KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 10

It-Tnejn, 28 ta' Mejju, 2012

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 9 li saret nhar il-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2012, ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Jesmond Mugliett): Nitlob lis-segretarja sabiex taqra l-korrispondenza li kellna.

L-ISKRIVANA TAL-KUMITAT: Iċ-Chairman irċeva ittra datata 21 ta' Mejju 2012 mingħand is-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għal Għawdex li tgħid hekk:

"Nirriferi għall-ittra tiegħek tat-30 ta' April 2012.

Il-Ministeru għal Għawdex ħa nota tat-talba tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp sabiex jiġi ppubblikat immedjatament ir-rapport dwar Eco-Gozo.

Il-Ministeru qiegħed jevalwa din it-talba fid-dawl ta' xi aġġornamenti meħtieġa bil-għan li r-rapport imsemmi jiġi ppubblikat fl-iqsar żmien possibbli.".

THE CHAIRMAN: Nieħdu nota ta' din il-korrispondenza u we keep track ta' jekk dan id-dokument jiġix mgħoddi lilna u fil-każ nerġgħu nibagħtu reminder.

Nistgħu issa ngħaddu għall-item li għandna fuq l-aġenda llum.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR ID-DOKUMENT LI JISTABBILIXXI L-OĠĠETTIVI TAL-ISTRATEGIC PLAN FOR ENVIRONMENT AND DEVELOPMENT (SPED)

THE CHAIRMAN: Għandna magħna lill-Onor.

Mario de Marco, Ministru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura; is-Sur Peter Portelli, Segretarju Permanenti fl-istess ministeru; żewġ uffiċjali mill-Ministeru u uffiċjal mill-MEPA li qed jgħinuna f'din id-diskussjoni.

Fl-ewwel seduta li għamilna fuq dan is-suġġett kienet saritilna power point presentation u saru mistoqsijiet pjuttost ġeneriċi u forsi issa nistgħu ngħaddu għal diskussjoni iktar iffukata fuq it-thematic objectives li jistabbilixxi dan id-dokument.

Forsi, jew il-Ministru jew xi ħadd mill-uffiċjali jagħmlilna overview ta' dawn it-thematic objectives biex inkunu nistgħu ngħaddu għad-diskussjoni fuqhom.

MICHELLE BORG: Mr Chairman, bħalma semmejna fil-presentation fis-seduta ta' qabel, għandna sett ta' objectives li huma thematic cross cutting, li allura għandek grupp li qegħdin socio-economic development, grupp fuq environment, objective ieħor fuq tibdil tal-klima u objectives oħrajn fuq travel patterns.

Kif semmejna, dawn huma cross cuttings u jkopru t-territorju kollu.

Imbagħad għandna sett ieħor ta' objectives li huma spatial, fil-kuntest ta' fejn jinsabu għax kif għedna qabel, qed nieħdu t-territorju Malti f'kuntest differenti fis-sens ta' qed nindirizzaw qisha 3D location – urban areas, rural area, iż-żona tax-xtut u dik marittima u għal Għawdex.

Jiġifieri b'kollox hemm tmien subsets ta' objectives.

Nistgħu neħduhom bħala sett f'daqqa.

Thematic objectives tas-socio-economic development għandna ħamsa.

L-ewwel wieħed qiegħed jindirizza l-qafas strateġiku, to manage available potential space and environment resources sustainably, biex nassiguraw li socio-economic development needs are met whilst protecting the environment.

Imbagħad, id-dokument huwa mfassal b'tali mod li t-thematic objective għandha bullets ta' action.

L-intenzjoni qiegħda biex imbagħad the next step meta tiġi policy formulation nassiguraw li jkun hemm policies li qegħdin jindirizzaw kull action.

It-tieni objective qiegħed ibbażat fuq social and community facilities to ensure li hemm biżżejjed art għalihom, kemm dawk li huma eżistenti jiġu salvagwardjati u jkun hemm qafas ta' żvilupp ġdid li jiġi akkomodat fl-urban area wkoll.

Il-bullets jagħmlu riferenza għall-azzjonijiet li ħarġu min-national documents ukoll.

Pereżempju, jekk naraw facilitation tal-extension tal-MCAST, dik ħierġa min-National Reform Programme bħala miżura.

Għaqqadna kemm jista' jkun actions li diġà qegħdin eżistenti għalkemm mhumiex qegħdin spatially imma qegħdin fi pjanijiet oħra, hawnhekk qegħdin nintegrawhom f'dan id-dokument.

Il-ħames objective qiegħed biex iħares recreational resources, dak li hemm bħala socio-economic development.

Bħala ambjent għandna tliet thematic objectives.

L-ewwel wieħed qiegħed iffukat fuq environmental health, nissalvagwardjaw l-environmental health mill-iżvilupp speċjalment fejn għandek air and noise pollution u risks associated with use and management of chemicals.

Is-seba' objective qiegħed biex jippromwovi efficent use of resources u aħna bħala riżorsi qed naraw kemm riżorsi naturali, il-ġebla, l-ilma, il-ħamrija, u l-waste qed narawh ukoll bħala a resource.

Thematic objective 8 qiegħed biex jagħti l-qafas ta' kif se jiġi salvagwardat u mħares il-wirt naturali u kulturali u daħħalna wkoll elementi ta' ġeoloġija u ġeomorfoloġija.

Biex nagħti indikazzjoni tal-bullets in terms ta' kif ippruvajna nintegraw ma' affarijiet oħrajn, pereżempju, f'thematic objective 8 qed ngħidu to set out a positive planning policy framework for culturally led regeneration programmes and projects.

Jiġifieri hawnhekk qed jidħol il-cultural heritage mhux sempliċement inħarsu l-ġebla imma l-użu tagħha fil-kuntest ta' fejn qiegħda.

Tat-tibdil tal-klima, l-objective qiegħed biex nikkontrollaw l-emissjonijiet tal-greenhouse gases u anke to enhance Malta's capacity to adapt to climate change.

Qed nagħtu l-bullets in terms ta' nissapportjaw national policies f'dan ir-rigward.

Qed nagħtu indikazzjoni ta' action li nintegraw small scale renewable energy infrastructure fid-diżinn tal-bini speċjalment bini kbir.

Dan il-pjan irid jassigura li pjanijiet oħrajn u development proposals jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-miri nazzjonali fir-rigward tat-tibdil tal-klima u iktar speċifiku minħabba l-predicted impacts li ħarġu minn dokumenti oħrajn li f'Malta għandna l-potenzjal li r-risk of flooding jiżdied, qed ngħidu li we should direct development away from areas prone to flooding, ovvjament fil-kuntest mhux tabula rasa imma fil-kuntest ta' kif isir l-iżvilupp.

Hawnhekk qed nenfasiżżaw il-bżonn li jkollok an efficient transport system.

It-tieni objective huwa ffukat iktar fuq kif norbtu l-iżvilupp beix jiffaċilita x-shift to green modes of transport filwaqt li t-tielet objective qiegħed jiffoka fuq areas li huma transport hubs, kemm inter-island u international transport hubs, l-airport, il-Grand Harbour u l-Freeport kif ukoll iċ-Ċirkewwa u l-Imġarr.

Fl-ispatial hemm erba' objectives; l-ewwel wieħed qiegħed ibbażat fuq kif għandu jiġi ggwidat l-iżvilupp within the urban area in general u qegħdin nipproponu l-hierarchy biex tiggwida the major bulk of employment, social and residential development needs fejn diġà hemm il-bulk tal-activities li jsiru.

Imbagħad daħħalna l-kunċett ta' business hubs u enterprise hubs.

Ta' min jgħid li dawn huma actions li qegħdin jibnu fuq dak li diġà hemm eżistenti, mhux qegħdin inbidlu l-framework li jeżisti fl-urban area as such.

It-tieni objective huwa ffukat iktar fuq historic areas u t-townscape u hawnhekk qed ngħidu wkoll facilitating appropriate housing types for historic course.

Hawnhekk qegħdin naraw allura li l-iżvilupp li għandu jsir fl-urban area jrid ikun marbut mal-karattru ta' dik l-urban area għax kull urban area iktar ma jkollha distinctiveness iktar tista' tagħtiha identità u toħloq opportunitajiet ta' employment jew ta' attraction f'settur bħat-turiżmu.

Marbut magħha hemm ukoll il-greening tal-open space li ħierġa wkoll min-National Environmental Policy (NEP) u reducing traffic by promoting pedestrianisation and green modes of travel.

Hawnhekk qegħdin nieħdu direttivi tal-energy efficiency, nagħqduhom flimkien mhux sempliċement biex tindirizza dik id-direttiva imma fil-kuntest ta' fejn qiegħda.

Ir-rural area qegħdin narawha bħala l-area li hija prinċiparjament użata għall-agrikoltura u għar-recreation però fil-qafas li nafu li rridu ngħinu d-diversification għas-settur agrikolu.

Ir-rural area għandha landscape importanti li hija asset għalina bħala residenti u asset ukoll għall-potenzjal turistiku u hemm ukoll cutural and historical buildings fiha u allura qed nippruvaw naraw how to guide the restoration and after use ta' dak l-iżvilupp.

Ta' min jgħid ukoll li l-objectives qegħdin jindirizzaw l-agrikoltura u d-diversification tagħha, recreation u jipprovdu għal recreation speċjalment informal recreation, il-policy to protect and enhance l-landscape u l-oħra to upgrade and regenerate deteriorated environment.

It-tielet objective qiegħed hemmhekk għax qegħdin nirrikonoxxu li hemm żviluppi li n-natura tagħhom huma konfliġġenti jekk tpoġġihom fl-urban area u allura bilfors trid tmur outside the urban area.

Fl-istess ħin l-objective qed tagħti gwida anke bħala sequential approach ta' kif għandu jsir l-iżvilupp.

Qed tgħid li għandu jkun hemm policy framework to control location and design u qed indaħħlu żewġ elementi ġodda; to control cumulative effect of this development and to require compensation measures to enhance the rural environment, jiġifieri mhux sempliċement għax ma tistax tkun fl-urban area any type of development jista' jiġi akkomodat; il-kuntest tar-rural area jrid jiġi salvagwardjat.

Fejn tidħol iż-żona marittima u l-kosta, il-kosta qegħdin ngħidu li għandek parti li hija predominantly urban u parti li hija predominantly rural u allura dak il-karattru għandu jiġi salvagwardjat.

Imbagħad qed ngħidu li fejn jidħol il-baħar se nieħdu l-approach li existing boundaries li huma jew f'qafas legali jew f'dokumenti approvati kemm jista' jkun nużawhom biex jgħinuna nimmaniġġjaw l-activities u allura għandek il-one nautical mile fejn għandek il-coastal water body taħt il-Water Framework Directive, il-boundary tat-territorial waters, imbagħad għandek il-contiguous zone 24 nautical miles u l-fisheries conservation zone 25 nautical miles.

Qed ngħidu x'se jikkontrolla jew jirregola fih il-pjan.

Simili bħal tar-rural area, il-kosta hija wkoll importanti għal ċerti setturi tal-ekonomija, fosthom is-sajd u l-akwakultura u l-pjan qed jindirizza biex jissalvagwardjahom, dawn ma jistgħu jsiru fl-ebda post ħlief fuq il-kosta jew fil-baħar.

Irridu nissalvagwardjaw existing recreational resources u hawnhekk qed ngħidu anke nipprovdu faċilitajiet ġodda għal recreation.

Fuq il-kosta jista' jkollok recreation passiv bħall-għawm u jista' jkollok recreation bħalma hija marina li tkun trid substantial development fuqha.

Hawnhekk qed ngħidu li we support the implementation of government policy fuq development ta' yacht marina, nipproteġu designated swimming zones, identified diving sites from conflicting uses u niggwidaw fejn jista' jsir beach replenishment.

