum, sa dan il-mument li qegħdin nitkellmu, m'għandi l-ebda – u jekk inti jew xi ħaddieħor għandkom, għiduli – oġġezzjoni għall-ebda aġenda.

Ma kien hemm l-ebda oġġezzjoni għal ebda ittra li ntbagħtet lill-ebda kumitat f'dan il-Parlament.

Jien ma nħossx li għandna niddiskutu xi ħaġa li ma kienx hemm problema dwarha.

MR SPEAKER: Onor. Agius, jien mhux qed neħodha li kien hemm problema dwar x'jiġi diskuss mill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, assolutament.

Jiena sempliċement kelli talba min-naħa tal-Whip tal-Gvern, l-Onor.

Carmelo Abela, fejn xtaq li naraw kif se titħaddem il-proċedura fil-każ tal-ittra li ntbagħtet fid-29 ta' Novembru min-naħa tal-grupp tal-Oppożizzjoni biex tiġi diskussa materja – hi x'inhi – fil-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Wara kollox, hekk sar dwar il-każ tal-Awditur Ġenerali.

MR SPEAKER: Jekk ma taqbilx, aħna qegħdin hawnhekk biex niddiskutu.

DAVID AGIUS: Għalhekk qed niddiskuti.

Kieku dan il-Kumitat se jqabbad lill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi biex jagħmel xi ħaġa iva, niftehmu bejnietna kif għandu jaħdem dak il-kumitat.

Imma din hija xi ħaġa li ntbagħtet lil kumitat ieħor, u m'hemmx problema dwarha, u allura, jekk niddiskutuha hawnhekk, inkunu qegħdin nidħlu f'remit li jidhirli li dan il-kumitat m'għandux jidħol fih.

LOUIS GRECH: L-interpretazzjoni tal-Onor Agius ma taqbilx mal-interpretazzjoni tal-iSpeaker.

Li qed jgħid l-Onor.

Agius mhijiex neċessarjament interpretazzjoni korretta.

Aħna qed nassumu li, jekk inti se tirregola x-xogħol tal-Kamra, allura tista' tirregola anke x-xogħol tal-kumitati.

Mela, mingħajr ma jidħol fuqhom, wieħed ikun qed jirregolahom.

Aħna m'aħniex qed nidħlu fuq l-issues, fuq l-aġenda li se jkollhom; aħna qed ngħidu fuq kif wieħed jirregola x-xogħol tal-kumitat.

DAVID AGIUS: Onor. Grech, allaħares nibdew nagħmlu hekk.

Allaħares jiena nibda lill-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ngħidlu: Fuq dik il-materja trid iddum tiddiskuti siegħa, sagħtejn, ġimgħa jew ġimagħtejn!

MR SPEAKER: Onor. Agius, m'għandniex għalfejn nagħmlu hekk ...

DAVID AGIUS: Allaħares nibdew nidħlu fiha!

MR SPEAKER: Mhuwiex il-każ.

LOUIS GRECH: Mhux qed ngħid, 'Allaħares'!

MR SPEAKER: Ejja nibdew dwar l-irwol tal-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra ma jindaħalx dwar ix-xogħol li hemm quddiem il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, imma huwa marbut li, jekk issue titla' fuq l-aġenda, jiddiskutiha.

F'dan il-każ, telgħet għax l-Onor.

Carmelo Abela talab lili biex niddiskutu l-ittra.

Mhux se niddiskutu l-kontenut, jew għaliex tela' dan il-każ, jew għaliex sejjer quddiem il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, imma sempliċement how we're going to go along.

DAVID AGIUS: Imma, Mr Speaker, jekk nibdew nimxu b'din il-mentalità, se nkissru dak kollu li nbena f'dan il-Parlament.

Mr Speaker, ħu paċenzja bija għax din hija issue ta' prinċipju importanti.

Jekk ikollok kumitat li jiġi quddiem dan il-Kumitat u jgħid li għandu problema għax il-membri mhux qed jaqblu, iva.

Jekk hemm bżonn, aħna nidħlu u niddiskutu u Mr Speaker jagħti ruling jekk hemm bżonn, u aħna nidħlu bħala Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Imma mhux għadu lanqas hemm problema min-naħa tal-kumitat, u diġà aħna se ngħidulhom kif għandhom jaħdmu l-membri tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi!

