KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 8

L-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2012

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 7 li saret fl-24 ta' April, 2012 ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Jesmond Mugliett): Ngħaddu issa għall-item li għandna llum.

DISKUSSJONI DWAR PROPOSTI RIGWARD MINOR INFRINGEMENTS TAL-LIĠI SANITARJA

THE CHAIRMAN: Magħna għal darb'oħra għandna lill-Ministru de Marco, l-Avukat Ian Stafrace, il-Kap Eżekuttiv tal-MEPA u l-Perit Samuel Formosa f'isem il-General Services Board.

MARIO DE MARCO (Ministru għat-Turiżmu, l-Ambjent u l-Kultura): Grazzi, Sur President, essenzjalment l-iskop ta' din il-preżentazzjoni hi li nafu li hemm numru ta' binjiet li għal raġunijiet forsi storiċi għandhom problema eżistenti relatata mal-liġi sanitarja.

U nixtieq nagħmilha ċara li qed nitkellmu hawnhekk mhux dwar issues dwar liġijiet ta' żvilupp jew ta' ppjanar, però qed nillimitaw ruħna fuq issues tal-liġi sanitarja, issues li xi drabi jistgħu jiġu riżolti fuq bażi individwali jekk issir applikazzjoni lil hekk imsejħa General Services Board (GSB), però jidher li għandek kwantità ta' binjiet … Ħalli nipprova nkun daqsxejn ġenetiku.

Aħna lkoll nagħmlu house visits u lkoll niġu minn distretti fejn għandek ukoll numru ta' djar li huma żgħar.

Pereżempju għandek numru ta' djar li jkunu pjan terran biss u għaliex tkun familja li forsi qiegħda tikber jiddeċiedu li jippruvaw ikabbru d-dar tagħhom billi jibnu f'parti mill-bitħa, jiġifieri jippruvaw jespandu l-kċina tagħhom billi parti mill-bitħa jokkupawha hekk.

Għandek djar oħrajn fejn forsi għal raġunijiet li lanqas kien tort tagħhom, però forsi tort tal-kuntrattur mingħand min ikunu xtraw huma, il-bitħa ma tkunx tad-dimensjonijiet li tirrikjedi l-liġi sanitarja.

Għandek djar oħrajn li forsi l-għoli tal-bini, meta qed nitkellmu dwar għoli qed nirriferu għall-għoli bejn il-livell tal-art u s-saqaf mhux bħala għoli ta' faċċata, forsi jkun inqas minn dak stipulat.

Imbagħad għandek l-issues ta' btieħi nterni iktar milli fuq wara, li wkoll xi drabi tista' tkun ta' daqs intern.

Minn diskussjonijiet li kellna mal-GSB dan qal jekk forsi huwiex il-każ li nagħmlu forma ta' sistema fejn min għandu dawn it-tip ta' problemi eżistenti llum jipprova jkun hemm sistema li jista' jiġi aċċettat taħt ċerti parametri mill-GSB, ukoll għaliex dawn in-nies, meta jiġu biex ibigħu l-proprjetà tagħhom, ħafna drabi jiġi perit tal-bank u dan jgħidlek: Isma', hawnhekk inti għandek problema għaliex il-bitħa suppost hija 10 piedi b'10 piedi però l-bitħa kif inhi mibnija hija 7 piedi b'10.

Issa teknikament dawn f'daqqa waħda jsibu ruħhom f'pożizzjoni li għandhom proprjetà li ma tistax tinbiegħ.

U mingħajr ma nagħtu xi forma ta' vested rights, il-GSB flimkien mal-MEPA ħarġu b'din il-proposta li forsi jkun tajjeb li jidħlu ftit aktar fiha l-Perit Samuel Formosa u l-Avukat Stafrace u jagħtu aktar dettalji.

L-AVUKAT IAN STAFRACE (Kap Eżekuttiv, MEPA): Xtaqt neħodkom ftit lura għall-provvedimenti tal-liġi fl-Att il-ġdid, partikolarment f'artiklu 92.

Dan l-artiklu jirriferi għall-iskeda 8 ta' Chapter 504 li l-intenzjoni tagħha kienet li jinħareġ xi forma ta' compliance certification anke meta l-binja ma tkunx fully compliant mal-permessi tal-iżvilupp.

Żgur li l-periti preżenti jafu bil-każ li anke fil-liġi l-antika kien hemm il-provvediment li jekk inti kellek illegalità li seħħet pre-1992, m'hijiex change in alignment u m'hijiex change of use il-MEPA l-enforcement notice li jkun hemm tiffriżah u ma tistax tattwah.

Bil-provvedimenti l-ġodda hemm kategorija oħra li se jkunu nklużi fil-Category B tat-Tmien Skeda fejn mhux biss l-infurzar ma jiġix esegwit, imma anke tinħareġ xi forma ta' compliance certification biex anke dawn il-units jista' jkollhom is-servizzi tad-dawl u l-ilma u nsolvu wkoll il-problema li hija ħafna iżjed reali li bniedem ilu jgħix 20 sena f'appartament, mixtri bil-kuntratti b'kollox, anke loans jeżistu fuq ħafna minn dawn il-proprjetajiet, illum jiġi biex jagħmel resale ta' dik il-proprjetà u għaliex qed isiru iżjed kontrolli retti, speċjalment mill-banek, jirriżulta li hemm xi diskrepanzi fil-btieħi jew f'aspetti oħra tal-liġi sanitarja.

U qed niltaqgħu ma' numru ta' każijiet fejn minkejja li jeżistu anke diġà loans fuqhom dawn il-proprjetajiet, meta ġew biex jagħmlu a resale of this property weħlu għaliex il-bank ma jkunx irid jagħmel sanctioning ta' further loans fuq din il-proprjetà minħabba dawn id-diskrepanzi li jkunu jeżistu.

Wara diskussjonijiet li kellna mal-GSB ħriġna bl-idea li wieħed jipprova joħloq parametri ġenerali ta' kif għandek tindirizza dawn is-sitwazzjonijiet.

Li jiġri llum huwa li jekk bniedem għandu proprjetà, appartament fi blokka u għandu l-bitħa ta' wara żgħira japplika mal-MEPA, jingħata rifjut, għax il-MEPA ma tistax tmur oltre mil-liġijiet sanitarji, imbagħad f'dak ir-rifjut jagħmel appell quddiem il-GSB u ħafna każijiet fejn il-qisien, id-diskrepanzi ma jkunux kbar ħafna, il-GSB jawtorizza dik il-variation mill-permess.

U li d-diskussjoni allura mal-GSB kienet, minflok wieħed jiddiskuti każ każ, agħtuna x'inhuma l-parametri ġenerali aċċettabbli għall-GSB biex dan jiddipartixxi meta jkollu każ speċifiku quddiemu u nadottaw dawk il-parametri ġenerali fil-kategorija B tat-Tmien Skeda tal-Liġi tal-Ippjanar biex b'hekk bniedem minflok joqgħod japplika mal-MEPA, jingħata refusal imbagħad jiġi quddiem il-GSB, ikun hemm proċedura applikabbli b'mod ġeneriku għal kulħadd li fl-aħħar mill-aħħar fits in ma' dawn il-parametri tal-GSB.

Il-parametri huma kontenuti fid-dokument li ngħata lill-Kumitat fejn bażikament għandek dawk l-erba' xenarji li se tkellem fuqhom il-Ministru, l-internal yards, il-back yard – li hija l-ikbar problema li teżisti, kif nafu kull binja suppost għandha backyard skont il-liġi tas-sanità sew jekk huma appartamenti sew jekk hija terraced house u l-qisien ivarjaw skont l-għoli tal-bini u din hija l-iżjed ċirkostanza fejn niltaqgħu ma' diskrepanzi bejn il-permess tal-iżvilupp u l-binja kif attwalment inbniet, jew għaliex il-bitħa kollha tkun żgħira, jew għax kien hemm bżonn li jsiru ċerti recesses minn ċertu għoli 'l fuq u jirriżulta li dawk ir-recesses ma ġewx osservati – l-internal height li wkoll hija ċirkostanza li ġieli niltaqgħu magħha għalkemm mhux daqshekk ta' sikwit fejn is-sular ma jkunx inbena skont l-għoli permessibbli anke mil-liġi sanitarja, imbagħad għandna l-kamra fil-bitħa ta' wara li ovvjament tkun at ground floor level li teżisti sew f'residenzi single kif ukoll fi blokok ta' appartamenti fejn ikun sar xi żvilupp fil-bitħa.

Il-GSB ħareġ b'parametri li jvarjaw skont persentaġġ tal-qies minimu li kellu jiġi adottat skont il-każ – dawn il-parametri qegħdin imniżżlin fil-memo li jiġi ppreżentat lill-Kumitat – u allura l-idea hi li jekk dawk il-parametri jkunu aċċettabbli we endorse them fit-tmien skeda.

Fassalna proċedura ta' kif bniedem mingħajr ma joqgħod japplika to sanction – l-iskop mhux li tissanzjona per se imma li ġġib ċertifikazzjoni li dik il-binja minkejja dawn id-disparities li jeżistu jista' jkollha anke ċertu compliance certification li bihom tista' ġġib is-servizzi tad-dawl u l-ilma u eventwalment anke tuża dik il-proprjetà bħala garanzija jekk se tiġi biex tieħu xi faċilitajiet mingħand il-banek – japplika għal forma ta' compliance certificate li hemm ipprovdut f'article 92 tal-liġi u hemm spjegat xi proċedura se tuża l-MEPA meta bniedem jiġi biex japplika għal dik is-certification.

Ma nafx tridux li nidħlu f'iżjed dettall jew inkella jekk tridux tagħmlu xi domandi.

THE CHAIRMAN: Ħalli nibdew bid-domandi.

L-Onor.

PHILIP MIFSUD: Jiena rajt din il-brief li għamiltu u prattikament qed nifhem li safejn hemm diskrepanza li ma taqbiżx il-50% tal-area li hija rikjesta mil-liġijiet sanitarji kurrenti u li ilhom għal ħafna snin, prattikament wieħed għandu l-possibilità li jissanzjona jew li jiġi in line.

Jiena naħseb li kien opportun li ssir xi ħaġa għax ilkoll kemm aħna naħseb nesperjenzaw sitwazzjonijiet li nħossu li ma jagħmlux sens, partikolarment dik tal-internal height għax speċjalment fejn hemm penthouses hemm ħafna binjiet li ġew approvati mill-MEPA fuq għaxar filati u nafu li ma jilħqux dan il-height.

Jien bħala domanda inizjali qed nistaqsi jekk din hijiex se tkun retroattiva u tieqaf hemm.

Jiġifieri jekk jien se nagħmel applikazzjoni għada, ifisser li l-internal yard tiegħi għal żewġ sulari m'għadhiex għaxra b'sitta jew inkella baqgħet għaxra b'sitta?

THE CHAIRMAN: Jien nixtieq li tispjegawlna ftit jekk hijiex se tinbidel il-liġi sanitarja jew jekk huwiex proċess pur tal-MEPA li se jsir hawnhekk, fis-sens li aħna nafu li dawn il-qisien joħorġu mil-liġi sanitarja.

X'se jiġri mil-liġi sanitarja?

L-Onor.

CHARLES BUHAGIAR: Xtaqt inkompli ftit fuq l-għoli tal-bini li kien qed jitkellem dwaru l-Onor.

Fil-prattika tiltaqa' ħafna ma' din il-problema, m'hijiex daqshekk rari għar-raġuni li meta tibni fuq 10 filati u llum l-għoli tal-ġebla naqas, allura ssib li jkun hemm ħafna li jkunu inqas minn 2.6 metres jew 2.75 metres.

Però li rridu nieħdu in konsiderazzjoni hija li ħafna drabi meta jibnu jagħmlu suffett imbagħad.

Jiġifieri meta qed titkellmu fuq għoli, qed tirriferu from finished floor level sa soffit level, jew qed nitkellmu mill-art tal-konkos sal-konkos.

Għax jekk qed tgħidu li jrid ikun hemm clear height bejn finished floor level u s-soffit hija differenti ħafna.

Jiġifieri naħseb li hemm bżonn li wieħed jispeċifikaha din.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel huwa dwar habitable rooms.

Ikollna ħafna każi fejn ikollna bathrooms u toilets speċjalment f'commercial outlets li ma jkollhomx twieqi imma jkunu mechanically ventilated.

Se jkun aċċettabbli li jkunu mechanically ventilated?

THE CHAIRMAN: L-Onor.

LEO BRINCAT: L-ewwel nett huwa tajjeb li jkollna fast tracking fuq dawn l-issues, kellna bżonn fil-House Business Committee nimxu bl-istess mod!

Imma apparti ċ-ċajt.

Biex nifhem sew; qiegħda ċara imma forsi ma fhimthiex jien mill-aspett tekniku.

Din se tkopri l-proprjetajiet kollha li jaqgħu taħt il-parametri tagħha sakemm toħroġ il-legal notice jew se jkun hemm xi cut-off point?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Jien se nirrispondi għal xi domandi mbagħad il-perit Formosa jidħol fl-issues iżjed tekniċi.