Dawn huma kollha f'qafas li l-pjan eżistenti tat-tourism policy jidentifika l-kosta bħala a tourism zone jiġifieri fil-qafas li l-kosta hija wkoll importanti għat-turiżmu.

Fejn jidħol Għawdex, l-objective li għandna huwa li kemm jista' jkun l-iSPED jibni fuq il-politika ta' eco-Gozo u allura dak li hemm bħala azzjonijiet li għandhom isiru qegħdin nagħtuhom aktar …

MICHELLE BORG: Kellna d-dokument li hemm published u bħala diskussjonijiet li kellna mal-Ministeru.

Ta' min jgħid, nerġgħu nfakkru, għal Għawdex mhux din l-objective biss tgħodd imma l-objectives l-oħra kollha.

Jiġifieri l-approach li qed nieħdu għal Għawdex huwa li it's not equal to the other areas, it's a region.

Biex ma nagħmlux repetition of objectives, fejn japplikaw għandna nimxu fuqhom imma mbagħad għandna specific direction.

Pereżempju, waħda mill-iktar speċifika li ħarġet hawnhekk bħala action hija supporting a regional agro-tourism policy specifically for Gozo as a niche industry for Gozo.

Dawk huma l-objectives.

THE CHAIRMAN: Hawn domandi min-naħa tal-Membri tal-Kumitat?

L-Onor.

LEO BRINCAT: Mr Chairman, I might as well nagħmel tliet domandi f'daqqa għalkemm huma unrelated.

Din il-ġimgħa segwejt fil-media statements li kien hemm kemm minn, biex ngħid hekk, rappreżentanti tas-civil society, environmentalists u anke mill-Malta Developers Assocation (MDA).

Punt li ħareġ ċar kien – jekk dak li qrajt kien korrett – li jidher li qisu hemm consensus bejn kemm the construction lobby u anke the environmental lobby li jixtiequ li l-Housing Authority ma tkomplix tibni ċertu ammont ta' bini kif kien isir fl-imgħoddi.

Xtaqt inkun naf – għalkemm il-housing ovvjament ma jaqax taħt il-brief tal-Ministru de Marco – jekk din il-view ħarġitx mill-konsultazzjoni jew fid-deliberazzjonijiet li għamlu meta ġiet biex tiġi fformolata din l-outline, għalkemm to be fair it's a strategic outline, it's not a policy document at this stage, imma speċi dan il-fatt jekk hux qed jiġi somehow factored in.

Imbagħad hemm il-fatt – dejjem kif qrajt – li għalkemm l-NSO qiegħda tiġbor dettalji fuq il-proprjetajiet vakanti, l-indikazzjonijiet huma li xorta l-findings jistgħu ma jkunux konklużivi għax ma jkunx hemm dettalji biżżejjed dwar l-istat li qegħdin fihom il-proprjetajiet, ħlief li sempliċement għandek proprjetà li hija, biex ngħid hekk, resident jew tenant occupied.

Jiġifieri xtaqt nistaqsi jekk il-Gvern, qua Gvern iktar milli Ministeru tal-Ambjent, jaħsibx li if not in the immediate future over a short-term period hux se jkun f'pożizzjoni li jkollu iktar hard data f'idejh jew le fuq is-sitwazzjoni kif inhi.

It-tielet punt li xtaqt nagħmel aktar jikkonċerna lill-Ministeru tal-Finanzi milli lill-Ministeru tal-Onor.

Jien naħseb li llum a key player fil-property market huwa bla dubju ta' xejn is-settur bankarju kif dejjem kien, imma naħseb issa iżjed u iżjed anke minħabba l-fatt li anke vis-à-vis institutions bħall-IMF u oħrajn, in-non-performing loans components tal-proprjetà, kif qed jiġri on a much larger scale f'pajjiżi oħra bħal Spanja, il-Portugall u l-Irlanda, kiber jew le.

M'iniex qed ngħid jekk dawn influwenzawx il-policy paper, imma jekk kienx hemm xi konsultazzjonijiet mas-settur bankarju.

Imbagħad xtaqt nagħmel il-punt li għalkemm hemm policy li fil-prinċipju hija tajba li jkun hemm shift dwar restoration of old buildings fil-village cores, kien hemm il-punt li ġie magħmul li l-inċentivi kienu ristrettivi wisq għal ċertu tip ta' bini, jekk m'iniex sejjer żball grade 1 u grade 2 scheduled properties.

(Interruzzjonijiet) Forsi l-informazzjoni kienet skorretta; jien qed ngħidlek xi qrajt fil-gazzetti.

L-aħħar punt huwa totally unrelated imma se ngħidu għax nhar is-Sibt kont qiegħed seminar u tkellem xi ħadd li mhux politiku, il-Prof.

Asciak, li ta rendikont ta' xi ħaġa pożittiva li hija l-improvement li kien hemm fil-kwalità tal-bathing water.

Semma wkoll li għalkemm ix-Xgħajra għadha at the bottom tal-lista kif kienet over the last years, to be fair kien hemm a marked improvement u għalkemm qiegħda fil-qiegħ imma in effective terms irreġistrat.

Li kien hemm stramb kien li żewġ lokalitajiet, waħda minnhom iż-Żurrieq – m'iniex se nsemmi xi kostitwenza tiegħi u m'iniex qed nippretendi bilfors tweġiba issa – sena qabel kienet qiegħda first jew second on the list u f'daqqa waħda niżlet fourteenth.

Qed ngħid hekk għax it's a pristine area għat-turiżmu u affarijiet oħra.

Imbagħad li kien hemm inkwetanti kien li l-iktar area – din se ngħidha mhux biex inkun tongue in cheek imma għax proprju hemm il-proġett ta' Eco-Gozo li fil-prinċipju naħseb li kulħadd jaqbel miegħu – fejn kien hemm deterioration tal-bathing water quality f'Għawdex kienet ix-Xlendi, imbagħad kien hemm xi post ieħor li frankament insejt liema kien, imma x-Xlendi kienet żgur the worst of three Gozitan localities, anzi qal li x-Xlendi kien il-fattur li wassal biex Gozo kienet the worst performer compared to other areas which made a positive improvement.

F'dan l-istadju naħseb li nista' nieqaf hawnhekk.

THE CHAIRMAN: Ħalli nieħdu dan is-sett ta' mistoqsijiet l-ewwel.

Ma nafx min se jirrispondi għal dawn il-punti; forsi tiddistribwixxuhom bejnietkom.

L-Onor.

MARIO DE MARCO (Ministru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura): Ħalli nibda mill-aħħar waħda għax kumbinazzjoni llum id-Department of Information (DOI) ħareġ il-Bathing Water Monitoring Programme Site Classification, fil-fatt irċevejtha ftit sigħat ilu u qiegħda f'idejja bħalissa.

Nista' ngħid li essenzjalment kollha huma excellent.

Pereżempju f'Birżebbuġa hemm Pretty Bay li hija good u St. George's Bay li hija sufficient.

Wied iż-Żurrieq hija indikata bħala excellent u x-Xgħajra l-istess.

Dawn huma site coded u hemm żewġ classifications; waħda hija l-EU site classification u l-oħra hija l-Barcelona Conventions site classification.

Għal dawk li għandhom x'jaqsmu ma' Għawdex kull żona hija excellent, kemm skont il-Barcellona Convention site classification criteria u anke skont l-EU Directive site classification criteria.

Sussegwentement nista' ngħaddilek din l-informazzjoni li għadha kemm ħarġet, Onor. Brincat.

LEO BRINCAT: Jiena m'iniex qed niddubita minn din l-informazzjoni però li qed ngħid huwa li jien kont preżenti f'seminar fejn għalkemm tkellmu l-politiċi, għamel a non-political intervention il-Prof.

Asciak u semma ħafna positives, jiġifieri ma kienx qed jieħu xi view negattiva.

Ovvjament jekk hemm government figures m'iniex se nmerihom.

MARIO DE MARCO: Għadhom kemm ħarġu issa friski friski.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-issue dwar ir-restoration of old buildings it's always very early li jkollok enough measures għax ovvjament there is also a financial cost, però aħna qed nagħmlu pakkett ta' miżuri li ovvjament ma stajniex noħorġuhom kollha f'daqqa għax ċerti miżuri għandhom bżonn ukoll ċertu tibdil fil-leġislazzjoni.

Bdejna billi konna ħabbarna r-rebates ta' 20% of costs up to a maximum of €5,000, però meħudin fuq 1,000 application li tfisser investiment ta' €5 miljun minn naħa tal-Gvern li konna ħabbarna madwar tliet xhur ilu.

Sussegwentement għamilna wkoll il-miżura għall-consolidation of ownership li jekk over the next two, three years għandek co-owners li jitrasferixxu sehemhom f'persuna waħda, ma jkunx hemm ħlas ta' duty on documents, u issa dalwaqt se jkun hemm miżura oħra li permezz tagħha se nagħmu a fixed withholding tax fuq kera jekk inti tkun qed tirranġa dar antika biex tikriha either for residential or for commercial purposes.

Kif wasalna għal dawn il-figuri?

Essenzjalment irrealizzajna li hemm numru ta' fatturi għaliex proprjetà ġo urban conservation area qed tibqa' vojta u sussegwentement qed tiġi dilapidated.

Waħda mir-raġunijiet hija ovvjament għax huwa iktar għoli biex timmantjeni dar antika milli dar ġdida u allura riedna naraw kif nistgħu nagħmluha iktar faċli jew less costly to maintain an old house.

It-tieni nett però imbagħad kien hemm issue daqsxejn iktar prattika li ħafna djar antiki billi jgħaddu minn diversi ġenerazzjonijiet riżultat ta' wirt, ħafna drabi tirrealizza li l-proprjetarji ta' dawn id-djar jkunu għexieren, bil-konsegwenza li jkun hemm diffikultà biex dawn jiftehmu bejniethom dwar jekk għandhomx ibigħu, dwar x'użu għandhom jagħmlu mill-proprjetà u anke dwar min se jħallas għall-manutenzjoni tad-dar li ma tkunx okkupata.

Aħna ingħatajna l-parir li waħda mill-metodi kif tista' tindirizza dawn il-problemi huwa preċiżament biex tinċentiva l-konsolidazzjoni ta' proprjetà f'persuna waħda.

Però imbagħad tiġi fi kwestjoni li ċerti djar, anke jekk tgħin il-consolidation of ownership, anke jekk tgħin biex tagħmilha orħos biex timmantjeni dawk id-djar xorta waħda tibqa' il-problema ta' x'użu se jsir minn dawn id-djar.

Aħna ridna ninċentivaw lin-nies biex jibdew jirrestawraw u jimmantjenu dawn id-djar, però ridna wkoll ninċentivaw lil min ikun irid jagħmel dan kollu biex jikri l-proprjetà lil terzi għax malli tinċentiva l-użu tkun qed tagħti ħajja lil dawn id-djar.

Għalhekk se nkunu qed nagħtu rata preferenzjali jekk dawn it-tip ta' djar jiġu restawrati biex jinkrew u hemm imbagħad rata differenti li tiddependi minn jekk il-proprjetà tkun għal skop residenzjali jew għal skop kummerċjali.

LEO BRINCAT: Dawn it-tip ta' inċentivi se jkunu geared anke lejn it-terzi nfushom?

Jiġifieri qed tgħid li se tinċentiva iktar biex jidħlu t-tenants, jiġifieri t-tenant stess se jkun qed jibbenefika?

MARIO DE MARCO: Le, mhux it-tenant, is-sid.

Brincat staqsa jekk dawn humiex se jkunu extended għal proprjetajiet mhux gradati.

MARIO DE MARCO: Fil-fatt l-inċentivi li ħabbarna s'issa li kienu żewġ settijiet ta' inċentivi, waħda fuq ir-rebate on expenses u l-oħra exemption on duty of documents fil-każ ta' consolidation, japplikaw qabel xejn għal grade I u grade II scheduled properties, huma fejn huma anke jekk outside urban conservation area (UCA), u japplikaw ukoll għal kull proprjetà anke jekk mhux skedata li tinstab ġo UCA.