Allaħares nidħlu fuq dawn l-affarijiet għax inkissru l-indipendenza ta' dan il-kumitat.

MR SPEAKER: Fl-ebda mument il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra mhu se jidħol fil-funzjoni u fuq kif għandu jmexxi l-Public Accounts Committee.

Il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra għandu d-dover li kull Membru fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra – tista' tkun inti, Onor. de Marco – jgħidli: Dak is-suġġett li tela' fuq il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra kif se nistradawh?

Nistradawh, u mhux wieħed jindaħal dwar kif jaħdem.

Hemm ruling ta' Michael Frendo fuq dan, imma mhux se nidħol fuqu.

L-Ordni Permanenti nru.

21(1) jitkellem ċar li, ħlief kif ipprovdut xort'oħra fil-Kostituzzjoni, il-kwestjonijiet kollha – jiġifieri ta' dan il-Parlament u l-kumitati kollha – għandhom jiġu deċiżi bil-maġġoranza tal-membri preżenti u li jivvotaw.

Jekk ikun hemm kwestjoni dwar how we are going to go about it, din nistgħu niddeċiduha hawn, għax il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra huwa the executive arm tal-Parlament.

Inti qed tipprova tispjega l-affarijiet, u jien qed naqbel miegħek.

Hawnhekk ħadd mhu qed jgħid li dan il-kumitat se jindaħal fix-xogħol tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

U ibqa' ċert li jien se nipproteġi dak li qed tipprova tgħid inti.

Imma jiena wkoll marbut li, jekk jiktibli xi ħadd, bħalma kitibli l-Onor.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, tista' l-ewwel tgħidilna x'kiteb l-Onor.

Abela, għax lanqas dik ma nafu?

Mhux l-ittra l-ewwel, x'kiteb l-Onor.

MR SPEAKER: Mela, ħalli nagħti l-kelma lill-Onor.

Carmelo Abela għax, ovvjament, hija l-istess e-mail li bagħatli hu.

Importanti li nibqgħu fuq is-suġġett.

CARMELO ABELA: Fil-fatt, ippruvajt infittex l-email, però ma sibthiex hawnhekk, u lanqas għandi kopja printed.

Però, il-gist tal-e-mail kien li – over the weekend, allajbierek! – irċevejna l-aġenda għal-laqgħa tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi fuq ittra li ġiet ippubblikata ġurnata qabel.

Over the weekend issejħet laqgħa tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Mhux se nidħol fil-kontenut assolutament ...

MR SPEAKER: Mhux se nħallik tidħol, għax jiena se nipproteġi dejjem id-dritt tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

CARMELO ABELA: Imma rrid nispjega ftit għalfejn.

L-ewwel nett, naħseb li l-membri tal-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra għandhom dritt jissuġġerixxu x'jitla' fuq l-aġenda għad-diskussjoni.

Imbagħad, sta għalik, Sur President, li tgħid din titla' jew ma titlax.

Però, naħseb li, bħala stat ta' fatt, kull membru tal-Kumitat jista' jissuġġerixxi xi ħaġa li titla' fuq l-aġenda.

CARMELO ABELA: L-Ordnijiet Permanenti wkoll jagħtu poter lil dan il-kumitat li huwa fuq kull kumitat ieħor.

MR SPEAKER: Dik aċċettajtha wkoll.

Ma nidħlux fiha.

CARMELO ABELA: It-tielet hija marbuta mal-ittra li rċevejna u l-aġenda li tħabbret għal għada – over the weekend dan kollu.

Mingħajr ma nidħol fis-sustanza, se nagħmel l-affarijiet ċari mill-bidu.

In-naħa tal-Gvern m'għandha l-ebda problema li dan is-suġġett jiġi diskuss, biex tkun ċara mija fil-mija.

L-issue hija li dan mhuwiex xi rapport tal-Awditur Ġenerali, mela nafu kif se nitkellmu fuqu u kif se nimxu fuqu: imma hawnhekk għandna talba biex jiġi diskuss dan is-suġġett.