CHARLES BUHAGIAR: L-aħħar domanda u l-ewwel domanda huma pjuttost allaċċjati għax kienu dwar retroattività, għall-futur u jekk hux se jinbidlu l-liġijiet sanitarji.

Il-proposta li qed niddiskutu llum hija li tiġi emendata t-tmien skeda biex jidħlu fis-seħħ dawn il-provvedimenti.

It-tmien skeda tiġi emendata b'legal notice għax hija skeda u l-proposta hija li mid-data ta' dik l-iskeda ta' dik il-legal notice b'lura, allura b'mod retroattiv japplikaw dawn il-provvedimenti.

Dik allura hija ċara li se tkun retroattiva u b'dawn mhux se jinbidlu l-liġijiet sanitarji.

Jiġifieri jekk illum ħarġet il-legal notice u għada l-MEPA se tiddeċiedi application, il-MEPA xorta se tibqa' tiddeċiedi l-applications skont il-qisien stabbiliti fil-Code of Police Laws, jiġifieri dawk mhux se jinbidlu.

Dawn huma variations li għall-GSB huma aċċettabbli meta huma kienu jqisu on a case by case basis.

Jiġifieri l-idea la hija li jinbidlu l-liġijiet sanitarji u lanqas li dawn il-consessions jiġu applikati għall-futur.

Nerġa' ngħid li l-bidu ta' din il-proposta kien biex tindirizza dawk ir-realtajiet li jeżistu li bniedem akkwista appartament fi blokka, forsi għaxar ħames snin ilu ma kienx wieħed ikun daqshekk strett fil-kejl biex jiġu stabbiliti eżattament kemm huma l-btieħi eċċ, eċċ u llum dawn l-issues qed jiltaqgħu magħhom ħafna drabi at resale stage.

Din hija dwar ir-retroattività, jekk hux se jinbidlu s-sanitary laws u l-cut-off dates.

PHILIP MIFSUD: Jien għandi diffikultà fuq li qed tgħid inti għax jekk il-liġi sanitarja mhijiex se tinbidel, l-issue li kien qed isemmi l-Ministru related ma' loans se tibqa' hemm.

Jiġifieri jekk xi ħadd għandu bitħa iżgħar min-normal u iżgħar milli tgħid il-liġi, jekk il-perit tal-bank se jmur biex jara dik il-binja, … Jien kelli każi fejn kien hemm pjanti ttimbrati mis-sanità, il-compliance certificates ħarġu wkoll, imma għax dan sabha ħames ċentimetri iżgħar, jiġifieri minn 3.6 għal 12-il pied, irrispettivament mill-fatt li t-3.6 kienu approvati, xorta ma approvax il-loan.

Jiġifieri jekk il-liġi mhux se tinbidel f'għajnejn il-periti tal-bank, il-benchmark tagħhom xorta se tibqa' l-liġi.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Ovvjament bis-sitwazzjoni li teżisti llum, il-banek għandhom żewġ problemi, waħda li għandhom stock ta' proprjetà li qiegħda tagħmel tajjeb għal-loans li diġà taw fil-passat fejn ma kenux jieħdu l-qisien b'daqshekk mod strett u persważ li jeżistu problemi fuq proprjetà li hija ipotekata mal-banek li għandhom il-btieħi iżgħar minn dak li suppost, u t-tieni issue hija li ovvjament iridu jaraw li għal-loans futuri li se japprovaw, il-proprjetà li jkunu qegħdin jieħdu bħala security tkun idonea biex tagħti security fuqha.

Sal-lum m'hemm xejn x'jagħti kopertura għal din it-tip ta' problema għax jew għandek permess jew m'għandekx.

Dik hija l-cut off – u dak kien l-iskop wara chapter 504, article 92 – jiġifieri din mhux biss wieħed qiegħed jgħidha imma se jinħareġ compliance certificate fuq din il-proprjetà, taħt il-poter ta' article 92 tal-liġi l-ġdida.

Jiġifieri l-banek se jkollhom mhux biss bħalma kien jeżisti fl-antik li din hija pre 92 u l-MEPA mhijiex se tieħu enforcement notice, Category B tat-Tmien Skeda tmur oltre milli l-MEPA ma teħux biss direct action imma tgħid ukoll li tiċċertifika l-proprjetà li hija mibnija.

Ovvjament din hija wa xi ħaġa ġdida anke għall-banek, jiġifieri sal-lum il-banek kienu jew għandek il-permess jew m'għandekx il-permess.

B'din il-kategorija, li nerġa' ngħid għandha l-poter tal-liġi taħtha mhux kif forsi wieħed jaħseb li m'hemmx backing legali, biex tagħmilha, il-binja per se se jkollha anke compliance certificate fuqha.

U naħseb li din – definitely l-pożizzjoni mhux biss tal-banek anke ta' min qed jixtri l-proprjetà għax il-banek kulma għandhom security fuq dik il-proprjetà filwaqt li min qed jixtri għandu titlu fuqha – tagħti ħafna iżjed ċertezza għal dak it-titlu milli kieku tibqa' s-sitwazzjoni kif inhi fejn la għandek compliance certificate u wisq inqas għandek iċ-ċertezza ta' dak li qed tixtri.

CHARLES BUHAGIAR: Xtaqt forsi tikkjarifikaw ftit l-affarijiet għal dawk li se jinqabdu in between meta tidħol fis-seħħ din.

Nieħu każ li għandi ta' klijenta tiegħi.

Din il-bitħa tagħha at penthouse level hija ħames piedi wiesgħa u mhux sitta għar-raġuni li l-ġebla tpoġġiet fuq in-naħa ta' barra.

Minħabba f'hekk applikajtilha l-MEPA u s-Sanità ġegħluni li nwaqqa' ħajt ta' bathroom u nirtirah 9 pulzieri 'l ġewwa u talbuha tagħmel garazija li se tagħmel hekk.

Din il-garanzija għamlitha, però m'għamlitx ix-xogħol.

F'dan il-każ x'parir se nagħtiha lill-klijenta tiegħi?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: L-idea ta' dawn il-provvedimenti hija mhux jekk għandekx permess imma li tieħu stock tar-realtà li teżisti.

Jiġifieri fil-każ li qed issemmi inti, minkejja li għandha permess li bih suppost kellha ċċaqlaq il-ħajt biex twessa' l-bitħa, jekk dak ix-xogħol għadu ma sarx l-idea ta' din hija li nieħdu ritratt tas-site kif inhu, jekk teżisti dik il-binja qabel id-dħul fis-seħħ ta' din il-legal notice, dik tkun koperta b'din il-legal notice.

CHARLES BUHAGIAR: Jiġifieri f'dan il-każ partikolari fejn din il-persuna għandha garanzija ta' €5,000 imwaħħlin hemmhekk, x'jiġri?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: F'dan il-każ pjuttost uniku, tapplika għall-compliance u abbażi ta' dak il-compliance tieħu lura l-bank guarantee.

Punt ieħor li ridt insemmi wkoll huwa li mhux biss se jinħareġ compliance certificate, fil-każ li qed isemmi l-Onor.

Buhagiar, il-persuna ntalbet li tagħmel garanzija għax jeżisti provvediment ieħor li jgħid li jekk għandek illegality on site ma jistax joħroġlok permess biex inti tagħmel alterazzjonijiet oħra.

B'dan qegħdin ngħidu li permess biex tagħmel alterazzjonijiet oħra jista' joħroġ ukoll.

Jiġifieri apparti li se jinħareġ compliance certificate u at least se ġġib is-servizzi tad-dawl u l-ilma, jekk inti – fil-każ tal-penthouse li ssemmiet biex nibqgħu bl-istess eżempju – trid tagħmel alterazzjonijiet f'dik il-penthouse, il-fatt li għandek l-illegalità relatata mal-qisien tal-btieħi mhux se jkun dak li jżomm lill-awtorità milli tipproċessa u se mai tippermetti l-iżvilupp addizzjonali li jkun irid isir fuq dik il-proprjetà.

Dak huwa t-tieni vantaġġ ta' din is-sitwazzjoni.

THE CHAIRMAN: Dr. Stafrace inti qed tgħid li wieħed japplika għall-compliance, però immaġina każ fejn xi ħadd ikun ilu li bena mid-disgħinijiet, dawl u ilma għandu imma għandu l-irregolarità.

F'dak il-każ to sanction irid japplika?

Jiġifieri se jkun hemm il-possibilità li wieħed japplika biex jissanzjona?

Din hija importanti għax f'każ li dak li jkun ikun irid jagħmel change of use jew xi alterazzjoni sussegwenti, l-ewwel irid jissanzjona.

It-tieni ħaġa jien għadni qed nara – forsi tagħtuni l-comfort intom – li għall-ewwel darba se jkollna r-regolamenti tal-MEPA li qed jikkonfliġġu mal-liġi tal-pajjiż.

Dawn huma issues fejn għandek ukoll third party issues u jiena, it-tliet metri bitħa, anzi t-3.05m, għax il-MEPA jġiegħluk tirrevedi l-pjanta jekk ma tiktibx 3.05m, tagħti ċertu entitlement mhux lill-proprjetà fejn ikollok l-irregolarità però anke lill-proprjetà li tmiss li tmiss magħha, back to back.

Allura f'dak il-każ nibża li jista' jkun forsi xi ħadd anke jiċċalinġja lill-MEPA għax f'daqqa waħda, bir-regoli tagħha, il-MEPA qed iċċaħħad xi drittijiet lil dik il-persuna.

It-tielet domanda li xtaqt nagħmel hija jekk hemmx xi multi li qed jiġu kkunsidrati ma' dan il-proċess.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Dwar il-kwestjoni tat-third party u s-sanctioning irrid ngħid li proprju għalhekk din mhijiex miżura biex tissanzjona s-sitwazzjoni.

Biex inti tkun tista' tissanzjona s-sitwazzjoni r-regoli tas-sanità jridu jinbidlu bilfors.

Din mhijiex qiegħda temenda r-regoli tas-sanità, imma qiegħda tgħid li bħalma kien jeżisti u għadu jeżisti provvediment fil-liġi li jgħidlek li jekk inti pre 92 l-MEPA ma teħdux direct action, f'din il-kategorija tal-istess skeda qegħdin ngħidu li mhux biss ma tteħidtx azzjoni iżda minħabba dik il-varjazzjoni xorta se jkollok compliance certificate u jekk hemm żvilupp ieħor li trid tagħmel on site m'aħniex se nesiġu li l-ewwel tissanzjona dik l-illegalità.

Biex inti tkun tista' tissanzjonaha u tmur għal actual sanctioning r-regoli tas-sanità jridu jinbidlu bilfors.

Imbagħad hemmhekk ma nibqgħux fil-parametri tal-article 92 imma jkun irid jiġi mibdul il-Code of Police Laws u l-MEPA tibda tapplika whatever measurement jiġi deċiż li jkun fil- Code of Police Laws.

Però b'dak li qed nagħmlu llum is not an actual sanctioning situation imma qed tieħu sitwazzjoni reali li teżisti fejn hawn ħafna binjiet f'ċerti rħula fejn huwa inutli tipprova tippjana xi forma ta' infurzar għax ħafna mill-binijiet huma multi owned minn numru ta' residenti u m'hemm l-ebda mezz kif tista' tinforza din is-sitwazzjoni li evolviet maż-żmien.

Din mhijiex miżura biex tissanzjona dawn l-illegalitajiet imma biex at least tirrikonoxxi stat ta' fatt li jeżisti.

U huwa għalhekk li mbagħad tidħol l-issue tat-third parties.

Peress li mhijiex miżura li biha se tissanzjona u peress li mhijiex qed tagħti vested rights jekk jiġi biex isir redevelopment ta' dik il-binja – dawn mhux kollha huma binjiet ta' 20 appartament, jaf għandek binja li hija maqsuma bejn żewġ residenti, maisonette isfel u maisonette fuq u jkollhom il-bitħa ħażina – trid timxi skond ir-regola tas-sanità applikabbli fil-mument li se terġa' tapplika.

Jiġifier peress li din mhijiex qed tissanzjona sitwazzjoni imma qiegħda tirrispetta status quo li jeżisti, la nqisu li qiegħda tmur kontra l-liġi tas-sanità għax fl-aħħar mill-aħħar anke dawn il-parametri ta' kemm għandu jkun l-variation ġew mingħand l-Awtorità tas-Sanità u lanqas qegħdin ngħidu li jekk inti within that variation is-sitwazzjoni tiegħek se tiġi sanctioned.