Jekk niġu għall-kwestjoni tal-banek, naħseb il-main issue bħalissa mhux tant li l-banek mhumiex qed jinċentivaw il-purchasing għax biex bniedem imur biex jieħu house loan m'hemmx problema, il-problema hija iktar li għandek ċerti banek li m'għadhomx jagħtu the extent of facility for development li kienu jagħtu qabel u qed ikunu aktar kawti.

Dawn ovvjament raw x'ġara barra minn Malta u filwaqt li fil-passat kienu kważi jkopru 90% jekk mhux iktar, tan-nefqa għal żvilupp, illum mhumiex ikopru daqshekk.

Ovvjament ma nistax nidħol fir-risk assessment tal-banek, però naħseb li lkoll kemm aħna nafu li l-banek qed ikunu ħafna iktar kawti meta jiġu biex jiffinanzjaw proġetti ta' development.

LEO BRINCAT: Għal min forsi qed isegwina xtaqt niċċara l-punt li jien fl-ebda mod ma kont qed nallega li speċi qisu l-gvern is caving in to bank pressures.

MARIO DE MARCO: Is-Sur Portelli jixtieq jispjega li saret laqgħa mal-Bank Ċentrali ta' Malta f'dan ir-rigward.

IS-SUR PETER PORTELLI (Segretarju Permanenti fil-Ministeru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura): Iva, saret laqgħa mal-Bank Ċentrali ta' Malta fejn ġew diskussi dawn l-issues meta tkellimna dwar l-oġġettivi.

MARIO DE MARCO: Rigward l-issue tal-Housing Authority naf li, pereżempju l-Awtorità bħalissa diġà ħarġet sejħa biex tipprova tikri postijiet mingħand is-settur privat li tiġi in line ukoll ma' dak li l-Onor.

Brincat korrettement għamel riferenza għalih.

L-idea hi li min għandu post jew għandu blokka li hija vojta, jista' jikrihom lill-Housing Authority, for argument's sake, għal 15-il sena, imbagħad l-Awtorità stess tikrihom lin-nies.

Issa hawnhekk hawn prinċipju pjuttost interessanti fejn qegħdin ngħidu li l-Gvern għandu, fejn hu possibbli, juża a three-tier approach fejn għandu bżonn jagħmel ċertu żvilupp; qed nitkellem b'mod ġenerali mhux limitat għall-Housing Authority.

L-ewwel nett għandu jipprova jagħmel forma ta' re-use ta' existing property tiegħu – il-Gvern huwa the largest owner of property – jekk jara li ma jistax jagħmel re-use of an existing property jara jekk jistax jagħmel a re-development of existing property li jfisser li jkun hemm binja li twaqqagħha u terġa' tibniha għall-iskopijiet li jkollok f'moħħok, u jekk lanqas dan ma jkun possibbli, allura mbagħad imur għal proprjetà li tkun għadha ma ġietx żviluppata.

THE CHAIRMAN: Jien kont fhimt li dik mhijiex partikolari għall-Gvern imma hija ġenerika għal kwalunkwe żviluppatur.

Jiġifieri intom qed tgħidu li dik hija partikolari għall-Gvern?

Hemm imbagħad argument ekonomiku li ovvjament qed isir mill-MDA li qed jgħidu jekk il-Gvern għandu bżonn jibni djar jista' forsi wieħed jara kif jista' jtaffi l-problema ta' uħud mill-iżviluppaturi li bnew ċertu blokok u għadhom mhumiex mibjugħin.

Naħseb li din hija d-diskussjoni li l-MDA għandhom jagħmlu direttament mal-Housing Authority – din fil-fatt qiegħda ssir diġà – u jeħduha forward.

Jiġifieri d-diskussjoni saret, is-sejħa diġà saret u wieħed jista' iressaqha b'dan il-mod 'il quddiem.

Għar-rigward l-issue dwar data fuq il-vacant property naħseb li jkun aħjar jekk ngħaddi l-kelma lil Michelle u lil Joe.

MICHELLE BORG: Din l-issue tqajjmet kemm waqt li konna qed nifformolaw l-istrategic objectives u anke waqt il-consultation.

L-issue mhux li d-data taċ-ċensiment anke jekk tiġi fis-seħħ mhux se tkun tajba.

THE CHAIRMAN: Qegħdin tikkontemplaw xi ħaġa, pereżempju l-compulsory registration of property biex ikollkom din l-informazzjoni?

Għax jien xi kultant dan id-dokument narah wisq ġabra komprensiva ta' dokumenti u strateġiji li jeżistu, imma kultant għal ċerti soluzzjonijiet li jiddepartixxu minn dak stabbilit mhux bilfors jgħidhom dawn l-affarijiet.

Naħseb li jekk għandna problema fuq il-hard data – u din hija waħda mill-iktar argumenti importanti fuq l-iżvilupp tal-proprjetà – irridu naraw kif nissormontawha għax issa ilna ngħidu fuq din l-issue ma nafx kemm.

L-eżerċizzju tar-reġistrazzjoni tal-proprjetajiet fejn se jkun hemm xi kuntratt fuqhom naħseb kien successful u ma narax xi jżomm milli jkun hemm compulsary registration tal-proprjetà kollha.

Ma nafx jekk ikkontemplajtuhiex.

IS-SUR PETER PORTELLI: Le, Fuq livell ta' ministeru żgur li ma dħalniex fiha.

THE CHAIRMAN: Jien qed nitfa' din l-idea, imma naħseb li għandu jkun hawn compulsary registration tal-proprjetà.

IS-SUR PETER PORTELLI: Jien għandi dubju jekk għandhiex tkun xi ħaġa spearheaded minn dan il-Ministeru.

Pereżempju fuq l-infrastruttura nafu li qed tissemma l-infrastruttura tal-gass u nafu li xi ministeru ieħor qed jitkellem fuq fibre optic to the curb (FTTC).

These are not addressed here però jekk inti qed tagħmel spatial plan u l-infrastruttura ħafna drabi hija kritika għal spatial plan tiegħek, il-lead xi ħadd irid jeħodha.

Min se jeħodha l-lead?

IS-SUR PETER PORTELLI: Dokument bħal dan se jaqsam ix-xogħol tal-ministeri kważi kollha u għalhekk issir konsultazzjoni mal-ministeri kollha proprju biex naraw li qed inkopru l-areas kollha.

Inti semmejt l-issue tal-gass.

Naf li it is cuts across ministries, imma jien mhux dik qed ngħid.

Jien naf li it cuts across ministries u naħseb li intom indirizzajtu l-istrateġiji kollha li jeżistu fil-ministeri kollha u tidhru li għamiltu d-diskussjonijiet mal-istakeholders anke uffiċjali li kien hemm bżonn.

Jien qed ngħid bħala filosofija wara d-dokument.

Huwa ġabra tal-istrateġiji biex ikollna xi ħaġa komprensiva ta' x'inhuma l-istrateġiji varji jew se jipprova jagħti l-lead hu f'ċerti setturi?

Din mhijiex ċara.

IS-SUR PETER PORTELLI: Ovvjament kull ministeru għandu l-pjanijiet u l-oġġettivi tiegħu.

Dan id-dokument jipprova jiġbor kollox.

At the highest end tiegħu, dan id-dokument li qed jipprova jagħmel hu li jiggarantixxi kwalità ta' ħajja aħjar billi nużaw l-ispazji li għandna b'mod aħjar.

Naħseb iżjed minn punt filosofiku se jkun issa meta niġu għall-implimentazzjoni, għax dan l-oġġettivi se jagħmilhom.

Pereżempju t-thematic objective 4 jidħol fuq l-issues li hemm bżonn nippjanaw għal storage ta' fuels li se nużaw, jiġifieri jidħol into the specifics.

Ma nafx jekk iniex qed nifhmek sew li trid iżżidlu s-saħħa mal-ministeri.

THE CHAIRMAN: Jien nimmaġina li biex ikun dokument forward looking intom ippruvajtu tagħmluha f'ċerti affarijiet fejn huwa physical development, jiġifieri fejn tkellimtu fuq housing ippruvajtu tikkwantifikaw kemm hemm area available mil-local plans, ipproġettajtu l-growth u allura estrapolajtu whether availability will meet the needs.

Ippruvajtu tagħmluha fil-qasam tal-industrija u hemmhekk jien ma naqbilx magħkom totalment, fis-sens li fl-industrija għamiltu a blanket approach u fejn għandek industrija li hija location based trattajtuha bħala industrija oħra.

Meta qed ngħid "industrija li hija location based" qed nirriferi għal industrija li pereżempju tista' tkun fil-Port biss jew fl-ajruport biss jew inkella ħdejn l-Università.

Jien naħseb li trid tidħol f'ċerti setturi partikolarment li jkunu growing u tara l-area partikolarment f'dawk il-lokalitajiet.

Għandek imbagħad brownfield sites – ma nafx jekk jidħolx hawnhekk jew le – bħal pereżempju l-area tax-Shipbuilding li naħseb li hija an opportunity area par excellance.

Pereżempju, din l-FTTC tirriżulta minn xi pjan ġustifikat għalih?

Ejjew ngħidu li forsi l-FTTC m'għandhiex l-iktar impatt fuq land use, u mmorru fuq l-enerġija li żgur għandha impatt fuq il-land use.

Il-pjan tal-futur se tistennewh jiġi mill-ministeru jew xi kultant se tibnuh intom?

F'ċerti setturi s-scenario building naħseb irid isir minn x'imkien.

Pereżempju ħalli mmur fuq it-travel.

Jiena fuq it-travel nara żewġ preġudizzji kbar, wieħed kontra l-parking, minkejja li pajjiżna għandu parking deficit li ġej minn żmien illum għadna kważi we try to cast it in stone l-idea li ma nipprovdux parking facilities ġodda.

Dik hija waħda.

U t-tieni hija l-modal shift.

Huwa tajjeb il-modal shift, però ma nafx kemm nistgħu nsibu s-soluzzjonijiet kollha jew bilfors se nsibu s-soluzzjonijiet kollha bil-buses.

Qed jirriżulta li bil-buses iċ-choking fit-toroq xorta waħda għadu hemm u allura għalkemm nistgħu mmorru għal modal shift, irridu nesploraw forom differenti.

Naħseb li l-viżjoni qed teħduha lock stock and barrel mingħand ministeru ieħor u m'iniex ċert kemm qed tittestjawha.

Jekk qed nitkellmu fuq it-trasport, hawnhekk għandna din ir-reluctance biex immorru għall-parking, però iżjed ma żżid parking iżjed iżżid faċilità ta' nies jużaw il-karozzi u inqas you're going to achieve the modal shift li għandna bżonn aħna f'pajjiż with one of the highest densities of cars per capita.

IS-SUR PETER PORTELLI: M'hijiex kwestjoni ta' taċċetta jew ma taċċettax; hawn lokalitajiet fejn għandek problemi ta' parking, però is-soluzzjoni x'inhi?

Ara rridu veru nagħmlu bidla, fis-sens irridu li n-nies jibdew jużaw forom alternattivi ta' trasport?

Irridu niftakru li l-kwalità tal-arja tagħna hija wkoll problema għar-residenti, mhux il-parking biss.

Wieħed miż-żewġ affarijiet li qed jikkawżaw dettriment għall-kwalità tal-arja tagħna huwa t-trasport.

LEO BRINCAT: Marbut ma' dak li qed jgħid iċ-chairman, jien naħseb li fuq l-issue tat-trasport – m'iniex qed ngħid għalikom biss imma b'mod ġenerali – wieħed ma jistax jieħu a piecemeal approach.