Dan il-kumitat irid jagħti daqsxejn linji gwida kif għamilna fuq tal-fuel procurement, imbagħad jiddeċiedu l-membri tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Però, irrid niġbed ukoll l-attenzjoni tas-Sedja li l-membri tal-kumitat fuq in-naħa tal-Gvern ma ġewx ikkonsultati minn membri tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi jekk jistgħux li għada ssir din il-laqgħa, u ma ttieħed xejn in consideration dwar jekk over the weekend xi ħadd jistax jipprepara biex tiġi diskussa din l-issue.

Qed ngħid dan mingħajr ma nidħol fuq il-mertu.

MR SPEAKER: Issa l-każ huwa iktar spjegat.

CARMELO ABELA: U x'inhi l-urġenza tagħha?

DAVID AGIUS: Assolutament ma naqblu xejn mal-Gvern li jgħidilna li dan il-kumitat jagħti linja gwida lil kumitat ieħor.

Qatt ma saret f'dan il-kumitat, u allaħares nibdewha.

Fil-każ tal-fuel procurement, hekk iva, imma ...

MR SPEAKER: Onor. Agius, ma nagħmlux kontra attakki.

Ħalli nikkoreġi daqsxejn il-pożizzjoni – mhux legali, imma proċedurali – ta' dan il-Parlament u skont l-iStanding Orders.

Teknikament, qiegħed daqsxejn mhux korrett, u ngħidlek għaliex.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, imma ħalli nimxu bil-proċedura.

X'inhu x-xogħol ta' dan il-kumitat, il-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra, li huwa l-executive arm ta' kollox?

L-Ordni Permanenti 120C jgħid li l-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra jista' jiddeċiedi l-għadd ta' seduti li nagħmlu.

Mela l-Ministru Louis Grech qed jgħid li għandna bżonn dawk is-seduti għal dik il-liġi; imbagħad jista' – jekk jiġi mitlub u jekk jiġi biex jiddiskuti – anke jalloka x-xogħol għal kull seduta ta' kull kumitat permanenti.

DAVID AGIUS: Imma mhux jagħti linja gwida fuq xi ħaġa li aħna ma tajnihx jagħmel.

Allaħares nidħlu fuq din il-ħaġa.

Jien mhux qed ngħidlek li xi ħadd jindaħal x'għandu jiddiskuti.

DAVID AGIUS: Jalla mhux qed nagħmlu hekk.

Mela ejja nħallu l-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi jidħol u jiddeċiedi, imbagħad immexxu.

MR SPEAKER: Ħalli nagħlquha din.

Jien qed nifhem tajjeb, Onor. Abela, li għaliex kien hemm data viċina l-membri tan-naħa tal-Gvern ma setgħux jippreparaw, u forsi trid iktar ħin?

Jien dak li qed nipprova nifhem.

DAVID AGIUS: Imma linja gwida mhux hekk tfisser, Mr Speaker.

Ejja naraw x'ġara eżattament ħalli nkunu korretti anke mal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Intbagħtet informazzjoni lil kull membru ta' dak il-kumitat li ċ-Chairman irċieva dik l-ittra.

Intbagħtet ukoll l-intenzjoni li jkun hemm laqgħa nhar it-Tlieta li ġej, u ħadd mill-membri m'oġġezzjona u ħadd mill-membri ma qal le.

Kif se nidħlu aħna bħala Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra u ngħidulhom x'għandhom jagħmlu?

Ejja nħallu 'l-kumitat jiltaqa' għada għax sal-lum l-ebda membru ta' dan il-kumitat ma qal li ma jistax jattendi jew inkella li it's too early jew too late.

Ħadd ma qal xejn.

Jekk hemm xi ħaġa bil-miktub li kiteb liċ-Chairman issa jgħidilna; però, sal-mument li jiena dħalt f'din il-laqgħa, vverifikajt maċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi jekk kienx hemm xi oġġezzjoni għal-laqgħa ta' għada, u ma kien hemm xejn.

Jiena bħala President tal-Kamra rċevejt e-mail mingħand il-Whip.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, l-affarijiet mhux hekk isiru!

L-affarijiet isiru billi jiġi infurmat iċ-Chairman tal-kumitat.