Dwar jekk hux se jkun hemm multi rrid ngħid li waħda mill-proposti li hemm fil-proċedura – point 5 – hija li jkun hemm fee ad hoc li trid tiġi stabilità għal meta tiġi launced din is-sitwazzjoni fejn bniedem irid japplika għal dan il-complaince certificate u naħsbu li dik il-fee għandha tkun waħda li tkun iżjed mill-fee attwali biex bniedem japplika għal compliance certificate b'mod normali.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

PHILIP MIFSUD: Jien se naqbad mal-punt li għamilt l-ewwel, jien naħseb li b'li qed isir tneħħi l-problema li qed jiffaċċjaw nies li pereżempju għandhom proprjetà, terraced house, u jixtiequ japplikaw għal maisonette fuqha u għandhom il-bitħa interna ħażina u jinsabu mwaħħlin – dik se tiġi sorvolata.

Il-kwestjoni li ġġib id-dawl u l-ilma naħseb hija sorvolata wkoll għax ladarba joħroġ compliance certificate, l-Enemalta ....

THE CHAIRMAN: Imma l-maisonette ġdida li tkun se ttella' jrid ikollha bitħa skond il-liġi sanitarja.

PHILIP MIFSUD: Iva, imma sal-lum jekk inti għandek bitħa ta' 9 piedi u nofs tkun imwaħħal, ma tista' ttella' xejn.

Imma jien naħseb li biex tiġi sorvolata l-kwestjoni tal-banek jridu jidħlu l-banek on board għax minn esperjenza personali jien nista' ngħid li minkejja t-timbru "approved" tas-sanità, il-perit tal-bank baqa' jgħid li din mhijiex konformi mal-liġi tas-sanità u allura mhux se jaċċettaha.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Meta konna qegħdin naħsbu f'din il-ħaġa informalment we roped in liż-żewġ banek prinċipali biex naqsmu l-ideat ta' kif huma qegħdin iħarsu lejn din is-sitwazzjoni.

Is-sitwazzjoni li ġiet ippreżentata lill-banek hija kif għedt fil-bidu, li għandhom stock mhux biss x'se jagħmlu għall-futur imma anke l-gwadann li se jkollu bank fejn għandu stock kbir ta' proprjetà li llum il-ġurnata li kieku kellu jieħu stock take ta' dik il-proprjetà kollha persważ li għandu ħafna proprjetà li qiegħda tagħmel tajjeb collateral għal loans li jkun ta l-bank li ċertament, minkejja li diġà ta l-loans fuqhom, jekk imur ikejjel il-btieħi llum se jsib li l-btieħi mhumiex tal-qies idoneu.

U allura lill-banek li spjegajnilhom huwa li rridu nsibu soluzzjoni ħolistika għal din il-problema li tinvolvi l-ewwel nett lil min għandu proprjetà ta' dan it-tip, secondly lil min iffinanzja din it-tip ta' proprjetà u t-thirdly għax in ġenerali ma tistax tħalli sitwazzjoni fejn dawn il-problemi jħarsu lejk u ma tindirizzahomx.

THE CHAIRMAN: Imma jekk tħares lejn il-formoli tal-bank tara li dawn jiddistingwu bejn pre 92 u post 92, mbagħad jistaqsu jekk hemm xi indikazzjonijiet li l-liġi sanitarji mhumiex qed ikunu osservati.

Naħseb li huma jridu jirrevedu anke dawk il-formoli u jdaħħlu dawk il-kategoriji jew inkella dan jistaqsu jekk il-bini jgħaddix mill-compliance regulation ta' dik il-legal notice u allura l-perit ikun jista' jagħti l-informazzjoni hemmhekk.

Naħseb li hekk tkun sorvelata.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Fil-fatt fil-formola tal-banek hemm id-distinzjoni bejn pre 92 u post 92 għax s'issa l-liġi kienet toħloq biss dik il-kategorija.

Issa se jkollna kategorija oħra u żgur li l-banek huma major stakeholders f'din l-issue u nerġa' ngħid li f'din il-problema lkoll qegħdin fl-istess dgħajsa.

Jien semmejt liż-żewġ banek prinċipali, imma bħalma nagħmlu dejjem, once li jkollna ftit iżjed ċertezza fejn mexjin f'dawn l-affarijiet, nibagħtu għall-banek kollha, individwalment jew b'mod kollettiv, u nispjegawlhom l-issues kollha u huma jieħdu l-pariri tekniċi u legali li l-banek iħossu li għandhom jieħdu.

Però nerġa' ngħid li l-ewwel dritt prinċipali fuq il-proprjetà huwa tal-proprjetarju, jiġifieri d-dritt tal-proprjetà huwa kemmxejn iżjed assolut mid-dritt ta' min sellef biex issir il-proprjetà.

Jekk il-banek jaraw ż-żewġ naħat tal-munita, cioè l-istock ta' proprjetà li diġà għandhom, li żgur hemm ħafna proprjetà li tista' tiġi salvata b'dawn il-miżuri, kif ukoll l-proprejtà futura li huma se jieħdu bħala collaterals, naħseb li s-soluzzjonijiet waħedhom jiġu maqbula.

CHARLES BUHAGIAR: Jekk fhimt tajjeb, b'dan li qed ngħidu se noħolqu sitwazzjoni … Dr. Stafrace dejjem qed jirriferi għal bini pre 92 fejn jekk għandek l-illegalità fuqhom ma tistax tagħmel enforcement, però f'dak il-kaz jekk tiġi biex tagħmel xi alterations dik l-illegalità trid tirranġaha.

Jiġfieri din se tkun kategorija differenti minn dik.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: It-Tmien Skeda hija maqsuma fi tnejn, Category A li huma pre 92 kif kienet l-antika u Category B li hija li apparti li jinħariġlek complaince certificate mhux se tkun ta' deterrent jew ta' ostaklu jekk inti tiġi biex tapplika biex tagħmel alterations.

Ir-raġuni hija pjuttost sempliċi għax jekk m'intix se teżentahom minn dik il-problema wkoll ħafna minn dawn il-binjiet fiżikament huwa kważi impossibbli li tintervjeni fuqhom biex ġġibhom bil-qisien tas-sanità.

Aħna stajna ħallejnihom fil-Category A u ngħidlu li ħrigtlu enforcement notice imma m'iniex se nesegwiha.

Fir-realtà dak li qed jiġri.

Hemm numru ta' sites kolpiti bl-enforcement notice imma mhumiex qed jiġu esegwiti għax fiżikament huwa kważi impossibbli li tesegwihom dawn l-enforcement notices.

Allura wieħed ried, biex anke jiżlaċċja dawn il-proprjetajiet minn din il-problema li għandhom, li tippermettilhom ukoll li jekk bniedem irid jagħmel alterazzjoni fil-binja tiegħu, minkejja li għandu l-bitħa ta' wara mhijiex tal-qies tajjeb bħalma kien fil-każ li semma' l-Onor.

Buhagiar aktar kmieni, xorta tippermettilu li minħabba d-diskrepanza li għandu jista' tagħmel alterazzjonijiet oħra fil-binja.

CHARLES BUHAGIAR: U additions u extensions tista' tagħmel?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Jekk, pereżempju, għandek terraced house b'żewġ sulari bil-bitħa żgħira fuq wara, jekk se tibni sular ieħor, tkun trid tosserva l-liġi tas-sanità.

CHARLES BUHAGIAR: Jekk għandek binja fejn il-bitħa ta' wara qiegħda kbira ħafna u l-internal yard hija żgħira u trid tibni żewġt ikmamar fuq wara,tista' tibnihom mingħajr ma tkabbar il-bitħa interna?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Jekk dawn il-kmamar se jħarsu biss fuq il-back yard ta' wara fejn mhemmx illegalità, allura joħroġ il-permess, però jekk dawk il-kmamar se jibnew madwar l-internal yard, għall-extra floor li se tibni fejn idur ma' dak l-internal yard trid tirrispetta l-liġi tas-sanità eżistenti.

CHARLES BUHAGIAR: Mela trid tkun speċifikata l-policy li jistgħu jsiru additions però li ma jkunux qed jinpinġu fuq il-bitħa li hija kolpita bin-nuqqas .....

L-AVUKAT IAN STAFRACE: … għax jekk se jinpinġu fuqha trid tagħmel ir-recesses neċessarji.

CHARLES BUHAGIAR: Imma jistgħu jsiru additions.

MARIO DE MARCO: Basta jiġu osservati l-liġijiet sanitarji eżistenti.

CHARLES BUHAGIAR: Għax ikollna kazijiet fejn ikollok bitħa kbira fuq wara fejn tista' testendi, imma ġewwa għandek problema bl-internal yard.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: L-iskop ta' din hija mhux biss biex jinħareġ compliance certificate imma jekk inti trid tagħmel extensions, alterations, eċċ, inti ma tinvokax dik li konna tradizjonalment insejħu 2/1998 jew 2/1996 jew ir-regulation 14 tal-lum, li jekk għandek illegality on site ma jistax joħroġlok permess ieħor on site.

Dik il-Category B tat-Tmien Skeda huma eżentati minn dawk il-provvedimenti.

U kieku ma jkunux, l-utilità ta' din il-miżura jkun ftit ħafna.

CHARLES BUHAGIAR: Imma se nerġa' nmur lura għall-każ li semmejt l-ewwel jiena; penthouse bla permess, ġibnilha l-permess bil-patt li l-bitħa titwessa' għal sitt piedi.

Jiġifieri dan sular sħiħ se jinbena f'dan il-każ.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Issa ngħatat spjegazzjoni aħjar!

Mingħajr ma naf id-dettalji tal-każ, nerġa' ngħid li s-sitwazzjoni ta' din il-miżura hija li nieħdu ritratt ta' dak li jeżisti – fil-fatt anke meta se tiġi launched wieħed jitlob ċertu photographic evidence ta' dak li qed jiġi regolarizzat biex ma jkunx hemm dubju ezattament ..…

PHILIP MIFSUD: Se jkun hemm xi perjodu ...?

L-AVUKAT IAN STAFRACE : L-idea hija, anke kif speċifikajna fil-memo, li se jkun hemm – hija proposta amministrattiva at this stage mhux fil-leġislazzjoni – perjodu ta' tliet xhur jew sitt xhur, whatever, li fih dik se ngħidu li dak kollu li se tissottometti bħala compliance request f'dak il-perjodu m'hemmx għalfejn toqgħod turi meta sar jew ma sarx l-izvilupp; se jittieħed bħala stat ta' fatt li dak l-iżvilupp seħħ qabel id-dħul fis-seħħ tal-legal notice.

Wara dak il-perjodu trid iġġib evidenza li l-illegalità tkun seħħet qabel id-dħul fis-seħħ tal-legal notice.

L-idea li ma tagħmilx window u tagħlaqha kompletament hija li jaf għandek bniedem u għandu proprjetà Malta u qiegħed emigrant x'imkien, jiġi erba' snin oħra biex jagħmel alterazzjoni u tgħidlu li l-provvediment għalaq.

Jekk jurik li dik l-illegalità seħħet qabel id-dħul fis-seħħ tal-legal notice xorta jkun kopert b'dan il-provvediment.

PHILIP MIFSUD: Ħalli nagħmel mistoqsija ftit teknika biex inżid ma' dak li kien qed jgħid l-Onor.

Jekk jien għandi back yard li minflok 10 piedi hija ta' tmien piedi u se napplika biex intella' t-tielet sular li suppost nagħmel recess ta' ħames piedi.

Jien ħames piedi rrid nagħmel recess jew seba' piedi?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Seba' piedi, għax irid ikollok 15-il pied; m'aħniex se nċaqilqu l-benchmarks.

CHARLES BUHAGIAR: Din għadha mhijiex ċara f'moħħi.

Permezz ta' dan li qed nagħmlu, se nagħmlu sanctioning?

CHARLES BUHAGIAR: Allura meta jkun hemm alterations mhux skond il-permess oriġinali u jkun hemm ukoll din il-problema, ma jkunx hemm sanctioning?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Din il-miżura mhijiex biex inti tissanzjona l-illegalità.

Issa jekk inti għandek alterations oħrajn fil-permess tapplika to sanction għal dik il-biċċa, u l-biċċa tal-btieħi li teknikament ma tistax tiġi sanctioned għax il-liġi sanitarji huma dawk li huma, tkun koperta b'din il-biċċa.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri tagħmel żewġ proċeduri separati; wieħed compliance u wieħed to sanction, imbagħad fl-applikazzjoni to sanction turi dik il-bitħa li mhijiex mibnija kif suppost indikata li hija skond compliance certificate mogħti skond article 92.

CHARLES BUHAGIAR: Imma ma tistax issir applikazzjoni waġda?

THE CHAIRMAN: Imma inti deskrizzjoni waħda għandu jkollok f'applikazzjoni.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Nistgħu naslu f'sitwazzjoni fejn nittekkiljawhom taħt l-istess proċess b'mod amministrattiv.

Definitely li kapaċi nsibu soluzzjoni teknika, amministrattiva kif jekk bniedem f'application to sanction jirrealizza li għandu l-bitħa żgħira, administratively nestrapolaw il-proċessi li wieħed jiġi taħt article 92, imbagħad meta tiġi għad-deċiżjoni finali fuq l-illegalitajiet l-oħrajn il-proċess ta' article 92 diġà jkun daħal fil-file biex meta tiġi għad-deċiżjoni finali jkun hemm it-tnejn.