Semmejtha l-aħħar darba u ngħidha b'konvinzjoni, li ħafna pajjiżi li daħlu fl-EU magħna llum għandhom for better or for worse a sustainable transport policy li tmur ferm 'il hinn minn a public transport u tinkludi kollox, inkluż il-fatturi li semma ċ-chairman.

Jien m'iniex qed ngħid dan abbażi ta' Transport Malta u m'għandi xejn kontra tagħhom, imma wisq nibża' – u hawnhekk norbot ma' dak li qal iċ-chairman – li jekk se niġu qisna just adopting a Transport Malta template, hemm ir-riskju li l-mindset ta' Transport Malta se tiġi, biex ngħid hekk sempliċement embraced jekk mhux mill-MEPA, mill-ministeru jew minn min qed iħejji dan id-dokument.

Jiena naħseb qabel ma jkun hemm xi ħaġa which owns its linkage jew it's parenthood to the Transport Malta entity – nerġa' ngħid li m'iniex qed ngħidha b'diżrispett għal Transport Malta – naħseb li dawn it-tip ta' issues li qed iqajjem iċ-chairman u ħafna oħrajn marbutin mat-trasport se jibqgħu in mid air.

Nittama li jien żbaljat.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Irridu nammettu li n-nies qed jużaw il-karozzi privati tagħhom għax il-public transport illum ma jissodisfax lin-nies, it's very simple.

Jiġifieri inutli noqogħdu ngħidu li se nagħmlu modal shift minn karozzi privati għal xi tip ta' public transport jekk m'għandniex servizz li huwa tajjeb biżżejjed.

Ma rrid nitfa' l-ebda dell fuq l-Arriva għax ma naħsibx li huwa l-każ, imma jekk m'aħniex se nifhmu li jekk verament irridu nnaqsu l-karozzi minn dan il-pajjiż irid ikollna sistema ta' trasport pubbliku tkun kif tkun – jien nemmen ħafna bit-trasport bil-baħar pereżempju, imma dik issue oħra – li tissodisfa, m'aħniex naslu.

Jiġifieri huwa tajjeb li nitkellmu fuq modal shift, imma tibqa' a wish jekk aħna m'aħniex se naħdmu biex nipprovdu xi ħaġa differenti.

U ladarba qed nitkellem xtaqt nagħmel żewġ punti li tqajmu qabel mill-Onor.

Leo Brincat u li ma kellix ċans nitkellem fuqhom dwar funding għal proprjetajiet li huma grade I, grade II u UCAs.

Jiena ma qbiltx ma' sistema li ntroduċejtu lill-MEPA fejn qed tagħtu grants ta' madwar €5,000 fuq proprjetajiet skedati, grade I, grade II jew f'UCAs.

Jidhirli li tal-grade I u tal-grade II kellhom ikollhom funding differenti minn tal-UCAs għax naħseb li grade I u grade II tista' tużahom inqas, tista' tagħmel alterazzjonijiet fihom inqas u allura tista' tagħmel użu inqas b'mod ġenerali u l-ispejjeż huma l-istess.

Jiġifieri ultimately naħseb li grade I u grade II allura aħna nifhmu li huma iktar importanti, jidhirli li kellhom ikollhom funding ħafna aħjar minn dawk tal-UCAs u m'iniex qed ngħid li għandna nnaqqsu l-funding tal-UCAs.

Domanda li xtaqt nistaqsi meta kien qed jitkellem il-Ministru – sfortunatament issa mhux qiegħed hawnhekk – kienet dwar dak li kien qed jgħid rigward il-policy tal-Gvern fejn tidħol proprjetà tiegħu.

Huwa qal li l-Gvern l-ewwel li ma jara meta jkun se jagħmel użu minn proprjetà hija jekk jużax proprjetà milli diġà għandu jew inkella jagħmilx redevelopment ta' proprjetà eżistenti jew inkella jibni mill-ġdid x'imkien ieħor.

Qabel dan kollu l-Gvern jikkonsidra li jikri mingħand il-privat jekk ma jkollux hu?

IS-SUR PETER PORTELLI: Fil-fatt għall-housing naf li l-Gvern jikri mingħand il-privat.

CHARLES BUHAGIAR: Imma qed nitkellem fuq dipartimenti tal-Gvern issa iktar milli fuq housing.

IS-SUR PETER PORTELLI: Just biex nagħlaq il-biċċa tal-modal shift.

Dawn l-oġġettivi ma jitkellmux biss fuq trasport pubbliku, imma anke fuq improvement li jrid isir fit-toroq, jiġifieri naħseb il-ħsieb huwa ħolistiku mhux biss rifless.

CHARLES BUHAGIAR: Bir-rispett kollu ma naqbilx miegħek u ngħidlek għaliex.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu li rridu nagħmlu trasport pubbliku aktar effiċjenti, imbagħad nippjanaw toroq mingħajr bus lanes meta suppost il-bus lanes qegħdin hemmhekk biex niffaċilitaw it-trasport pubbliku.

Jiġifieri qed nitkellmu fuq li se nirranġaw it-toroq tagħna, imma fil-verità m'aħna qed nagħmlu xejn minn dan kollu.

Fil-fatt ma tantx hemm statements hekk.

Jien naħseb li tgħid "Safeguarding the TEN-T" tkun qed tgħid l-ovvju allavolja ma nafx x'tifhmu b'"safeguarding", però hemm toroq oħra li huma kkunsidrati bħala toroq ewlenin li suppost isiru.

Pereżempju, ilha ħafna tissemma l-Kappara-Manoel Island link u llum għandek ukoll l-iżvilupp tal-MCAST li ma nafx kif se tiġi indirizzata bis-sistema ta' toroq.

Fil-fatt dan ma narahx jinkwadra f'dak li għedtu għax intom għedtu "safeguarding the TEN-T".

PHILIP MIFSUD: Jiena xtaqt nagħmel punt fuq din tat-trasport għax prattikament s'issa fuq roads tkelllimna.

Veru li l-aħħar darba konna qed nitkellmu fuq kemm għandu jkun validu l-perjodu ta' dan id-dokument, imma nixtieq nistaqsi pereżempju jekk ġewx kontemplati mezzi differenti.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li xi ħadd jibda jikkontempla l-viabilità ta' underground travelling pereżempju.

Dan id-dokument għandu jidħol f'dawn l-aspetti jew se nibqgħu limitati, kif kien qed jgħid iċ-chairman, għal mezzi li aħna mdorrijin bihom u allura nafuhom ilkoll?

Hemm alternattivi ta' trasport.

IS-SUR PETER PORTELLI: Jekk wieħed iħares lejn l-objectives jara li l-bus lanes qegħdin hemmhekk ukoll inkluż l-użu tat-trasport bil-baħar li ovvjament bil-lift isir iżjed fattibbli.

Hemm dokumenti oħrajn tal-gvern li jidħlu fuqhom bħal tourism policy inkluż it-trasport.

Fuq l-underground dan id-dokument ma daħalx.

THE CHAIRMAN: Onor. Mifsud, naħseb li hija problematika, għalkemm naqbel miegħek, t-time horizon li fih id-dokument.

Jekk huwa dokument ta' seba' snin, lanqas tista' tibda tikkontempla xi ħaġa bħal din.

Naħseb dik tmur għall-kritika li għamilna l-aħħar darba li t-time horizon huwa qaisr wisq biex tikkontempla xi ħaġa bħal din, biex tikkontempla l-infrastruttura tal-gass u dawn l-affarijiet kollha.

Naħseb li l-problema tat-time horizon hija li kważi se jillimitalek ix-scenarios jew l-alternattivi li tista' tikkontempla.

IS-SUR JOE GAUCI: Nibdew ftit fuq l-industry, fuq il-projections.

Ovvjament aħna hawnhekk għamilna comprehensive projections, ma qgħadniex nidħlu fis-setturi, imma l-average floor space per employee li kkwotajna hemmhekk hija an average floor space across all sectors.

F'din kellna ħafna għajnuna mis-Central Bank.

In-National Reform Programme issettja a holistic target filwaqt li aħna, min-naħa tagħna, ridna naraw fejn se jkunu l-impjiegi, kif se jkun iċ-ċaqliq, jekk għandniex biżżejjed spazju in terms of floor space għax finalment dak li jinteressana, u fejn irridu nikkonċentraw u nipprovdu.

Jiġifieri we are setting the ball rolling biex l-affarijiet li jiġru wara 2020 ikollhom kuntest u qafas within which jistgħu jiżviluppaw.

Issemmiet ukoll l-enerġija.

Dan il-pjan li qed jipprova jagħmel huwa a spatial dimension ta' government policy, jiġifieri analizzajna s-sectoral policies tal-gvern, rajna x'inhuma l-areas fejn irridu nipprovdu in terms of space u allura l-isfida tagħna kienet li we need to cater for them fit-timeframe tal-pjan u għalhekk il-pjan iħares lejn 2020 għax ħafna mill-pjanijiet tal-gvern huma sa 2020 u anke l-funding programme li ġej huwa wkoll sa 2020.

Kien hemm id-domanda ta' jekk jiġi l-gass x'se nagħmlu.

Issa hawnhekk konna ġeneriċi.

Nafu li hemm area li qiegħda identifikata fil-pjan ta' struttura viġenti li tinsab bejn Ħal Far u l-Freeport li hija like a reserved site for industry.

Ovvjament jekk ma jkunx hemm domanda għall-industrial space fiż-żmien li ġej allura wieħed jista' jgħid li jekk ikun hemm domanda għal fuel storage facilities fiż-żmien li ġej allura wieħed jista' jħares lejn il-potenzjal ta' din l-area li tikkejterja għal dawn il-faċilitajiet li meta niġu biex nillokalizzawhom x'imkien dejjem hija problema minħabba r-reazzjoni negattiva li jkun hemm fuq dan it-tip ta' żviluppi li ovvjament hija understandable.

Fuq it-travel patterns huwa veru li l-modal shift mhijiex xi ħaġa li tgħid lik se tagħmel public transport biss u tistenna li n-nies ma jużawx il-karozzi tagħhom.

Irid ikun pakkett komprensiv li jrid jindirizza l-mod ta' fejn qed imorru n-nies u kif se jaslu hemm u wieħed irid jara wkoll x'qed jiġri hemm barra.

Bħalissa, jekk m'iniex sejjer żball, in-numru ta' karozzi li għandna fuq it-toroq tagħna huwa ta' 313,000 u, kif għedtu intom, hemm problema ta' parking provision.

Aħna hawnhekk m'aħniex qed ngħidu li mhux se nħallu parking imma qed ngħidu li wieħed irid iħares lejn il-current strategies fuq parking kif wieħed jista' ...

PHILIP MIFSUD: X'qed tifhmu biha meta qed tgħidu "amending parking standards"?

IS-SUR JOE GAUCI: Bħalissa aħna għandna minimum standards.

Jekk wieħed iħares tara l-pjan ta' struttura jara li dan jitkellem ukoll fuq maximum standards.

Jiġifieri wieħed forsi jista' jieħu approach li jgħid li f'ċerti areas fejn hemm congestion jista' jkun hemm tip ta' miżuri li jistgħu jkunu applikabbli għal UCAs, imbagħad f'areas oħrajn fejn li forsi mhemmx problema ta' aċċessibilità … Għax il-problema mhijiex biss biex tipprovdi l-parking imma anke l-aċċess.

Jekk għandek toroq li huma żgħar, li m'għandhomx il-kapaċità li jgħaddu dawk il-karozzi minnhom, min qed joqgħod f'UCA, anke jekk ikun hemm parking biżżejjed, se jkollu problema ta' kwalità ta' ħajja.

Jekk taraw l-analisi li saret fuq l-ambjent, indikajna li l-kwalità tal-arja hija problema, il-ħoss huwa problema u allura jekk se nieħdu miżuri, minn dan l-aspett iridu jittieħdu.