MR SPEAKER: Imma issa ejja nsolvu din il-problema.

Ix-xogħol tal-Kamra jrid jimxi, u għalhekk niltaqgħu hawnhekk.

DAVID AGIUS: Għalhekk inħalluh jimxi, Mr Speaker.

Jekk jinqalgħu l-problemi, nidħlu fihom; imma mhux nidħlu fil-problemi meta għadhom ma nqalgħux!

MR SPEAKER: Qabel ma titkellem inti, Onor. Abela, ħu paċenzja agħtini ċans nispjega dan il-punt.

Dalwaqt nagħtik il-kelma.

Iċ-Chairman ta' kull kumitat – u hemm ir-rulings fuqha, u jiena diġà tajt direzzjoni fuqha – qabel ma jistabbilixxi data, jrid mhux biss jimposta b'ittra elettronika d-dokument, iżda jrid jiddiskuti mal-membri biex ikun hemm l-armonija dwar kif se jiltaqa' u dwar kif se jaħdmu.

Jiġifieri, jekk dan ma sarx, allura … (Interruzzjonijiet) Qed nistaqsi jien, għax jekk sar ma nafx, imma jekk dan ma sarx ...

DAVID AGIUS: Sab żewġ e-mails.

MR SPEAKER: L-Onor.

CARMELO ABELA: Mr Speaker, l-ewwel nett, naħseb huwa ċar li l-korteżija trid tiġi min-naħa ta' kulħadd, inkluż ta' kull Chairman tal-kumitat li jiddiskuti mal-membri jekk il-membri jistgħux jew le.

Hawnhekk, qed ngħidu li, over the weekend, il-Ġimgħa, ġiet ippubblikata din l-ittra, u s-Sibt tintbagħat l-aġenda.

DAVID AGIUS: Le, mhux korrett.

CARMELO ABELA: Jekk tippermettili, Mr Speaker, nixtieq inkompli ftit ieħor.

CARMELO ABELA: Għax issemma li ħadd mill-membri ma oġġezzjona.

LOUIS GRECH: Oġġezzjonaw magħna.

CARMELO ABELA: (Interruzzjonijiet) Nista' nitkellem jew le?

MR SPEAKER: Jekk jogħġobkom, ħallu lill-Onor.

Carmelo Abela jispiċċa.

Kulħadd se jkollu dritt jitkellem.

CARMELO ABELA: Il-membri tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi tan-naħa tal-Gvern għamlu l-oġġezzjonijiet tagħhom miegħi.

DAVID AGIUS: Ħażin.

CARMELO ABELA: Skużi, mela inti tiddetta kif jaħdem il-Grupp Parlamentari Laburista?

(Interruzzjonijiet)

MR SPEAKER: Onor. David Agius, m'għandniex għalfejn nemozzjonaw rwieħna fuq din.

DAVID AGIUS: F'dan il-Parlament, membru ta' kumitat mhux mal-Whip tiegħu jrid joġġezzjona, imma maċ-Chairman.

MR SPEAKER: Ma ġara xejn.

Imma ejja ħalli nistradawha din.

CARMELO ABELA: Lanqas biss iħalluna nitkellmu.

MR SPEAKER: Jekk hemm problema, mill-ewwel se nistradaha.

CARMELO ABELA: Kif jaħdem il-grupp parlamentari Laburista, bir-rispett kollu, ma tiddeċidihx in-naħa tal-Oppożizzjoni.

Dawn oġġezzjonaw miegħi.

Bħala stat ta' fatt, lanqas għaddew ftit sigħat, bagħat l-e-mail –rawha jew ma rawhiex il-membri ma nafux, għax over the weekend kienet – imbagħad, fil-weekend stess, is-Sibt stess jekk bagħatha filgħodu, wara nofsinhar intbagħtet l-aġenda.

Ma nafx il-ħinijiet meta ntbagħtet għax ma pprintjajthomx.

Jiena sirt naf meta ħarġet l-aġenda uffiċjali għax irċevejtha mingħand l-iskrivan responsabbli mill-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Ma naħsibx li hija proċedura suret in-nies li xi ħaġa li mhix daqshekk ta' urġenza jkollha notice daqshekk qasir.