THE CHAIRMAN: Jien nixtieq ngħid xi ħaġa fuq ir-room in the backyard.

Meta qed tgħidu li l-kamra ma tridx tkun iktar minn 35% tal-area tal-backyard jien qed nifhem li qed tfissru 35% tad-daqs tal-backyard skond il-liġi sanitarja mhux skond dak li se jkun sanċit b'din il-legal notice.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Iva, hekk hu.

THE CHAIRMAN: Però jien nixtieq nara ftit iktar kundizzjonijiet ma' din il-kamra tal-backyard.

M'intom tgħidu xejn fuq l-għoli tagħha, naħseb għandna nistabilixxu li din il-kamra m'għandhiex tkun aktar għolja minn 10 filati.

IL-PERIT SAMUEL MIFSUD (General Services Board): Tiġi l-istess bħal tal-kamra li għandek fil-bitħa diġà – metru bi tmien filati għoli eċċ. Id-DNOs, anke fis-Sanità, hemm allowable li tista' tagħmel washroom bil-wisa' tal-bitħa kollu u bi tmien filati għoli.

THE CHAIRMAN: Imma ma jkun hemm l-ebda aċċess fuq il-bejt u ma jagħtikx lanqas dritt li ttella' tankijiet jew antennas.

Hux hekk?

IL-PERIT SAMUEL MIFSUD: L-istess kif inhi.

THE CHAIRMAN: Din hija important ħafna għax din hija l-aktar ħaġa li timpinġi fuq it-third parties.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk hux ser ikun hemm xi limiti fuq bini skedat.

Din se tapplika għal kwalunkwe tip ta' proprjetà jew bini skedat le?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: L-inċidenza li nsibu xi ħaġa minn dawn f'bini skedat hija l-kamra fil-backyard għax ma narax li xi waħda mill-1 sa 3 ....

CHARLES BUHAGIAR: Jekk jkollok bini skedat fejn ikollok kmamar bla twieqi ġo fih.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Iva, imma ma naf li ħriġna l-ebda enforcement notice fuq bini skedat għax jekk huwa bini skedat ikun inbena f'perjodu li żgur ma sibniex il-pjanti as approved u ngħidu li ma nbeniex skond il-pjanti approvati.

Il-MEPA tassumi li mhux se nsibu permessi ta' bini skedati, però biex nirrispondi għad-domanda b'mod ġeneriku, mhijiex eskluża li tkun applikabbli f'kuntest ta' bini skedat.

THE CHAIRMAN: Ħalli nerġa' mmur fuq il-kamra fuq wara.

Jekk din jirriżulta li dejjem kienet 10 filati, intom sa tmien filati biss se tagħtu compliance?

IL-PERIT SAMUEL FORMOSA: S'issa l-GSB qatt ma kellna każijiet ta' 10 filati imma dejjem imxejna bi tmien filati u l-proposta f'dan il-każ kienet ovvjament qed timxi fuq din il-ħaġa.

Issa jekk se jkun hemm każ partikolari naħseb li jiġi kkunsidrat sui generis.

THE CHAIRMAN: Jien rajt ħafna każijiet ta' kmamar fil-bitħa li jkunu disa' filati jew 10 filati.

Dawn, fit-tletinijiet kienu jibnew bir-radam u ma naħsibx li kienu jkunu bit-tmien filati.

PHILIP MIFSUD: Il-kċina li kien qed jagħmel riferenza għaliha fil-bidu l-Ministru ma kenitx tkun tmien filati.

Jien naħseb li rridu nieħdu l-għoli ta' sular normali.

THE CHAIRMAN: U jekk tara kif kienu jibnu bic-corrugated u hekk, kienet tkun inqas.

MARIO DE MARCO: Inti għandek dawk il-kmamar li kienu qishom storage rooms mentri hawnhekk qed nirriferu għal dawk li jkunu estendew il-kamra għal ġol-bitħa li m'għamluhiex għal skop ħażin imma għal skopijiet umanitarji.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Ma tantx kellna każijiet bħal dawn imma tagħmel sens u nikkonsidrawha.

CHARLES BUHAGIAR: Staqsejt domanda imma ma ħadtx risposta l-ewwel.

F'liġijiet sanitarji ta' pajjiżi oħrajn jippermettu li jkollok mechanical ventilation għal ċertu kmamar jekk ma jkunux habitable rooms.

Ma nafx jekk hawnhekk tistax issir ukoll li ċerti kmamar ma jkollhomx tieqa.

IL-PERIT SAMUEL FORMOSA: Din tal-habitable rooms konna qed nitkellmu fuqha u konna qed nikkonsidraw ix-xenarju li d-daqs tal-kamra jikber u forsi l-GSB jagħti delega lis-sanitary officer biex jista' japprovahom hu stess, però għadha ma ġietx finalizzata.

Fil-fatt għalhekk konna nagħmlu ċerti garaxxijiet bi tmien filati għoli biex qatt ma jsiru habitable.

Issa jien ngħid f'każ ta' kmamar li jiffurmaw parti minn kumplessi jew djar li ma jkollhomx twieqi diretti jew ma jkollhomx natural light jew ventilation – qed nitkellem l-aktar fuq bathrooms u toilets – would it be allowed li dawn ikunu kkunsidrati li jistgħu jsiru, jew bilfors irid ikollhom xi tip ta' ventilazzjoni?

IL-PERIT SAMUEL FORMOSA: Il-GSB kien qed jikkonsidra li jkabbar is-daqs ta' sitt piedi kwadri u allura awtomatikament id-daqs ta' bathroom mingħajr tieqa jkun kiber waħdu.

Issa jiddependi d-daqs kemm se jkun u anke jekk il-bord kollu jaqbilx li jagħti din id-delega lill-SCO biex ma joqgħodx itellgħu l-GSB.

CHARLES BUHAGIAR: Pjuttost qed nara li iktar milli tidħol hawnhekk ...

IL-PERIT SAMUEL FORMOSA: Anke fuq l-internal height tant qed jitilgħu li qed ikun suġġett ta' kważi kull seduta.

CHARLES BUHAGIAR: Fil-fatt fuq internal height ma rrispondejtnix.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Stuctural height.

CHARLES BUHAGIAR: Din ukoll hija falza fil-verità għax kulħadd jagħmel is-soffiti mbagħad l-art togħla.

THE CHAIRMAN: Jien naqbel ma dan li qed jiġi ssuġġerit, però ejjew nippruvaw naraw r-riperkussjonijiet kollha.

Din se tkun ftit ta' tentazzjoni anke għal min qed jiżviluppa issa li jekk ikollu plot żgħira jipprova jisraq xi ħaġa mill-internal yard jew mill-backyard eċċ. għax jgħid li f'xi data fil-futur jerġa' jkun hemm ministru ieħor, jew CEO ieħor, jew gvern ieħor u jerġa' jiftaħ window oħra u jerġa' jressaq id-data.

Se jsir dan ir-raġunament u naħseb li l-MEPA trid tkun ħafna iktar viġilanti f'dan is-sens fuq dan il-ksur.

Qegħdin tantiċipaw xi forma ta' viġilanza?

Għax qisek tkun qed tagħti allura an indirect vested right lil min qed jibni llum kontra d-drittjiet ta' third parties li suppost ikunu salvagwardati.

MARIO DE MARCO: L-ikbar viġilanza li għandek illum huwa l-compliance certificate li joħroġ mal-binja, plus li llum il-ġurnata – ħaġa li ma kellekx qabel – għandek l-issue tad-dawl u l-ilma mal-compliance.

Allura jekk kuntrattur illum se jibni b'disa' piedi minflok b'10, għall-grazzi tal-argument, dan jaf li l-compliance certificate mhux se joħroġlu, mhux se jkollu dawl u ilma u l-proprjetà mhux se jbigħha.

Jiġifieri fir-realtà, almenu mill-esperjenza tiegħi, dawn il-problemi huma fil-biċċa kbira f'binjiet li huma antiki, forsi l-iktar moderni huma dawk il-binjiet li għandhom 20 sena, dawk il-flats tal-Qawra li kellhom il-problemi tagħhom.

Però fir-realtà ftit issib dawn it-tip ta' problemi f'binjiet li qed jinbnew illum għax huma pjuttost rigorużi fil-compliance, anzi ħafna drabi l-complaints li nirċievi huma li ħafna drabi l-enforcement officers ikunu wisq rigorużi meta jiġu biex ikejlu u jaraw il-compliance mal-pjanti.

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Biex inzid punt ma' dak li qal l-Ministru, l-issue tal-btieħi, anke l-attenzjoni li jagħtu l-banek illum fuqha, hija wkoll riżultat ta' enforzar aħjar fuq din is-sitwazzjoni.

Jiġifieri llum, jekk l-enforcement officer imur on site biex jiċċekkja qabel ma jinħareġ compliance certificate, waħda mir-regoli amministrattivi li jeżistu hija li jrid jiċċekkja l-qisien tal-btieħi.

L-inċidenza li jkollna btieħi żgħar illum fuq binjiet ġodda komparati ma' binjiet li nbnew snin ilu, hija ħafna inqas.

Ħafna drabi jkollna ħafna argumenti at permitting stage fejn l-applikanti jippruvaw li at permitting stage jġibu argumenti biex il-btieħi ma jkunux ta' ċertu qies, eċċ, imma l-inċidenza li nsibu binjiet ta' din l-aħħar sena, biex ngħid hekk, fejn il-btieħi ma jkunux regolari naqset ħafna.

THE CHAIRMAN: Hawn aktar kummenti?

Ma jidhirx li hawn.

Din mhijiex kwestjoni ta' vot però qed nassumi li l-Oppożizzjoni mhijiex kuntrarju għal dawn il-proposti.

CHARLES BUHAGIAR: Jien f'moħħi tal-building height għadha mhijiex ċara.

Nixtieq li x'imkien jidħol the height of the structure għax ġieli ġew periti tal-banek u jkejlu l-għoli tas-sular mill-madum u ma jagħtukx reading tajjeb.

Nippruvaw nagħmlu definizzjoni aħjar tagħha.

Naħseb li jkun aħjar jekk nagħmlu "structural height".

Qed ngħid hekk għax kelli każi bħal dawn.

THE CHAIRMAN: X'timeframes qegħdin tantiċipaw għal xi proċedura biex tiġi launched?

L-AVUKAT IAN STAFRACE: Kif għedt, trid tidħol legal notice sabiex it-Tmien Skeda tiġi emendata fejn il-I sa IV jidħlu fit-text tal-Category B tat-Tmien Skeda.

Amministrattivament diġà tkellimna mal-GSB biex jagħtu delega lis-Sanitary Engineering Unit li hemm fi ħdan il-MEPA biex ikunu jistgħu japplikaw dawn il-provvedimenti għal din il-proċedura partikolari.

Irridu nissettjaw l-aspetti amministrattivi l-oħra, bħall-application form għax nixtiequha li tkun differenti mill-compliance certificate normali, and we are ready to launch.

THE CHAIRMAN: Il-Kamra tal-Periti ġiet ikkonsultata?

Qed nistaqsi b'kurżità mhux għax tagħmilli differenza.

Din hija waħda minn dawk il-provvedimenti li hija msemmija fil-liġi li b'mod mandatorju rridu niġu quddiem dan il-Kumitat u xtaqtna li l-ewwel niġu hawnhekk.

THE CHAIRMAN: Mela neħodha li bħala Kumitat għandna qbil fuq dawn il-proposti.

Nirringrazzjakom u naġġorna l-laqgħa għal nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju, 2012.

Fit-8:05 p.m. il-Kumitat aġġorna.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR TAL-IŻVILUPP

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 2 ta' Mejju, 2012.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6:55p.m.

L-Onor.

Jesmond Mugliett, Chairman tal-Kumitat, ippresjeda.

PREŻENTI

L-Onor.

Leo Brincat u l-Onor.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 7 li saret fl-24 ta' April 2012 kienu konfermati.

DISKUSSJONI DWAR PROPOSTI RIGWARD MINOR INFRINGEMENTS TAL-LIĠI SANITARJA

Il-Kumitat għadda sabiex jiddiskuti dan is-suġġett u stieden lill-Onor.

Mario de Marco, Ministru għall-Ambjent, Turiżmu u Kultura; lill-Avukat Ian Stafrace, Kap Eżekuttiv tal-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar; u lill-Perit Samuel Formosa, General Services Board, sabiex jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Kopja ta' "Note on Buildings not conforming to sanitary requirements" kienet diġà ġiet ċirkolata lill-Membri.

Wara introduzzjoni qasira mill-Ministru de Marco u spjegazzjoni dwar il-proposti mill-Avukat Ian Stafrace, il-Kumitat għadda sabiex jiddiskuti l-proposti mressqa.

Ġew magħmula domandi mill-Membri tal-Kumitat u ingħataw risposti mill-uffiċjali preżenti.

Fi tmiem id-diskussjoni, iċ-Chairman staqsa jekk kienx hemm il-qbil tal-Kumitat dwar il-proposti mressqa.