PHILIP MIFSUD: Jiġifieri dak li qed jingħad jista' jiġi interpretat li se jkun hemm il-linja ta' ħsieb li jkun hemm parking requirements iktar tassattivi?

Għax revising tista' tkun kemm up kif ukoll down.

IS-SUR JOE GAUCI: Jien naħseb li wieħed ma jistax jaddotta strateġija għal parking kullimkien l-istess u hija marbuta wkoll mal-istrateġija tal-pjan bħal, pereżempju, fejn se jkollna żvilupp ta' ċerta kapaċità kummerċjali f'pajjiżna.

L-aħħar darba kellna diskussjoni dwar kif għandna nħarsu lejn l-urban area u ntqal li se nikkonċentraw iżjed f'żona li diġà għandha problemi ta' kwalità ta' arja, ta' ħoss u allura ta' amenity ambjentali.

Allura jekk se tieħu strateġija biex tindirizza fejn għandu jmur dan it-tip ta' żvilupp, wieħed irid iżomm f'moħħu li jrid jara kif il-kwalità tal-ħajja tan-nies li hemm fir-residential areas intejbuha u fl-istess ħin irridu noħolqu quality space li jkun jista' jattira tip ta' investiment li l-pajjiż għandu bżonn imbagħad tista' tara x'tip ta' strateġiji tista' tieħu biex l-areas li huma popolari man-nies għax huma areas fejn wieħed imur jaħdem, jixtri jew jiddeverti, ikunu verament policy hubs.

PHILIP MIFSUD: Fil-fatt din hija waħda mill-issues li xtaqt nistaqsi dwarha għax għandi ftit mixed feelings rigward kif inhuma applikati llum il-parking standards.

Pereżempju, hemm parking standards li nħoss li huma tassattivi żżejjed bħal tal-warehousing li jgħidlek one per 50 u għalkemm ilkoll nafu li ma tagħmilx sens xorta waħda għadha hekk.

Mill-banda l-oħra, is-sistema tal-Commuted Parking Payment Scheme (CPPS), għalkemm naħseb li kien hemm lok għaliha, mhijiex fil-fatt qed tilħaq l-iskop għar-requirements ta' parking għax illum, filwaqt li għar-residential jgħidlek one per dwelling unit jew two per dwelling unit, jekk jien komdu nħallas għalihom nista' ma nipprovdihomx imma l-problema tal-parking xorta tibqa' hemm għax il-flus fil-verità ma jintużawx għall-alternative parking.

Imbagħad hemm xi ħaġa oħra li lili wkoll iġġegħelni naħseb ħafna fuqha.

Jekk pereżempju wieħed jaqbad triq li hija typically 80's fejn għandek row of terraced houses u allura għandek sistema ta' bieb, garaxx, bieb, garaxx, u dawn il-garaxxijiet huma ta' karozza waħda, f'din it-triq ma tista' tipparkja mkien għax għandek garages throughout u l-garaxxijiet mhumiex okkupati bil-karozzi l-ħin kollu, filwaqt li l-on street parking, jekk hemm parkeġġ available huwa available 24 hours a day u allura l-garaxx kważi iktar qed joħloq problema ta' parking milli jsolviha.

Dawn huma l-affarijiet li wieħed irid jindirizza għalkemm naf li huwa diffiċli.

MICHELLE BORG: Tqajmet il-mistoqsija ta' x'value added għandu d-dokument.

Bħala document dan huwa a strategic objectives document.

L-ewwel value added tiegħu huwa li, veru qed jgħaqqad l-affarijiet kollha in terms of different sectors flimkien imma mhux sempliċement diferent jigsaw puzzle pieces from different jigsaw puzzles imma qed nippruvaw naqbdu l-biċċiet kollha biex nagħmlu jigsaw puzzle waħda.

Jiġifieri dak l-element li qed nippruvaw naraw kif se nippromwovu economic development fil-pajjiż b'tali mod li jkollok a better quality of life u anke r-resource base naturali tiegħek mhux qed ...

THE CHAIRMAN: Imma għalfejn qed tgħid li d-dokument se jippromwovi economic dvelopment?

MICHELLE BORG: Id-dokument jitkellem dwar fejn għandu jsir l-iżvilupp, fejn għandhom ikunu l-enterprise hubs u s-salvagwardja tat-townscapes innifishom.

Jekk se titlob li jkollok character appraisal tat-townscape tiegħek u l-historic areas, dak huwa inċentiv biex jekk tiġi biex tagħmel inizjattivi għat-turiżmu, tippromwovi l-urban area partikolari fuq elementi tagħha speċifiċi, jiġifieri d-distinctiveness qiegħed marbut minn hemm.

L-NEP iħares lejn l-environment strategy u parti minnu huwa fuq l-iżvilupp, imma l-għan tagħha huwa l-ambjent.

Dan id-dokument qiegħed jipprova jgħaqqad it-tlieta f'daqqa.

It-tieni element li huwa value added huwa li qegħdin nerġgħu nfakru li l-iżvilupp isir f'kuntest.

Żvilupp jista' jippromwovi l-kuntest u jista' jiddegredah.

It-tielet element huwa għall-futur.

Għalkemm kif qal tajjeb Joe Gauci, is-sena 2020 is a milestone, meta kellna l-konsultazzjonijiet mal-Minsiteri tkellimna fuq fejn sejrin bil-policy direction beyond is-sena 2020 anke within the EU framework qed jitkellmu fuq is-sena 2050.

F'dan id-dokument għamilna wkoll – għalkemm mhemmx policies miktubin dwar hekk – li jekk qegħdin naraw, pereżempju, li qed tiġi diskussa l-possibilità li l-vapuri jibdew jużaw il-gass minflok iż-żejt, għandniex nibdew naħsbu dwar jekk se jkunx hemm din l-iswitch jew le, jekk għandniex fuel storage facilities li jistgħu jiġu salvagwardjati.

Allura hemm elementi f'dawn l-actions li tista' taqbad torbot fuqhom.

Li hemm ukoll fih u kif għedna d-darba l-oħra għamilnilu forma ta' environmental assessment, huwa dwar it-trasport.

Diġà ġie identifikat li t-trasport huwa an issue għax kif diġà għedna it leads to air quality problems and noise problems even greenhouse gas (GHG) emissions.

Jiġifieri għandek tliet elementi li tnejn minnhom huma marbutin ħafna mas-saħħa.

Jagħmel x'jagħmel dan il-pjan, jekk mhux se jkun hemm other plans and actions minn entitajiet oħrajn, jew kollettivi jew Ministeru wieħed jew f'daqqa, to really change the mentality – u m'aħniex qed ngħidu ħalli l-karozza d-dar dejjem għax you need to travel by car – … And that is a big challenge.

Imbagħad din trid torbotha … Għalfejn green open spaces?

Mhux għax irridu naraw ħafna siġar fl-urban area għax huwa sabiħ li jkun hemm imma għax jista' jkollok possibilità fejn inti timxi, forsi jista' jkun ħames minuti s'għand tal-grocer imma ħames minuti 'l hawn u 'l hemm kuljum tkun qed tiċċaqlaq iktar.

Mela l-konsegwenzi ta' dan huma long term, fis-sens li qed tagħmel il-poplu iktar mobbli, forsi tnaqqas iktar problemi ta' health issues u allura anke costs.

You invest better your finances biex tippromwovi u ssaħħaħ, għalhekk better quality of life.

CHARLES BUHAGIAR: Id-domanda li se nagħmel diġà saret imma ma naħsibx li għandna risposta għaliha.

L-ownership ta' dan il-pjan ta' min hu?

Min se jkun responsabbli għalih?

IS-SUR PETER PORTELLI: Id-dokument kollu huwa tal-Gvern u hu se jkun responsabbli.

Ir-responsabilità ministerjali hija fi ħdan il-Ministeru responsabbli mill-Ambjent u l-Iżvilupp sostenibbli però huwa dokument bħall-NEP, li ġie mfassal b'konsultazzjoni wiesgħa mal-gvern u importnati li it is owned by the whole of government.

CHARLES BUHAGIAR: Il-problema dejjem tkun f'dawn it-tip ta' dokumenti li jkun hemm ownership ftit sparpaljat u allura peress li ma jkunx hemm focus fuq l-ownership, ħadd ma jħossu responsabbli ta' xejn.

Intom qed tgħidu li kulħadd irid ikun responsabbli u naħseb li xi kultant taħdem bil-kontra, ħadd ma jkun responsabbli għax kulħadd iwaħħal f'kulħadd.

Naħseb li jekk m'aħniex se nsolvu l-problema tal-ownership ...

THE CHAIRMAN: L-ownership ġiet diskussa?

IS-SUR PETER PORTELLI: Dan id-dokument joħroġ mil-liġi wkoll.

THE CHAIRMAN: Il-liġi tgħid li għandu jkun hemm a spatial plan, ma tgħdix li għandu jkun ownership tal-Gvern.

IS-SUR PETER PORTELLI: Però, dan id-dokument huwa dokument li fuqu jridu jiġu bbażati dokumenti oħrajn, jiġifieri dan mhuwiex dokument normali.

Dan huwa dokument li eventwalment se jiggwida l-local plans u ħafna policy documents oħrajn kif wara kollox kien l-istructure plan.

Jiġifieri dan mhux dokument li tpoġġih fuq l-ixkaffa u jintesa.

Dan huwa dokument li se jintuża u allura meta qed nitkellmu fuq ownership...

THE CHAIRMAN: Imma hawnhekk huwa l-punt kruċjali.

Jien għamilt din il-mistoqsija f'fora oħrajn u għandi dubji jekk ingħatatx l-importanza jew il-ħsieb biżżejjed.

L-ownership għandu jkun tal-komunità in ġenerali anke tal-privat.

Fi spatial plans barranin ma jkunx involut il-gvern biss imma jkunu nvoluti s-settur privat, il-local government u jwaqqfu strutturi apposta.

Dan id-dokument jien narah ossessjonat bl-integrazzjoni, li huwa oġġettiv importanti u tajjeb, però jieqaf hemm.

IS-SUR PETER PORTELLI: Imma rridu niftakru li dan mhuwiex id-dokument proprju imma huma l-oġġettivi li l-Gvern qed jagħti l-MEPA li fuqu trid tipproduċi d-dokument u allura naħseb li analisi ta' dak it-tip trid issir meta jkollna the actual spatial policy f'idejna.

Dawn huma l-oġġettivi li l-Gvern ta lill-MEPA biex taħdem fuqu.

L-esperti issa jridu jittraduċu dawn l-oġġettivi f'dokument proprju.

Naħseb li f'dak l-istadju mbagħad wieħed jista' jagħmel analisi ta' dan it-tip.

CHARLES BUHAGIAR: Id-dokument kif inħadem?

Wieħed analizza x'inhuma dawk il-fatturi li qed iwasslu għal degradazzjoni tal-kwalità tal-ħajja tagħna, ġew identifikati, imbagħad ippruvajna nindirizzaw dawk il-fatturi fil-preżent u fil-futur qarib?

Hekk inħadem?

IS-SUR JOE GAUCI: L-ewwel ħaġa li għamilna kienet li ġbarna l-pjanijiet settorjali kollha li l-Gvern ippubblika, imbagħad għamilna serje ta' laqgħat, bdejna mil-livell ta' segretarji permanenti, imbagħad bqajna neżlin directors general u anke ma' nies tekniċi ta' kull ministeru u entità, jiġifieri ma qgħadniex biss fuq dak li qed fil-pjan partikolari għal dak is-settur imma rajna wkoll x'inhuma l-qualitative issues li tul iż-żmien huma ħassew li wieħed għandu jindirizza.

Fl-istess ħin smajna l-problemi li għandhom u l-isfidi li jaħsbu li se jkollhom għall-10 snin li ġejjin.