Imbagħad għandi punt ieħor, imma bil-permess tiegħek iktar tard.

MR SPEAKER: Forsi nagħlquha din.

Fil-kas nagħlaqha jien għax għandek direzzjoni hawn.

L-Onor.

MARIO DE MARCO: Bħala sens prattiku, insa kif jimxi kull grupp parlamentari.

Almenu lili l-prattiċità tgħidli li, jekk għall-grazzja tal-argument, l-Onor.

Silvio Schembri jagħmel laqgħa tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji, jibagħtilna – il-Clerk jew l-assistent tiegħu jikkomunika magħna – u, jekk jiena għandi problema għal-laqgħa, ma noqgħodx naqbad mal-Onor.

David Agius bħala l-Whip tagħna, però nikkomunika direttament maċ-Chairman ta' dak il-Kumitat.

Dan mhux għax iddiskutejna fil-grupp parlamentari li hekk għandna nagħmlu, imma għaliex il-loġika tgħidli li hekk għandi nagħmel jekk jikkomunika miegħi chairman ta' kumitat.

MR SPEAKER: Issa ejja nagħlquha.

MARIO DE MARCO: Il-prattiċità issa, mingħajr ma nidħlu fi kwestjonijiet ta' gruppi parlamentari.

Però, insa onestament, Sur President, għaliex naħseb iktar tagħmel sens li għandek reference point li huwa ċ-chairperson ta' dak il-kumitat.

Jien m'għandix dubju li, probabbilment, jekk il-membri tan-naħa tal-Gvern kellhom problema bil-laqgħa ta' nhar it-Tlieta u infurmaw liċ-Chairperson tal-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra, kien se jipprova jara kif jista' jasal għal soluzzjoni.

Ejja ngħidu li kien hemm misunderstanding.

MR SPEAKER: Però jidher li hemm problema għal għada hux hekk?

MARIO DE MARCO: Bir-rispett kollu – anke for future reference – jekk xi ħadd għandu problema ta' data, importanti li wieħed jikkomunika ...

CARMELO ABELA: Ejja ma nintilfux fuq din.

Issa nibda nagħti istruzzjonijiet lill-Membri biex, jekk ma jistgħux, joġġezzjonaw dak il-ħin.

Ejja naraw meta kien hemm diffikultà x'kienet id-direzzjoni ta' dan il-Parlament.

Fil-passat riċenti, meta kien hemm diżgwid kif jaħdem ċertu kumitat, l-iSpeaker – jidhirli Michael Frendo – kien ta direzzjoni li meta ċ-chairman jikkomunika l-aġenda lill-membri, irid jara li għandu consensus.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, hawnhekk qed nimmiżlijdjaw lin-nies.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Jekk l-Onor.

Agius se joqgħod jintervjeni hekk, se nintervjeni hekk jien ukoll.

MR SPEAKER: Jimporta, għax lili ma ħallejtnix nispiċċa!

DAVID AGIUS: Mis-Sibt għas-Sibt intbagħtu l-affarijiet: mhu veru xejn!

Il-Ġimgħa fis-1.00 p.m. ħarġet, u fl-4.00 p.m. l-Onor.

Tonio Fenech kiteb lill-Membri u qalilhom li kien qed jipproponi li din il-materja titpoġġa fuq l-aġenda.

Il-Ġimgħa fl-4.00 p.m. Mill-Ġimgħa għas-Sibt ħadd ma qal xejn.

Mela mhux mis-Sibt għas-Sibt.

MR SPEAKER: Iċ-chairman irid jara li jkollu consensus.

Issa, jekk il-consensus huwa sempliċement għax tibgħat e-mail u tieqaf hemmhekk … Jiena narah iktar minn hekk, imma Dr Michael Frendo ma qalx hekk biss.

L-Onor.

Michael Frendo qal li jrid ifittex consensus biex jara li l-aġenda qiegħda tiġi miftehma, u jgħid ukoll li għandu jinkludi, wara diskussjoni, dawk l-items li xi membru tal-kumitat ikun jitlob kif għandhom jiġu diskussi.

Jekk dik tfisser li, sempliċement għax tibgħat e-mail … (Interruzzjonijiet) … Jiena fuq din ma naqbilx miegħek, però ma ġara xejn!