Il-Kumitat qabel mal-proposti mressqa.

Fit-8:05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju, 2012 fis-7:00p.m. b'din l-aġenda:

Diskussjoni dwar id-dokument li jistabilixxi l-oġġettivi tal-iStrategic Plan for Environment and Development.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

CHAIRMAN TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 52

L-Erbgħa, 2 ta' Mejju 2012 fis-6.30 pm

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 2 ta' Mejju 2012 fis-6.30 pm fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra

Affarijiet oħra

30 ta' April 2012 SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 2 ta' Mejju 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.45p.m.

PREŻENTI

Il-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari, l-Onor David Agius, l-Onor Frederick Azzopardi, l-Onor Anġlu Farrugia u l-Onor Joe Mizzi kienu preżenti.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin u l-Onor Joseph Falzon kienu wkoll preżenti.

Il-minuti tal-laqgħa 51 li saret fit-30 ta' April 2012 ġew konfermati.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li huwa kien irċieva talba mill-Public Broadcasting Services, mill-media.linkcommunications u ONE News biex jiffilmjaw l-ewwel parti tal-laqgħa.

Il-permess ingħata.

XOGĦOL TAL-KAMRA

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li wara numru ta' abbokkamenti bejn iż-żewġ naħat, intlaħaq ftehim li d-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 280, imressqa mill-Onor Jose' Herrera u l-Onor Michael Falzon dwar riforma fis-setturi tal-ġustizzja u l-intern, kellha tibda nhar l-Erbgħa, 23 ta' Mejju 2012 u tintemm nhar l-Erbgħa, 30 ta' Mejju 2012 bil-vot jittieħed fl-istess ġurnata fis-seduta ta' filgħaxija.

In-numru ta' seduti matul dan il-perjodu kellu jiġi definit, bi ftehim bejn iż-żewġ naħat, skont in-numru ta' kelliema u li l-Kamra tista' tiltaqa' filgħodu, wara nofsinhar u filgħaxija.

Kien hemm ukoll qbil li kelliem wieħed minn kull naħa tal-Kamra jitħalla jintervjeni mingħajr limitazzjoni ta' ħin.

Għar-rigward tal-Mozzjoni 301 imressqa mill-Onor George Vella u l-Onor Luciano Busuttil dwar ir-Rappreżentant Permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea, l-iSpeaker qal li l-ftehim li ntlaħaq kien li din il-mozzjoni kella tibda tiġi diskussa quddiem il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej fl-14 ta' Mejju 2012 u li l-vot fil-plenarju kellu jittieħed fit-18 ta' Ġunju 2012.

In-numru ta' laqgħat li jkollu bżonn il-Kumitat biex jiddiskuti l-mozzjoni jista' jiddetermina jekk id-data tas-seduta li fiha jittieħed il-vot tinġiebx 'il quddiem jew tkun aktar tard, imma fi kwalunkwu każ, dan it-tibdil fid-data jrid isir bi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Il-Kumitat qabel mal-programm tax-xogħol kif spjegat mill-iSpeaker.

Intlaħaq qbil ukoll li t-Tnejn u t-Tlieta, 7 u 8 ta' Mejju 2012, filgħaxija, kellha tiġi diskussa u konkluża d-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 306 dwar trasferiment ta' proprjetà lil Malita Investments PLC.

Il-Kumitat qabel li d-division li tista' tintalab fuq il-vot dwar din il-mozzjoni kellha tittieħed hekk kif jagħlaq id-dibattitu fis-seduta ta' filgħaxija ta' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2012.

Fir-rigward tal-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta l-Miżuri tal-Estimi - Abbozz 94 – il-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari informa lill-Kumitat li jekk id-diskussjoni fuq il-Mozzjoni 306 ma teħux iż-żewġ seduti allokati għaliha, il-Kamra tgħaddi biex tkompli tiddiskuti t-Tieni Qari tal-Abbozz 94.

Il-Kumitat ftiehem li din id-diskussjoni kellha tiġi konkluża f'nofsinhar, jiġifieri fil-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol tas-seduta ta' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2012 filgħodu.

Din is-seduta kellha tibda fid-9.00am, bid-diskussjoni tibda fid-9.30 wara l-ħin tal-mistoqsijiet u tagħlaq f'nofsinhar bil-ħin tal-aġġornament ma jitteħidx.

Il-Kumitat qabel li d-division li tista' tintalab fuq il-vot dwar it-Tieni Qari tal-Abbozz 94 kellha tittieħed hekk kif jagħlaq id-dibattitu fis-seduta ta' filgħaxija ta' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2012.

Il-Kumitat qabel li fis-seduta ta' filgħaxija ta' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju 2012, il-ħin tal-mistoqsijiet u tal-aġġornament ma jitteħidx.

Il-ftehim kien jinkludi wkoll li matul din is-seduta l-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta l-Miżuri tal-Estimi - Abbozz 94 – kellu jgħaddi mill-istadji tal-Kumitat u tat-Tielet Qari.

Il-Kumitat qabel li f'din l-istess seduta kellhom jittieħdu d-divisions kollha li jkunu ntalbu fuq it-Tieni Qari, il-Kumitat u t-Tielet Qari tal-Abbozz 94 kif ukoll fuq il-Mozzjoni 306 aktar kmieni matul il-ġimgħa.

Bil-permess tal-Kumitat il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin indirizza lill-Kumitat u qal li l-Gvern jixtieq li bejn id-9 u t-23 ta' Mejju 2012 tkun bdiet tiġi diskussa l-mozzjoni dwar il-Fiscal Compact, il-Mozzjoni 294 dwar ir-Ratifika tat-Trattat dwar Stabbilità, Koordinazzjoni u Governanza.

L-Onor Joe Mizzi ppropona li l-programm ta' seduti għal din il-mozzjoni l-ewwel jiġi diskuss bejn iż-żewġ Whips.

AFFARIJIET OĦRA

L-iSpeaker informa lill-Membri li l-apparat tal-video streaming kien ġie stallat u li s-servizz seta' jibda jopera skont linji gwida li kienu ġew riveduti u mqassma lill-Membri tal-kumitat wara r-rimarki li kienu saru matul il-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra tas-6 ta' Marzu 2012.

Peress li reġgħu tqajmu xi oġġezzjonijiet ġie deċiż li l-linji gwida kellhom jerġgħu jiġu diskussi f'laqgħa oħra tal-Kumitat.

L-iSpeaker irrefera għaċ-ċelebrazzjoni tal-festa nazzjonali tas-Sette Giugno u qal li wara suġġerimenti li kienu saru matul l-aħħar attività li ttellgħet biex tfakkar dan il-jum, huwa kien qiegħed jipproproni li fil-futur, din il-festa nazzjonali tiġi ċċelebrata fis-6 ta' Ġunju filgħaxija.

Il-Membri tal-Kumitat qablu ma' dan is-suġġeriment kif ukoll mal-proposta tal-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari li nhar l-Erbgħa, 6 ta' Ġunju 2012, filgħaxija, il-Parlament ma jiltaqx sabiex issir iċ-ċelebrazzjoni tas-Sette Giugno.

L-iSpeaker ippreżenta memorandum dwar proċedura parlamentari li tirregola aħjar dak li jsir mill-petizzjonijiet tal-pubbliku wara li dawn jiġu ppreżentati mill-Membri tal-Kamra fil-plenarju.

L-Onor Joe Mizzi qal li din il-bidla fil-proċedura tista' tkun tirrikjedi emenda fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra.

Il-Kumitat qabel li din il-materja terġa' tittella fuq l-aġenda tal-Kumitat f'laqgħa oħra.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kien laqa' talba mill-Euro-Mediterranean University tal-Università EMUNI biex fl-14 u 15 ta' Mejju 2012, fil-Kamra tad-Deputati, tiltaqa' konferenza intitolata "Mixed Legal Systems, East and West: Newest Trends and Developments" mtella' mill-Università Johns Hopkins, mill-Università Tulane, il-World Society of Mixed Jurisdiction Jurists u l-Università EMUNI.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kien irċieva talba mill-Unjoni Inter-Parlamentari biex rapport intitolat Global Parliamentary Report ippubblikat minn din l-istess istituzzjoni jiġi diskuss f'fora parlamentari.

Il-Kumitat qabel li dan ir-rapport għandu jiġi ċirkolat lill-Membri kollha tal-Kamra u li f'laqgħa oħra tal-Kumitat jiġu kkunsidrati xi suġġerimenti mill-istess Membri dwar x'jista' jsir biex dan ir-rapport jiġi diskuss.

L-iSpeaker issuġġerixxa li tali diskussjoni tista' ssir fil-plenarju biex tagħti lok għal diskussjoni dwar il-parlament u ċ-ċittadin.

Il-Kumitat qabel li għandha tiġi ffissata data sabiex titkompla d-diskussjoni dwar l-Ombudsplan 2012, liema diskussjoni kienet bdiet fil-laqgħa tal-Kumitat tas-6 ta' Marzu 2012.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kellu talba miċ-Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali sabiex xi rapporti li ġew pubblikati minn dan il-Kumitat jiġu diskussi fil-plenarju.

Il-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari ssuġġerixxa li ċ- Chairperson tal-Kumitat jiġi mistieden jindirizza l-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex jindika u jiddiskuti mal-istess Membri liema huma dawk ir-rapporti li hu jħoss li għandhom jingħataw attenzjoni mill-Kamra.

L-Onor Joe Mizzi qal li huwa importanti li fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali jkun hemm qbil unanimu dwar it-talba li tkun qed titressaq miċ-Chairperson tal-Kumitat.

L-Onor David Agius talab għal informazzjoni dwar x'attivitajiet qegħdin jiġi organizzati biex jikkommemoraw id-90 sena tal-Parlament Malti.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kienu ġew pubblikati numru ta' kopji tal-workbook "Il-Parlament Malti" biżżejjed biex jitqassmu fl-iskejjel sekondarji u li dawn il-kopji issa għaddew f'idejn l-awtoritajiet tal-edukazzjoni.

Il-Ministru tal-Intern u Affarijiet tal-Parlament issuġġerixxa li jkun tajjeb jekk wieħed jara fiex wasal dan il-proċess.

L-iSpeaker irrefera għal video u esibizzjoni permanenti dwar l-istorja tal-parlament, żewġ proġetti oħra li kienu qegħdin jitħejjew biex jikkomemoraw id-90 sena tal-Parlament Malti.

L-Onor David Agius talab li qabel joħroġ il-video, il-Membri tal-Kumitat ikollhom l-opportunità li jarawh u li jitolbu li jiġi edittjat.

L-iSpeaker informa lill-Membri li bħal ma sar fil-każ tal-workbook, kemm il-video kif ukoll it-test tal-esibizzjoni jridu jiġu approvati mill-Kumitat qabel jinħarġu għall-wiri.

Fis-7.10 pm il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi kommunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 53

It-Tlieta, 8 ta' Mejju 2012 fis-6.30 pm

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 8 ta' Mejju 2012 fis-6.30 pm fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Ombudsplan għas-sena 2012

Affarijiet oħra

4 ta' Mejju 2012 SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 8 ta' Mejju 2012

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.45p.m.

PREŻENTI

Il-Ministru tal-Intern u Affarijiet Parlamentari, l-Onor David Agius, l-Onor Frederick Azzopardi, l-Onor Helena Dalli u l-Onor Joe Mizzi.

Il-minuti tal-laqgħa nru.

52 li saret fit-2 ta' Mejju 2012 ġew konfermati.

L-Onor David Agius informa lill-Kumitat li xtaq jikkjarifika xi punti dwar il-ftehim li kien ntlaħaq dwar il-votazzjonijiet li kellhom jittieħdu fis-seduta parlamentari ta' nhar l-Erbgħa 9 ta' Mejju 2012.

Huwa qal li l-votazzjonijiet kellhom jittieħdu fid-9.00 pm u li dan japplika wkoll fil-każ li d-diskussjoni fl-istadju ta' kumitat dwar l-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Abbozz 94 – tiġi konkluża qabel id-9.00 pm. Żied jgħid li jekk kemm-il darba d-diskussjoni fl-istadju ta' kumitat tibqa' sejra wara d-9.00 pm, il-votazzjonijiet jittieħdu hekk kif jispiċċa d-dibattitu fuq l-Abbozz 94.

Il-Membri tal-Kumitat ikkkonfermaw li dan kien il-ftehim.

Id-diskussjoni rriżumiet mill-laqgħa nru 50 li saret fis-6 ta' Marzu 2012.

Il-Kumitat stieden lill-Prim Imħallef Emeritus Dr Joseph Said Pullicino, Ombudsman, sabiex jipparteċipa fil-Kumitat ħalli jkompli jindirizza punti li tqajjmu mill-Membri tal-Kumitat dwar l-operat tal-Uffiċċju tal-Ombudsman kif ukoll dwar l-Ombudsplan 2012 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra tad-Deputati fit-30 ta' Ottubru 2011.