B'hekk meta ġejna biex nanalizzaw l-issues, rajna l-issues li ġew identifikati minn dokumenti tal-MEPA u dokumenti oħrajn bħal-iState of the Environment Report (SOER), l-NEP, il-Vision 2015, in-National Reform Programme (NRP) li wkoll għandu compendium interessanti ħafna ta' x'inhuma l-issues tal-pajjiż, il-pre-budget documents tal-Gvern li tul iż-żmien identifikaw sfidi li wieħed irid b'xi mod jew ieħor jindirizza, imbagħad rajna dokumenti bħall-annual reports tas-Central Bank li għandhom ħafna informazzjoni.

B'hekk ħassejna li meta ġbarna l-issues, ma ġbarniex issues tal-MEPA jew ta' xi Ministeru partikolari imma ġbarna issues komprensivi u b'hekk konna qed nirriflettu kull settur.

CHARLES BUHAGIAR: Jekk tippermettili, forsi nispjega ruħi aħjar.

Li qed ngħid jien huwa dan.

Pereżempju, intom semmejtu l-problema tal-kwalità tal-arja.

Fil-kaz ta' din il-problema, l-ewwel identifikajtuha mbagħad mortu biex taraw x'qed joħloq dik il-problema li permezz tagħha l-kwalità tal-arja qed tispiċċa tkun inferjuri u tipprova tindirizza dawk il-problemi billi tipproponi soluzzjonijiet b'mod ħolistiku?

Meta aħna identifikajna s-sors tal-kwalità ta' arja ħażina rajna li din ġejja l-iktar mill-enerġija u mit-trasport, però l-għan tad-dokument mhux biex jindirizza air pollution għax dak jindirizzahom l-air quality plans.

Wara li identifikajna s-sors rajna kif nistgħu noħolqu oġġettivi li mhumiex se jżidu l-kwalità ta' arja ħażina u kemm jista' ikun titnaqqas, imma dejjem fil-qafas ta' xi bżonnijiet ta' żvilupp għandna.

Għalhekk anke l-idea tal-ġerarkija.

Waħda kienet li nieħdu kullimkien bħala development zone u ODZ u għedna li kieku kellna nieħdu l-approach li fid-development zone jsir kollox kullimkien l-istess, jiġifieri jekk jiġi sptar ġenerali ġdid ieħor u jridu jagħmluh il-Baħrija jista' isir, ħadna wkoll l-option li fil-kosta ta' kullimkien jista' isir kwalunkwe żvilupp relatat mal-baħar jew max-xatt fejn ġie ġie, jiġifieri jekk jien irrid nagħmel marina ġdida bil-lukandi f'Fomm ir-Riħ tista' issir, basta fuq il-kosta u option l-oħra li jsiru legitimate rural activities fir-rural area.

Mela hemm dik l-option, imbagħad għamilna option oħra li jkollok fir-rurali u fuq il-kosta l-istess, imma ndaħħlu l-urban hierarchy, mela l-maġġor parti tal-iżvilupp jikkonsolida fejn għandek l-iktar conurbation u attività ta' nies.

Imbagħad għandek ovvjament li trid titfa' l-iżvilupp lokali u takkomoda dak f'regional or smaller settlements.

It-tielet option kienet li nagħmlu l-hierarchy tal-urban, legitimate rural activities fir-rural area u fil-kosta għedna li għandek parti mix-xatt li huwa urban, il-grand harbour mhuwiex bħal Fomm ir-Riħ, mhuwiex bħar-Ramla l-Ħamra, mela ċerti attivitajiet jistgħu jsiru fil-parti urbana u ċertu żvilupp jista' isir fil-parti rurali u għamilna assessment tagħhom.

Għedna li fejn tidħol il-kwalità ta' arja u environmental health il-parameters kienu ħafna differenti, ivarjaw, anke l-potenzjal għar-renewables, kemm se jiżdiedu l-green house gases, etc. Meta rajna l-ewwel option ħalli l-urban area jsir basta within development zone, ħarġet li on the plus tista' tkun li fejn għandek diġà concentration ta' transport u air quality la hemm dipersal allura dak jista' jonqos, però imbagħad jiżdiedu problemi oħrajn ta' infrastruttura għax jekk inti se tagħmel major development in smaller areas trid it-toroq għalihom, trid l-energy demand għalihom, mela allura mbagħad se jkollok demands oħrajn li ġejjin generation ta' waste in terms ta' anke ta' construction demolition material li huwa aktar minn 80% tas-solid waste fil-gżejjer Maltin u għandna problemi in terms of how to manage that biex ma nżidux iktar id-demand għal spazji biex nakkomodaw is-C&D waste u jiżdiedu l-GHG emissions u allura l-issues relatati magħha u rajnihom f'dak il-qafas.

Minn dan ħareġ li l-option li l-iktar li tnaqqaslek l-impatti hija li takkomoda dak l-iżvilupp within a zonation pattern, mhux bilfors tkun il-perfetta, imma dik waħda mill-options li kellna.

Imbagħad għandek l-alternative option li hija continue as it is today li tiġi qisek għandek projection tal-istate of the environment report li diġà nafu x'inhuma l-issues minn fejn ġejjin u allura jkomplu jiżdiedu dawk.

Jiġifieri ċ-choice anke fl-istrateġija hija wkoll marbuta ma' evaluation ta' erba' options.

PHILIP MIFSUD: Biex nieħu spunt minn dan, hemm issues related mar-rural area u xtaqt nikkummenta ftit dwarhom għax naħseb distinzjoni importanti bejn żvilupp within the urban area għal żvilupp outside the urban area, hija din li se ngħid u xi kultant ma tingħatax l-importanza meħtieġa għaliex fl-opinjoni tiegħi meta xi ħadd jagħmel żvilupp f'urban area huwa site dependent only.

Jiġifieri jekk jien għandi proposta jew site within the urban area, jiena nista' niftaħ il-local plan, nara jekk hijiex within residential zone jew inkella residential priority jew inkella commercial u hija site dependent, l-applikant ma jidħolx.

Imma meta għandek proposta ta' żvilupp outside the urban area fir-rural area, hija site dependent imma mbagħad għandek anke applicant dependent, għax ħafna drabi jaraw l-applikant min hu.

Ħalli nagħti eżempju.

Jekk jiena qed nagħmel l-application għal farm jgħiduli li jrid ikun stabbilit u li għandi ċertu history u allura hemm l-issue tal-individwu min hu u naħseb dik hija distinzjoni li forsi d-dokument mhux qed jagħtiha daqstant importanza.

Related ma' dan semmejtu l-constraint u anke l-cumulative effect.

Jien din tal-cumulative effect insibha ftit diffiċli biex nifhimha għaliex jista' jagħti l-każ, pereżempju Għawdex hemm intensive agricultural area li f'Malta ma ssibhiex, jiġfieri f'dik iż-żona bilfors se jkun hemm cumulative effect u sa ċertu punt dak kważi narah pożittiv għax jekk għandek cumulative effect f'post partikolari allura rrid innaqqas id-dispersal minn postijiet oħra.

Jiġifieri din tal-cumulative effect naħseb irridu nibdew naraw jekk outside the urban area, jiġifieri fir-rural areas għandniex naraw fejn nistgħu naffordjaw cumulative development ħalli nnaqqsu d-dispersal.

U forsi l-aħħar punt – anke biex norbtu ma' dan tal-cumulative li qed ngħid – huwa dwar il-kwestjoni tal-constraints.

Hemm ammont ta' constraints li ħafna drabi żvilupp barra miż-żona urbana huma tassattivi u kumulattivi.

Barra l-constraints tal-awtorità hemm ukoll constraints oħrajn, pereżempju l-constraints tal-Malta Resources Authority (MRA) fejn huwa water protection zone.

Jekk wieħed jagħmel overlapping ta' dawn il-constraints – jien għamiltu darba l-exercise vis-à-vis a farm building – prattikament ma jifdallu mkien fejn jista' jagħmel proposta, pereżempju biex jagħmel relocation ta' farm minn ġo urban area li teżisti.

U allura naħseb huwa tajjeb li wieħed isemmihom.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid li rridu nikkonservawhom, imma huwa tajjeb li jsir dan l-eżerċizzju bil-kontra fejn naraw jekk huwiex fattibbli jew le.

L-istructure plan kurrenti jitkellem dwar rural conservation area, hemm numru ta' policies u pereżempju għal RCO4 tgħid li within a rural conservation area ma jsirx kollox u l-RCOs jibdew billi jgħidulek fejn hu defined bħala rural conservation area fil-key diagram.

Jien ma rridx ngħid li dan jinkludi tliet kwarti ta' Malta bil-build up areas kollha, imma Għawdex huwa kollu kemm hu meqjus rural conservation area.

Jiġifieri kieku jkollok testrapola dik il-policy u tipprova taddattaha kelma b'kelma prattikament ma jsir żvilupp imkien ġo Għawdex u naħseb li m'għandniex inwasslu għal dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet.

Naħseb li waħda mill-issues li rridu noqogħdu ftit attenti fuqha fil-cumulative effect hija l-capacity.

Jiġifieri jekk jiġu identifikati areas pereżempju intensive agricultural zone, ovvjament meta wieħed qed jagħmel din id-designation u qed jidentifika din l-area wieħed ikollu jidħol f'dik li hija capacity.

X'inhu l-effett li jkollok numru ta' farms fejn xulxin?

Jista'jkun li inaqqas il-kwalità tal-intensive agricultural zone?

Jiġifieri naħseb li l-cumulative impact u l-cumulative effect irridu qabel ma jsiru d-designations wieħed iħares lejn l-environmental capacity tal-area li anke tkun tista' takkomoda dan it-tip ta' żviluppi biex, kif semmejt inti, ma jkunx hemm il-problemi li mbagħad wieħed jgħid għandek din iż-żona, imma fir-realtà hija limitata għax tista' takkomoda biss certain amount of rural development.

MICHELLE BORG: Rigward l-argument tar-restrictions u constraints, etc. Nafu li l-common agricultural policy u r-rural development plan qiegħed marbut kemm biex jissalvagwardja l-agrikoltura, imma fil-qafas ta' rural area fil-kuntest fejn qiegħed.

Speċjalment fir-rural area, jekk qed nirrikonoxxu li rural area hija għall-agrikoltura, qisha iktar issue ta' rather than ma tistax issir l-agrikoltura żżid iktar il-management practices.

Forsi jkun hawn min jistaqsi għalfejn aħna iktar minn żoni oħrajn tal-Unjoni Ewropea.

Ovvjament id-daqs tagħna huwa dak li hu, 316 metru kwadru u f'dik id-densità kollha u aħna qegħdin fil-Mediterran u xita ma tantx tagħmel, bilfors li jekk se nkomplu bl-agrikoltura u qed ngħidu li rridu nsaħħu l-agricultural sector, irid ikun hemm in parallel tisħiħ anke ta' management.

Ħafna mill-issues li għandna, anke ambjentali, mhumiex sempliċement about the siting imma about management of activities.

THE CHAIRMAN: Ħalli nibdew nippruvaw nikkonkludu.

Jien xtaqt nistaqsi mistoqsija oħra ftit ġenerika.

X'qed tikkontemplaw bħala l-management ta' dan ir-rapport?

Pereżempju l-mudell żgur mhux il-management li kien hemm tal-Pjan ta' Struttura għax filwaqt li dak kien gwida jew policy framework against which inti tittestja applikazzjonijiet għal żvilupp, dan huwa xi ħaġa iktar.

Jiġifieri jekk qed titkellem fuq żona degradata jew rural area degradata ma nafx jekk intomx se toħolqu entità jew tindirizzaw entità biex tirrestawraha.

Suppost fil-management intom għedtu li oġġettiv huwa li jtejjeb l-iżvilupp ekonomiku u allura jekk dak huwa oġġettiv veru trid taħdem to align investment according to this document.

Issa kif se tagħmluh.

Il-proċessi tar-revision u l-inclusion tal-istakeholders.