Li qed nifhem biha hu li jkun hemm mhux kuntatt ta' e-mail biss, illi ċ-Chairman – hu min hu, mhux tal-Kumitat dwar Il-Kontijiet Pubbliċi biss, jiġifieri any chairman – meta jibgħat aġenda, jagħmel komunikazzjoni mal-persuni.

Dan kulma għandu ħames membri, m'għandux 69 membru.

Aħna nibagħtu aġenda għad-69 membru.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq kumitat, u l-kumitat trid tagħmlu workable u mhux timponi.

Trid tagħmel kumitat li jiffunzjona.

Jien hawnhekk irrid li l-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi jaħdem b'ċerta armonija.

Lanqas hu sew, pereżempju, li tagħmel data u tħassarha fl-aħħar.

Jiġifieri wieħed irid jaħdem b'sistema fejn ikun hemm l-armonija fost il-membri, għax inkella x-xogħol ma jsirx u ma jkunx hemm riżultati.

Issa ejja ma nagħmlux stejjer, Onor. de Marco.

Tonio Fenech – qal: 'Qed nipproponi d-data', jiġifieri qed jipproponi, u d-data ma ġietx imposta.

MR SPEAKER: Onor. de Marco, ejja ngħidu issa hemm proċedura li ma ħadmitx.

Mela issa nafu li n-naħa tal-Gvern qed joġġezzjonaw għad-data għal għada.

Issa żgur nafu li qed joġġezzjonaw.

DAVID AGIUS: Mr Speaker, aħna mkien m'għandna miktub, la l-kumitat u lanqas jien u lanqas l-Onor. de Marco, ma għandna quddiemna li xi ħadd qed joġġezzjona għad-data u għall-aġenda.

X'jiġifieri niġu f'dan il-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, u qed ngħidu għal kumitat ieħor jekk jiltaqgħax jew le?

MR SPEAKER: Jiġifieri jien m'għandix nieħu l-kelma tal-Onor.

Carmelo Abela li hemm l-oġġezzjoni?

Għandi l-e-mail ukoll.

DAVID AGIUS: Le, x'rispett hu lejn il-Kumitat?

MARIO DE MARCO: Sur President, nista' nagħmel suġġeriment?

MARIO DE MARCO: Forsi nibbilanċja bejn iż-żewġ naħat.

Il-punt tal-Onor.

David Agius huwa – korrettement – li, jekk xi ħadd għandu problema bid-data, kif ġeneralment dejjem isir, jikkomunika maċ-chairperson ta' dak il-kumitat.

Ħalli ngħid li kien hemm misunderstanding, ħalli ngħid whatever, kulħadd ġie żgwidat.

Jiena naħseb li dan il-Kumitat … (Interruzzjonijiet)

DAVID AGIUS: Jiena ġejt hawnhekk b'avviż filgħodu għal filgħaxija, aħseb u ara mill-Ġimgħa għas-Sibt u għat-Tlieta!

MR SPEAKER: Jien sejjaħtu, u ħassejt li għandu jiltaqa' llum.

DAVID AGIUS: Allura wara erbat ijiem qed narawha bi kbira?

Aħna wara erba' sigħat ġejna hawnhekk!

MR SPEAKER: Jiena, bħala President tal-Kamra, ma nistax inħalli problemi għaddejjin.

DAVID AGIUS: Ma kien hemm l-ebda problema għaddejja.

Lili ma qalli ħadd li kien hemm problema, u kieku kien hemm problema, konna nsolvuha.

Lanqas lill-Onor.

Tonio Fenech ma qalulu li kien hemm problema, għax l-affarijiet tagħna rridu nagħmluhom ċari.

MARIO DE MARCO: Jiena naħseb li dan il-Kumitat għandu jkun the instrument of last resort biex jintervjeni f'dik li hi t-tmexxija tax-xogħol tal-kumitati.

Is-suġġeriment tiegħi huwa ejja nħallu lill-Membri jitkellmu maċ-Chairperson tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Naħseb li huwa importanti li, jekk huwa possibbli, jiltaqgħu din il-ġimgħa għax, jekk ma jistgħux jiltaqgħu nhar it-Tlieta, din il-ġimgħa jistgħu jiltaqgħu.