Fis-7.06 pm il-Kumitat kien sospiż u rriżuma fis-7.23 pm

Fit-7.50 pm id-diskussjoni fuq l-Ombudsplan 2012 kienet konkluża.

Il-Kumitat qabel li jirrakkomanda lill-Parlament l-approvazzjoni tal-Ombudsplan għas-sena 2012 u li t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa tiġi ċirkolata lill-Membri Parlamentari sabiex sussegwentement titressaq fil-Kamra l-mozzjoni għall-approvazzjoni ta' l-Ombudsplan 2012.

Fis-7.53 pm il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 129

It-Tlieta, 8 ta' Mejju, 2012

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 8 ta' Mejju, 2012 fis-7:15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni u approvazzjoni tal-Għaxar Rapport tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali intitolat "Vjolenza Domestika."

Affarijiet oħra.


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru 123

It-Tlieta 28 ta' Frar, 2012

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru 123

It-Tlieta 28 ta' Frar, 2012

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-02:30 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 127 li saret nhar it-Tlieta, 24 ta' April 2012, ġew ikkonfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Rigward il-Minuti tal-laqgħa 128, hemm xi ħaġa li ridtu tgħidu?

L-Onor.

CARMELO ABELA: Sur President, li xtaqt ngħid hu li fuq dawn il-Minuti hawn imniżżel li saret laqgħa formali tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

Issa jien naf li kien hawn delegazzjoni barranija u jien ma stajtx nattendi għaliha; imma meta jkollna laqgħa bħal din fejn ma jkunx hemm Membri tal-Kumitat preżenti, nistgħu ngħodduha bħala laqgħa formali?

Naturalment, iċ-Chairman jista' jinforma lill-Membri b'tali laqgħat u, jekk il-Membri ma jkunux jistgħu jattendu, iċ-Chairman liberu li jkompli għaddej bil-laqgħa li tkun ġiet skedata; imma kemm nistgħu nsejħulha laqgħa formali tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali meta lanqas quorum ma kellek?

Nerġa' ngħid li jien wieħed minn dawk li ma stajtx nattendi għal dik il-laqgħa, u allura mhux qed nikkritika lil ħaddieħor.

Lanqas mhu qed ngħid li l-laqgħa ma ssirx, għax jekk kien hemm delegazzjoni barranija – u nifhem li l-ħin xi kultant ikun iddettat mix-schedule ta' dawn in-nies – allura l-laqgħa trid issir xorta waħda.

Imma kemm nistgħu nsejħulha laqgħa formali?

THE CHAIRMAN: Jien ma nsib l-ebda oġġezzjoni sabiex nistaqsu kif tista' tiġi rekordjata laqgħa bħal din, u nistgħu ngħidu wkoll li kienet laqgħa informali.

Nistgħu ngħidu wkoll li għal din il-laqgħa kienu mistiedna formalment il-Membri Parlamentari u, filwaqt li hawnhekk jekk ma jkunx hawn quorum il-laqgħa ma tkunx tista' issir, meta jkollna delegazzjoni barranija ma tistax tgħidilhom li l-laqgħa ġiet sospiża għax m'hawnx quorum.

Din il-laqgħa saret in camera u allura ma ġietx streamed live minħabba s-sensitività tas-suġġett, u anke għaliex hekk talbet id-delegazzjoni barranija.

Fil-fatt, lanqas il-media ma kienet preżenti għal din il-laqgħa, u jista' ikun ukoll li din żiedet il-probabilità sabiex ħadd ma jattendi!

L-Onor.

CARMELO ABELA: Sur President, jien ma stajtx inkun preżenti għal din il-laqgħa minħabba mpenji oħra.

THE CHAIRMAN: Jien se nieħu d-deċiżjoni li l-Minuti tal-Laqgħa 128 ma jiġux iffirmati bħala approvati.

CARMELO ABELA: Ġaladarba jkun hawn delegazzjoni, l-appuntament m'għandux jitħassar u l-laqgħa għandha ssir xorta waħda.

Il-punt tiegħi hu fuq kemm nistgħu nirrekordjaw tali laqgħa bħala laqgħa formali meta teknikament lanqas quorum ma kien hemm!

Mill-bqija, il-laqgħa għandha ssir normali u tkun immexxija miċ-Chairman tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, imma ma tkunx imniżżla bħala laqgħa formali.

Idealment, ikun hemm il-Membri tal-Kumitat preżenti, imma nerġa' ngħid li dakinhar kelli xi ħaġa importanti fuq ix-xogħol tiegħi, u għalhekk ma stajtx niċċaqlaq peress li l-laqgħa saret waqt il-ħin tax-xogħol.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Carmelo Abela ssuġġerixxa li laqgħat ma' delegazzjonijiet barranin ma jkunux meqjusa bħala laqgħat formali tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, imma jkunu meqjusa bħala laqgħat informali mingħajr il-ħtieġa li jittieħdu l-Minuti.

Jiena naqbel ma' dan is-suġġeriment, u se nieħu d-deċiżjoni li l-Minuti ta' din il-laqgħa ma jiġux ikkonfermati, u li laqgħat futuri ma' delegazzjonijiet barranin jiġu meqjusa bħala laqgħat informali.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru 128 li saret nhar il-Ħamis, 26 ta' April 2012, fejn il-Kumitat iltaqa' mad-delegazzjoni tal-ECRI, ma ġewx ikkonfermati.

THE CHAIRMAN: Ninforma lill-Kumitat li rċevejna din il-korrispondenza:

Ittra mingħand l-Imħallef Franco Depasquale, Chairman tal-Bord tal-Pulizija, datata 20 ta' Marzu 2012.

Ma' din l-ittra ntbagħat rapport li jkopri l-ħidma tal-Bord għal matul is-sena 2010.

Note Verbale mingħand il-Ministeru tal-Affarijiet Barranin, datata 2 ta' Frar 2012.

F'din in-Note Verbale, saret talba minn delegazzjoni Ġermaniża magħmula minn 13-il membru tal-Parlament tal-Istat tal-Bavaria (Landtag) li xtaqu jiltaqgħu mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, bit-tema prinċipali tkun l-Immigrazzjoni Illegali.

Dawn il-Membri Parlamentari jixtiequ jiġu hawnhekk u jitkellmu magħna, imma bħalma jiġri normalment, l-aktar suġġett li jinteressahom li jitkellmu magħna huwa s-suġġett marbut mal-immigrazzjoni irregolari.

Għaldaqstant, naħseb li jistgħu jiġu mistiedna l-Membri li normalment jiddiskutu dan is-suġġett.

Min-naħa l-oħra, ma niddejjaq xejn li nistiednu lill-Membri kollha li jifformaw parti mill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, u min irid jattendi jkun jista' jagħmel dan.

Rightly so, jiena l-aktar li nistenna li jattendu huma l-Membri Parlamentari li normalment jiġu fil-laqgħat fejn niddiskutu dan is-suġġett.

Nixtieq navża wkoll li llejla se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra t-tmien rapport tal-11-il leġiżlatura ntitolat "Lejn Aktar Sigurtà u Bon Ordni f'Paceville".

DISKUSSJONI U APPROVAZZJONI TAL-GĦAXAR RAPPORT TAL-KUMITAT dwar l-Affarijiet Soċjali intitolat "Vjolenza Domestika"

THE CHAIRMAN: Għandna quddiemna l-għaxar rapport ta' din il-Leġislatura rigward il-'Vjolenza Domestika', u bħalma konna nagħmlu s-soltu, se nibda naqra ħalli nkunu nistgħu nagħmlu l-korrezzjonijiet tagħna, u mbagħad ngħaddu biex napprovaw dan ir-rapport.

Nixtieq nerġa' infakkarkom li llejla se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tmien rapport ta' dan il-Kumitat li jġib l-isem "Lejn Iktar Sigurtà u Bon Ordni f'Paceville".

L-Onor.

CARMELO ABELA: Aħna konna tajna ammont ta' żmien biex jidħlu ċerti sottomissjonijiet, u allura xtaqt inkun naf jekk kienx hemm xi sottomissjonijiet, u ta' min kienu?

Dawn suppost li ġew annexed mar-rapport, hux hekk?

THE CHAIRMAN: Iva, ħalli jidhru kif inhuma.

CARMELO ABELA: Ma nafx jekk tkunx idea tajba li għallinqas il-Membri ta' dan il-Kumitat … Ovvjament, jien m'għandix oġġezzjoni li dan jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra, imma s-sottomissjonijiet ...

THE CHAIRMAN: Dawn is-sottomissjonijiet konna rajnihom.

CARMELO ABELA: Mela jien ma rajthomx.

THE CHAIRMAN: Is-sottomissjonijiet kienu għandna waqt il-laqgħat, u kienu bl-ismijiet biex inkunu nafu mingħand min ġew.

Is-sottomissjonijiet għadhom għandna, u min irid jarahom bl-ismijiet kif inhuma għandu kull dritt li jarahom.

Konna domna biex nippublikawh ir-rapport għaliex, wara li kellna laqgħa ma' dik l-organizzazzjoni tal-owners tal-Gentlemen's Clubs, konna wegħednihom li s-suġġeriment tagħhom kien se jiġi annexed, u aħna hekk għamilna.

Imma s-sottomissjonijiet kienu kollha disponibbli għal min ried jarahom.

Issa ħalli nibdew naqraw minn paġna 3:

"1.2 Laqgħat

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' ma' esperti li jaħdmu fil-qasam tal-Vjolenza Domestika sabiex jifhem ir-realtà ta' dan il-fenomenu li hu preżenti fis-soċjetà tal-lum, u jara x'xogħol jista' jsir sabiex is-soċjetà Maltija tkun tista' tkompli tikkumbatti din it-tip ta' vjolenza.

L-entitajiet li dehru quddiem il-Kumitat sabiex jagħtu preżentazzjoni u jiddiskutu dan is-suġġett kienu:

Il-Kummissjoni dwar il-Vjolenza Domestika; u

l-Aġenzija Appoġġ.

1.3 Skop tal-laqgħat

Il-Vjolenza Domestika huwa fenomenu li huwa preżenti fis-soċjetà Maltija, u għaldaqstant il-Membri tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ħassew il-bżonn li jiltaqgħu ma' esperti f'dan il-qasam sabiex jiddiskutu dan is-suġġett, jifhmu aħjar ir-realtà u l-intensità ta' din il-problema, u jagħmlu r-rakkomandazzjonijiet tagħhom.

Matul il-laqgħat tqanqlu ħafna mistoqsijiet u ġew spjegati diversi kunċetti li għandhom x'jaqsmu mal-vjolenza domestika u mal-effetti li din tħalli kemm fuq il-vittmi kif ukoll fuq is-soċjetà.

Dan ir-rapport se jippreżenta d-diskussjonijiet li saru waqt il-laqgħat tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, u se jipproponi numru ta' rakkomandazzjonijiet bil-għan li tkompli tiżdied il-ħidma fil-qasam tal-vjolenza domestika.

L-Att dwar il-Vjolenza Domestika (Kap. 486 tal-Liġijiet ta' Malta), li daħal fis-seħħ fl-2006, jiddefinixxi l-"vjolenza domestika" bħala 'kull att ta' vjolenza, anke jekk verbali biss, li jsir minn membru domestiku wieħed fuq membru domestiku ieħor, u tinkludi kull ommissjoni li tikkaġuna ħsara fiżika jew morali lil ħaddieħor.'

It-terminu "membru domestiku" jista' ifisser 'nies miżżewġin, separati, divorzjati, annullati - għax dawk jibqgħu household members, avolja wieħed jgħix x'imkien u l-ieħor jgħix x'imkien ieħor - nies għarajjes, nies li kienu għarajjes u nies li qatt ma kienu għarajjes, però kellhom it-tfal flimkien.'

Id-definizzjoni li jagħti dan l-Att jinkludi kemm atti li huma kommessi, kif ukoll ommissjonijiet, li minħabba l-istess nuqqas tagħhom "...they cause physical or moral harm to the other."

Id-definizzjoni mogħtija mill-Kunsill tal-Ewropa tiddefinixxi l-vjolenza kontra n-nisa, u tgħid li din tinkludi aggressjoni mentali u fiżika, abbuż emozzjonali, psikoloġiku u sesswali fost tipi ta' vjolenza oħra:

Il-Blueprint tal-Kunsill tal-Ewropa jiddeskrivi l-kawża tal-vjolenza domestika bħala riżultat ta' żbilanċ ta' poter bejn in-nisa u l-irġiel, li twassal għal diskriminazzjoni serja kontra n-nisa, kemm fis-soċjetà u anke fil-familja:

Waqt il-preżentazzjoni li saret lill-Membri tal-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali ġie spjegat kif il-vjolenza domestika qed tiġi trattata b'serjetà kbira mill-ogħla istituzzjonijiet fl-Ewropa:

"....il-Council of Europe qed jgħid li l-vjolenza kontra n-nisa taffettwa b'mod negattiv il-paċi, is-sigurtà u d-demokrazija tagħna kollha fl-Ewropa".