Jiġfieri għalija, b'mod ta' malajr, din hija d-definizzjoni ta' management.

X'qed tikkontemplaw bħala proċessi u strutturi għall-management?

IS-SUR PETER PORTELLI: L-ewwelnett peress li dan id-dokument huwa compendium ta' inizjattivi li joħorġu minn pjanijiet oħrajn – jekk qed nitkellmu fuq trasport biex inkomplu fuqu jew l-aspett rurali – ovvjament għandek il-pjanijiet rispettivi u l-management tagħhom.

Naħseb li dan id-dokument huwa iżjed intiż bħala the guiding document, jiġifieri it will not be the implementing document, l-implementing plans and policy huma s-setturi li joħorġu minnhom.

Però meta jiġi l-Gvern biex jippjana biex joħorġu dawn il-pjanijiet settorjali, ovvjament dan huwa dokument li ministeri oħrajn u entitajiet oħrajn u l-MEPA innifisha jridu jħarsu lejh u jaraw jekk dak li jkun qed jiġi propost jaqbilx ma' dak li ġie maqbul fl-iSPED.

U dak huwa l-livell ta' overall check li se jsir in kwantu tad-dokument.

Jiġifieri dan mhux dokument li minnu nnifsu – ħlief fuq il-livell ta' MEPA meta tkun qed tagħmel il-local plans tagħha – li se jkollu warajh struttura li se timplimentah kif forsi għandek fis-sectorial plans u fil-pjanijiet l-oħrajn inkluż fuq l-NEP kif konna tkellimna fejn se jkollna, bħala ministeru responsabbli mill-ambjent, a monitoring and implementation policy, ma naħsibx li dak l-istess mudell nistgħu nadottawh għal dan.

Dan id-dokument huwa a guiding document ta' policies u plans oħrajn li għandhom l-istrutturi tagħhom.

CHARLES BUHAGIAR: Biex sar id-dokument intom rajthom il-policies ta' ministeri oħrajn.

F'każ li dan id-dokument issa, b'xi mod, jibdel dawk il-policies, dan id-dokument se jġiegħel ministeri oħrajn ibiddlu l-policies tagħhom?

Qed nitkellem dwar fejn jidħol management.

IS-SUR PETER PORTELLI: Jekk se jkun hemm departures minn dan id-dokument ....

CHARLES BUHAGIAR: Jien ma naħsibx li intom stajtu takkomodaw lil kulħadd bil-policies tiegħu f'dan id-dokument għax bilfors trid tagħmel kompromess biex tasal b'xi mod.

Planning is about compromise, jiġifieri trid tagħmel kompromessi.

Naħseb li kien hemm bżonn li kultant tbiddlu biex issibu kompromess.

IS-SUR PETER PORTELLI: Però ma nibdlux il-policies tal-ministeri.

CHARLES BUHAGIAR: Naf, imma l-punt tiegħi huwa li jekk issa se jkun hemm konflitt bejn dak li qed jgħidu l-ministeru .…

IS-SUR PETER PORTELLI: Però f'dan id-dokument għadna fil-livell ta' objectives, jiġifieri din it-tip ta' diskussjoni trid issir once li nibdew noħorġu bid-dokument.

Jiġifieri mbagħad issir il-consultation process proprja fuq l-iSPED dokument innifsu.

Aħna hawnhekk għadna fuq livell ta' oġġettivi, jiġifieri jekk fid-diskussjoni li se ssir once li jkollna l-ewwel draft tad-dokument u nibdew neħduh għand il-ministeri, dan it-tip ta' diskors jista' ikun isir hemmhekk jekk naraw li dak li qed jgħidu huma ma jaqbilx ma' dak li qed ngħidu aħna.

CHARLES BUHAGIAR: Fir-rigward ta' management plans min se jkun qed jagħmilhom dawn?

Pereżempju, jien kelli każ dan l-aħħar – forsi ma tantx għandu x'jaqsam ma' dan li qed ngħidu – fejn bidwi ried jibni ġiebja żgħira daqs din il-mejda ġewwa Ħad-Dingli u peress li l-area hija Natura 2000 site u hemm il-protection tal-ilma, qalulu li jrid jagħmel appropriate assessment li biex tagħmlu jiġi jqum €15,000.

U dan biex jibni ġiebja daqs din il-mejda.

Sadanittant ma jridux jagħtuh permess jagħmel ġiebja lil dan il-bidwi.

Suppost hemm suġġeriment biex il-Gvern, il-MEPA jew whoever jagħmel dan l-appropriate assessment fuq il-water management.

Min se jkun qed jagħmilhom dawn il-plans fl-aħħar mill-aħħar?

Għax ma tistgħux tippretendu f'dan il-każ li jagħmlu l-privat!

IS-SUR JOE GAUCI: Fuq il-protected areas ninsab informat li bħalissa qed isiru l-management plans, jiġifieri għaddej il-proċess li ovvjament se jagħti gwida ...

MARIO DE MARCO: Kien inħareġ it-tender, qed jiġi aġġudikat u safejn naf jien għandhom sal-bidu tas-sena biex ikunu lesti.

CHARLES BUHAGIAR: Naf li m'għandhiex x'taqsam, imma sadanittant dan il-bidwi ma jistax jagħmilha l-ġiebja?

Għax hekk qegħdin tgħidulhom.

MARIO DE MARCO: Onor. Buhagiar, jekk trid tista' tgħaddili d-dettalji tal-każ ħalli nara x'inhu.

CHARLES BUHAGIAR: Le, dan mhux każ partikolari, dan huwa każ ta' area sħiħa Ta' Baldu ġewwa Ħad-Dingli fejn hemm ħafna bdiewa u l-MEPA qed iżżommhom milli jagħmlu l-ġwiebi għax qed jgħidulhom li l-ġiebja tagħhom tista' taffettwa l-ilma li jidħol fl-aquifer.

LEO BRINCAT: Nhar il-Ġimgħa l-kollega tiegħi u jiena nzertajna konna qegħdin il-laqgħa tal-local councils.

F'xi stadju jew ieħor – naf li hawnhekk qed nitkellmu dwar outline jew policy framework – kien hemm xi consultations jekk mhux mal-local councils, mal-association tagħhom?

Naf li l-proposta li jkun hemm xi forma ta' hearings forsi tkun daqsxejn pedantika, imma naħseb li tajjeb li anke min-naħa tagħna nħarsu lejn xi forma ta' consultations esterni mill-gvern li jħaddnu flimkien kemm l-aspett ambjentali kif ukoll ta' development u naħseb – u dwar dan inħalli fid-diskrezzjoni taċ-chairman – hemm xi constituted bodies li forsi jistgħu jikkombinaw dawn iż-żewġ affarijiet flimkien.

Naħseb li jkun tajjeb anke għall-benefiċċju tal-Kumitat, iżjed u iżjed billi its common knowledge jew ħierġa iktar in the open li l-EU Commission se tibda, jekk mhux formalment informalment, titkellem mal-gvernijiet anke fuq post 2020 scenarios … Ma rridx inkun partiġġjan, imma aħna diġà għandna uphill struggle biex nilħqu t-2020 goals u kwalunkwe amministrazzjoni se jkollha a daunting task task to put it mildly biex ovvjament tippjana għall-post 2020.

Ma nafx jekk humiex idonei jew le ir-Renewable Energy Association, imma naħseb l-iktar importanti huwa li bħala Kumitat – u forsi nisimgħu anke min-naħa tal-Gvern at a more specialized or sectoral level – … Illum, kif tgħallmuni intom, m'għadhiex il-linkage renewable energy biss, imma anke l-EU stess il-main thrust trid tkun renewable energy plus energy efficiency.

Ma nafx jekk kienx hemm żviluppi jew le, imma l-aħħar informazzjoni li għandi hi li l-energy efficiency issue xorta tiela' ħafna high up the scale u naħseb to be fair, iktar milli nħarsu lejn individual countries bħal Malta, anke l-EU itself fell short of its own targets bħala institution.

Jiġifieri l-EU wants to do some catching up biex tilħaq għallinqas l-objectives tagħha.

I'm not pointing accusing fingers, imma jidher li hu aċċettat on an EU level – biex ma tkunx country specific basis – li fejn qabel kienu jitkellmu fuq renewables biss, illum id-diskussjoni qisha xxiftjat fuq renewables plus energy efficiency.

THE CHAIRMAN: Tistgħu forsi tagħtu risposta.

Il-parti li tirrigwarda l-Kumitat imbagħad inweġibha.

MICHELLE BORG: Għar-rigward tal-local councils, il-consultation plan li kellna fil-qafas ta' bejn Marzu u nofs April ippruvajna nikkuntattjawhom kemm-il darba u ma rċevejna l-ebda risposta, l-ebda feedback u aħna ħassejna dan in-nuqqas.

IS-SUR JOE GAUCI: To be fair irridu ngħidu li din ħabtet mal-local council elections u allura forsi kien hemm problema.

THE CHAIRMAN: L-aħħar darba wkoll tqajjem dan il-punt dwar jekk dan il-Kumitat għandux jisma' xi setturi oħrajn.

Jekk m'iniex sejjer żball l-Onor.

Brincat kien staqsa min kienu l-istakeholders prinċipali li tkellimtu magħhom.

Jiena ma rridx nidduplika l-konsultazzjoni li għamiltu intom.

Pereżempju tiġini f'moħħi l-Kamra tal-Periti u persważ li kienu eżawrjenti magħkom u allura naħseb li m'hemmx għalfejn ta' konsultazzjoni għax inkunu qed nidduplikaw ix-xogħol, però nistgħu nagħmlu forsi xi żewġ sessions, waħda mal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali anke għax jien tippreokkupani din l-issue tal-inclusion tal-istakeholders u forsi tajjeb li ngħidulkom meta nkunu se niltaqgħu magħhom ħalli jekk tkunu tridu tiġu hawnhekk jew anke tipparteċipaw, tkunu tistgħu tagħmlu hekk.

Qed tiġini f'moħħi bħalissa ċ-Chamber of Commerce.

Tkellimtu ħafna magħhom?

Kienu eżawrjenti?

Ħalli ndawwar il-mistoqsija.

Minbarra l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali fejn ħassjetu li kien hemm vacuum magħhom u aħna se nippruvaw nindirizzawh, kien hemm xi settur ieħor li nistgħu norganizzaw id-diskussjoni aħna fejn anke tkunu parteċipanti intom?

IS-SUR PETER PORTELLI: Jekk nista' forsi fuq dan il-punt nagħti parir.

Huwa tajjeb li ovvjament kemm jista' ikun ikun hemm konsultazzjoni u aħna naħdmu biex ikun hemm konsultazzjoni qawwija, però forsi jkun tajjeb li naraw fejn il-konsultazzjoni trid issir min-naħa tal-Gvern b'mod tekniku ta' dokument li fl-aħħar mill-aħħar huwa policy u fejn jidħol ir-role ta' dan il-Kumitat u tal-Parlament.

Jien naħseb li la qegħdin nifformolaw dokument tajjeb li nifhmuh dan il-punt għax fl-aħħar mill-aħħar irid ikun dokument ta' policy tal-Gvern.

Naħseb il-konsultazzjoni f'dak is-sens li trid issir hija min-naħa tagħna, min-naħa tal-Gvern, biex nifformolaw dokument li mbagħad ovvjament nissottomettuh kull fejn hemm bżonn nissottomettuh għall-analiżi tiegħu.

Qed ngħid dan biex ir-roles ikunu dejjem ċari u ma jkunx hemm duplikazzjoni.

MARIO DE MARCO: Il-konsultazzjoni li nimmaġina li dan il-Kumitat jixtieq jagħmel huwa dwar x'inhuma l-aspettattivi ta' forsi ċerti entitajiet dwar x'għandu jkun hemm fl-iSPED.

THE CHAIRMAN: Le, Ministru differenti minn hekk.