Però, lanqas għandna nkunu aħna li nissuġġerixxu.

Il-parir tiegħi huwa li jkun iċ-Chairperson tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, flimkien mal-Membri, li, jekk hemm din il-problema, isibu data alternattiva.

Abela stess qed jikkonferma li l-Gvern m'għandu l-ebda problema biex jiddiskuti din il-materja.

LOUIS GRECH: Nikkonferma li m'hemm l-ebda problema.

MARIO DE MARCO: Qed naqblu li m'hemmx din il-problema.

Allura mhux se jkun hemm problema biex isibu data għad-diskussjoni.

Jiġifieri, ħadd m'għandu interess li d-diskussjoni tiġi mġedda.

Jekk iċ-Chairperson u l-membri ma jilħqux ftehim bejniethom, imbagħad nidħlu aħna.

LOUIS GRECH: Naħseb li qbilna u nistgħu mmexxu.

DAVID AGIUS: Dak l-ewwel argument li għamilt jien fil-bidu ta' din il-laqgħa.

(Interruzzjonijiet) Mela darb'oħra, jekk ma jkunx hemm qbil, ikkonfermaw maċ-Chairman jew miegħi, Onor. Abela, u mhux intellgħuha hawnhekk fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

MR SPEAKER: Inutli qegħdin tagħmlu argument.

DAVID AGIUS: Mela l-affarijiet kif isiru s-soltu?

Mela x'tagħmel?

Mela niftehmu fuq kollox, u affarijiet bħal dawn intellgħuhom quddiem l-iSpeaker!

Mela aħna taż-żejjed u n-nieqes hawn ġew?!

MR SPEAKER: Imma ħu paċenzja, dan mhuwiex komportament.

DAVID AGIUS: U għalhekk nirrabja għax mhux komportament, Mr Speaker!

CARMELO ABELA: Nista' nispjega dan il-punt għalfejn bgħatt lilek, Mr Speaker?

Jiena naf li chairman ta' kumitat jista' jibgħat l-aġenda; imma, kif bagħat l-aġenda, la bagħat l-aġenda formali, ma min tridni noġġezzjona?

Miegħek?

DAVID AGIUS: Mela ma tafx li jien inkellem lill-Onor.

Tonio Fenech u nirranġaw l-affarijiet, kif dejjem irranġajna?

Mela jiena, jekk intellagħha formalment għad-diskussjoni, ma nistax, filwaqt li inti …

DAVID AGIUS: Mela agħmel hekk.

Normalment jien irrid nirribatti.

MR SPEAKER: Il-bonsens jirbaħ.

Nistgħu ngħaddu għal xi ħaġa oħra fuq l-aġenda, jekk jogħġobkom?

Jiġifieri hemm il-ftehim li se jkun hemm ...

MARIO DE MARCO: L-importanti li jikkomunikaw illejla stess.

CARMELO ABELA: Jikkomunikaw bejniethom.

Hemm is-Segretarja tal-Kumitat, fil-każ tikkomunikalhom u jagħmluha bejniethom.

MR SPEAKER: Tistgħu teħduha intom, Onor. Carmelo Abela u Onor. David Agius?

DAVID AGIUS: Jiena mhux se nidħol fiha, Mr Speaker, għax issa la għaffġuha, jkomplu jgħaffġuha waħedhom.

CARMELO ABELA: Nirrifjuta li jingħad li għaffiġna xi ħaġa!

DAVID AGIUS: U ejja, mela dawn l-affarijiet isiru hekk!

CARMELO ABELA: Jekk hemm xi ħadd li għaffeġ xi ħaġa, kien iċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi li għaffiġha.

DAVID AGIUS: Le, mhux iċ-Chairman tal-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Għaffġuha n-naħa tal-Gvern li ma mxewx mal-proċeduri kif is-soltu nimxu.

MR SPEAKER: Kollox sew, qed naġġorna l-Kumitat għal data li tiġi kkomunikata aktar tard.

Nirringrazzjakom.

Fit-8.18 p.m., il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi kkomunikata aktar tard.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees hbc