Waqt l-istess preżentazzjoni, ssemma' każ li kien ilu li seħħ, iżda li kien impressjona lil min ħadem fuqu.

Intqal li meta kien għad hawn it-telefon bid-dial, ir-raġel kien ineħħi d-dial u jsakkar lil martu ġewwa biex la tkun tista' iċċempel u lanqas titlaq mid-dar, jiġifieri dik hija "arbitrary deprivation of liberty".

Din iċ-ċaħda mil-libertà hija deskritta bħala:

Tul id-diskussjoni, ġie spjegat kif it-tfajliet kienu jiġu avżati biex joqogħdu attenti, ma jimxux waħedhom bil-lejl u joqogħdu attenti meta xi ħadd jixtrilhom drink.

Dawn il-prekawzjonijiet għadhom validi fil-ġurnata tal-lum, però waqt id-diskussjonijiet ġie enfasizzat il-fatt li l-maġġor parti tal-vjolenza kontra l-mara ssir minn persuni li taf u li għandha xi relazzjoni magħhom, mhux minn xi stranġier.

Il-verità hi li mhux a stranger in a dark alley irridu nibżgħu minnu, imma li l-maġġor parti tal-vjolenza kontra l-mara hija fi ħdan ta' vjolenza domestika, u hija kemm effett kif ukoll kawża tal-iżbilanċ ta' poter li jeżisti bejn il-mara u r-raġel.

Il-vjolenza domestika teżisti f'kull tip u forma, però il-maġġoranza ssir minn irġiel fuq nisa.

Hemm ukoll każijiet fejn issir bejn l-aħwa.

Ġie msemmi każ ta' żagħżugħa li ħuha kien isawwatha biex jeħdilha l-paga.

Hi kienet tgħix fid-dar tal-ġenituri tagħha, però kienet tispiċċa f'shelter minħabba s-swat ta' ħuha.

Issemma' ukoll li qed tiżdied il-vjolenza ta' adoloxxenti ta' bejn il-15 u s-16-il sena fuq ommijiethom.

F'waħda mill-preżentazzjonijiet li saret lill-Membri tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, intużat kwotazzjoni minn studju dwar il-vjolenza domestika, fejn mara li kienet abbużata spjegat kif, jekk ma tkunx għaddejt minn vjolenza domestika, ma tistax tifhem l-umiljazzjoni li tgħaddi minnha u l-ħsara li ssirlek:

L-Att dwar il-Vjolenza Domestika jpoġġi obbligu fuq il-Pulizija sabiex jinvestigaw każijiet ta' vjolenza domestika, u fejn jaraw li hemm każ validu, imexxu.

Dan huwa differenti mis-sistema li kellna qabel ma daħal fis-seħħ dan l-Att, fejn ir-responsabilità kienet fuq il-vittma.

Kien hemm sitwazzjonijiet fejn il-vittma kienet tirrapporta, imbagħad il-persuna li tikkommetti l-vjolenza tagħmel pressjoni fuq il-vittma, u din tistqarr li ma tixtieqx tkompli bil-każ.

Illum ir-responsabbiltà qiegħda f'idejn il-Pulizija.

Il-vittma għandha kull dritt li tmur il-Qorti u tgħid li ma tixtieqx tkompli bil-kawża, però id-deċiżjoni tkun f'idejn il-Maġistrat.

Minkejja dan l-avvanz, ġie mistqarr li, f'numru ta' każijiet meta l-vittma tirtira l-kwerela, il-Qorti tiddeċiedi li ma tkomplix bil-każ.

Il-Liġi Maltija tinkludi ordnijiet ta' protezzjoni kontra persuni akkużati b'xi reat kriminali.

Wieħed mill-iskopijiet ta' dawn l-ordnijiet huwa li tiġi provduta sigurtà xierqa lill-persuni offiżi.

Għaldaqstant, dawn it-tip ta' ordnijiet jistgħu jiġu wżati sabiex jipproteġu l-vittmi ta' vjolenza domestika.

L-użu tal-ordnijiet ta' protezzjoni mhuwiex daqshekk komuni minħabba d-dewmien li hemm sabiex każ jitla' quddiem il-Qorti.

Minkejja li l-liġi tipprovdi li każ ta' vjolenza domestika jrid jitla' quddiem il-Qorti fi żmien erbat ijiem, dan mhux dejjem qed isir.

Għaldaqstant, fil-perijodu ta' żmien sakemm il-każ jiġi mismugħ mill-Qorti, il-vittma ma tkunx qed tiġi protetta.

L-Unjoni Ewropea ħarġet il-European Protection Order biex il-protection orders li jgħoddu f'pajjiż tal-Unjoni Ewropea, jgħoddu wkoll f'oħrajn.

Eżempju ta' dan it-tip ta' każ ikun wieħed ta' mara li minn Malta, fejn għandha ordni ta' protezzjoni kontra r-raġel, u tmur Londra, hemmhekk ikollha d-dritt li tkellem lill-Pulizija lokali u tingħata l-għajnuna.

Il-Kummissjoni dwar il-Vjolenza Domestika spjegat li qed taħdem fuq il-guaranteed protection for witnesses.

Huma semmew kif hemm bżonn ta' iktar protezzjoni għall-vittmi ta' vjolenza domestika, għax l-għajnuna li hawn bħalissa mhijiex qed tkun biżżejjed:

"....meta n-nisa jitilgħu l-Qorti ħafna drabi jibżgħu ħafna - u kultant ikollhom mitt elf raġun li jibżgħu għax il-perpetrators ikunu magħrufin u jafu li jaslu.

Jistgħu jistaqsu għall-għajnuna mill-vice squad u, jekk tal-vice squad ikunu jistgħu u għandhom il-personnel, dakinhar jgħinuhom, imma jekk m'għandhomx ma jgħinuhomx.

Jistgħu jistaqsu għall-għajnuna mid-district police u jekk ikollhom il-personnel dakinhar jgħinuhom, imma jekk le ma jgħinuhomx ..."

"....qed ngħid li għandna bżonn l-għajnuna tal-Pulizija biex jakkumpanjaw lill-mara u xi drabi anke lis-social workers.

Għax kultant anke s-social workers iridu jagħtu x-xhieda jew jitilgħu mal-mara biex jagħtuha s-support, u għalhekk hemm bżonn il-protezzjoni tal-pulizija.

Ġieli tawna l-protezzjoni, jew mill-vice squad jew mid-district police, imma t-tnejn m'għandhomx daqshekk riżorsi biex jarmu."

Ġie spjegat li fil-Korea "malli l-vittma tagħmel ir-rapport u jirriżulta li hemm każ, awtomatikament jinħareġ protection order, u l-perpetrator irid jitressaq il-Qorti fi żmien ħamest ijiem … Però, tul dawk il-ħamest ijiem, il-vittma hija protetta.

U mbagħad anke jkollok il-protection tal-witness awtomatikament, jiġifieri jkollok dik il-garanzija li l-vittma se titla' tixhidlek."

Jien kont se nissuġġerixxi li r-raba', il-ħames, is-sitt u s-seba' paragrafu jkunu miktubin b'tipa bold biex nibdew nuru li hemm iżjed importanza.

B'hekk naħseb li nkunu qegħdin nuru li minn hawnhekk bdejna nħossu l-piż, għax hemm kritika tas-sitwazzjoni fil-preżent.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Jiena dakinhar tal-preżentazzjoni ma kontx preżenti.

Issa dawn semmew b'mod speċifiku x'jiġri fil-Korea, imma kif nafu l-kultura tal-Korea hija daqsxejn differenti mill-kultura tagħna.

Allura kont nippreferi li kieku jsemmu eżempji ta' x'jiġri f'pajjiżi Ewropej qrib tagħna, iktar milli x'jiġri fil-Korea.

Qed ngħid hekk għax forsi ċertu affarijiet fil-Korea huma aċċettati, mentri fil-kultura tagħna mhumiex.

Nerġa' ngħid li jien ma kontx preżenti għall-preżentazzjoni tagħhom għax ma kontx għadni Membru ta' dan il-Kumitat, imma kieku forsi nistgħu nistaqsuhom ftit għal xi eżempji li huma iktar qrib tagħna ħalli forsi ndaħħluhom f'dan ir-rapport.

THE CHAIRMAN: Biex inkompli ma' dak li qal l-Onor.

Abela – għax jien naqbel mal-ħsieb tiegħu – meta niġu għar-rakkomandazzjonijiet ikun tajjeb li nżommu f'moħħna dan li qed jintqal.

Imma ejjew ngħidu li hemm pajjiż li qed jagħmel hekk.

Jien nixtieq kieku nistaqsi: 'Li kieku kellna nagħmluh bħala suġġeriment dan l-eżempju għall-kultura Maltija u għas-sistema leġiżlattiva tagħna, dan is-suġġeriment ikun validu jekk nippreżentawh bħala rakkomandazzjoni?

Jista' jinħadem?

Qed jgħiduli li dan kien wieħed mis-suġġerimenti.

CARMELO ABELA: Sur President, biex inkompli miegħek, nixtieq ngħid li l-iktar ħaġa importanti hija l-protezzjoni f'dan kollu, issa jekk issirx fil-Korea jew x'imkien ieħor irrilevanti.

L-iktar ħaġa importanti hija l-protezzjoni għax qed tagħti sigurtà lill-persuna.

DR ELAINE BURMINGHAM (Research Analyst): Jiena ma kontx preżenti lanqas waqt din il-preżentazzjoni, imma nista' nimmaġina li dawn użaw il-Korea bħala eżempju proprju għaliex huwa wieħed mill-pajjiżi li qed joffri l-iktar protezzjoni possibbli lill-vittma tal-vjolenza domestika.

Jiġifieri dawn, minn qabel ma jinstema' il-każ, diġà qed jagħtu lill-vittma din il-protezzjoni biex tħossha safe biżżejjed li titla' tixhed, xi ħaġa li forsi hawn Malta ma ssirx, għax ikun hemm dik il-biża' u allura l-vittma tmur twaqqa' il-każ.

THE CHAIRMAN: Naħseb li jkun tajjeb li dan id-diskors inżommuh f'moħħna waqt li qegħdin naqraw ir-rapport ħalli d-darba li jmiss, meta nkunu qegħdin niddiskutu s-suġġerimenti .… Jien naħseb li l-qofol ta' dan ir-rapport għandu jkun proprju fuq kif se nisħqu li nibqgħu nitolbu li jkun hawn titjib leġiżlattiv li jipprovdi sabiex persuna li tkun għaddiet minn din l-esperjenza ta' vjolenza domestika tingħata iktar protezzjoni.

ANTHONY ZAMMIT: Jiena naħseb il-kwestjoni hija l-istess bħal dik tal-human resources, għax jekk inti m'għandekx nies biex tibagħthom biex jipproteġu lill-vittma, allura awtomatikament ...

THE CHAIRMAN: Naħseb diġà beda jinħass fil tajjeb, u allura ejjew naraw li dan il-fil nibqgħu għaddejjin bih u nsaħħuh b'diversi argumenti li se nisimgħu.

Issa ħalli nkompli naqra r-rapport:

"2.3 Il-Ġlieda kontra l-Vjolenza Domestika

Il-Kummissjoni għal Vjolenza Domestika twaqqfet permezz tal-Att dwar il-Vjolenza Domestika fl-2006, u l-irwol prinċipali tagħha huwa dak li tagħti pariri lill-Ministru responsabbli għall-Politika Soċjali f'dak kollu li jirrigwarda l-vjolenza domestika.

Il-liġi dwar il-Vjolenza Domestika ħarġet ftit xhur qabel ma bdiet il-kampanja tal-Kunsill tal-Ewropa.

Il-fatt li f'pajjiżna għandna liġi speċifika għall-vjolenza domestika huwa pożittiv, però għad hemm liġijiet li jaffettwaw il-vittmi ta' vjolenza domestika li għadhom gender biased:

"...dawn jaffettwaw lin-nisa għax dejjem jagħmilhom f'pożizzjoni ta' inqas poter u iktar vulnerabbli.

U iktar ma jkunu vulnerabbli, iktar se jkunu vulnerabbli għall-vjolenza domestika, kemm fiżika u kemm le ...".

Meta vittma ta' vjolenza domestika titlob l-għajnuna, se tkun qiegħda f'mument ta' kriżi.

Għaldaqstant ikollha bżonn min jgħinha tiffaċja s-sitwazzjoni li tkun għaddejja minnha.

Jista' ikun li din il-persuna tkun għadha kif ġiet imsawta, jista' ikun telqet mid-dar bit-tfal, allura jkollha bżonn għajnuna mmedjata.

L-iktar ħaġa importanti hija s-safety planning.

Anke jekk sejra lura, irid ikollha pjan ta' safety għaliha u għal uliedha ta' x'se tagħmel meta tkun daharha mal-ħajt u trid toħroġ minn dik is-sitwazzjoni."

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Dawn il-quotations li mhumiex ċari ġejjin min-naħa tar-rappreżentanti tal-vjolenza domestika?