Jekk wieħed iħares lejn l-elenku ta' policies li għandhom il-ministeri jara li hemm ġabra enormi li naħseb li qed jitrattaw materji varji.

Issa jekk il-kontenut tagħhom hux segwit, jekk l-indicators humiex kif suppost u jekk humiex qed ikunu segwiti, it's another discussion, però li hu żgur hu li d-dokumenti għandhom bażi xjentifika pjuttost tajba, ma jidhirlix li rajt diskussjoni ta' nuqqas ta' bażi ta' kontenut.

Jiena nixtieq li d-diskussjoni wara dan il-Kumitat tarawha anke daqsxejn minn perspettiva differenti, fis-sens li l-Parlament ukoll għandu d-decisive powers fuq dan id-dokument, jiġifieri jien nixtieq li ċerti kummenti jew preokkupazzjonijiet li għandna ta' management, ta' inclusion, ta' alignment, ta' time horizons tagħtuhom ftit importanza għax inkella – ma nafx meta u min se jkun hawn – se terġgħu tiġu hawnhekk u jista' ikun li se terġgħu ssibuhom f'mumenti anke ftit aktar kritiċi fil-passaġġ ta' dan id-dokument.

MARIO DE MARCO: Sur President, f'kull każ id-dokument finali għandu jerġa' jiġi hawnhekk.

THE CHAIRMAN: Hekk hu u preċiżament għalhekk qed ngħid hekk.

LEO BRINCAT: Jien naħseb li qed jgħid iċ-chairman huwa li jkun aktar tajjeb li l-kwestjonijiet jiġu factored at an early stage biex jekk hemm ċertu grey areas jiġu ċċarati fil-bidu anke għalikom stess.

MARIO DE MARCO: Onor. Brincat, però nitolbok tapprezza l-punt tas-Sur Portelli bħala permanent secretary.

L-idea hi biex ma jkunx hemm duplikazzjoni tax-xogħol u forsi nkunu qisna qegħdin inħawdu lin-nies.

Jiena naħseb li l-uffiċjali għandhom jibqgħu għaddejjin bil-konsultazzjoni tagħhom, jiġifieri ma nistgħux inwaqqfu l-konsultazzjoni li qed issir bħalissa biex nagħmluhom tramite il-Kumitat.

U qed ngħid dan mingħajr l-ebda diżrispett lejn il-Kumitat.

THE CHAIRMAN: M'għandix dubju, però jekk aħna se niddeċiedu li nistiednu xi stakeholders, jien se ninfurmakom u jekk tridu tkunu hawnhekk issegwu you are most welcome.

MARIO DE MARCO: Napprezza.

Aħna qed ngħidu hekk sempliċement sabiex ir-roles ikunu ċari.

Jiġifieri huma se jibqgħu għaddejjin bil-konsultazzjonijiet.

THE CHAIRMAN: Ippermettuli nistaqsi l-aħħar mistoqsija.

THE CHAIRMAN: U meta se joħroġ?

MICHELLE BORG: Mid-July u hopefully jkollna l-environment report ukoll miegħu.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna lil kulmin ħa sehem f'din id-diskussjoni u naġġorna l-Kumitat.

Fid-9:10 p.m. il-Kumitat ikkonkluda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 28 ta' Mejju, 2012.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:16 p.m.

L-Onor.

Jesmond Mugliett, Chairman tal-Kumitat, ippresjeda.

PREŻENTI

L-Onor.

Charles Buhagiar, l-Onor. u l-Onor. kienu preżenti.

Preżenti wkoll kien hemm l-Onor Mario de Marco, Ministru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 9 li saret fid-9 ta' Mejju 2012 kienu konfermati.

Il-President informa lill-Kumitat li kien irċeva din il-korrispondenza:

Ittra datata 21 ta' Mejju 2012 mibgħuta mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għal Għawdex b'risposta għall-ittra li l-Kumitat kien bagħat lill-istess Ministeru fit-30 ta' April 2012 dwar il-pubblikazzjoni tar-rapport Eco-Gozo.

KONTINWAZZJONI TAD-DISKUSSJONI DWAR ID-DOKUMENT LI JISTABBILIXXI L-OĠĠETTIVI TAL-ISTRATEGIC PLAN FOR ENVIRONMENT AND DEVELOPMENT (SPED)

Il-Kumitat stieden lill-Onor.

Mario de Marco, Ministru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura, li kien akkumpanjat miS-Sur Peter Portelli, Segretarju Permanenti fil-Ministeru, l-Avukat Marie Louise Mangion, Kap tat-Tourism and Sustainable Development Unit fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, is-Sinj.

Michelle Borg, kordinatur ta' dan il-proġett fil-Ministeru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura, u s-Sur Joe Gauci, Unit Manager fl-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar, sabiex jeħdu parti fid-diskussjoni.

Iċ-Chairman reġa' qajjem il-punt li kien diġà tqajjem fil-laqgħa preċedenti dwar konsultazzjoni min-naħa tal-Kumitat mal-istakeholders prinċipali u semma diversi organiżazzjonijiet.

Is-Sur Peter Portelli, Segretarju Permanenti fil-Ministeru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura qal li peress li dan kien policy document, il-konsultazzjoni kellha tibqa' ssir min-naħa tal-uffiċjali tal-Ministeru, anke biex ma jkunx hemm duplikazzjoni ta' xogħol.

Iċ-Chairman qal li jekk il-Kumitat jiddeċiedi li jistieden xi stakeholders, huwa kien se jinforma lill-Ministeru sabiex jekk ikunu jridu, jattendu għal-laqgħa u jsegwu dak li jkun għaddej.

Fid-9:10 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li jiġu komunikati aktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees dev


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 29 ta' Mejju 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:40 p.m.

L-Onor Francis Zammit Dimech, President tal-Kumitat, ippresieda.

Preżenti wkoll kien hemm l-Onor Joseph Falzon u l-Onor Jeffrey Pullicino Orlando.

L-Iskrivan tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Kumitat ta l-permess sabiex fotografi u cameramen ta' diversi ġurnali u stazzjonijiet ikunu jistgħu jieħu ritratti u filmat tal-ewwel parti tal-laqgħa kif ukoll tal-ewwel parti tax-xhieda.

Il-Minuti tal-laqgħa numru 67 li saret fit-22 ta' Mejju 2012 kienu konfermati.

DISKUSSJONI MARBUTA MA' MOZZJONI NRU.

301 IPPREŻENTATA FL-20 TA' APRIL 2012 MILL-ONOR GEORGE VELLA U MILL-ONOR LUCIANO BUSUTTIL DWAR IR-RAPPREŻENTANT TA' MALTA GĦALL-UNJONI EWROPEA - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat irriżuma d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni mit-Tlieta 22 ta' Mejju 2012.

Il-President tal-Kumitat informa lill-Membri li dak inhar stess huwa kien irċieva mingħand il-Prim Ministru żewġ dokumenti, liema dokumenti ġew ċirkolati minnufih lill-Membri permezz ta' email u ppreżenthom formalment lill-Kumitat:-

Dokument 1118 kopja ta' memorandum mibgħut mis-Sur Richard Cachia Caruana, Rapreżentant ta' Malta għall-Unjoni Ewropea, lill-Prim Ministru u lill-Ministru tal-Affarijiet Barranin fl-1 ta' Frar 2005 dwar: Normalisation of Malta's position vis-a-vis present and future EU-NATO relations; u

Dokument 1119 kopja ta' memorandum mibgħut mis-Sur Richard Cachia Caruana, Rapreżentant ta' Malta għall-Unjoni Ewropea, lill-Ministru tal-Affarijiet Barranin, lill-Prim Ministru u lis-Segratarju Parlamentari fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, fit-8 ta' April 2005 dwar Draft Note Verbale to NATO.

L-Onor Leo Brincat għamel punt ta' kjarifika fejn huwa ċaħad dak li ġie rrapportat f'sezzjoni tal-medja li hu uża l-kliem 'biċċa deputat' fil-konfront tal-Prim Ministru għax fil-fatt huwa kien uża dak il-kliem b'mod ironiku peress li sezzjoni tal-medja kienet użat l-istess kliem fil-konfront ta' Membru Parlamentari tal-Oppożizzjoni.

L-Onor Brincat stqarr li huwa kellu rispett lejn il-kariga ta' Prim Ministru.

L-Onor George Vella rrimarka li fil-ħarġa tal-ġurnal Malta Today tat-23 ta' Mejju 2012 ġie rrapportat b'mod prominenti li 'No parliamentary ratification required for PfP Renewal – A.G' meta fil-fatt il-parir tal-Avkuat Ġenerali kien jikkonċerna s-Security Agreement.

L-Onor George Vella talab sabiex l-Avukat Ġenerali jiġi mitlub jagħti l-parir tiegħu jekk is-sħubija ta' Malta fil-Partnership for Peace tirrikjedix ratifika tal-Parlament skont l-Att dwar Ratifika ta' Trattati.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin irreġistra l-oġġezzjoni tiegħu għax il-parir li l-Onor George Vella kien qiegħed jitlob mill-Avukat Ġenerali, għalkemm jista' jkun rilevanti f'xi kuntest ieħor, però ma kienx rilevanti għad-diskussjoni fuq il-mozzjoni li kien hemm qudddiem il-Kumitat.

L-Onor George Vella staqsa wkoll jekk il-Gvern kienx talab il-pariri tal-Avukat Ġenerali dwar il-proposti li kien qiegħed jikkonsidra f'dak il-perjodu, inkluża s-sena 2004.

Il-President tal-Kumitat filwaqt li appella sabiex il-Membri jżommu mal-mozzjoni li l-Kumitat kellu quddiemu stqarr li ma kien hemm xejn xi jżomm milli l-Avukat Ġenerali jiġi mistieden bħala xhud fejn ikunu jistgħu jsirulu mistoqsijiet.

Is-Sur Richard Cachia Caruana, Rappreżentant ta' Malta għall-Unjoni Ewropea, taħt ġurament, qara statement u ppreżenta dawn id-dokumenti:-

Dokument 1120 Dokument li juri l-kronoloġija tal-fatti li hemm referenza għalihom fid-dokumenti diġà ppreżentati lill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej fir-rigward ta' Mozzjoni Nru. 301 li qiegħda tiġi diskussa f'istess Kumitat;

Dokument 1121 Kopja ta' memoradum li l-Maġġur Martin Xuereb bagħat fit-13 ta' Ottubru 2004 lis-Segretarji Permanenti fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u tal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin u lir-Rappreżentant Permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea dwar laqgħa tat-12 ta' Ottubru 2004 mas-Sur Donald Sheedan, First Secretary fil-Missjoni tal-Istati Uniti għan-NATO; u

Dokument 1122 Kopja ta' artiklu li deher fil-ħarġa ta' The Times tat-13 ta' Ottubru 2004 intitolat Malta favours opening of negotiations with Turkey miktub minn Ivan Camilleri.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fid-9.12 pm il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn 4 ta' Ġunju 2012 fil-5:30 pm b'laqgħa mal-Kummissarju responsabbli mill-Azzjoni dwar il-Klima, is-Sinj.

Connie Hedegaar, u fis-6:30 pm titkompla d-Diskussjoni marbuta ma' Mozzjoni Nru. 301 ippreżentata fl-20 ta' April 2012 mill-Onor George Vella u mill-Onor Luciano Busuttil dwar ir-Rappreżentant ta' Malta għall-Unjoni Ewropea.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 133

It-Tlieta, 29 ta' Mejju, 2012

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 29 ta' Mejju, 2012 fis-7.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Preżentazzjoni mill-Kummissarju għat-Tfal dwar ir-Rapport Annwali 2010 – Nipproteġu t-Tfal mill-Faqar u r-Rapport Annwali 2011 – Volontarjat Minnek u Għalik.

Affarijiet oħra.