DR ELAINE BURMINGHAM: Dawn huma siltiet mid-dibattiti li saru hawnhekk mill-Kummissjoni dwar il-Vjolenza Domestika.

FREDERICK AZZOPARDI: Qed ngħid hekk peress li f'din il-parti m'hawnx indikazzjoni ċara.

THE CHAIRMAN: Qed nifhmu l-punt tal-Onor.

Irridu nipprovaw inżidu xi ħaġa żgħira biex nuru minn fejn ħadnihom.

Hawnhekk qed ngħidu "...jista' ikun li telqet mid-dar bit-tfal u allura jkollha bżonn l-għajnuna mmedjata ..."

Dan kif jispiċċa l-paragrafu f'paġna 8.

"Il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali ntqal lilu: "l-iktar ħaġa importanti hija s-safety planning.".

Jiġifieri tista' tintroduċi din il-quote li għandek hawnhekk bħala indikazzjoni li turi li dan kien intqal lill-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.

Naħseb li jkun tajjeb ukoll li din il-kwotazzjoni tiġi ppreżentata b'tipa bold peress li fiha ċertu piż.

Qed naqra din il-quote li hija parti minn dak li ntqal lil dan il-Kumitat u li tgħid hekk:

"Anke jekk sejra lura, irid ikollha pjan ta' safety għaliha u għal uliedha ta' x'se tagħmel meta tkun daharha mal-ħajt u trid toħroġ minn dik is-sitwazzjoni.

Noffru servizz ta' support, guidance u ta' empowerment lill-klijenti.

Meta qed nitkellmu fuq dan l-imbalance, li raġel iħossu aktar powerful minn mara, jista' jgħidilha x'għandha tagħmel, jista' jgħidilha fejn għandha tmur.

Inti trid tgħin lil dik il-mara biex tkun kapaċi tieħu d-deċiżjonijiet tagħha, biex tkun kapaċi temmen li hi tista' tieħu d-deċiżjonijiet, u m'għandhiex għalfejn tiddependi minn ħaddieħor.

Dan huwa proċess li jgħin lin-nisa li huma vittmi tal-vjolenza domestika jaslu li jkunu kapaċi jieħdu d-deċiżjonijiet tagħhom.

Li mara titlaq mid-dar bit-tfal tagħha mhijiex deċiżjoni faċli għaliha.

Mhijiex deċiżjoni faċli bejn għax għandha l-familja u trid tgħix f'dik il-familja - u aħna l-Maltin nemmnu ħafna fil-familja, allura hi se tipprova tagħmel minn kollox biex tibqa' hemmhekk - kif ukoll għax mhijiex empowered biżżejjed li tieħu dik id-deċiżjoni, allura trid l-għajnuna fil-proċess."

Naħseb dawn li kienu qegħdin jitkellmu hawnhekk kienu tal-Kummissjoni, u allura rridu nindikaw min kien qed jitkellem ħalli nkunu qegħdin nagħtu piż lil dawk l-NGOs li jkunu ġew ikellmuna.

Ħalli nkompli nikkwota:

"F'Malta hawn diversi servizzi li jingħataw f'każijiet ta' vjolenza domestika:

Fost is-servizzi offruti hemm is-sistema ta' għajnuna legali li tiġi offruta mill-Istat.

L-Aġenzija Appoġġ ukoll toffri tip ta' għajnuna legali billi tagħti sessjoni ta' taħriġ lill-mara."

Meta ngħidu sessjoni ta' taħriġ x'irridu ngħidu biha?

Sessjoni ta' laqgħat?

DR ELAINE BURMINGHAM: Milli stajt nifhem kien li joffrulha xi ftit ħin mal-avukat tal-Aġenzija Appoġġ biex forsi jkun jista' jiggwidaha xi ftit dwar il-proċess.

THE CHAIRMAN: Tajjeb.

Mela ħalli nkompli naqra:

"....billi tingħata konsulenza fejn din tingħata pariri u informazzjoni dwar id-drittijiet tagħha mill-avukat tal-Aġenzija stess.

L-Aġenzija Appoġġ u numru ta' organizazzjonijiet volontarji joffru wkoll għajnuna psiko-soċjali.

L-NGOs jagħmlu mill-aħjar li jistgħu, u wħud minnhom għandhom ukoll social workers impjegati magħhom li jaħdmu man-nisa li jkunu magħhom.

Għal dan is-psycho-social support, l-NGOs u l-voluntary organizations jagħmlu fund raising biex jibagħtu n-nisa privately għand psikologi, għax is-psychological services tal-Appoġġ - li hu tajjeb - hemm waiting list enormi, u allura ma tagħmilx sens li tistenna sentejn jekk għandek problema issa, għax f'sentejn tkompli tbati l-problema sakemm tieħu s-servizz."

Dan il-paragrafu wkoll irid jiġi b'tipa bold.

ANTHONY ZAMMIT: Jien mhux qed naraha tagħmel sens fejn qed jingħad li "l-NGOs jagħmlu mill-aħjar li jistgħu, u wħud minnhom għandhom ukoll social workers impjegati magħhom li jaħdmu man-nisa li jkunu magħhom."

DR ELAINE BURMINGHAM: Jista' ikun li n-nisa jkunu qegħdin jgħixu hemmhekk, u allura jkollhom social workers li proprju qegħdin jaħdmu ma' dawk in-nisa li qegħdin fix-shelter.

THE CHAIRMAN: Li jkunu residenti għand dik l-NGO?

Ejja nagħmluha within brackets mela li jkunu residenti magħhom.

"F'Malta hawn tliet emergency shelters fejn vittma tista' taqbad u tmur anke f'nofs ta' lejl.

Għandna second stage shelter li huwa mmirat għal vittmi li 'jkunu għaddew minn periklu l-iktar oppressiv, però għadhom mhumiex lesti biex jgħixu b'mod indipendenti'.

Hemm ukoll hostel għan-nisa li, minkejja li mhuwiex shelter tal-vjolenza domestika, jieħu dawk in-nisa li ma jsibux post f'shelter ieħor.

Il-Kunsill tal-Ewropa jistqarr li f'pajjiż irid ikun hemm post ġo shelter tan-nisa għal kull 7,500 resident.

B'numru ta' shelters li ssemmew iktar 'il fuq għandna madwar 53 post, li huwa dak mitlub mill-Kunsill tal-Ewropa.

Però, jekk jittieħdu in konsiderazzjoni l-emergency shelters biss, għandna madwar 33 post, jiġifieri 20 post inqas minn dak mitlub mill-istess Kunsill tal-Ewropa."

Hawnhekk nitlob korrezzjoni żgħira, imma qabel xejn nitlob kjarifika.

Hawnhekk irridu nagħtu x'jifhem li aħna għandna bżonn iktar postijiet milli għandna, hux hekk?

Meta qed ngħidu li "Il-Kunsill tal-Ewropa jistqarr li f'pajjiż irid ikun hemm post ġo shelter tan-nisa għal kull 7,500 resident."

Ifisser li kieku kellna nieħu l-Mosta, hemmhekk għandna bżonn tnejn, u f'Ħal Qormi għandna bżonn tnejn oħra!

Jiġifieri din qiegħed naraha ftit far fetched.

ANTHONY ZAMMIT: Imma huma qed jgħidu żewġ postijiet ġo shelters, u mhux li rridu żewġ shelters.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri sodda waħda qed jgħidu?

ANTHONY ZAMMIT: On average għal kull 7,500 resident suppost għandek post wieħed f'shelter tan-nisa.

THE CHAIRMAN: Però mhijiex qiegħda ċara, u la ma fhimthiex jien, se jkun hemm ħafna oħrajn li mhumiex se jifhmuha.

B'post nista' nifhem residenza, u b'post nista' nifhem sodda.

B'post nista' nifhem shelter wieħed b'għaxar sodod.

DR ELAINE BURMINGHAM: Ġo shelter imma.

THE CHAIRMAN: Kollox sew, imma kif se nikkwantifikawha?

Jiġifieri min se jkun qiegħed jaqra dan ir-rapport, kif se nuruh x'irridu ngħidu?

Se ngħidu post ġo shelter?

Imma post għal resident wieħed?

Qed ngħid dan biex inkunu nistgħu nikkwantifikaw aħjar x'irridu ngħidu.

Ejjew nagħmluha iktar ċara.

ANTHONY ZAMMIT: Għandna 53 post ġox-shelters ...

THE CHAIRMAN: Mela hawnhekk qed ngħidu li: "Il-Kunsill tal-Ewropa jistqarr li f'pajjż irid ikun hemm post ġo shelter tan-nisa."

Mela within brackets x'imkien irridu nżidu l-kliem "spazju għal persuna waħda ġo shelter".

ANTHONY ZAMMIT: Le, ma tistax tgħid "persuna", għax ma tistax titfa' l-irġiel man-nisa għax jibdew jiġġieldu bejniethom.

THE CHAIRMAN: Imma mbagħad qed tgħid li huwa shelter tan-nisa.

Qed ngħid dan biex inkunu konxji dwar x'inhu jitlob il-Kunsill tal-Ewropa.

Kif qed nifhem jien, dan qed jitlob shelter home għal kull 7,500 persuna?

Għalhekk ħriġt bl-idea li fil-Mosta irid ikollna żewġ homes.

Dik kienet far fetched, u allura qed jitlob li jkun hemm żewġ postijiet.

Imma jekk huma żewġ postijiet, għal żewġ familji għandek bżonn aktar sodod għax dawn se jkollhom it-tfal magħhom.

ANTHONY ZAMMIT: Għal kull 7,500 resident irid ikun hemm shelter space ...

THE CHAIRMAN: Mal-post ejjew nużaw il-kelma "spazju".

ANTHONY ZAMMIT: Min jaf li kieku nużaw il-kliem "shelter space"?

THE CHAIRMAN: Spazju għal persuna.

Irid ikun hemm post ġo shelter tan-nisa, mela jrid ikun hemm spazju għal ġo shelter.

Nużaw il-kelma "spazju" ġo shelter tan-nisa.

Spazju għal persuna for every 7,500 residents.

ANTHONY ZAMMIT: Jew spazju wieħed ġo shelter tan-nisa … 'Il-Kunsill tal-Ewropa jistqarr li f'pajjiż irid ikun hemm spazju wieħed ġo shelter tan-nisa għal kull 7,500 resident.'

Naħseb li hekk tiftiehem aħjar.

THE CHAIRMAN: Hekk hu.

Fil-każ tagħna – għax hawnhekk irridu nidhru li se nitkellmu fuq Malta – bin-numru ta' shelters li ssemmew iktar 'il fuq għandna madwar …

FREDERICK AZZOPARDI: Imma m'għandniex daqshekk!

THE CHAIRMAN: Le, għandna aħna.

FREDERICK AZZOPARDI: Le, m'għandniex.

DR ELAINE BURMINGHAM: Għax aħna iktar qabel għedna li għandna l-emergency shelters, u għandna s-second stage shelters, li kollha flimkien jagħmlu 53 post. Imma meta inti qed tieħu l-emergency shelters biss, kulma għandek 33 u għalhekk qegħdin 20 short of what is requested.

ANTHONY ZAMMIT: Imma allaħares ikollok 53 emergency cases!

DR ELAINE BURMINGHAM: Dawn mhux se jkunu 53 każ ġdid.

Jiġifieri meta għandek emergency shelter, ma jfissirx li dawn se jmorru jagħmlu lejl wieħed u jitilqu.

Mela, jekk għandek 33 post u dawn kollha mimlijin għax forsi għad m'għandhomx fejn jimxu, u jinqala' każ ieħor, jista' jagħti l-każ li ma jkunx hemm post għaliha.

Mela ejjew nikkonkludu b'din l-emenda:

"F'pajjiżna, skont il-ħtieġa tan-numru ta' shelters li ssemmew iktar 'il fuq, għandna madwar 53 post li huwa dak mitlub mill-Kunsill tal-Ewropa.

Però, jekk jittieħdu inkonsiderazzjoni l-emergency shelters biss, għandna madwar 33 post, jiġifieri 20 post inqas minn dak mitlub mill-istess Kunsill tal-Ewropa."

Din għandna nagħmluha hekk, u trid tiġi b'tipa bold ukoll.

Għal-lum nieqfu hawn.

Nitlob lill-Membri sabiex jaqraw aħjar dan id-dokument ħalli meta niġu darb'oħra nkomplu bil-qari tiegħu.

Naġġorna l-laqgħa għal nhar it-Tlieta li ġejjin fl-istess ħin.

Fit-8.15 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li għandha tiġi komunikata iktar tard.


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AMBJENT U L-IPPJANAR

TAL-IŻVILUPP

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 9

L-Erbgħa, 9 ta' Mejju, 2012 fis-7:00 p.m.

L-Onor.

Jesmond Mugliett, President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 9 ta' Mejju, 2012 fis-7:00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar id-dokument li jistabbilixxi l-oġġettivi tal-iStrategic Plan for Environment and Development (SPED).

2 ta' Mejju 2012 SKRIVAN TAL-KAMRA